Эстетикалық тәрбие беруде қазақ педагогтары мен ағартушыларының идеяларын педагогикалық тұрғыда негіздеу

І ЭСТЕТИКАЛЫҚ ТӘРБИЕ БЕРУДЕ ҚАЗАҚ ПЕДАГОГТАРЫ МЕН АҒАРТУШЫЛАРЫНЫҢ ИДЕЯЛАРЫН ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ТҰРҒЫДА НЕГІЗДЕУ
1.1 Эстетикалық тәрбие берудің маңызы
1.2 Эстетикалық тәрбие беруде қазақ педагогтары мен ағартушыларының ой.пікірлері
ІІ ҚАЗАҚ ПЕДАГОГТАРЫ МЕН АҒАРТУШЫЛАРЫНЫҢ ИДЕЯЛАРЫ АРҚЫЛЫ ЭСТЕТИКАЛЫҚ ТӘРБИЕ БЕРУДІҢ ТӘЖІРИБЕСІ
2.1 Эстетикалық тәрбие берудің жолдары
2.2 Балаларды эстетикалық тәрбиеге баулуда жүргізілетін жұмыстар
КІРІСПЕ

Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Болашақ тәрбиесі бүгінгі күнде ұлттық мұраттар мен дүниежүзілік рухани бай қазынадан нәр алумен ұштастырылып жүргізілуін талап етеді. Біздің қоғамның тәлім-тәрбиесі көп жылдар бойы бір жақтылықпен жүргізіліп келеді, жалпы адамзаттық қүнды игіліктерден оқшауланып, ұлттық сана сезімнің дамуына, рухани, мәдени байлықты, ұлттық тәрбиенің бай мұрасын игеруге көңіл бөлінбеді. Мұның өзі жас ұрпақтың басым көпшілігі өз халқының тарихын, тілін, әдет-ғұрпын, салт-санасын, ұлттық дәстүрлерін жете білмеуіне әкеп соқты. Сондықтан ғасырлар бойы өмір сынынан өтіп келе жатқан халқымыздың қасиеті мен өнегесіне деген эстетикалық санасын ояту – тәрбиеші мен мұғалімдердің, ата - аналардың ең үлкен парызы болмақ.[1]
Педагог ғалымдардың еңбектерінің негізі идеяларына сүйене отырып, қазақ қолданбаны өнердегі кеңістік пен уақыт ұғымдарының эстетикалық тәрбиедегі көрінісіне, соның негізінде эстетикалық тәрбие беру, мүмкіндіктеріне мазмұнды сипаттама беруге болады.
Эстетикалық тәрбие беру мүмкіндіктері адамның эстетикалық көзқарас, сезім, таным, қабылдау, баға беру, белсенділік қасиеттерінің жиынтығын құрайды.
Алдымен қазақ қолданбалы өнері эстетикалық көзқарасты тәрбиелейді. Адамның өмірге эстетикалық көзқарасы оның өмірі мен қызметінің барлық сапасынан көрінеді. Эстетикалық талғамы биік, сезімтал адам, еңбектегі әдемілікті, табиғаттағы сұлулықты, өнердегі әсемдікті танып, оны сүйе, қастерлей білетін болады. Ол туралы орыс жазушысы В. Белинский былай деп жазған: «Әдемілікті сезіну − адамгершілік қасиеттің шарты. Тек осы сезім төңірегінде ғана ақыл-парасат болуы мүмкін». Эстетикалық сезім - жақсылықтың негізі. Яғни эстетикалық көзқарасты тәрбиелеу − ұлттық өнерге мұқият зейін салуды талап етумен қатар балалардың ақыл-ойын, дүниетанымын дамытады.
Эстетикалық тәрбие беруде көзқарас пен таным ынтымақтыққа, бірлікке, адамгершілікке, шыншылдыққа, патриоттыққа, мейірімділікке, тәрбиелейді.[2]
Эстетикалық тәрбие тек қана көркемдік деңгейді жетілдіру, оқыған кітап, көрген кинолар мен музыкалық шығармалар санын көбейту ғана емес. Ең бастысы, адамгершілік, эстетикалық сезімді, жеке бастың рухани деңгейін кеңейту, мінез – құлқын түзету, әсемдікті түсіне білу. Егер бала өзін жаман әдеттен алшақ ұстап, өз әрекеттерінің әдемілігін, қажеттігін түсініп, еңбек нәтижесінен көркемдікті сезіне білсе, бұл оның эстетикалық талғамының, сонымен қатар адамгершілік қасиеттерінің жоғары жетіле бастағанын көрсетеді.[3]
Бүгінгі таңда педагог ғалымдардың қазақ қолданбалы өнері және эстетикалық тәрбие теориясы мен тәжірибесінің зерттеліп отырған кезеңдегі жәй-күйін, өзіне тән ерекшеліктері ғалымдар: Б.Әлмұхамбетов[4],
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1.Қазақстан Республикасының "Білім туралы заңы" 27.VII – 2007ж. Алматы. 2007.
2.Қазақстан Республикасының Орта білімді дамыту тұжырымдамасы. «Ана тілі». 19 маусым. 1987ж
3.Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасы. Астана, 26 желтоқсан. 2003.
4. Б. А. Әлмұхамбетов. «Бейнелеу өнерi» Алматы, Атамұра, 1997. - 136 с
5. Бейнелеу өнері / Ү-ҮІІ кластарға арналған//құраст. Ә. О. Қамақов. – 1992
6. Ж.Ш.Балкенов «Қазақтың ұлттық өрнек өнерi арқылы көркем шығармашылыққа даярлаудың ғылыми педагогикалық негiздерi» 2001. - 152-158 б.
7. Е.С.Асылханов «Научно-методическое обоснование обучения изобразительному искусству» Москва-2002ж
8. Қ.Ералин Бейнелеу өнері мен дизайн шығармашылығы//2010ж
9. Нұрғашев Р.Н. Шаңырақ (үй-тұрмыс энциклопедиясы) Алматы, 1989ж
10. Ү.Ибрагимов «Қазақ қолданбалы өнері» Алматы. 2008жыл
11. З.Ахметов «Ұлт әдебиеті тарихының өзекті мәселелері» 1996ж
12. Назарбаев Н.Ә. 2007 жылғы «Президенттің Қазақстан халқына Жолдауы», Алматы, 2007ж. Білім баспасы.
13.Оқу-тәрбие үрдісінде инновациялық әдіс-тәсілдерді пайдалану-заман талабы. Республикалық ғылыми конференция материалдары Қаз Ұ.У.2004
14.Инновациялық оқытудың педагогикалық шарттары. Алматы, 2006 Қ.А.Иассауи атындағы ХҚТУ Шымкент ғылыми-әдістемелік конференцияның материалдар жинағы, Шымкент 2004.
15.Сабыров Т.А. Оқушылардың оқу белсенділігін арттыру жолдары. Алматы «Мектеп». 1978ж.
16.Сәрсенбаев Т. Ұлттық сана-сезім мен ұлттық қадір-қасиет. Алматы, 1990ж.
17. М.Жұмабаев.Педагогика. "Рауан" баспасы 1993ж.
18. Мектептегі тәрбие жұмысының теориясы мен әдістемесі. Алматы.1999ж.
19.Қазақстан Республикасының мелекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты. Астана 2002ж.
20. Эстетикалық мәдениет «Қазақстан мектебі» журналы 10, 2002ж.
21.С.Дүйсебаев. Жаңа педагогикалық технология - бастауыш мектеп. №2, 2003.
22.Сағымбаев.Ә. Бейнелеу өнері сабағында шығармашылықты қалыптастыру. Алматы 2001.
23.Ө.Танабаев. Эстетикалық тәрбиемен ұштастыру, Алматы 1999.
24.Н.Нұрмұхаметова. Эстетикалық тәрбие берудегі табиғаттың маңызы «Бастауыш мектеп» журналы №11 2004ж.
25.Н.С.Тілеуханов. Эстетикалық тәрбие қалыптастыру. «Бастауыш мектеп» журналы, 1997ж. 7.
        
        КІРІСПЕ
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Болашақ тәрбиесі бүгінгі күнде ұлттық мұраттар мен дүниежүзілік рухани бай қазынадан нәр алумен ... ... ... ... ... ... тәлім-тәрбиесі көп жылдар бойы бір жақтылықпен жүргізіліп келеді, жалпы ... ... ... ... ұлттық сана сезімнің дамуына, рухани, мәдени байлықты, ұлттық тәрбиенің бай мұрасын игеруге көңіл бөлінбеді. Мұның өзі жас ұрпақтың басым көпшілігі өз ... ... ... ... салт-санасын, ұлттық дәстүрлерін жете білмеуіне әкеп соқты. Сондықтан ғасырлар бойы өмір сынынан өтіп келе жатқан халқымыздың қасиеті мен ... ... ... ... ояту - ... мен ... ата - ... ең үлкен парызы болмақ.[1]
Педагог ғалымдардың еңбектерінің негізі идеяларына сүйене отырып, қазақ қолданбаны өнердегі ... пен ... ... ... тәрбиедегі көрінісіне, соның негізінде эстетикалық тәрбие беру, мүмкіндіктеріне мазмұнды сипаттама ... ... ... беру ... ... ... ... сезім, таным, қабылдау, баға беру, белсенділік қасиеттерінің жиынтығын құрайды.
Алдымен қазақ қолданбалы өнері эстетикалық көзқарасты тәрбиелейді. ... ... ... ... оның өмірі мен қызметінің барлық сапасынан көрінеді. ... ... ... ... ... еңбектегі әдемілікті, табиғаттағы сұлулықты, өнердегі әсемдікті танып, оны сүйе, қастерлей білетін болады. Ол туралы орыс ... В. ... ... деп ... . ... сезім - жақсылықтың негізі. Яғни эстетикалық көзқарасты тәрбиелеу − ұлттық өнерге мұқият зейін салуды талап етумен қатар балалардың ... ... ... ... ... ... пен ... ынтымақтыққа, бірлікке, ... ... ... ... ... ... тек қана көркемдік деңгейді жетілдіру, оқыған ... ... ... мен ... ... санын көбейту ғана емес. Ең бастысы, адамгершілік, эстетикалық сезімді, жеке бастың ... ... ... ... - құлқын түзету, әсемдікті түсіне білу. Егер бала өзін ... ... ... ұстап, өз әрекеттерінің әдемілігін, қажеттігін түсініп, еңбек нәтижесінен көркемдікті сезіне білсе, бұл оның эстетикалық ... ... ... адамгершілік қасиеттерінің жоғары жетіле бастағанын көрсетеді.[3]
Бүгінгі ... ... ... ... ... ... және эстетикалық тәрбие теориясы мен тәжірибесінің зерттеліп отырған кезеңдегі жәй-күйін, ... тән ... ... ... ... ... ... Қ.Ералин[8], Р.Нұрғашев [9], Ү.Ибрагимов[10], З.Ахметов[11] еңбектерінде арнайы зерттелген. Ғалымдар еңбектерінің негізгі идеяларына сүйене отырып, қазақ қолданбалы ... ... пен ... ... эстетикалық тәрбиедегі көрінісіне, соның негізінде эстетикалық тәрбие беру мүмкіндіктеріне мазмұнды сипаттама беруге болады. Эстетикалық тәрбие беру мүмкіндіктері адамның ... ... ... ... қабылдау, баға беру, белсенділік қасиеттерінің жиынтығын құрайды.
Мектеп жасына дейінгі ... ... ... ... онан алған әсері, оның көркемдік әрекеттері дұрыс түсініп ұғынуына түрткі болады. Алайда бұл жаста баланың ... ... ... да, ұзақ мерзім бейнелеу өнері шығармаларымен танысу, тіпті бейнелеу өнерімен айналысу оны тез ... ... ... тәрбиеші әр түрлі дидактикалық ойындар, сергіту сәттері және көрнекіліктер ... ... ... ... ... қажет.
Эстетикалық тәрбие эстетикалық сананың міндетті ісі мен құрылымын ашады. Ал тәрбие теориясы ... ... ... ... идеялық қалыптасу процесін зерттейді. Бұған нақты дәлелдің бірі құжатында орынды нұсқау бар: , - деп ... ... ... ... ... ... беруде балабақша орасан зор рөл атқаратыны белгілі. Нақ осы ... ... ... ... негіздері қаланады, сондықтан да эстетикалық тәрбие мәселелері ... ... ... ... ... ... проблемаларымен байланыстыра қарастырылып келеді.
Қоғамның материалдық - экономикалық базасын жаңа адамды қалыптастырудан,оның ... ... алып ... ... ... стетикалық тәрбиенің принциптерін жүзеге асыру мен қатар ... ... ... одан әрі ... ... ... жасап отыру қажет.
Әрбір адамның творчестволық қабілетінің қанат жаюы оның еңбек саласының артуына әсер етеді, мәдениетін дамытады. Сөйтіп адамның ... ... ... бөлігі - өміріміздің барлық саласына ықпал тигізетін эстетикалық мәдениет болып есептеледі.
Ақын, педагог М.Жұмабаев айтқандай, сұлулық сезімдері адамның ... ... ... ... ... ... жол ... Мағжан эстетикалық тәрбиенің тарауларын жан-жақты талдау жасай отырып, бала жаратылыс, табиғат сұлулықтары мен ... ... ... мол ... алып өсуі ... екендігін айтады. Сондықтан педагогика ғылымында эстетикалық тәрбие − ... ... ... ... ... бір ... ретінде қарастырылады.[5]
Эстетикалық тәрбие - болмыстағы және ... ... пен ... дұрыс қабылдауға және эстетикалық түсінікті сезім мен талғамы тәрбиелейді. Өнерде және ... ... ... оған ... ... ... қалыптастырады.
Көркемдікке тәрбиелеу ісінде көптеген аса күрделі проблемалар туады. Бала өнер арқылы өзінің көңіл сезімін тереңірек түсіне білуі қажет. ... ... ... ... ... ... тиіс, тәрбиешілер тарапынан балаларға сапалы көмек қажет. Көркемдікке тәрбиелегенде тәрбиеші баланың шығармашылық арқылы өз пікірін жеткізуіне, оның табиғи түрде ... ... ... ... ... ... ... тәрбие беруде қазақ ағартушы ғалымдарының ой-пікірлеріне талдау жасай отырып, балаларға өмірдегі және өнердегі сұлулықты ... ... ... жеке ... эстетикалық мәдениетін дамыту әдістеріне зерттеу жүргізе отырып, тиімді жолдарын анықтау.
Зерттеу міндеті: ... ... ... ... ... ... ... дамыту арқылы оқытудың ғылыми-әдістемелік, педагогикалық, психологиялық әдебиеттерді талдау, мазмұнын, мәнін ашу;
- Балалардың өмірге, қоғамға көзқарасының қалыптасуының ... - оның ... ... ... беру және ... ... дамытуда жүзеге асыру жолдарын анықтау.
- Эстетикалық тәрбие беруде ... ... мен ... ... ... тұрғыда негіздеу
Зерттеу пәні: Эстетикалық тәрбие беруде қазақ ағартушы ғалымдарының ой-пікірлері
Зерттеу нысаны: Мектеп жасына дейінгі балаларға эстетикалық тәрбие беру процесі ... ... ... жасына дейінгі балаларға эстетикалық тәрбие беру процесі бойынша ғылыми мәліметтер жинау және оларды талдау арқылы тәжірибелік зерттеу амалдарын жүргізу.
Зерттеу болжамы: ... ... ... ... ... ... беру процесінен мынадай нәтижелер байқалады:
- Балалардың қоршаған орта туралы эстетикалық түсініктерінің кеңеюі;
- Айналадағы сұлулықты ... ... ... ... ... ... деген жауапкершілік сезімдерінің болуы.
Курстық жұмыстың құрылымы: кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан, әдебиеттер тізімінен тұрады.
І ЭСТЕТИКАЛЫҚ ТӘРБИЕ БЕРУДЕ ҚАЗАҚ ПЕДАГОГТАРЫ МЕН АҒАРТУШЫЛАРЫНЫҢ ... ... ... ... ... тәрбие берудің маңызы
Қазақстан Республикасында балаларға тәрбие беруге көп назар аударылуда. Соның ... ... ... ... ... ... ... түрлі творчествалық қабілеттерін жетілдіруге себепкер болады. Балалар эстетикалық тәрбие процесінде табиғат пен өнердегі әсемдікті ғана емес, адамдардың әркет қылықтарындағы, өзара ... ... ... ... ... ... ... адам өмірінде үлкен рол атқарады. Әсемдікті көре, түсіне, жасай білу адамның ... ... ... ... ... дамыту, тәрбиелеу күн санап өсіруді талап ететін мәселе. Сонымен қатар эстетикалық ... ... ... ... ... ... ... барысында баланың икемділік, іскерлігі артады. Өмірге талпынысы, көзқарасы өзгереді. Сонымен бірге балаға эстетикалық тәрбиенің берері мол. Бала қоғамды, үйде, балабақшате ... ... ... ... Бала ... жаңа бір үрдіс пайда болады. Бала өзін жаңаша сезінеді, өмірге деген көзқарасы өзгереді.[6]
Болашақ ұрпақтың саналы болып өсуіне әрбір ... үлес ... ... ... ... ... тәрбиелеу әсемдік сана мен талғамды, оны қабылдау және бағалау қабілетін қалыптастыру басты мақсатта іске асырылады. Сонымен қатар мектеп жасына дейінгі ... ... ... беру ... іскерлік пен икемділікті қалыптастыру жолында көптеген шаралар қолданып, балаларды эстетикалық талғамға ... ... ... ... ... ... дейінгіта эстетикалық білімнің негізі - шығармашылық саласы екені бізге белгілі.
Мектеп жасына дейінгі балаларды шығармашылы саласында оқытудың нәтижесінде табиғаттың, ... ... және адам ... әдемілігін бағалай білуді, практика жүзінде тәрбиеші түсіндіруге міндетті. Бала қоғамда, үйде, балабақшада өзін-өзі қалай ... ... ... ... толы ... ... ... әсер етуге міндетті.
Педагогика ғылымында баланы тәрбиелеуде көптеген әдіс-тәсілдер қолдануға болады. Бұл ... ... ... қызықты болып өтеді. Тәрбиеші сабақты жүргізе отырып ... ... ... береді. Эстетикалық тәрбие тек балабақшада ғана емес үйде, қандай да бір қоғамда яғни тірі жан бар ... ... ... Өйткені эстетикасыз адам болашағы жоқ. Эстетикалық көзқарасы, талғамы, сана-сезімі жоқ адам болашағын елестету мүмкін емес. Ал оған ... яғни ... ... ... бар.[7]
Эстетикалық тәрбиенің арқасында саналы, болашақ Қазақстан Республикасының эстетикалық талғамға толы азаматының ең басты қадамы осы балабақша жасында қалыптасады. Тәрбие ... ... ... ... ... ... ... дамуы мүмкін емес, сондықтан "тәрбиені жалпы және мәңгілік категория", - деп дәлелдеген. Тәрбие ... ... ... бірге пайда болды, онсыз қоғам жоқ, ол өмір сүруін тоқтатады, ілгері дамымайды.[8]
Қазіргі педагогика ғылымында эстетикалық ... ... орны зор. ... ... ... олардың өмірінде зор рөл атқарады. Әсемдікті көре, түсіне жасай білу адамның рухани өмірін байытады, ... ... оған ең ... ... ләззаттануға мүмкіндік береді. Біз әр адамның адамгершілікті тұлғалық ... ... ... ... ... әр ... сезім нәзіктігін, көркемдікті, әсем нәрсені сүйетіндей етіп дамытуымыз керек. Адамның ... ... ... және ... ... пен қайғыны түсінуіне байланысты, оның саналы тәртібі мен мінез-құлқы айқындалады. Осыдан келіп адамның әсемдікке шынайы көзқарасы мен ... ... ... ... ... ... эстетикалық көзқарасты тәрбиелеу - тәрбие барысының зейін салуды, күн санап өсіруді талап ететін мәселесі. Біздің қоғам адамына тек қана өнер де ... ... ... ... қоршаған орта, тәртіп, тұрмыс, табиғаттың да әсемдік жақтары ықпал етеді. Эстетикалық көзқарастар адамның шындыққа қатынасын анықтайды. ... ... ... ... ... беру ... ... тәрбие жұмысымен тығыз байланысты. Адам өмірінде эстетикалық көзқарас әрдайым қуатты рухани күш ретінде көрінеді. Балаға балғын бөбектік ... ... ... ... тән нәрсен. Ол әрдайым бойларында әсемдік құндылықтары бар ... - ... ... ... ... өз ... іс-әрекеті тиімді және сапалы болуы үшін оның ұйымдастырылуы толасып, тамаша нәрсені қабылдау деңгейіне жеткені жөн. Балаға сонымен қатар жасампаздықтың да ... ... ... ... ... ... қоғамдық іс-әрекет әсемдігіне сезімталдығын тәрбиелеп, тәрбиеші балалардың еңбек белсенділігін кеңейтуге дем береді. Эстетикалық көзқарасты тәрбиелеудің экономикалық мәселелерге, әрі тікелей, әрі ... ... бар. Бұл ... ... ... ... адамдардың өскелең рухани және материалдық қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталғандығынан туындайды. Өндірілген ... ... ... ... ... үлкен әсер етеді. Мұның өзі әр баланың білім алуында белгілі дәрежеде эстетикалық көзқарас мәдениеті болуын талап етеді. ... ... ... ... ... қарым-қатынасы қоғамдық идеяларды алға алып баруымыздың құралы, сол ... сана өте ... әсер ету ... ... ... ... ... көзқарасын тәрбиелеуі дамыған әсемдік сана мен талғамда, оны қабылдау және бағалау қабілетін қалыптастырудың мақсатқа бағыттала ұйымдастырылған процесі.[11]
Эстетикалық көзқарасты тәрбиелеу ... ... және ... ... ... жүйесіндегі ең алдымен өзіне тән қызмет атқарады. Ол ... ... ... ... нышанын анықтап, оны баланың әсемдікке көзқарысының дамуы, ... ... ... ... ... ... ... сөйлеу іс-әрекетінің мазмұнын сөз өнерін, ақыл-ой еңбегін, шындықтың объективтік жақтарын, көркем, сөз сұлулығын бөліп ... ... ... ... мақсаттары және процесі, оның нәтижесі, сұлулығы еекше көрсетіледі. Құқықтың іс-әрекетінде қоғамдық мұраттардағы , дамуындағы оның ынтасы мен тәртібіндегі ... баса ... ... ... ... барысында балаларға көзге көрінетін әлем, музыкада адам жасаған дыбыс ... ... ... ... ... мәдениеті мен және гигиена негіздері арқылы бала адам ... тән жән жан ... ... ... ... жан-жақты және үйле сімді дамытудың жалпы жүйесіндегі ... ... де ... адам үшін зор тартымды күші бола отырып, сонымен бірге оның іс-әркетінің белсенді жэәне ... деп ... де ... Бала ... ... , оның ... байлағы, шешендігі оны басқа адамдарға тартымды етеді. Балалар алдында ашық көрініс берген еңбек әсемдігі, ол еңбегі тартымды етеді және ... ... ... ... пен шын ... әсемдігі адамдарды қоғамдық тәртіп және құқық әрекеттерін орнатуға жетелейді.
Белгілі қазақ суретшілері Ә.Қастеевтің, М.Кенбаевтың, Қ.Шаяхметовтың шығармашылығымен байланысты ... ... ... ... ... ... етеді.
Сонымен қатар, М.Әуезов, Ғ.Мүсірепов, С.Мұқанов еңбектеріндегі адам баласының бақытты және бостандығы үшін күрескерлердің бейнелері жастарды ұлы ерлікке рухтандырады.
Сонымен ... ... және ... ... ... және танудың құралы. Өнер мен әдебиет шындықты және ... ... ... ... бірі ... ... өнері сабағында балалардың эстетикалық түсініктері, олардың еңбекке әсемдік тұрғысынан қатынасы, өзіндік белсенді іс-әрекетімен байланысты екенін ... ... өзі шешу ... ... ғана оның әрі ... әрі әсемдік көңіл-күйін жай табады.[9]
Балалардың оқу еңбегінде талғампаздық қатынасын дамыту, оның оқудың қозғаушы күші, дем берушісі ретінде пайдалану үшін балалардың ... ... ... ... ... ... және құқықтық әсер алуды қамтамасыз ететін еңбектің нәтижесіне жетуіне көмектесу қажет. Бақылау және ... ... ... ... өте әсем зат ... келетінін көрсетеді. Бала өзі жасаған затты ең тәуірлердің қатарына жатпаса да ... ... ... ... ... жұмыстарына көрме ұйымдастырып олардың нәтижесін бағалауға көмектеседі.
Балаларға бірлесе орындалатын қоғамдық пайдалы еңбек әсемдік жағынан қатты қызықтырады. Оларға ... аула ... жер ... гүл ... ... қалдықтарын жинау, кітап түптеу, ойын бөлмесін тазарту, безендіру т.б. ұнайды. Оларды жақсы жұмыс үшін мадақтау, жарыста озып шығу, әсер алу да ... Осы ... ... ... және ... ... ... қабысып бірін-бірі толықтырады.[7]
Көп жағдайда балалар тәртібінің дұрыстығына сыртқы, кейде үстірт белгілер арқылы баға беріледі. Тәртіп ... ... ... ... ... ... ... мен іс-әрекеті, қоғамдық өмір және өнер ықпалымен қалыптасады. Бұл ... ... ... ... ... ұзақ сақталатын кейіпкерлерінің бейнелері үлкен орын алады.
Мектеп жасына дейінгі балаларының эстетикалық санысының және шындыққа қатынасының ерекшеліктерін білу ... ... ... көзқарас тұрғысында дұрыс ұйымдасытуға көмектеседі.[13]
Балалардың бейнелеу өнері сабағында эстетикалық ... оқу және ... тыс ... ... іске асырылады.
Бейнелеу өнері сабақтарында балалардың эстетикалық сезімдерін дамыта отырып, тәрбиеші суретке қарап әңгіме құрауды, әсер алған ... ... ... ... жаңа белгілерді жасауға үйретеді. Көркемдікті сезінуге талғамы пайда болып, олардың рухани күші дамиды.
Сонымен қатар, кескіндеме, мүсін, сызықтық ... ... ... ... ... табиғат және қоғам әсемдігі өрнектеледі. Бейнелеу өнері шығармалары әсемдік үшін күреске шақырады, адамдар мұратына, ... ... ... ... ... жасайды.
Бейнелеуде әсемдікті түсіну мен нәзіктікті сезіну, алған әсерін бейнелеу өнері құралдарымен шамасына сай пайдалану, сурет салу сауатын меңгеру, ... ... ... ... ... ... қабілетінің дамуы, олардың өзіндік іс-әрекеті бейнелеу өнерін тану барысында қалыптаса бастайды.[14]
Тәрбиеші басқа сабақтарда өз ... ... ... өнер сабағындағы тапсырмамен үйлестіреді.
Жеке адамның жалпы мәдениеті үйелменде, ұжымда, ... ... ... ... ... ... баланың жеке басының эстетикасына ерекше көңіл аудару ... мен ... ... кезек күттірмейтін басты мәселелердің бірі болып саналады.
Үйелменде ата-аналармен, балабақшада балалар және тәрбиешідермен, басқа адамдармен қатынас ... ... ... ... Мұндай қатынас балалардың күнделікті өмірінде іс-әрекетінде қалыптасады, эстетикалық сезіміне үнемі әсер етеді. А.С.Макаренконың айтуы бойынша адамдармен жылы шырайлы қарым-қатынас, көршілерге ... ... дос және ... болу - ... бәрі ... ... ... салалары.[16]
Әрбір үйелмен өз үйіне жайлы жағдай жамъсауға тырысады. Әр түрлі үй ... өз ... ... ыңғайлы тұруын ойластырады.
Басқа халықтар сияқты қазақ халқының да өзіндік әлеуметтік - экономикалық тарихы және географиялық ... ... ... тұрмыс-салт, саяси және территориялық бытыраңқылығы, басқа халықтармен кең сауда байланыстарының болмауы қазақтардың материалдық, рухани мәдениетіне, тұрмысы мен діни көзқарасына өз ... ... ... тән ... ... ... ... ән-күйлерді, аңыз-ертегілерді, мақал-мәтелдерді, жыр-дастандары, әдет-ғұрыптарды, ұлттық салт-сана мен ... ... ... ... ... ... ... сан ғасырлық тарихының ішінде қазақ халқы тәрбиенің өзіне тән ... ... ... ... ... ... ... эстетикалық тәрбие берудің өзіндік әдет-ғұрпы мен дәстүрлерін жинақтады. Оларға бұқараның жасампаз,творчествалық тәжірибесі, азды-көпті орнықты қағидалар, қоғамдық мінез-құлық нормалары мен ... ... ... ... ... ... үлкендердің, ата-аналардың жеке басының жақсы істерін үлгі ету, тәрбиеге , , ... кең ... ... ... ... жаттықтыру, көтермелеу, мадақтау, жазалау, мақұлдау әдістері мен жүзеге асырылып ... ерте ... ... ... ... ... өнер бұйымдарын жасауға тарту, балалардың жас ерекшеліктерін ескере отырып ... ... мен ... ... ... ... халқы педагогикасының өскелең ұрпаққа еңбек тәрбиесін беру жөніндегі негізгі міндетіне айналды.
Сонымен бірге, еңбекке бұлай араластыру көркемдік және эстетикалық талғамдарды, ... ... ерте ... ... ... және ... ... қамқор көзқарасты қалыптастыруға жәрдемдеседі.
Сондықтан әр балаға эстетикалық тәрбие беруде педагог та, ... да ... ... тәрбиелей отырып, оларды тек өзі үшін ғана емес, жалпы игілік үшін еңбек етуге, ... ... ... ... ... ... эстетикалық қуаныш-ләззатын сезініп, түсіне білуге үйретеді.
+ Эстетикалық тәрбие беруде қазақ педагогтары мен ағартушыларының ой-пікірлері
Эстетикалық тәрбие адамның рухани бейнесін қалыптастырудың ... ... ... ... ... ... ... деген ұғымды "көркемдік тәрбиелеу" деген ұғыммен пара - пар алып жүрміз.
Осы орайда белгілі педагог Р.Қоянбаев "Педагогика" атты ... , - деп, өнер ... ... ... беру ... ... ... міндеттерінің бірі - эстетикалық сезімді және Эстетикалық қабылдауды тәрбиелеу. Өмірдегі, өнердегі ... сезу және көру ... әр ... болады. Біреулер әдемілікке үңіле қарап, оның сырын ... ... ал ... оған онша мән ... ... болса солай қарап, жанынан өте шығады. Әдемілікті сезіну үшін, оған түсіну үшін ең алдымен ... ... ... және ән саласынан әрбір адамда білім болуы қажет. Білім адамды әдеміліктің обьективтік критерилерімен қаруландырады. Білімді адам сұлулықты бағалай біледі, түсінеді. ... ... ... ... ... қырағышығы, ықыластылық, қамқорлық баланың Эстетикалық дамуының негізі болады.
Қазақ ағартушылары эстетикалық тәрбиеге арнайы тоқталмаса да, ерекше мән бергенін ... ... ... мен ... ... ... эстетикалық көзқарасы қоғамның саяси және философиялық көзқарастарымен тығыз байланысты болды. Өзінің зерттеу жұмыстарында ол қазақ халқы мен Орта Азия ... ... - ... ... әдет - ... салт - дәстүріне баса көңіл біледі. Сөйтіп, өз халқының ауызекі әдебиеті, әсемдік танымы, көзқарасы арқылы эстетикалық талғамын ашуға ... ... ... архитектуралық құрылыстарын эстетикалық тұрғыда қабылдай білуге байланысты құнды пікірлер айтты. "қазақ моласы мен оның төңірегінен қазақтың бар ... ... ... ... оның ою мен ... ... ... - деп халықтың мәдени деңгейінің жоғары болғанын көрсетеді. Өз халқымен бірге Қырғызстан және Шығыс ... ... ... ... (Алашахан, Ботағай, Айша бибі т.б.) тас мұсіндеріне ... - ... - Баян сұлу ... Түймекенттегі т.б.) ғылыми тұрғыда талдау жасайды. Сөйтіп қазақ халқының Эстетикалық мақсатты көздеген өзіндік ... ... ... ... Осы көне заманның көз болып келген мәдени мұраларды әсемдіктің үлгісі деп қабылдай білуге үйретеді.
Сол секілді, қазақтың ... ... Ы. ... ... ... шығарма туындыларын өте жоғары бағалап, өнердегі және өмірдегі барлық әдемі нәрселердің кұндылығын түсінуге тек қана білім берудің арқасында ... ... деп ... Ы. ... ... педагогикалық еңбектерінде, тек білімділікке ғана емес, мәдениеттілікке де үндейді. Қазақ қыздарына арналған тұңғыш әйелдер қол ... ... ... да Ы. ... ... т.б. Оның ... еңбектері Эстетикалық көзқараспен тығыз байланысты. Ол: Мектеп қазақ халқының арасында жаңаша мәдениетті өмір ... жаңа әдет - ... ... ... ... мен ... ... болуы қажет," - деп атап көрсетті.
Ы.Алтынсарин өзінің ... ... ... жас -жеткіншектердің Эстетикалық тәрбиесін қалыптастырып, жетілдіруде қазақ халқының ... бойы ... ... ... бай ... ... алу қажет деген пікірді ұстанды. Ол қазақтың қолөнерін де өте жоғары бағалаған және сол өнерге жастайынан баулу мақсатымен бірнеше қолөнер ... ... Егер ... ... ... ... ағаш ұсталығы және киім тігу (машинамен тігу) жұмыстары жақсы жолға қойылса, Красноуфимскідегі ... ... мен ауыл ... ... тері ... қыш - құмыра өнерлері меңгерілді, ал Торғайдағы қазақ қыздары үшін ... ... ... ... ... ... ... киім тігу, киім пішу, шәлі тоқу, түбіт шарқат тоқу, жіп шалу және қазақтардың қолында көп ... жүн, қыл ... ... ... ... киіз басу, бау және тақыр киімдер тоқу сияқты әйелдер істейтін жұмыстар үйретілді" ... сол ... ... - ақ, сол ... ... да ... ... Онсыз да ұмыт болып бара жатқан әдеттерді тезірек меңгеріп, құнды, пайдалы деген жағын эстетикалық ... ... өмір ... ... ... шақыруы қазіргі заман талабымен ұштасып жатыр.
Осы айтылғандар Ыбырайдың әдет - ... салт - ... ... ... ... ... деп қарағандығының дәлелі[20]
Балалар мен жеткіншектерге эстетикалық тәрбие беруде халық мұрасының тәрбиелік күшін ұлы Абай да жоғары бағалады. Эстетикалық ... ... ... ... ... ... мен қара ... Абай да халық мұрасының тәрбиелік мәнін жақсы түсініп, оны жинауға атсалысты. Ел ішінен қолөнер бұйымдарын жинастырып Семей музейіне тапсырады, ... ... - ... ... арасынан кең тараған жырларды қайта жырлауды, оларды хатқа түсіруді жүктейді.
Абай өзінің педагогикалық ... мен ... ... ой ... ... ... 27-ші қара сөзінде былай деп атап айтады: . Содан соң Абай қырық үшінші қара сөзінде мұны ары ... ... ... ... ... ... түсініктерге, әсемдік, сұлулық, талғам және т.б. Эстетикалық категорияларға арнайы талдау жасамағанымен оның өлеңдерінде осы түсініктерді қамтитын ... ... аз ... ... ... ... табиғатты бейнелейтін көркем сипаттама мен көріністерді жақсы түсінуге негіз салады. Мектеп оқушыларына эстетикалық тәрбие беруде мұғалімдердің алдыға қойылатын күрделі ... ол - ... ... - ... ... ... ... сырын дұрыс аша отырып, сезімдерін оятумен бірге ... ... ... ... ... да жол ашу. Яғни ... ... Эстетикалық мақсатымен де тығыз байланысты[18].
Көне түркі жазуындағы Ж.Баласағұнидың , Қожа ... ... , ... Иүгінекидің , Сүлеймен Бақырғанидың , т.б. еңбектерде эстетикалық мәдениет пен мұраттың түбегейлі мәселелері көркем суреттелді. ... ... ... ... ... топырағында дүниеге келген Әбу Наср әл-Фараби ерекше орын алады. Қазақтың төлтума ... ... ... ... ... Ол ... ... өзінің шарықтау шыңына жетті. Асан Қайғы, Қазтуған, Доспанбет, Шалкиіз, Ақтамберді, ... ... Шал, т.б. ... ... ізденістері көшпенділердің дүниені қабылдауын білдіреді.
Оған айрықша романтикалық асқақтық тән. ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ... ... ... империялық саясатының күшейген тұсында қызмет еткен қазақ ағартушылары ұлттық көркем мәдениетті заман талаптарына сай дамытуға ұмтылды. Ш.Уәлиханов қазақ халқы ... атап ... оның ... ... ... ... ғылыми талдау берді. Ы.Алтынсариннің эстетикалық көзқарастары оның сан қырлы педагогикалық қызметімен байланысты[14].
Абай Құнанбаевтың эстетикалық ойлары жазба әдебиетіміз бен ... ... 19 ... ... ... ... ... Ол қазақ әдебиетінде тұңғыш рет табиғат пен адамның сұлулығын нақтылап айқындады. Абайдың қарасөздерінде көрініс тапқан эстетикалық көзқарастар ... ... ... жаңа ... ... Оның , ... өлеңдерінде әннің, күйдің адам сезіміне әсер етер қуатты құдіреті, шипалы шапағаты көркем суреттеледі.
ХХ ғасырдың басында Алаш ... ... ... ... ... әдебиетінің орыс мәдениеті арқылы Еуропамен және Шығыспен ... ... ... ... эстетикалық ойлар Мәшһүр Жүсіп Көпеевтің, Шәкерім Құдайбердіұлының, Ғұмар Қараштың, С.Торайғыровтың, ... ... ... ... ... т.б. шығармаларында айтылды. Олардың талқылаған басты тақырыптары - қазақ сөз өнерінің ерекшеліктері, дәстүр мен ... ... ... мен ... ... ... рәміздік кейіпкерлер, өнердегі әлеуметшілдік, ұлтты сүю мен азаматшылдық, т.б. болды[21].
Кеңес Одағы тұсында қазақ эстетикасы қайшылықты жағдайда дамыды. Бір ... ... болу ... ... ... ... көркем өнер түрлерінің табиғи дамуына, жан-жақты зерттелуіне шек қойды. Екінші жағынан, ... ... ... ... тұту ... беру мен ... тәрбиеге, оның бір ізді болуына назар аудартты. Бұл дәуірде көптеген ... мен өнер ... ... ... ұлттық өнерінің тарихы мен типтік ерекшеліктерін зерттеуге үлкен көңіл бөлді. Алайда әкімшіл-әміршіл жүйе осы авторлардың бір тобы дайындаған ... ... ... ... ... ... ... салды. Қазақстан Республикасында эстетикалық зерттеулер дүниежүзілік жаңа өркениеттілік құндылықтарды қабылдау және ... ... ... ... ... ... Қазақ халқының дәстүрлі өнері мен оның тарихи типтерін, ұлттық ойлаудың ... ... ... ... ... ... және ... эстетикалық тұрғыдан зерттеген ғалымдар тобы да (Қ.Нұрланова, З.Серікқалиұлы, Ғ.Есім, М.Х.Балтабаев, ... т.б.) ... ... практикасы мен теориясына баға жетпес үлес қосқан ғалым, ағартушы тәлімгер-ұстаз, балалардың эстетикалық өмірлеріне белсенді ... ... ... : ,- деп, ... тәрбиенің міндетін анықтайды. Ол 1931 жылы декабрьде ... ... деп ... ... , - деп атап ... ... ... қалыптастыруда көркемөнердің ролі орасан зор. Көркем өнер дүниені образдың түрде бейнелеудің және өзгертудің формасы ретінде өте күрделі, жан-жақты құбылыс. Онда ... ... ... әсер ... ... ... тәрбиенің идеологиялық, адамгершілік, эстетикалық жақтары бірлікте келеді.
Әрбір адам ... ... ... бала кезден бастап сезінді. Ол рухани жағынан жетілуімізге ықпал етеді, жеке басты және қоғамдық өмірде кездесетін мәселелердің ... ... ... ... ... өз орныңды табуға көмектеседі.
Педагогикада эстетикалық тәрбиені өнер әдістері арқылы жүзеге асыратын болғандықтан, деп аталады. Ол тікелей өнер ... ... ... ... ... ... түсініп қабылдауын талап етеді[20].
Эстетикалық тәрбие баланың жас ... ... әр ... ... Оның өзі ... белгілі нәрсеге әсерленуімен байланысты. Кіші мектеп жасында баланың алғаш мектепке баруы, одан алған ... оның ... ... ... ... ... ... болады. Алайда бұл жаста баланың ықыластылығы тұрақсыз болады, ұзақ мерзім өнер ... ... ... ... ... оны тез атаймыз. Әрине, мінез - құлықты ... ... ... ... ... ... оны эстетика да қарастырады.
Егер этиканың негізгі ұғымы − жақсылық болса, ал эстетиканыкі − сұлулық. Ізгілік, жақсылық жасау − қоғамға пайда ... ... сөз. Егер ... ... мен сұлулықтың тұтастығын іздесек, онда өсіп келе жатқан жас ұрпақ әрекетінен, оның бет-бейнесінен жақсылық пен ... яғни ... және ... ... сай ... ... тырысамыз. Олардың мінез-құлқы неғұрлым қалтқысыз қалыптасса, ол ... ... ... ... драматург М.Горький: ,-деп бекер айтпаған. Жасөспірімдер үлкендермен, дос-жолдастарымен ... ... ... ... ... абзал. Осы қасиеттердің бәрі балаларға эстетикалық тәрбие берудің негізгі көзі болып табылады[18].
ІІ ҚАЗАҚ ПЕДАГОГТАРЫ МЕН АҒАРТУШЫЛАРЫНЫҢ ИДЕЯЛАРЫ ... ... ... ... ... Эстетикалық тәрбие берудің жолдары
Балаға өмір сұлулығын сезінуді және түсінуді үйрету- ересектердің ұзақ жұмысын керек ететін күрделі де қиын ... ... ... ... бала мен ... ... құндылықты қабылдау, өнімді іс-әрекетке деген творчествалық қабілеттерді, әлеуметтік, табиғи, затты ортаға деген саналы ... ... ... ... іс-әрекеті жатқыза аламыз.
Өмір құбылыстарын эстетикалық қабылдау әрқашан да дара әрі ... Оның ... ... ... білдіру жатады. Бала әрқашанда табиғаттағы, заттық дүниедегі, өнердегі әсемдікке, адамдардың мейірбан сезіміне үн ... ... ... ... ... кешірген қуанышының, талпынысының, толғануының маңызы зор.
Эстетикалық тәрбие әдістері алуан ... ... ... Олар көп ... ... ... көлемі мен сапасына, ұйымдастыру формалары мен іс-әрекет түрлеріне, баланың жас мөлшеріне бағынышты. Педагогтың даярлық деңгейі, шеберлігі мен қабылетінің атқаратын ролі аз ... ... бала ... каналдар бойынша (әлеуметтік орта, заттық дүние, табиғи құбылыстар, көркем шығармалар) ... ... да ... ... фортепианолық пьесаның музыкалық-бейнелік құрылу сюжетін тұтастай қабылдау өте маңызды.
Бұдан әрі ... ... ... ... ... заттың бояуы мен формасын зер сала қарауға көмектесу үшін оның назарын детальдарды қабылдауға, мақсатты бақылауға аударады. Мәселен, ... ... ... ... адам балаға жеке кейіпкерлерге, олардың мінез-құлықтарына, әдеттеріне ерекше назар аударуды ұсынады[14].
Мектеп жасына дейінгі балалар эстетикалық ... ... ... ... ... ... музыкалық пьесаны, әнді, ертегіні тыңдай, картиналарды көре отырып тікелей немесе әңгімелеп, түсіндіріп, сұрақтар қойып отырған тәрбиеші арқылы танысады) ... ... ... мен ... көрнекі және ауызша деп бөлуге болады. Оларға белгілі бір ... ... ... ... де ... картинаның, өлеңнің, әннің мазмұнын немесе тапсырманың мәнін ғана түсінбей, кейіпкерлердің көңіл күйлеріне сәйкес жайды өз бастарынан кешіру үшін де ... ... ... ... ... ... формасына байланысты өзгеріп отырады. Көркем сабақтарда педагог дәл нұсқаулар береді, балаларға орындау тәсілдерін өздері табуын ұсынады т.б. ... ... ... ... ... жеке ... зат құрастыруға немесе тұтас материалдан (балшықтан, пластилиннен) жеке ... ... ... ... ... үйретіледі. Демек, үйрету жеткілікті түрде тікелей өтеді. Баланың дербес іс-әрекет етуінде үлкендердің жетекшілігі жанама ... ... ол тек ... ... еске ... ... қателерді түзетеді[9].
Эстетикалық тәрбие әдістерінің мәні балалардың жас мөлшеріне де тәуелді. Мектеп жасына дейінгі балаларды әсемдік ... ... ... ... оның ... ... ... қандай болатындығына, бөлмеде реттілік, тазалық болудың қандай тамаша екендігіне аударады.
Балалардың алдына - ... ... ... ... ... активті "жасампаздықпен", бірақ олардың шама-шарқы жететіндей етіп өзгерту міндеті қойылады.
Бейнелеу өнері пәні бойынша оқу ... ... ... және ... меңгеру мұғалімнің дұрыс іріктелген, ғылыми негізделген сабақ материалына байланысты.
Бейнелеу өнері пәні бойынша мұғалімдердің ... ... ... әрбір сабақтың мазмұнына көңіл бөліп қана қоймай, сонымен қатар оқу жылына ... ... ... ... ... және мектепалды даярлық топтарындағы тақырыптық сурет салу ... ала ... ... ... көз ... ... арқылы сурет салудан тұрады[5].
Тақырыптық сурет салу үрдісінде балалардың құрылым, көлем, затты кеңістікте дұрыс орналастыру, ... ... ... таба алу ... ... Ең ... балалардың сурет салуда алғашқы біліктілігі қалыптасады. Мұғалім балалардың тақырып бойынша сурет салуда, тақырыпты ... ... ... ... ... сурет арқылы өздерінің ойларының құрылымдық, эмоциялық, көркемдік жағынан дұрыс немесе ... ... ... ... ... ... сурет салуда шығармашылық ой-өрісін, оның қиялдауын асыра бағалаудан да сақ болу қажет.
Ойлау үрдісінде ... ... ... мен ... ... ... байланыстарын байқайды, ой абстрактілі үрдіс болғандықтан, тікелей сезім мен қабылдауға аталған байланыстар көрінбейді. ... ... көз ... ... ... салуға дейінгі үрдіс.
Сурет салу барысында салыстыру, жалпылау, абстракциялау, т.б. үрдістер қатар жүріп жатады. Сонымен, бейнелеу ... ... ... ... ... дамытып қалыптастырады. Аталған қабілеттерді көз алдына елестете білу мен біріктіру көркем ойлаудың негізін құрайды[17].
В.В.Алексеева "Баланың бойында суретші қасиетінің жоғалуына тек қана ... ... Егер ... дер ... ойлау дамытылмаған, қалыптастырылмаған болса, онда дабыл қағу керек, Өйткені ол бала маңызды жалпы адамдық негізден құр қалады", - ... ... әр ... де эмоциялық өңделуі жоғары болады. Оның осындай болуына тек болмыс туралы әсерлер ғана емес, ... ... ... ... әсер ... ... ... дамытпай, адамға нағыз қажет талғампаздықты, қиялдауды, көз алдына елестетуді, армандай білуді, шығармашылықты қалыптастыру мүмкін ... ... ... өскен баланың мүмкіншілігі шектеледі, ал мүмкіншілік шектелуі қиялдау үрдісінің тоқтауына әкеледі, "- ... ... Оның ... көз ... ... сөйлем дамуына тәуелді, яғни баланың қоршаған ортамен қарым-қатынасының ... ... ... ... ... ... зеректілікті қалыптастыру көркемөнерлік материалдарды жылдам қабылдауға үйретеді. Бала сурет салуда бейнелеу ... ... жас ... сай, қоршаған ортаны өзінің бейнелеу тәсілдерімен суреттеуге талпынатыны ... ... ... ... ... ... ... арасындағы қатынастарға, табиғатқа, жануарлар әлеміне қатысты өз ойларын сөзбен не ... ... ... ... ... ... өз сабақтарын құрғанда, балаларды қоршаған ортаның әсемдігінің, пішіні мен түсінің қарапайымдылығын, заттардың әдемілігін ... ... ... ... ... ... ... жердің әсемдігін көру, түстердің ғажап әлемін ашу, суретші құралдарымен (графикалық, кескіндемелік) беру, ... ... ... тыңдатқан музыкалық үзінділерінен есту - бейнелеу өнерінен сабақ берудің негізгі мақсаты шығармашылықты қалыптастыру. Тек қана ... ... ... ... емес, сонымен қатар шығармашылық жұмыстарды талқылағанда да қатарласып жүріп жатуы керек.
Сондай-ақ, мұғалім әуездік-қолданбалы өнермен ... ... ... ... әңгімелеп, оқыту, тәрбие жұмыстарында ойын тәсілдерін қолдануы қажет.
Эстетикалық танымпаздық саласындағы балалардың алғашқы қадамы олардың суретке ... ... ... қабылдауымен, есінде қалғанын елестете сурет салумен, графиканы ... ... ... ... ... ... ... әдеби әуездік шығармаларымен көркемделеді. Ол республика өмірінен көріністерді ... ... ... көрсеткен кезде анық көрінеді. Олар туған жерінің халық өнері, ... ... ... ... ... ... білім алады. Бейнелеу өнері пәнінің мазмұндық ерекшеліктері оның елестету, қиялдау, көру, кеңістікке, түске, ... ... ... ... ... ... сабақ беру кезінде үнемі ізденіс үстінде болады. Ол ... бір ... ... ... ... ... мектеп жасына дейінгі бала бойында эстетикалық тәрбиені қалыптастыру. Сонымен қатар балаларға сыныптан тыс оқу ... ... бала ... ... эстетикалық сезіміне, ой-өрісіне, талғамына әсер етіп, оның сезімін ояту менің міндетім.
Мұғалімдер бала тәрбиелеуде ... ... ... ... ... ... жұмыс жүргізеді. Баладарды тәрбиелеуде көптеген келеңсіздіктерге кездеседі, сондықтан ... бала ... көп ... бөлген жөн. Әрбір өмір сүрген адамға әрқашан эстетика қажет.
Эстетикалық тәрбиесіз адам өмір сүре алмайды. Эстетикалық ... ... тек ... ғана емес, үйде, қоғамда, сабақтан тыс жұмыста, көшеде жүрсе де керек. Сол үшін ... ... ... ... пікір алмасып белгілі бір тиімді әдіске сүйене отырып жұмыс жүргізу керек. Сонда ғана біз ойы кең, талғамы биік, ... зор, ... ... мол ... ... ... эстетикалық тәрбиесі бар өскелең ұрпақ тәрбиелейміз.
Сонымен, балалардың эстетикалық көзқарасы тәрбиелеу дамыған сана мен талғамды, оны қабылдау және бағалау қабілетін ... ... ... ... ... Эстетикалық көзқарасты тәрбиелеу баланың жан-жақты және үйлесімді дамытудың жалпы жүйесінде ең алдымен өзіне тән қызмет атқарады. Ол - ... ... ... ... ... анықтап, оны баланың эстетикалық көзқарысының дамуы, білім алуы, қалыптасу құралдарына айналды[13].
Кең ой-өрістік сөйлеу іс-әрекетінің мазмұнын және ақыл-ой еңбегін, шындықтың ... ... жан ... ... қарайды. Еңбек іс-әрекетінде оның нәтижелі, сұлулығы ерекше көрсетіледі.
Бейнелеу іс-әрекетінің барысында балаларға көп көрінетін әлем, музыкада адам ... ... ... ... ... Дене ... мәдениеті және эстетикалық тәрбие арқылы бала адам ... тән және жан ... т.б. ... тәрбиелеудің баланы жан-жақты дамытуы. Әсемдіктің адам үшін зор тартымды күші бола ... ... ... оның іс-әрекетінің белсенді және тиімді дәлел беруінде болады.
Бала өнегелігінің әсемдігі, оның жан дүниесінің байлығы, ... оны ... ... ... ... ... алдында ашық көрініс берген еңбек әсемдігі, ол еңбекті тартымды етеді және еңбек іс-әрекетінің процесін жеңілдетеді.
Ерлік пен шын азаматтың әсемдігі адамдарды ... ... және ... ... ... ... Баланың эстетикалық көзқарасын тәрбиелеу әсемдіктің қасиеттері бар әр түрлі өмір мен ... және ... ... ... асырылады. Мектеп жасына дейінгі балалардың эстетикалық көзқарасы үздіксіз дамиды. Оған себеп болатын нәрсе − оқу, қоғамдық және тұрмыстық еңбектің жаңа ... ... ... ... ... көбінесе өнер үлгілерін қабылдауы, немесе шығармашылықпен байланысты іс-әрекет мүмкіндік береді. Қазіргі жағдайда ... ... ... ... ... бірі - ... ... белсенділігін тәрбиелеу. Ол әдемілікті сезіп және оның ... ... қана ... осы ... ... өзін ... ... өзгеріс жасауы қажет. Өмірге енген эстетика (еңбек, табиғат эстетикасы, адамдар қатынасы және жай-жағдай эстетикасы) адамды ... Адам ... ... өмірдегі әдемілікке, көркемдікке өз үлесін қосып, оны көріксіздіктен, ұсқынсыздықтан қорғауы қажет.
Балаларды ... ... ... ... оларды өздігінен ілтипатты оқырман, қайырымды көрермен, сезімтал тыңдаушы болуға үйрету керек[10].
Қазіргі педагогикалық практикада мектеп жасына дейінгі балалардың творчествалық ... ... ... ... әдіс ... табылатын творчестволық тапсырмалар беру кең қолданылады. Мысалы, өздерінше жұмбақ, ... ... ... табу балалардың белсенділігін дамытады. Мұғалім балалардың өлең қиыстыруға, ойында ерекше қимыл табуға, биде жаңа ... ... ... ... ... ... ... жақсылап жүзеге асырулары үшін мұғалім балаларға материалдарды, түс үйлесімдігін, формаларды т.б. таңдағанда ... ... ... ... ... Осы шарттарды орындау үйретуді творчестволық процесті көтермелейтін мәнді факторға айландыруға ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінің маңызды шарты олардың өзіндік іс-әрекеті болып табылады, ол үлкендердің іс-әрекеттерімен өзара байланыста болады. Тапсырманы балының өзі ... ... ... ... ... ету ...
Эстетикалық қабылдау, елестету, орындауды қалыптастыруға ықпал ету тәсілдерінің екі түрі бар:
1. Педагог балаларды шығармының ... ... ... ... жөнінде өздігінен ой айтуға, өзінің және өз құрбыларының тапсырманы орындауларын бағалауға, балалардың өздері өткізетін түрлі теңестіруге, салыстаруларға ... ... ... ... жағдайларда тапсырманы мұғалімнің көмегінсіз орындайды, алдын ала ескертпей ақ қимылдар жасайды, өз ойлары бойынша ... ... ... ... неғұрлым жеңіл жағдайда да мұғалім не істеу керек екенін айтып, бала өзін-өзі бақылай отырып, өз орындауындағы кемшіліктерді өзі ... ... ... ... өзіндік іс-әрекет жолдарын меңгеріп алып, оларды өзгенің көмегінсіз басқа жағдайларда қолданады.
Эстетикалық тәрбие ... ... ... үшін ... ... мен ... ... енетін арнайы тәсілдерді қарастырады: түстің, форманың, көлемнің үйлесімділігін, музыкалық дыбыстардың жоғары-төменділігі, созылыңқылығы, ырғағы, динамикасы ... ... ... ... есту ... көркем талғамын тағы басқа ажырату.
Методикалық тәсілдер эмоциялық бастау, оқу мақсатын ... ... ... және ... іс-әрекет жаттығуларын қарастыру керек. Бұл жұмыс сәбилік шақтан басталады да жас сатыларына қарай бірте-бірте тереңдей түседі. ... мен ... ... ... ... жас шағына және дара ерекшеліктеріне тура байланыста болады да бүкіл коллективтің және әр баланың жеке бет алысын есепке ала отырып, ... ... ... биге, өлең оқуға, сурет салуға, жапсыруға деген қабілеті ерте көзге түседі. ... ... ... ... ... ... ... орындауды ескеретін методика жасап шығу қажет.
Мектепке дейінгі балалық шақта ойын методикалық тәсілдері кеңінен қолданылады. Егер мұғалім ойын ... ... егер ... ... тартымды формада берілсе, егер балалар арасында ойын жарыстары пайда болса, бала әр түрлі іс-әрекеттерді ... ... ... ... қарама-қайшы сипатта болады. Бірақ оларды құрайтын тәсілдер бір-бірін ... ... ... Міне, солардың кейбіреулері:
- өнер шығармаларын, орындау тәсілдерін көрсету барысында айтатын ... сөзі ... ... және ... ... ... талдай, салыстыра білуді дамытатын және эмоциялы толғануларды оятатын тәсілдер;
- дәл атқарылуға тиісті іс-әрекеттерді көрсету және өзіндік іс-әрекет жолдарын қалыптастыру тәсілдері;
- жаттығуға, ... ... ... ... және ... ерекшелікті, өзіндік орындалуды, тапқырлықты, құбылмалылықты қалайтын творчестволық тапсырмалар.
Тұтас алғанда ... ... ... кешені ғана баланың толық құнды көркемдік дамуын қамтамасыз ете ... ... ... ... баулуда жүргізілетін жұмыстар
Әлемді білім кеңістігінде мектепке дейінгі педагогиканың мәселелерін шешуде тәрбиелеу мен білім берудің жаңаша жетілдірілген әдіс-тәсілдерін іздестіру, ... ... жол ашу ... ... ... ... тарихы бар және әлемдік қоғамдастықта балаларға мектепке дейінгі тәрбие мен білім берудің негізгі нысаны ... ... ... ... ... де ... ... берудің алғашқы баспалдағының үлгісі болып қалап отыр.
Ал балалардың эстетикалық тәрбиесі осы балабақшада қаланған эстетиканың негізі − тұрмыс эстетикасымен, еңбектегі, ... ... ... ... ... ... және өнер құралдары арқылы жүзеге асырылады.
Балабақшадағы тұрмыс эстетикалық көркем қарапайымдылықтан, күнделікті тұтынылатын заттардың ... ... ... әр ... өз ... ... тұруынан басы артық еш нәрсе болмауынан көрінеді. Қабырғалардың бояуы жайдары, ашық болуы тиіс.
Балабақшаны безендіруге қойылатын талап балалардың өмірі мен ... ... ... ... ... ... жұмысының мазмұнымен анықталады. Олардың ішіндегі ең бастылары:
* Үй жиһаздарының ... ... ... ... қажеттілігі.
* Ық, қарапайымдылық, әдемілік.
* Әрбір заттың көзге сүйкімді, анық көрінуін қамтамасыз ететіндей түс пен ... ... ... Безендірудің барлық компоненттері біртұтас ансамбль құрайтын болуға тиіс[9].
Педагогикалық ғылым мен ... ... ... ... қарым-қатынастардың, ой қорытындылаудың, бағалаудың практикалық іс-әрекеттердің қалыптасуына көмектесетін неғұрлым тиімді әдістерді ... ... ... ... ... көріністерін дамытуға бағытталған сендіру әдісі;
- қоршаған ортаны жасампаздандыруға және мінез-құлық мәдениеті дағыларын қалыптастыруға арналған ... ... ... ... ... және практикалық іс-әрекеттерге итермелейтін проблемалық ситуациялар әдісі;
- әсемдікке ... ... ... жағымды ықылас тудыруға және қоршаған дүниедегі сұрықсыздыққа жеке көре қарауға ояту әдісі.
Эстетикалық тәрбиеде қолданылатын сендіру әдісінің ... оны ... ... әсем ... ... ғана ... ... екендігі. Балада эмоциялық үн қосу өнер шығармаларымен тікелей ұшырасқанда, оның қоғамдық мерекелерге қатысқан т.б. кездерінде пайда ... ... ... ... ... сөйлесу әдісі деп санауға болады, өйткені балалардың бақылауларының кез-келгені баланың сезімі мен ойын оятарлық тәрбиешінің сол сәттегі ... ... ... ... отырады. Неғұрлым жарқын да әсерлі көркем шығармаларды таңдап, тиісті ситуация мен жан ... ... білу ... ... ... ұсынылатын материалды жақсы меңгеруі қажет. Оның сөзі нақты, мәнерлі болуы тиіс. Балабақша жасына дейінгі балалардың назарын ... ... ... ... ... ... нақты мысалдар арқылы оны "ненің жақсы, ненің жаман" екенідігіне сендіреді.
Үйрету, жаттықтыру әдісінің мәні - ... ... ... ... ... және соған сәйкес белсенді іс-әрекететуге үйрету. Жүйелі түрде көркем іс-әрекетке жаттығу, шамасы келгенше таяу маңды ... ... ... ... ...
Үйрету, жаттықтыру әдісі көп қайталауды талап етеді. Ол түрлі жағдайларда қолданылады. Ситуацияны ... ... ... пайдалануға, одан әрі жетіле түсуге көмектеседі[12].
Қазіргі кезедегі педагогика ғылымында сабақтарда "проблемалық" ізденіс ситуацияларын тудыру, әр балаға әр ... және ... ... ... ... қарау қажеттігін қарастыратын көркем білім беру шығармашылығына ... мән ... ... мақсаты және оның міндеттері бағдарламада тұжырымдалған. Көркем іс-әрекет өнердің, әдебиеттің түрлі түрлеріне сәйкестендіріледі және ... ... ... ... ... ... т.б. тартуға бағытталған.
Мұнда пайдаланылатын құралдарға әдеби, музыкалық шығармаларды, иллюстрацияларды, шағын мүсіндерді, қуыршақ, көлеңке театрларының ... ... ... ... ... және басқаларды жатқызуға болады. Олар іс-әрекеттің әр түрлі тәсілдерін игеруге көмектеседі.
Қазіргі жағдайда балабақшада эстетикалық тәрбие беруде мына міндеттер алға ... ... ... қабылдаудын, эстетикалық сезімін, елес-қиялын жүйелі дамыту. Өнердің барлық түрлері, табиғат пен ... ... ... тікелей эмоциялық ықыластылық, қуаныш, толқу, таңдану қызығу тудырады.
2. Балалардың тұрмысқа, табиғатқа, қоғамдық қарым-қатынасқа әлі келгенше әсемдік ... ... ... мен әдетін баули отырып, оларды өнер саласындағы іс-әрекетке тарту.
3. Балалардың эстетикалық талғамының ... және өнер ... мен өмір ... ... бағалай білу қабілетін қалыптастыру.
4. Балалардың көркем шығармашылық қабілеттерін дамыту. Олардың өнермен байланыстағы іс-әрекеттері әрқашанда ешқандай зорлықсыз, қуанышты талпыныспен, шығармашылық қиялмен, ... ... ... ... Бала ... ... ... дамыған болса, оның көркемдік іскерлігі соғұрлым кеңірек болады.
Балабақшада эстетикалық тәрбие беру жөніндегі ... ... ... ... жақтарымен тығыз байланысты, ұйымдастыру формалары тым сан алуан және оның ... ... әр ... ... көрініс табады[17].
Бұл жұмыс мыналарды қарастырады:
- тұрмыста, еңбек, ойын процесінде қоғамдық және табиғи құбылыстармен таныстыру арқылы ... ... ... ... ... тәрбиелеу;
- өнер құралдарымен эстетикалық тәрбие беру (көркем тәрбие, ... ... ... деген эстетикалық көзқарасты тәрбиелеу баланың жеке басының көптеген қасиеттері қалыптасуына көмектеседі. Бұл - жас ... ... ... қиын ... ... де ұзақ ... ... ең маңызды міндеттерінің бірі - баланы өнерге даярлау. Сондықтан балабақшадағы жұмыс мазмұны, қазіргі балабақша талаптары және оның даму ... ... ... ... ... ... оның қажетті білім және дағдылары бойынша жинақтауымен ғана ... жаңа ... ... ... және әркекет ете білуінен де көрінеді. Егер педагог оқыту мен тәрбиелеудің әр кезеңінде ... ... ... сүйенсе және балаларды бұдан әлдеқайда жоғарырақ сатыларда күтіп ... ... ... ... бұл ... оның ... ... қолы жетеді.
Эстетикалық тәрбие жөніндегі жұмысты дұрыс ұйымдастыру үшін оның әр түрлі жас топтарындағы балалар тәрбиесінің жалпы міндеттеріне сәйкес үлгі тұтарлықтай ... ... ... ... ... ...
Бұл эстетикалық тәрбие құралдары мен әдістерін іріктеуде кездейсоқтыққа, жүйесіздікке, біржақтылыққа, ұшырамауға мүмкіндік береді, практик-педагогтарға жұмыс жоспарлауға, материалды белгілі бір ізге ... оның түп ... ... ... ... баланың өмірге деген көзқарас белсенділігінің тууына әсерін тигізетін қабылдаудың, ... ... ... және ... ... бейімділік пен қабілеттің дамуына бағытталған. Бұл қасиеттердің көрініс беруін және олардың дамуын қадағалау білім және дағдыны үйретудің нақты ... ... ... ... ... ... оқшауланып алынбайды. Бала өмірінің көп жақтарына бойлай енумен бірге ол ... ... ... дене дамуымен тығыз байланысты және олардың іс-әрекетін ұымдастырудың негізгі формаларында: ойын, ... ... ... ... және ... ... ... жүзеге асырылады.
Эстетикалық білімнің негізі - ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті. Балабақшада эстетикалық тәрбие балалардың ... тыс ... ... ... ... Эстетикалық тәрбиенің өмір елегінен өткен көптеген факторлары бар. Адам өмірінде эстетикалық көзқарас әрдайым қуатты рухани ретінде көрінеді. Балаға балғын ... ... ... ... ... тән нәрсе. Адамның әсемдікті - жексұрындықты саралай ... ... ... әсер етеді.
Қазақстан Республикасында балабақшада балаларға тәрбие беруге көп назар аударуда. Соның ішінде балабақша жасында балаларға эстетикалық ... ... ... орны зор. Алғаш бала балабақшаға келісімен бала өмірінде, психикасында жаңа өзгерістер болады. Оған алғаш әсер ... яғни ... ... ... ... ... қатар эстетикалық тәрбие беретін біз болашақ тәрбиешілеp[5].
Эстетикалық тәрбиенің барлық түрлері балалардың еріктік, қызығушылық, бейімділік принциптері ... іске ... Көп ... ... жұмыстарды тиімді ұйымдастыру, балалардың эстетикалық дүниетанымының негізгі көзі болады. Эстетикалық тәрбиесіз ... бала ... көз ... ... ... ... Эстетика балаға қоғамда, үйде, сыныпта яғни адам өмір ... ... ... ... ... ... балалардың эстетикалық көзқарасын тәрбиелеуде ықпалы мол. Кескіндеме, ... ... ... ... ... ... мен өнер, табиғат және қоғам әсемдігі өрнектеледі.
Бейнелеу өнері шығармалары әсемдік үшін күреске шақырады, адамдар мұраттарына, күнделікті өмірдегі ... ... ... жасайды. Бейнелеу әсемдікті түсіну мен нәзік сезіну, алған әерін бейнелеу өнері құралдарымен шамасына сай ... ... ... салу ... тыс ... Жеке ... ... мүсін, сызықтық суреттерде әсемдікті жасау қабілеті, олардың өзіндік іс-әрекеті бейнелеу өнерін тану барысында қалыптаса бастайды.
Тәрбиеші ... ... өз ... ... ... сабағындағы тапсырмамен үйлестіреді. Бейнелеу өнері пәндері балалардың шығармашылық қабілетін дамытады. Олар қоғамдық өмірдің, адамдар қатынасының еңбектің ... ... ... Әсіресе бейнелеу өнері сабақтары балаларды әдемілікке баулиды, таным ынтасының, бейімділігінің, қабілетінің дамуына ықпал жасайды. ... ... жас ... ... ... ... Олардың мұндай әдебиеттердің дамуына бейнелеу өнері жасайды. Табиғаттың ұлылығы, ... сыры ... ... ... ... ... ... құбылыатардың бай эстетикалық сымбатты жөнінде мәліметтер алады[18].
Бейнелеу өнері сабағында пейзаждың кесіндеме шығармалары, суреттік шығармалар ... ... ... байытады.
Сонымен, бейнелеу өнері пәндерінің балаларға эстетикалық ... ... ролі ... зор десек, ол асыра бағалау болмас еді. Балабақшагегі эстетикалық тәрбие балалардың сабақтағы ... ... ... ... ... өмір ... өткен көптеген формалары бар.
Шығармашылық үйірмелер - олар әдебиет, музыка, хореогарфия, бейнелеу өнері т.б. ... ... ... ... ... бірі - көрмелер, сайыстар.
Көрмеде балалардың бейнелеу өнері, қабырға газеттері, қолжазба журналдары ... ... ... ... ... ... әңгімлер орындалады. Сайыс балаларды қуанышқа бөлейді, келешекке үмітін тұтандырады.
Балабақшада бейнелеу өнері пәні негізінде музыка, кескіндеме және ... ... ... Онда ... ... өз шығармаларымен таныстырады, пікір алмасады, ұсыныстар айтылады. Шығармашылық конференцияларда балалардың зерттеу жұмыстары туралы баяндамалар, рефераттары талқыланады. ... ... ... құнды пікірлер айтылып, ұсыныстар беріледі.
Балабақшада бейнелеу өнері сабағында алдын-ала жасалған жоспарларға сәйкес эстетикалық саяхат өтікізіледі Саяхаттын ... ... ... ... ... ... театр, кинотеатр, түрлі көрмелер. Көркемөнерпаздар үйірмесі балалардың өнерге әуестігін, қызығушылығын, талғамын дамытуда үлкен роль атқарады.
Көркемөнерпаздар ... ... және ... ... ... ... ән салуға, билеуге машық, музыка аспаптарында ойнай білетін қабілетті балалар қабылданады.
Эстетикалық тәрбиенің түрлері балалардың еріктік, қызығушылық, бейімділік ... ... іске ... ... балалардың эстетикалық мәдениетіне басқа факторлар әсер етеді. Мысалы, жарық ... ... ... ... ... ... ... қолайлы жұмыс орында балалардың эстетикалық танымын, белсенділігін ... Көп ... ... ... тиімді ұйымдастырумен балалардың эстетикалық дүниетанымының негізгі көзі болады. Басты мәселе, күнделікті өмірдегі әсемдіктен адам мен табиғаттың бірлескен ... ... ... пайда болғанын ұғындыру. Осының негізінде ғана бала өз еңбегінің пайдалы екенін және оның сұлулығын көре ... ... өмір ... ... адам екенін түсінеді. Мұны жүзеге асыруда көпшілікке хабар тарату құралдарын және баспасөз материалдарын кең пайдалануға болады[7].
Қазіргі кездегі эстетикалық тәрбиенің міндеттерін шешу үшін ... осы ... ... ... ... ... Мәдени құндылықтарын жасауда әр халықтың өзіндік ерекшелігі бар. ... ... ... ... өмір ... ... ... байланысты өте нәзік байқағыштық тән. Кең далада қозғалыс ... ... ... ... күйін анықтау, ауа райының өзгеруін алдын ала болжау, өсімдіктердің өте дәл тауып қою ... ... ... ... ... ... ... әдет-ғұрыптың, еңбектің, әндері мен өлеңдері ерекше орын ... ... да ... ... ... ... қызмет етті. Халқымыздың әндері, жанры және тақырыбы жағынан өте бай. Көптеген әндер би қимылдарымен байытылады.
Қазақ ... ... ... ... таң қаларлықтай. Олар бос уақытта пайдаланылып жас ұрпаққа эстетикалық тәрбие беру ... ... ... ... ... ... қолданбалы қолөнер бұйымдары, олардың әшекейленіп жасалуы эстетикалық тәрбиеде өз алдына бір сала. Ағаш, тері, металл өңдеу өнері әлемге әйгілі. Эстетикалық ... ... ауыз ... ... өте зор. Оның ... ... бүкіл өмір тәжірибесін қамти отырып, жас ұрпақ санасын, әсемдік сезімін, талғамын, қажеттілігін ... ... ... ... ... ... біз халықтың жинақтаған педагогикалық білімі мен тәрбие тәжірибесіне сүйенуіміз қажет.
Жеке адамның жалпы мәдениеті үйелменде, ұжымда, жұртшылық ... ... ... ... ... ... жеке басының эстетикалық тәрбиесіне ерекше көңіл аудару мұраттары мен ата-аналар алдындағы ... ... ... бірі ... ... ... жалпы мәдениеті, яғни эстетикалық тәрбиенің мақсаты, жақтары, ізеттілік, ұқыптылық, жылы шырайлылық, қайырымдылық, ... ... ... ... ... - бұл ... эстетикасы, киім-кешек эстетикасы, үй-жай эстетикасы, өзін ұстай білу үлгісі, дене ... С. ... ... бұл ... зор мән ...
С. ... айтуы бойынша адамдармен жылы, шынай қарым-қатынас, көршілерге қайырымды, сенімді дос және өнегелі болу - осының бәрі моральдық эстетиканың ... ... Әр ... өз ... ... ... ... тырысады. Мысалы, бөлме қабырғаларына жапсырылатын түс қағаздарын, терезе перделеріне қалай таңдап алуын, бөлмелерде мебельді қалай әдемі етіп орналастыруға ... ... ... ... ... ... яғни осы сияқты жұмыстарды өз бетімен орындауға үйрету, дағдыландыру балалардың эстетикалық сезімін, танымын тәрбиелейді және эстетикалық ұғымын қалыптастырады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Сонымен балабақшадағы ... ...... ... тәрбие арқылы көркемдік өнерін қалыптастырудың маңызды құралдарының бірі. ... ... ... ... қатынас тәжірибесін жүйелі жинауы, дұрыс көзқарастарды тереңдету мен беіту баланы қоршаған орта, өз бетінше іс-әрекетке және ... ... ... ... ... етеді.
Тәрбиеші дүниетану иесі және оны жүзеге асырушы. Жалпы баланың рухани жан дүниесі бай идеялық психологиялық және ... ... бар, ... кең және ... ... адам болу ... ... адамды, болашақ қоғам адамын рухани, интеллектуалдық жағынан дамыта тәрбиелеу ісі ... ... күн ... ... қойылған мәселе. Олардың барлық жағынан сұлу, жайдарлы әрі кішіпейіл,ақылды, батыл, ержүрек боп өсуын қалаймыз.
Қазақстан Республикасының азаматтарының жаңа әлеуметтік - экономикалық ... ... ... (1995) ... мәдени білім беру тұжырымдамасы (1996) сияқты тарихи құжаттарда және елбасы Н.Назарбаевтың "Ғасырлар тоғысында" атты ... ... ... ... зор көңіл бөлініп, оған ғылыми дәйекті жауап іздестірілген. Ол өркениет әлеміне қазақ ... ... ... ... ... ... дүниеге келген күннен бастап тәрбиелеуді керек етеді. "Жас бала - жаңа өркен жайған ... ағаш ... ... ... ... отырғызған көшетте қашан тамыры тереңдеп, жапырағы жайқалып, саялы ағаш болып өскенше мәпелеп күтіп, үзбей тәрбиелеуді керек етеді. Дамуда сол ... олай ... ... көрегенді, түп-түзу, жып-жинақы, әсем бейнелі балаға қараудың өзі тым жарасымды.
Жастарымыздың үлгі ... ең ... ... сыртқы адамгершілік-эстетикалық сапаларын үйренетін адамы міне осындай ... ... ... "Ғасырлар тоғысында" еңбегінде "Тәрбиенің түпкі мақсаты − қоғамдық нарықтың қарым-қатынасқа көшу кезінде саяси-экономикалық және рухани дағдарыстарды жеңіп ... ... ... ХХІ ... ... ... өмірге икемделген жан-жақты мәдениеті жеке тұлғаны тәрбиелеп қалыптастыру" деген тұжырымдама жасаған. Осы орайда халқының ... ... ... ... ... сүю арқылы нағыз мәдениетті маман даярлау да бүгінгі күннің көкейтесті мәселесі.
Балаларды жақсылыққа, әдемілікке, машықтандыру оны ... ... ... ... ... ... ... білудің, сонымен бірге өзін-өзі тәрбиелеудің нәтижесі болмақ. Егер бала ... ... да бір ... мінез-құлық болса, одан арылып тазару, өзін-өзі тәрбиелеу ешқашан да кеш болмақ емес.
Бұл жерде үстелде отыру, тазалық сақтау, ... ... өз ... жақсы қарым-қатынас жасау барлығыда әдемі, тартымды, маңызды және ең бастысы осы.
Қазіргі кезде барлығымыздың ... ... ... ... ... мен ... ... адамға әдемілікті берсе де адамның өз қолымен қосатын бояулардың да мәні зор. Өйткені "баланың мәдениеті мен ... ... оның сырт ... ... ... де көрінеді. Олай болатын себебі біздің эстетикалық, ... ... сырт ... ... мен рухани кемелдіктің табиғи біте қайнасуы".
Қазіргі жаңа дәуірдің, егеменді еліміздің адамдары, жастары қай жағынан болмасын ... ... сай болу ... Олар ... ... бала болу мен ... көркем мінез-құлқы тамаша, сымбатты, әдепті, мейірманды болуға міндетті.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1.Қазақстан ... ... ... ... 27.VII - 2007ж. ... 2007.
2.Қазақстан Республикасының Орта білімді дамыту тұжырымдамасы. . 19 маусым. 1987ж
3.Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасы. Астана, 26 ... ... Б. А. ... ... ... 1997. - 136 с
5. Бейнелеу өнері / Ү-ҮІІ кластарға арналған//құраст. Ә. О. ... - ... ... 2001. - 152-158 ... ... ... ... Бейнелеу өнері мен дизайн шығармашылығы//2010ж
9. Нұрғашев Р.Н. Шаңырақ (үй-тұрмыс энциклопедиясы) Алматы, 1989ж
10. Ү.Ибрагимов Алматы. ... ... ... ... Н.Ә. 2007 ... , Алматы, 2007ж. Білім баспасы.
13.Оқу-тәрбие үрдісінде инновациялық әдіс-тәсілдерді пайдалану-заман талабы. Республикалық ғылыми конференция материалдары Қаз Ұ.У.2004
14.Инновациялық оқытудың ... ... ... 2006 ... атындағы ХҚТУ Шымкент ғылыми-әдістемелік конференцияның материалдар жинағы, Шымкент 2004.
15.Сабыров Т.А. ... оқу ... ... ... Алматы . 1978ж.
16.Сәрсенбаев Т. Ұлттық сана-сезім мен ұлттық қадір-қасиет. Алматы, 1990ж.
17. М.Жұмабаев.Педагогика. "Рауан" баспасы 1993ж.
18. ... ... ... теориясы мен әдістемесі. Алматы.1999ж.
19.Қазақстан Республикасының мелекеттік жалпыға міндетті ... беру ... ... ... Эстетикалық мәдениет журналы 10, 2002ж.
21.С.Дүйсебаев. Жаңа педагогикалық технология - бастауыш мектеп. №2, 2003.
22.Сағымбаев.Ә. Бейнелеу өнері сабағында шығармашылықты ... ... 2001. ... ... ... ... Алматы 1999.
24.Н.Нұрмұхаметова. Эстетикалық тәрбие берудегі табиғаттың маңызы журналы №11 2004ж.
25.Н.С.Тілеуханов. Эстетикалық тәрбие қалыптастыру. ... 1997ж. 7.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Педагогика мамандығының пайда болуы мен қалыптасуы6 бет
Инвестициялық жобаларды іске асыру кезіндегі техникалық-экономикалық есептердің сатылары мен түрлері12 бет
Кембридж бағдарламасы бойынша мектепте өзгерістерді қалай енгізетін боламыз6 бет
Патенттік құжаттар4 бет
Санау жүйесi. Санау жүйесінің түрлері. Бір санау жүйесінен екіншісіне өту жолы.5 бет
Тригонометриялық теңсіздіктерді шешу13 бет
Қазақстандағы жоғары мектептің жағдайы және дамуы15 бет
Ұлттық педагогикалық ойлар32 бет
"көркем бейненің танымдық, эстетикалық мәні"12 бет
12-жылдық білім берудегі компьютерлік графиканын мүмкіншіліктері13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь