Белсенділік және оның түрлері, тұлға дамуындағы ролі

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
І ТАРАУ
1.1 ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ ДАМУЫ ЖӘНЕ ҚАЛЫПТАСУЫ ... ... ... ... ... ... ... ..4.
1.2 БЕЛСЕНДІЛІК ЖӘНЕ ОНЫҢ ТҮРЛЕРІ, ТҰЛҒА ДАМУЫНДАҒЫ РОЛІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17

ІІ ТАРАУ
2.1 ЖАС ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ТУРАЛЫ ҰҒЫМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2 ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ОЙЫНДАРДЫҢ ЫҚПАЛЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ...14

ІІІ ТАРАУ
3.1 МЕКТЕПТІҢ ОҚУ ЖЕТКІНШЕКТЕРІНІҢ ӨМІРІНДЕГІ ҮЛКЕН ОРНЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
3.2 ТӘРБИЕ ЖӘНЕ БАЛАЛАРДЫҢ ДЕРБЕС ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ... ... ... ... ...21

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
КІРІСПЕ
Жеке адам тәрбиелеу мен қалыптастырудың тарихы ерте кезден басталған. Бұл мәселені ежелгі грек философтары біздің жыл санауымыздан бұрын қарастырса, ал қазіргі кезде белгілі педагогтар, психологтар, социологтар, мәдениеттанушылар және тағы басқа да көптеген мамандар мәселені зерттеп, жаңа турғыдан жан - жақты ғылыми негіздегі талдауларды жасауда. Ежелгі философтар Платон және Аристотель адамның дамуы мен қалыптасуына ықпал ететін әлеуметтік факторлар мен тәрбиенің әсерін ескермей, ол тағдыр белгілеген тұқым қуалаушылық табиғатынан деген дәлелдерді алға тартса, бихевиоризм бағытының негізін салушы американ психологы әдуард Торндайк ежелгі грек ойшылдарының тужырымдарына қолдау жасайды. Атап айтқанда, тұлғаның барлық қасиеттері геналарға, яғни шыққан тегіне байланысты деп есептелген. Ал ағылшын философы социологизаторлық бағыттың негізін салушылардың алғашқыларының бірі Джон Локк адамның көзқарастары мен адамгершілік қасиеттерін қалыптастырудағы тәрбиенің шешуші рөлін мойындай келіп, адам тәрбие арқылы жетіледі деген сыңаржақ қорытындыға келді.
Қазіргі кезде орта білім берудің мақсаты – жылдам өзгеріп отыратын дүние жағдайларында алынған терең білімнің, кәсіби дағдылардың негізінде еркін бағдарлай білуге, өзін - өзі іске асыруға, өзін-өзі дамытуға және өз бетінше дұрыс, адамгершілік тұрғысынан жауапты шешімдер қабылдауға қабілетті жеқе тұлғаны қалыптастыру.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. А.С. Макаренко. « Тәрбие туралы лекциялары». - Алматы, 1968.
2. В.А. Сухомлинский. Балаға жүрек жылуы. - Алматы, 1976.
3. Караковский В.А. О подростках. - М.: Педагогика, 1970.
4. Божович Е.И. Личность и ее формирование в детском воз-расте.-М.,1968.
5. А.Г.Хрипкова, Д.В.Колесов. "Жаманнан жирен", "Зиянды әдебиеттер және одан алдын ала сақтандыру туралы". - Алматы: Мектеп, 1988.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ....................................................................................................................3
І ТАРАУ
+ ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ ДАМУЫ ЖӘНЕ ҚАЛЫПТАСУЫ..............................4.
+ БЕЛСЕНДІЛІК ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... ... ... ЖАС ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ТУРАЛЫ ҰҒЫМ.....................................................
2.2 ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ОЙЫНДАРДЫҢ ЫҚПАЛЫ...................................14
ІІІ ТАРАУ
3.1 МЕКТЕПТІҢ ОҚУ ... ... ... ... ... ЖӘНЕ БАЛАЛАРДЫҢ ДЕРБЕС ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ...................21
ҚОРЫТЫНДЫ.......................................................................................................29
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР..................................................................30
КІРІСПЕ Жеке адам ... мен ... ... ерте кезден басталған. Бұл мәселені ежелгі грек философтары ... жыл ... ... ... ал ... ... белгілі педагогтар, психологтар, социологтар, ... және тағы ... да ... ... ... ... жаңа турғыдан жан - жақты ... ... ... ... ... ... Платон және Аристотель адамның дамуы мен қалыптасуына ықпал ететін әлеуметтік факторлар мен тәрбиенің әсерін ескермей, ол тағдыр ... ... ... ... ... ... алға тартса, бихевиоризм бағытының негізін ... ... ... ... ... ежелгі грек ойшылдарының тужырымдарына қолдау жасайды. Атап ... ... ... ... ... яғни ... тегіне байланысты деп есептелген. Ал ағылшын философы социологизаторлық ... ... ... ... бірі Джон Локк ... ... мен адамгершілік қасиеттерін қалыптастырудағы тәрбиенің шешуші рөлін мойындай келіп, адам ... ... ... деген сыңаржақ қорытындыға келді. ... ... орта ... берудің мақсаты - ... ... ... дүние жағдайларында алынған терең білімнің, кәсіби дағдылардың негізінде еркін бағдарлай ... өзін - өзі іске ... ... дамытуға және өз бетінше дұрыс, адамгершілік тұрғысынан жауапты шешімдер қабылдауға ... жеқе ... ... ... ЖЕКЕ ... ... ЖӘНЕ ... тұлғаның дамуы дегеніміз - тұлғаның маңызды құндылықтарының және ішкі дүниесінің ... ... ... ... айқындалады. Білімділікті, біліктілікті тұлғаның интелектуалдық, эмоциональдық, өнегелілік потенциалынан бөлек қарауға болмайды.
Бұл жағдайға байланысты белгілі орыс педагог ғалымы ... ... ... ... ... ... ... оның құндылық-эмоциональдық қабылдауына зиянын тигізе жүргізген оқыту тұлғаны қалыптастыруда технократтық ойлауымен сыңаржақтылыққа әкелетіндігін ... ... ... тән ұран "Күш - ... ал ... ... нәтижелер "иә-жоқ", "біледі-білмейді", "тәрбиелі-тәрбиесіз", "меңгерген-меңгермеген",- деп бағаланады. Баланың құндылығы "жақсырақ-жаманырақ", "күштірек-әлсізірек" деген принцип бойынша анықталады.
Ал бұл өз ... ... ... Кемшіліктерге қарамастан, технократтық парадигма білімнің жоғары деңгейін көрсетеді. К.Д.Ушинский балаларды зерттеп олардың жеке адам ретінде қабілеттерін және ... білу ... ... рет атап көрсеткен болатын. Н.Х.Вессель баланы "субъект" және ... ... ... келе субъект ретінде тұқым қуалаушылық үлкен мағынаға ие екендігін, ал екінші жағдайда тәрбиенің рөлі ... ... ...
Қазақстандық ғалымдар Ж.Әбиев, С.Бабаев, және А.Құдиярова "индивид"- деп адамзат ... ... ... өкілін, оның сапа қасиеттеріне қатысынсыз тануға болатын және бұл тұрғыдан әрбір ақыл-есі дұрыс адам ... бола ... ... ... қатар бұл авторлар "жеке адам" ұғымын қолданып, оған төмендегідей ... ... ... ... ... ... ... оның өмір барысында өзіне топтаған әлеуметтік сапалар мен қасиеттер жиынтығын білдіреді. ... ... және ... ... ... ... және еңбек процесінде оны қолдана алатын қабілетіне ие тірі организм, ол физикалық және руха-ни, табиғи және әлеуметтік, тұқым қуалаушылық және ... ... ... ... деп қоғамдық дамудың өнімін, еңбек, қарым-қатынас және таным субъектісін, қоғамдық өмірдің нақты тарихи жағдайында анықталған адамды айтуға ... ... ... " ... жеке бас" ... ... келіп, ғалымдар әрбір адамза т баласы өмірге жеке адам болып келеді, "тұлға" ретінде қалыптасады, ал даралықтағы жеке бас ... өзін ... ... - ... ... ... Тұлғаның өмі р барысында "дамуы", "қалыптасуы" ұғымдарымен қатар, соңғы кезде ... ... ... ... да ... қолданылып жүр.
Социализация дегеніміз - адам мен ... ... ... ... ... ... интеграция процесі, яғни бейімделуі. Тұлғаның ... ... ... ... ... мен тәрбиелеу септігін тигізуі тиіс. Бұның басты принципі ... ... ... ... және ... ... ... жан-жақты ықпал ету. А.Маслоу шығармашылық адамның жан-жақты әрекеті, яғни өзін-өзі көрсетудің барлық түріне және адамдардың ... ... ... ... ... ... ... адамда бар және оған арнайы талант керек емес деген пікірді айтады. ... ... бір - ... ... және оған ... түрде ықпал ететін биологиялық белгілері мен ерекшеліктері бір-бірімен байланысты.
Анықтауыш қасиеттер - жеке ... ... ... оның ... ... ... Жеке адам болу үшін психикалық дамудық белгілі бір дәрежесіне өтіп, басқа адамдарға қарағанда ... бар ... ... ... тұлға болуы тиіс. Өмір бойы даму мен тәрбиенің нәтижесінде жеке ... ... ... ... деп ... ... қалыптасуы - күрделі, ағзаның өсуі мен жетілуін, стихиялы әсерлерді, мақсатты, ұйымдасқан тәрбиені қамтитын қарама-қайшылықты процесс. Жеке адамның ... ... ... сәтінен басталады, жеткіншек және жасөспірім шақта жедел жүреді, ересек шақта ... ... ... ... ... ... жеке адамның дамуы деген ұғымды анықталық. Даму ұғымына ағзаның өсуі мен пісіп ... ... ... Бұл ... ... ... ... тығыз байланыста өтеді, оған ықпал жасайды, бірақ адамның жеке адам ретінде қалыптасуын белгілеп бере алмайды.
Жеке ... ... - бұл оның ... ... ... ... жеке адам үшін елеулі болып табылатын барлық сфераларды іс-әрекетте, өзін қоршаған құбылыстарға, адамдарға деген ... ... ... болатын сапалық өзгерістер процесі. Жеке адамның әсіресе балалың және жасөспірім шақтарында дамып, жетілуі ең ... ... ... ... ... отырады. Бірақ тәрбие әсерінің дәрежесі мен сипаты көп жағдайда тәрбиенің даму заңдылықтарын қаншалықты ескергеніне байланысты болады. ... ... мен ... ... екі ... ... болады. Сондықтан жеке адамның да му заңдылықтарын тереңірек қарастырған ... ... мен ... ортаның қарым-қатынасы философия, психология, педагогика, т.б. қоғамдық ғылымдардық көптен айналысып жүрген көкейкесті мәселелері. Бұл жөнінде кейінгі ... ... ... ... ... психологиялық, этикалық, ұлтаралық қарым-қатынастарға арналған еңбектерден басқа П.И.Подласыйдық, М.Ф.Хар-ламовтың "Педагогика" (М.1996-1997), Б.С.Гершунскийдің "XXI ғасырда білім берудің философиясы" (1993), Г.К.Нұрғалиеваның "Тұлғаның ... ... ... методологиясы, практикасы" (АД995) секілді ондаған монографиялық еңбектері жарық көрді. Адам баласы материалдық және ... ... ... ... етеді де, өзі өмір сүріп отырған қоғамның, ... ... ... мүшесі ретінде өзіндік ақыл-парасатымен, жеке бастың өзіне тән ақыл-ой, ерік-жігер, мінез-құлық ерекшелігімен ... ... ... ... ... ... ... мінез-құлықтың, қасиеттің болуы мүмкін емес. Әр адам өзінше жеке ... ... ... ... -- оның өзіне тән мінез-құлғындағы, іс-әрекетіндегі, көзқарасындағы ерекшелігімен даралануы. Қоғамдық тұлғаларға ортақ этикалың бірыңғай талаптардың болуына ... ... орта ... әр ... ... өзіндік ой-пікірінің, көзқарасының болуы, олардың өзі өсіріп-білген құбылысқа деген көзқарасын, ой-пікірін ... ... ... Мәселен, біреулер - айналасындағы құбылысқа таңдана, тамашалай қараса, енді біреулер - сын көзімен ... ... сын ... айтуы мүмкін. Адамдардық қоршаған ортадағы құбылыстарды түсініп қабылдауы да әр ... Ол әр ... жеке ... тән физиологиялық, психологиялық, биологиялың ерекшеліктеріне байланысты.
Жеке тұлғаның ой-санасының, білім көлемінің ... ... оның ... көзқарасы, белгілі құбылыстарға баға беруінде де өзгерістердің болуы, толысып ... ... ... ... ... бір ... ... егіз балалардың түр жағынан бір-біріне ұқсас болғанымен, мінез-құлқы, іс-әрекеті, өмірге деген икемділігі, ... ... ... ... әр ... ... даралаған жеке тұлға деп қараймыз. Адамның ... ... ... ... оның ... болып табылады. Сана ақыл - ойдан туындайды.
Адамның ақыл - ойы ... ... ... бір-бірін бағалауда қателіктер жіберуі де мүмкін. Кейбір адамдар өзінің жеке ... ... ... ... ... ... тән ... - ақыл, ес, яғни, өмірді өзінің сана-сезім өлшемімен қарап бағалауға бейім тұруы. Сондықтан өмірді танып білу - ... жеке ... ... ... тұрады. Жеке тұлғаның еске сақтауы өзге адамдардық тәжірибесін жинақтауға да негізделеді. Әрбір тұлға оларды оқып, көріп, оңығанын, естігенін, ... өз ... ... ... ... алу ... да ... іс-әрекетін, мінез-құлқын, сана-сезімін байытады. Адам өмірде өзі жіберген қателіктерден де, басқалардың қателіктерінен де сабақ ... тОны ... ... Мұны педагогикада адамның өзін-өзі тәрбиелеуі деп атайды. Басқалардың өнегелі іс-әрекетінен үйрену, оны ... ... ... ... өмір ... -- жеке адамның мақсатының орындалуы, ... іске ... өзі ... ... ... іске ... ... және оны іске асыруының нәтижесі.
Ерік-жігер механизмі дегеніміз - адамның өзіне тән қасиеттерін іске асыруы. Адам ойына ... ... іске ... ерікке жол береді. Бірақ адам бір нерсені істерде алдымен еркін ақыл-парасат таразысына салып, оны іске ... жөн бе, ... оған ... ... ... -деген ойға қалады. Ерік-жігердің іске асырылуы ақыл мен ... ... ... ... ... бір ... іске асырарда өте байыппен қарап, осының нәтижесі қалай болар екен деп "мың ойланып, жүз толғанып" іске ... ал ... ... ... алғанын апыр-топыр іске асырып, кейін опық жеп жатады. Осының бәрі із - ... ... ішкі ... бойға жинақталған көрінісі. Алайда, әр тұлғаның эмоциялық сезім дүниесі әр басқа.
Біреу жауыздықты көргенде айғайлап, бақ рып, ішкі ... ... ... ... ... ... біреу іштей булығып, көгеріп-сазарып, тас-түйін болып қатып қалады. Бұл әр тұлғаның эмоциялық сезімі өзін-өзі ұстай алу ... ... ... ... даму және қалыптасуы жайында осы уақытқа дейін әр түрлі пікірлер мен ... орын алып ... ... грек философтары Платон және Аристотель адамның дамуын, алдын-ала ... ... ... қуалаушылық табиғатынан деп дәлелдеді. Аристотель құл болушылық ... ... ... заңы ... ... ... ... қолданушы және уағыздаушылардың бірі - преформистер.
Преформизм - XVIII ғасырда биология саласында үстемдік еткен, адамның дамуы ... ... ... ... ... ... ... адамдардық барлық қасиеттері мен белгілері ана құрсағындағы сәбидің ағзасында болады, сондықтан жеке адамның дамуын алғашқы рет ... ... ... ... ... күшеюі мен сан жағынан артуы деп қарастырады. Баланың дамуына әсер ... ... және оның ... - жеке ... ... өте ... және ... процесі. Балада анадан туа біткен белгілі идеялар мен түсініктер және өжет, жұмсақ немесе байсалды мінез болмайды. Баланың ... ... ... және ... сияқты қасиеттері даму процесінде қалыптасады. Өйткені, оның өсіп жетілуіне белгілі әлеуметтік тәрбие мен орта әсер етеді. Адаманың ... және оның ... ... ... ... ... ... Сондықтан оның мінезінде әр түрлі ерекшеліктер мен процестер пайда болады. ... ... ... ... ... тұқым қуалаушылың, әлеуметтік орта, тәрбие, т.б. жатады.
Тұқым қуалаушылық - ұрпақтың ата-ананың биологиялық ұқсастығын елестетуі. Кейбіреулері баланың ... ... ... ... ... ... не ... ұқсап қалған деп таңданады. Әрине бұл кездейсоқ нерсе емес. ... ... шашы мен ... ... ... ... бет келбеті мен басының формасы, жүрісі мен өзін ұстау қалпы тұқым қуалаушылық арқылы ... ... ... еске ... ... қозғалыс мүшелерін, нерв жүйесінің функциялық қасиеттерін, ал кейде дауыс тембрі, музыкаға, биге, математикаға ... ... өте ... ерекшеліктерді тұқым қуалау арқылы алады. Бірақ, өте нәзік ерекшеліктердің тұқым қуалау жолымен берілуі өте сирек кездесетін ... ... ... ұлы ... ... Себастьян Бахтың ұрпақтарында 300 жыл ішінде тек қана 20 адамдай музыканттар болған. Мұны бір жағынан отбасы мүшелерінің табиғи мүмкіншіліктердің ... ... ... жағынан отбасындағы музыкалық дәстүрге, музыкалық тәрбиеге байланысты деп қарастырған ... - адам ... ... және ... орта ... ... орта - бұл түрлі табиғат жағдайының адам тұрмысына ... ... ... Жылы және суық ... ... халықтардың тұрмысына әрекетіне елеулі ықпал етеді. Климаты ыстық жерлерде егін ... ... ... ... ... бұғы ... ... Табиғат жағдайына байланысты олардың мінез-құлықтары да ерекшеліктер байқалады.
Әлеуметтік орта - жеке адамның мінез-құлқының ... ... ... ... ... олардың көп қырлы іс-әрекеттері. Әлеуметтік ортаға мектептің ықпал жасауы нәтижесінде баланың дүниеге көзқарасы, құлықтық, эстетикалық және осы ... ... ... ... қалыптасады. Егер адамдардық қалыптасуына ортаның қатысы шамалы ... онда орта ... ... ... ... адам өзінің дамуы үшін қажетті материалдарды осы әлеуметтік ортадан жинайды.
Егер бала ... ... тыс ... онда оның даму ... ... жоғары болмайды. Африкада, Үндістанда, Инденезия елдерінің ормандарында түрлі себептерімен аңдардық үңгірлерінде ... ... тыс өмір ... жас ... ... ... қабілетін дамытудық мүмкін емес екендігіне ғылыми мәліметтер ... бола ... ... жылы ... ... ... ... хабарлауымен аңшылар қасқырдық інінен бет әлпеті адамға ұқсайтын, бірақ төрт аяқтап ... екі қыз ... ... ... ... және ... дейтін ат қояды. Камала 7-8 жаста, ал Амала 2 ... ... көп ... ... ал Камала күн сәулесінен және оттан қатты қорқып, тек шикі ет жеп қана күн көріп, төрт аяқтап ... ... ... ... ... ... ішін кезіп жүрген, өзінің кешкі сағат ондарда, түнгі сағат бірлерде, таңға ... үш ... ... ... ... ... адамға айналдыру өте қиын болған.Адам арасында жүрген 2 жылдан кейін Камала түрегеліп тұруды және екі аяғымен жүріп, бірте-бірте түнде ... ... ... ... ... Адам тілін үйрету бұдан да қиын болған. Жеті жыл ішінде Камала 45 сөз ғана түсіне ... 15-ке ... оның есі екі ... ... ал 17-ге келгенде ой-өрісінің дамуы 4 жастағы баланың деңгейіне әрең ... ... 17 ... ... өмір ... Адам жеке ... ... қалыпты өсуі және дамуы үшін тек қана адамдар арасында өмір сүруі қажет. Соңғы кезде орталық Австралияда және ... ... ... ... ... жабайы адамдардық сана-сезімінің өте төменгі сатыда екендігі байқалады. Олардың тіршілік әрекетінің де алғашқы қауымдағы жабайы адамдардық өмір ... ... көру ... ... ... адам ... ... ортаның ықпалын мойындайды, оған зор мән береді. Бірақ ортаны шешуші және мидын ала анықтаушы фактор деп ... бала ... ... Жеке ... ... басты факторлардың бірі - тәрбие. Тәрбие балалардың жеке және дербес ерекшеліктеріне, дайындығы мен ... ... іске ... тәрбие адамдардық іс-әрекеттерін ұйымдастырады. Ол үшін тәрбиеші ... ала ... ... жоспар бойынша тәрбие жұмысын мақсатқа бағыттап ұйымдастырып, тәрбиенің құралдары мен әдістерін және формаларын іздестіреді, оларды тиімді етіп пайдаланады. Тәрбиенің ... ... ... аса ... ... да ... (1632-1704) "тәрбие адамның көзқарастары мен адамгершілік қасиеттерін жасайтын негізгі құрал, адам тәрбие арқылы жақсы болады" - деп ... ... ... Бала ... ... оның жаны ... ақ, судан таза, соңдықтан тәрбиеші өзіне керек адамды жасап алады деп, тәрбиенің рөлін аса ... ... ... мен ... ... ... ... рөлін онша бағаламады.
Тәрбие арқылы халықтың тұрмысын жақсарту үшін ... ... ... ... ... ... ... құруды ұсынды. Тәрбиеші тәрбие арқылы баланың түрлі іс-әрекеттерін тиімді етіп, оның жақсы ... ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік ортаға көзқарасын дамытады. Тәрбие жұмыстарының сара жолдарын табу нәтижесінде баланың ... ... ... ... мен ... ... ... сапасы қалыптасады. Мектеп мемлекет қолындағы ақпарат құралдардық (баспа-сөз, радио, ... ... ... ... береді, сондай-ақ, мемлекеттің саясатын жүргізеді. Баланың жеке басының дамуы мен қалыптасуына ... ... үш ... ішінен тәрбие адамның дамуына орасан күшті ықпал етіп, тұқым қуалаушылық пен ортаның ықпалына белсенді әсер ... ... ... ... ... ... ... белгілі бағытта баланың өмірі мен іс-әрекеттерін ұйымдастырады, ортадағы жағдайлардан тұлға дамуына ... ... ... жеке ... ... теріс, зиянды әсер қалдыратын жағымсыз ықпалдардан аластайды. Осы тұрғыдан ... ... аға ... жаңа ... ... ... тәжірибені беру процесі, жаңа ұрпақты өмірге, еңбекке дайындау арқылы ... алға ... ... ... ... ... ... тәрбие бала дамуын бағыттайды, басқарады, сондықтан да ол -- ... ... ... күш. ... ... күш ... оның жетімсіздігі, әлсіздігі баланың қалыптасуына кері әсер етеді.
Акселерация - әлеуметтік және педагогикалық мәні. Адамның өсіп ... ... ... ... Ал, бұл ... әр ... әр ... болады. Баланы дұрыс тәрбиелеу үшін олардың жас және дара ерекшеліктерін білу ... ... ... өзі ... (6-10 ... ... ... жылдық (10-15-ке дейін), орта мектеп оқушылары (15-18-ге дейін) болып үшке бөлінеді.
Баланың дене дамуындағы ең ... - ... ... ... өйткені адамның психикалық әрекеттері осы орталық жүйке жүйесіне байланысты болады. ... дене және ... ... соңғы жылдары айқындалған күрделі өзгерістердің бірі - ағзаның жедел дамуы. ... ... ... қарағанда қазіргі жеткіншек балалардың бойы биік, ... ... ... ... аяқтары ұзын келеді. Күні бұрын тез жетілген ағза ауруға, ... және дене ... ... ... ... ... жастағы балалар жыныс мүшесі жетілу кезінде тез шаршайды. Осындай тез өсетін ... ... ... ... ... бірнеше есе қалыс қалады да, өз міндеттерін атқара алмайды. Ал баланың психикалық ... ... ... ... ... ер ... қыз бала қоғам, отбасы алдындағы өзінің борышын ар-намысын, міндеттерін, жауапкершілігін түсіне ... Осы ... ... ... ... ... қажет.
Акселерация - биологиялық фактор, әлеуметтік жағдайлардың жақсаруы сонымен бірге радио толқындардық және географиялық-климаттық жағдайлардың ... ... ... әсер ... Әрине акселерация құбылысы жайлы түпкілікті қорытынды шығару ертерек. Өйткені бұл әлі де зерттеуді қажет етеді, дегенмен ... ... ... ... сырт және аяқ ... үлгілеріне, дене шынықтыру және жаттықтыру кешендеріне қайта қарауға тура келіп отыр.
Акселерацияның ақыл-ой дамуына ықпал жасайтындығы ... ... ... дамуы өзара байланысты бірнеше факторлардың ыңпалымен жүретін күрделі ... ... ... болып табылады.
1.2 Белсенділік, оның түрлері және ... ... ... ... табиғатын тани білу, еңбек және моральдық белсенділік дәрежесі бойынша адамның қоғам мен ұжым үшін ... жете ... ... ... ... - адамның іс-әрекеті үстіндегі жағдайын айтады. Тіршілік және іс-әрекеттері барысында адамның қарым-қатынас жасау, таным және өзін-өзі тәрбиелеу белсенділігі ... Бала ... ең ... ... бірі - ... ... ... Бұл адамның бүкіл өмірінде дамитын белсенділік. Балалардың жас ерекшеліктеріне сәйкес басқа ... мен ... ... ... ... ... ... Мектеп жасына дейінгі балалар ересек адамдардық әрекеттеріне үңіле қарап, үйренеді, оларға еліктейді. ... ... ... мұндай әрекеттерін ырықтм немесс ерікті белсенділік дейді. Бұл ... ... ... әрекеттеріне және олармен өзара қарым-қатынас жасауға еліктеуі рөлге құрылған ойындарды атқару барысында байқалады. Ойын ... ... ... ... ... ... Бала еліктеу, қабылдау арқылы түрлі рөлді ойындарды атқара отырып, әлеумет өмірінің, өндіріс қатынастарының мазмұнын түсінеді. Әр түрлі ойын ... ... ... ... ... белсенділігін дамытады.
Қарым-қатынас жасау белсенділігі - жеке адам қасиеттерінің (қайырымдылық, қамқорлық, т.б.) қалыптасуына ... ... ... даму ... ... ... ... Оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеу ісін жетілдіру үшін олардың жас және дербес ерекшеліктерін еске алып, оқу-тәрбие жұмысының барысында сана-сезімін ... өз ... ... ... білуге үйрету - мұғалімнің басты міндеті.
Мұғалім оқушының білімге, өнерге қызығушылық ынтасын, спорт ойындарына ... ... ... ... ... жұмыстардың тақырыптарын ақыл-ой, құлық, еңбек, эстетикалық тәрбиесімен ұштастырып алады. Баланың өзін-өзі ... ... ... ... ... ... ... орындау арқылы дамытуға болады. Осындай тапсырмаларды сапалы дер кезінде орындап отыруға балаларды үнемі жаттықтыру мен ... ... және ... төл ісі. ... жас ... мен жеке ... ескере отырып, барлығын тапсырмалармен, яғни, түрлі қоғамдық іс-әрекеттермен қамтамасыз ету керек. Егер тапсырма балаға бұйрық ... ... ... ... ... онда ол ... ... білдіріп, тапсырманы орындамай аяқсыз қалдыруы мүмкін. Сондықтан мұғалім әр уақытта өзінің ілтипатты және ... ... ... ... ... ... орындау үшін балаға рухани күш беріп, сенім білдіреді. Кейбір ... ... ... тұрақсыз болады. Ол бірінші қиыншылықты сезісімен-ак; қоғамдық тапсырманы орындаудан бас тартады. ... ... ... ... бере ... оның намысына тимей, тапсырманы орындауын табандылықпен талап ете білу керек. Сонда ғана ... ... жаңа ... ... ол ... қойған мақсатын орындаудық қажет екенін сезінеді. Адамның еңбекте және адамдармен қарым-қатынаста көрсетсен белсенділігіне қарап оның ... және ... ... жете ... ... басты міндеті.
Бала туралы синтездік, комплекстік ғылым болып табылатын педогогия ғылымының басты "айыбы"- балалар мәселелері мен әр типті мектептердегі ... жан ... ... ... мен тест ... ... тыс ... сондай-ақ осы ғылымның "Бала ой-өрісінің дамуы түрліше болып, әлеуметтік ортасына қарай олардың ойы, ... ... ... ... ... төмен болады," - деген тұжы-рымдарды жалған деп есептелуі.
Педогогика бала туралы ғылымдарды: ... ... ... ... т.б. ... түрде біріктіретін, баланың жан-жүйесі жайлы жан-жақты мағлұмат беретін синтездік ғылым болып табылады.
Х.Досмүхамедұлының педогогика саласында жүргізген іс-әрекетіне де ... ... ... ... оның ... қазақ баласының шыр етіп жерге түскеннен бастап кәмелетке толғанға дейінгі тыныс-тіршілігі ... ... ... ... оның ... ... үні - ... айтқан бесік жырының әуені.
Қазақ баласын тәрбиелеуде дыбыстың ырғақтардың ... ... ... қазақтардың өмірін кез келген жағдайында өлең шығарып, ән ай-туы себеп болған. Сондай қысылтаяқ кезеңде қазақ педогогиясының бірнеше жыл басы-қасында ... ... осы ... еңбектерін қорытындылап үлгермеді. Ғұлама ғалым өз ... бала ... ... ... ... ... үлттық ерекшеліктерін негіздей отырып түсіндіреді. Сол кездегі көрнекті кеңес психологтары П.П.Блонский мен Е.С.Выготскийлер де өз зерттеулерінде ... ... ... ... ... Жас ... туралы ұғым.
Белгілі кезеңдерге бөлінуі. Белгілі бір шақтық кезеңге тән ... - ... және ... ... ... жас ерекшеліктері деп атайды. Сондықтан педагогика және психология ... жас ... ... өзгерімпаздықты айқындайды, тәрбиеленушінің және қоршаған ортамен жасайтын қарым-қатынастар жүйесіне тәуелді болатынын атап көрсетеді. Балалардың өсіп-жетілуінің бір ... ... ... кездейсоқ емес. Әр жастағы кезеңге тән психологиялық ерекшеліктердің үштасуын жиі ... ... - ... дене ... ... ... жас ... байланысты. Баланың жасы өскен сайын бойлары өсіп, денелері тұлғаланып, ақыл-саналары дамып, білімдері тереңдей ... ... жас ... ... алу. Оқыту мен тәрбие жүйесіндегі негізгі принциптердің бірі. Қоғамда атқаратын рөлі, белгілі құқығы бар ... жеке адам деп ... ... ... - ... жеке ... ... мен тәрбиесінің нәтижесінде жетілуі, саналы өмір сүруге дайын болуы. Жас ... ... ... және ... араласуға дайындау міндетін іске асыруда, баланың жеке басын қалыптастыруға әсер ... ... ... ... орта және тұқым қуалаушылық. перзент сүю - ата-ананың бақыты, олардың ... ... ... ... ... ... - ... тіршілік дүниесінің эволюциялық жемісі. Адам табиғат-тан тыс өмір ... олай ... оның ... зақына орай дүниеге ұрпақ әкеледі. Адам өзінің баға жетпес ұрпағы үші н бар ... ... ... ісінде балалардың жас ерекшеліктерін ескеріп отыру қажеттігін педагогика ... ерте ... ... еді. Ал ... ... Я.Коменский, Ж.Руссо тәрбие беру кезінде бала табиғатын, оның қабылдау, ойлау ерекшеліктерін еске алып ... ... ... ... ... және ... ... балалар мен жеткіншектердің дамуындағы биологиялың фактордық рөлін айрықша көрсет еді.
Педагогика ... жас ... ... ... ... ... ... үрдісі ретінде қарастыра отырып, бұл қозғалыстан сан жағынан жинақталу, сапа жағынан елеулі өзгерістер болатынын алға ... ... ... ... ... дене және ... дамуының бірқатар кезеңдерін белгілеуге мүмкіндік береді. Осының негізінде ... ... ... мен ... ... ... ... бөлу қабылданды:
1)төменгі сынып шағындағы кезең (7 жастан 11 жасқа дейін);2) негізгі мектеп шағындағы жеткіншектік кезең (12 ... 15 ... ... орта мектеп шағындағы жасөспірімдік кезең (15 жастан 18 жасқа дейін).
Соңғы жылдары симпозиумда ... жас ... ... жаңа ... ... бастап жасөспірімдік шаққа дейінгі өзгерістер кіреді.
Олардың сатылары:
1. Жаңа туған бала(туған сәттен бір-екі айға дейін)
2. Нерестелік шақ (бір - екі ... бір ... ...
3. Ерте ... шақ (бір ... үш ... ... Мектепке дейінгі балалық шақ (төрт жастан 7 ... ...
5. ... ... жасы (7 ... 11,12 ... ... Жеткіншек шақ (11, 12 жастан, 14, 15 жасқа дейін);
7. Жасөспірім шақ (14,5 жарым жастан, 17 ... ... мен ... осы жас сатыларына сәйкес жүргізілуі керек. Өйткені, адам жасының табиғи негізі - жас ... ... ... ... ... ... жас шағы ... дамудық ерекше сапалы кезеңі болып табылады және бала дамуының осы кезеңдегі жеке басының өзіндік құрылымының жиынтығын ... ... ... ... Осыған байланысты әрбір педагог-маман орта мектеп оқушыларының жас кезеңдеріндегі ерекшеліктерге сергек те сезімтал ... ... ... жан ... ... ... шарт.
Мектепке дейінгі балалық шақта, жас баланың 4 пен 7 жасының аралығындағы өзіне тән ... оның ... ... ... құбылыстарды жіті аңғарып, көргені мен сезінгендерін зердесіне хаттай жазып ала қоятын зеректігін ала бөтен ескерген жөн. ... ... ... ... ... балалардың денесі мен салмағы да бір қалыпты мөлшерді сақтап өсіп отырады. 4-5 жасар ... ... ... ... ... ерекшелене түседі. Санамақтарды әжептәуір игеріп, аз және көп сандарды, ... күн, жыл ... ... ... халге жетеді.
Бұл жастағылардың ойыны, әрбір әрекеттері мазмұнға айналып, белгілі бір мақсаттарды орындауға ұмтылыс жасайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жақсы көреді. Балабақшаларының өмірге қанат қақтырар жеткіншектері -- 6 жастан өтіп 7-ге толған балалар екені әркімге де аян. ... ... 7 ... ... - ... ... және физиологиялық заңдылықтарды басшылыққа алудан деп ... жөн. ... сау боп ... ... балалар, қашан да алғыр да зерек үғымталдығышпен ерекшеленеді. Олар айналасындағы құбылыстарды тез байқап қабылдауға да бейімді. Жете түсінген құбылыстарын өмір бойы ... да ... ... сынып оқушысын дамыту және тәрбиелеудің ерекшелігі. Бастауыш мектеп жасындағы баланың психологиялық ерекшіліктері баланың бұрынғы дамуында жинақталып, оны өз ... ... ... ... ... дайындап отырады. Бастауыш мектеп мұғалімі сынып оқушыларының ерекшеліктерін зерттей отырып, сол ерекшеліктерді мектепке дейінгі шағында ... ... ... алып ... ... ... ... оның бүкіл өміріне түбегейлі, сапалы өзгерістер енгізеді.
Алаңсыз балалық шақ аяқталып, баланың өмірінің іс-әрекеттің жаңа түрі - оқу ... Оқу ... іс ... ... ол баладан белгілі бір жауапкершілікпен еңбек етуді талап етеді. Мектепке бару баланың қоғамдағы және отбасындағы ... ... оған ... жаңа ... жүктейді. Осының бәрі баланың қоғамдағы жағдайын өзгертіп, бұл өзгерісті ол біртіндеп сезінеді. Төменгі сынып оқушылары біртіндеп оқу ... ... ... ... бауыр басып, өздерінің түсініктерін кеңейтіп, сөздік қорын молайып, оқуға, жазуға , санауға ... ... ... сатысында олардың өмірлік тәжірибелері молая түседі.
Бірлесіп оқу, жалпы оқу тапсырмаларын шешу, мінез-құлықтың жаңа ережелері мен нормаларын игеру балалар арасында ... ... ... туғызады. Төменгі сынып оқушыларының ойлауын дамытуда екі негізгі саты ... ... ... ... ... мектеп жасына дейінгі баланың ойлауын еске түсіреді. Екінші сатыда оқушылар ... мен ... ... ... ... ... ... келе ойлау сипаттары өзгереді. Оқушылар білуге әуесқой болғандықтан, олардың табиғат құбылыстары, адамдардық өмірі туралы сұрақтары ... ... ... ықпалы
Сезімдік көңіл - күйінің көтеріңкілігі - олардың маңызды бір ерекшелігі. Оқушылар ересек адамдармен, ... ... ... болғанды жақсы көреді. Бастауыш сынып оқушылары ұзақ уақыт бір қалыпты ... ... ... жазу мен оқуды алмастырып, сергіту сәттерін өткізіп, сыныптың ауасын тазартып, ... ... ... ауласында ойындар ұйымдастыру керек. Мұғалім оқыту процесін жеке бөліктерге бөліп, ... ... ... беріп, оларды бірте-бірте күрделендіріп отырады. Оқыту процесі зейін мәдениетін тәрбиелеуге бағытталуы керек. ... және ... ... ... ... жүйелі қойып, оның орындалуын бақылау, өздік жұмыстарды орындату, ... ... ... ... ... ... ... балаға тапсырма орындаудық қажет екендігін түсіндіру арқылы, мұғалім ... ... ... ... ... Бала форма, бояу, дыбыс арқылы ойлайды, сондықтан көрнекілік әдістері мен ойындарды жиі ... ... ... ... еңбек, дене жаттығулары, ойындар баланың есте сақтау қабілетін дамытады.
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу ... ... ... ... ... ... ... өте маңызды іскерлік, атап айтсақ, өз ойын ауызша, жазбаша түрде беруге үйретеді. Бұл жастағы балалармен тәрбие ... ... ... үшін мына ... ... ... сөз бен ... сәйкесті болуын талап ету, жөнсіз кінәлаудан жеркену сезімінің болуы, үлкен адамдардың жіберген қателігін тез байқау, арманшыл-қиялшыл, ... ... ... ... өз ... асыра бағалау, түрлі спорт ойындарына ықыласты болу. Осы ерекшеліктерді оқу тәрбие жұмысында сынып жетекшілері, мұғалімдер, ... ... ... ... баланың көнгіштігін, сенгіштігін, еліктеуге бейімділігін пайдаланып, қателігін мойындауға үйретуге болады. Мұғалімнің оқушымен қарым-қатынасы, жайдары ізгі ... ... ... өзін ... ... ... ... тәрбиелейді. Ерекше көңіл аударатын мәселе - баланың мінез-құлқының көпшіл де кең пейілді болуы. Бұл жастағы балалар үшін ... ... мәні зор. ... ... ... баулу отбасында, ұжымда жүргізіледі. Ұзақ уақыттың дене еңбегіне, күш түсетін жұмыстарға әлі қабілетсіз болатындығын ... ... ... ... ... оны бірте-бірте күрделендіру, өндіріс орындарына экскурсияға апару, мамандықтармен таныстыру тұлғаның әлеуметтік құнды сапаларын ... ... ... ... ... етудің әдеттері мен дағдылары қалыптасады. Үлкендердің еңбегін құрметтейді, адам өміріндегі ... ... ... дене еңбегіне даяр болады, дүние туралы ұғымдар қоры, қажетті іс-әрекет икемділігі дамиды.
Мектептің ең ... ... - ... ... ... ... ... қоса, оның өмірдегі өз орынын табуына көмектесу.
Жеке тұлғаны ... ең ... - ... ... ... эстетикалық, дене тәрбиесін өзара байланыста кешенді жүргізу.
Жеткіншек балаларды дамыту және тәрбиелеу ерекшелігі.
Қанқа сүйегі мен бұлшық етінің жедел жетілуіне байланысты ... ... ... ... мінез-құлқының өзгеруіне әкеліп соғады, сондыктан дене тәрбиесін дұрыс ұйымдастыру ... шақ ... ... ... ... орта мектептің V-VIII сыныбына сәйкес келеді де, 11-12 жастан 14-15 жасқа дейінгі аралықты қамтиды. ... ... ... дамуындағы ерекше орны оның "өтпелі", "бетбұрыс", "қиын", "сыналатын" кезең деген атауларында ... Бұл - ең ... ең ... ең ... жас. ... жеке басы ... аса ... факторы -оның өзінің ауқымды әлеуметтік белсенділігі, ол белгілі бір ... мен ... ... үлкендермен, жолдастарымен қарым-қатынас орнатуға бағытталады. Жеткіншектік кезеңнің маңыздылығы адамның жеке ... ... ... ... қолданып, қалыптасуының жалпы бағытының белгіленуі.Бұл кезеңдегі дамудағы биологиялық және әлеуметтік жағдайлардың рөлі туралы теориялық талас ... ... ... ... бері ... ... ... дамуындағы ерекшеліктер әр түрлі теорияларға негіз болды. Жеткіншектік шақтың басында балалардың сырт пішіні, мінез-құлқы ересектерге ұқсамайды. Олар көп ойнап, көп ... ... ... ... әлі де бала бола ... ... ... Жеткіншектің жеке басындағы басты жаңа құрылым өзі ... ... бала ... ... " - ... түсініктің пайда болып, өзіне жұрттың осы-лай деп қарауын тілейді.
ІІІ ТАРАУ
3.1 Мектептің оқу ... ... ... ... ... ол ... сырттай көріну дәрежесі әр түрлі болуы мүмкін. Жеткіншектер ... ... ... ... ... ... білетін мұғалімдерді бағалайды.
Мұғалім міндеті - оқу материалдарын қайталау арқылы мағынаны есте сақтауға үйрету болып табылады.
Жеткіншектік шақ - ... ... ... ... ... ... ... мен өмір жағдайларын ескере отырып, ол туралы ойлану басталатын, өз ниеті, іс-әрекетін жүзеге ... ... ... ... ... қаперде ұстауымыз қажет. Сананың дамуы баланың өз ... ... ... ... Олар ... ... ... процесіне араласады, күнделікті өмірді бақылайды, ой-өрісі кеңиді. Бұл жастағы бала намысқор келеді, үлкендер бақылауын әкімшілік шараларды ұнатпайды. Үлкендерді ... ... деп ... ... ... ... да ... Үлкендерге байланып олардың мінезінен шындықты байқауға тырысуы үлкендер мен балалар арасында түсініспеушілік ... ... ... ... ... ... балаға зиян келтіруі мүмкін. Бұл жастағы балалар өнегелі адамдардық істерімен масаттанады. Осы ... ... ... ... ... мен қабілетін дамыту, мұқтаждары мен тілектерін қамтамасызыз ету дұрыс педагогикалық ... ... ... Осы ... ... ала ... ... жұмысын тиімді етіп ұйымдастыру керек. Жеткіншіктер қоғамға пайдалы істерге ыңыласты, ұжымшыл, жолдастық, достық сезімге бай, кітап оқуға, кинофильмдерге көруге ... ... ... ... ... азаматтардың қарым-қатынасының мәнін, сезімдерін ашып, өз сенімдерінің дұрыстығына жауап іздеуге үйретеді.
Саз әуені - адам ... ... ... ... ... ... сондықтан сазға баса көңіл бөлу жеткіншектің тәрбиесіне көмектеседі. Жеткіншектермен жұмыстағы негізгі педагогикалық идеал - ... ... ... ... жағдай жасау. Баламен жеке жұмыс жүргізу, әдептілік сақтап, педагогикалық шыдамдылық, ұстамдылық көрсету жеткіншектің ... ... ... ... ... ... таза ауада жиі болу, көп қозғалу (ойын, дене ... ... ... дене ... ... Дене ... мұғалімі және жаттықтырушы баланың бет әлпетінің, қолының, ернінің ... ... ... ... Бұл ... сабақтың басындағы және соқындағы қан тамырының соғысын тексерумен толықтырылады, жеткіншектер жиі тыныс алатындықтан, тыныс алуын басқаруын ... ... Жеке ... ... ... ... белсенді еңбек іс-әрекетіне жағдай жасайды. Шамадан тыс жұмыс жалпы дамуын тежейді.
Дене тәрбиесі арқылы ... қан ... ... дене ... ... дене ... үшін ... және педагогикалық бақылау өте пайдалы. Маскүнемдікке жол берілмеу керек. Дене тәрбиесі және спортпен айналысу зейіннің дамуына әсер ... оның ... ... зейіннің бір нерседен екіншіге бөлінуіне әсер етеді.
Тәрбиешінің ... - ... ... ... ... и, ерік-жігер, сапаларын қалыптастыру. Мұғалімдер, тәрбиешілер, ата-аналар мақсатқа жетудегі сенімділігін тәрбиелеп, жтістігін атап көрсетіп, қауіп-қатерден сақтандырып, дер ... ... ... ... өз ... себептерін түсіндіруге үйретеді. Жеткіншектердің қалыптасуында жолдастарының қоғамдық пікірі үлкен рөл атқарады. Мораль ... ... және ... тақырытындағы пікір сайыстардың әсерінен өмірдің мәні, өз болашағы, мамандығы туралы, өз ... ... ... ... бұл мәселелерді шешуге пәрменді түрде көмектесіп, күнделікті іс-қылықтардың адамгершілік мәнін ... ... ... ... бала ... ... ... бөліп, әр баламен ойланып жұмыс істеу керек. Сәнге сәйкес киінгені, музыка тыңдағаны үшін баланы сөгу ... ... ... ... ... негізгі тәсілдері: онымен бірге іс-қылықтарды, оқиғаларды талдау, баға бергізу, өзін-өзі талдауға, өз мінез-құлқын басқаруға үйрету. Осы жаста адамның мінез-құлқы және ... да жеке ... ... қалыптасады. Міне, осы кезеңде жеткіншектермен жасалатын тәрбие жұмысында кемшіліктер айқын көріне бастайды. Отбасы жағдайы, ата-ананың кәсібі, материалдық жағдайы, ... ... ... ... жолын айқындайды.
Ата-ананың саналы, мақсаты. Тәрбиесі бала өмірінде үлкен рөл атқарады. Отбасындағы жақсы қарым-қатынасты жоғалту, мектептегі сәтсіздік, келеңсіз топтағы құрбыларымен жақындық әр ... ... ... ... ... құрбы-құрдастар тобы - барлық жеткіншектердің нағыз табиғи ортасы, ең маңызды қоғамдық факторы. ... ... ... ... ... ... әсер ... оның көп қырлы, жан-жақты болуы отбасына байланысты.
Педагогикалық, әлеуметтік жағынан жіберілетін әлсіздік, оқу жүйесіндегі сәтсіздік - ауытқымалы мінез-құлықтың қайнар ... ... ... ... ... туа ... болмайды, олар отбасындағы және мектептегі дұрыс тәрбие бермеуден пайда ... ... ... ... девиантты мінез-құлық деп аталады. Девиантты ... бір ... ... ... ... ... мінез-құлық (төбелес, тіл тигізу) жатады. Жеткіншектің мінез-құлығындағы агрессивттілік адамдарды аяу сезімінің жоқтығынан садистік бағытқа ... ... өзін ... ... ... ... Бұл жағдай тұлға аралық, топ аралық кикілжіңге өршігіп кетуі мүмкін.
Жеткіншектің мінез-құлығындағы агрессивтілік ішімдікпен, нашақорлықпен тікелей байланысты. ... ... ... ... ... ... ... (бұзақылық, төбелес, сәтті аяқталған оқиғаларын) атап өтеді.
Жеткіншектің тәртібі агрессивті күйде ... олар ... ... ... ... ... ... мұғалімдерінің қиын балалармен жұмысы сынып алдында жүйке жұқартатын әңгіме, жазалау, т.б. түрінде жүзеге асады. ... бұл ... ... оң ... бермей-ді, керісінше қиын жеткіншектердің мұғалімге, мектепке кектенуі күшейіп, қарсы келуіне ... ... қиын ... ... кері көзқарасын жасырмағанда, олармен кикілжіңге келеді.Девиантты мінез-құлықты ... ... ... ... ... - тұүлғаға әсер ету, әлеуметтік педагогикалық түзету іс-шаралары, кері ... ... ... ... ... ... бар. ... шақ бала мен ересектік шақтың аралығы, баланың ... ... ... ересектер баланың өмірлік іс-әрекетін мазмұны мен бағытын белгілейді. ... ... аса ... ... - мамандық таңдау, еңбек пен қоғамдық-саяси қызметке даярлану, некелесуге, өз ... ... ... ... байланысты бұл міндеттердің жүзеге асырылуы белгілі бір уақытты талап етеді. Адамның жалпы ақыл-ой ... 15-16 ... ... ... ... ... оның бала кездегідей шапшаң өсуі байқалмайды, алайда ол одан әрі жетіле береді.
Жасөспірімдік шақ - жеке адамның ... мен ... ... кезеңі. Жыныстық толысуға байланысты өз ағзасы мен сырт келбетіндегі үлкен өзгерістер, өмірлік іс-әрекеттің күрделенуі байқалады.
Сондықтан жасөспірімдік шақ ... ... ... өзін ... ... өзін жан-жақты ашуға құштарлық тән. Олар өз мамандығын таңдап алуға ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілігін арттырады. Оларға іс-әрекетті өз бетінше орындауға мүмкіндік беріп, дұрыс бақылау мен педагогикалық басшылық жасау керек.
3.2 ... және ... ... ерекшеліктері.
Баланың дербес ерекшелігі тәрбие процесінде, даму кезеңінде байқалады. Дербес ерекшеліктерге түйсік, қабылдау, ойлау өзгешеліктері, жеке адам бойындағы мінез-құлық, темперамент, ... ... ... жүйесінің типтік қасиеттері - адамның мінез-құлығының, темпераментінің, қабілетінің табиғи негізі. Мұғалім балалардың жеке ерекшеліктерін жете ... ... ... жүйесіне байланысты темперамент типтерін басшылыққа алмай, тәрбие процесін психологиялық негізде ұйымдастырып, іс жүзіне асыру мүмкін ... ... ... ... ... және ... ... тәуелді. Дербес қабілеттерінің дамуы жеке адамның табиғи мүмкіншіліктеріне байла-нысты. Әрбір адамның қасиеттерін калыптастыру мен дербес ... ... ... және ... тәрбиелеу дейді. Жүйке жүйесіне байланысты темперамент типтерін басшылыққа алып отыру керек. Темперамент деп жеке адамның қылығы мен ... ... ... дара ... ... ... ... - күрделі, ағзаның өсуі мен жетілуін,Жеке тұлғаның қалыптасуы өмірге келген сәтінен басталады, ... және Жеке ... ... басты факторлардың бірі - тәрбие. Тәрбие балалардың жеке және дербес ерекшеліктеріне, дайындығы мен дәрежесінеӘрбір жас шағы психикалық дамудық ерекше ... ... ... ... ... - ... спорт іс-әрекетін, жеткіншекті, ерік-жігер. Бүгінгі таңда жаңалыққа жаны құмар жас ұрпаққа заман талабына сай тәрбие мен білім беру, оны ұлттық ... ... ... ... ... ... бірі ... отыр. Ұлттық құндылықтарды құрмет тұтып, тәрбиенің қайнар көзі ... ... қай ... ... да ... мұқтаждық ретінде күн тәртібінде тұрары белгілі. Әсіресе, бүгінгі жаһандануға бет бұрып, әлемдік бәсекелестікке, оның талаптарына жауап беру жағдайында бұл ... ... ... ... ... бұл жайлы деген сөзі баршамызға салмақты міндеттер жүктейді. Сондықтан бүгінгі таңда басты мақсат - жас ... ... ... мен адамзаттық құндылықтар, рухани - мәдени мұралар сабақтастығын сақтай отырып, тәрбиелеу болып отыр. Жер ... өмір ... ... ұлт өз ұрпағының жан - жақты тәрбиелі және ... ... ... ... Бала ... рухани мұраларды сіңіре тәрбиелеудің бірі - ... ... ... - ... уыз. ... ... ... дүниелер туғыза отырып, олар арқылы баланың жеті қырлы, бір сырлы болып ... ... ... Әр ... ... жастарына тәуелді. Егер әр халық жас ұрпағын өзінің ұлттық рухымен тәрбиелемесе, онда ол ... ... ... ... бүгінде ғалымдарымыз баспа беттерінде жиі жариялап келеді. Өйткені ұлттың барша мұрасы жастарға ... ... ... А.С. ... >. - ... 1968.2. В.А. Сухомлинский. Балаға жүрек жылуы. - Алматы, 1976.3. Караковский В.А. О ... - М.: ... 1970.4. ... Е.И. ... и ее ... в детском воз-расте.-М.,1968.5. А.Г.Хрипкова, Д.В.Колесов. "Жаманнан жирен", "Зиянды әдебиеттер және одан алдын ала сақтандыру туралы". - ... ... 1988.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Тұлга психологиясы25 бет
Б. Эльконин бойынша тұлға дамуы18 бет
Мінез – құлық функциялары мен мінез – құлық дамуындағы үш саты15 бет
Мектеп психологының іс-қағаздары3 бет
Мектепке дейінгі мекемелердегі психолог қызметі5 бет
«жасанды интелект дамуындағы кибернетикалық рөлі: білім беру саласында »9 бет
Іскерлік белсенділікті салықтық ретеу114 бет
Іскерлік белсенділікті салықтық реттеу140 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь