Мектеп жасына дейінгі балалардың бейнелеу өнері сабағы арқылы қиялын дамыту

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3
І МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫҢ БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІ САБАҒЫ АРҚЫЛЫ ҚИЯЛЫН ДАМЫТУ МӘСЕЛЕЛЕРІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Бейнелеу өнері сабақтары арқылы балалардың қиялын дамыту мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 5
1.2 Бейнелеу өнері сабақтары балалардың қиялын дамыту ерекшеліктері ... 7

ІІ БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІ САБАҚТАРЫ АРҚЫЛЫ БАЛАЛАРДЫҢ ҚИЯЛЫН ДАМЫТУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
2.1 Бейнелеу өнері сабақтары арқылы балалардың қиялын дамыту мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 13
2.2 Бейнелеу өнері сабақтары арқылы қиялын дамытуға бағытталған жұмыстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 24
КІРІСПЕ

Зерттеу жұмысының өзектілігі: Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауында «Кішкентай бүлдіршіндердің дамуына ықпал ететін үздіксіз білім берудің алғашқы сатысы ретінде мектепке дейінгі білім беруге баса назар аударған жөн. Және бұл сатыны олардың шығармашылық және интеллектуалдық қабілеттерін дамытуға арналған тиімді бағдарламалармен қамтамасыз ету қажет. Әрі балалардың білім алуға, еңбекке және қоршаған ортаға бейімі, қарым-қатынасы нақ осы кезеңде қаланатынын естен шығармауымыз керек» деп мектеп жасына дейінгі балалардың жан-жақты дамуы үшін жағдай жасауы қажеттігіне тоқталған. Н.Ә.Назарбаевтың Қазақ халқына жолдауында «Ғасырдағы экономикалық және әлеуметтік ұмтылыстағы негізгі жетекші күш-адамдар, олардың ерік-жігері, табандылығы, білімі, біліктілігі» делінген.[1].
Бүгінігі күні мемлекетіміздің өркениетке жету жолындағы өр талабына тұғыр боларлықтай ұрпақ оқыту, тәрбиелеу ісін жаңа сапалық өзгерістер деңгейіне көтеруді талап етіп отыр. Білім беру саласында болып жатқан өзгерістер, білім беру мақсаттарының алмасуы, оның дамытушылық сипаттарының бекітілуі сияқты мәселелер орындаушылардан шығармашылық, бастамалық, жұмыстың жоғары сапасын және кәсібилікті талап етеді. Бүгінгі күннің негізгі талабы – білімді адамды әлемнің бүтіндей бейнесін қабылдай алатын, шығармашылық таным мен тікелей қатынас жасай алатын жаңаша ойлай алатын қиялы ұшқыр адамға айналдыру. Сондықтан бала дамуын тиімді үзеге асыру барысында қиял процесінің дамуын зерттеген ғалымдар К.Д.Ушинский, М.Жұмабаев, Д.Дидро, С.Л. Рубинштейннің,Л.С.Выготский,В.С.Мухина еңбектерін басшылыққа алуымыз қажет. [2]
«Жанның өзінде бұрыннан бар суреттеулерден жаңа суреттеулер жасай алуы қиял деп аталады», - деп қазақ ағартушысы М.Жұмабаев айтқандай қиялды сыртқы дүние заттары мен құбылыстарының субъективтік образдарын қайтадан жаңартып, өңдеу, бейнелеуде көрінетін, тек адамға ғана тән психикалық процесс ретінде қарағанымыз жөн. «...барлық жан қуаттарын тек қиял ғана өзіндік сақталатын сезімді заттарды модельдендіре алады»,- деп ұлы ойшыл Әл-Фараби бекер айтпаған. Қиял табиғаттың адамдарға берген үлкен сыйы, әрі құнды рухани сапа. Оның адам өміріндегі ерекше мәнін ұлы адамдар да жоғары бағалаған. Француздың әйгелі ғалымы, әрі көрнекті жазушысы Дени Дидро: « Қиял! Бұл сапасыз ақын да, философта, ақылды адам да, ойлайтын жан да, тіпті адам болу да мүмкін емес» деп тегін айтпаса керек.[3]
Балаларда өнер арқылы әсемдікке сүйіспеншілік және ынтасы, эстетикалық сезімі дамиды. Өнердің көмегімен балалар жаңа заттармен және өмір құбылыстары мен танысады, жоғары идеяларға бой ұрады, біздің елімізде болып жатқан үлкен өзгерістерге үн қосады. Мектеп жасына дейінгі балаларды түрлі сабақтарда бейнелеу өнерімен таныстыру балалардың түрлі
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:

1. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» Халыққа Жолдауы. // Дала мен Қала №5. 8- ақпан, жұма. 2008.
2. Аманжолов С.А. Балалардың сурет салу мүмкіншілігін анықтауда суретші-ұстаздың білімділігі. «Білім саласындағы жаңа ақпараттық технологиялар» Х ғылыми-әдістемелік конференция материалдары. 2009 жыл, 13 ақпан. Астана: Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ, 2009. - 376 б
3. Ф.Н.Жұмабекова. «Мектепке дейінгі педагогика». Астана 2012жыл.
4. Айдарова З., Дирксен Л. Бейнелеу өнері. Оқу құралы. –Астана: Фолиант, 2010. -216 бет.
5. Жарықбаев Қ. Жалпы психология.А.2004
6. Тәжібаев Т. Жалпы психология А.:Қазақ университеті, 1993.
7. Берікұлы Н. Жантану. Ақтөбе-2006
8. «Зерек бала» бағадарламасы. (3-5 жас) мектепке дейінгі оқыту және тәрбиелеу бағдарламасы.
9. Ф.Ниязбекова. М. Сансызбайқызы. «Балабақшада баланы мектепке дайындау» Алматы «Шартарап» 2000жыл.
10. Балкенов Ж. Сурет салуға үйрету. –Алматы, мектеп, 1987.
11. Д.А.Кошанова.А.Г.Молдаханова. «Біздің балабақша» 2007жыл.
12. Швайко Г.С. Балабақшадағы бейнелеу өнері сабақтары.-М.: Валдос.2000.
13. Нүсіпбекова М.И.Бейнелеу өнері «Аруна» баспасы Алматы 2002ж.
14. Артемова Л. Р. Мектепке дейінгі балаларға арналған қоршаған ортадан дидактикалық ойындар.М.:Просвещение,1992.
15. Құрастырған: Сұлтанова Г.С. «Ағарту ісінен-қазіргі заманғы педагогикалық тиория мен практикаға дейін» Атырау 2007ж.
16. «Балаларға арналған өлеңдер жинағы» М. Әлімбаев.
17. Мүсәлімов, Теміржан, Самылтыров, Мұхаметқали. «Бейнелеу өнерінің негіздері». Алматы.
18. «Бейнелеу өнері»(Дидактикалық материал) «Алматы кітап».
19. «Отбасы және балабақша» журналы №6,2008ж.
        
        КІРІСПЕ
Зерттеу жұмысының өзектілігі: Қазақстан Республикасының Президенті
Н.Ә.Назарбаевтың ... ... ... ... ... ... ... үздіксіз білім берудің алғашқы сатысы ретінде мектепке
дейінгі білім беруге баса ... ... жөн. Және бұл ... ... және ... ... ... арналған тиімді
бағдарламалармен қамтамасыз ету қажет. Әрі балалардың білім ... ... ... ... ... ... нақ осы кезеңде қаланатынын
естен шығармауымыз керек» деп мектеп ... ... ... ... үшін ... ... ... тоқталған. Н.Ә.Назарбаевтың Қазақ
халқына жолдауында «Ғасырдағы экономикалық және әлеуметтік ұмтылыстағы
негізгі ... ... ... ерік-жігері, табандылығы, білімі,
біліктілігі» делінген.[1].
Бүгінігі күні мемлекетіміздің өркениетке жету жолындағы өр талабына
тұғыр боларлықтай ұрпақ ... ... ісін жаңа ... ... ... ... етіп отыр. Білім беру саласында болып ... ... беру ... ... оның ... ... сияқты мәселелер орындаушылардан шығармашылық, бастамалық,
жұмыстың жоғары сапасын және кәсібилікті ... ... ... күннің
негізгі талабы – білімді адамды әлемнің бүтіндей ... ... ... ... мен ... қатынас жасай алатын жаңаша ойлай алатын
қиялы ... ... ... ... бала ... ... ... асыру
барысында қиял процесінің дамуын зерттеген ғалымдар ... ... С.Л. ... ... алуымыз қажет. [2]
«Жанның өзінде бұрыннан бар суреттеулерден жаңа суреттеулер жасай
алуы қиял деп ... - деп ... ... ... ... қиялды
сыртқы дүние заттары мен құбылыстарының субъективтік образдарын қайтадан
жаңартып, өңдеу, ... ... тек ... ғана тән ... ... ... жөн. ... жан қуаттарын тек қиял ғана
өзіндік сақталатын сезімді заттарды модельдендіре алады»,- деп ұлы ... ... ... ... Қиял ... ... ... үлкен сыйы, әрі
құнды рухани сапа. Оның адам өміріндегі ерекше мәнін ұлы адамдар да ... ... ... ... әрі ... ... Дени Дидро: «
Қиял! Бұл сапасыз ақын да, ... ... адам да, ... жан да,
тіпті адам болу да мүмкін емес» деп тегін айтпаса ... өнер ... ... сүйіспеншілік және ынтасы, эстетикалық
сезімі дамиды. Өнердің көмегімен балалар жаңа заттармен және ... мен ... ... ... бой ... біздің елімізде болып
жатқан үлкен өзгерістерге үн қосады. Мектеп жасына дейінгі балаларды ... ... ... ... ... ... жанрдағы
шығармаларды толық қабылдауына жағдай жасайды. Бейнелеу өнері ... ... ... ... ... ... ... баланы
жан-жақты дамытып, өмірге жаңа көзқараспен қарауға көмектеседі. ... ... ... міндеттерді ұқыпты, жауапкершілікпен ... ... ... ... ... ... қиялын дамытуда
бейнелеу өнерін пайдалану және теориялық негізделуінің арасында қарама-
қайшылық туындайды. Осы ... ... асу ... білу және одан ... ... біз ... жұмысымыздың тақырыбын «Бейнелеу өнері
сабақтары арқылы балалардың қиялын дамыту» деп ... ... ... ... дейінгі балалардың бейнелеу өнері
арқылы ... ... ... ... ... және ... жолдарын
ұсыну.
Зерттеу міндеттері:
- Ғылыми әдістемелік әдебиеттер ... ... ... ... бейнелеу өнері арқылы қиялын дамыту ерекшеліктерінің теориялық
негізін анықтау;
- «Қиял» ұғымына анықтама беру.
Зерттеу пәні: Мектеп жасына ... ... ... ... ... ... обьектісі: Мектепке дейінгі ұйымдардардағы оқу-тәрбие
процесі.
Зерттеу әдістері: ғылыми және әдістемелік ... ... ... ... ... Егер ... ... сабақтарында бала қиялын дамыту
жұмыстарын мақсатқа сай жүйелі ұйымдастырсақ, мектеп ... ... ... қиялын дамыта аламыз.
Кустық жұмыстың құрылымы: ... екі ... ... ... ... ... МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫҢ БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІ САБАҒЫ АРҚЫЛЫ ... ... ... НЕГІЗДЕРІ
1.1 Бейнелеу өнері сабақтары арқылы балалардың қиялын дамыту мәселелері
Қиял (грекше – ... ... ...... ... жатады. Ол дүниені танып қана қою емес,оны өзгертуге,
қайта құруға, жаңғыртуға мүмкіндік ... Адам қиял ... ... ... ... ... ... санада бейнелей алады. Қиял қабылдаудан, естен және ... ... ... образдарды ойша қайта құру және өңдеу негізінде
жасалады. Кейбір философтар қиял туралы әр ... ... ... Рене ... ... мен қате қорытындылардың түпкі қайнар көзін көреді. ... Блез ... ... «қиял – бұл адамның алдамшы ... ... мен ... ... ... ... ... ақыл-ой
(интеллектілік процестер) мен қиял арасындағы антогонизм болатындығының
негізін салды [4].
Қиялдың белсенділігіне қарай ырықты және ... ... Ал ... ... ... қиялы ырықсыз болады. Ырықсыз қиял пассивтік
формада ... және ... ... образдар жасай алады. Пассивтік қиялдар
өмірге іске аспайды, тек қана ішкі бейнені алмастырушы ... ... қиял ... алдына мақсат қоймаса да, ұғынудың ең төменгі деңгейіне
байқалады: түс көру, ұйқы ... ... ... қиял – бұл ерік ... мен жаңа ... ... ... оны актив қиял деп те атайды.
Актив қиялға ... ... және ... ... ... Қиялдың аталған
түрлеріне А.Ф.Лазурскийдің «Жалпы және экспериментальды психология» атты
еңбегінде толық толық сипаттамалар берілген [5]. Ол қайта ... ... ... әртүрлі типтерді – көру, есту, қозғалыс, аралас деп атайды.
Олар балаларға құрғақ кестемен емес, нақтылы ... ... ... ... бұл ... әсіресе балалар үшін мәні зор, өйткені олар
абстрактылы ойлауға әлсіздеу болғандықтан, ... ... ... ... ... ... ... адамның еркінен тыс
кенеттен және тәуелсіз пайда болатындығы дәлелденген. Барлық творчестволық
процесс ... ... ... ... ... болады, шын
мәнісінде оған алдын-ала ұзақ дайындық жұмыстары ... ... ... ... ... етеді. Қиял жеке ... ... ... және ... ... ... Қиял ... әсер алумен
әрлене түседі. Қиял арқылы елестеген айқын сурет, көптеген ... ... ... ... ... Жеке адам ... жоғарғы
дәрежеде болуы көптеген көптеген жағдай да дамыған бай ... ... ... де ... қиял ұлы ... ... құрамына
жатады, әрине мұндай қиялдың ... ... күш, ... ... ... т.б. арқылы мықтап қорытылған болуы тиіс, сонымен ... ... өзі ... Егер қиял бос, ... жоқ, не ... ... ассоциацияларға толы болса, онда оның айқындығы және
күші әсіресе еріктің әлсіз кезінде ... ... ... ... мүмкін» деп жазған. [6] Қиялдың алғашқы көрінісі үш ... ... Мұны ... ... ... шын ықласымен
тыңдауынан, ертегідегі оқиғаны шын көріп, бар ынтасымен берілуінен көреміз.
Бір қарағанда жас бала қиялға өте бай ... ... ... ... ... өте алыс ... ... бала санасында кез-келген
нәрсенің бейнесі оңай ... да, ... ... қиял ... ... өмір ... өсе келе қиялы да шындыққа бір табан ... ... бала ... ... бір ... ... салады, оны
шындықта бар нәрсеге ұқсайды деп ойлайды ... ол ... ... ... қай түрі ... оған ойлау мен қатар қиял керек. Кісі
әрекетке кіріспестен бұрын өз ... ... ... ... ... ... отырады. Біз бұрын қабылдаған заттар мен құбылыстардың
образына сүйене отырып, еш ... ... ... де ... ... Қиял процесінің адам әрекетінің қандай саласында ... ... бар. ... адам ... ... оның ... ... болуы
адамға ерекше қанат бітіріп, оның ілгері өрлеуіне себепші ... ... да ... ... ... ... ұзақ жолынан өтеді. Қиял
түрлі елестеулердің өзгеріп, өңделуінің аасында жасалып ... ... ... ... аглютинация, схематизация, түрлі схемалар ... ... ... жиі ... ... ... қарапайым түрі агглютинация деп аталады. Осы әдіс ... ... ... ... мен ... механизмдердің,
машиналардың конструкциялары құрастырылады. Агглютинация әдісі ежелгі Мысыр
елінде, сондай-ақ, Солтүстік Америка үндістерінің өнер ... орын ... Қиял ... жасауға қатысатын әдістердің бірі ... ... ... ... жеке ... белгілері
үлкейтіліп көрсетілуін айтады. Сөйткенде образ анық, мәнерлі ... ... бір ... алға ... ... ... ... қиял-ғажайып бейнелерді жасауда гипербола ... ... үнді ... көп ... ... ... ... бейнелері осылайша құрастырылған. Қиял бейнелерін жасаудың
енді бір ... ... бір ... ... әсерлей көрсету. Егер заттардың
айырмашылықтарын ескермей, оның ұқсастықтарына көбірек көңіл ... ... ... ... Сурет өсімдіктер дүниесінің
элементтерінен ою ... ... ... ... Ал қиялдың алғашқы
көріністері үш жасар бөбектерде көріне бастайды. Балалардың ... ... ... ... өмір ... өсе келе, қиялы да бір табан ... ... ... ... ... ... ... қиялдың дамуы
онша болмайды. Мысалы, ... ... не ... ... өз ... ... жасай алмайды. Себебі, осы жастағыларда синтездеу ... ... Олар ... ... ... ... ... жаңғыртып отырады. Баланың қайта жасау ... ... ... олардың тәжірибесін қорландыра түскен дұрыс. Мәселен, тәрбиеші
балаларды орманға экскурсияға апарған дейік. Онда балалар әрбір ... ... ... ... қолдарымен ормандарды айтып беріндер
десе бұл ... ... ... көп пайдасын ... ... ... ... қорының молая түсуі балалардың қиялын да ... ... ... ... балалар сурет салу ұйымдастырылған оқу іс-
әрекетінде алдында тұрған заттардың бейнесін сала алады, оны осындай ... ... ... Бұл балада қайта қиялының қалыптасып келе
жатқандығын байқатады.
Бала қиялы әрекет үстінде ... ... ... ... ... оның икемділігі мен дағдысын дамытып отыру қажет.
Мәселен, сурет салудың, ән айтудың ... мен ... ... ... орай көрінетін қиялыда шарықтай алмайды. Балалардың қиялын
дамыту олардың эстетикалық ... ... Бала ... ... ... жетекші етуі тиіс. Тәрбиеші де баланың ата-анасы да тексере
отырып, қиялы күшті дамыған балалармен ... ... ... ... экскурсия жасау, түрлі тапсырмаларды балаларға дербес орындатып
отырғызу оқу ... ... ... ... септігін тигізу.
Педагогтың бірінші міндеті – мұғалімнің айтқанын дәлме-дәл, ... ... ... ... қайта жасау қиялын дамыту болып табылады. Ол
үшін педагогтың айтқан әңгімесі ... ... ... бай ... ... қоса ... ... көрнекі құралдар т.б пайдалану
керек. Алайда бұл құралдар қиялды дамытуда көмекші қызмет атқаруы тиіс. Бұл
құралдарды, әсіресе, бала сөз ... ... ... ойша ... ... ... ... Бейнелеу өнері сабақтары балалардың қиялын дамыту ерекшеліктері
Елбасымыз Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру ... ... ... ... атты ... білім берудің
басты міндеті – 2010 жылға ... ... ... ... ... ... орындай отырып, осы саланың сапалы қызмет ... ... ... ... [1]. Бұл ... біз ... өнері
сабағын жаңа көзқараспен оқыту жүйесі қазіргі ... сай ... ... беру ... тағы да маңызды талап қойылып ... ... ... ... ... тұрғысынан білім
деңгейлерінің әр сатылы ... ... ... ... салу
мүмкіншіліктерін анықтауда оқытудың жаңа әдіс-тәсілдерін қолдану іс жүзіне
асырылуы керек. Балабақшадағы бейнелеу ... ... жас ... ... ... және шығармашылық іс-әрекет барысын түсінуге
бағытталады. Қазақстан Республикасының жалпыға міндетті білім ... ... ... ... ... бейнелеу өнері
бағдарламасының мақсаты:
1. Қоғамдық өмірге белсене араласуға ... ... ... ... ... ... қалыптастыра отырып, олардың
көзқарасына дұрыс бағыт беріп, эстетикалық талғамын дамыту, эстетикалық
тәрбие ... ... ... меңгеру арқылы оқушыларғы қоршаған ... ... ... үйрету.
4. Балалардың бейнелеу өнері жайлы алғашқы дағдылары мен ептейліктерін
меңгерту.
5. Оқушылардың шығармашылық ... ... өмір ... ... ... образдық елестетуін және қиялын дамытуға дұрыс бағдар
беру.
6. Мектепке дейінгі ұйым ... ... ... ... таныстыру арқылы қызығушылығын қалыптастыру.
Осы айтылған мақсат міндеттерді ... ... ... олар
мынандай бағыт-бағдарларды қамтиды.
1. Бейнелеу өнерін мектепке дейінгі мекемеде оқыту ең ... ... ... ... көздейді. Негізгі міндет адамның ой өрісін
кеңейту, қоғамның жан-жақты білімді ... ... ... ... қауым мектепке дейінгі мекемеде бейнелеу өнерін жалпы ... пән ... ол ... пән деп ... Бұл ... ... ... беретін мектеп математиктерді, химиктерді, ақындарды композиторларды
дайындамайтыны сияқты суретшілерді де ... ... ... ... ... ... Жалпы білім беретін мектептегі әрбір пән жеке-
жеке және бірлесе отырып оқушылардың жан-жақты дамуына ... ... ... ... ... дамуына өте көп мүмкіндік туғызады. Бұл істе ... ... орны ... Сурет салу заттардың формасын, дүниені тануға
және оны ұқыпты бақылауға үйретеді, ойлауға және эстетикалық ... ... ... ... көру ... кеңістікті ойлауды
дамытып, бейнені елестету қабілетін арттырады. Ол ... ... ... ... үйретеді, ойлау мен сезу икемділігін арттырады.
2.Мектепке дейінгі мекемелерде ... ... ... ... ... ... мен ... эстетикалық тәрбие беру. Эстетикалық тәрбие-
өмірдегі, табиғаттағы, өнердегі, ғылымдағы және ... ... ... ... ... тәрбие беруде ... ... рөлі өте ... Өмірге деген эстетикалық
қатынас адамға жігер беретін ... ... ... еңбектің рухани қанағатқа
жеткізетін қуаныш көзіне айналуына ... ... ... ... ... ояту үшін ... ... пәнінің мұғалімі балалардың назарын
өмірдегі сұлулыққа аударып, оларды байқауға, сезуге, ... ... ... ... ... ... Сурет салумен айналысудың ең басты міндеті - балаларға қоршаған
өмір шындығын тануға ... ... ... ... ... дұрыс
көре білуге үйрету. Сурет сабағында балалар қоршаған ... ... ... ... түстерімен, өлшемдерімен және ... ... ... ... Бұл ... зат ... ... және толық болуына ықпал етіп, көру әсерін кеңейте ... ... ... бұрын бірақ рет шала көрген затты терең зерттеуге мүмкіндік
туғызады. Сурет салу ... ... ... ... құрылымын,
пропорцияларын, түстер мен реңдік қатынастарын кеңістікте ... сол ... ... ... да ... ... де ... қабылдауға
үйренеді.
4. Мектептегі бейнелеу өнерін оқытудың бір мақсаты - сурет сала білу
адамға кең ... ... ... ... ... ұғындыру.
Мұғалімнің сурет сабағында балаларға сурет өнерінің адам өміріндегі рөлі
ашып көрсетілуі тиіс. Сурет ... ... ... ... адамға
машина детальдарының суретін салуға, үй ... ... ... заттардың формасын салуға жәрдемдеседі. Кейде біз біреуге таныс
емес, бір жерге қалай бару ... ... үшін ... ... ... ... Бейнелеу өнерін мектепке дейінгі мекемеде оқытудағы басты тағы ...... ... ... ... ... ... салудың
ептейліктері мен дағдыларын меңгеру болып ... ... ... ... ... ... ... екендігін, сызықты қалай жүргізу
қажеттігін, қағаз бетіне заттардың көлемін ... ... ... ... салып көрсетеді. Сонымен қатар ол сурет салуға қажетті әр
түрлі материалдармен, құралдармен таныстырып, суретті ... ... ... ... жайлы айтып түсіндіреді.
Балабақшада баланы сурет салудың техникалық ... ... аз деп ... ... ... Шын ... бала балабақша да
осы тәсілдермен танысуы тиіс. ... ... ... ... ... ... қылқаламмен қажетті бояу түсін алу үшін ... ... ... ... ... дағдылар адамға еңбекте қажет
іс-әрекеттер. Түсті көре білу және оны бояумен ... ... бере ... ... ... етіп бояу ... ... барлық саласында
қолданылады.
6. Балабақшадағы бейнелеу өнері сабақтарының ... бірі ... ... ... ... ... тәртібін ойластыру,
ойлау, саналы да жоспарлы жұмыс істеуге үйрету ... ... ... ... бағытталған жұмыс. Сурет сала отырып оқушы белгілі бір мақсатқа
жетуге ұмтылады. ... оның ... ... кедергілер кездеседі. Олар
кейде «Менің қолымнан ... деп ... ... ол бар қабілет
мүмкіндіктерін жұмылдыру нәтижесінде белгілі үлгерімге ... ... ... ... ... ... ... балабақша қабырғасында
біз балаларды ертеңгі өмірге қажетті сапаларды тәрбиелеу іс-шараларын
жүзеге асыруымыз қажет. ... ... ... зат ... ... та, ... түсініктерінің жинақталуына жәрдемдесе отырып, айқын да
нақты ойлауға ықпал етеді, сонымен ... ... пен ... ... қабілетін дамытуға көмектеседі.
7. Балаларды өнердің даңқты шығармаларымен ... ... ... да ... маңызды міндеттерінің бірі болып саналады. ... ... ... ... ... кескіндеме, мүсін, сәулет, сәндік-
қолданбалы өнердің түрлері туралы ... ... Өнер ... әңгіме
оқушыларды адамзат мәдениетінің даму тарихымен, өнер ... ... ... мен ... ... ... белгілі
кезеңнің стилімен, бұрынғы және қазіргі өнер адамдарымен таныстырады [7].
Балалардың табиғи ... ... ... ... даму ... жас ... ... білім
деңгейін жоғарылату, шығармашылыққа деген талпынысын арттыру арқылы
қабілеттігін қалыптастыра беру ... ... ... ... ... өзгерістер, жаңа тақырыптар, ... ... ... ... талпынысы бар балаларға жеке үйірме ... ... ... жеке оқу ... дайындауды, сол арқылы сапалы
оқыту әдістемесін жасауды жүзеге асыру ... Осы ... ... ... ... бұл ... жету үшін ... өз ісіне
аса жауаптылықпен қарауы керек. Жауаптылықпен қарау дегеніміз - ... ... ... ... барысында жаңа әдіс-тәсілді қолдана білуі, оқу-
әдістемелік әдебиеттерді ... мен ... ... ... ... ... ... жан-жақты меңгеруі. Әсіресе бейнелеу өнері пәнін
оқытатын мұғалімнің психология, педагогика ғылымдарынан ... ... ... деңгейі жоғары болуы тиіс. Сонда ғана балалар сурет
салуды үйреніп қана ... ... ... құндылықтарды меңгереді,
әсемдікті түсіну арқылы мәдени мүмкіндіктерін арттыра алады.
Балабақшада бейнелеу өнері сабағында ... ... ... ... ... қою ... ол ... дұрыс жұмыс әдісін тандап
алуы тиіс. Көптеген тәрбиешілер өздерін қинамай -ақ өз ... ... ... ... ... ... бала ... шығармашылық
қабілеттерін дамыту мақсатындағы тапсырманы өз бетінше орындауға талпынады.
Сондықтан балабақша да баланың ... ... ... ... ... болатын іс-әрекет деп тану қажет. ... ... ... барысында мүғалім балалардың қиялын
дамытуға көңіл бөлуі тиіс. Адам қиялы ... ... ... ... ... ... өзі көңіл күйге әсер етеді. Сондықтан бейнелеу өнері
мұғалімі балалардың ... ... ... реалдық өмір шындығынан
бастап, қиялмен шығармашылықпен өмірмен байланысты жаңа елестетулерге ... ... ... ... ... қадам басқан күнінен бастап
табиғат пен тірі жан-жануарларды адамдардың, ... ... ... ... сала бастайды. Балабақшаға арналған ... да ең ... ... ... ұзақ ... сурет салудан аз
уақытты сурет салу мәселелері қарастырылады. Алдымен құрылымын көрсететін
сызбаны ... ... ... ойлау қабілетіне ықпалын тигізіп, сурет
салудағы қиыншылықтарын жеңілдетеді. ... ... ... ... ... ... ... ақыл беріп отыруы, тақырып
аясында балалардың алдына мақсат қоя ... ... ... дұрыс бағалап, суретін дұрыс аяқтауды үйретуі ерекше маңызға ие.
Қорыта ... ... ... ... өнері сабақтарының
нәтижелі болуында тәрбиешінің сабақты дұрыс жоспарлауы, ... ... ... ... ... кезеңін дұрыс ұйымдастыруы маңызды орын алады.
Сонымен қатар, мұғалімнің оқытудың дидактикалық ... ... ... ... ғана ... ... дамыта аламыз. Бейнелеу өнері
пәні мұғалімі өзінің ... ... ... байланыстырып, іс
жүзінде дұрыс қолдана білсе, білім беру сапасы жоғары ... ... ... ... ... бала ... терең білгендіктен қиялды
дамыту, тәрбиелеу жолдарын ұсынған: «...Қиял терең hәм бай болуы үшін жанды
суреттеулер көп ... ... Адам ... ... тәжірибелі болса, қиялы
да сонша бай болсын десек, ...бала тұрмыспен көзбе – көз таныссын... Сонда
баланың қиялы өткір hәм бай ... ... ... ... ... - бала
қиялын дамытудың қайнар көзі, орталығы. Бала ... ... әр ... көркем әдебиеттер, музыка, көркемөнердің басқа салалары, табиғат
үлкен рөл атқарады.
К.Д.Ушинскийдің айтуы бойынша, балалардың ненің мүмкін, ненің мүмкін
еместігін ... өте ... ... ... ... дейінгі жастағы
балалар шындық өмірдегі қиялдауды шатастырып алады. ... ... ... әлі де қиялы кем, тіпті кейбір нәрселерді ... ... оны ... мүмкіндігінің шегі тар келеді. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... күшейту керек, оны
қолдана алатындай дәрежеде жаттықтыру керек. Ырықты ... ... ... ... дейінгі балалардың творчестволық іспен шұғылдандырудың,
әсіресе сурет салу, әдеби шығарма, творчестволық ... ... ... дамытуда мәні зор. Методикалық құрал ретінде ұсынылатындар:
- суретке қарап баяндау;
- шығарма жазу;
- ... ... ... ... ... көрнекіліктерге қарай отырып суретті бейнелеу;
- өткен тарихқа саяхат (қиял арқылы) жасау.
Қиялдау балаларға эстетикалық тәрбиені ... ... ... бола
алады. Жақсы дамыған эстетикалық ... ... ... ... ... дамытуға әсер ететіндер:
- көркем әдебиет оқу;
- картиналарды қарау;
- ... ... ... ... ... ... ... тыңдау,
- табиғатқа саяхат жасау.
Балабақша да бейнелеу өнері сабағында қиялын дамытуда балалармен
бірлесе отырып, олардың өнердегі әсемдік пен ... ... ... ... ... үшін көптеген  ... ... ... оқу ... ... ... мен көрнекіліктер
(«Түстерді ажырат», «Кім алғыр», ... ... ... ... табиғат сұлулығын, көркем өнер шығармаларын
эстетикалық мәнде қабылдаулары күшейіп, ... ... жаңа ... ... оқу ... ... ... балалардың қиялы
дамып, эстетикалық танымы, білімі, талғамы артып қана қоймай, олардың әрбір
жұмысы шығармашылықпен ұштасып отырады. Бейнелеу ... ... ... балалардың шығармашылығын арттыру болғандықтан сабақта ... өз ... ... ... жағдай жасалғаны дұрыс. Сабақтарда
үлгіні көп жағдайда қолданбау керек. Тек балаларға ... емес әдіс ... ... ... қолданған жөн. Сабақ соңында тәрбиеші балалардың
жұмыстарын түгелдей тақтаға іліп, талқылайды. Талқылау міндетті түрде ... ... ... ... ... ... бала өз ойын сурет арқылы бере
білуге, әр түрлі әдіс - тәсілдерді қолдана білу ... ... ... ... ... қажет. Талқылау балалардың ... ... ... ... ... САБАҚТАРЫ АРҚЫЛЫ БАЛАЛАРДЫҢ ҚИЯЛЫН ДАМЫТУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
2.1 Бейнелеу өнері сабақтары арқылы ... ... ... ... ... ... ... мен оқыту» мемлекеттік жалпыға міндетті
білім беру стандарты оқу жүктемесіне 5 білім саласының ... ... ... ... ... ... орта».
«Шығармашылық» білім беру саласының мақсаты:
-  мектеп жасына дейінгі балалардың сезімдік –эмоционалдық ортасы ... ... ... ... ойлау мәдениеті мен
елестетуін дамыту.
«Шығармашылық» білім саласының базалық мазмұны:
-   сурет ... ... ... музыка.
Ерте және мектеп жасына дейінгі балалармен жұмыс істейтін педагогтарға
қойылатын жалпы талаптар:
-   эстетикалық талғамы бар, оны ... ... ... ... ... ... этномәдени
негізінде құрады;
-   өзінің шығармашылық қабілетін қандай да бір іс – ... ... ... ... әлеуетін оның өсуі үшін пайдаланады.
Отбасы тәрбиесін ұйымдастыруға қойылатын жалпы талаптар:
-  … баланың өзінің шығармашылық ойын ... ... ... ... ... бейнелеу іс – әрекеттеріне жағдай жасау;
-    баланың қызығушылығын, бейімделігін зерттеу және оларды ... ... ... ... ... талғамы мен өнер туындыларына
қызығушылығын тәрбиелеу;
-    қазақ және басқа да халықтардың әдеби, музыкалық және ... ... ... тыңдау;
-     жетістікке жету жағдайын жасау; баланың қабілеті мен бейімін ... ... өсуі үшін ... ... өнерінде балалардың сурет салуға, өнерді қабылдауы ... ... әр ... ... ... ... ... анықтай отырып, сапалы білім беру. ... ... ... ... оған эмоциялық жауап қату, оны түсіну,
эстетикалық ... ... ... эстетикалық баға беру ... ... ... ... ... Сурет салу өнерін үйретуге
төмендегідей мақсат  қойдық:
-Сурет салу ... ... ... жасына дейінгі баланың  сезімдік
эмоционалдық ортасымен эстетикалық  ... ... ... ... дамыту. Алдымызға қойған бағытымыз:
Сурет салу іс-әрекеті арқылы, балаларды жан-жақты дамыта отырып ... ... ... ... ... салу оқу ... арқылы;
- Күннің  екінші   жартысында бейнелеу  өнері  бойынша ... ... ... ... ... Әңгімелесу,кеңес беру,жиналыс,көрмелер ұйымдастыру,ашық есік күндері;
-Тәрбиешілермен жүргізілетін жұмыс  түрлері:
- Кеңестер ... оқу  ... ... ... мақсатты жүзеге асыруда мынандай міндеттерді аламыз:
- Бейнелеу іс-әрекетіне қажетті негізгі техникалық  дағдыларды меңгерту;
- сурет салу ... ... ... ... көркемдік талғамын арттыру;
- іскерлік дағдыларын меңгерту;
Сурет іс-әрекетіне бейімдеу бағыттары:
- айналаны бақылау және ... ... ... ... және көркем өнер туындыларымен  ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінің  негізгі  түрлері болып  саналатын
сурет салу ... ... ... өз ... оған сан
алуан түстер гаммасымен танысуға формалар, сызықтар, түрлі ... ... бере ... ... салу ... ... меңгерту
балалардың заттық тақырыпта сурет салу дағдыларын бекітеді. ... ... ... ... салуға, композиция құра білуге үйретеді.
Бояу қарындаштар, акварель бояу мен қылқаламды пайдаланудың әдіс-тәсілдерін
меңгертеді. Жарыс ... ... ... ... ұшын тік бағыттау,
жоғарыдан төмен ... ... оңға ... ... ... ... бояу, сулау
(дымқылдау) тәсілі, үрлеу тәсілі, бояуды шашырату арқылы сурет ... ... ... ... ... ... ... саусақпен,
қауырсынмен сурет салу тәсілдерін, қос бүктеп беттестіру ... ... ... ... ... қылқаламды еркін ұстап сызықты жіңішке, жуан, жалпақ
түсіруге, бояуды қалыңдау жағу үшін ... ... ... ... ... түрлеріне қарай бағытын өзгерту, қолдың қимыл ... мен ... ... ... ... ... бөлігін біркелкі бояу
талабын ұштайды. Бояу түстерін тандап үйлесімді бере білуге дағдыландырады.
Бейнелеу өнерінің ... ... ... сурет салуға деген
қызығушылығын арттыру көзделеді.
Сурет салу әдістері:
«Бастыру ... ... ... ... ... ... салу балабақша
дәстүріне айналып келеді.  Аталмыш техника  арқылы жұмыс істеу ... ... ... ... тұрмыстық заттарды көркем сурет салуға
қолдану ... ... ... үшін ... ... ... ... жапырақ, түрлі өсімдіктер, поролон, көкөністер, ... ... ... ... жіп; ... тыс ... ... салуды
үйренген бала, өз бетінше бастыру құралдарын  ... ... ... ... өмірге шығармашылықпен қарауының, кез ... ... әр ... ... білу ... ... алғы ... болып табылады.
«Көкөністер бастырмасы»: Балалар бастырма көмегімен салынған ... ... ... ... көкөніс қалдығынан балалардың көз ... ... даяр ... ... ... ... үдете
түседі. Картоп, сәбіз, асқабақ қабығынан, және қызылшадан  ... ... ... Мысалы:шаршы, дөңгелек, үшбұрыш, төртбұрыш даярлау;картоп
немесе өзге көкөніс қиығында ... ... ... ... ... ... немесе оған қылқалам көмегімен субояу жағу;қағаз немесе мата бетіне
ойлаған сурет шығатындай етіп ... ... ... ... ... оюын ... немесе ұлттық ою-өрнектерден   сәндік
композициялар құрастыруға болады. Жұмысқа ұлттық ... беру үшін ... ... ... ... ... ... жүйелі
қолдану өте маңызды.
Балалар ою-өрнекті бейнелеу ... ... ... ... ... атап есіне сақтайды.
«Саусақпен сурет салу әдісі»: ... ... ... ... ... тағы бір ... ... Бұл әдіс гуашь, майлы бояудың
қасиетін ... ... ... ... ... алақан
немесе саусаққа  әр түсті бояу жағу арқылы заттың суретін салу ұсынылады,
сондай-ақ таяқша, ... ... ... ... болады.
Қолдану ережесі:
- бояуды жайпақ табаққа, суды кішкентай құмыраларға құю, ал алақанмен сурет
салғанда бояуды табаққа құйған жөн;
- әр саусақты бір ... ... ... ... ... соң құмырадағы
суға жуып, қағаз сүлгімен  немесе ылғал шүберекпен сүрту керек.
Ағаштың суретін салғанда саусақпен діңі мен ... ... ... ... ... ... және ... сары бояуды жағып, жапырақтардың
суретін салады. Үлкен ақ қағазда  (ұжымдық жұмысқа ыңғайлы) күннің ... етіп ... ал ... ... ... балалар өз алақандарын
бастыру арқылы  түсірсе өте әдемі сурет шығады.
«Далаппен сурет салу»: Дәстүрден тыс ... ... ... лакпен, көз бояйтын теньмен сурет салуды  жатқызуға болады.Бірақ
педагог өте мұқият, сақ болып, бұл ... бала қолы ... ... ... Бала анасының косметика қолданғанын  бақылағанды ұнатады. ... ... ... ... ... өз анасының  далабымен
ойнауға деген құмары арта ... ... ... ... ... ... бала ... орындалуына  мүмкіндік тудырады  және
ол пайдалы іс болып саналады.
«Нүктелер арқылы ... ... ... арқылы сурет салу (нүктелі сурет) 
дәстүрден тыс әдіске жатады. Сурет ... ... ... ... онда бұл ... салу техникасы пуантилизм деп аталады. Нүктелер
саусақ немесе қылқалам  ұшымен тықылдату  әдісі ... ... ... ір ... болуы мүмкін. Нүктелер арқылы  ... ... ... ... ... контур нүктелерді қойып ... ... ... ... ... қосу ұсынылады. Пайда
болған бейнені аяқтауға, бояуға, сюжет ойластыруға және ат қоюға ... ... соң ... ашық ... немесе суық және жылы түстерді
көп қолданған суреттерді топтастырады. «Құммен сурет салу әдісі»: Балаларға
құммен сурет салу өте ... ... ... олар ... ... ... сөзсіз.
Қолдану ережесі:
- ақ қағаз бетіне суреттің пішіні сызылып алынады;
- Пва желімін сызылған ... ... ... ... ... ... желімнің үстіне ыдыстағы құмды себелеп шығамыз.
Тәрбиешілерге ... ... ... қойылатын
талаптар:
-балаларға айнала қоршаған ортадан алған ... ... ... бере білу ... ... ... өнері түрлері жайында жалпы түсініктері мен көркем өнер
туындыларын ажырата ... өнер ... әсер алу, ... ... білу ... меңгерту;
- бейнелеу өнерінің мәнерлеу құралдары  жайында (түс, сызықтар, көлем,
кеңістік, композиция) қарапайым түсініктерді меңгерту;
-сурет ... ... ... ... ... ... ... нақыштағы бейнелеу өнері түрлерін басқа халықтар өнерімен
салыстыра, ажырата білу;
- көркем өнер ... ... ... ... өнердің бұл түріне
деген қызығушылығын ... ... ... ... ... қиялын дамытуға бағытталған жұмыстар
Бейнелеу өнері мектеп жасына дейінгі балаларды жан-жақты тәрбиелеуде
және қиялын дамытуда үлкен ... ие ... ... ... ... мүсіндеу сабақтары арқылы бала өзін қоршаған орта туралы
түсініктерін қалыптастырады. ... ... ... ... ... ... керек. Мысалы, сурет сабағын да дөңгелекке ... ... ... математика сабақтарында шеңбермен таныстыру, тіл дамыту
сабақтарында доп ... ... ... ... ... доптын
пішінін мүсіндеу ұсынылса дөңгелек туралы білімдері жақсы қалыптасады. Осы
арқылы ... ... ... ... ... Сурет салу – балалардың
өздерінің творчестволық белсенділігін, өз бетімен жұмыс істеуіне жағдай
жасалғаны дұрыс. Оқу ... ... көп ... ... ... ... емес ... қолдану кезінде қолданған жөн.
Сурет салумен айналысудың ең басты міндеті — балаларға қоршаған өмір
шындығын тануға көмектесу, олардың байқағыштығын ... ... ... ... ... ... ... балалар қоршаған заттарды, олардың алуан
түрлі формаларымен, ... ... және ... ... танысуға тиіс. Бұл таныстық зат туралы елестетулерінің
нақты және ... ... ... ... көру ... кеңейте түседі. Бейнелеу
процесі оқушыға бұрын бірақ рет шала ... ... ... ... мүмкіндік
туғызады. Сурет  салу кезінде ... ... ... қүрылымын,
пропорцияларын, түстер мен реңдік қатынастарын кеңістікте ... сол ... ... ... да ... ... де ... қабылдауға
үйренеді. Балабақшадағы сурет салу балаларға өмірді кең көлемде және ... көре ... ... ... ... ... өзара байлынысты екі
міндетті шешуге ықпал ... ... ... көру ... қабылдауын
дамыту және олардың көргендерін ой елегінен өткізу дағдыларын қалыптастыру.
Баланың байқағыштығын дамыту – күрделі іс -әрекет ... ... ол, ... үшін ең маңызды міндет. Баланың байқампаздығын дамыту жас
кезінде, ... адам ... өмір ... ... тани ... Сонымен мектептегі бейнелеу ... ... ... ... ... асыру процесі, оқушылардың қоршаған орта туралы туралы
елестетулерін жинақтап, тереңдетуге, дамытуға мүмкіндік тудырады, түптеп
келгенде ғылыми дүниетанымының ... ... ... ... ... ... ... ойлауын дамыту оқыту
міндетінің бірі. Бұл көру арқылы қабылдауды дамыту, байқауға үйрету, көру
есінің, образдық ... ... ... Бұл қасиеттердің маман
жүмысшыларда, техникте, инженерде болуы өте маңызды. ... да ... ... ... дамытуда балалармен бірлесе отырып, олардың өнердегі
әсемдік пен әдемілікті түсіну, ... білу ... ... үшін ... ... жүргізілсе, ұйымдастырылған оқу ... ... мен ... ... ажырат», «Кім алғыр», «Үйлестіре біл»,
т.б. ойындар) тиімді қолданылса,  оқушылардың табиғат сұлулығын, көркем
өнер шығармаларын ... ... ... күшейіп, сабақ сапалық
жаңа деңгейге көтеріледі. Сапалы оқу ... ... ... ... ... ... ... білімі, талғамы артып қана
қоймай, олардың әрбір жұмысы шығармашылықпен ұштасып отырады. Бала ... ... ... ғана ... тек ... ... барысында
дамиды.Егер бала үлкендердің көрсеткенін қайталап қана ... ... ... ... болғандықтан нәтижиесі ... ... егер бала әр ... өзгеріп отыратын ... ... ... ... ... дамиды.
Балалар сурет салғанды өте ұнатады. Бірақ  қарындашпен, фломастермен,
бормен, қылқаламмен ғана емес өзінің ... ... ... ... ... Мысалы: алақан, саусақ, табандарымен, әр ... ... ... ... ... ... қызық көреді. Қарапайым нәрсенің
жаңаша қызметін ойлап шығарып, оларды бейнелеу өнеріне жаратып, ... ... ... бұл ... ... ... дәстүрден тыс
түрлерінің ішінде көкеніс бастырмасы,  жіп графикасы, бір ... ... , ... ... ... әдіспен сурет салу балаларға ұнайды.
Мұндай сабақтарда балалар әрекет етеді, жаңа ... ... ... нәтижесін көреді.  Бейнелеу өнері сабақтарында жұмыс екі негізгі
бағытпен  жүргізіледі. Бірінші бағыт ... ... ... ... ... жаңа ... ... байланысты. Екінші
бағыт балалардың қиялын, елестетуін, тілін дамытуға байланысты. ... ... тыс ... ... ... екі ... мазмұнын
біріктіріп  қамтиды және  көркем- шығармашылық іс-әрекеттің ... ... ... ... ... мен ересектер арасында мазмұнды, құнды қарым –
қатынастың негізін қалайды.
2. Көркем шығармашылық іс әрекет қуанышты, ... ... – күй ... эмоциялық жағдайды қамтамасыз етеді.
3. Дәстүрден тыс сурет салу әдістері балалардың ұсақ қол қимылын дамытады,
сондықтан оқу жылының басынан бастап – ақ ... әр ... ... ... ... ... бірден икемге көніп кетпейді, қылқаламмен дәл,
нақты сызықты бірден түсіре алмайды. Ұсақ және дәл ... ... ... өз ... ... ... үшін ғана керек емес. Қолдың ұсақ ... және оның ... ... ... қабілетін дамытады.
Сонымен қатар дәтүрден тыс  жіппен, ... ... ... ... және ... ... қолданған жөн. Осының ішінде сулау
тәсілімен сурет салар ... ... таза ... ... ... жуып ... ... кеппей тұрып түстерді кезек –кезек қағаз бетіне
тамызу немесе сүйкеу ... бояу ... ... ... бірге жайылады.
Түстерді салатын  суретіміздің тақырыбына  сай алуымыз керек.
Балалар  «Алтын күз»  тақырыбына сулау  тәсіліп пайдаланып сурет
салған ... ... ... ... көк, ... түстерді пайдаландық. Бояу
сулы қағазға жайылып, ... ... ... ... сумен бірге қағаз
бетіне түсті де ағаштың жапырақтары өте әдемі болып шығады. Бұл ... ... ... ... ... суреттеріне таңдана қарап, сурет
салуға деген қызығушылықтары артып, қиялы ... ... қоса ... ... еркін тақырыпта сурет алдырттым, мұнда балалардың ой қиялы
дамып, сурет салуға деген қызығушылықтары ... ... баға ... көңіл күйде болды. Сонымен қатар балалардың жұмыс ... ... мен ... ... талқыласа, бала өзіне назар аударғанын сезіп, өз
бетімен жұмыс істеуге деген талпынысы күшейе ... ... ... ... жиірек ұйымдастыру керек. Әр балаға жеке ... ... ... ... ... ... отыру қажет. Бұл
баланың жұмысының нәтижесі мен ... ... алда ... ... ... ... ... болып табылады. Оны баланың ... ... жөн. ... үлгілерін жазған кезде әртүрлі методикалық
нұсқаулар мен балалар журналдарынан ... ... Бұл ... ... ересектер тобына арналған сабақтарды да ... ... ... ... жұмбақтар мен өлеңдерді, жаңылтпаштарды
қосуларына ... кіші ... ... ... пен ... Балаларды қарындашпен сурет сала білуге үйрету. ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу.
І. Ұйымдастыру кезеңі.
Балаларға қағаз, қарындаш көрсетіп, оларға қағазда қарындашпен сурет салуға
болатынын түсіндіру. Оң ... ... ... ... ... ... ... ал сол қолымен қағазды ұстап тұру керектігін көрсету.
Қағазға әр ... ... ... көрсету (ирек, түзу, қисық сызықтар).
Қағазға түскен сызықтарға назар аудару. Ол сызықтарды белгілі бір заттарға
ұқсату.
Балаларға қарындашты ... ... ... ... Сурет салу барысында
балалардың қарындашты қалай ұстағанына назар аудару. Не салғандарын сұрау.
Біз не білдік?
Қарындаштар әр түсті болады.
Олармен әр ... ... ... болады.
2. Сурет. Ақ жауын.
Керекті зат: көк түсті қарындаш.
Мақсаты: қоршаған ортаға болған әсерін бейнелей білуге ... ... ... ... ... ... сүюге тәрбиелеу.
Жау – жау, жаңбыр, - жау, жаңбыр
Жердің шаңы басылсын
Гүлдің аузы ... егін ... ... көп ... ... ... жауғанын бақыладыңдар ма? Жаңбыр жоғарыдан төменге қарай
жауады.
Жерге түскен тамшылар ... ... ... ... ... екен. Жаңбыр
тамшыларын салудың бірнеше әдіс - тәсілдерін көрсету. (қысқа, ұзын
сызықтар, нүктелер). Қарындашты дұрыс ұстатып, өздеріне сурет салуды ұсыну.
Сурет салу ... ... ... ... ... ... ... қарап, қай жерде күшті нөсер, қай жерде ақ жауын бейнеленгенін
таңдап алу.
Біз не ... ... ... ... ... ... қысқа сызықтарға ұқсайды. Олар түзу.
3. Түрлі-түсті жіптер.
Мақсаты: түзу сызықтарды жоғарыдан төмен қарай салуға үйрету. Қарындашты
дұрыс ұстай білу ... ... ... ... ... қағазға жапсырылған жіптерді көрсету. Жіптер жуан, түстері
ашық болуы қажет. ... түзу ... ... ... ... ... сипалау. Балаларға сурет салуды ұсыну. Қарындашты дұрыс ұстауына
назар аудару. ... ... ... ... жасау. Сабақ соңында
балалардың назарын қаншама түрлі түсті жіптер ... ... не ... ... түрлі-түсті болады.
-Сызықты жоғарыдан төменге қарай салуға болады.
4. ... ... ... ... қарай сызықтар сала білуге үйретуді ... ... ... білу ... ... ... ... Балалармен түрлі түсті қарындаштарды қарап, олардың ... ... ... ... Бүгін олар осы әсем ... ... ... ... қалай батыру керектігін, артық тамшыларды алу,
соңынан оны суда қалай жуу керектігін көрсету.
Бояу қарындашты су ... ... Ол үшін ... ... кейін қағазға қылқаламның қылшалары түгелдей жағылатындай
батыра жағамыз. Бояу кезінде түзу ... ... ... ... ... ... Бояп болғаннан кейін қылқаламды қалай жуу керектігін
көрсетіп, содан кейін келесі бояуға көшу керектігін ғана ... ... ... ... әсем ... атап ... не ... субояумен де салуға болады.
-Келесі бояуға көшу үшін қылқаламды жуып отыру керек.
-Сурет әдемі болып шығуы үшін қылқаламды дұрыс қолдана білу қажет.
Тақырыбы: ... ... ... сала ... ... ... ... дамыту. Пішіндер,
түстер туралы түсініктерін дамыту. Табиғатты аялай білуге, қамқор болуға
тәрбиелеу.
Барысы: Алма ... ... оқу, алма ... ... түсіру.
Мен алмамын, алмамын.
Таңдай жұлар бал дәмім.
Жұмбақ:
Жазда піседі,
Аузыңа түседі.
Алма қызыл, ... сары ... Алма да ... ұқсайды. Оны ауада салу.
Қағаз бетіне салу, және қызыл түске бояу. Қылқаламды суға батырып, қызыл
түске бояу.
Біз не ... ... ... әр ... ... ... ... ұқсайды.
Қандай сурет салғың келеді, балақай?
Мақсаты: балалардың сурет ... ... ... ... қиялын дамыту, ойлай
білу қабілетін дамыту, мазмұнын ойлап табу.
Барысы: Балалардың көп затты сала білетіндерін еске ... өту. Өз ... ... ... ... ... ... кімнің не салып жатқанын сұрап,
бағыт-бағдар беріп отыру. Қарындашты дұрыс ұстау ... ... ... ... ... ... естеріне түсіру. Суреттерді
талқылау кезінде өздеріне таныс заттардан басқа жаңаша заттарды бейнелеген
балаларды мадақтау.
Тақырыбы: «Көңілді жемістер мен ... ... ... ... ... мен ... ... оларға «жан» бітіруге (қол, көз, аяқ, т.б)үйрету. Суреттен
алған әсерлерін әңгімелей білуге баулу.
Қажетті құралдар: Үлгі сурет, ... су ... қол ... ... жай
қарандаш, мақталы таяқшалар.
Үрлеу әдісінің үлгісі:
▪ Жай қарандашпен қағаз ... ... мен ... (шие, ... жуа) ... ... Бейнеленген жемістер мен көкөністерге «қол, аяқ, көз, ... ... ... Жемістер мен көкөністер қажетті бояу түстерімен боялады.
Көркем сөз:Пісіп тұрған алманың
Тамсандырар бал дәмі.
Жерге сілкі түсірме,
Ісіп кетер маңдайың.
Сергіту ... Алма ... ... ... тұрып жүру)
Алма теріп алайық, (алма теру қимылын жасайды)
Қол жетпесе ... (оң ... ... ... қол ... ... ... көтеріп секіру)
Дидактикалық ойын: «Көкөніс пе, жеміс пе?».
Ойынның мақсаты: Сұрақтарға толық жауап бере ... ... ... есте ... ... ... мазмұны: Балаларға көкөніс пен жемістің пішіні, ... ... ... ... ... ... дөңгелек, түсі сары, қызыл, ... ... ... ... ... ... балалар не екендігін табады.
Тақырыбы: «Кемпірқосақ»
(жіпті пайдалану)
Мақсаты: Жіптерді бояуға ... ... ... ... кемпірқосақтың
бейнесін салуды үйрету. Табиғат құбылыстарының әсемдігіне қызығушылықтарын
арттыру. ... ... ... дамыту.
Қажетті құралдар: Бояулар, жіптер (ұзындығы 6-7 см) су ыдысы, қол орамал,
мақталы таяқшалар.
Жіппен бейнелеу әдісі:
▪ Қажетті түстерді әр ... ... ... екіге бүктеу. (оңнан солға қарай)
▪ Екіге бөлінген қағаз ... сол жақ ... ... ... мақталы таяқшалардың көмегімен қиғаштап орналастыру.
▪ Жіптерді бір жақ ұшы бояуға батырылмайды.
▪ Жіптерді ... ... соң, ... оң жақ ... ... ... ... Қағазды жазып, жіптерді алып, бояуды кептіру керек.
Көркем сөз: ... ... ... бояп өңірді.
Көкжиектен кешкісін,
Кемпірқосақ көрінді.
Сергіту жаттығуы: Орнымыздан тұрамыз, (орындарынан тұрады)
Қолды белге қоямыз (қолдарын ... ... ... иіліп, (оңға, солға иіледі)
Белімізді жазамыз. (тіктеп тұрады)
Дидактикалық ойын: «Кемпірқосақтың түсін ажырат».
Ойынның мақсаты: Балаларды зейінділікке, түстерді ... ... ... ... Үстел үстіне жеті түрлі ... ... ... көк, ... ... ... ... Қағаз жолақтарының
орындары ауыстырылып қойылады. Балалар кемпірқосақтың түстерінің орналасуы
ретіне ... ... ... ... ... ... ... оқу іс-
әрекетінде бейнелеу өнерімен таныстыру ... ... ... ... ... жағдай жасайды. Одан әрі балаларды ... бұл үшін ... ... ... ... Бейнелеу
өнерінде балаларға көрсетілген шығармалардың мазмұны бай және алуан ... ... ... ... ... ... ... көркемдік
талғамын оятып, шығармашылық қиялын дамыту үрдісі ... ... ... ... ... ... қиялының дамуы - өзінің заңдылықтары бар ... ... Олар өз ... әлсіз саусақтары арқылы ермексазбен мүсіндеп, сурет
салып бейнелейді. Осы сәтті тәрбиеші өз фантазиясын бал ... ... ... ... ... ... ... бірқатар іскерліктер мен
дағдыларды меңгереді, заттар мен қоршаған әлем құбылыстарын танып үйренеді.
Бейнелеу ... ... ... жасалған образға баланың көңілі мен
сезімінің шоғырлануы жәрдемдесетін, қиындау жұмысын күшейтетін эмоциялар
үлкен рөл атқарады.
Бейнелеу ... ... ... оқу тапсырмаларын орындаудан
басқа, балалардың қиялын жан-жақты дамытудың маңызды ... ... ... ... ... аппликацияға үйрету мектеп ... ... ... адамгершілік, эстететкалық және дене тәрбиесін ... ... ... ... ... ... білумен тығыз
байланысты. Мұның өзі ... ... ... ... ... алынған нәтижесімен байланысын танып білуден
басталады. Одан әрі бала ... ... ... ... ... ... білім алуын жалғастыра береді, ... оның ... ... өз ... ... ... алған әсерін бейнелеу формасында
бейнелеуге ұмтылуымен сабақтасып жатады. Бейнелеу өнері балалардың қиялын,
ақыл-ойын, сана сезімін қалыптастырады.
Бейнелеу ... ... ... ... дамыту, өмірге жаңа көз қараспен
қарауға көмектеседі. Сонымен қатар өзіне жүктелген істі ... ... ... ... ... ... ... таныстыра
отырып, оны өз іс-әрекетінде ойнағанда, сурет салғанда, мүсін жасағанда,
әңгімелегенде және т.б ... ... Бұл ... алып қарағанда
бейнелеу іс-әрекетінің мүмкіндігі бай, өйткені өзінің мәні ... ... және ... ... бар.    ... ... көркемдік –
шығармашылық әрекеті, бейнелеу өнерінің дәстүрден тыс түрлері баланың
шығармашылық ... ... мен ... ... ... ашық ... ... – барлық қасиеттерінің ашылуы мен дамуына
септігін тигізеді. Дәл осы қасиеттер бүлдіршіннің болашақ өмірдегі ... ... ... ... ... ... ... Н.Ә. «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру мемлекеттік
саясаттың басты мақсаты» Халыққа Жолдауы. // Дала мен Қала №5. ... ... ... ... С.А. ... сурет салу мүмкіншілігін анықтауда
суретші-ұстаздың білімділігі. «Білім саласындағы жаңа ақпараттық
технологиялар» Х ... ... ... ... 13 ... Астана: Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ, 2009. - 376 б
3. Ф.Н.Жұмабекова. «Мектепке ... ... ... ... Айдарова З., Дирксен Л. Бейнелеу өнері. Оқу ... ... 2010. -216 ... ... Қ. ... ... ... Т. Жалпы психология А.:Қазақ университеті, 1993.
7. Берікұлы Н. Жантану. Ақтөбе-2006
8. «Зерек бала» ... (3-5 жас) ... ... ... ... бағдарламасы.
9. Ф.Ниязбекова.  М. Сансызбайқызы. «Балабақшада ... ... ... ... ... Балкенов Ж. Сурет салуға үйрету. –Алматы, мектеп, 1987.
11. ... ... ... ... Швайко Г.С.  Балабақшадағы бейнелеу өнері ... ... ... ... ... ... ... 2002ж.
14. Артемова Л. Р. Мектепке дейінгі балаларға арналған қоршаған ортадан
дидактикалық ойындар.М.:Просвещение,1992.
15. ... ... Г.С. ... ... ... тиория мен практикаға дейін» Атырау 2007ж.
16. «Балаларға арналған өлеңдер жинағы» М. Әлімбаев.
17. Мүсәлімов, Теміржан, Самылтыров, Мұхаметқали. «Бейнелеу ... ... ... ... ... ... кітап».
19. «Отбасы және балабақша» журналы №6,2008ж.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сыныпта дамыта оқыту технологиясын қолдану42 бет
5-сынып оқушыларының қиялын ертегілер арқылы дамыту27 бет
Алгоритмді бейнелеу әдістері22 бет
Ауыз әдебиеті арқылы бала қиялын дамыту66 бет
Бала бақшадағы бейнелеу өнер сабақтарында сәндік өнерді оқытудың маңызы25 бет
Бала қиялын дамыту19 бет
Балалар қиялын дамытуда ертегі әңгімелердің тигізетін ықпалы28 бет
Баланың киялын дамытуға бағытталған сыныптан тыс іс-шаранын жоспар-сценариін құрастыру7 бет
Бастауыш сынып бейнелеу өнері25 бет
Бастауыш сынып оқушыларының ертегілер арқылы қиялын дамыту65 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь