Мектеп жасына дейінгі балаларға бейнелеу өнері арқылы эстетикалық тәрбие беру жолдары

КІРІСПЕ

І БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІ САБАҚТАРЫ АРҚЫЛЫ БАЛАҒА ЭСТЕТИКАЛЫҚ ТӘРБИЕ БЕРУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Эстетикалық тәрбиелеудің тарихи жайы мен қазіргі кездегі жағдайы ... .6
1.2 Балаларды бейнелеу өнері сабақтары арқылы эстетикалық тәрбиелеудің мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12

ІІ БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІ САБАҚТАРЫ АРҚЫЛЫ БАЛАҒА ЭСТЕТИКАЛЫҚ ТӘРБИЕ БЕРУДІҢ ПРАКТИКАЛЫҚ НЕГІЗІ
2.1 Бейнелеу өнерінің қазіргі таңдағы даму ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
2.2 Бейнелеу өнері сабақтары арқылы балаға эстетикалық тәрбие беруде тәрбиешінің педагогикалық жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
КІРІСПЕ

Зерттеу жұмысының өзектілігі. Қазақстанда қоғамдық реформаларға орай мектепке дейінгі балаларға беру жүйесін жетілдіруде де көптеген шаралар жүзеге асырылды: мектепке дейінгі ұйым саласындағы тәрбиенің міндетті мемлекеттік білім стандарты бекітілді және жаңа өмір талабына сай тәрбие берудің стандарттық жоры даярланды. Жаңа білім стандартына сай білім беру жүйесіне «өнер» бөлімі енгізілді. Бұл блок «Әлемдік көркем мәдениет» курсы және өнер танудың басқа теориялық пәндері аркылы көрініс табады. Қазақстан Республикасьшың «Білім туралы» заңында білім берудегі басты міндет ретінде жеке тұлғаның шығармашылық жөне рухани мүмкіндіктерін дамыту, адамгершілік пен салауаттық өмір салтының негіздерін қалыптастыру, жеке тұлғаның дамуына жағдай жасай отырып, олардың ақыл-ойы мен зердесін байыту сондай-ақ әлемдік және отандық мәдениет жетістіктеріне үйрету атап көрсетілген.
«Адам бойындағы қабілеттілікті дамытып, олардың өсуіне жол ашу адамның рухани күшін нығайтып, өмірде жол табуына көмектеседі. Өйткені, адам - туынды ғана емес, тудырушы, жасаушы да. Оның өзінің шынайы болмысына бастайтын жол іздеуі - табиғи қажеттік. Адам өзін-өзі жетілдіруге де, сонымен қатар өзінен-өзі жойылуға да бейім болады. Адамның өз болмысын тануға ұмтылуына көмектесіп, тереңде жатқан талап-тілегін, қабілеттерін дамыту, сол арқылы оған толыққанды өмір сүру үшін жаңа рухани күш беру білімнің ең маңызды мақсаты болып табылады» - деп кәрсетіледі, Қазақстан Республикасы мемлекеттік білім беру стандартында. Бұл, әрине, қазіргі заман талабына сай қоғамның рухани-адамгершілік дамуын жедел шешуді қажет ететінін дәйектейді.
Сондықтан бұл рухани өміріміздің жанды саласы – мектепке дейінгі оқыту және тәрбие беру ұйымдары оқу-тәрбие жүмыстарында түбегейлі езгерістер жасаудың мүмкіндіктерін кеңейтетіні сөзсіз. Демек, ғылыми дүниетанымға жаңа көзбен қарап, жас азаматтың дара тұлға ретінде қалыптасуын өркениеттік түрғыдан бағдарлауға бет бұруымыз - заман талабымен үндес қадам. Адамның өмір сүруі мен еңбек етуіне қажетті жағдай жасау әлеуметтік, әділеттілікті, азаматтык бостандықты және адамның жан-жақты дамуы мен рухани зияттық мүмкіндіктерін қамтамасыз ету, сонымен қатар әр адамның кәсіби біліктілігі мен бейімділігін дамыту - зиялы қоғамға тән үрдістер.
Ұлттық және жалпы адамзаттық қазыналар ғылым мен тәжірибе жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастырудың алғышарты ретінде белгіленіп отыр.
Қазіргі кезде кең өріс ала бастаған білім беруді ізгілендіру бағыты, ең алдымеы, мәдениеттегі, рухани мұрадағы,тарихымыздағы жалпыадамзаттық құндылықты бағалауға баса назар аударуды қажет етеді.
Бұл орайда, әсіресе, ұлттық таным мен әлемдік биік талғамның бірлігі айқын танылатын бейнелеу өнерін оқыту әдістемесінің мәселесі өзінің өзектілігімен және өткірлігімен ерекшеленеді. Соңғы кездері
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Қазақстан Республикасының орта білім берудің мемлекеттік стандарты 2- кітап Республикалық басылым. Алматы, 1998, 198 б.
2. Қазақстан Рсслубликасынын Заңы «Білім туралы» / Егемея Казақстан, №11,маусым 1999,3 б.
3. Келімбетов Ы. «Ежелгі дәуір әдебиеті», Алматы: Анатілі - 1991. -192 б.
4. Абай «Қара сөздер». Алматы: 1993, 152 б.
5. Ушинский К.Д «Избранные педагогические сочинения», в 2-х томах, теоретическис проблемы педагогики. М: Педагогика АПН, 1974, 584с.
6. Алтынсарин Ы. Соб. соч. в 3- томах Алма-Ата: Наука 1976, 3 14 с.
7. Макаренко А.С. Избранные педаготические сочинения в 2-х томах М: Педагогика 1977.
8. Шәкірім Құдайбердіұлы. Үш анық. Алматы «Қазакстан» және «Ғақлия» ғылыми-әдеби орталығы, 1991, 80 б.
9. Аймауытов Ж. Бес томдык, шығармалар жинағы. 4-том. Психология /ред. алқасы С. Қирабаев М.Базарбаевт.б. Алматы: Ғылым, 1998, 4486.
10. Байтұрсынов А. Ақ жол: Өлеңдер мен тәржімелер, пуб. Мақалалар және әдеби зерттеулер (қүр. Ғ.Нүрғалиев). Алматы: Жалын, 1999,4646.
11. Жұмабаев М. Шығармаларькөлеңдер, поэмалар, қара создер (қүрастырған X. Абдуллин). Алматы: Жазушы, 1989, 448 б.
12. Неменский Б.М. Әдемілік даналығы. – М., 1981ж.
13. Гачев Г. Шығармашылық, өмір, өнер. –М., 1980ж.
14. Неменский Б.М. Адам дамуындағы әсерленушілік –бейнелік таным. – М., 1990ж.
15. Мұғалімдерге арналған «Эстетикалық мәдениет және эстетикалық тәрбие» кітабы. – М., 1983ж.
16. Кукушин В.С. Мәскеу. – Дондағы Ростов., 2004ж.
17. Эстетикалық сөздік
18. Бабанский Ю.К. Педагогика. – М., 1988ж.
19. Лихачев Б.Т. Педагогика. Дәрістер курсы. ИПК және ФПК тыңдаушылары мен педагогикалық оқу орындары студенттеріне арналған оқулық. –М.: Юрайт, 1999ж.
20. Шацкая В.Н. Мектепте эстетикалық тәрбиелеудің жалпы мәселелері. –М.: ПҒА РСФКР, 1995ж.
21. Киященко Н.И., Лейзеров Н.Л. Эстетикалық шығарма. – М.: Знание, 1984ж.
22. Эстетикалық мәдениет және эстетикалық тәрбие. Мұғалімдерге арналған кітап. А.М. Лабковскийдің редақция басшылығымен. – М.: Просвещение, 1972ж.
23. Лихачев Б.Т. Эстетикалық тәрбие. –М.: Педагогика, 1972 ж.
        
        КІРІСПЕ
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Қазақстанда қоғамдық реформаларға орай
мектепке дейінгі балаларға беру жүйесін жетілдіруде де ... ... ... ... дейінгі ұйым саласындағы тәрбиенің ... ... ... ... және жаңа өмір ... сай ... ... жоры даярланды. Жаңа білім стандартына сай білім беру
жүйесіне «өнер» бөлімі енгізілді. Бұл блок «Әлемдік көркем мәдениет» ... өнер ... ... ... ... аркылы көрініс табады. Қазақстан
Республикасьшың «Білім ... ... ... ... ... міндет ретінде
жеке тұлғаның шығармашылық жөне рухани мүмкіндіктерін дамыту, адамгершілік
пен салауаттық өмір салтының негіздерін қалыптастыру, жеке тұлғаның ... ... ... ... ... мен ... ... сондай-ақ әлемдік
және отандық мәдениет жетістіктеріне үйрету атап көрсетілген.
«Адам ... ... ... ... өсуіне жол ашу адамның
рухани күшін нығайтып, өмірде жол табуына көмектеседі. Өйткені, адам -
туынды ғана ... ... ... да. Оның ... ... ... жол ... - табиғи қажеттік. Адам өзін-өзі жетілдіруге ... ... ... жойылуға да бейім болады. Адамның өз ... ... ... ... ... ... қабілеттерін
дамыту, сол арқылы оған толыққанды өмір сүру үшін жаңа рухани күш беру
білімнің ең ... ... ... ... - деп ... Қазақстан
Республикасы мемлекеттік білім беру стандартында. Бұл, әрине, қазіргі ... сай ... ... ... ... ... қажет
ететінін дәйектейді.
Сондықтан бұл рухани өміріміздің жанды саласы – ... ... ... ... беру ұйымдары оқу-тәрбие жүмыстарында түбегейлі езгерістер
жасаудың мүмкіндіктерін кеңейтетіні сөзсіз. Демек, ғылыми дүниетанымға ... ... жас ... дара ... ... ... өркениеттік
түрғыдан бағдарлауға бет бұруымыз - заман ... ... ... ... ... мен ... етуіне қажетті жағдай жасау әлеуметтік, әділеттілікті,
азаматтык бостандықты және ... ... ... мен ... зияттық
мүмкіндіктерін қамтамасыз ету, сонымен қатар әр адамның ... ... ... ... - ... ... тән үрдістер.
Ұлттық және жалпы адамзаттық қазыналар ғылым мен тәжірибе жетістіктері
негізінде жеке адамды қалыптастырудың алғышарты ретінде ... ... ... кең өріс ала ... ... беруді ізгілендіру бағыты, ең
алдымеы, мәдениеттегі, рухани мұрадағы,тарихымыздағы ... ... баса ... ... ... ... ... әсіресе, ұлттық таным мен әлемдік биік талғамның бірлігі
айқын танылатын бейнелеу өнерін оқыту ... ... ... және ... ... ... кездері Республикамызда
қолданбалы өнерге үйрету әдісі және жалпы ... ... ... ... ... ... ... пайда болды. Дегенмен, олардың
көпшілігі ... ... жоқ ... ез ... қорыту нәтижесінде
туған немесе бүрыннан калыптасқан әдістемелердің жалпы жинағы (синтез),
сондай-ак, тәжірибе, зерттеу ... ... ... ... көрініс тапқан.
Қазақстан Республикасының Білім Министрлігі ... ... ... мен ... орта, жоғарғы көсіби және ма
(альтернативті) ... беру ... ... талаптары өнердің түрлерін
жеке тұлғаны тәрбиелеу мен дамыту үрдісінде кең қолдану мен ... ... ... ... алдыңғы орынға қоюыда ... ... ... Өнер ... адам кабілетін дамыту мәселесі
туралы жазылған ойлар, тұжырымдамалар, көзқарастар, ... ... ұлы ... Әл-Фараби, М. Қашғари, Ж. сағұни [3] ұлы Абай ... ... ... жеке ... ... ... ... назар
аударып отырған.
Көрнекті педагогтар К.Д. Ушинский [5], Ы. ... [6], ... Ш. ... [8] , Ж. ... [9], А. ... [10], ... [11] шығармаларында да адамның бойындағы қабілеттерді
дамытудың және қалыптастырудың жолдары қарастырылған.
Республикамызда ... ... ... ... ғалымдар
эстетикалық тәрбие беру (С. А. Ұзақбаева [27], Б. А. ... ... [29]) ... өз ... ... оқушылар мен
студенттердің көркем мәдениеттік ... ... ... ... ... қарастырып, педагогикалық мүмкіндіктерін
ашып керсеткен.
Мектеп жасына дейінгі балалардың әр ... ... және ... (Н. Д. Хмель [30]), бейнелеу өнері сабағында ... ... ... ... ... ... ... жолдарын (С. А. Жолдасбекова [36]), сабақ және ... ... ... ... ... балалардың пәнге танымдық қызығушылығын
(Б. Т. Ыәбиева [37]) болашақ бейнелеу өнері мұғалімдерін дайындау үрдісінде
халықтық педагогиканы қолдану мәселесін (Қ. ... [31]), ... ... ... сәндік-қолданбалы өнерін қолдану арқылы
еңбекке баулу (О. Сатқанов [32]) жолдары арнайы зерттеулерге арқау болған.
Зерттеу жұмысының ... ... ... дейінгі балаларға экологиялық
тәрбие беруді теориялық тұрғыда негіздеу және мектепке дейінгі ... ... беру ... ... жұмысының міндеті:
- мектеп жасына дейінгі балаларға бейнелеу өнері шығармалары арқылы
эстетикалық ... ... ... теориялық тұрғыдан негіздеу;
- бейнелеу өнері арқылы эстетикалық тәрбие берудің ... ... ... мектеп жасына дейінгі балаларға бейнелеу өнері арқылы эстетикалық
тәрбие беруді оқу- ... ... ... педагогикалық
шарттарын анықтау;
Зерттеу жұмысының пәні: мектеп ... ... ... ... ... эстетикалық тәрбие беру жолдары.
Зерттеу жұмысының обьектісі: мектеп жасына дейінгі ... ... ... ... ... беру ... жұмысының әдісі: Проблема төңірегіндегі теориялық, ғылыми-
әдістемелік әдебиеттер мен жаңашыл ... ... ... ... көрген ғылыми еңбектерді жинақтау, сұрыптау, талдау және
жұмыс түрлерін ұсынып, ... ... ... ... егер мектепке дейінгі жастағы балаларға
бейнелеу өнері арқылы эстетикалық тәрбие беру жүйелі ... ... онда ... бойында табиғатқа деген сүйіспеншілік, адамгершілік
сезімдері жақсы дамиды және ... ... ... жақсы азаматтар
шығады.
І БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІ САБАҚТАРЫ АРҚЫЛЫ БАЛАҒА ЭСТЕТИКАЛЫҚ ТӘРБИЕ БЕРУДІҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1. Эстетикалық тәрбиелеудің тарихи жайы мен қазіргі ... ... өмір ... ... ... өнермен және табиғатта,
тұрмыста, жеке адамдар арасындағы қарым-қатынастарда– ... ... ... ... мен ... ... ... келін отырады.
Әдемілік қанағаттану мен ләззат беріп, еңбек ... ... ... ... ... Ұсқынсыздық жеккөрінішті етіп бездіреді,
қайғылы жайлар аяушылық тудырады. Күлкілі жайлар ... ... ... ... ... оның ... мен ... туралы
ұғымдар Платон мен Аристотельден бастап, бүгінгі күнге дейін өзгеріп кетті.
Адам қалыптасуы үшін ...... әсер ету ... ... ... ... ... түсіну басым болған алғашқы
қауымдық құрылыс кезінде байқалған. Ол шындықты ерекше сиқыр ... ... ... ... ... пен ... заттарды
бейнелеудің негізі болды, сонымен қатар, табынумен ... ... ... ... тапты. Жазудың алғашқы ... ... ... немесе суретке жақын зооморфтық ... ... ... пен оны ... ... деген
саналы қатынас Ежелгі шығыс өркениетінде атап көрсетілген. ... ... діни және ... ... ... өнерді тәрбие құралы
ретінде анықтады. да ... ... ... ... ... ... тәсілдердің жинақталуы сонымен қатар,
сезім мен ... ... ... ... ... ... тән.
Қытайда, б.з. бұрынғы 3-2 мыңжылдықты ... ... ... және ... ... ... бағдарларға оқыту
дәстүрі болды. Оқытуда да, араласуда да ... ... ... ... да ... ... ... бақылауға
аударылды. Қытайда бұл идеялар эстетикалық тәрбие негізінде әр ғасырда ... ... көп ... бойы ... ... ... Қытайлық мектептерінде тіл мен әдебиет, музыка, бейнелеу өнері
басым болды.
Ежелге және ... ... бар ... ... тәрбиесі дәстүрін бойына сіңдірген. ... ... ... және т.б.) адамның табиғат дүниесімен ... оның ... ... ... мен ... ... ... болды.
Храмдық мектептердегі бастауыш білім беру дінді меңгерудің әр түрлі
көркемдік және ежелгі ... ... ... ... ... ... ... көркемдік шығармаларды қабылдау мен
шығармаларға байланысты ... ... ... ... мен ... ішкі ... көрінуі туралы, ... ... ... ... ... және ... эпостарында
көрініс тапқан ежелгі мәдени дәстүрлер, сәулет және мүсін ... ... ... мен әр түрлі табиғат ... ... мен ... беру үшін ... негіз болды.
Жапониядағы мәдениет пен ... ... - ... ... және елдің ұлттық ерекшеліктерімен байланысқан. 7 ғасырда
буддалық діннің, ... ... ... Қытайлық жазудың,
әдебиеттің қалыптасу ... ... ... ... ... киім мен ... ... көркемдік жүйені
қалыптастыру жүрді.
Жапон ларының ... ... ... пен ... ... ... мәнер, әсерленіп қабылдау, ... ... ... тән. Ислам дүинесінде әдетте өнерде ... ... ... ... ... ... деген жағымсыз қатынас бар. Сонымен қатар, эстетикалық
сезімдерге бай ... ... ... ... мен ... өнер ықпал
етті. Бай кітап қорлары ... ... мен беру ... ... білімді адамдардың мәнерлерін жетілдіру үшін негіз ... ... ... ... ... ... ... жалғасуды, онда сұлулық ... ... ... идеалдардың, эстетикалық сананың ... ... ... көркемдік білімнің ұлттық
үлгілерімен қатар ... ... ... өмір ... ... білім
мен мәдениеттегі эстетикалық тәрбиелеудің теориясы мен практикасының
негізгі ... ... ... ... ... жатыр. Одан үш
бірлікті: ... ... пен ... сипаттайтын «каллокабатия»
түсінігінде берілген мүлтіксіз адамды тәрбиелеу ... ... ... ол, ... бірдей пайда болғанын көрсетеді:
философия, этика мен ... ... осы үш ... ... ... барлық жақтарынан тұратын «анықтылық»
түсінігінің жан-жақтылығы ... ... ... ... ... ... рөлін атқарады. Ежелгі эстетикалық
ұғымдар сол кездегі теорияларда ... ... ... кең де ... Шындықтағы дәуірдің эстетикалық санасы теориялық ... және де оның ... ... тән ... ... ... ... адамның сырттай әдемі де адамгершілікті
идеалды қасиеттері оның мәні мен ... ... ... ... Сонымен, «әдемі» де «мейірімді», адамгершілікті, дене ... ... ... ... ... ... лайықты
адам гректің еркін адамының идеалды үлгісі болды, Бұл идеалдар дүние
жүзілік ... ... зор әсер ... ... грек ... аса
көрнекті туындыларында көрініс тапты.
Аристотель өнерде адамның ең биік ... ... ... ... жан ... мен ... ... қалыптасу
бастамасын көрді. Тарихта алғаш рет ол ... ... ... және жеке ... біртұтас көрінісі ретіндегі шығармашылыққа
деген қабілетін қарастырды (2,154).
Орта ғасырдағы діни христиандық ... ... мен ... ... ... ... эстетикалық тәрбие сипатына өз ... ... діни ... әр түрі мен ... (діни мүсін өнері,
иконаларды бейнелеу, т.б.) ... ... ... ... ... ... еуропалық мектептерде, көркем қолөнерде,
фольклорда, тағы да басқа ... ... ... ... ...... көруі бейнеленді. Өнер аясы эстетикалық ... ... ... ... болды.
Қайта өркендеу дәуіріндегі гуманизм «жердегі» адамның ... ... ... қалпына келтіріп, оны байыпты, ... ... ... ... ... ... дамыған, әмбебаптықты
көрді.
Эстетикалық ... ... ... ... әсер ... өнер ... ... (Леонардо до
Винчи, т.б.) ... 1423 жылы ... да ... ... шығармашылық қабілеттері мен ... ... ... ... поэзия, ежелгі тілдерді ... ... ... ... ... ... мен ... шығармаларды және өнер туралы нақты ғылымды ... ... әсер ... ... Б. Троцендорф және тағы ... ... пен өнер ... әсемдікті ерекше атай
отырып, тәрбиелеу ... ... ... ... ... білім мен ... ... ... Ян Амос ... ... суреттелді. Оның негізінде:
сезімдерді дамыту, дүние мен ... ... ... ... ... ... қолдану, сенсорлық және эстетикалық қабылдауды
дамытуға нұсқаулар бар. Я.А. ... ... ... ... оқушылардың өз бетінше танымының тәрбиелік ... ғ.ғ ... ... ... ... мәселелеріне назар ... ... ... ... ... ... адамның қалыптасуына деген кең жол мен ... және ... сай ... ... үшін ... француз философтары мен жазушылары: Ш. ... ... ... Ж.Ж. ... т.б. ... өз ... ... дворяндық өнерді сынады. ... бір ... ... ... ... ... теориясында көрініс тапты.
Шындық пен ... ... ... туралы теориялық
ұғымдарды жинақтау мен теориялық ұғымдарды жинақтау мен ... адам ... ... 18 ... ... жеке ... ретінде бөлініп шығуына әкелді . Еуропадағы өнерді ... ... ... ... ... адамның эстетикалық мәдениеті
ерекшеліктерін анықтауға ықпал етті. Немістің өнер ... ... ... бірі ... ... оқу адамгершілікті мінез-
құлық пен жақсы ... ... ең ... ... ... Г.Э. ... ... өнерінің ...... ... жеке тұлғасын ... үшін ... ашып ... Б.Шиллер «эстетикалық ... ... (1795) ... ... анықтамасын, қарым-қатынаста,
әрекетте, бейнеде жеке ... ... ... ... ... Шиллердің пікірі бойынша, мәнерлік дегеніміз
– мінез – құлық пен ... ... ... ... көрініс –
олардың шындық пен өнердегі үйлесімділігі («әдемілік көрінісі»): «адам
мен бірге оның ... ... ... көп уақытта оның
денесі де сөйлейді». Эстетикалық ... ... ... ... ... ... тәртіпке үйренген тәрбиеленушілерді»
дамыту ... ... үшін ...... ... жасайтын, одан
рахат алатын үйлесімді жеке тұлға.
И.Г. Песталоцци ... ... және ... ... пен ... ... ... күйзелуі, қабылдау
сезімдерінің мағынасын атап көрсетті. Песталоццидің ... ... ... мен «табиғатқа ұқсатуға тырысатын лардың ... салу мен ән ... ... ... әсемдік сезімін тудырып, оны
қалыптастырады. Ф. Фребельдің лардың дербес ... ... ... формасын» ойындық құрудағы олардың ... ... ... ... ... ... ... педагогика» дәстүрінде ның ұғымдары мен сезімдерінің
дамуын ... ... ... және ... ... катарсис
сияқты) деген қабілеттілікті тәрбиелеу тәсілі ретінде ... ... 2- ... А. ... ... бұқаралық
мектептерге сай келетін, ұлттық мәдениетті ... ... ... мен өнерді қабылдау үрдісінде адамгершілік, ... мен ... ... ... ... ... ағылшын эстетигі Г.Рид ... ... ны өнер мен ... ... ... ... ... беріп, сурет негізінде жеке адамның көркемдік ... ... ... Рид ... ... ... негізін салушы, бұл бағытта белсенді ізденістерді К. Орф
т.б. эстетикалық тәрбиенің ... мен ... ... ... және ... ... есепке алатын, оның ... ... ... ... ... пен ... ... алуды меңгеру М.
Манромен негізделді. ... ... ... ... (Г. ... Л ... З. ... діни – адамгершілік
білім ретіндегі эстетикалық тәрбие ... ... ... ... жеке ... өзін-өзі жүзеге асыру теориясы ... ... ... мен жеке ... ... жоюға әсер
етті.
Британдық мектепте эстетикалық тәрбиелеудің ... ... ... ... бейнелеу өнері болып отыр. Францияның ... ... ... оқуы мен ... әрекеттері
үрдістеріндегі эстеттикалық ... мен ... ... аударылып отыр. АҚШ-да эстетикалық тәрбиелеуге кең ... ... ... ... ... ... оның ... мен тарихы ғана
алынып отырған жоқ (А. ... Г. ... ... ... ... тәжірибесін көзбен шолып, ойлауды байыту ... да ... ... отыр. Қазіргі Жапонияда басқа да көптеген мемлекеттер
сияқты, мәдени білім беру ... ... ... адам ... ... идеясы, табиғаттың эстетикалық құндылықтарын
түсіну мен ... ... ... ... ... ... келіп отыр. ... ... ... (Т. ... М. ... жүздеген ... ... ... ... көптүрлілігі мен
жақсының, тиімдінің ... ... ... ... ... ... ... келу болашақта экологиялық
үйлесімділікке көшуде дүниежүзі қоғамдастығының бағдарына ... ... ... ... зерттеулерінде эстетикалық тәрбие жеке
адамның даму үйлесімділігі ... оның ... ... ... ... ... ... мен араласуы және ... ... ... ... шарт ... ... эстетикалық тәрбиелеу 17 ғ. ... ... ... ... мен тәрбиелеу практикасында ... ... ... ... ... және т.б.) ... (Шеллинг, Гегель) өнер теориясын ... ... ... таза ... салу ... тереңдеуден құтылып кете алды.
Георгиевский мен Царскосельский лицейлерінде эстетика ... « ... жоқ ... ... мәнерліліктің мәнін ашып берді. Сонымен бірге,
онда дәстүрлі орыс православтың ... мен ... ... ... ... ... өнер мен әдемілікті адамгершілік
-діни түсіну сақталған. ... ... Б.М. ... ... ... дүниені құтқарады». Эстетикалық тәрбиелеу көп жылдар
бойы қалыптасқан классикалық білім беру ... ... ... бастауыш және орта мектептерде барлық пәндер тәсілдерімен
эстетикалық тәрбиелеудің қажеттілігі туралы біршама маңызды ... ... К. Д. ... ... Оқу ... өнер әдебиеті рөлі,
сезімдерді, сөз сөйлеу мен ойлауды тәрбиелеу толығымен В. И. ... Д. ... В. П. ... т.б. ... ... ... ағартушылық маңызы бар орыстың ... ... В. ... пен ... ... философтарының еңбектерінде жалғасын тапты.
Педагогикалық ... ... ... ... ... ... өнер
туралы, табиғат өмірінің өзіндік бейнесі туралы және абсолютте материалдық
іске асқан әдемілік туралы ойлары жемісті ... ... ... ... ... ... (20 ғасырдың 20- жылдары) Бахтин, Г.Г.
Шпет, Б. И. ... ... ... ... ... та олар ... бойы ... кеңестік мектебінде эстетикалық ... ... ... етілді.
Жиырмасыншы жылдардың аяғында біртұтас еңбек мектептері
шеңберінде ... ...... білім беру мен тәрбиелеудің
бағдарламасы жасалды. Онда өнер ... ... 21 ... ... өнері, музыка, ритмика, көркем сөз, ойын, ... ... ... ... ... ... ... өнер
туындылары, еңбекке деген ... ... ... мереке –
мейрамдар бұқаралық эстетикалық тәрбиелеудің іс ... ... ... ... мектептің қоршаған дүниемен тікелей байланысы
орнады. Соғыстан кейінгі жылдары эстетика, психология мен педагогика ... ... ... оның ... әр ... жас ... сай
жалпы және эстетикалық ерекшеліктерін (Б. М. ... П. М. ... ... ... (А.И. ... Р.З. Апресян), эстетикалық
мәдениет пен қызметтерді (Л.И. Новешева, М.С. Каган), ... ... ... идеалдарды, мәнерлер мен сезімдерді, құндылықтар мен
қажеттіліктерді (Э.В. Ильенков, В.К. ... Л.Н. ... ... (Н.Л. Лейзеров, Н.И. Киященко, С.С. ... ... ... ... ... ... үшін ... жаңа бағдарламаларын даярлауға шығармашылық одақтың өкілдері
енді. Б.М. ... ... ... ... бақша өміріне
кірді. Эстетикалық тәрбиелеудің теориялық және ... ... В.А. ... С.А. ... А.А. ... қатысты.
Қазіргі таңда эстетикалық тәрбиелеу жеке ... ... ... ... қалыптастыру мәселелері мектепке дейінгі ұйымның
ең маңызды міндеттердің бірі. Аталмыш мәселе отандық және шетел ... ... ... (Н.И. ... Б.Т. ... В.Н. ... Немеснкий, Ю.К. Бабанский, В.С. Кукушин, И.Б. Харламов) толығымен
зерттелген.
Қолданылған әдебиетте эстеитикалық тәрбиелеудің ... ... оның ... мен ... ... әр түрлі жолдары
берілген.
Солардың кейбіреулерін қарастырып көрейік.
«Эстетикалық ... мен ... ... ... біз ... ... ... – бұл шындық пен өнердегі әсемдік
туралы, дүниені «әдемілік заңы ... ... ... ... құру
ерекшеліктері туралы адамды эстетикалық тәрбиелеу мен өнердің ... ... ... ... ... қысқаша сөздікте:
«Эстетика – табиғатты, адамдар қарым-қатынастарында, өмір бейнесінде,
материалдық және рухани өндірісте, қоғамда, ... ... етуі мен ... ... ... зерттейтін ғылым», - деп оқуға
болады (5,406).
Педагогика эстетикалық ... ... ... ... ... ... еңбек пен өнер құбылыстарындағы,
әдемілікті мақсатты түрді қабылдау, сезу мен ... ... ... ... анықтайды (8,78).
Ю.К. Бабанский мынадай анықтама береді: «Эстетикалық тәрбиелеу ... ... ... ... түсіну мен толық құнды қабылдау қабілеттерін
тәрбиелеу. Ол оқушыларда көркемдік ұғымдар мен эстетикалық құндылықтардың
нағыз белгілерін ... ... ... мен ... ... ... ... эстетикалық тәрбиелеу оқушыларғаынтаны, өз
өміріне әсемдік элементтерін енгізуге ... пен ... ... ... ... ... ... өзін
барынша көрсетуді дамытады», (6,199).
Б.т. Лихачев ... ... ... ... ... К.Маркс берген анықтамаға сүйенеді: ... ... ... мен ... ... қайғылы және күлкілі жайларды, әсемдікті
қабылдау мен бағалауға қабілетті шығармашылық белсенді ның жеке ... ... да ... ... ... заңы ... сүру және жасап шығару» (7,51).
Шындық пен өнерге деген ның ... ... ... ... ... ... жан-жақты дамуына
да үлес қосады. ... ... ... ... ... ... Оның қоғам, табиғат, дүние туралы танымдарын
кеңейтеді. лардың әр ... ... ... ... ... мен
елестетуін, еркі, табандылығы, ұйымдасқандығы мен тәртіптілігін дамытуға
ықпал етеді». Сонымен, ... ... ... ... М.М. Рукавицин өте дұрыс анықтады. Оның ... ... ... тәрбиелеудің] - өнер әдемілігі мен өмір ... ... ... ... ... ниеттенген, шеберлікті иеленген,
жоғары адамгершілікті, ... ... ... ... дамыған
адам... үйлесімді жеке тұлға» [21,142].
2. Балаларды бейнелеу өнері сабақтары арқылы эстетикалық ... ... ... ... ... да күмән
тудырмайды., яғни ол эстетикалық тәрбиелеудің мәні ... ... ... құралы ретіндегі ерекшелігі өйткені, өнерде «адамның
шығармашылық тәжірибесі, рухани байлығы қоюланып, ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу
семдік саласында сезімдердің қалыптасқан ... ... сөз. ... ... бұл ... өнермен, адамның санасы мен сезіміндегі шындықтың
көркемдік көрінісімен, оның ... ... ... ... ... еріп,
жасап шығаруға қабілеттілігімен байланысқан. Осы мағынада эстетикалық
тәрбиелеудің ... ... өнер ... ... ... ... ... олардың өмір мен өнердегі әсемдікті дұрыс ... ... ... және ... ... ... ... білу қабілеттіліктерін қалыптастыруға бағытталған балалардың әр
түрлі ...... ... ... ... ... дейінгі балалардың эстетикалық қалыптасуындағы мақсатты
түрде әсер етудің педагогикалық әсер етудің маңызды рөлін атап ... да ... пен ... ... ... қарым-қатынастың дамуы,
сондай-ақ, оның ой-өрісін дамыту – ... ... ... ... ... өмір мен ... эстетикалық құбылыстарменараласып,
қалай дегенмен де, эстетикалық ... ... та бұл ... ... ... өткізбейді, көбінесе даму көп білуге деген талпынысқа
байланысты болады, Ал сырттан ... ... да өмір ... мен
идеалдар туралы дұрыс ұғым қалыптаспауы мүмкін.
Б.Т. Лихачев ... да ... ... мен ... ... түрде педагогикалық, эстетикалық - тәрбиелік ықпал ету
ғана ларды әр түрлі көркемдік – шығармашылық ... ... ғана ... ... ... ... құбылыстарды терең түсінуге
қамтамасыз етуге, адамның жеке ... ... ... ... нағыз өнер түсінігіне жеткізуге қабілетті (7,42).
«Эстетикалық тәрбиелеу» түсінігінің ... ... ... ... ... біз ... кейбіреулеріне тоқталып өтуді ... бұл ... ... ... ету ... Екіншіден,
бұл өмір мен өнердегі әдемілікті көру мен ... ... ... ... ... эстетикалық тәрбиелеудің
міндеті: жеке адамның эстетикалық мәнерлері мен ... ... ең ... төртіншіден, өз бетінше шығармашылықпен атсалысып,
әсемдікті жасауға ... ... ... ... әр ... түсіну оның мақсаттарына
әр түрлі жолдардың барына қатысты. Сондықтан да эстетикалық тәрбиелеудің
мақсаттары мен міндеттері ... ... ... талап етеді.
В.Н. Шацкая эстетикалық тәрбиелеудің алдына мынадай мақсат қояды:
«Эстетикалық тәрбиелеу оқушылардың өнер ... ... ... ... ... ... қызмет етеді,
әдемілік заңдары бойынша шығармашылықта, еңбекте, ... ... ... ... ынталандырады» (8,14). Өнер – бұл эстетикалық
мәдениеттің бір бөлігі,өте маңызды, ... ... ... ол ... бір ғана ... қамтиды. «Көркемдік тәрбиелеу – жеке адамға
өнер тәсілдерінің мақсатты түрде ... ету ... ... ... ... ... мен ... өнерге деген махаббат,
оны түсіну шеберлігі, одан ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі қалыптасады» (8,61). Эстетикалық тәрбие
анағұрлым кең, ол ... ... да, ... ... да, ... ... пен ... да қозғайды.
Эстетикалық тәрбиелеу адамды барлық маңызды заттармен, ... ... ... ... - ... ... ... Эстетикалық тәрбиелеу
өзінің мақсаттары үшін көркемдік тәрбиелеуді қолдана ... ... ... ... оның ... ... өмір ... дамытады.
М.Н Киященко да осы көзқарасты құптайды: «Жеке тұлғаның ... ... ... оның ... кең де терең дамығандығымен
анықталады. Міне, сондықтанда жеке ... ... ... мен ... ... дамыту - ең ... ... ... ... ... Ең ... – жеке тұлғаға қандайда бір қызметте табысқа жетуге
ықпал ... оның ... мен ... ... қана
қоймай,эстетикалық құндылықтарды ... ... ... рахат алау керек» (9,29).
Мектеп жасына дейінгі балалардың шындықпен өнерге деген эстетикалық
қарым-қатынастарын қалыптастырудан басқа,эстетикалық ... ... да үлес ... Эстетикалық тәрбиелеу адамның адамгершілігін
қалыптастыруға, оның дүние, қоғам мен табиғат ... ... ... ... лардың әртүрлі шығармашылық білімдері олардың ойлауы мен
елестетуін, еркі мен ... ... мен ... ... ... Кез-келген мақсат-міндетсіз қарастырылуы мүмкін емес ... (Г.С ... Б.Т ... ... ... ... ... бар, бірақ өзінің негізгі мәнін жоғалтпаған үш ... атап ... ... бұл - ... ... ... мен құбылыстарға
деген қызығушылықты,бейімділік пен ынталылықтың пайда болуы мүмкін емес ... ... мен ... ... ... ... (8,60). Бұл
міндеттің мәні әртүрлі дыбыстар,түстер мен пластикалық әсерлер ... ... ... ... туралы ұғымдарымызға жауап беретін
заттар мен ... ... ... ... шеберлік пен
таңдай білу керек. Сөйтіп, ... - ... ... ... ... ... ... өзі туралы, көркемдік құндылықтар ... ... ... болу ... ... жан-жақтылығы мен байлығы өзін
барлық өмір әрекеттері тәсілдерінде эстетикалық жасап шығарушы жеке ... ... кең ... пен ... ... болып табылады» - деп атап көрсетеді.В.Н.Шацкая.
Эстетикалық тәрбиелеудің екінші ... ... ... ... ... ... мен алған білімдер негізінде
адамға әсерленіп, күйзелуге мүмкіндіктері маңызды ... мен ... ... олардан ләззат алуды қамтамасыз ететін, әлеуметтік-
психологиялық қасиеттерді қалыптастырады » (10,60).
Бұл ... ... ... мен тек ... ... ... ғана қызығатындығын көрсетеді. Олар асығыс картинаға қарап
шығып, суретші мен картинаның ... ... ... да ... ... ... деп атап көрсетеді: « өнердің үлгісімен мұндай
тез танысу ... ... ең ... ... бірі ... жоққа шығарады» (7,168).
Эстетикалық сүйсіну мен терең күйзеліске деген ... ... ... пен ... ... рухани ләззат алумен жоғарғы
сезімдер гаммаларының туындауы; ұсқынсыздықпен кездескендігі жеккөрінішті
сезімнің; күлкіліні көргенде ... ... ... ал, ... ... ... әсерленушілік пен рухани ... ... ... ... таң ... ... бәрі ... эстетикалық
тәрбиелеудің белгілері», - деп жазады автор (7,169).
Б.Т. Лихачевтың анықтамасы мен салыстырып, көрсетіп «эстетикалық
пайымдау - ... ... пен ... ... құбылыстарды дәлелді де
негізді бағалауы» (7,20). Сонымен бұл міндеттің құрамдастарының бірі – ға
өз жас мөлшері ... сай, ... ... жағдайына пікір айта
білуге деген қасиеттерін қалыптастыру.
Эстетикалық тәрбиелеудің үшінші ... әр ... ... ... ... Ең ... ... эстетикалық құндылықтарды жасаушы, тудырушыға айналдыратын, ... ... мен ... ... ... ... ... құруға
ықпал ететін жеке тұлғаның қабілеттілігімен мұқтаждықтарын, қасиеттерін
дамытып, тәрбиелеу» (7,60).
Бұл міндеттердің мәні: әсемдікті ... ... ... ... ... ол өзі қарым-қатынаста, мінез-құлықта, еңбекте өмір мен өнерде
әсемдікті жасауға белсенді қатысуы керек.
Біз қарастырып өткен міндеттер көбіне эстетикалық тәрбиелеудің ... ашып ... ... біз бұл мәселенің педагогикалық жағын ғана
қарастырдық.
Бұл мәселенің педагоги калық жағы мен ... жағы да ... ... ... ... да ... сана ... сананы психологтар мен педагогтар бірнеше өлшемдерге бөледі,
олар эстетикалық тәрбиелеудің психологиялық сәнін көрсетеді және ... ... ... ... ... Көптеген зерттеушілер
мынадай өлшемдері атайды эстетикалық мәнер, эстетикалық идеал, эстетикалық
бағалау. Б.Т. Лихачев бұлардан ... ... ... ... эстетикалық пайымдауды атап көрсетеді (7,51).
Эстетикалық сананың ең маңызды эелементі – эстетикалық қабылдау.
Қабылдау – ... ... ... араласудың бастапқы сатысы. Оның
толықтығы, анықтылығы мен ... ... ... ... ... идеалдар мен мәнерлердің қол ұстасуына байланысты
болды. Б.Т Лехачев қабылдауды былай сипаттайды: «Адамның шындық ... өнер ... ... ... ... ... ... алу қабілеттілігі (13,51). Тек осылай ғана эстетикалық
құбылыстарды, оның мазмұны мен формасын толық түрде меңгеруге ... ... ... қабілетті, композициялар түрлері мен формасын нәзік анықтап,
бағалауға, дыбыс үндері мен ... да ...... ... ... талап етеді. Қабылдау мәдениетін дамыту - ... ... ... ... ... пен ... ... құбылыстары адамдармен терең
қабылданса, бай ... үн ... ... Б.Т. ... ... үн ... ... негізі болып табылады. ... ... ... ... ... ... қарым-қатынас жасауы
негізінде туған әлеуметтік жағдайымен байланысқан ... ... ... (13,60). Эстетикалық құбылыстар
мағына мен анықтылыққа сай адамда рухани рахат алу немесе ... ... ... ... ... ... пен үрей сезімдерін тудыруға
қабілетті. Б.Т. Лихачевтың ... ... адам ... ... рет ... онда адамда «терең күйзелістер тудыратын, көркемдік –
эстетикалық құндылықтармен араласуға ... ... ... ... ... (11,20).
Е.К. Чухманның айтуы бойынша, бала жасына эстетикалық идеал
туралы ұғымның тұрақсыздығы тән. «Бала-оған ... өнер ... ... ... ... жауап беруге қабілетті. Ол кітаптарды, картиналарды,
музыкалық ... ... Бұл ... оның ... ... ... ... болып табылады, оның идеалдарды түсінуі
кілті болады, бірақ идеалды ... ... ... бола ... ). Бұл да өмірлік тәжірибенің, әдебиет және өнер саласында білімнің
жоқтығынан болуы мүмкін, ал мұның ... ... ... ... ... ... ... «Көркемдік суреттерді
қабылдамаушылық және «нағыз өнермен араласуды аңсау» ретінде анықтайды».
«Эстетикалық мәнер ... көп ... ... жеке ... болып құралуы
кезінде қалыптасады. Төменгі мектеп жасында ол туралы сөз қозғалмайды.
Дегенменде бұл ... ... ... ... ... ... ... емес деген сөз емес. ... ... ... ... мен танысуына мүмкіндігі бар. Тәрбиеші баланың назарын өмір мен
өнер құбылыстарындағы эстетикалық қасиеттерге аудару қиын ... ... ... оның өзіндік таңдауын, ұнатқанын сипаттайтын ұғымдар
кешені ... өнер ... ... ... ... әр түрлі
эстетикалық әсері жинақталады.
Өнер адамға кең де көп ... әсер ... ... ... ... барысында өмірді терең зерттейді. Кейіпкерлерімен бірге жақсы ... ... ... ... қаза ... қуанады және қайғырады. Кез-
келген шығарма біздің жауап сезімімізді тудырады. Көркемдік шығарманы жасау
үрдісі аяқталғанмен де, ... адам оны ... ... ... ... ... оған ... Ол өзінің қабілетіне сай ... ... ... ... ... «автордың жанымен» бастан
кешіреді: қуанады, шаттанады, таң қалады, үрейленеді, жек ... ... ... өнердің маңыздылығы ешқандай күмән
туғызбайды, өйткені ол оның әні ... ... ... ... ... ретіндегі ерекшелігі: «өнерде адамның рухани байлығы,
шығармашылық тәжірибесі қоюланып, жинақталған» (2,75). ... ... ... көркемдік шығармаларында аяғы, соңы жоқ үнемі дамып отырған қоғамдық
өмір мен ... ... ... ... қарым-қатынастарын
көрсетеді. «Өнерде адамның рухани дүниесі, оның сезімі, мәнері ... ... ... (1,142). Өнер ... тануға үлкен материал
береді. «Суретші өнердің ... ... ... анықтай отырып, кез-
келген адамға үлкен әсерленушілік күшпен әсер ... оған ... ... орны мен ... туралы ойлануға мәжбүр ететін көркемдік бейнелерге
салуында - ... ... ... жатыр» (1,103).
Өнер құбылыстарымен кездесу адамды бірден рухани бай немесе
эстетикалық дамыған ... ... ... күйзеліс тәжірибесі көпке
дейін сақталады да адам әр уақытта әсемдікпен кезедескенде ... ... ... сезінгісі келіп тұрады.
«Өнерді тану – терең шығармашылық сиапттағы танымдық үрдіс», - деп
атап көрсетеді. «Балаларды эстетикалық ... ... ... ... ... ... белсенді, жігерлі, шығармашылық қатынасы,
өнердің өзінің сапасына, адамның жеке өзіндік қабілеттеріне, оның рухани
күш – ... мен оның ... ... деңгейіне де байланысты». Осы
авторлар мынадай дұрыс ескертпе жасаған: «тек ... өнер ғана ... ... ... адам ғана ... және ... шығармашылық
жасауға оянуы мүмкін». Егер көркемдік даму мен білімді алмаса, өмір ... ... ... сезінбесе, көре алмаса, онда өнер ... ... ... ... әр ... даму сатысындағы өмірлік тәжірибесі соншалықты
шектелгендіктен, ... тез ... ... ... ... ... ... тез үйреніп кете алмайды. Тәрбиешінің міндеті: баланың өнерден
рахат алу ... ... ... ... ... дамыту, оларды эстетикалық ... одан ... ... ... жеткізу.
Мектепке дейінгі ұйымның міндеті – балалардың эстетикалық даярлығын
қамтамасыз ету, ... ... өнер ... ... ... ... ... іс жүзіндегі құралы ету, адамгершілікті жетілуімен ойлауын
дамыту.
Эстетикалық тәрбиелеудің мәні: балалардың өнер мен ... ... ... ... ... ... қабілеттіліктерін
қалыптастыруға бағытталған әр түрлі көркемдік- эстетикалық әрекеттерін
ұйымдастыру, эстетикалық ұғымдарын, ... ... ... ... ... талаптары мен шығармашылық дарындарын дамыту.
Эстетикалық тәрбиелеу өнердің көмегімен жүзеге ... ... ... ... әр ... ... - музыкаға,
бейнелеу өнеріне үйретуді қамтуы қажет. Эстетикалық ... ... ... түрі мен ...... және өмірмен табиғаттағы әсемдікті
тану болып табылады.
Эстетикалық тәрбиелеу мазмұнының маңызды жағының бірі – ... ... ... болып табылады. Осы дамудың қандай жақтарын ол
қамтуы керек? Ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... қол жеткізуді қалыптастыру
қажет.
Эстетикалық тәрбиелеу мазмұнының маңызды ... ... ... қабылдауды дамыту болып табылады. Бұл қабылдаулар
эстетикалық ... кең ... ... ... ... қатар, балаларды
табиғатта да, өнерде де қоршаған ... ... ... ... ... ... керек.
Эстетикалық тәрбиелеудің ең басты құрамдас бөліктерінің бірі –
шындықты ... ... ... ... өз ... ... ... және өнерді түсінумен байланысқан
білімдерді меңгеру. Бұған ... ... әр ... жанрын осы
шындықты бейнелеудің еркешеліктері туралы ... мен ... өнер ... ... мен ...... ... білуді жетілдіру жатады.
Эстетикалық тәрбиелеудің маңызыд құрамдас бөлімдерінің бірі ... ... ... ... бейнелеу өнері, әдебиет пен
музыкаға деген олардың қабілеттіліктер мен бейімділіктері мен дамыту. А. Н.
Толстой әр ға ... ... ... әр ... ... бар, ... ... дамытып, қолдану керек деген пікір айтқан.
Ең соңында, эстетикалық тәрбиелеу өнердің ... ... ... ... қатар балаларда қоғамдық көзқарастармен сенімнің,
адамгершіліктің қалыптасуын ықпал ... ... ... ... тәрбиелеу жүзеге асуы кере (16,433).
Өнердің бірнеше түрі бар: әдебиет, музыка, бейнелеу өнері, ... ... ... ... ... өнер және т.б. ... ... ... оның ... ... ... көркемдік тәсілдері және
материалдарымен ықпал етуінде: сөзбен, дыбыспен, қозғалыспен, ... ... ... ... Мәселен, музыка тікелей адамның музыкалық
сезіміне бағытталған. Мүсін өнері адамның жан дүниесінің басқа ішектерін
қозғайды. Ол ... ... ... көлемдегі пластикалық анықтылығын
береді. Ол біздің көзіміздің әсем ... ... ... ... ... ... ... өнер кез-келген жеке ... бұл ... ... адам ... ... ... түсінуі
мүлтігі дегенді болжайды. Бұның педагогикалық мағынасын біз ны тек ... ... ғана ... дамытуға болмайды деп түсінеміз. Тек олардың
жиынтығы ғана ... ... ... қамтамасыз ете алады. Бұл әрине
адмда барлық өнер ... ... ... ... ... керек деген
сөз емес. Бұл жағдайлар А.И. Буровтың еңбектерінде өте ... ... ... бірдей емес, сондықтан әр қайсысы осыған ... ... ... еркі бар. ... өнер ... қол ... болуы
керек, бірақ та олардың барлығы адамның жеке ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу адамның өнер жүйесінің барлығын
қабылдауынсыз және оған ... ... ... ... ... сөйтіп ның
рухани күш-жігері біркелі дамиды». ... өнер ... ... ... қабылдануында, идеялық-
көркемдік мәні меңгерілгенде, ол өзінің тәрбиелік білім беру мақсатына
жетедлі. Сондықтан да ... ... ... ... ерекше назар
аудару қажет.
Б.Т. Лихачев осыны түсініп, бұл мәселегне деген өз ... Өз ... ол ... шығармаларды баланың қабылдауының үш
сатысын айтып өтеді.
Көркем шығармаларды меңгерудің бірінші сатысына ол санада ... ... ... ... алғашқы қабылдауды жатқызады. Бұл
сатының мәні: балалардың көркемдік шығармаларды ... ... ... Ол балалардың алғашқы ұйымдықсыз ... ... ... және ... болғандардың барлығы яғни олардың
өмірлік тәжірибесімен көркемдік- эстетикалық дамуының нашарлығымен назардан
тыс қалып қоятындығын байқады. Өнерді оқытудың ... ... ... ... жан – ... ... ... дарыны көрермен мен
тыңдарман таланты, шығармаға қатысушы талантты ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру формаларына
өзіндік талаптар қояды. Б.Т. ... өз ... ... ... ... аударды. «Баланың өнер туындыларымен алғашқы кездесуі еркін
араласу түрінде болса, соншалықты ол ... ... ... ... ... неге ... аудару керектігін айтып, өз бетінше жұмыс
істеуге тартады. Сөйтіп, ұжымдық, топтық, серуенде, үйде, ... ... ... ... бірлестік принципі жүзеге
асырылады.
Осы сатыда Б.Т. Лихачев балалардың әрекеттерін ... ... ... ... ... алғашқы қабылдау үрдісінде
балалардың санасында ... ... ... ... ... ... ол ... тарихи материалдарын, өнер туындысы
авторы ... ... осы ... ... ... ... ... қолданады.
Б.Т: Лихачев балалардың көркемдік туындыларды игеруінің екінші сатысын
«балалардың алғашқы ... ... ... ... кері ... және бір ... ... өнердің ықпал етуіне рухани күйзелуі»
үрдістерін ұйымдастыру ретінде сипаттайды» (7,131). ... ... ... ... Б.Т. ... ... ... ретінде суретті негізгі
идеяны, композицияны бағалауды, көркемдік анықтылық ... ... ... ... өнер ... идеялық-көркемдік мәніне
енуінің арқасында адамгершілікті тәрбиелеу, дүниетнымының қалыптасуы,
өмірді ... ... оны ... ... ... (7,131). Осы ... маңызды
тәсіл ретінде теориялық – көркемдік және ғылыми талдау болып табылады.
Автордың пікірі бойынша баланың өнер ... ... ... ... ... ұйымдастыруға болады.
Біріншісінде бала көркемдік құбылысты теориялық ой жиегінен
өткізуге өз бетінше талпыныс жасауы ... ... ... ... шығармашылық тәсілдерді ... оның ... ... ... салу мәнері, дүние мен адамды көру ерекшеліктерін
бағалау таланттары кездеседі. ... бала ... ... әр ... ... ... ... сұрақтарды түсінбеуі
мүмкін. Дегенмен де, мұндай көркем шығармаларды бастапқы талдаудағы
педагогикалық ... кең ... ... оның өнер туындылары
құпиясына ену үшін көп ... ... ... ... ... ... ... шығармашылық игеруге деген қызығушылықпен ынта пайда болады
және дамиды» ... ... ... ... ... жолы – ... ... шығармашылық меңгеруге кірісуінде. «Көркемдік сынның
міндеті – оқырманға, ... мен ... ... шығармалардың
нәтижесінде түсіну.
Көркем туындыларды қабылдаудың үшінші сатысы сөзсіз маңызды.
«Суретші өзі жасаған бейнелер ... ... ең ... мен қажеттіні көреді де басқаларға көрінбейтін, бірақ та маңыздыны
көрсетеді. Суретшіні бейнелі ... анық ... ... ... ... бұл ... – күрделі де көп сатылы үрдіс. Оның ... ... ... ... үшін өнер ... ... алу шеберлігі мектепте
оқу жұмысының формалары мен тәсілдеріне сай өнер ... ... ... алу – ... ... ... өнер мен
әдебиеттің идеялық-эстетикалық тәрбиелік ықпалын көтеру үшін қажет »
(18,14).
ІІ ... ... ... АРҚЫЛЫ БАЛАҒА ЭСТЕТИКАЛЫҚ ТӘРБИЕ БЕРУДІҢ
ПРАКТИКАЛЫҚ НЕГІЗІ
2.1 Бейнелеу өнерінің қазіргі таңдағы ... ... ... ... ... ... ... тікелей білім беру аясы жағдайы мен оны ... ... ... ... ... ... Осы ... Қазақстан Республикасындағы білім беруді дамытудың 2015 ... ... ... ... бұл ... ... үздіксіз білім
беру стратегиялық қайта құрудың мектепке дейінгі сатысын тікелей ... ең бір ... ... бірі ретінде қабылданды.
Концепцияда мектепке ... ... ... ... ... бастапқы
қалыптасуы мен оның қабілеттілігін анықтап, дамытуды қамтамасыз ету болып
табылады. Осы сатыдағы оқытумен ... оқу ... ... мен ... себептерін қалыптастыруға тілмен қатынас жасаудың элементарлық
тәжірибесін оқу, жазу, ... ... ... ... ... ... гигиена мен саулықты өмір салтының берік дағдыларын
алуға бағдарланған негізгі мектептің ... беру ... ... ... ... ... ... экономикалық мемлекет ретінде
дүние жүзі қауымдастығымен танылған. Тәуелсіздік алған аз ... ... ... ... ... жасап, дүние жүзілік өркениетке ... жаңа ... ... ... ... ... ... дамуының негізгі болашақтағы жоспарлары анықталды.
Осыған байланысты ... ... ... беру жүйесінің,
мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігі мен экономикалық қуатының қоры және ... ... ... және ... ... жаңа ерекшеліктері негізін
құрайтын қоғамдық дамуы деңгейінің жайы ретіндегі адам ... рөлі ... ... ... беру жүйесінің дамуы бұрынғы білім ... ... және ... ... жүріп жатыр, бұл оның
дүние жүзілік білім беру ... ... ... үшін ... беру ... ... ... жағымсыз құбылыстарды
жоюдың қажеттілігін, түпкілікті ұйымдастырылған, құрылымдық қайта жасауды,
білім беру мазмұнын жаңартуды, жоғары ... ... ... мен ... ... ... әлеуметтік – экономикалық
және саяси даму ... ... ... ... сапасын
жетілдіруді талап етеді.
Халықаралық талаптар мен ... беру ... ... ... ... ... білім берудің мынадай деңгейлері
көзделген: мектепке дейінгі оқыту мен ... орта ... орта ... ... ... білім мен жоғарғы білімнен кейінгі білім беру.
Мектепке дейінгі білімге тоқталар ... ... ... ... ... – баланың жеке тұлғасын бастапқы қалыптасуы мен ... ... мен ... қаматамасыз ету. Бұл сатыдағы оқыту мен
тәрбиелеу балабақшада білім беру бағдарламаларын одан әрі ... үшін ... ... оқу ... ... мен оның ... ... бейнелеу өнері арқылы баланың табиғатпен ,ортамен қатынас
жасаудың элементарлық тәжірибесін, өзін-өзі жүзеге асырудың ... ... ... мен ... өмір ... ... бағытталаған.
Қазақстан Республикасының «Білім беру туралы» Заңының 6- шы ... ... ... ... типтегі оқу пәндері бойынша
міндетті білім деңгейін анықтайтын жалпы орта білім берудің ... ... бұл ... білім беру мазмұнына, оқу көлемі мен
балалардың даярлық деңгейіне деген талаптарды ... ... пәні ... бұл ... ... ... ... жоспарына, оқудың типтік жоспары, білім ... ... ... мен ... ... ... қолданылады.
«Бейнелеу өнері» пәнін оқытудың негізгі мақсаттары:
- балаларрдың өзіндік қабілетін дамыту;
- ... ... ... ... мен жинақтау;
- көркемдік – шығармашылық ... ... ... ... ... ... шешуін табуда:
• Бейнелеу өнері мен дербес көркемдік әрекеттерді қабылдау ... жеке ... ... Бейнелеу сауаттылығы негіздеріне, мүсіндеу мен жапсыру, қолданбалы
өнер, ... және ... ... ... қолдану
шеберлігіне үйрету;
• өнер туындылары мен әсемдікке ... ... ... мен
сүйіспеншілік қарым-қатынасын қалыптастыру.
Пән мазмұны негізгі екі тараудан тұрады: «Бейнелеу өнері және әдістемесі»,
«Өз ... ... ... ... ... және ... ... балалар сурет салу,
мүсіндей, жапсыру негіздерімен танысады. Соның ішінде ұсақ қол маторикасын
дамыту,балаларды сурет салу оны бояу ... ... ... ... ... пен ... ... әр түрлі халықтардың жалпы адамгершілік-
эстетикалық ұғымдарына әсерленіп жауап беру ... ... ... қалыптастыру бақыланады. Бұлардың барлығын балалар пікір
алмасу, талқылау, туындылармен әңгімелесу ... ... ... ... ... ... барысында балаларда-көріп және
есте сақтау қабілеті, кеңістік ұғымы мен шығармашылық ... ... ... ... ... ... ... форма, кеңістік, түстер үйлесімі, сызықтар, композиция т.б.
«Бейнелеу өнері» пәні ... оқу ... ... ... тұрады: сурет, кескіндеме, ... ... ...
қолданбалы өнер, дизайн, сәулет өнері.
Мемлекеттік стандарт ... ... ... мыналар жатады:
Отан: мұнда балалар отансүйгіштік сезімдерді тәрбиелеуге әсер ... ... ... ... өнеріндегі әрекеттер шеңберіндегі жасампаз еңбекті
құрастыру ... ... ... ... туындыларында көрініс тапқан
туған табиғат әдемілігін балалардың бақылауы.
Мен және дүние: балалардың армандары мен қиялдарын, олардың ... мен ... ... стандарт балалардың білімдері мен шеберліктері ... ... ... ... адам ... бейнелеу өнері рөлі;
- бейнелеу өнеріндегі Қазақстанның белігілі суретшілері мен шетел
суретшілерінің туындылары;
- ... ... ... ... ... ... бақылау;
- көркем туындылардың сюжетін, композициялық ортасын анықтау.
Бақылаудың негізгі формалары: өз бетінше ... ... ... ... сай сала ... өз бетінше практикалық жұмыс істеуді талдау.
Практикалқ тапсырмаларды орындауға ... ... ... салу ... ... ... ... бейнелетін заттардың көлемін анықтау;
• заттар мен оның ... ... ... түстерді, көлеңкелерді, жартылай көлкеңкелерді, блик пен ... ... ... кешенін даярлады:
1. «Бейнелеу өнері әдістемесі»
2. ... ... ... ... ... Мектепке дейінгі ұйым тәрбиешілеріне әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... «Бейнелеу өнері» әдістемесінің мектепке дейінгі ... ... ... ... ең төменгі міндетті мазмұны мен ... ... ... ... ... ... дайындалды.
Бағдарлама мына мәселелерді қарастырады:
- бейнелеу өнерінің түрлері: кескіндеме, мүсін өнері, жапсыру, халықтық-
қолданбалы ... ... ... ... әр түрлілігі: портрет, пейзаж, натюрморт, ... ... ... ... ... жоспарлағанда тәрбиеші көркемдік білім
беруді құрайтын үш негізгілердің үйлесімділігіне ... ... ... ... ... мен ... ... туындыларын әсерлі – эстетикалық
қабылдауға;
2. Кескіндеме негіздерінің ... ... ... Ақиқаттағы кескіндеме саласындағы көркемдік – практикалық
әрекеттерге (шберлік пен ... ... ... ... әр ... көркемдік материалдар
мен орындау техникаларын меңгеру көзделген.
«Графика» курсы мазмұны қоршаған дүниедегі әр түрлі құбылыстар мен
заттарды ... есте ... және ... ... ... ... ... арқылы балаларды әр түрлі ...... ... ... ... істеуге үйретуге көп назар
аударылған.
Бағдарлама мен мемлекеттік стандарттың арасында ... те бар ... атап өту ... ... ... ... У.Ш. ... К.К.
Болатбаев, Б.А. Әлмұхамбетов, ... ... ... ... ... мәдениет және денсаулық сақтау Министрлігі ұсынған.
Оқулық төрт тараудан тұрады, ... ... ... ... ... және осы пән ... және оған ... тұрады.
2.2 Бейнелеу өнері сабақтары арқылы балаға эстетикалық тәрбие беруде
тәрбиешінің педагогикалық жұмыстары
Өнер – эстетикалық тәрбиелеудің ... ... де ... Ол ... ... ... барлық қоршаған ортаға өте сақ та
анық көз тастап, өмірдегі әсемдікке ... ... ... талап етеді.
Толық құнды эстетикалық тәрбиелеу өнер ... ... ... ... ... ... емес. Ол әдемілік заңдары мен шындық дүние
объектілерін ерекше оқып білудің түрлер болатын натурадан салусыз ... ... ... ... ... ... ... шындықты бейнелеу
сауаттылығы негіздері білімдерін, ... ... ... ... ... және ... ... аспан және
сызықтық перспективалардың теориялық негіздерін, жарық, көлеңке ... ... ... мен ... ... ... ... ұғымдары және
композицияларды тұрғызудың заңдылықтары туралы ұғымдары болу ... ... ... ... ... тәрбиенің
негізгі тәсілі өнер деген ереже болады. Осы ... біз, ... ... ... ... ... өнер мүмкіндіктерін
анықтау мақсатында жүргізген өзіміздің зерттеуімізді ... ... ... ... ... ... ... тәсілдері мен әдістері анықталды.
Тәжірибелік педагогикалық жұмыс Ақтөбе облысы, Ақтөбе қаласындағы
«Дидар»балабақшасында ... Тота ... 29 ... жасына дейінгі
балалар бар. Мектеп жасына ... ... ... тәрбиелеудің
негізгі тәсілі ретіндегі бейнелеу өнерінің мүмкіндіктерін анықтау осы
зерттеудің пәні болады.Зерттеу ... ... ... қолданылды:
- Белгілі бір суреттерді балаларға ұсына отырып, балаға өз ... ... ... үйрету, және салынған ... ... ... ... ... зерттеу және талдау;
- әдістемелік әдебиеттерді зерттеу және талдау;
- балаларды бақылау;
- салынған суреттер бойынша әңгіме жүргізу;
- ... ... ... ... ... немесе мадақтаулар
жүргізу.
Тәжірибелік педагогикалық жұмыс екі сатыда жүргізіледі, оның бірінші
сатысы дайындық ... ... ... ... ... ... істер істеледі:
1. «Бейнелеу өнері» курстарының оқу бағдарламалары талқыланды.
2. Бейнелеу өнері бойынша ... ... ... өнері бойынша мұғалімдердің жұмыстарын зерттеу.
4. Балаларды өнермен таныстыру бойынша ұйымдастырылған оқу іс әрекеті
дайындалып, көрнекті материялдакр ... ... ... ... ... баланың өзінің рухани
күш – жігерін табиғи және органикалық ... ... ... ... ... ... ... табылады». (23, 76). Мұғалімнің балаларды
өнермен таныстырудағы жұмысы жүйеліде дұрыс ұйымдастырылуы керек.
«Ұйымдастырылған оқу ... ... ... дегеніміз:
сабақтың мақсатын анық қою, балалардың ... ... ... ... ... ... тәсілдерді қолдану, балалардың өз ... ... ... ... қатар олардың өздерін ... ... ... ... ... көрсету, мұғалімнің оқушыға
деген қарым – қатынасы және ... ... ... ... бағалау»
(4, 10 )
Сабақты жоспарлау барысында біз барлық таланттарды ескеруге тырыстық.
• балаларды өнер түрлерімен таныстыру.
• Балалардың ... ... ... ... Эстетикалық қасиеттерді дамытуға ықпал ету болады.
Жалпы білім беру ... пән ... ... ... үшін стимул болу керек, балалар кейін суретші бола ма, жоқ па
– бұған қарамастан олардың ... ... ... ету ... ең ... ... ол мақсатқа сәйкестікке және үйлесімділікке
үйретеді. Кез – келген адам табиғаттағы жаңаны, өзгешелікті және ... ... ... та ... ... өз ... өз қуанышын білдіру
үшін бейнелеу тәсілдерін білу қажет, өнер тілінде сөйлей білу ... ... ... және кескіндемемен жұмысістеу бейнелеу ... ... ... ... ... ... кең мүмкіншілік ашады, өнер
туындыларына, шындыққа қатысты әсерленушілік – ... ... ... ықпал етеді.
Эстетикалық тәрбиені түс реңдерінің үстемділік заңдарын дамыту
мақсатында, ... ... мен ... ... көріп, оларды салуға
дайындық және күзгі көріністі бейнелеу экскурсия жүргізілді.
Күзгі сабаққа экскурсия міндеті:
Ағаштар мен жапырақтар пропорцияларын қабылдау
Негізгі және ... ... ... ... ... ... қарым – қатынасты қалыптастыруға ықпал ету.
1. Ұйымдастыру кезеңі.
2. Күз туралы әңгіме өткізу
Экскурсия барысы:
Экскурсияда әр ... ... мен ... ... ... ... мен діңгектері әдемілігін атап өтеміз. ... ... ... ойын ... ойын ... ... ... мен діңгектері туралы
әңгімелеп, ағаштардың жапырақтарын табумен айналысты.
Экскурсия кезінде қоршаған табиғаттың әдемілігі мен ... ... ... ... ... ... ... күнмен
шағылысқан алтындай реңдері, ашық күзгі түстер, ауаның тұнықтығы және ... ... ... есте ... бейне бойынша салатындығымызды
ескертеміз. Табиғаттағы барлық өзгерістерді анықтап, қарап алып, ... ... ... үшін жинаймыз. Экскурсия кезінде балаларға
бұтақтар мен ағаштардан әр түрлі формалар мен ... ... ... ... ... үшін ... тапсырма беріледі. Балалар
ағаштар мен ... ... ... бұтақтардан әр түрлі реңдерін
таңдап алып, жинауға үйренеді. Жапырақтар эстетикалық ... ... ... ... - ... әрі әр ... (сары-қоңыр, қоңыр-қызыл, сарғыш-
қызыл жапырақтар және т.б.); жапырақтар формалары әр түрлі (емен, ... ... ... жапырақтар). Балаларға күзгі ... ... ... және ... ... ... көруге, күз
туралы өлеңдер мен табиғат ... ... ... оқып беру
көмектеседі.Сонымен қатар балалар әр түрлі ... мен ... ... ... мен ... күзгі жапырақтарды жинайды.
Экскурсиядан кейін заттар мен ... ... ...
сезімдік қарым-қатынас пен эстетикалық қабылдауды дамыту мақсатында ... ... ... сала ... ... үшін ... жүргізілді.
Яғни ол: «Күздің алтын бояулары» сабағы – ағаштардан ... ... ... ... ... ... ... әдемілігін ашып көрсету.
Шындықтағы заттар мен құбылыстарға деген әсерленушілік – ... пен ... ... дамыту.
Сабақты жабдықтау: қағаз беттері, қарындаш, өшіргіш, бояулар, бояу
жаққыштар, бояу тақтайшасы, су ... ... И.С. ... ... ... ... ... жинаған күзгі жапырақтар.
Сабақтың жоспары:
1. Күзгі орман әдемілігі туралы әңгіме жүргізу. И.С. Остроуховтың «Алтын
күз» картинасы бойынша әңгіме ... Ағаш ... ... ... ... ... ... терек
жапырақтары (формалары мен түстерін талдау).
3. Кез-келген жапырақтардың ... ... ... ... ... өз ... ... жүргізуі. Натурадан күзгі жапырақтарды
салу.
5. Сабақ қорытындысын ... ... ... ... талқылау.
Қай емен жапырағы дұрыс салынған?
Суретті ретімен салу – ... ... ... жөке ... ... ... жай ... арқылы жапырақтың негізгі
тамыршығы мен кескіні; одан ... оның ... мен ені ... ... формасы шығарылады. Натурамен бейнені салыстыру негізінде оның
сол және оң ... ... ... ... ... ... ... салу бойынша балалардың өз бетінше жұмыс жүргізуін
бастау (жапырақтардың ... ... ... ... ... ... дұрыс және әдемі салғанын
қарау керек.
Қарындашпен салынған ... ... ... салынып жатқан жапырақтарды түбегейлі қарап шығып, бояуларды
салыстыру.
... ... ... ... ... ... күзгі жапырақтардың
негізгі түстеріне сәйкес өздерінің майлы бояуларының ... ... және ... ... ... алады.
• Бояуларды сынап, байқап көру әр түрлі тәсілдермен жүргізіледі:
қағаздың кішкентай жерін ... бояп көру ... ... әр ... арасластырып жағып көру арқылы жаңа түсті – сарғыш – қызыл
түсті, әр түрлі ... ... ... ... бояуларды сынап,
байқап көруді жүргізуді лар бенеленетін ... ... ... бояу реті ... ... ... ... үшін бояулармен жұмыс істеу тәсілдері
көрсетіледі.
• Бірінші ... осы ... ... негізгі, жалпы түсін
білдіретін түс реңімен, сурет түгелімен (көрсетліген контур бойынша)
боялады. Бұл сатыдағы түс рең ... ... ... ... ... Бастапқы салу кезінде түстер тек болжап қана алынады.
• Бұдан кейін сурет екінші рет тағы бір ... ... ... ... ... келтіреді.
• Сурет салу барысында бейнелеудің талабына сай бояу жаққышпен салудың
әр ... ... ... ... аударылады: бояу жаққыштың
түгімен (кең жазықтықты – жапырақ ... бояу ... бояу ... бояу (жіңішке сызықтарды жапырақтардың тамыршықтары мен
кесіндісін ... Бояу ... ... ... керек, оның түгінің ұшы ғана қағазға тиюі
керк.
«Күзгі ағаштардың ғажайып түстері» - ... ... еске ... және ... ... міндеті:
Акварель бояулары және бояу жаққышпен жұмыс істеуді арнайы ... ... ... ... жуан және ... ... ағаштарды
силуэттеп салуға үйрену, оқушыларда қоршаған табиғатқа деген эстетикалық
қарым-қатынастарды тәрбиелеу.
Сабақтың жабдықтары:
Қағаз ... ... бояу ... су құйылған оңқа, сурет салатын
тақтайша, шүберек, бояу ... ... ... И. Левитанның «Алтын күз»
картинасының көшірмесі.
Сабақ жоспары:
1. Жұмыс орынын ұйымдастыруды тексеру (лаборант жұмысын бағалау).
2. И. Левитанның «Алтын күз» ... ... ... ... ... ... ... салуды көрсету.
4. Күзгі ағаштарды балалар өз бетінше бояулармен салуы.
5. Сабақты қорытындылау,балалар ... ... ... ... салу керек?
Ақ қағаз бетінде күзгі ағашты қалай салу керектігін түсіндіріп, көрсету.
• Жұмыс қарындашсыз бояу жаққышпен ... ... ... Бояу жаққыштың ұшымен көлденең сызықтармен аспан, жер, ағаш ... ... Бояу ... ... ... ... ағаштың діңгегі салынады.
• Негізгі діңгектен оның бұтақтары ... ... ... ... Бұдан кейін бояумен ағаштың ұшар басы бейнеленеді.
Өсімдік түрлерін салғанда (ағаштар, бұталар) ... ... ... ... өте ...... ... құру және бұрын
алған білімдерді еске алу керек: ең жақын тұрған заттар қағаз ... ... ал ... ... – жоғары; алдыңғы жақта тұрған ағаштар
үлкен етіп салынады, сонымен қатар, сурет салушының ара ... ... ... де ... ... ... ... өте ұнаған күзгі ағашты өз бетінше салуы.
4. Сабақты қорытындылау.
5. Балалар суреттерін ұжымдық ... ... ... ... ... ... эстетикалық тәрбие өнер туындыларымен енжарлық ... ... ... ... ... Эстетикалық мәдениетті тәрбиелеу үшін
оқушылар шындықты бейнелеу сауаттылығы негіздері білімдерін, ... ... ... ... сала білулері, аспан және
сызықтық перспективалардың теориялық негіздерін, жарық, ... ... ... түстер мен реңдердің кәсіби тәсілдері туралы ұғымдары және
композицияларды тұрғызудың заңдылықтары туралы ұғымдары болуы керек.
Тәжірибелік – педагогикалық жұмысты біз ... бояу ... ... ... білімдерін қайталаудан, кеңейтуден, бейнелеу
өнеріне арналған бояулармен және құралмадрмен ... ... ... арасындағы айырмашылықтарды меңгеруден бастадық. Сабақ барысында
негізгі және қосымша ... ... ... ... Сабақтарда
«ғажайып бояулар» жаттығулары жүргізіледі, онда балалар негізгі бояуларды
араластырып, құрамдас түстерді алу жолдарын үйренеді: сарғыш-қызыл ... ... ... ... - сары ... қызылмен араластыру барысында,
жасыл түсті - сары мен ... ... ... көк сия ... ... көкті араластыру барысында алады. Суық және жылы түстер ұғымдары
туралы түсініктерді бекітті. Бұл жаттығулар балалардың дағдыларын ... ... ... өткізу балалардың ... ... ... Сабақ барысында өлеңдерді, жұмбақтар мен
музыкалық туындыларды және ... ... ... ... ... жетілуіне тиімді жаттығу болып табылады. Әсерленушілік
ықпал етудің бұл тәсілдері бейнелеу ... ... ... ... дамытады. Білім мен танымдық қызығушылық арасында тығыз
байланыс бар. Бір жағынан, танымдық қызығушылық білім негізінде ... ... ... ... ... таңдап алынады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Эстетикалық тәрбиелеу мәселесі отандық және шетел әдебиеттерінде
толығымен ... Бұл осы ... ... ... түбегейлі
таңдап, мынадай қорытынды жасауға ықпал етті. Эстетикалық тәрбиелеу оқу-
тәрбие ... ... ... ... орын ... ... бұл мәселе
айналасында адамның эстетикалық қасиеттерін дамыту ғана ... оны ... ... да, яғни оның ... мәні, рухани қажеттіліктері,
адамгершілік идеалдары, жеке, өзіндік және ... ... ... ... ... адамада әр түрлі факторлардың ықпалымен
дамиды.
Әдебиеттерді талдай келе, біз өнер эстетикалық ... ... ... деген шешімге келдік. Өнер материалы үлкен
әсерленушілік потенциалға ие әсерленушілік ... ... күші ғана ... жолы мен жеке тұлғаның эстетикалық қасиеттерінің қалыптасуы тәсілі
болып табылады.
Мектепке дейінгі ... ... ... ... ... эстетикаға
тәрбиелеудің үлкен маңызы бар, өйткені нағыз осы ... ... ... ... үрдісі жүреді. Бұл кезеңде балалар оқытуды ары қарай
дамыту үшін және жеке ... ... ... үшін ... ... Осы сатыда балаларды эстетикалық тәрбиелеу ерекше рөл атқарады.
Бұған ... ... мен ... ... ... ... қабылдауына ықпал ететін бейнелеу өнері сабақтарында музыка мен
әдебиеттерді ... ... ... ... өнер тәсілдері мектеп жасына
дейінгі балаларды эстетикалық тәрбиелеудің тиімді ... ... ... ... ... ... эстетикалық тәрбиелеуді толық түрде іске
асыра отырып, тәрбиеші педагог болашақта өзінде ... ... ... ... ... ... пен ... интеллектуалдық
потенциалды иеленген жеке тұлғаның қалыптасуын қамтамасыз етеді.
Бейнелеу ... ... ... ... ... балаларды
эстетикаға тәрбиелеп оқытудың үлкен маңызы бар, өйткені мектепке дейінгі
шағында балада жеке ... ... ... ... Бұл ... балалар
оқытуды ары қарай дамыту үшін және жеке ... ... ... ... ... алады. Осы сатыда балаларды эстетикалық тәрбиелеу ерекше
рөл атқарады. Бұған жарқын бейнелер мен картианларды, ... ... ... ... ... ... ... өнері сабақтарында музыка
мен әдебиеттерді қолдану көмектеседі.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Қазақстан ... орта ... ... ... ... ... Республикалық басылым. Алматы, 1998, 198 б.
2. Қазақстан Рсслубликасынын Заңы «Білім туралы» / Егемея Казақстан,
№11,маусым 1999,3 ... ... Ы. ... ... әдебиеті», Алматы: Анатілі - 1991. -192 б.
4. Абай «Қара сөздер». ... 1993, 152 ... ... К.Д «Избранные педагогические сочинения», в 2-х томах,
теоретическис проблемы педагогики. М: Педагогика АПН, 1974, 584с.
6. Алтынсарин Ы. Соб. соч. в 3- ... ... ... 1976, 3 14 ... ... А.С. ... педаготические сочинения в 2-х томах М:
Педагогика 1977.
8. Шәкірім Құдайбердіұлы. Үш ... ... ... және
«Ғақлия» ғылыми-әдеби орталығы, 1991, 80 б.
9. Аймауытов Ж. Бес ... ... ... ... ... /ред.
алқасы С. Қирабаев М.Базарбаевт.б. Алматы: Ғылым, 1998, 4486.
10. Байтұрсынов А. Ақ жол: ... мен ... пуб. ... ... ... (қүр. ... Алматы: Жалын, 1999,4646.
11. Жұмабаев М. Шығармаларькөлеңдер, поэмалар, қара ... X. ... ... ... 1989, 448 б.
12. Неменский Б.М. Әдемілік даналығы. – М., 1981ж.
13. Гачев Г. Шығармашылық, өмір, өнер. –М., 1980ж.
14. ... Б.М. Адам ... ... ... ...... Мұғалімдерге арналған «Эстетикалық мәдениет және эстетикалық тәрбие»
кітабы. – М., ... ... В.С. ... – Дондағы Ростов., 2004ж.
17. Эстетикалық сөздік
18. Бабанский Ю.К. Педагогика. – М., ... ... Б.Т. ... ... курсы. ИПК және ФПК тыңдаушылары мен
педагогикалық оқу ... ... ... ... –М.: ... ... В.Н. Мектепте эстетикалық тәрбиелеудің жалпы мәселелері. –М.:
ПҒА РСФКР, 1995ж.
21. Киященко Н.И., ... Н.Л. ... ... – М.: Знание, 1984ж.
22. Эстетикалық мәдениет және эстетикалық тәрбие. Мұғалімдерге арналған
кітап. А.М. ... ... ... – М.: Просвещение,
1972ж.
23. Лихачев Б.Т. Эстетикалық тәрбие. –М.: Педагогика, 1972 ж.

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Компьютерлік технологияның педагогикалық мүмкіндіктері20 бет
12 жылдық білім беру мақсаты6 бет
Жаңашыл 12-жылдық мектептің дене шынықтыру мұғалімін даярлау – заман талабы7 бет
Әр түрлі жас топтарында жүргізілетін мүсіндеуге үйрету жолдарының ерекшеліктерін анықтау20 бет
"көркем бейненің танымдық, эстетикалық мәні"12 бет
Абай Құнанбаевтың музыкалық мұралары арқылы студенттерге эстетикалық тәрбие беру13 бет
Абай Құнанбаевтың музыкалық мұралары арқылы студенттерге эстетикалық тәрбие беру туралы51 бет
Абайдың эстетикалық тағылымы.Сатиралық лирикасы10 бет
Алгоритмді бейнелеу әдістері22 бет
Аударма өнері және көркемдік – эстетикалық, шеберлік проблемалары102 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь