Мектеп жасына дейінгі балаларды қазақтың ою-өрнек түрлерімен таныстыру

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫ ҚАЗАҚТЫҢ ОЮ.ӨРНЕК
ТҮРЛЕРІМЕН ТАНЫСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Мектеп жасына дейінгі балаларды қазақтың ою.өрнек түрлерімен
таныстырудың маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2 Мектеп жасына дейінгі балаларды қазақтың ою.өрнек түрлерімен
таныстырудың мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8

ІІ МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫ ҚАЗАҚТЫҢ ОЮ.ӨРНЕК ТҮРЛЕРІМЕН ТАНЫСТЫРУДЫҢ ӘДІСТЕМЕСІ
2.1 Мектеп жасына дейінгі балаларды қазақтың ою.өрнек түрлерімен таныстыру
жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
2.2 Мектеп жасына дейінгі балаларды қазақтың ою.өрнек түрлерімен таныстыруда
жүргізілетін жұмыстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24

ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
КІРІСПЕ

Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың Қазақстан Халқына жолдауында «XXI ғасырда білімін дамыта алмаған елдің тығырыққа тірелері анық. Біздің болашақтың жоғары технологиялық және ғылыми қамтымды өндірістері үшін кадрлар қорын жасақтауымыз кажет. Осы заманғы білім беру жүйесінсіз әрі алысты барлап, кең ауқымда ойлай білетін осы заманғы басқарушыларсыз біз инновациялық экономика құра алмаймыз» - делінген.
Ал балабақша бағдарламасының анықтайтыны – балалардың математикалық білімін, іскерлік пен машықтың барлық жүйесін терең және саналы меңгеруін қамтамасыз етуі; қарапайым математикалық түсініктерді меңгеруге үйретуі; балалардың нәрселер мен құбылыстардың арасындагы қатынастарды өздігінен орнату, іскерліктерін шыңдау, проблемалық ахуалдарға бағдарлануды үйрету; балалардың нақтылы шындықты математикалық әдістермен меңгеруіне көмектесу екенін ескерер болсақ, онда балаларды ойлауға үйрету маңызды мәселе[1].
Қазақстан Республикасы білім стандартында анықталғандай математиканы оқыту төмендегідей мақсаттармен анықталады:
1. Ақиқатты танудың математикалық әдістері туралы балаларға
мағлұмат беру.
2. Логикалық ойлау қабілетін және кеңістікті елестете білуге қажетті элементтерді құрастыра білу.
3. Жалпылау, синтездеу, сұрыптау, салыстыру сияқты ойлана білуіне
қабілеттілігін қалыптастыру.
4. Балабақшадағы қарапайым математикалық түсініктердің негізгі мазмұны бойынша математикалық білім мен іскерлігінің белгілі бір жүйесін балаларға жеткізе білу.
5. Өмірде күнделікті кездесетін мәселелерді шешу үшін және басқа да пәндерде қолдану мақсатында қажетті математикалық біліктілік пен дағдыларды балаларда қалыптастыру
Балалардың шығармашылық іс-әрекеті мен ізденімпаздық дағдыларын қалыптастыру, жүйелі қорытынды жасай білу, іскерлігін арттыру, жалпылай алу, дедуктивті ойлау, логикалық икемділіктерін салыстыру, талдау, жинақтау, жүйеге келтіру математика пәнін оқытудың өн бойында жүзеге асыруга болатындай мүмкіндіктер өте көп.
Логика (гр. logiko - «талдауға құрылған» «сөз», «сөйлем», «ойлау», «ақыл») — ойлау, оның формалары мен заңдылықтары туралы ғылым. Логика дәлелдеу мен теріске шығарудың белгілі бір әдіс-тәсілдері қаралатын ғылым теориялар жиынтығын құрайды.
Ғылым ретіндегі логикадан логикалық дұрыс ойдың байланысы мен динамикасын (ойлау логикасы) айыра білу қажет. Ғылыми логика саласына белгілік құрылымдарды жасау мен зерттеу (есептеу, формальдік жүйелер), жалпы касиеттері логикалық оймен көрінетін және белгілік құрылымда белгіленетін шындықтың белгілі бір үзінділерін қарастыру (модельдер) енеді.
Логика ұғымы объективті дүниенің, шындықтың даму заңдылықтарын бейнелеу мағынасында да қолданылады. Кең мағынада логика ойлаудың ғана емес, болмыстың да байланыстарын көрсетеді, бұл жағынан ол онтологиямен сабақтас. Ойлау мен таным қатар жүретіндіктен логика таным теориясымен (гносеологиямен) байланысады. логика философияның негізгі бөлігі болып табылады, өйткені философия “оймен басталып, оймен жалғасады, сондықтан оны кейде “ойлау туралы ойлау” деп анықтайды[2].
Психолог – ғалымдар: Н.Н. Поспелов, Ю.А.Петров, А.Н.Леонтьев, «логикалық ойлау» ұғымына нақты анықтама берген. Олардың пікірінше «логикалық ойлау» дегеніміз логика заңдылықтарын пайдалана отырып ой-пікірлерді, тұжырымдарды қолдануға негізделген ойлаудың бір түрі.
Балалардың логикалық ойлау қабілеттерін дамыту жөнінде А.В.Запорожец, Л.Н.Венгер, И.С. Якиманская еңбектері жарық көрді.
«Логикалық ойлау – логикалық сөйлеудің негізі, ал мұны – логикалық сөйлеуді ұстаз дамытуға тиіс», деп көрсетті К.Д.Ушинский.
Жұмыстың мақсаты - математика сабағында логикалық есептерді шығару арқылы балалардың ақыл-ойын қалыптастыру жолдарын анықтау.
Зерттеу міндеттері:
1. Зерттеу тақырыбына байланысты әдебиеттермен танысып, оларға әдістемелік тұрғыдан шолу жасау.
2. Математика сабағында балаларды логикалық есептерді шығару
арқылы балалардың ойлауын дамыту мүмкіндіктерін анықтау;
3. Математика сабағында логикалық есептерді шығару
арқылы балалардың ойлауын дамытудың әдістемесін және оның
тиімділігін тексеру;
Зерттеу объектісі – мектеп жасына дейінгі балаларға қарапайым математиканы оқыту процесі.
Зерттеу пәні – Қарапайым математикалық түсініктерді қалыптастыруда логикалық есептерді пайдалану жолдары
Зерттеу жұмысының болжамы — математика сабағында логикалық есептерді шығару арқылы балалардың ойлауы дамытылатын болса, онда олардың математикадан білім деңгейі жоғарылайды, өйткені пәнге деген ынтасы оянып, қызығушылығы нәтижелі қалыптасады.
Зерттеу жұмысының құрылымы кіріспеден, 2 бөлімнен, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1. Қ.Қожабаев Математиканы оқыту әдістері. Алматы «Санат», 1998.
2. Ә.Бидосов. Математиканы оқыту методикасы. Алматы «Балабақша», 1989.
3. А.М.Бантова және т.б. Бастауыш кластарда математиканы оқыту
методикасы. Алматы «Балабақша», 1978.
4. М.Жұмабаев. Педагогика. Алматы, 1964.
5. Қ.Жарықбаев. Жалпы психология. Алматы, 2004.
6. М.Байшуақова. Баланы ойлауға үйрету. /Бастауыш балабақша 2004 №8.
7. А.Н.Абдрахманова және т.б. Қазак халық педагогикасындағы
идеяларды топтан тыс жұмыстарда қолдану. Шымкент-2002.
8. Әбілқасымова, Көбесов, Кенеш. Математиканы оқытудың теориясы
мен әдістемесі. Оқу құралы. Алматы «Білім», 1998.
9. Н.В.Мельник. Развитие логического мышления при изучении
математики./Начальная шқола. 1997, №5 186.
10. О.Мұсабеков. Логикалық ойлау тәсілдерін қалыптастыпу. /Бастауымі
балабақша№7-8. 1996.
11. М.С.Дауметова. Логикалық сұрақ-тапсырмалар. /Бастауыш балабақша. №6
200І, 206.
12. С.Демеусінова. Балалардың ойлау қабілетін логикалық есептер арқылы дамыту. /ИФМ 2000, №3 236.
13. Ә.Кенеш. Балалардың ойлау қабілетін арттыру. /ИФМ 1999, №2 96.
14. Р.Кәріпбаева. Ойлау қабілетін дамыту. /Бастауыш балабақша 1986, №3
15. Т.В.Никулина. Балалардың ойлау қабілетінің даму ерекшеліктері туралы. Бастауыш балабақша 1986, №5 36.
16. Р.Абдуллаева. Ойлай білуге уйрету. /Бастауыш балабақша 1990, №4 186.
17. К.Есжанова. Ақыл-ойды дамытуға арналған есептер. /Бастауыш балабақша
1984, №9 166.
18. А.Иманқұл. Ойлау туралы ойлау. Алматы 1998.
19. А.Женепова. Қызықты есептер. /Бастауыш балабақша 1998, №1 406.
20.К.С.Алиева, Л.Т.Искакова, М.Ө.Мұсабеков. «Математикадан
бақылау жұмыстары» Шымкент 2004.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ………………………………………………………………………………........3
І МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫ ҚАЗАҚТЫҢ ОЮ-ӨРНЕК
ТҮРЛЕРІМЕН ТАНЫСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1. Мектеп жасына дейінгі балаларды қазақтың ою-өрнек түрлерімен
таныстырудың
маңызы.....................................................................
.........................6
2. Мектеп жасына ... ... ... ... ... ... ... ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫ ҚАЗАҚТЫҢ ... ... ... ... жасына дейінгі балаларды қазақтың ою-өрнек түрлерімен
таныстыру
жолдары..................................................................
....................................................13
2. Мектеп ... ... ... ... ... түрлерімен
таныстыруда
жүргізілетін
жұмыстар………………..…..........................................................
......16
ҚОРЫТЫНДЫ……………………………………………………………..……….........23
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР……………...……………………………….......24
ҚОСЫМША..................................................................
.....................................................25
КІРІСПЕ
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстан Республикасының Президенті
Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың Қазақстан ... ... «XXI ... ... ... ... ... тірелері анық. Біздің болашақтың
жоғары технологиялық және ғылыми қамтымды өндірістері үшін ... ... ... Осы ... ... беру ... әрі ... барлап,
кең ауқымда ойлай білетін осы заманғы ... біз ... құра ... - делінген.
Ал балабақша бағдарламасының анықтайтыны – балалардың математикалық
білімін, іскерлік пен машықтың барлық жүйесін ... және ... ... ... ... ... түсініктерді меңгеруге үйретуі;
балалардың нәрселер мен құбылыстардың арасындагы қатынастарды өздігінен
орнату, іскерліктерін ... ... ... ... ... ... ... математикалық әдістермен меңгеруіне көмектесу
екенін ... ... онда ... ... ... ... мәселе[1].
Қазақстан Республикасы білім стандартында анықталғандай математиканы
оқыту төмендегідей мақсаттармен анықталады:
Ақиқатты танудың математикалық ... ... ... ... ... қабілетін және кеңістікті елестете білуге қажетті
элементтерді құрастыра ... ... ... ... сияқты ойлана білуіне
қабілеттілігін қалыптастыру.
Балабақшадағы қарапайым математикалық түсініктердің негізгі ... ... ... мен іскерлігінің белгілі бір жүйесін балаларға
жеткізе білу.
5. Өмірде ... ... ... шешу үшін және ... ... ... ... қажетті математикалық біліктілік пен дағдыларды
балаларда қалыптастыру
Балалардың ... ... мен ... ... ... ... ... білу, іскерлігін арттыру, жалпылай
алу, дедуктивті ойлау, логикалық ... ... ... ... келтіру математика пәнін оқытудың өн бойында жүзеге
асыруга болатындай мүмкіндіктер өте ... (гр. logiko - ... ... ... «сөйлем», «ойлау»,
«ақыл») — ойлау, оның ... мен ... ... ... ... мен теріске шығарудың белгілі бір әдіс-тәсілдері қаралатын ғылым
теориялар жиынтығын құрайды.
Ғылым ретіндегі логикадан ... ... ... ... мен
динамикасын (ойлау логикасы) айыра білу ... ... ... ... құрылымдарды жасау мен зерттеу (есептеу, формальдік жүйелер),
жалпы касиеттері логикалық ... ... және ... ... ... белгілі бір үзінділерін қарастыру (модельдер) енеді.
Логика ұғымы объективті дүниенің, шындықтың даму заңдылықтарын бейнелеу
мағынасында да ... Кең ... ... ... ғана ... да байланыстарын көрсетеді, бұл жағынан ол онтологиямен сабақтас.
Ойлау мен таным ... ... ... ... теориясымен
(гносеологиямен) байланысады. логика философияның негізгі бөлігі болып
табылады, өйткені философия “оймен ... ... ... сондықтан оны
кейде “ойлау туралы ойлау” деп анықтайды[2].
Психолог – ғалымдар: Н.Н. Поспелов, Ю.А.Петров, А.Н.Леонтьев, «логикалық
ойлау» ұғымына нақты анықтама берген. Олардың ... ... ... ... ... пайдалана отырып ой-пікірлерді, тұжырымдарды
қолдануға негізделген ойлаудың бір түрі.
Балалардың логикалық ойлау қабілеттерін дамыту жөнінде А.В.Запорожец,
Л.Н.Венгер, И.С. Якиманская еңбектері ... ... ...... ... негізі, ал мұны – логикалық
сөйлеуді ұстаз дамытуға тиіс», деп көрсетті ... ... - ... ... ... есептерді шығару
арқылы балалардың ақыл-ойын қалыптастыру жолдарын ... ... ... ... әдебиеттермен танысып, оларға
әдістемелік тұрғыдан шолу жасау.
Математика ... ... ... есептерді шығару
арқылы балалардың ойлауын дамыту мүмкіндіктерін анықтау;
Математика сабағында логикалық есептерді шығару
арқылы балалардың ... ... ... және оның
тиімділігін тексеру;
Зерттеу объектісі – мектеп жасына дейінгі балаларға ... ... ... пәні – Қарапайым математикалық түсініктерді қалыптастыруда
логикалық ... ... ... ... болжамы — математика сабағында логикалық ... ... ... ойлауы дамытылатын болса, онда олардың
математикадан білім деңгейі жоғарылайды, ... ... ... ынтасы оянып,
қызығушылығы нәтижелі қалыптасады.
Зерттеу жұмысының құрылымы кіріспеден, 2 бөлімнен, қорытындыдан және
пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... МАТЕМАТИКАЛЫҚ ТҮСІНІКТЕРДІ ҚАЛЫПТАСТЫРУДА ЛОГИКАЛЫҚ ЕСЕПТЕРДІ
ҚОЛДАНУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1. Қарапайым математикалық түсініктерді қалыптастыруда
логикалық есептерді қолдану ерекшеліктері
Балабақша өскелең ұрпақты жан-жақты ... ... ... ... ... ... ... көркейіп-өркендеуіне, ел талап-
тілектерінің бет бұрыстарына байланысты болады. Осыған байланысты олардың
психологиясы да өзгеріске ұшырап, оны неғұрлым өмір талабына ... ... ... Бала ... ... ... оны терең білу,
оның даралық ерекшеліктерімен ... ... ... ... ... ... да құрметті міндеттер жүктейді.
Физиологиялық тұрғыдан алып қарағанда, ми ... қозу ... ... ... (оң және ... ... өзара көлемі,
иррадиация мен шоғырлану заңдылықтары) күрделі ... ... ... ... қазіргі күнде беріліп жүрген оқу ... үшін ... ... Олар ... ... ... ... бұлардың оқуға мүмкіншілігін толық пайдалану үшін тапсырманы ... ... ... ... жасына дейінгі балалар көпке дейін тапсырманы қалай орындаудың
тәсілін жақсы білмейді. Мысалы: бұлар ... ... ... ... жас ой ... ... ынтамен ұмтылып тұратын кезең; алғырлығы,
шапшаңдығы, сезімталдығы басым кезең. ... ... ... ... сақтап тұра алмайды, нені болса да ашық, еркін ... ... ... мол: бала ... ... ... ... жақтары үнемі қатар келіп, бірін-бірі жоққа шығарып отырады.
Мысалы:
Мектеп жасына ... ... ... өте ... көрсеткенмен,
оны тек ойын ретінде қабылдайды. Сондықтан логикалық жаттығу, тапсырмалар
ойын үлгісінде берілуі ... және ... ... ... заттарды көріп, қолға
ұстап, ойынға қосу арқылы дамитынын ескерту;
Мектеп жасына дейінгі балалар ... ісін ... ... ... ... тәрбиеші міндеті, ... ... ... ... ... мазмұны жеңіл болса да, тұтас
логикалық тапсырмалар әкелуге жетектеу.
Егер бұл жастағылардың негізгі әрекеті ойын болып келсе, болашақта оқуға
келгеннен ... оқу ... ... роль ... ... орай ... ... ірі өзгерістерге ұшырайды. Өзгерістерге ұшырауының себебі,
ойынға қарағанда оқу талабының бала үшін ... ... үшін ... оқуға ықыласын тудырып, тапсырмаларды
бірте-бірте қиындату қажет. Әдетте, тапсырмалар жеңіл келсе, әлі ... ... ... ... ... одан бас ... ... Осы екі
жағдайдың екеуі де қолайсыз, ... ... ... ... ... ... құрылуы тиіс. Егер ... ... киын ... ... жеңіл болғанынан гөрі - қиынырақ келуі
әлде қайда ұтымды[4].
Себебі азды-көпті қиындығы бар тапсырмалар баланың қиналуына. ... алға ... ... ... туғызады. Осы қиыншылықтардың
кездесетінін балабақшаға келген кезінен бастап еске алу қажет.
Математикада ... ... ... зор. Ол ... ... ... ... беріледі. Олармен танысу тәсілі мынадай. Балаларға
бірнеше затты көлемі ... саны ... ... ... ... ... ... мұны тура және тікелей ... ... ... керек? Балалар бұған ұқсас есептерді шығарудың жалпы тәсілін іздеуге
мәжбүр болады. Бірқатар азды-көпті ... ... ... ... ... тәрбиешінің көмегімен мұндай жағдайларда өлшеу, есептеу және сан
қажет ... ... ... көмегімен шамаларды жанама түрде
салыстыруды ... ... ... ... балалар өлшеуді және санауды
үйренеді, сандар ұғымының мазмұнын ... ... ... анықтаулар
(тиісті ұғымдар қаншалықты қажет және олардың шығу тегі кандай), тәжірибе
көрсетіп отырғандай, өмірлік ... ... ... математикалық
әдістеріне, осы оқу пәні ... ... ... ... ... тапсырмалар орындау барысында жіберілетің қателіктер:
1. Логикалық тапсырмалардың тым ... ... ... болуы. Логикалық
тапсырмаларды оқушының біліміне, жас ерекшелігіне сай, ... ... ... ... ... да арта береді. Тым
жеңіл болса даму міндеті орындалмайды. Тым күрделі болса оқушының
қызығушылығы жоғалады. Қызығушылығы бар бала ... ... ... ... мұғалім білетін бір ғана жолмен шығару. Есептің
бірнеше шығару жолы болу мүмкін. Балаға ... ... ... ... керек. Ол сол шығаратын баланың даму
ерекшелігіне байланысты ... ... ... Логикалық есеп шығаруға берілген уақыттың шектелуі. Әрбір есепті
шығарған кезде ... ... оған ... ... ... ... ... шешілу жолдары мен құралдарын белсенді анықтауды талап
ететін тапсырмалар жүйесін беру балаларды әуел бастан-ақ ақыл-ой ... ... ... ... ... пікірлер мен тұжырымдар
негізінде іс-әрекеттің ... ... ... ... ашады.
Осындай белсенді ойлау іс-әрекетінің арқасында балалар қажетті білім мен
іскерлікті саналы ... ... Бұл ... ... ... ... тарапынан дұрыс басшылық жасалса, олардың шамасы толық жетеді.
Сондықтан оқытудың алғашқы айларында ... ... ... ... мен ... ... тиісті дәрежеде түсінбей
тұрып жай жай есте ұстауды талап ету ерекше ... ... ... дейінгі балалар көп нәрсені берік есте сақтай да алады.
Сонымен, бала ... ... ... ене ... онда ... ... өзгеріс болады. Ол жаңа режимнің ... ... ... ... ... және ... ... қарым-
қатынас орнатады. Оқу материалының ... ... ... ... оның ... ... ... көзқарасы қалыптасады. Бұл ынталардың одан
әрі дамуы олардың оқу әрекетінің қалыптасу процесіне ... ... ... үшін осы ... кұру және оның жекелеген
бөліктерінің ерекшеліктері туралы мәселе ерекше маңызды болып табылады.
Мектеп жасына дейінгі балалар ... ... ... ... олар
үшін жетекші оқу іс-әрекетінің негізінде өтеді. Оқу ... ... ... ... оның ... бағынады, ал бұл талаптарды орындау
балабақша жасындағы балаларды жоқ жаңа ... ... ... Мектеп жасына дейінгі балалардың жаңа қасиеттері оқу
қызметінің қалыптасу шамасына карай ... ... ... бәрі ... ... тыңдаса және оның айтқандарын істесе
ғана топта жалпылама сабақтарды ұйымдастыру мүмкін болады. Сондықтан әрбір
бала осындай сабақтардың талаптарына сәйкес өз ... ... ... да бір ... ... орындауда әдетте балалар оларды
шешудің ең жақсы жолдарын іздеп табады, іс-әрекеттер ... ... да ... ... іске ... ... мен ... Бала өз іс-әрекеттерінің «қадамдарын» неғұрлым көбірек
жорамалдай алатын ... және ... әр ... варианттарын неғұрлым мұқият
салыстыра алатын болса, ол логикалық ... ... ... соғұрлым
ойдағыдай бақылайтын болды.
Оқу іс-әрекетінің маңызды ... бірі - ... ... мен ... әділдігін кең көлемде негіздеуде. Мұндай
негіздеудің көптеген тәсілдерін тәрбиеші ... ... ... ... білу ... мен ол үлгілерді жасауға өздігінен іс-
әрекет жасау мектеп жасына дейінгі балалардың өзінің ойы мен ... бір ... ... ... іскерлігін қалыптастыруды кездейді. Бұл
іскерлік ... ... ... ... ретінде жатады, ол өз
пайымдаулары мен ... ... ... ... және ... ... келуі тұрғысынан ақылды да әділетті талдауға мүмкіндік береді.
Еркіндік ... ішкі ... және ... - мектеп
жасына дейінгі баланың негізгі жаңа құрылымдары. Солардың арқасында мектеп
жасына дейінгі баланың психикасы ... одан әрі ... үшін ... және ... қоса ... ... кезеңіне қалыпты өту
үшін қажетті даму деңгейіне жетеді. ... ... ... ... балалардың
мектепке даяр болмауы көбінесе жеке адамның психикалық процестер мен ... ... ... ... осы ... қасиеттері мен
қабілеттерінің қалыптасуымен байланысты.
1.2 Мектеп жасына дейінгі ... ... ... ... ... ... ... логикалық ойлауын дамыту олардың ақыл-
ойының бірқалыпты дамуына тікелей байланысты. Сыртқы дүниені ... ... ... ... ... ... Біз тікелей біле алмайтын
заттар мен құбылыстарды тек ойлау арқылы ғана ... ... ... ... ... мен кұбылыстарының байланыс -
қатынастарының миымызда жалпылай және жанама түрде сөз арқылы бейнеленуі.
Ойлау ... ... ... ... ... пен қабылдау танымның
бірінші баспалдағы болғандықтан, олардан тыс ешбір ойлау болмайды. ... ... ... алынған мәліметтерді өңдейді. Ойлау сезімдік
мағлұматтардың негізінде ғана ... ... ... ... ... мол болғанмен, оның таным мүмкіндігі ойлаудан әлдеқайда төмен.
Ойлаудың қамтитын шеңбері өте кең.
Адамның ойы әрқашанда сөз ... ... ... ... ... ... өзін ... деп дауыстап сөйлейді. Ой толық сөз
күйінде білдірілгенде ғана ... ... ... ... мен ... ... нәрсе деп, бұлардың арасына ... ... ... ... ... ... бейнелеудің ең жоғары формасы, сөз ойды басқа
адамдарға ... ... тілі ... ... ... де ... ... Нәресте айналасындағы
дүниені бірінші сигнал жүйесінің ... ... ... ... ... бр
түрі оның танымын онша кеңіте алмайды. Баланың тілі шығып, сөз ... ... ... ғана оның ... ... ... сыртқы дүние құбылыстарының сырын көбірек білген сайын оның ... ... ... Бала өз ойлауының ақиқаттығын, яғни ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Ойлау заңдылықтары мен ережелері сансыз қайталаудың және ... ... адам ... ... зор ... ... баланың сыртқы дүниемен карым-қатынас жасау процесінде туындап
отырады. ... ... ... ... ... ұйымдастырылған оқу іс-әрекетіне көрнекіліктер ретінде
қоршаған ортадағы барлық заттар қарастырылады.
Ойлау - ... ... ... ... толы процесс. Бұл оның
дамуының және іске асуының қозғаушы күштері болып табылады. ... ... ... ... нәрселерге зер салып, қызығудың да маңызы зор. Әлде
де ... ... ... ... ... ... түрлі сұрақтарға
жауап іздеп, ой-әрекетімен шұғылдануға адамды итермелейді. Ойлау - сұраққа
жауап қайтарудан, ... ... оның ... ... ... ... ... ой процесінің небір көріністерін ойлауын затты
не құбылысты тұспалдап айтатын жұмбақтар, логикалық, дидактикалық ойындар
арқылы байқауға ... аса ... ... ... Оны ... бірнеше ғылым
айналысады. Бұлардың ішінде логика мен психологияның орны ерекше. Осы ... ойды ... ... де ... шығармашылықтар
бар. Мысалы, психология түрлі жас мөлшеріндегі адам ... ... ... ... ... яғни жеке адамның ойлау заңдылықтарып қарастырса,
логика - бүкіл адамзатқа ... ой ... ... мен ... адам ... ... ... болып табылатын ұғым, пікір,
дәлел, ой ... ... ... Кей ... бұл екеуі
бірін-бірі толықтырып, ой мәдениетінің арта түсуіне көп пайдасын тигізеді.
Ойлаудың физиологиялық негіздері ... ... және ... ... ... байланысты түсіндіріледі. Ойлау ми ... ... ... қызметінің нәтижесі, екінші сигнал
жүйесінің уақытша жүйке байланыстары жетекші роль атқарады.
Ойлау формалары. ... ой ... қоса ой ... да
тұрады. Ойдың бастапқы формасы болып ұғым есептеледі. Ұғым дегеніміз заттар
мен құбылыстар туралы ой. Ұғымда заттардың жалпы және ... ... ... ... ... ... т.б. әр текті ұғымдар).
Ұғымдар арқылы адам ... ұзак ... ... қорытылады. Адамның
ұғымдары қозғалмайды емес, кайта ... ... ... бірі ... ... мұнысыз олар нағыз өмірді көрсетпейтін болады.
Бала балабақшаға келгесін математикалық ұғымдарды меңгере бастайды, оның
қоршаған ортадағы ... ... ... ұғымдардың негізін
меңгере білуге қолайлы жағдай туғызады. Әрбір ұғымда белгілі ... ол ... ... ... оңай ... Бұл үшін ... ... білу кажет. Баланың логикасын дамыту, ... ... ... ... Ол ... ... үстінде балабақшадағы барлық ... ... ... жүргізілетін жұмыс. Мұнда балалардың жас
ерекшелігі де қатты ескеріледі. Мысалы, ... ... ... ... ... бірінен-бірі олардың өзіндік белгілеріне карай
ажыраткызса, бала ұғымының ... ... ... ... ... ұғым - жалпылай алудың нәтижесі. Мектеп жасына дейінгі ... ... ... көбірек мән беретіндіктен, жалпылау
көбінесе олардың сыртқы ... ... ... ... ... ... ... сіңдіргенде, «күн дөңгелек»
немесе «сары», «өсімдік ... ... 4 аяғы ... сүт ... «кұс ұшады, ұшпайды» т.б. деп келеді де ... тек ... ... ... оның ішкі ... ... өзі ... нәрселерді жалпылауға келгенде қиналады[9].
Ұғымда заттардың өзіндік касиеттері ғана көрінбейді, олардың бір-бірімен
байланыстары мен қарым-қатынастары ... ... пен ... бейнеленіп отырады. Мысалы, жоғары-төмен, жақын-алыс, көп-аз
секілді жеке, нақтылы заттардың өзара байланысын балалар қиналмай ... ... ... топ балаларына заттың кеңістікке ... ... ... ... ... ... Өйткені бұл
балалар кеңістіктің ... ... ... бірден ажыратпайды.
Балаға түрлі өлшемдер ... ... ... ... ... ... ұштастырып отырған абзал. Мысалы, бала ... ... ... ... ... ... қолымен ұстап, бұлардың
белгілі бір қыры бар екенін аңгарады. Естияр, ... топ ... ... ... ... ... тым қысқа сияқты белгілер
сияқты ұғымдармен толыға түседі.
Шындықтағы заттардың ... ... ... көрінеді.
Пікір - бұл бір зат туралы мақұлдау не оны бекерге ... ... ... ... ... ... дұрыс пікір айта білуге тәрбиелеу зор
педагогикалық мәні бар іс. Сөйлеудің грамматикалық ... ... ... ... ... түседі.
Ойлаудың күрделі формаларының бірі - ой қорытындылары. Ой қорытындылары
дегеніміз бірнеше пікірлерден жаңа бір ... ... ... ... үшін оны ... ... ... байланыстыруымыз қажет. Қатар
тұрған кездейсоқ пікірлерден қорытынды шықпайды. Мысалы, «Ағашта барлығы 6
алма», ... 7 ... бар» ... екі ... ... ешбір
логикалық байланыс жоқ. Сондықтан бұл екеуінен үшінші жаңа бір ... ... ... Ой ... үш түрі ... ... екінші индукциялық, ал үшіншісі аналогиялық ой қорытындысы деп
аталады. Дедукция - дегеніміз жалпыдан жекеге қарай жүретін ой корытындысы.
Индукция - ... ... ... ... ой ... индукцияда жеке
жағдайлардан ереже, фактілерден қорытындылар жасалады. Аналогия дегеніміз ... ... ой ... ... ... ... мен ... қалыптасуы, соған сәйкес ой қорытындыларының ... ... ... ойлаудың формалары бір-бірімен байланыса дамып отырады.
Түсіну - ойлаудың негізгі белгісі[10].
Адамның ойлау әрекетінде шындықтағы заттар мен ... ... ... ... ... ... білудің маңызы зор.
Түсіну арқылы ғана біз айналамыздағы ... ... ... ... шығу тегі мен даму ... ... ... басы -
шындықтағы заттар мен кұбылыстарға танысудан, көріп білуден басталады.
Өйткені ... ... ... «ұғыну үшін, ұғынуды, зерттеуді эмпирикалық
жолмен бастау» кажет.
Түсіну екіге бөлінеді: оның ... түрі - ... ... ... ... ... ой ... керек етпейтін, қабылдау ұқсас
;процесс. Мысалы, балаларға жақсы таныс фигуралар, ойыншықтар, ... ... ... т.б.
Түсінудің екінші түрі - жанама түсіну. Жанама түсіну бірнеше аралық
басқыштардан тұратын, логикалық ой ... ... ... көмескі
нәрсені айқын етіп бейнелеуде бірнеше ой түйіндерін талап ететін ... ... де ... ... ... ... пен ... табудың
арасында аралық түйіндер бар екендігін, осы аралық ... табу ... ... ... ... атап өтуіміз қажет. Тіпті қарапайым
есептің өзінде де осы ... ... ... Мысалы, Ахметте үш алмұрт,
Хасенде екі алмұрт бар. Екі балада барлығы қанша алмұрт бар? ... ... ... де белгілі шығару амалынсыз (яғни бұл екі санды бір-біріне
қоспайынша) оның ... ... Бұл ... қосу ... ... ... ... дегеніміздің өзі мәселені шешу, оның мәнісін ... білу ... ... ... 2 көзі бар» ... сөйлемде ой тууға негіз боларлықтай
себеп жоқ. ... бұл ... ... ... нәрсені білдіретін
хабарлы сөйлем ғана. Ойлау қашан да ... ... ... ... ... іздестіруден туындайды. Проблемалық ситуация (жағдай) адам
ойлауының түрткі қазығы. Бізге ... ... ... ... ... бірі проблемалық жағдайға салды.
Мектеп жасына дейінгі балаларда тануға негізделген тікелей түсінулер
байқалады. Бұл ... ... ... ... ... ... Егер зат баланың өткен тәжірибесінде болмаған ... ... ... ... ... Түсіну үшін оны алдымен жан-жағынан
жақсылап ... алу ... ... ... - жаңа ... ... ұғымға жанастыра барып түсіну деген сөз.
Баланың сыртқы дүниенің сан килы ... ... алуы ... ... ғана ... ... Бір ... мәніне түсіну үшін жай тану
жеткіліксіз, оған қоса, оның себебін, яғни неліктен осылай ... ... ... ... ... кейбір балалардың оқыған әңгімесін,
математикалық ұғымдарды дұрыс түсіне алмайтын фактілері жиі ... ... ... әр жаңа ... не себептен түсінбей
қалатынын, кезінде талдау жасап отырмайды. Бала ... ... ... ... ... ... ол кейде құбылыстарды толық бейнелей алмайды,
тіпті қателіктер де ... ... ... екіншіде біледі. Міне, осы
жайларды тәрбиеші ... ... ... отыруы тиіс. Сондықтан жаңа
сабақты бірден түсіне алмай қалған балаларды ... ... ... ... ... ... ... ойлауы негізінде нақтылы келетіндіктен, олар көп нәрселерді
өз калпында түсінуге бой ұрады[11].
Балалардың құбылыстарды ... ... ... сөз ... сөздік
қорының өсіп отыруын қадағалау зор ... ... ... ... түсіндірудегі әдістемелік шеберлігінің (әр ұғымды өз мәнінде ... ... ... ... ... ... екі ұшты ... т.б)
жоғары болуы бала түсінігінің жақсы дамуына қатысы бар ... ... ... дара ... ... тән жалпы заңдылықтар болғанмен, жеке ... ... ... ... ... ... бала ... ойының
ісеңдігі немесе тарлығы, орамдылығы, ұшқырлығы, дербестілігі, ... ... ... т.б. сапаларымен ажыратылады.
Ойлаудың ұшқырлығы. Кейбір балалар мәселенің барлық жақтарын көре
біледі, оны тез шеше ... ойы аса ... және ... ... ... ... ... байқалады. Бұған қарама-қарсы қасиет-ойдың
асығыстық түрі. Мұндай бала ой жұмысымен онша ... ... ... ... астымен» жүреді. Бұл ... ... ... ... ... жармасқыш, жеңіл ойлауға, мәселені ... ... ... ... Жаңа ... ... ... ойлау болмайды.
Ойлау баланың сыртқы ортамен белсенді қарым-қатынас жасауының ... өмір ... ... ... отырады. Мысалы, бір жасар бала
апасының саусағындағы жараға жағылған иод ерітіндісіне көз ... ... бала ... ... елеулі кезең болып табылады.
Балабақшаға түскенге дейінгі бала ... ... ұзақ ... ... ... ... нақтылы - бейнелі болып, әрекетпен әлде де ... ... ... ... ... оқу-тәрбие процесі шешуші
роль атқарады. Балабақша жағдайында бала ... ... ... Бала ойлауын дамыту үшін тәрбиеші тиісті жұмыстар ... ... ... ... тәрбиесіне қатысты шараларлын кейбірі мыналар:
Балаларды ... ... ... ... жөнінде
өз беттерінше қорытынды жасай алуға үйрету үшін тәрбиеші ... ... ... ... ... ... ... балалардың ойлау қабілеті жетерліктей жас өзгешеліктерін
ескере отырып ұйымдастырса ... оның ... ... ... ... сөйлеу қабілетін дамытып отыру олардың ойлауын
дамытуға үлкен әсерін тигізеді.
Ойлау қабылдаулар мен елестердің негізінде жасалады. ... ... ... ... ... алуына, елестердің
тиянақты қалыптасуына тәрбиеші айрықша қамқорлық жасамаса болмайды.
Тәрбиеші балаларды үнемі ойланып оқуға ... ... ... оқу
процесін жүйелі ұйымдастыру, сабақта бала логикасын дамытып алатын
мүмкіндіктерді мол пайдалану арқылы ... ... өз ... ... ой ... ... тексерткізу, олардың бір мәселенің өзін түрлі жолдармен
шешуге үнемі бағыттап отыру (тапқыштық пен зеректік) ойлауды кажет
ететін мысалдар құрастырту, есептер ... ... ... ... ... ... жолдары.
Ойлауды тәрбиелеу бала психологиясьш жан-жақты дамыуымен тығыз ұштасып
жатады. Бұл оның білуге қүмарлығын, тану ... ... ... қоса ... ... ойлауына бағыт бағдар беруді ең алғаш білім мазмұнына енгізген
Мағжан Жұмабаев ... ... ... ... ... жан ... үшін ... және оны өркендеудің тиістілігін атап
өтеді: «Ойлау адам өмірінде аса кымбат орын ... ... ... ... жануар сыкылды, заттарды, көріністерді құр жадында, есіне ... жат бір ... ... оны шеше алмаитын, оған түсіне алмайтын ... иесі ғана ... еді. ... не ... ... ... өзгеретінін
білмейтін бір саңылаусыз соқыр болар еді. Адам ойлау ... ... ... ... ... ... ... бар
себептерді табады. Келешекте оларға не болатынын ойлап шығарады. ... ... ... ... ... адам - шын мағынасында адам».
Ойлау түрлерінің ерекшеліктері адам есеп ... ... ... ... қабілетін зертттегенде олардың
көпшілігі белгілі бір есептер класының құрылу принципін ұзақ уақыт ... ... ... ... ... ... ... Олардың
ойлауы сыртқы ұқсастығы мен бірдейлігін іздеуде ... ... ... эмпирикалық дәрежеде өтеді.
Балалар үшін басты мәселе - ... ... ... Белгілі
психолог Л.С.Выготский жеті жасар балада есте сактау мен түйсіктің ... ... бола түра ... ... ... ... әуел ... ойлау қабілетінің қуатты да басым ... ... ... ... ... ... өте
нашар болады. Интеллектің ең шарықтап дамуы ... ... ... жасында болады. Барлық танылатын ... ... ... ... Тәрбиешінің басшылығымен жасалатын жұмыс, өз мінез-
құлқын белгілі бір талаптарға сай бағындыру қажеттігі ... ... ... ... ... ... ... дамуына саяды.
Назарлары да еркін бола түседі. Егер бұрын ... ... тек ... ... ... аударса, енді балабақша жағдайының алғашқы
күндерінен-ақ, дәл сол сәтте, өзін ... ... ... ... ... ... ... ұстап калуы талап етіледі.
Балаларда материалды еркін қабылдауі пайда болады. Мектепке дейінгі
жастағы балалар негізінен ... есте ... ... ... ... аттаған сәттен бастап бала үшін арнайы есте сақтауды талап
ететін тапсырмалар пайда ... ... есте ... үшін ... ... күші мен ... әдістерді пайдалану кажеттігі туады. Осы ... ... ... ... ... ... маңызды жаңа
ойлау қабілеті іштей іс-жоспары («ойдағы» амал) және рефлексия (өзінің іс
қимылдарын бағалай, карай ... ... ... ... ... үлгерімінін табысты болуы логикалық тапсырманы қаншалықты ойша
табысты есептей алатындығына, жоспарлауына ... ... ... ... ... ... 1 қатар оған әсер ету, ... ... ... оқыту барысында ауызша есептерді жиі пайдалану
керек. Бұл - жеңіл есептер шығару барысында ... ... ... ... ... үнемі көбейту немесе берілу шарты, талабы ... ... ... ... ... ... сөз құрауды, ойша берілген
сөзді түрлендіру (мысалы, сөздің екі ... алып ... ... ... ... ... ... кері оқудың есептеу үшін
өте пайдалы екендігін айтады.
Осыған ... ... ... ... ... ... Мұндай оқыту білім қорын молайтып қана ... ... ... ... Баланың өз іс-әрекетіне назар ... ... бала есеп ... одан ... ... «Бұл ... қалай
шығардың? Осы есепте қандай заттар көрсетілген?» деп сұраған жөн. ... ... ... ... ішкі амал ... және
рефлексияларды мектеп жасына дейінгілердің жаңа дамуы деп атайды. Бұл даму
мектеп жасына ... ... ... ... ... ... ... оқу қиынға түсіп, үлгерімдері күрт төмендейді. Егер баланың
интеллектуалдық мүмкіндіктері оқытудың ең алғашқы ... ... ... ... ... ... емес. Сондықтан баланы сәбилік шақ
топтарынан ... ... ... ... ... ең ... теориялық
формасына, дүниені ғылыми тұрғыдан түсінуге дайындауымыз тиіс.
ІІ ҚАРАПАЙЫМ МАТЕМАТИКАЛЫҚ ТҮСІНІКТЕРДІ ҚАЛЫПТАСТЫРУДА ЛОГИКАЛЫҚ ЕСЕПТЕРДІ
ҚОЛДАНУДЫҢ ӘДІСТЕМЕСІ
2.1 Логикалық ... ... ... ақыл-ойын дамытуда
жүргізілетін жұмыстар
Мектепке дейінгі жас баланың логикалық ойлауын дамытудың ... деп ... ... ... ... ... ... ойлаудың
негізінде қалыптасады, ауқымы кеңірек мәселелерді шешуге, ғылыми ... ... ... қауымы балаларға мейілінше терең білім беруге тырысады. Алайда
«көп білген кемеңгер емес, білімін ... ... ... ... тез ... ... жойылады, оқыту тиімділігі төмендейді. Бала
қысқа мерзімде ... ... ... ... ... Сондықтан
балалардың ойлауын дамыту, олардың бойында логикалық ... ... және ... ... ... ... қазіргі таңда педагог
алдында тұрған міндеттің бірі.
Балабақша балаларды оқуға үйретіп, олардың танымдык мұқтаждығын ... ... ... ... ... үшін ... танымдық құралдармен
қамтамасыз етуі тиіс. Бұл міндеттерді шешу үшін ... ... ... ... шығу ... неден тұратындығын, оны ... ... ... жүзеге асатындығын білуі керек.
Балабақша балаларының танымдық іс-әрекеттің бір түрі − ... ... ... ... ... ... жөнінде оқу
бағдарламаларына ... ... ... ... тәрбиешілерге
арналған әдістемелік әдебиеттерде жазылған. Бірақ нақты ... ... ... ... ... ... ... нақты
бағдарламасы жоқ. Содан барып балалардың логикалық ойлауын дамыту жөніндегі
жұмыс қажетті ... ... ... ... және ... ретімен
журеді. Логикалық ойлаудың дамуы едәуір тақпақ ... ... ... ... ... ... ... шешу педагогқа ауыр жүк
арттыратыны сөзіз. Балалардын ойлауындағы қателікті ... сол ... ... түсіндіріп, ойлау жүйесіндегі тізбектілікті, ойлау операцияларын
дұрыс қалыптастыра білу ушін педагогқа логика саласынан кажетті теориялық
білім ... Сол ... ... ... бұл бір ... дидактикалық
мәселені кұрайды. Әлемдік педагогикалық практикада бұл мәселені ... ... ... ... ... бірі - ... үрдісінде формальды
аспектіге назар аудару. Білім беру жүйесі осы бағытта дамып келе жаткан
елдер (Жапония, Оңтұстік ... ... т.б) ... дамуында елеулі
жетістіктерге жетіп, соңгы 10 жыл ... ... ... ... ... ... атап айтқандай, Н.Н.Поспелов, Ю.А.Петров,
А.Н.Леонтьев, ... ... ... ... ... ... ... пікірлерін жүйелесек, «логикалық ойлау» дегеніміз - ... ... ... ... ой-пікірлерді, тұжырымдарды
қолдануға негізделген ойлаудың бір түрі.
Логикалық ойлауды дамыту дегеніміз:
барлық ... ... ... ... ... ... ... арнайы жүйелі түрдс қальштастыру;
ойлау белсенділігін, өзбеттілігін дамыту;
трансформация әрекетін, яғни объектіні өзгерте білу ... ... ... ... ... ... ... құрамдас бөліктерден түрады.
1. Логикалық ойлау операцияларын қалыптастыру.
- ... ... ... ... ... ... ... пікір айта білу;
мәселені шешудің бірнеше әдістерін ұсыну;
3. Трансформация әрекетін жетілдіру:
заттарды бөліктері арқылы құрастыру;
объектілер топтарының арасындағы қатынастарды анықтай ... ... ... ... өзі ... ... бейнелі
формалары ретінде игерілмейінше, толық кұнсыз күйде қалып отырады. Дамыған
көрнекі схемалық ойлау баланы ... ... ... ... ... болғаннан кейін, бейнелік ойлау өзінің мәнін ... ... ... ... ... ... екі ... саты
байқалады. Бірінші сатыда олардың ойлау әрекеті ... ... ... ... ... еске түсіреді. Оқу материалдарын талдау бұл жерде
көрнекі әсер ету жоспарында ... ... ... ... ... заттарға
немесе оның дәл баламаларын бейнелеуге сүйенеді (мұндай талдауды кейде
тәжірибелік немесе сезімдік деп атайды).
Ойлауды ... ... ... осы ... ... ... игерілетін мәліметтердің жекелеген ... ... ... ... үшін ... қам ... Жыл ... сайын
осындай байланыстар немесе ұғымдар арасындағы қатынасты көрсету талап
ететін тапсырмалар көлемі ... ... ... ... ... ... ... жас
ерекшеліктерін ескере ұйымдастырса ғана, оның ойлау қабілетінің дамуына
мүмкіндік туады. ... да ... ... ... ... оқуға
бағыттауға тиіс, бұған оқу үрдісін жүйелі ұйымдастыру, ... ... ... ... ... ... мол пайдалану арқылы үйретуге
болады.
Балаларға өз ... ... ой ... ... ... оларды бір мәселенің өзін түрлі жолдармен шешуге
үнемі бағыттап отыру (тапқырлық пен зеректік), ... ... ... ... ... есептер шығарту, шығармалар жаздырту баланың
логикалық ойлауын тәрбиелеудің ... ... ... ой ... ... ... топтау және классификациялауға арналған ... ... ... Балаға бірнеше заттың бейнесі көрсетіледі.
Бала сол суреттерге қарап ... ... ... ... ... ... білуі керек. Мысалы: 4-5 түрлі бас киімнің ... ... ... ... мына ... не артық деп сұрасақ, «....» артық
деп заттың атын ... Мына ... етік ... ... ... ... немесе мынаның бәрі аңдар, ал сауыскан артық, себебі, ол кұс ... ... ... фигураларды көрсетіп, осы фигуралардан бір
зат құрастыр (құс, жануар, балық, т.б.). ... ... боя ... бала ... ойланып, тек сол фигуралардан құралған бейнені бояйды.
Мысалы, балапан кұралған денені боя десең, әр бала ... ... ... бояп ... ой ... әр сабақта тиімді қолдану тәрбиеші шеберлігіне
байланысты. Сабақтың сапалы ... өзі - ... ... ... ... ... балалардың логикалық ойлауын дамытуға көбірек көңіл
бөлген абзал.
Балалардың ой-белсенділігін, саналы ... ... ... жетілдіру -
тәрбиешінің міндеті. Мектеп жасына дейінгі балалар әр нәрсені ... ... ... ... қолымен ұстап, көзбен көргенді жақсы көреді, сөйтіп
барлық зейіні соған аударылады. Шаршамай, талмай, ... ... ... оның ... мен ... ... ... дейінгі балалардың ойлау қабілетін
дамытуда ... ... ... орны ... ... ... әрбір жұмысы ой-белсенділігін кажет ... ... ... ... ой-өрісін есксре отырып, сабақ барысында
балалардың ойлау қабілетін жетілдіретін ... ... ... ойын ... ... ... ... схемалар,
математикалық диктант, т.б. Кейде тәрбиешілер балалардың ... ... ... ... ... деп, ... сұрақты бірінен соң бірін қойып, ... ... ... ... ... ... топтағы балалардың білім
деңгейіне сәйкестендіріліп койылуы ... ... ... ... ... ... ... ой алғырлығын, ойлау қабілетін
дамытып, тез шешімге келеді. Балалардың ойлау ... ... тағы бір бірі - ... Ойын - ... ... ... бір ... Бала өмірі ойынға байланысты. Бала ойынсыз өсіп-
өркендей алмайды. Бұл өмірдің ... ... ... ... ... ... өмір сүру ... ол түрлі жолдармен жарыққа
шыгады. Мысалы, үлкендер өздеріне тән ерекшеліктерін еңбектену ... ал ... ... ... үстінде, ойын үстінде көрсетеді. Ойын
- балаларды сергітіп, ... ... ... ... ... үшін күрделі әрекет. Балалар білімді ойын арқылы да ала алады және
үлкендерден үйренеді. Сондықтан сабақтағы ойын арқылы ... ... ... ... ... Ал ... өз ... жоспары, тәрбиелік мәні,
іажетті заттары, ерекшеліктері болады. Сол ойын ... бала ... ... ... ... ... қалыптастырады.
аланың жас ерекшелігіне, зейініне сай, ... ... ... ... ... кеңейтеді, мінез-құлқын, ерік-жігерін
қалыптастырады және де сабаққа қызығушылыгын арттырады.
Аса ірі ... ... ... бала ойын ... ... ... еңбек үстінде сондай болады, - дейді. Сондықтан ойын адамның өмір
танымының ... ... ... ... ... ... ... білуі,
еңбекке қатынасы психологиялық ерекшеліктері ойын үстінде қалыптасады. Ойын
барысында өздерін еркін ... ... ... ... Ойын ... ... өзіндегідей қуанып, ренжиді. Сондықтан
тәрбиеші баланы сабақта талабын шаттандыратындай, ойын ... ... болу ... Балалардың белсенділігін саналы ойлана
білуін, ой-өрісінің дамуын, қиындыкты жеңу, төзімділікке ... ... ... ... ... ... үндемес ойыны т.б. жатады.
Мектеп жасына дейінгі балалар сабақта ойын элементтерін көп керек етеді,
және бұл жастағы балалар өздерінің ... ... ... тез
білгісі келіп тұрады. Міне, дәл осы кезеңді ... ... ... қай ... ... талапқа сай дайындалған көрнелікпен, жұмбақ,
ребус т.б. араластыра отырып, ойын ... ... ... Бұл ... ... қызығушылығын арттырады. Орынды
ұйымдастырылған ойын ... ... ... тапсырманы тез нақты
орындайды. Егер біз балалардың сабакқа деген кызығушылығын арттыра алсак,
олардың сапалы ... ... ... ... ... ... бөбек - ертеңгі қоғам иесі. Оның қазіргі ... - ... ... Жас ... өз ... ... жақсы бір
кірпіші боп қалануы педагогтың және ата-анасының қолында.
Баланы бала деп қарау, оның сауалына нақты жауап ... оның ... ... - қате пікір. Керісінше баланың өзіміздің құрбы досымыз
ретінде, бір сәтке өзімізбен қатар койып, ақыл-кеңес ... ... ... ... ... ... ... сөздік қорының молаюына
көп септігін тигізеді.
Енді осы баланың ... ... ... ... ... ... қарым-
қатынасы қандай екені ... ... ... және оны әрі ... тағы да ... жүктелетін жұмыс. Баланы талдырмайтындай
сұрақ-сауалдар беріп, бір ... ... ... ... бір ғана ... ... болмай, бала көңілінде қиын да
кызғылықты ... ... оның ... ... ... ... көмегін тигізетіндей жұмыстар түрін жүргізіп ... ... да ... күні сол жасалынған жұмыстарының нәтижесі
арқылы өз абыройының ... де сезе ... ... ... ... ... есептердің орны бөлек және де олар міндетті түрде көрнекіліктер
арқылы көрсетілуі тиіс. Мысалы:
Жалғастың 1 апасы, 1 ... бар. Ол ... ... бала бар? ... ... ... неше аяқ?
Айжанда 2 қарындаш бар еді, анасы оған анасы тағы 3 қарындаш ... ... ... ... ... ... тең етіп 2-ге ... неше қарындаш шығады?
Автобус оң жаққа бұрылғанда, ... ... ... ... ... әрекетін дамыту оқу ... ... ... оқу ... ... ... мен ... арқылы жүзеге
асырылады[19].
Балабақша практикасында математикалық есептермен жұмыс істеу үрдісінде
негізінен оны шешу ... ... ... ... ... есеп
шығару іскерліктерін қалыптастыру мәселесіне жеткіліксіз көңіл бөлінеді.
Есептің шығару ... ... ... оны басқа есептерді шығаруға
қолдану жақтары да аз ... ... ... бір есепті қарастыру
мақсаты аяғына дейін жеткізілмейді. Яғни бала белгілі бір ... ... ... жаңа фактілер пайдалануда шығарылғаи есеп балалардың
білімдері мен іскерліктерінің арасындагы байланысты ... ... ... Мұндай жағдайда есеп шығару үрдісіндс балалардың ойлay
әрекегін арттыру жөнінде айту қиынырақ ... ... ... шығару кезінде балалардың ойлау әрекетін
дамыту мақсатында ... ... ... ... жұмыстарын жүргізу орынды. Ол үшін мынадай ... ... ... оқып ... Бұл ... ... - есепте
баяндалған жағдайлармен танысу және оны терең ұғыну оның ... мен ... ... ... ... ... ... тілге көшіру. Бұл кезеңде есептің
объектілері үшін шартты белгілер ... ... ... ... ... интерпретация беру-
шешу моделін құру.
Балалар логикалық ойындарды талдау іскерлігін жеткілікті ... ... ... тәсілдерді ұсынуға болады:
Ойындағы нақты мысалдарды (заттарды) көрнекілік арқылы көрсету.
Ойындағы объектілердің арасындағы ... ... ... ... ... ... ақыл-ойының дамуын айқын көрсететін факторлардың бірі ойлау
жүйесінің ... ... және ... ... Бұл қағида академик И.П.Павловтың жоғары дәрежелі ... ... ... ... тұрғыдан дәлелденген. Талдау дегеніміз ... ... ... мен ... ... мәні мен ... ... көрсету Біріктіру дегеніміз нәрсе мен ... ... ... ... мен ... қасиеттерін өзара ұштастырып, ой
арқылы біріктіру. 'Галдау мен ... ... ... бен ... ... ... болып табылады. Ойлаудың бұл тәсілі есептерді ... ... ... Адам ... ... және ... ... дерексіздендіру (абстракциялау), нақгылау, жікгеп-саралау,
жүйелеу жәие ... ... ... ... ... ... ... тәсілінің алатың ортны ерекше. Мысалы, балалар математика
сабағында ... ... ... ... сан ... ... аздық, тепе-теңдік ұғымдарын меңгереді. ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан бала
акыл-ойын дамытуда осы салыстыру тәеілін қолданудың маңызы зор.
2.2 Логикалық есептер жүйесі мен шығару жолдары
«Математикалық есеп дегеніміз ... ... ... ... ... балалардың ойы мен іс-әрекетін талап ететін және
математикалық білімді меңгеруге, ... ... ... білуге
дағдыландыруга, ойлау ... ... ... ... есеп шығару математикалықұғымдарды қалыптастырып, байытуга
балалардың ... ... ... ... ... ... ізденгіштік, еңбек сүйгіштік
қасиеттерін тәрбиелеуге жол ашады. Сонымеи бірге, есеп ... ... ... ... мсн өмірде өздеріне керекті дағдыларды игерсді
пайдалы фактілсрмен танысады[20]. Өмірде жиі ... ... ... мен ... ... ... ... а) жаңа математикалық ұғымдар мен мағлұматтарды
үйрету; ә) ... ... мен ... ... ... ... меи ... тексеру; в) проблема қою және
проблемалық ахуал туғызу; г) ... ... ... және қайталау;
д) балалардың шығармашылық қабілетін тәрбиелеу үшін ... ... жана ... ... ... ... мен машықтарын жүйелеуге және ... ... ... ... және ... ... ... күрделі
емес есептер қолдаиылады.
Математиканы оқытудың жалпы системасында ... ... ... бір түрі ... табылады.
Есептер шығарудың ең әуелі ... ... ... ... ... ... ... анықтап берген теориялық
білімді игеруде өте ... мәні ... біз ... қосу ... ... ұғым ... онда балалар іс-жүзімде жиындарды біріктіру операциясын әрдайым
орындай отырып қосымдыны табуға арн,алған ... көп жай ... ... ... ... есеп ... «Қыз баланың 4 түсті және 2 жай
карындашы бар еді. Қыз ... ... ... ... бар ... ... сәйкес балалар, мысалы, 4 таяқшаны қояды да, содан кейін тағы 2
таяқшаны жанына такап қояды да, ... ... ... болғандығын санайды.
Бұдан кейін есепті ... үшін 4-ке 2-ні қосу ... ... 6 ... Осы ... жаттығуларды бірнеше рет орындай отырып,
балалар қосу ... ... ... ... ... ... ... белгісіз компонентін табуға арналған (белғісіз қосылғышты,
азайткышты т.с.с. табу) есептерді ... ... ... ... ... мен нәтижелері арасындағы байланысты ұғынады.
Сонымен, есептер балаларда жаңа білімді қалыптастыратын және бұрыннан
бар білімдерін пайдалану ... ... ... ... ... ... ... калыітгастыруға арналған нақтылы материал ролін
агкара отырып, есептер теорияны ... ... ... ... ... ... ... балаларда, әрбір адамға
оның ... ... ... ... ... есептерді шығару процесінің өзі белгілі бір әдістеме бойынша
балабақша балаларының ақыл-ойының дамуына өте игі ... ... ... ... және синтез, нақтылау және абстракциялау, салыстыру, жалпылау
сияқты ойлаумен жүргізілетін операцияны талап етеді. ... кез ... ... бала анализ орындайды: сұрақты - шарттан берілген және
ізделіп отырған сандарды ажыратады; есеп шығару жоспарын орындай отырып, ... ... ... ... ... есептің шартының «суретін» салып
шығады), содан кейін абстракциялауды (нақтылы ... ... ... ... ... ... қандай да бір түрдегі
есептерді бірнеше рет шығару нәтижесінде бала осы ... ... ... мен ... ... шама ... ... жайлы
білімді жалпылайды, оның нәтижесінде осы сиякты есептерді шығару тәсілі
жалпыланады[17].
Дидактикалық есеп адам ... ... ... өмір сүруі үшін де аса
маңызды роль атқарады. Дидактикалық есептерді ... оның ... ... ... жеңе ... өзіне және өзінің маңайындағыларға сын
көзбен қарауға үйретеді. ... ... ... ... таба білу ... ... шығармашылық тұрғыдан қарауына, жаңашылдықты қалыптастыруына
көмектеседі.
Есепті шығару - шығару жоспарын ... ... ... ... ... ... әр ... орындағанда нені табатынымызды
түсіндіріп отыру міндет. Есепті шығару ауьпша да, жазбаша да ... ... ... сәйкес арифметикалық амалдар және оны түсіңдіру
ауызша орындалады. Мұнда балаларды орындалып отырған амалдарға дұрыс ... ... ... ... ... шығарғанда амалдар жазылады, ал олардың түсініктемесін балалар
не жазады немесе ауызша айтады.
Балалардың математикалық даму ... ... есеп ... ... Есеп дегеніміздің өзі - әрбір балабақша баласының ақыл-ойын
ұштаудың ... ... ... тыс, ... ... шешімін табу
балалардың математикалық шығармашылығында маңызды орын алады. Ең әуелі,
есеп шығаруды ... - оның ... табу ... есте ... жөн. ... таным» кітабында былай деп жазады: «Егер сіз ... ... ... суға сүңгіп кетіңіз, ал есеп шығаруды үйрену
үшін оның шешімін табыңыз».
Кез келген қиын ... ... ... ... ... ерен күші ... ... етеді. Бұл касиеттер баланың ... ... ... ... ... ... ... ақыл-ой энергиясын қозғалыска
келтіретіндіктен, оларды шешу оңайға ... ... ... ... ... өз ... ... есептерді таңдап алуы қажет.
Математиканы оқытудың әрбір кезеңінде балалардың ... окып ... ... ... топта үйренгенде қабылдаған терең
де берік білімдеріне, ... және ... ... ... ... ... дамытуда да байланысты болады.
Логикалық есеп дегеніміз - арнайы ... ... ... ... талдау жасаулы кажетсінетін есептерді айтады. Ересек
топтарда өтілетін, ... қиын ... ... мен ... ... ... ... астарласып келуі тиіс. Берілетін есептер
балалардың жас шамасына ... ... ... ... ... ... ... түсіндірілуі жеңіл, тұжырымдалуы
қыска болғаны жен. Мұндай ... ... ... мен ... салыстыруды, шығарылатын есепті бұрын шығарылған есептермен
салыстыруды, ... ... ... ... ессптің мәліметтерін
синтездеуді және оларды график, ... ... ... ... ... табылған нәтижелерді бакылауды, зерттеуді талап етеді.
Алайда, логикалық ... ... ... жеке ... ... Сондықтан, есеп шығарудың басты
мақсаттарының бірі - ... ... ... ... ... ... қызметін жандандыру арқылы әр алуан салуларнды,
түрлендірулерді, ... ... ... ... ... ... ... талқылауға, дұрыс корытынды жасауға
баулуы тиіс.
Математикалық ойлауды ... үшін ... ... ... ... ... дұрыс. Ондай есептерге зерттеу элементтері
бар есептер, логикалық есептер, ойын ... ... ... ... Бұған
берілген есепті шығарғанда кеткен қатені ... ... ... ... ... есеп құрастырту және т.с.с. кіреді. ... ... ... ... ... байкампаздыкка,
есепті шешу тәсілдерін меңгеруге тәрбиелейтіндей болуы керек. Сондай-ак
есеп өмірден алынатындығын танытатындай болуы қажет. ... ... ... бала ... ... сын ... ... бақылағыштыққа
машықтанады.
Балалардың есеп шығаруға ынтасын арттыратын есептердің түрі шогикалық
есептер. ... ... ... баланың ақыл-ойын, Іқиялын, ой-
ұшқырлығын дамытады. Бұл балалардың түрлі мазмұнды ... ... ... құра ... ... Бір ... бірнеше шешімдерін
табуға жетелейді. ... ... ... ... аяқталып, логикалық
есептер балалардың жас ерекшелігіне дарай ... ... ... шығаруға әртүрлі әдісті қолдана білу, баланың ... ... ... ... бар. Бір ғана ... ... тек дұрыс жауап алуға тәрбиелейді. Егер есепті шығару барысында
басқа әдістерді де пайдалану ескерілсе, балалар ... ... ... ... шығаруға ынталанады. Бұл жағдайда балалар теориялық
білімдерін еске ... оны ... ... ... ... ... ... қызығушылығы арта түседі. Есеп шығару барысында ізденгіштік
қасиеттерді дамытып ... ... ... әр ... тәсілмен шығарып,
ішінен ең қарапйым. тиімдісін таңдап алудың ... зор. ... ... біліміндегі ой оралымдығын тәрбиелеуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... және т.б. қасиеттерін тәрбиелеуге пәрменді әсер етеді. Сонымен
бірге логикалық есептерді шығару ойлау стилін ... ойын ... ... ... ... ойлауға ықпал жасайды. Сондықтан әрбір сабақ
үстінде логикалық есептерді шығаруға зор көңіл бөлу керек.
Бір есепті ... ... ... ... ... шығармашылықпен
қарайтын балалар да баршылық. Егер есептер өздерінің мазмұнымен ... ... ... ... ... онда ... деген ынта-ықылас
біртіндеп пәнге де құштарлық қабілетін оятады.
Балалардың математикалық қабілеттерін ... және ... ... ... ... мен ... пед ... тиімді. Есепті шығара алатынына баланың сенімді болуы да
табысқа жеткізетін маңызды фактордың бірі. Есеп ... тыс қиын ... ... ... ... ойлау нәтижелілігі төмендейді, әрі
қарай үйренуіне нұқсан келеді. Мұғалім есептерді ептілікпен ... ... ... ... ... ... мен ... оның шешімін табуға
ұмтылуы, қолдан ... сену - ... жету үшін ... ... ... есепті шығару процесіндегі ... ... ... 1) ... ... ұғу; 2) ... құру; 3) жоспарды жүзеге асыру; 4)
«артқа көз салу» яғни табылған шешімлі пысықтап үйрену[8].
Баланың меңгерген материалын шығармашылықпен ұғынуы және жаңа ... ... ... ... ... үш ... ... 1) анализ және синтез, ... ... ... ... ... ... жоғары деңгейде қалыптасуы; 2) көп
болжам, ... ... мен ... ... ... ... ... плюралистігінің жоғары деңгейі; 3) өзіндік ... ... ... псн ... ... ... ... қалыптасуы баланың шығармашылық тұлғасын
дамытуға оқу материалын игерудегі қиындықтарды жеңуге жол ашады. Мұның мәні
мынада, бала ... мен ... ... ... ... оны тосын жағдайларда қолданады немесе қойылған мәселені шешуге жаңа
тәсілдерді өзбетінше таба ... ... ... осы айтылған ойлау
компоненттерін қалыптастыра білу болмақ. Ал оның кілті - логикалық ... ... ... есептерді шығаруы олардың білім, ... ... іске ... ... ... ... белсенді ойлау әрекетінің сақталуында
мотивация, баланың өз ісіне ынтасы роль атқарады. Демек, баланың ... ... ... ... құрал деп қызықты есептерді
(долбарлау есептері, басқатырғылар, ... ... ... ... ... іс-әрекетті жетілдіріп, ақыл-ойды жаттықтыратын
көмекші, қосымша жол ретінде пайдалану мүмкіндігі мол[12].
Мұндай материалдар сан ... ... ... ... қасиеттері
бар.
Логикалық есептердің шешу жолы белгісіз. Олардың шешіміне жету
«ойдың броундық қозғалысы» тәрізді, яғни ... ... ... ... ... Байқап көру арқылы іздену жеке жағдайларда негізгі шешімге
бастайтын тізгінді қолға ұстатады.
Логикалық есептер баланың пәнге қызығуына, белсенділігіне ... ... ... ... жолының әдеттен тыс болуы бала
көңіліне әсер етіп, ... де оны ... ... ... есептер ойлау заңдылықтарын білуге негізделіп жасалады.
Міне, осындай есеп түрлерін жүйелі түрде ... ... ... ... ... ... ... жагдай жасайды. Логикалық есептерді шығару ... ... ... ... ... Ойша болжай білу балалардың бойындағы
тапқырлық пен аңғарымпаздықты ... ... ... ... ол ... салыстыру, жалпылау, байланыстарды анықтау, ұқсастыру,
тұжырымдау ой ... ... ... Ал ... ... жағдайды ой елегінен өткізіп, өзара байланыстарды анықтай білу, ... есеп ... бір ... келіп, ойын топтайды. Аңғарымпаздық
өз білімін кәдеге ... ... ... болып табылады. Логикалық
есептердің шешімін болжауға қол жеткізетін тапқырлық пен аңғарымпаздық
ғайыптан келер ... ... ... ... ... ... оқыту
процесінде дамытуға болады, әрі солай ету қажет.
Кез келген жағдайда есептің шешімін болжау үшін мүкият талдау касалады:
есептің ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігін, ұқсас белгілерін ажыратып алу т.б. Алайда,
логикалық есептерді шығару үшін байқау және ... ... ... ... ... ... Сондықтан неғұрлым тиімді әдіс - балаларды ... ... және ... ... ... тәрізді маңызды
тәсілдермен қаруландыру болып табылады[18].
ҚОРЫТЫНДЫ
Балабақшаның басты міндеттерінің бірі бүлдіршіндердің ой-өрісін, іс-
қимылын жан-жақты ... ... ... іс ... ... ... жүретін ерекше құнды, ... ... ... ... ... ... ең алдымен тәрбие мазмұны әлеуметтік
сұранысқа сай жүзеге асырылуы ... ... ең ... ... ... бала өз ... бақылап,көріп тануынан тұрады.Сезіну
үдерісі кезінде бала бір нәрсені немесе заттың қасиетін, ... ... ... ... ... ең ... оның сезінуімен байланысты.
Баланың математикалық түсініктерді дұрыс ... ... ... ... ... бала заттың санын, затты салыстыру (көлемін) 
теңістіру, орналасуын, саны мен сыңарын ... ... табу ... ... ... ... ... баланың
ақыл ойын тәртіпке келтіреді. Логикалық ... ... ... ... шығару - баланың ой-өрісін ... ... ... ... ... ... бірі – ... ойлауын , жан-жақты ізденуін ... және ... ... ... ... ... ... еркін
пайдалана алуға бастауыш топтан бастап ... ... ... нұры тасып, ... ... ... ... ішкі ... сыртқы ортамен байланысты дамып, ... арта ... ... есептерді ... ... ...... ... баланың ақыл – ойын, қиялын, ой ... ең ... ... жылдары оқу-тәрбие процесінде математика негізінде ... өз ... ... ... жаттығулар, жұптық жұмысқа арналған
тапсырмалар, зерттеу өзгешелігі бар ... ... емес ... ... бақылауға арналған жаттығулар, тексеріп қатесін ... ... граф ... ... ... ... мектептерде жан-
жақты өріс аклып келеді.Мектептер мен мектепке дейінгі тәрбие мекемелері
жеткіншек ұрпаққа ұлттық мәдениетті, ... ... ... мен ... процесінде логикалық ойындар мен түрлі жанрларды
пайдалану арқылы жаңа қоғам адамын қалыптастыру, ... бен ... ... өткенге үңілу, жеке тұлғаны қалыптастыру бүгінгі күннің
өзекті мәселелерінің бірі.
Математика ... ... мәні бар ... ... ... орны
ерекше.
Сонымен қатар оқу-тәрбие процесінде математикалық тұрғыдағы жанрларды
пайдаланудың түрлі амал-тәсілдерінің ықпалды әсерлері зор.
Логикалық ... ... ... ... ... ... ... Логикалық есептерді шешу үшін
бағдарламалардан да ... ... көп ... ... ... ... ... әдістері. Алматы «Санат», 1998.
Ә.Бидосов. Математиканы оқыту методикасы. Алматы «Балабақша», 1989.
А.М.Бантова және т.б. Бастауыш кластарда ... ... ... ... ... Педагогика. Алматы, 1964.
Қ.Жарықбаев. Жалпы психология. Алматы, 2004.
М.Байшуақова. Баланы ойлауға үйрету. /Бастауыш балабақша 2004 ... және т.б. ... ... ... топтан тыс жұмыстарда қолдану. Шымкент-2002.
Әбілқасымова, Көбесов, Кенеш. Математиканы оқытудың теориясы
мен әдістемесі. Оқу құралы. Алматы «Білім», 1998.
Н.В.Мельник. ... ... ... при ... шқола. 1997, №5 186.
10. О.Мұсабеков. Логикалық ойлау тәсілдерін ... ... ... М.С.Дауметова. Логикалық сұрақ-тапсырмалар. /Бастауыш балабақша. №6
200І, 206.
12. С.Демеусінова. Балалардың ... ... ... есептер арқылы
дамыту. /ИФМ 2000, №3 236.
13. Ә.Кенеш. Балалардың ойлау қабілетін арттыру. /ИФМ 1999, №2 ... ... ... ... ... /Бастауыш балабақша 1986, №3
15. Т.В.Никулина. Балалардың ойлау қабілетінің даму ... ... ... 1986, №5 ... ... ... білуге уйрету. /Бастауыш балабақша 1990, №4 186.
17. К.Есжанова. Ақыл-ойды дамытуға арналған есептер. /Бастауыш балабақша
1984, №9 166.
18. А.Иманқұл. ... ... ... ... 1998.
19. А.Женепова. Қызықты есептер. /Бастауыш балабақша 1998, №1 406.
20.К.С.Алиева, Л.Т.Искакова, М.Ө.Мұсабеков. «Математикадан
бақылау жұмыстары» Шымкент 2004.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектеп жасына дейінгі балаларды қазақтың ою-өрнек түрлерімен таныстырудың маңызы27 бет
Абай өнегесі6 бет
Еңбек сабағында былғарыны өңдеуге үйретуде оку-әдістемелік ерекшеліктері65 бет
Киіз үйдің символикасы6 бет
Тұлға теорияларының компоненттері8 бет
Қазақ халық мұрасындағы ұлттық өрнекпен реңдердің танымдық-эстетикалық, тәрбиелік концепциялары4 бет
Өнегелі елдің өнерпаздары39 бет
Балалар дүние танымын қалыптастырудағы өлкетану жұмыстары8 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларды қарапайым математикамен таныстыру12 бет
«Таныстыру бюросы» мәліметтер қорын өңдеу15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь