Мектепке дейінгі ұйымдарда жүргізілетін бейнелеу өнері және әдістемесі

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ ҰЙЫМДАРДА ЖҮРГІЗІЛЕТІН БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІ ЖӘНЕ ӘДІСТЕМЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Қолданбалы сәндік өнердің даму тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Мектепке дейінгі ұйымдарда бейнелеу өнері және әдістемесінің маңызы мен мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7

ІІ МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ ҰЙЫМДАРДА ЖҮРГІЗІЛЕТІН БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІ ЖӘНЕ ӘДІСТЕМЕСІНІҢ ПРАКТИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
2.1 Мектепке дейінгі ұйымдарда бейнелеу өнерін оқыту әдістемесі ... ... ... ..13
2.2 Мектепке дейінгі ұйымдарда бейнелеу өнері және әдістемесін ұйымдастыруға арналған зерттеу жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
КІРІСПЕ

Зерттеу жұмысының өзектілігі: Қазақстан республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Жаңа онжылдық-жаңа экономикалық өрлеу- қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» атты халыққа жолдауында «балаларды мекепке дейінгі оқыту мен және тәрбиемен қамтамасыз етуді арттыруға бағытталған Балапан арнайы бағдарламасын әзірлеп, іске асыруға кірісуді тапсырамын. 2020 жылға қарай орта білім беруде 12 жылдық оқыту моделінің табысты жұмыс істеуі үшін Үкімет барлық қажетті шараларды қабылдауы тиіс». Олардың отандық білім беру жүйесінің флагманы болып,осы заманғы оқу бағдарламаларын кейіннен оларды бүкіл республика бойынша енгізетіндей етіп әзірлеу мен байқап көру жөніндегі басты алаңға айналуы үшін қолдан келгеннің бәрін жасау қажет-деп атап көрсеткен еді. Аталған стратегияны жүзеге асырудағы басым бағыт білім беруді жаңарту – Қазақстанның бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік туғызатын маңызды құрал болуында. Білім берудің бағыт-бағдары Қазақстан Республикасының Ата Заңында, Қазақстан–2030 стратегиялық бағдарламасында, Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасында, Қазақстан Республикасының 2010 жылға дейінгі білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасында және басқа мемлекеттік құжаттарда негізделген.
Егемендік алып, дербес мемлекетке айналған Қазақстан Республикасының білім мен тәрбие беру саласында тың өзгерістер енгізіліп, жаңа талап пен міндеттер қойылып отыр. Соның бір – жеткіншек ұрпақтың болашақта эстетикалық, дүниетанымдық, экологиялық, биологиялық таным түсініктерін, табиғатқа деген қамқорлық сезімдерін дамытып, қоршаған ортаның әсемдігін тани білуге үйретуде мәдениетті азамат тәрбиелеуі болып табылады.
Қазақстан Республикасының тәлім-тәрбие тұжырымдамасында өскелең ұрпаққа эстетикалық, экологиялық білім мен тәрбие беру бүгінгі күн тәртібіндегі бірден-бір қажетті, кезек күттірмейтін мәселе екендігі айтылған. Соның бір көрінісі ретінде мектепке дейінгі ұйымдарда келешек ұрпақты бейнелеу өнері арқылы − қоршаған ортаны қорғау, әсемдікті, сұлулықты тани білу, өсімдіктер әлемін күтіп баптау, табиғи қорларды тиімді пайдалану жөніндегі іс-әрекеттер арқылы балалардың таным-түсініктері дамып қалыптасқан болар еді.
Мектеп жасына дейiнгi балаға бейнелеу өнері, көркемөнер арқылы, яғни бейнелеу іс-әрекеті мен музыка сабақтары негізінде эстетикалық тәрбие беру мазмұнын ғалымдар: Т.Н.Доронова, В.С.Ветлугина, В.А.Езикеева, В.М.Изгаршева, В.Б.Косминская, Т.С.Комарова, Т.Г.Казакова, Н.П.Сакулина, Н.Б.Халезова, С.Г.Якобсон т.б. зерттедi [2]
Зерттеу жұмысының мақсаты: мектепке дейінгі ұйымдарда жүргізілетін бейнелеу өнері және әдістемесін теориялық және практикалық негізде ұсыну.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік жалпыға міндетті білім стандарты. Жалпы бастауыш білім. Алматы, 2003.
2. Мұқашев М.С., Сейтімов А.Ғ., Хамзин Н.А. Бейнелеу өнерін оқыту әдістемесі: Оқулық. Астана:Фолиант, 2008. 102-104 бет,
3. Болатбаев Қ., Ибрагимов Ұ.,Бейнелеу өнері оқыту әдістемесі.,Алматы «Атамұра»2000.,21-22 бет.
4. «Бейнелеу өнері» оқулықтары. 1,2,3,4 сыныптар. Алматы, 200-2003.
5. Марғұлан Ә. «Қазақтың сәндік қолданбалы өнері». -Алматы: Өнер, 1986,
6. АрғынбаевХ. Қазақ халқының қолөнері.-Алматы :Өнер, 1997
7. Әбдуәлиева Ш. Халық қолөнері. Алматы 1992ж. Қасиманов С.Қазақ халқының қолөнері. Алматы «Қазақстан» 1995ж.
8. Марғұлан А.Х. Казахское народное прикладное искусство. Алматы «өнер» 1986ж том1, том2, том3.
9. Нұрғалиев Н. Шаңырақ-үй тұрмыс энциклопедиясы. Алматы 1989ж.
10. Балабақша және отбасы. Алматы. 2011. № 6.
11. Рондели Л.Д. Народное декоративно-прикладное искусство. Алма-Ата 1984г.
12. Әмірғазин Қ. Қолданбалы көркем өнер. Алматы «Рауан» 1992ж.
13. Қазақстан мектебі. Халықтың қолөнер туралы. Алматы 1991ж №7 63-65 беттер.
14. Ералина А. Халық шеберлері шығармашылығын оқу-тәрбие жұмыстарында қолдану. Шымкент 1997ж.
15. Тәжімұратов Шебердің қолы ортақ. Алматы
16. Арғынбаев.Х. Қазақ халқының қол өнері ғылыми зерттеу еңбектері. Алматы. Өнер 1987 ж.128 бет.
17. Әбдіғаппарова Ү.М. Қазақтың ұлттық ою өрнектері. (оқу құралы) Алматы.Өнер. 1999ж 152 бет.
18. Еспенбетов.Б. Оқушыларды халықтың қолданбалы өнеріне баулу. Бастауыш мектеп. № 9; 10 бет. Алматы 1988ж.
19. Еспенбетов.Б. Ұрпағымыз ұмытпасын. Бастауыш мектеп. № 1; 27-28 бет. Алматы 1990ж.
20. Еспенбетов.Б. Халықтың қол өнері туралы. Қазақстан мектебі № 7 63-65 бет. Алматы 1991 ж.
21. Народное декоративно-прикладное искусство казахов.
22. Под.ред. Н.Б.Нурмухамедова. Аврора 1970 г. 207 стр.
23. Казыханова Б. Эстетическая культура Казахского народа. Алматы; Қазақстан 1973 г. 223 стр.
        
        КІРІСПЕ
Зерттеу жұмысының өзектілігі: Қазақстан республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың атты ... ... . ... ... ... беру жүйесінің флагманы болып,осы заманғы оқу бағдарламаларын кейіннен оларды ... ... ... ... етіп ... мен байқап көру жөніндегі басты алаңға айналуы үшін қолдан келгеннің бәрін жасау қажет-деп атап көрсеткен еді. ... ... ... ... ... бағыт білім беруді жаңарту - Қазақстанның бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік туғызатын маңызды ... ... ... берудің бағыт-бағдары Қазақстан Республикасының Ата Заңында, Қазақстан - 2030 стратегиялық бағдарламасында, Қазақстан Республикасының 2015 ... ... ... беруді дамыту тұжырымдамасында, Қазақстан Республикасының 2010 жылға дейінгі білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасында және басқа мемлекеттік ... ... ... ... мемлекетке айналған Қазақстан Республикасының білім мен тәрбие беру саласында тың өзгерістер ... жаңа ... пен ... ... отыр. Соның бір - жеткіншек ұрпақтың болашақта эстетикалық, дүниетанымдық, ... ... ... ... табиғатқа деген қамқорлық сезімдерін дамытып, қоршаған ортаның әсемдігін тани білуге үйретуде мәдениетті азамат тәрбиелеуі болып табылады.
Қазақстан Республикасының тәлім-тәрбие тұжырымдамасында ... ... ... ... ... мен ... беру бүгінгі күн тәртібіндегі бірден-бір қажетті, кезек күттірмейтін мәселе екендігі айтылған. Соның бір ... ... ... дейінгі ұйымдарда келешек ұрпақты бейнелеу өнері арқылы − қоршаған ортаны қорғау, әсемдікті, сұлулықты тани білу, өсімдіктер әлемін күтіп баптау, табиғи ... ... ... ... ... ... ... таным-түсініктері дамып қалыптасқан болар еді.
Мектеп жасына дейiнгi балаға бейнелеу өнері, көркемөнер арқылы, яғни ... ... мен ... ... ... эстетикалық тәрбие беру мазмұнын ғалымдар: Т.Н.Доронова, В.С.Ветлугина, В.А.Езикеева, В.М.Изгаршева, В.Б.Косминская, Т.С.Комарова, Т.Г.Казакова, ... ... ... т.б. ... ... ... мақсаты: мектепке дейінгі ұйымдарда жүргізілетін бейнелеу өнері және әдістемесін теориялық және практикалық негізде ұсыну.
Зерттеу ... ...
- ... ... ... жүргізілетін бейнелеу өнері және әдістемесін теориялық тұрғыда негіздеу;
- ... ... ... және ... ... ... берудің педагогикалық мүмкіндіктерін анықтап,негіздеу;
Зерттеу жұмысының пәні: мектеп жасына дейінгі балаларды бейнелеу өнері және ... ... ... ... ... мектеп жасына дейінгі балаларды бейнелеу өнері және әдістемесінің ерекше ... ... ... ... әдісі: проблема төңірегіндегі теориялық, ғылыми-әдістемелік әдебиеттер мен жаңашыл педагогтардың ... және ... ... ... ... ... ... сұрыптау, талдау және жұмыс түрлерін ұсынып, нәтижесін ... ... ... ... егер ... жасына дейінгі балаларды бейнелеу өнері және әдістемесімен таныстыру ... ... ... ... онда ... зейіні, таным түсінігі қалыптасқан балалар тәрбиелеу мүмкіндігіне ие боламыз.
Зерттеу ... ... ... екі ... (теориялық, практикалық), қорытындыдан, пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады.
І МЕКТЕПКЕ ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ӘДІСТЕМЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 ҚОЛДАНБАЛЫ СӘНДІК ӨНЕРДІҢ ДАМУ ТАРИХЫ
Сәндік қолданбалы өнер (декоративті) бұл өнер (латынша ... ... ... ерекшелігі бар, тұрмыста, еңбекте ұдайы қажеттілікке ие өнер. Сонымен қатар ол тұрғын ... ... ... ... , ... , ... ... үшін де қолданады. Әсіресе осы өнер түрі біздің елімізде өте ерте дамыған. Күнделікті өзіміз білетін әшекей бұйымдар (сырға, ... т.б.) ... ... ... ұлттық музыкалық аспаптар, киіз үйіміз, оның ішінде жиһаздар, ұлттық ыдыс-аяқтар осының дәлелі. -деп халқымыз бекер айтпаған [5]. ... ... ... ... ... көп ... ... бар, осы саланы ұзақ уақыт бойы зерттеген ғалымдар: С.Қасиманов , Ө.Жәнібеков, Х. Арғынбаев, Д. Шоқпаров т. ... ... ... ... үшін бейнелеу өнерінің маңызы зор. Қазақ халқының аса сәндік, көркемдік мұралары - ... ... ... ... ... ... Ол халық өнерін одан әрі қарай зерделеп, өнерді үйренуге қажетті материал ретінде де, сәндік өнерді кәзіргі заман талабына сай ... үшін де ... ... ... бойы қалыптасқан пішіндер мен тәсілдердің бай мұрасы негізінде шеберлер қазіргі заманғы сюжетті композиция ... ... ... ... ... ... ... шығармаларды дүниеге әкеледі. Оңтүстік Қазақстан облысының шеберлері ұлттық дәстүрді ... ... ... ... ... ... ... баулар жасаумен қатар, суретшілері− тері, ағаш, сүйек өңдеудің ескі технологияларын меңгеруде. Солардың арқасында халық қолөнерінің көптеген сырлары белгілі болды. ... көне ... ... мен ... ... қазіргі заманғы шеберлердің қолынан қайта жаңғыртылуда. Бүгінгі күні ... ... әр ... ... ... ... ... кілем және т.б. бұйымдар біздің үйімізді көркейтіп, жайлылық пен сән береді. Қазақ халқы−өресі биік, ... кең өнер ... қай ... ... сәндік қолданбалы өнердің тамаша үлгілерін атадан балаға мұра етіп ... ... ... мен ... ... ... ... бұйымдарын дүниеге алып келу - көптеген уақытты және еңбекті қажет етеді, ... ... ... деп, ... ... ... ... болады.
Қазақы қолөнермен айналысатын адамдарды төрт топқа бөлуге болады.
1. ...... әр ... ... жасайтын адам.
2. Ұста-қару-жарақ, ер-тұрман, сауыт-сайман.
3. Ісмер-ұлттық киімдер тігумен айналысатын, қолынан іс келетін адамдар.
* Зергер-алтынмен ... ... ... ... ... алқа ... адамдар тобы [7].
Қазақстан көне мәдениет өлкесі. Ерте ... оны ... ... мал ... егін ... ... ... өзіндік өрнегі мол, өнерін, мәдениетін қалыптастырады. Қазақ халқының қолөнері деп халық тұрмысында жиі қолданылатын өру, тігу, ... ... ... ... ... ... өнер ... айтады. Қолөнер түрлерінің әр қайсысының талай ғасырлық тарихы бар. Қазақ халқы өзінің күн көріс тіршілігіне қажетті үй-жай салуды, киім ... ... ... ... ... ... кәсібі етіп, оларды күндіз-түні тіршілік барысында пайдаланып, әсем ... ... ... сән ... құра ... Халық шығармашылығының қандай түрі болсада халық өмірі мен, сол халықтың қоғамдық тарихымен, кәсібімен ... ... ... өнер атаулының қай саласынан болсын жер жүзіндегі басқа да халықтар сияқты қазақ халқыда өзінің көне замандардан бері келе ... ... ... және бір өзіне ғана тән қайталанбастай ерекшелігімен көзге түседі. Бізді қоршаған өміріміздің барлығы ... Ал ... ... өнер және ... ... ... келтіретін халық. Қазақтың сәндік қолданбалы өнерінің тамаша үлгілері атадан балаға мұра болып біздің заманымызға да жетті. Қазақтың қолөнерін зерттеу ... ерте ... ... ... ... ғана ... ғалым этнографтар, археологтар мен суретшілердің де көңілін аударып келеді. Дүние жүзінде әр халық ... ... ... ... ... ... ... Атадан балаға мұра болатын қолөнерін жалғастырушы шеберлер әрқашанда халық арасында құрметті. Қолөнер бұйымдарын ... алып келу ... ... және ... ... қажет етеді. Қолөнердің қайнар көзі-еңбек екенін М.Горькийдің еңбек туралы, оның адамды ұлы ... ... ұлы күш ... айтатын аталы сөзін айтуға болады. Еңбек адамның іскерлігімен ой-өрісін ғана өсіріп қоймай оның ... ... ... ... ... сезімін байытады. Еңбек-өнер, өрісі-өмір жемісің,- дегендей еңбек пен өнердің егіз екенін айтқан жөн. Өнердің қай түрі ... ... ... ... ... ... ... қолөнеріне әдет-ғұрып жабдықтарымен қатар, аң аулауға, мал өсіруге және егіншілікке қажетті құрал жабдықтарда кіреді. Осыған орай қолөнердің өзі ... ... ... ... ... ... ... өрнектеу (алқа, жүзік т.б. бұйымдар) Ағаш , тас қашау, тоқыма өнері ... және ... ... тері ... ... тоқу т.б. ... ... зергерлері көркем құйма, бедерлеу, соғу, қаптау, күмістеу, темелеу, бұрау, үзбелеу тәсілдерін ... ... ... күміспен әшекейленген алуан түрлі өңір жиектері мен алқалар, асылтастардан көз салынған шолпылармен мен шашбаулар, әдемі құс ... ... мен ... осының дәлелі. Киіз үйдің сүйегі, ағаш, кереует, кебеже, сандық ... ... ... ... ши ... ... бау-басқұрлар тоқып, кесте тігіп, арқан-жіп есіп, өрім-өріп, қолдан әр алуан ыдыс-аяқ, адал бақан, ... ... және т.б. ... заттарды халық шеберлері, өнерпаздар өз қолдарымен жасап, түрлі нақыштармен әшекейлеп отырды. Шеберлер тас қашау, сүйек ою, ағаш ою, мүйіз ... ... ... ... ... ауыр ... де шұғылданды. Сондықтан қолөнер және деп ... ... ... Мысалы: тастан, балшықтан сүйекпен мүйізден, метал мен ағаштан бұйымдар жасап, оны ... ... ауыр ... ер ... ... ... тігу, жиек жүргізу, өрмек тоқу, ши орау, сырмақ сыру, ... ... киім тігу ... ... әйел ... ... Тері илеу, киіз басу, ши тарту, шом, жазы жасау жұмыстарын ерлер мен әйелдер бірлесіп атқарады [7].
ХІХ ғасырда және ХХ ... бас ... ... ... ... ... киіз ... сүйегін, ағаш төсек жасау, ағаш өрнектеу, кесте ... киіз ... ... ... ... тоқу кең өріс ... ... тоқу, кілем тоқу)
1.2 Мектепке дейінгі ұйымдарда бейнелеу өнері және ... ... мен ... ... ... даму ... жас ұрпақты нарықтық заман талаптары мен мәдениеттің даму ... сай ... ... ... ... ... ... әрбір саланың өзіндік ерекшеліктерін ескере отырып, еліміздің болашақ азаматтарын дайындау мен тәрбиелеу мақсатын алға қояды. Сондықтан бейнелеу ... ... жас ... ... және ... ... түсінуге бағытталуы тиіс. Еліміздің перспективалық бағыттарына сәйкес ... ... оқу ... ... ... ... ... айқындайды:
1. Еліміздің мемлекеттік, қоғамдық және шаруашылық өміріне белсене араласуына қабілетті, білімді, тәрбиелі азаматтарын дайындау;
2. Балалардың ... ... ... ... эстетикалық көзқарасына дұрыс бағыт олардың эстетикалық талғамын дамыту, эстетикалық тәрбие беру.
3. Балаларға қоршаған ортаны ... ... ... ... ... логикалық ойлауға үйрету, көргендерін саналы ой елегінен өткізе білуге үйрету.
4. Бейнелеу өнерінің адам ... ... ... ашып ... ... ... таныстыру.5. Сурет өнерінің элементарлық негізі туралы балаларға тәрбие беру. (Бейнелеу өнерінің алғашқы ... мен ... ... ... ... тәсілдерімен таныстыру.
6. Балалардың шығармашылық қасиеттерін дамыту, өмір шындығын эстетикалық қабылдауға дұрыс бағдар беру, ... ... ... ... және ... ... ... дейінгі балаларды әлемдік және қазақ бейнелеу өнерінің шығармаларымен таныстыру. Бейнелеу қызметіне деген сүйіспеншілігі мен қызығушылығын қалыптастыру. ... ... ... ... өте бай ... ... Бұл істе әсіресе сурет салудың орны ерекше. Сурет салу заттардың формасын талдауға және оны ұқыпты бақылауға үйретеді, дүниені тануға ... ... және ... ... ... Сурет өнері кеңістікті көру, ойлауды дамытып, образды елестету қабілетін арттырады. Ол нақты есептеуге, табиғат ... ... ... ... мен сезу ... ... [8]. ... өнерінің сабақтары өздерінің оқу-тәрбие жұмыстары бойынша да, түрлеріне байланысты да әр ... ... ... ... ... ұйым ... оқу ... төрт түрі қарастырылады, Олар: нұсқаға қарап сурет салу, сәндік ... ... ... ... ... өнер ... әңгіме. Нұсқадан қарап сурет салу сурет және кескіндеме жұмыстарымен айналысуды көздейді, сәндік сурет салу - ою-өрнектерді ... ... ... ... ... және т.б. жұмыстарын қарастырады. Өнер туралы әңгімеде балалар−кескіндеме, графика, мүсіндеу, жапсыру, сәулет ... ... және ... ... өнер ... танысады. Бұл аталған әрбір сабақ жеке тұлғаның эстетикалық тәрбиесіне, шығармашылық қабілеттерінің дамуына, дүниетанымына, жан жақты дамуына ... ... ... ... ... ... ... мен психологияға, және бейнелеу өнерінің теориясы мен практикасына сүйенеді. Бұл жалпы білім беру мен тәрбиенің мақсаттары мен міндеттерінің ... ... ... ... ... Кейде мектепке дейінгі ұйымдарда бейнелеу өнерін оқыту сыңар жақты түсіндіріледі. Барлық ықылас тәрбие мен шығармашылық ... ... ... ... ... кезекке шығарылады..
Бейнелеу өнерін оқыту мақсаттарының бірі көркемдік білім мен қатар эстетикалық ... ... ... ...... ... ... ғылымдағы және қоғамдағы әсемдікті балалардың қабылдауын тәрбиелеу. Эстетикалық тәрбие - бұл балаларды тек қана ... ... ... ... ... ... түрлері мен формаларына тарту болып табылады. Эстетикалық тәрбиенің мәні, әрбір адамның қызықты әдемі өмір ... ... ... ... ... ... көре білуге үйренуі. Өмірге деген эстетикалық қатынас адамға жігер беретін алғашқы негіз болып, еңбектің рухани қанағатқа жеткізетін қуаныш көзіне ... ... ... ... үдерісінде адамның эстетикалық көзқарасы, сезімі, талғамы және идеалы қалыптасады. Эстетиісалық тәрбие адамды игілікті істерге, әсемдікке, адамгершілік істерге ... Орта ... ... ... ... ... эстетикалық эмоциясын тудыра отырып әсемдікке тарта отырып, шығармашылық мүмкіндік тудыра отырып, балалардың әсемдік талғамын тәрбиелеу болып табылады.
Әсемдіктің ... қыр ... ... мен сүйе білу әр бір ... рухани байлығы үшін ғана емес, еңбекте де жаңа ... жету үшін ... Ол ... ... иесі ... ол ... ... түсіне де, көре де білуі тиіс. Балалардың әсемдікке деген талғамдарын ояту үшін бейнелеу ... ... ... ... ... ... сұлулыққа аударып, оларды байқауға, сезуге, қабылдауға, сүйене ... ... ... ... ... ... балаларға табиғаттағы түстердің реңдерінің формалардың сан алуандығын көрсетеді. Нұсқасына қарап отырып табиғатты, ағаш жапырақтарын, гүлдерді салу барысында, зат ... оқып ... ... ... ... олардағы бояулар мен формалардың алуан түрлігіне қызыға түседі. Мектептегі сурет салу ... ... ... көре ... ... ... өмір шындығын көре білу де өз алдына бір ... ... ... ең ... ... ... өмір ... тануға көмектесу, олардың байқағыштығын дамыту, оларды дүрыс көре ... ... ... ... ... ... заттарды, олардың алуан түрлі формаларымен, түстерімен, өлшемдерімен және басқа да ерекшеліктерімен, танысуға тиіс. Бұл таныстық зат ... ... ... және ... ... ... ... көру әсерін кеңейте түседі. Сурет салу кезінде бала заттың формасын, қүрылымын, пропорцияларын, түстер мен реңдік ... ... ... зерттейді, сол арқылы оларды ұтымды да жан-жақты, терең де нақты қабылдауға үйренеді. Мектепке дейінгі ... ... ... ... ... ... кең ... және жан жақты көре білуге жаттықтырады. Сурет салуға үйрету өзара байлынсты екі міндетті ... ... ... ... балалардың көру арқылы қабылдауын дамыту және олардың көргендерін ой елегінен өткізу дағдыларын қалыптастыру.
Ғалымдар бақылауды әлі де ... кере ... ... ... білу емес ... ... Ересек адамдардың өзі заттың форма қүрылысындағы ерекшеліктерді, оның ұсақ бөлшектерін, ... ... ... ... ... Мұғалімнің міндеті баларды осы қиындықтан шығару. Бейнелеу өнері сабақтарының ... ... ... ... және зат ... ... талдау жасауға, үйрету. Сан түрлі әсерлерден байқағандардан дұрыс қорытынды жасап оларды жалпы сипатқа біріктіру балалардың ... ... ... жаңа білімге ұмтылдырады. Саналы көру зейініні ретке келтіру, басқа зейін түрлерінің дамуына ыпқал етеді. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... оқу-тәрбие міндеттерінің жүзеге асыру процесі, балалардың қоршаған орта туралы туралы ... ... ... ... мүмкіндік тудырады, түптеп келгенде ғылыми дүниетанымының қалыптасуына ықпал етеді.
Мектепке дейінгі ұйымдарда ... ... ... бір мақсаты- сурет сала білу. Сурет салу адамға кең көлемдегі іс-әрекет мүмкіндігін беретіндігін балаға ұғындыру. Мұғалім алғашқы сурет ... ... ... ... адам ... ... ашып ... тиіс. Сурет салу кез келген іс-әрекетке, кез ... ... ... ... ... ... бағдарын меңгеру адамға машина деталдарының суретін салуға, үй құрылысының жоспарын жасауға, қарапайым заттардың формасын салуға жәрдемдеседі. Кейде біз біреуге таныс ... бір ... ... беру керектігін түсіндіру үшін жолдың бағыттарын суретке салып ... ... ... ... барған сапарында сурет салудың көптеген көмегіне жүгінген. Ол бұл сапарда этнографиялық сипаттағы суреттер салғандығы белгілі. ... ... ... ... ... ... әскери барлаушыларға жәрдем беретіндігін олардың жазған естеліктерінен оқуға болады. Жау тылына барған барлаушы жаудың әскери күштерінің орналасу ... ... салу ... ... да дәл өлшем бірліктерімен көрсете білген. Кеңес одағының батыры И.Кожедуб өзінің сурет сала білу қабілеті, сандаған әуе ... ... ... ... ... ... салу сондай-ақ агрономға, шоферға, станоктағы жұмысшыға, хирургке де күрделі істер атқаруға ... ... ... сурет салудың жобасы архитекторларға, конструкторларға қажеттігі көпшілікке мәлім [8] . Бұл жас ... ... ... ... практикалық мәнін көрсетеді. Бейнелеу өнерін мектепке ... ... ... басты тағы бір міндеті−балаларға реалистік суреттің қарапайым негіздерін, сурет ... ... мен ... ... ... ... Мұғалім балаға қарындашты қолға қалай ұстау керек екендігін, сызықты ... ... ... ... ... ... ... қалай бейнелеу керектігін көрнекті түрде салып көрсетеді. Сонымен ... ол ... ... қажетті әр түрлі материалдармен, құралдармен таныстырып, суретті қандай әдістемелік бірізділікпен орындау қажеттігі жайлы айтып ... ... ... ... дамыту барысында мұғалім балардың қиялын дамытуға көңіл бөлуі тиіс. Адам қиялы адамның көңіл күйімен байланысты, сонымен ... ... өзі ... күйге әсер етеді. Сондықтан бейнелеу өнері мұғалімі балалардың елестетулерін жинақтау процесін өмір шындығынан бастап, ... ... ... ... жаңа ... ... бағыттауға болады.
Жаңа ашылымдар, шығармалар жасау үшін қажетті маңызы бар балалардың таң қалу, ... ... ... ... ... және сақтау бейнелеу өнерін оқыту мақсатына кіреді. ... ... ... ... қарапайым, түсінікті, лайықты формада бала санасына дейін жеткізу болып табылады. Ол үшін бейнелеу өнерінің түрлерінің ... атап ... ... ... ... беру қажет. Өнер шығармасының көркемдік ерекшеліктерін талдап, балалардың қөзқарасы мен ойлау қабілеттерін қалыптастыру аса маңызды міндет болып табылады. Әңгіме кезінде ... ... өнер ... ... ерекшеліктері мен онан алған әсері туралы ойларын айтуға мүмкіндік туғызады. Шығармаға оң баға берген баланы ... ал егер ол ... ... ... және ... түсінбеген жағдайда лайықты түзету жасап, түсініктемелер береді.
Бейнелеу өнерімен ... ... және ... ... түсінуге, отан мен табиғатты сүюге бағытталады. Әңгіме барысында мұғалім ... ... өмір ... ... ... мен ... ... талдау жасау арқылы өнер шығармасын тани білуге үйретеді.
Атап өтілген оқу - ... ... ... ... үшін ... өнерді таныстырудағы белгілі жүйені ұстанып, балалармен жұмыс жүргізудің әртүрлі ... ... ... Әрбір ұйымдастырылған оқу іс-әрекеттері өзінің лайықты әдісі мен іс-әрекетке деген ерекше қатынасты қажет ... Бұл ... ... дәрістерді өткізуге деген тапқырлық пен педагогтық шеберлік маңызы орын алады. Мұғалім балаларға өнерді таныстыруда үлгерімге жеткізу үшін ... ... ... мен ... ... ... балалармен қандай жұмыс әдістерін таңдап алу керектігін білуге тиіс. Бұл міндеттер бейнелеу өнерін ... ... ... Бірақ оқу бағдарламысы мұғалім қызметінің ерекшеліктерін көрсетпейді. Ең бастысы бағдарлама туралы ... ... ... ... теориялық білімдерге сүйенген білім болуы тиіс.
Жеке адамның жан-жақты және үйлесімді ... - өте ... ... бұл іске ... бақшасы тәрбиешілерініңде қатысы бар. Эстетикалық тәрбие жүйесіне жататын ... ... ... ісі мен ... өнерінсіз адамның үйлесімді дамуы да мүмкін емес. Бейнелеу өнерін оқытудың мақсаты балалар бақшасында 1жастан 7жасқа дейінгі балаларды көркемдік ... ... ... ... Балалардың жан - жақты дамуы мақсатында балалардың бейнелеу ісін қолдану арқылы үйренуі қажет. Бейнелеу жұмыстарын ұйымдастыруда айналаны ... ... мен ... ... апару, көргендерін ой елегінен өткізіп, танымдық қасиеттерін дамыту, оны ... іс- ... ... бере ... ... ... ... үйрету көзделеді Бейнелеу іс-әрекетімен айналысу барысында іскерлік дағдыларды меңгертуде заттық, сәндік және ... ... ... ... жапсыру кезінде баланың біртіндеп, бейнені күрделендіруін, қағаз бетінде ... ... ... бере ... ... ... ... істеу дағдыларын қалыптастыру, шығармашылықпен әрекет етуге бағыттау. Оның ынта - ықыласын ескеріп, дербестікке өз бетінше ... ... ... ... ... жетуде шыдамдылыққа, төзімділікке баулу. Іскерлік дағдыларды меңгертуде бейнелеу ... ... ... ... ... ... жолдарын көрсету. Мектеп жасына дейінгі балалардың жұмысында олардың анатомиялық-физиологиялық даму ерекшеліктерін, жұмыс ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудың ерекшеліктерін ескеріп отырған жөн. Оқыту арқылы біз қоғамымыздың мұратына сай келетін қасиеттерді, жағымды мінез-құлық дағдыларын қалыптастырып, өз ұлтының, ... ... ... ... ... өз халқының қолөнерін терең түсініп, еңбектену нәтижесінде ... ... ... ету ... ... ... ... құрмет, кішіге ізет, мейірімділік пен қайырымдылық қасиеттерін еңбек әрекетіне қызуғушылығын арттырып, сүйіспеншілік сезімін тудыруға тәрбиелейді. ... ... ... ... ... ынтасының болуы, еңбек нәтижесін мадақтау, сендіру тәсілдері арқылы өз жолдастарының еңбегін бағалай білу, еңбекке деген көзқарастың болуы еңбекке бейімдеудің ... ... ... ... ... формалары:сабақ,күнделікті тұрмыста жеке дара үйрету, ойын тәсілдерін қолдана отырып балалардың өзіне-өзі қызмет ету дағдыларын қалыптастыруға, тұрмыстық-шаруашылық еңбекке, табиғат ... ... және қол ... баулу жұмыстарын жүйелі жүргізуге көңіл бөлу қажет. Бала бақша реформасында балаларды еңбек тәрбиесін күшейту және қазіргі заманға сай ... ... ... ... ... ... оқу тәрбие үрдісінің өзекті мәселелерінің бірі. Демек балаларды өнерімізге тәрбиелеу олардың сан түрінің ерекшеліктерімен таныстыру керек. Бұл ... ... ... ... салт дәстүрін бағалай білуге үйретеді. Қазақ халқы сонау ерте замандарда өмір сүрген ата-баба өнерінің қай ... ... ... қадірлеп, тіптен пір тұтып, көздің қарашығындай аялап сақтаған. Ұлттық мәдениет халықтың ежелден келе жатқан өзіне тән өнері, әдет ... салт ... ... ... ... Оған қоса ... сынынан еленіп ұрпақтан-ұрпаққа ұласып келе жатқан халық мұраларындағы озық үлгілер жеке ... ... ... ... тигізеді [9]. Сол себепті бүгінгі таңда халықтың дәстүрлі өнер түрлерін жинақтап, зерделеудің оның айналасындағы тәлім-тәрбие мен тәжірибесі негізінде ... ... ... өсе ... Осы ... ... үшін ... өнерді оқыту бала бақшадан бастау алу керек. Бала бақшада сәндік өнерді ... ... онда оның ... ... ...
Халқымыздың қолөнерінің арнасы өте кең, түрі сан алуан. Халық өнерінен әсемдік пен сұлулықты жете түсініп, сүюіміз ... ... ... ... - ... байырғы кәсібі болғаны белгілі. Сондықтан халықтың байырғы кәсібін 3 жастан бастап оқытса, сонда олар байырғы қазақ халқының өнерін ұмытпас еді. ... ... ... өнер ... ... ... ... болған өнер атасы.
ІІ МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ ҰЙЫМДАРДА ... ... ... ЖӘНЕ ӘДІСТЕМЕСІНІҢ ПРАКТИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
2.1 Мектепке дейінгі ... ... ... ... ... ... өнер де ... өнерінің өзге түрлері сияқты балалардың сұлулықты сезіну қабілетін дамытады. Қолданбалы сәндік өнердің бір түрі декоративті сурет ... ... ... ... ... ... балалар ұғымына өзінің әсемділігімен, композициясының қрапайымдылығымен өте жақын. ... ... ... әр түрлі халықтардың, өлкелердің декоративті өнерімен таныстыра отырып, олардың бойында Отанға, әрі ... ... ... иелеріне деген сүйіспеншілік сезімдерін тәрбиелеуге тиіс. Декоративті сурет салуға үйрететін педагогтың алдында мына ... ... ... ... ... ою-өрнектерді құруға байланысты композицияларды сезіне білетін қабілетті дамыту;
-түсті сезіну қабілетін дамыту;
-декоративті өнердегі әр қилы стильдерді айыра және ... ... ... өз ... ... білу ... дамыту
-қарындашпен, қылқаламмен жұмыс істеуде жинақтаған техникалық дағдыларын одан әрі жетілдіруі керек;[11].
Педагог балаларды декоративті сурет салуды үйретуде ... ... ... ... ... бояулардың әр қилы түсімен, композициямен, форма элементтерімен өзара тығыз байланысын көре білу қабілетін дамытуға тиіс. Бала заттардың ... ... ... сол ... ... міндетіне және формасына қарай өзгеріп отыратындығын сезе әрі түсіне білуге тиіс. Ол сонда ғана безендірудің мәнін, орынды, мақсатқа сай ... және ... мен ... ... байланысын түсінеді. Балалар декоративті сурет салумен таныса отырып, симметрия және ритм деген ұғымдарды анық ... ... ... ... ... ... өнер ритм мен ... өмір сүре алмайды.
Декоративті сурет салуда түсті сезіне білу ... ... ... ... ... ... Оюлы нақышта бояудың түсі композициясымен тығыз байланысты, ал ... олар ... ... ... бірлікте болады. Әрине, мектеп жасына дейінгі балалардың түсті сезіне білу қабілеті ерте дами бастағанмен олар түстің үйлесу мүмкіндіктерінің бәрін бірдей ... ... ... ... салуда бояудың алуан түсін пайдалану міндеттері әрбір топтың өзінде ақ қиындай, күрделене түседі. Мұның өзі ... ... ... анық ... ... ... ... басталады да, жұмсақ және суық түстердің әр түрлі реңктерін үйлестірумен аяқталады.
Бұл міндеттерді балалар қарапайым бейнелеу ... ... ... соң ғана ... асыруды бастауға болады, себебі, олардың назарын жаңа міндетті шешуге, яғни керек формаларды белгілі бір тәртіппен орналастырылған әшекейлі өрнек ... ... ... бейнелеу барысындағы алғашқы дағдыларды 1 және 2 кішкентайлар тобында берілген тапсырмалардың декоративті сипаты бар. Бірақ бұл сабақтардың ... ... - ... ... ... ... қайта керісінше, түзу сызықтарды әр түрлі бағытта жүргізе білу дкғдыларын бекіте түсуді ғана ... ... ... ... ... ... төрт ... басталады. Декоративті сурет салу естиярлар тобында мынадай міндеттерден тұрады.
-Жолақтағы, квадраттағы, шеңбердегі ою-өрнектердің формаларын бір ырғақта орналастыра білетін ... ... ... сезіне білетін қабілетті - қарама қарсы түстерді әдемі үйлестіретін дағдыны дамыту
-қылқаламды пайдалануда жинақталған, техникалық дағдыларды ұшын ... ... ... ... ... түзу сызықтар жүргізуге және олардың арасындағы бояуды бір ырғақта жағу блмаса нүктелер ... ... ... ... түс ... алма ... ... және олардың орналасуын өзгертіп отыруды үйренеді.
Алғашқы суреттердің композициясы өте қарапайым, бір ғана ... ... ... ... ... шығу. Адамға тән қол қозғалысының ырғағы бұл қайталауды жеңілдетіп, сонымен бірге ырғақты бейнелеу формасында бере білуге ... ... ... ... формасы немесе түсі бойынша екі элеметті алма-кезек ауыстыруға ғана қабілетті келеді.
Сурет пен аппликация арқылы декоративтік бейне жасағанда, ... ... ... қай ... ... ... ... бетіне орналастыруды, өрнек элементтерін осы формаларға бөлуді үйрету. Сондықтан декоративтік сурет пен декоративтік ... ... ... ... ... керек.
Декоративтік аппликацияның өрнек элементтерін балалар әзір күйінде алады және ішінара өздері де жасайды. Мысалы, тік бұрышты екі бүктейді де, ... ... ... ... ... ... ... кесіп екі ұшбырыш, дөңгелекті екіге кесіп екі жарты дөңгелек алады. Осы ... ... егер ... шықпаса, орындары ауыстырып, жылжытып форманы өзгертеді, басқа түсті алуға ... бір ... ... алға ... ... ... және ... қанағаттантындай, бұдан гөрі әдемірек болу жағы іздестіріледі. Сондықтан аппликацияға ... ... ... тез ... ... жаңа формаға өрнек жасауға дағдылануды аппликациядан бастау керек, сонда декоративтік сурет ... ... ... ... өрнек элементтерін беруге аударатын болады.
Ең алдымен балалар бұйымға ... салу ... не ... және неге керек екенін мағлұмат алуға тиіс. Ең жақсысы - мұны балалардың киімдерінен-алжапқыштарынан, свитерлерінен, шапкаларынан, ... және тағы ... және ... Мұндай әңгімені, күннің 2 жартысында, 10-15 минут уақыт бөліп, барлық балалармен өткізу керек. Өрнектің композициясы мен оны ... ... ... ... ... әр ... ... қарастырған жөн [12]. Егер осыдан кейін декоративтік сурет сабағы ... ... ... ... ... ... ... балалардың алдына декоративті сурет салудың күрделі анағқрлым қиын міндеттерін қоюға болады. Өйткені, олардың эстетикалық сезіну қабілетінің даму ... ... ... ... ... Балаларды мына төмендегілерге үйрету қажет:
-ою-өрнектердің симметриясын қағаздың формасына немес заттың көлеміне ... ... ... ... әр ... ... ... сызықтар мен формаларды шөптерге тән элементтерді пайдалана білуге үйрету;
-фонға, соның түсіне қарай әр түрлі бояулардың үйлесімін таба ... ... ... ... ... ... ... әуелі балалар естиярлар тобында жүріп үйренген икемділігін бекіте түседі. Бұл үшін олар түзу ... бояу ... ... ... әр ... ... ... құрастыратын болады. Бірақ бұл сабақтар естиярлар тобында өткен жаттығуларды тектен-тек қайталауға жатпайды. Мұнда түстің алуан түрлерінің ішінен қежетін және ... ... ... әр түрлі элементтерді қалауынша таңдауға мүмкіндік беріледі.
Балалар 1- тоқсанда шеңберге ою-өрнектерді салуға ... Олар ... ... ... ... ою-өрнектермен толтырады. Олар ою-өрнектердің әлементтерін шеңбердің орталығынан бастап, концентрлі ... ... ... түрде орналастыруды бірте бірте дамытады. Квадрат пен ... ... ... үйренген соң, оларға ұшбұрышты овал алтыбұрышты және бұлардан да қиын, формаларды ою-өрнектермен безендіру жаттығулары беріледі ... ... ... ... ... түрлі спектрлерінен түрлі түсті фонмен үйлестіруге, ою-өрнектері әр қилы көлемді формаларды құрастыра, қиыстыра білуге үйренеді. Мұндай суретті сала білудің ... ... бір ... ... ... бір ... ... алудың күрделігінен. Өйткені, әуелде композицияны тұтас елестете алмайсың да, тек оның ... ғана ... ... ... ... ... ... өзінің формасын жазықтықта орналасуына қарай өзгертіп отырады. Сондықтан да балаларға сурет салуға ұснылатын көлемді, ірі заттардың формасы ... ... ... ... балаларды үйретудің міндеттері: заттардың атқаратын қызметі мен ерекшелігіне орай ою-өрнектерді жазық және көлемді ... ... ... композициялық сезіну қабілетін дамыту;
-әр алуан түсті және олардың әр түрлі құбылатын реңктерін әр қилы үйлесімде пайдалана ... ... ... ... ... ... ... сан алуан түрлерінің ерекшеліктерін көре білуге және соның кейбр ... ... ... ... ... ... үйрету;[14].
-қылқаламмен, қарындашпен жұмыс істеу үстіндегі техникалық дағдыларын жетілдіре түсу керек.
Балалар мектепке даярлық тобына дейін ... ... және тік ... ... құру ... ... ... келеді. Енді олар жаңа формаларды, яғни тік бұрышты немесе көп бұрышты формаларды және ... ... тағы ... ... ... әр қилы ... салуды қарастырады. Бұл заттардың дұрыс геометриялық формасы болғандықтан, бұларға салынатын ою-өрнектер де әр ... ... ... ... заттарды берер алдында тәбиешінің өзі әшкейлерді ұқыппен карап, талдап алады. Олар бутоннан (гүлдің қауызы) ... және ... ... ... әшекейлерінің бояу түсінің ерекшелігі, яғни бір гүлге немесе бутонға екі түсті реңк, күңгірт қызыл және қызғылт, немесе көк және ... ... ... және ашық ... тағы ... ... Бұл ... балалар өте жақсы меңгеріп алады әрі бояған кезде ... ... ... бір ... тән және қажетті: алдымен таңдап алынған түспен дөңгелек сызылады, оған сол түстегі күңгірттірек реңкпен дәл ортасына емес, шетіне кішкентай дөңгелекше және оның ... ... доға ... ... ... ... өте ... тек бірнеше ғана варианттары бар. Ортасына әдетте ең ірі гүл, ал бүйірлеріне ең майдалары салынады. Гүлдің сабағы кеске көлденең жайғасып, ... ... ... ... ... мүмкін. Сабақ доға секілді иіліп тұрады.
Бутондарды, жапырақтарды және гүлдерді салуды үйренген соң, бір ... екі ... ... ... ... ... ... композициялардың әр түрлі жолдарын ойланады, халықтық көркемсурет ерекшеліктерін сақтай ... ... ... ... ... мен ... әр ... әшекейлейді. Бұл суреттерді гуашь бояуымен ақ немесе түрлі түсті қағазға ... ... ... ... ... тек қана қағазға салумен шектеп қоймай, егер мүмкін жағдай бола қалса, оларға балшықтан, ағаштан, картоннан, ... ... ... ... ... ... ... орынды. Декоративті жұмыстар тек сабақ үстінде ғана ... ... - ақ бос ... да ... ... жағдайларда балалар өз қалаулары бойынша кейде азғантай топ болып, ... бәрі ... ... ... салтанатқа даярлану, залды көркемдеу тағы басқа тартылады. ... ... ... қатысуы әр түрлі болады, біреулері композиция бөліктерін ойып-қиып жатса, екіншілері оларды әшекейлейді, содан соң ... ... ... ... ... ... ... даярлау, сол сияқты орындалатын жұмыстардың барлық жоспарын жасау тәрбиешіден талап етіледі. ... ... іске ... ... ... ... бос болмай, қызыға істеулеріне көңіл бөлген дұрыс [15].
Даярлық ... ... ... ... оның ... ... жасалғанымен таныстыруға болады. Алайда балаларға не белгілі екенін білмей ... ... ... ... ... ... Кім суретші деп атайтынын олар біледі ме екен, сол жайлы сұраңыз. Егер балалар дұрыс жауап бере алса, онда ... ... ... ... суретші деген-адам, оның қағазға қарындашпен сурет салатынын, енді біреулерінің кітапты иллюстрациялайтынын, сондай - ойыншықтар, ыдыс-аяқтар мен маталарды әшекейлейтін ... де бар ... ... ... ... қолы ... ... табуға балаларды жұмылдыру керек. Әрбір бала өз халінше ол заттардың әдемілігін, қалайша әшекейленгенін түгел айтып ... ... ... ... ... ... жөн.
Сонымен қолданбалы, яғни декоративті сурет салуды балаларға үйрету мектепке дейінгі ... ... Олар ... ... салудың негізін қалайды. Осы арқылы мектепке дейінгі балалар қазақ халқының өнері, туындылары, ерекшеліктері жайында мағлұмат береді. Осы ... ... ... ... әр ... ... ... барынша қызмет атқаруы керек. Мектеп жасына дейінгі балаларды бейнелеу өнері әдістемесімен таныстыру арқылы әр түрлі ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті өткізіледі. ... бір ... ... ... ... оқу іс әрекетін ұсынуға болады [16].
1. Сабақтың тақырыбы: Мәсі ( қазақтың ... ... ... ... аяқ киімнің бір түрі-мәсі туралы түсінік беру. Мәсіні неден тігетіні, оны кім тігетіні туралы түсініктерін ... ... ... ... ... ... ... Сурет арқылы әңгімелеу, сұрақ, жауап, мәсіні көру, ұстап қарау.
Жаңа сөздер: қоныш, ұлтан, былғары, құрым.
Көрнекі құралдар: ... ... Әр ... ... ... ... мәсінің ою-өрнектері.
Сабақтың барысы: Кіріспе
- Балалар біз өткен сабақта не өттік
Ұлттық ою-өрнектермен таныстық.
Оюдың қандай түрлерін ... ... құс ... ... ... ... ... киімдерініңбірі-мәсімен танысамыз(сурет тақтаға ілінеді)
Кім мәсіні көрді? қайдан көрді?
Мәсіні ... ... мәсі ... өрнектелген?
Ою қалай аталады? ... ... ... алып балаларға көрсете бастайды. Балалар, мәсі былғарыдан, құрымнан ... ... да ол ... ... ... Мына жері мәсінің қонышы деп аталады, ал мынау ... ... ... ... ... ... ... білесіңдер ме мәсіні апаларымыз, аналарымыз, әжелеріміз тіпті аталарымыз да киеді. Мәсі әрі жұмсақ, әрі жеңіл аяқ киім. Мәсі тазалық үшін өте ... мен ... ... ... қиып ... ... ... беремін, ал сендер оны өздерің қалаған оюлармен өрнектеңдер, әдемі орындауға тырысыңдар, ол сендердің мамаларыңы, апаларыңы, әжелеріңе арналған деп есептелінеді.
Міне, ... ... ... кім ... ... оюлар дұрыс орналастырылған ба
Айнұр сен қандай оюды қиып жабыстырдың?
-Қошқар мүйіз.
Ал, ... ... оюың неге ... ... біз ... ... ұлттық киіммен таныстық?
- Мәсі.
Мәсі неден жасалады?
Мәсінің ұлтаны мен қонышын кім көрсетеді?
Мәсі қандай болады, оның ... ... ... ... ... ойлайсыңдар - деген сұрақ-жауап арқылы сабақ аяқталады.
2. Тақырыбы: Мақсаты: Сабақты қазақтың ұлттық бұйымдары, тұрмыстық ... ... ... түсінік беру. Ою - өрнек туралы мағлұмат беру. Дәстүрлі емес әдіс - ... ... ... саусақпен ою - өрнекті салуды үйрету.Баланың есте сақтау қабілетін, елесін дамыту. Балаларды шыдамдылыққа, ұқыптылыққа, ... ... әдіс - ... ... ... көркем сөз, жұмбақ шешу, ойын ойнату, қайталау, мадақтау.Көрнекіліктер: Киіз үй, үй жабдықтары әже ... ... ... ... қиылған ұлттық киім-кешектер мен жиһаздардың пішіндері; тіс пастасы, дымқыл шүберек.Сабақ барысы:АмандасуАрмысың шұғылалы алтын күн!Армысың мейірімді жер ана!Сәлеметсіздер ме қонақтар!Бәріміз ... ... тату дос ... ... Жыл ... ... апта күні туралы сұрақтар қою.өткен сабақты қайталау.Жаңа сабақ: Бұрынғы кезде ... ата - ... киіз үйде өмір ... Сол киіз үйдің ішінде қазақтың ұлттық тұрмыстық бұйымдарын ұстаған. Қазақтың ұлттық ... ... ... көрпе, жастық, киіз, торсық,; киім-кешектерге - кимешек, кажекей, мәсі, сырмақ ... қай ... ... ... ою - өрнексіз болмаған. Бүгін біздер ою - өрнектің деген түрімен танысамыз. - ата бабаларымыздың отар - отар қойы ... ... ... ... ... білдіреді.Тақпақ жаттату:Қазақта бір ою бар -Орын алар тұрағы, көрпе - киіз.Шеберлер осы өрнекпен сәндегендеКөз тартып құбылады ... ... үйде ... ... ... қонаққа бару.Әженің тапсырмасы:Жұмбақ.Кіруге адам батпайдыЗатыңды аман сақтайды.(сандық)Текшелеп төргеЖиғаным не? ... ... ... ... ... ... не ... Ою - өрнектер.Тәрбиеші: Олай болса әженің киім-кешектері мен жиһаздарына ою - өрнектермен безендіріп берейік.Біздер бүгін әдеттегідей бояумен немесе түрлі - ... ... ... біз ... тіс ... ... ... алдымен өзі үлгі ретінде көрсетеді.Сергіту сәті:Орнымыздан тұрайықҚылқаламды қояйықҚолымызды созайықОңға қарай ... ... ... ... тынығып алайық.Тынығып біз болған соңӘсем сурет салайық.
Балалар түрлі - түсті қағаздан қиылған киімдер мен жиһаздарға ою салып болған соң, ... ... ... ... сұрақтар қою, тақпақты қайталау. Балаларды мадақтау.
4. Сабақтың тақырыбы: ... ... ... ... қазақтың ұлттық әртүрлі өрнектерімен сәндей білуге үйрету.Оюларды бір-бірімен салыстыра отырып,берілген сұрақтарға нақты жауап беріп,олардың ... ... ... ... жұмыс істеуге үйрету,байқампаздығын,оқу-тәрбие ісіне қызығушылығын арттыру.Ұжымдық жұмысты ұқыпты жасай білуге,істеген ... ... ... үйрету,ой-өрісін дамыту;
Тәрбиелік: Ою-өрнектерді ажырата білуге үйрету.Әр түрлі ойындар арқылы баланың байланыстырып сөйлеу мәнерін анықтауға,алғырлыққа тәрбиелеу.Тіл байлығын ... ... ... ... киім ... және ... әрекеті
Баланың әрекеті
Мотивациялық қозғаушы
Іздену-ұйымдастыру
Сергіту сәті
Балаларды қатармен топ бөлмесіне кіргізу,төрде отырған апайлармен амандасу.Жарты шеңбер етіп отырғызу.
Психологиялық дайындық
Шуақ ... ... таза ... бәрі ... ... бар ... таң ... сәуле таратты.
Жадырайды жүздерің
Жарқырайды тобымыз
Сәлеметсіңдер ме? балалар!
* Олай болса бүгін бізге келген қонақ апайларымызға жылы ... ... Енді ... ... дем алып, деп үрлеп демімізді сыртқа шығарайық.
* Балалар таңертең көзімізді ашып ... ... ... біз ең ... нені көреміз?
* Олай болса,бәріміз бірігіп жаңа күнді қарсы алып,алдымен алақанымызды бір-бірімен түйістіріп көрейікші.
* Не сезіп тұрсыңдар?
* Осы ... ... ... бір-бірімізге игі тілектер жылы лебіздер айтып амандасайықшы.
-Күніміз жарқын болсын!
-Аспанымыз ашық болсын!
-Деніміз сау болсын!
* Балалар қыс мезгілі біткен соң жылдың қай ... ... Онда ... мерекелер бар?
* Олай болса наурыз мерекесіне Аяулым мен ... ... ... киіп ... кім маған айтып береді?Бас кйімі қалай аталады?
* Көйлегі қандай әдемі,көйлегі сәнді ме?Оған не ... ... ... осы ... ... ... ... қандай оюлар түрлерін білесіңдер?
* Өнер туралы қандай мақал-мәтел білесіңдер?
* Ендеше балалар осы ұлттық киімдер туралы тақпақ өлеңдер айтып ... кием ... ... ... деп ... ... көрмекке.
Көйлек киіп әдемі,
Тамсандырам елімді.
Түрлі-түсті сән көйлек,
Көз тартады не керек.
Кәне балалар көп тақпақтар мен. өлеңдер ... ... мына екі қыз ... ... ... ... оюын жапсырып берейік.
Маған арнап жекелеп,
Әжем басты текемет.
Бір топ адам ... ... ... қызық текемет,
Үсті-үстіне төпелеп.
Алда біреу жіппен,
Саумалдайды жетелеп.
Әрі біраз аунаттық,
Бері біраз аунаттық.
Қабат шидің ... суды ... ... біз қамзолды әдемі етіп әшекейлеп бердік,ендеше бәріміз Мерейханның туралы тақпағымен аяқтаймыз.
Еңбек ... бала ... де ... ... ... тек ... етейік.
Үлкендермен амандасады
Күннің көзі ашылып,
көктем шуақ шашылып.
Құтты қонақ келіпті,
Ал,кәнекей бәріміз
Сәлем беріп үлкенге,
Сәлеметсіздерме апайлар!
Күнді ... ... ... нұрлы күн
Армысың,қасиетті Жер-ана!
Армысыздар апайлар,
Армысыңдар менің достарым.
Көктем
Аналар мерекесі және наурыз
Сәукеле және тақия
Әрине ою-өрнектері жоқ.
, , , ... қолы ... сөзі ... ... ... ... тіксең зерлеп,
Мұның аты-еңбек.
Сабағыңды жөндеп
Әзірлесең еңбек.
Қиындықтың бәрін,
Еңбек қана ... ... ... ... ... кездесетіні туралы мәлімет алды.
Меңгеруі: Ою-өрнектері суретке қарап ажырата алады [10].
2.2 Мектепке дейінгі ұйымдарда бейнелеу өнері және әдістемесін ұйымдастыруға ... ... ... дейінгі ұйымдарда бейнелеу өнері әдістемесін тиімді пайдаланудың ерекшелігі − мектеп жасына дейінгі балаларды тәрбиелеу мен оқыту үдерісінде ... ... ... ... ... ... ... іскерлік, дағдылар жүйесі және сол арқылы баланы мектепке дайындап, танымдық қызығушылығын, ақыл-ойын, жан - жақты дамуын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ала отырып мектепке дейінгі ұйымдарда тәрбиеші педагогтар жас ұрпаққа білім беруде оның мазмұнын таңдай білуге және ол ... ... ... ... ... алған білімді бойына өмірлік дағды ретінде сіңіруге баса назар аудару қажеттілігі ұсынылады. ... ... ... баланың дамуы мен тәрбиесінің негізгі құралы − білім мазмұны болып табылады. Білім мазмұны бүгінгі қоғамдағы өзгерістерге сәйкес ... ... ... ... ... ... дейінгі білім мазмұнын жаңартудағы тәжірибеге сүйене отырып, төмендегідей ұйымдастырылған оқу іс-әрекеттерін ұсынуға ... ... ... таныстыру
Мақсаты: Балаларды қазақтың ұлттық әртүрлі өрнектерімен сәндей білуге үйрету.Оюларды бір-бірімен салыстыра отырып, ... ... ... жауап беріп, олардың ойлау қабілетін дамыту;
Жүргізілген орны: бөбекжай балабақшасы
Қатысқан балалар саны: ... ... ... жалпыға міндетті білім беруде, оның ғылым мен техниканың және мәдениеттің даму ... сай ... ... ету ... оқу ... мен оқулықтарды жетілдіру аса қажет болуда. Білім мазмұнын іске асыру барысында аға ұрпақтың жинақталған тәжірибесін болашақ ұрпаққа меңгерту, сонымен ... ... - ... ... ... ... ... ғылым туралы толық мәлімет беру (білім мазмұнының теориялары, заңдары, ұғымдары т.б) білім мазмұнының ғылыми және практикалық ... ашу, ... ... жас және дара ерекшеліктерін ескеру, әртүрлі пәндерді оқытуда ... ... ... ... ... ... беру мазмұнын әлемдік тәжірибемен ұштастыру, мектепке дейінгі ұйымдардың оқу-әдістемелік және материалдық базасына сай құру қажет [19]. Білім беру ... ... ... ... ... қажеттілігін, жеке тұлғаның сұранысы мен қызығушылығын қанағаттандырып ... ... ... ... ... ... ұйымдарда мектепке дейінгі балаларды бейнелеу өнері әдістемесі арқылы бейнелеуге, өнерге тәрбиелеу барысында балаларға ... ... қою ... ... Мектеп жасына дейінгі балаларға қазақтың ұлттық киімдерін көрсете отырып, арнайы жасалатын көйлекті оюымен сәндедік. ... соң ... ... көрсетілгендей сұрақтар қойдық:
Қойылған сұрақтар:
* Көйлегі қандай әдемі, көйлегі сәнді ме? Оған не жетіспейді?
* Кәзір бәріміз осы ... ... ... ... ... ою ... білесіңдер?
Балалар сұрақтарға жақсы жауап берді.
Қорытынды: Балалар қазақтың ою-өрнек ... ... ... ... ... ... мәлімет алды. Енді балалар ою-өрнектерді суретке қарап ажырата алады [17].
Мектеп жасына дейінгі балаларды бейнелеу өнеріне тәрбиелеу барысында төмендегідей ... ... ... ... қолдануға болады:
* Балаларға сәндік қолданбалы өнер туралы түсінік беру.
* Балаларға ұлттық өнер ... ... ... ... ... ету.
* Балаларды суреткерлікке, әдемілікті көре білуге тәрбиелеу [18].
* Балаларды қайшымен қиюға ... ... ... пішіндерді орналастыру арқылы кеңістікті бағдарлау мен көзбен мөлшерлеуді дамыту
* ... ... ... ... ... ... мен
шығармашылықтарын дамыту.
* Мектеп жасына дейінгі балаларды қазақтың сәндік - қолданбалы
өнерімен таныстыру
* Мектеп жасына дейінгі балаларды ... ою - ... ... Мектеп жасына дейінгі балаларды бейнелеу іс - ... ... ... ... ... халықтың сәндік қол өнерімен таныстыруда ою-өрнектің
әдістеріне үйрету [23].
ҚОРЫТЫНДЫ.
Халық бұрын ғылым мен білімге қолы жетпесе де, ... ... ... ... ... өз ... мен ... қолөнерді мұрат тұтып жетілдіре білген. Шеберліктің небір сән саласын ... ... ... ... сақтап меңгеріп біздің дәуірімізге ұштастырған.
Халқымыздың сонау арғы кезеңдердегі мәдени өміріне көз жүгіртіп ... ерте ... да он ... өнері тамған іскер шеберлердің жасаған бұйымдары таңғажайып шежіре болып шертіледі. Олардың қолтаңбалары түскен өшпес салтанатына айналуда. Біздің ата-бабаларымыз ... ... ... ... ... ... жете танымаған. Сол ол халықтың өтеуі халық қолөнерін зерттеу қалын қауымның игілігіне айналдыру біздің ... ... ... ... Сәндік қолөнері-халықтық мәдениет пен өнердің айқын көрінісі өнегелі елден өнерлі, өнегелі бала туарң-дейді ... ... Көне де ... зор өнеріміздің өркендеуіне мемлекеттік маңыз беріліп, өмірімізде игілікті қозғалыс байқалуда. Мемлекетіміздегі қолөнер шеберханаларының өнімдерінің саны мен сапасының ... ... ... ... ... ... [20].
Біздің қаламызда өнерге байланысты жалпы мектептердегі тереңдетілген сыныптар, арнайы ... өнер ... ... ... оқу ... ... істеп, жастар арасында қолөнерді көркейту шараларын насихаттауға оқып үйретуге үлес ... ... ... ... соңды жасаған мұраны мәдени, жүйесі меңгеруге, жалпы әсемдік рухани құнды игіліктерді бағалай білуге жастарды тәрбиелеу ... ... ... ... халқымыздың келешегі үшін, оның өсіп-өркендеу, дамуы үшін жас ұрпаққа жақсы ... ... өнер мен ... үйреніп, мәдениетін көтеру қажет. Өнерге деген құштарлыққа тәрбиелеуде балалардың эстетикалық талғамын ... үшін ең ... ... ... ... тәрбиелеуді қажет етеді. Мысалы: балаларды кесте тігуге ... ... ... ... ... ... нұсқауларының көңілділігі және баланың қолданбалы өнерге үйренуімен, мәдени мұраны игерумен білім ... ... ... эстетикалық талғамын дамытуға болатындығы анықталды. Осыған байланысты балалардың бойында ... ... ... ... ... ... сүйсінетін, адам жанын түсіне алатын адамгершілік қасиетін ... ... ... ... ... қызығушылығын арттыру үшін үйірме жұмысын жүргізудің әртүрлі әдістерін тиімді қолдану әдістері қарастырылды және балалардың шеберлігін ескере отырып өнерге ... ... ... ... кесте өнерін, оның түрлерін, тігу техникасын игерудің қарапайым тәсілінен күрделі технологиясына көшу ... ... ... ... ... құрастырып көрсетуге болады. Осы төңіректе зерттеу жұмысын жүргізе отырып мынадай қорытынды жасауға болады:
Біріншіден бүгінгі заман ағымына сай ... ... ... ... ... ... сәнді бұйым ретінде бағалы өнер туындысы деп қарауды ұсыну. Мұнда ... ... яғни ... ... ... ... ... шиді т.б.) әсем моншақтарды, гауhар тастарды пайдалана отырып жұмысты әсем де құнды етіп жасауға ... ... ... ... ... ... барысында көрнекілік, лабораториялық, ауызша баяндау әдістерін қолданамыз.
Үшіншіден, нәтижеде ... ... ... ... бір түрі ... тігуді үйрету барысында олардың эстетикалық талғамын қалыптастыруға, қызығушылық қабілетін ... ... ... қамти отырып, өнерге деген құрмет сезімдерін оятамыз. Практикалық іс-әрекет барысында ... мата ... ... ... ... ... материалды үнемді, дұрыс пайдалануды, құрал-жабдықтармен дұрыс жұмыс жасауды, өзінің жұмысына талдау жасауды, жұмысты ұқыпты жасауды үйрету.
Қазақстанның сәндік қолданбалы өнері-біздің мәдениетіміздің ... ... Оны ... ... ... ... ... өнегелі істерін жас ұрпақтарға насихаттау, қолөнер бұйымдарының сапасын арттыра беру аса ... және ... іс ... ... ... ... ... жалпыға міндетті білім стандарты. Жалпы бастауыш білім. Алматы, 2003.
* Мұқашев М.С., Сейтімов А.Ғ., Хамзин Н.А. Бейнелеу ... ... ... ... Астана:Фолиант, 2008. 102-104 бет,
* Болатбаев Қ., Ибрагимов Ұ.,Бейнелеу өнері оқыту әдістемесі.,Алматы 2000.,21-22 бет.
* оқулықтары. 1,2,3,4 ... ... ... Марғұлан Ә. . -Алматы: Өнер, 1986,
* ... ... ... ... ... ... Әбдуәлиева Ш. Халық қолөнері. Алматы 1992ж. Қасиманов С.Қазақ ... ... ... 1995ж.
* Марғұлан А.Х. Казахское народное прикладное искусство. Алматы 1986ж том1, том2, том3.
* Нұрғалиев Н. Шаңырақ-үй тұрмыс энциклопедиясы. ... ... ... және ... ... 2011. № 6.
* Рондели Л.Д. Народное декоративно-прикладное искусство. Алма-Ата 1984г.
* ... Қ. ... ... өнер. Алматы 1992ж.
* Қазақстан мектебі. ... ... ... ... 1991ж №7 63-65 ... ... А. ... шеберлері шығармашылығын оқу-тәрбие жұмыстарында қолдану. Шымкент 1997ж.
* Тәжімұратов Шебердің қолы ортақ. ... ... ... ... қол ... ғылыми зерттеу еңбектері. Алматы. Өнер 1987 ж.128 бет.
* Әбдіғаппарова Ү.М. Қазақтың ұлттық ою өрнектері. (оқу құралы) ... 1999ж 152 бет.
* ... ... ... ... ... ... Бастауыш мектеп. № 9; 10 бет. Алматы 1988ж.
* Еспенбетов.Б. Ұрпағымыз ұмытпасын. ... ... № 1; 27-28 бет. ... ... ... ... қол өнері туралы. Қазақстан мектебі № 7 63-65 бет. Алматы 1991 ... ... ... ... ... ... ... Аврора 1970 г. 207 стр.
* Казыханова Б. Эстетическая культура Казахского народа. Алматы; Қазақстан 1973 г. 223 стр.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттік тілді меңгертуде өнер мамандығы бойынша тіл дамыту50 бет
Мектепке дейінгі мекемелердегі оқыту мен тәрбиелеу30 бет
Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың этностық-мәдени сәйкестілігін қалыптастыру33 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
"Табиғи сипаттағы ТЖ кезінде жүргізілетін апаттық-құтқару жұмыстарының түрлері"3 бет
5-6 жасар балаларды мектепке даярлау әдістері7 бет
6м010100- "мектепке дейінгі оқыту мен тәрбиелеу" мамандығының магистратураға қабылдау емтиханының бағдарламасы28 бет
Адвокаттың алқабилер қатысуымен жүргізілетін сот өндірісі40 бет
Алгоритмді бейнелеу әдістері22 бет
Алматы қаласының жаңа шекараларын бекіту мақсатында жүргізілетін топографо-геодезиялық жұмыстар29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь