Мектеп жасына дейінгі балалардың көркемдік-шығармашылық қабілеттерін қалыптастыру

І МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫҢ КӨРКЕМДІК.ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚАБІЛЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫ ТЕОРИЯЛЫҚ ТҰРҒЫДА НЕГІЗДЕУ
1.1 Мектеп жасына дейінгі балалардың көркемдік.шығармашылық қабілеттерін қалыптастырудың мәні мен маңызы
1.2 Балалардың көркемдік.шығармашылық қабілеттерін қалыптастырудың ерекшеліктері
ІІ МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫҢ КӨРКЕМДІК.ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚАБІЛЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ
2.1 Балалардың көркемдік.шығармашылық қабілеттерін қалыптастыру кезеңдері
2.2 Мектеп жасына дейінгі балалардың көркемдік.шығармашылық қабілеттерін дамыту жолдары
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ

Жұмыстың өзектілігі: Бүгінгі таңдағы жаҺандану үрдісінің басты ресурсы жан-жақты дамыған белсенді шығармашыл тұлға болғандықтан, өркениетті даму білім мен тәрбиенің жаңа сапасын талап етеді. Кез келген дамыған өндіріс қазіргі таңдағы шығармашылықпен жұмыс жасауды талап ететін адамды қажет етеді. Шығармашылықпен жұмыс жасайтын адамның негізгі іс-әрекеті ақыл-ойға, әрі алған білімді басқа таныс емес іс-әрекетке тасымалдай алуға негіздейді.
Ел президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына арналған Жолдауында “Біздің болашақтағы жоғары технологиялық және ғылыми қарымды өндірістері үшін кадрлар қорын жасақтауымыз қажет” деген сөздері бар. Демек, оқушылардың ғылыми зерттеу жұмыстарына қызығуын қалыптастыру, шығармашылық қабілетін дамыту, қазіргі техниканы тиімді пайдалану мәдениетіне тәрбиелеу – мектептің басты бағыттарының бірі. Бұл салада атқарылатын жұмыстар жетерлік [1].
Қазақстан Республикасының 2007 жылы қабылданған "Білім беру туралы Заңында" жеке адамның шығармашылық, рухани және дене мүмкіндіктерін дамыту, адамгершілік пен салауатты өмір салтының берік негіздерін қалыптастыру білім беру жүйесінің басты міндеттерінің бірі деп көрсетілген. Олай болса мектепке дейінгі балалардың көркемдік-шығармашылық қасиеттерін қалыптастырудың маңызы өте зор [2].
Баланың шығармашылық қабілеттерін дамыту, шығармашыл тұлға қалыптастыру жөнінде өз ойларын көптеген ғалымдар өздерінің еңбектерінде зерттеген. Олар: Қазақстан Республикамыздың аса көрнекті ғалымдары М.М.Мұқанов, Т.Т.Тәжібаев, Қ.Б.Жарықбаев, Ж.М.Әбділдин, Т.С.Сабыров, Б.А.Жетпісбаева, А.Т.Кенжебаева, Т.У.Оспанова, Р.Ш.Сыздықова, З.С.Сатқаева, Д.Ж.Кішібаева, А.Ш.Орақова, Б.А.Тұргұнбаева, Б.Ш.Байжұманова [3;4;5;6;7;8;9]; Ресей ғалымдары А.Г.Ананьев, В.В.Давыдов, Л.В.Занков, А.Н.Леонтьев, Л.С.Выготский, Г.С.Альтшуллер, Н.С.Лейтес және т.б. [10;11]; көрнекті педагогтар: Ы.Алтынсарин, К.Д.Ушинский, А.С.Макаренко [12;13]; шығармаларында балалардың шығармашылық қабілеттерін дамытудың жолдары қарастырылады. Қосымша білім беру жүйесінде оқушылардың шығармашылығын дамыту мәселесін Ресей педагог - ғалымдары Парамонова Л.А, Грибовская А.А., Обухова Л.Ф және т.б. зерттеген [14;15;16].
Шығармашылық дегеніміз – ол адамның өмір шындығында өзін-өзі тануға ұмтылуы, ізденуі. Өмірде дұрыс жол табу үшін адам дұрыс ой туып, өздігінен сапалы, дәлелді шешімдер қабылдай білуге үйренуі керек. Адам бойындағы шығармашылық қабілеттерін дамытып, олардың өшуіне жол бермеу адамның рухани күшін нығайтып, өзін-өзі тануына көмектеседі [17].
Психологиялық тұрғыда шығармашылық процесс дегеніміз – үнемі білімдер мен ептіліктерді өз бетімен жаңа жағдайға өткізу болып табылады
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. ҚР-ның президенті Н.Ә.Назарбаевтің Қазақстан халқына арналған Жолдауы. 2010 жыл. 29 қаңтар.
2. Қазақстан Республикасының "Білім беру туралы Заңы". 2007 жыл 27 шілде.
3. Мұқанов М. Қабілеттілік және оны тәрбиелеу. Алматы., 1960ж.
4. Т.Т.Тәжібаев. “ХІХ ғасырдың екінші жартысындағы Қазақстандағы педагогикалық ойлар” 1965 жыл.
5. Жарықбаев Қ.Б. Психология негіздері: Оқулық. Алматы: Эверо,2010.
6. Сабыров Т.Оқыту теориясының негiздерi [Текст] : педагогикалық колледжiлер мен училищелерге арналгаң дидактикалық оқу құралы / .- Алматы : [б. и.], 1993.
7. Оспанова Т.У.Развитие творческих способностей на уроках музыки [Текст] : учебно-методическое пособие / - Алматы : Ғылым, 2003.
8. Кішібаева Д.Оқушыларды шығармашылыққа баулуда белсенділігін, қызығушылығын, арттыру жолдары. // Бастауыш мектеп. - 2009. - №3.
9. Орақова А. Ш. Педагогикалық консилиум / - Алматы: [б. и.], 2008
10. Л.В.Занков. Обучение и развитие /. М.: Педагогика, 1975. – 345с.
11. Выготский Л.С. Собр. соч. в 6-ти т. – Т.3. – 1983. – 560 с.
12. Алтынсарин Ы. Шығармалары. – Алматы: Жазушы, 1991.
13. К.Д.Ушинский “Адам – тәрбиенің пәні” (“Педагогикалық антропология”). 1867 жыл.
14. Парамонова Л.А. Теория и методика творческого конструирования. – М.:Академия, 2001.
15. Грибовская А.А., Левченко Т:А. Народное искусство и детское творчество. Метод.пособие для воспитателей. – Алматы, Просвещение – Казахстан
16. Обухова Л.Ф. Детская возрастная психология. Москва, 1996 г.
17. Эльконин Б.Д. Психология развития: Учебное пообие для студентов высших учебных заведений. – М.: Издательский центр «Академия», 2001. – 144 с.
18. Жарықбаев Қ. Жалпы психология жоғары және арнаулы орта оқу орындарының, пединституттардың педагогика және бастауыш мектеп әдістемесі факультеті студенттеріне арналған оқулық.- Алматы, 2004. – Білім, 1993. – 378 б.
19. Байжуманова Б.Ш. Психологические особенности развития творческих способностей у детей младшего школьного возраста: Дисс. … канд. психол. Наук. – Шыкент, 2002. – 154 с.
20. Жамәділов Н.Д. Республикамыздағы мектепен тыс жұмыс ұйымдардың даму болашағы. – А.: Қосымша білім және тәрбие. Внешкольник Казахстана. – 2006. - № 5. - С. 6-11.
21. Жамәділов Н.Д. Республикадағы әр түрлі бағыттағы мектепен тыс ұйымдардың қызметіне талдау. – А.: Қосымша білім және тәрбие. Внешкольник Казахстана. – 2007. - № 1 (9). - С. 5-8.
22. Платонның “Теэтет” (білім туралы) еңбегі. 367-361 жж.
23. И.Кант. “Пікір қабілеттілігіне сын”. 1790 жыл.
24. Грузенберг С.О. Введение в психологию и теорию творчества. 2-е издание. – М., 1984. – 211 с.
25. Гольдентрихт С.С., Коршунов А.М. Диалектика и теория творчества. Издательство МГУ. 1987 г
26. Морозов А.В. Диагностика креативности. Монография. – М., 2001. – 510с.
27. Маслоу А. Самоактивизация личности. Тексты. – М., 1982. – 45 с.
28. Ж.Аймауытов. «Тәрбиеге жетекші» 1924 ж.
29. Жұмабаев М. Педагогика. – Алматы: Мектеп, 1989. – 48 б.
30. Л. С. Рубинштейн «Жалпы психология негiздерi». 1940 жыл
31. Б.Г.Ананьев «Адам танымның пәні ретінде». 1969 жыл.
32. Ә.Қоңыратбаев “Сұр көжек”, “Ғ. Мұратбаев туралы естеліктер, “Қозы Көрпеш” еңбектері.
33. Тілешева, С. Әдебиет сабақтарында манерлеп оқу дағдыларын қалыптастыру (IV-VII кл.): мұғалімдерге көмекші құрал / - Алматы: Мектеп, 1984 ж.
34. Жаманбаева Қ. Тіл қолданысының когнитивтік негіздері: эмоция, символ, тілдік сана. Алматы «Ғылым». 1998, 137б
35. Мұхамедин М. Оқушылардың шығармашылыққа деген қызығушылығын қалыптастыру негiздерi/М. Мұхамедин // Iзденiс, 2001.-№6.
36. А.Н.Лук. "Теоретические основы выявления творческих способностей" 1979 год.
37. Блонский П.П. Теория деятельности и социальная практика , 1996. - №5. – С. 21-25.
38. Б.Тұрғынбаева. «Шығармашылық қабілеттері және дамыта оқыту» 1999 ж.
39. Гилфорд Дж. Три стороны интеллекта // Психология мышления / Под ред. А.М. Матюшкина. – М., 1965. – С.433-456.
40. Torrance E.P. Guiding creative talent - Englewood Cliffs, W.J.: Prentice-Holl, 1964.
41. Құнанбаев А. Шығармалар жинағы. – Алматы, 1988. – 151 б.
42. Вольтер. Дерексіз философ.
        
        КІРІСПЕ
Жұмыстың өзектілігі: Бүгінгі таңдағы жаҺандану үрдісінің басты ресурсы жан-жақты дамыған белсенді шығармашыл тұлға болғандықтан, өркениетті даму білім мен ... жаңа ... ... ... Кез ... ... өндіріс қазіргі таңдағы шығармашылықпен жұмыс жасауды талап ететін адамды қажет етеді. ... ... ... адамның негізгі іс-әрекеті ақыл-ойға, әрі алған білімді басқа таныс емес іс-әрекетке тасымалдай ... ... ... ... ... ... ... арналған Жолдауында "Біздің болашақтағы жоғары технологиялық және ғылыми қарымды өндірістері үшін кадрлар қорын жасақтауымыз ... ... ... бар. Демек, оқушылардың ғылыми зерттеу жұмыстарына қызығуын қалыптастыру, шығармашылық қабілетін дамыту, қазіргі техниканы тиімді пайдалану ... ... - ... ... бағыттарының бірі. Бұл салада атқарылатын жұмыстар жетерлік [1].
Қазақстан Республикасының 2007 жылы ... ... беру ... Заңында" жеке адамның шығармашылық, рухани және дене мүмкіндіктерін дамыту, адамгершілік пен ... өмір ... ... ... ... білім беру жүйесінің басты міндеттерінің бірі деп көрсетілген. Олай болса мектепке дейінгі балалардың көркемдік-шығармашылық қасиеттерін қалыптастырудың ... өте зор [2]. ... ... ... ... ... ... қалыптастыру жөнінде өз ойларын көптеген ғалымдар өздерінің еңбектерінде зерттеген. Олар: ... ... аса ... ғалымдары М.М.Мұқанов, Т.Т.Тәжібаев, Қ.Б.Жарықбаев, Ж.М.Әбділдин, Т.С.Сабыров, Б.А.Жетпісбаева, А.Т.Кенжебаева, Т.У.Оспанова, ... ... ... ... Б.А.Тұргұнбаева, Б.Ш.Байжұманова [3;4;5;6;7;8;9]; Ресей ғалымдары А.Г.Ананьев, В.В.Давыдов, Л.В.Занков, А.Н.Леонтьев, ... ... ... және т.б. [10;11]; ... ... ... К.Д.Ушинский, А.С.Макаренко [12;13]; шығармаларында балалардың шығармашылық қабілеттерін дамытудың жолдары қарастырылады. Қосымша білім беру жүйесінде оқушылардың ... ... ... ... педагог - ғалымдары Парамонова Л.А, Грибовская А.А., ... Л.Ф және т.б. ... ... ... ... - ол ... өмір шындығында өзін-өзі тануға ұмтылуы, ізденуі. Өмірде дұрыс жол табу үшін адам дұрыс ой туып, ... ... ... шешімдер қабылдай білуге үйренуі керек. Адам бойындағы шығармашылық қабілеттерін дамытып, олардың өшуіне жол бермеу адамның рухани күшін ... ... ... көмектеседі [17].
Психологиялық тұрғыда шығармашылық процесс дегеніміз - үнемі ... мен ... өз ... жаңа ... ... ... табылады, білім өз бетінше жүзеге аса, соғұрлым ілімді қолдану ... ... ... - ... анықтама берілген [18].
Оқушының шығармашылық мүмкіншілігінің дамуы, оның жеке бастық қасиеттерінің бірі ... ... Егер ... әрбір адамның жеке психолоиялық қасиет болса, онда оның жеке ... ... ... ... сол ... ... Әрбір жас кезеңдерінде шығармашылық потениалдың дамуы, баланың сензитивтік кезеңіне, оны тиімді пайдалана алуына тікелей байланысты жүзеге асады [19].
Бүгінгі ... ... ... - ... ... ... бүтіндей бейнесін қабылдай алатын, шығармашылық таныммен тікелей қатынас жасай алатын, жаңаша ойлай алатын ... ... ... Балаларда әлемнің көп бейнелі жақтарын шығармашылық таным негізінде қабылдай алу қабілетін дамыту қажет. Осының негізінде интеллектуалды, креативті ұрпақты ... ... - ... маңызды мәселелерінің бірі.
Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасындағы қосымша білім берудің алдында тұрған негізгі міндеттері: қосымша ... ... ... орта ... ... ... ... маңыздылығын және мәртебесін қалпыта келтіру; білім беру ұйымдарында жеке тұлғаның жалпы адамзаттық құндылықтар, қазастандық елжандылық және ... ... ... ... және ... ... ... кешенді тәрбие бағдарламасын ары қарай жүзеге асыру; педагогтердің бала ... ... ... ... ... ... ... қайта бейімделуі. Баланың өмірдегі орның өзі белгілеуге көмектесу; дәстүрлі және қазіргі тәрбие технологияларына қолдау көрсету. Этнопедагогика игеру, озық ... ... ... іске ... және осы ... балаларды бабалар мәдениетіне және ұлтаралық достыққа тарту; мектептен тыс ұйымдардың вариативтік тәрбие жүйесін, түрлі типті мектептен тыс ... ... ... және білім беру бағдарламасының түрлерін зерделеу; жеке тұлғаның психологиялық ерекшелігінің жүйелік есебін, баланың шығармашылық қабілеті мен қызығушылығын тану әдісін пайдалану ... ... ... және ... жұмыстарының ұйымдастыру формалары мен мазмұнын қалыптастыру [20.].
Бүгінгі ... ... 541 ... тыс ... жұмыс істейді. Онда республикадағы барлық оқушының 11,2% (300 мыңнан ... ... ... ... мен ... ... үйлері, сарайлары, жас техниктердің, туристердің, натуралистердің станциялары мен базалары, балалардың музыка, көркемөнер, өнер және ... ... ... ... ... 12 мыңнан аса педагог баланың ерікті таңдауына сәйкес шығармашылық қабілетін ... ... ... ... ... баулып, олардың белсенділіктерін, қызығушылығын арттыра түсу үшін, шығармашылықтарын сабақтан тыс уақытта ... ... мына ... ... ... ... білім беру педагог, ой-өрісі кең, жан-жақты білімдар, өз ... ... ... ... ... қосымша білім беру педагогпен бірлесе отырып өз шығармашылық қабілетінің жеке ... ... ... ... жасалуы және шығармашылық жұмыстардың белгілі кезеңдерінің орындалу жүрісі; баланың шығармашылығын ... үшін оқу ... ... ... іс-әрекеттің субъектісінің шығармашылық сапалық ерекшеліктерінің, сабақтан тыс мезгілде шығармашылық тапсырмаларды тиімді қолдана білу ... ... ... ... ... беру ... және оқушының тығыз байланысы болуы, педагог бар күш-жігерін, педагогикалық шеберлігін оқушы бойындағы табиғи мүмкіндіктерді ... ... ... ... ... жағдай жасауы, оқушының өз тарапынан белсенділік, дербестік көрсетуі, оның өзіне деген сенімділігі арқылы ғана баланың шығармашылығын дамытуға ... ... ... ... ... ... көркемдік-шығармашылық қабілеттерін дамытуда ұйымдастырылан оқу іс-ірекеттері барысында балалармен ... ... ... ... ... бермейді. Осы қарама - қайшылықтарды ескере отырып, балалардың көркемдік-шығармашылық қабілетерін дамыту ... ... ... ... ... ... мақсаты: мектеп жасына дейінгі балалардың көркемдік-шығармашылық қабілеттерін қалыптастыруды теориялық тұрғыда негіздеу және мектепке дейінгі ұйымдарда баллардың көркемдік-шығармашылық қабілеттерін қалыптастыру ... ... ... ... міндеті:
- мектеп жасына дейінгі балалардың көркемдік-шығармашылық қабілеттерін ... ... ... ... ... ... ... балалардың көркемдік-шығармашылық қабілеттерін қалыптастырудың педагогикалық мүмкіндіктерін анықтап, негіздеу;
* мектепке дейінгі ұйымдарда баллардың ... ... ... ... ... ... ... пәні: мектеп жасына дейінгі балалардың көркемдік-шығармашылық қабілеттерін қалыптастыру.
Зерттеу жұмысының обьектісі: мектеп жасына дейінгі балалардың көркемдік-шығармашылық қабілеттерін қалыптастыру.
Зерттеу ... ... егер ... ... дейінгі балаларға ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті барысында логикалық ойлауын дамытатын ойындар мен ... ... ... сурет салғызу, ұнатқан кейіпкеріне мінездеме бергізу, ой ... өз ... ... өлең ... ... ... әңгіме, ертегіне өз бетінше аяқтау сияқты жұмыстарды жүйелі түрде ... ... онда ... ... ойы және ... қабілеттері дамиды.
Зерттеу жұмысының құрылымы: кіріспеден, екі бөлімнен (теориялық, ... ... ... әдебиеттер тізімінен және қосымшадан тұрады.
І МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫҢ КӨРКЕМДІК-ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚАБІЛЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫ ТЕОРИЯЛЫҚ ТҰРҒЫДА НЕГІЗДЕУ
1.1 Мектеп жасына дейінгі балалардың ... ... ... мәні мен ... ... ... көркем-эстетикалық тәрбиенің негізгі функциялары жеке бастың көркемдік, рухани дүниетанымын сұлулық пен руханилық нормаларға сай ... ... ... ... ... ... талғамдарымен сұраныстарын, қажеттіліктерін және көркемдік-шығармашылық қабілеттерін дамытуға бағытталған.
Баланың бойындағы табиғат берген ... ... ... тани ... оның әрі ... ... бағыт-бағдар беру қажеттілігі әлі күнге дейін маңыздылығын жоймай отыр.
Антикалық философияда шығармашылық кез ... ... ... ретінде қарастырылады. Адамның жоғары әрекетке ұмтылуын мақсат еткен Платон еңбектерінен бастау ... ... ... адам ... ... ... ... [22].
Класикалық неміс филсофиясының өкілі И.Кант еңбектерінде шығармашылық адам еркіндігі мен субъективтілігіне ... ... ... ... және ... тыс ... ... ретінде сипатталады [23].
ХІХ ғасырдың аяғы ХХ ғасырдың басындағы шетел философиясында механикалық-техникалық іс-әрекетке ... ... ... басымдыққа ие және өзара қарама-қайшылықта айқындалады. Шығармашылық - өмір мәні, жаңалықтың дүниеге келуі, субъективті ... ... ... ... ... ... ... құбылыс (табиғатта-дүниеге келу, өсу, жетілу процесі, санадағы жаңа кейіп-бейненің пайда болуы).
Орыс педагогы С.О.Грузенберг шығармашылық теориясының ... ... ... ... психологиялық, интуитивтік (түйсінуге негізделген) [24]. Ал бүгінгі күннің шығармашылық іс-әрекет саласындағы зерттеулер шығармашылық теориясының ... түрі ... ... ... ... ... күші - ... шығармашылық мазмұны - қарама-қайшылықты шешу, ал сұраныс пен қажеттіліктерді ... - ... ... - ... ... ... ... шығармашылық даму деңгейі - жалпы тұлғаның даму көрсеткіші бола ... ... ... пен Л.А.Пьянова атап көрсеткендей, шығармашылықтың негізі адам жан дүниесін жаңғырту ... ... - ... әлеуметтік күші арқылы өзін-өзі дамыту және өзін-өзі жетілдіру жүзеге асырылатын ... және ... ... ... іс-әрекет.
Шығармашылық - өзін-өзі оң бағалауға мүмкіндік беретін және өз дамуында индивидтің өзін-өзі дамытуын қамтамасыз ... күш. ... ... ... жеке ... ... ... басып, оны қоршап, жеке тұлғаның шығармашылық тұрғыдан өзін-өзі көрсетуіне мүмкіндік бермейді. Сөйтіп, гуманистік психологияда шығармашылық табиғатын анықтауда ... ... ... мен идеялар саласындағы жаңа өнімдерге емес, сол ... ... оның ... динамикасына басымдық береді. Сонда оның өлшемі болып нәтижесінің сапасы емес, шығармашылық іс-әрекетті белсендіруші ... мен ... ... ... ... шығармашылықтың өзі - бұл рухани, білімдік толықтырушы космологиялық ... ... ... т.б. зерттеушілер шығармашылық ұғымына берілген көптеген анықтамалардың ішінен жалпы ұстанымдарды белгіледі:
● шығармашылық - жаңа тәсілге сәйкес қажеттіліктерге ... ... ... ... ғана даму мен ... ... болады.
● шығармашылықты зерттеудің үш аспектісі бар: нәтиже, адам және процесс.
● адам бойындағы жаңарулар, жаңа нәтижеге жету ... ... ... жаңашылдық, үйлесімділік, ізденімпаздық қажеттілікті қанағаттандыру және мақсат қою қабілеттері есептелінеді;
● шығармашылық нәтиже түрі сан ... ... ... шетелдік және отандық психологтар еңбектеріндегі ұғымына берілген теориялық түсінік ерекшеліктеріне талдау жасалынған. Оның ... ... ... деп ... ... ... пен А.Маслоу ұстанымдары. А.Маслоу: , - деп түсіндіреді [27].
Қазіргі ғылым жетістіктері ... ... ... болуға тиісті сапа және де қабілеттің мұндай дәрежесіне белгілі бір шарттар орындалған жағдайда, кез-келген баланы көтеруге ... ... көп ... Өкінішке орай бұл түсінік әлі барлық адам санасынан берік орын алған жоқ. Сондықтан мұғалімдер, ата-аналар, тәжірибелер алдында бала ... ... ... ... ашып, оның тұлғалық тұғырғы көтерілуіне жағдай жасау міндеті тұр.
Бүгінгі таңда жеке тұлғаны дамытудың жағаша ... ... оған ... ... мен ... ... ... білім мен тәрбие беру талап етілуде. Қазіргі мақсат - жас ұрпақтан өркениетті қоғамның еріктің өз бас бостандығын ... ... ... адамзат құндылығын бағалайтын, адамгершілік, ізгілік мінез-құлқы қалыптастан шығармашыл тұлға тәрбиелеу.
Іс-әрекеттің жекелеген түрін ойдағыдай, әрі нәтижелі етіп ... ... ... - ... деп ... ... ... түрінің бірі- жалпы күрделі қабілет. Жалпы күрделі ... беру ... ... жеке тұлғаның интеллектуалдық ұйымдастырылуы.
Баланың қабілеттерін дамыту мәселесі өзінің тамырын адамзат тарихының тереңінен алады. Бүкіл бір ... ... Абай ... 43-ші қара ... бала өмірге келгендегі қабілеттері әрі қарай дамытуды, ... ... ... ... ғана олар пайдаға асатынын жазған. Ал назардан тыс қалған қабілеттер бара-бара жойылып, жоқ ... ... ... ... ... ... деп ойлаған үлкен жүректі ұстаз Ы.Алтынсарин арнайы ... ... ... да, ... ... сандарлы ойға толы шығармаларында адамның тағдыры туысынан белгіленбейтіндігін, адамдық қасиеттердің, ... ... ... ... ... ету ... ескертеді[12].
Ғасыр өткен сайын ұрпақ туралы ойлар өз жалғасын тауып келеді. Ж.Аймауытов, М.Жұмабаев, А.Байтұрсынов, М.Дулатов, С.Торайғыров т.б. баламен жұмысты жас ... ... ... ... әдет-ғұрпы салт-дәстүрі, мәдениеті арқылы тәрбиелеу керектігін өз ... атап ... [28;29]. ... ... еш нәрсеге бейімі, қабілеті жоқ адам болмайды деген пікір айтады. Сол себепті балалардың кеңінен өрістете дамытуда мектеп ... ... ... ете ... ... ... талдау ең алдымен қабілет ұғымына тоқталып, мәнін түсінуді талап етеді.
Күнделікті ауызекі сөзде қабілет деген атауды жиі ... ... ... ... мінездеме бере отырып, оның бір пәнге деген ... ... ... атап ... ... ... бойынша, әрбір жаста шығармашылыққа баулуға өзек болардай өзіндік ... ... ... атап ... біреуде күшті, біреуде шамалы болып келуі мүмкін. Қабілеттің өлшемі - ... бір ... ... ... ... ... белгілі бір әрекетті орындауға жағдай жасайтын жеке ерекшеліктері дей ... олар ... ... ... ... ... әрі ... дамып отыратындығын атап көрсеткен.
Соның ішінде қазақ психологы Қ.Жарықбаев, қабілет деп -белгілі бір істі ... ... ... ... адамның әртүрлі жеке қасиеттерінің қиысып келуін, яғни адам қасиеттерінің ... ... ... ... ... іс -әрекеттің белгілі бір түрін ойдағыдай, нәтижелі орындауында көрінетін жеке қасиеті,-деп жазды [4].
Педагогика және ... ... ... ... ... ... ... жеке дара қасиеті. Сонымен қатар белгілі бір іс-әрекетті берілген уақыт ішінде жүзеге асыруға мүмкіндік беретін сапалар: ... ... ... ... анықтама берілген.
Қабілеттің дамуы оны қажет ететін қызмет саласында және әрекетке ... ... ... ... ... ... адамда тиісті білім жүйесінің икемділік пен дағдының болуына байланысты ... ... ... ... ... саны өте көп. Ең алғаш қабілеттер мәселесін көтерген С.Л.Рубинштейн іс-әрекеттің ... ... ... ... ... бастап қабілеттердің әрекетте дамитындығы жайлы теория қалыптасып, бұл екі теория біртұтастықта қарастырылатын болды [30].
Қабілеттер жайлы ой пікірлерді әрі ... ... ... ... қабілеттер тек білім, білік жиынтығы ғана емес, оларды қолдана білудегі дербестік, саналылық, шығармашылық ... ... ... ... ... ... дамыту мәселесін көтеру тәжірибе барысында, білім мазмұнында ... ... ... ... ... ... болып алынумен байланысты түсіндіруге болады.
Яғни, шығармашылық - бүкіл тіршіліктің көзі. Адам баласының сөйлей бастаған ... ... ... күнге дейін жеткен жетістіктері шығармашылықтың нәтижесі. Бұған бүкілхалықтық,жалпы және жеке адамның шығармашылығы арқылы келдік. Әр жаңа ұрпақ өзіне ... ... қол ... ... ... қана ... өз ... сол жетістіктерді жаңа жағдайға бейімдей, жетілдіре отырып, барлық салада таңғажайып табыстарға қол жеткізді.
Ал бүгінгі күрделі ... ... ... ... ... ... ... болып, керісінше, балада шығармашылық қабілеттің болмауы үлкен мәселе болып саналады. Себебі, өмірдегі сан алуан қиыншылықтарды шешу тек ... ... ғана ... келеді. Тек шығармашылық қана қандай түрде, қандай деңгейде болмасын адамға өмірдің мәнін түсінуге, бақытын сезінуге мүмкіндік әпереді.
Баланың шығармашылық қабілеттерін дамытудың ... ... ... ... мен ... ғылымдарында өте ертеден зерттеліп келеді.
Шығармашылық әлемдік ... ... ... ... ... ... жасауға деген көптеген ізденістердің болғандығынан байқауға болады. Бұл әрекеттер өзінің логикалық шегіне ... деп ... ... ... ... оқу тапсырмаларының негізгі мақсаты-бүгінгі күн талаптарынан туындаған, озық қоғамға лайықты жаңа ... ... сапа ... және дамытуда тың жолдар мен соңғы шешімдер іздестіру болып табылады.
Көрнекті ... ... ... А.С.Макаренконың шығармаларында қабілеттерді дамытудың жолдары қарастырылса [12; 13], бала ... ... ... ең ... ... мазмұнына енгізген М.Жұмабаев болатын [29].
Республикамызда бұл мәселеге назар аударған ғалымдар Ә.Қоңыратбаев, С.Тілешева ... ... ... ... жұмыстары арқылы қабілеттерді шығармашылық деңгейге көтеру жолдарын қарастырса [32;33], ... ... ... ... ... сөз ... ... көркем-шығармашылық қабілеттерін дамыту [34], М.Мұхамедин ойын арқылы шығармашылық қабілеттерді дамыту жолдарын айқындайды [35]. Шығармашылық - ... ... ... ... ... деңгейі. Осы саланы тереңірек зерттеген дәрігер әрі психолог А.Н.Лук әрекет нәтижесінің шығармашылық деңгейге көтерілуі ең ... ... ... ... ... пікір айтады [36].
Шығармашылық қабілеттердің белгілері ретінде: мәселені қарастырудағы қырағылық, көрегендікті, ақпаратты жүйке жүйесіне қол арқылы хабарлауды, тасымалдай білуді, ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Әрекеттің шығармашылық қабілеттерді дамытуы үшін қажетті ахуалдың болуы керектігін және ... ... ... ... тыс ... ... ... кедергілермен күресу қажеттілігіне тоқталады.
Жоғарыда аталып кеткен еңбектерде шығармашылық қабілеттердің ... ... ... ... ... ... көп ... шығармашыл тұлғаның таңғажайып үлгісін құрайды. Шығармашылық педагогикасының басты ... бірі де осы. ... жету үшін ... оқу ... да күрделі, өз ойын жетілдіруге, шығармашылыққа баулуға құрылуы тиіс.
Мектепке дейінгі балалардың қабілеттері екі түрлі әрекетте дамиды. Біріншіден, кез-келген бала оқу ... ... ... осы ... дейінгі жинақталған тәжірибесін меңгерсе, екіншіден, кез-келген обалашығармашылық әрекеттер орындау арқылы өзінің ішкі мүмкіндіктерін дамытады. Оқу әрекетінен шығармашылық әрекеттің ... ... ... ... өз ... жүзеге асыруына бағытталған жаңа әдіс-тәсілдерді іздейді. Проблеманы өзінше, жаңаша шешуге талпыныс жасайды.
Шығармашылық әрекетте баланың іздену жұмысы басты ... ... да, ... ... шешу ... ... жеткізетін шығармашылық қабілеттерді дамытады.
Бүгінгі балалар кез-келгені шығармашылық тапсырмалар шешуді ... ... ... Тек ол ... дұрыс басшылық, шебер ұйымдастырушылық қажет. Л.Н.Толстой Ясная Полянадағы мектебінде бала тек іс-әрекет, ойлау еркіндігі бар жағдайда ғана шығармашылық қабілеттерін дамыта ... ... ... ... ... оқу, оның мазмұны баланың тұлға болып қалыптасуына ... ету ... ... бағыт ұстанады. 1862 жылы жарияланған шығарма жазғандарын келтіреді. Л.Н.Толстой егер бала ... бір ... ... ойлап табуға үйренбесе, тек біреуді қайталаса, еліктесе, ол үлкейгенде де өздігінен ешнәрсе шеше алмайтын адам болады деген.
Бұдан шығатын ... бала ... ... ... ... ... жұмыстардың қатысушылары болғаны дұрыс. П.П. Блонский сөзімен айтқанда, ... (1999 ж.) атты оқу ... ... ... ... Бұл оқу құралында әдіскер шығармашылық қабілет жайлы теориялар, дамыта оқытуды ... ... ... сөз етеді. Әсіресе, балалар мен жүргізілетін жұмыстар, тапсырмалардың берілуі орын алған. Қазіргі педагогикалық-әдістемелік баспасөз беттерінде де шығармашылық ... ... ... ... ... жүр. ... бәрі ... өмір талабы қанағаттанарлық дәрежеде көрініс таба алмай отыр. Осы ... ... ... ... ... ... аударған пробеламалардың бірі бұл балалардың шығармашылық қабілетін дамыту болып отыр. Мектеп жасына дейінгі балалардың шығармашылық қабілеттерін дамыту ... ... ең ... біз ... ... ... категория- ұғымының мәнін анықтауға келеміз [38].
Шығармашылық сөзінің төркіні, этимологиясы , , дегенге келіп саяды. Демек, жаңа нәрсе ойлап табу, сол ... ... қол ... деп түсіну керек. Көрнекті психолог Л.Выготский деп жаңалық ашатын әрекетті атаған [11]. Шығармашылық-өте күрделі процесс. Ол іс-әрекеттің түрі ... тек ... ғана ... ... бойы ... ... ... қолынан келе бермейді деп қарастырылып келсе, қазіргі ғылым жетістіктері ... ... ... ... ... көтеруге болатынын көп айтуда.
Шығармашылық дегеніміз - бұл адамның өмір шындығында ... ... ... ... ... ... жол табу үшін адам дұрыс ой түйіп, өздігінен ... ... ... ... ... ... ... Адам бойындағы қабілеттерін дамытып, олардың өшуіне жол бермеу адамның рухани күшін нығайтып, өзін-өзі ... ... ... Б.Тұрғынбаеваның әдістемелік оқу құралында шығармашылық туралы айтылған ойлары мен жасалған тұжырымдамалары талдай отырып: - деген тұжырымын ... келе ... ... ... да ... ... Соңғы жылдары сөзімен қатар ұғымдары астарласа қолданылып жүр. Сонымен бірге шығармашылыққа мынадай анықтама береді.
Шығармашылық - бұл өте ... ... ... Ол ... түрі ... тек ... ғана тән деп ... Бірақ біз осы айтылғанның: Шығармашылық барлық адамға бірдей тән бе? Шығармашылық кез-келген адамның бойында кездесеме? деген сұрақтар туындайтының аңғарамыз. Ия, біз ұзақ ... бойы ... ... адамның қолынан келе бермейді - деп қарастырып келдік. ... ... ... ... ... ой түрі,- деп қарастырады.Ол шығармашылықтың төмендегідей параметрлерін белгілеген:
* проблеманы көре білуі қабілеті;
* ... ... ... ... ... ... ... ала білу қабілеті;
* оригиналдылық:
* идеяны жетілдіре білу қабілеті;
* талдай және жинақтай білу ... [39]. ... ... деп ... ... көру қабілеті,-деп түсіндіре отырып, құрамын төмендегідей сипаттайды:
1. Проблеманы шешуге жауапкершіліктің пайда болу процесі;
2. Проблеманы шешу жолдарын қарастырып, болжам ... ... ... ... ... ... ... нәтижесін тауып, хабарлауы [40].
Психологтардың зерттеулері бойынша, әрбір жаста шығармашылыққа баулаға өзек болардай өзіндік қабілет, бейімділік болады ... ... ... ... ... ... ... үзбей әрі жүйелі, әрі сатылы түрде шығармашылыққа баулып, ақыл-ойын, икемдігін ... ... ... ... Бұл жас ой ... ерекше ынтамен ұмтылып тұратын кезең, алғырлығы, шапшаңдығы, сезімталдығы басым кезең. Ештеңені жасырып, іркіп қалмай, ішіне сақтап тұра ... нені ... да ... ... ... ... ... тәрбиеші жетегіне тез көнгіш - таптырмайтын тамаша қасиеттері бар кезең. Дегенмен, қайшылығы да мол кезең. Бала бойындағы ... бар ... үшін ... жақтары үнемі қатар келіп, бірін-бірі жоққа шығарып отырады.
Мектеп жасына дейінгі балалармен шығармашылық жұмыс ... ... ... ... ... қиыстыра алады, белсенділік көрсетеді, жетелеп отыруға еріп отырады, үлкендердің ой-пікіріне қатты ... ... ... ... болып келеді.
Ал тиімсіз жағы: қиялы тұрақсыз, бір образды, сюжетті ұстап тұра алады, шығармашылықты ойын ретінде қабылдайды, ... ісін ... ... ... ... сын мүлдем жоқтың қасы, сөзді құбылтып, қолдануға шебер емес.
Міне, осы ... ... ... ... әр ... ... шығармашылық қабілеттерін арттырып отырған дұрыс. Яғни бала әдемі, байыпты, мансатты ұйымдастырылған ... ... ... ... ... процестің әр кезеңінде бала бойында әр түрлі ... ... ... жатады. Мысалы: алғашқы кезеңдерде жаңалықты сезіну, қайшылықтарға ... ... ... елес орын ... ... кезеңіндегі табандылық, танымдық белсенділік, эрудицияны қалыптастырса, еңбектің нәтижесі баланы жоғары көңіл-күйге бөлеп, жаңа ... ... ... барлығы Мектеп жасына дейінгі балаларында болуға тиісті қасиеттер болып табылады.
1.2 Балалардың көркемдік-шығармашылық ... ... ... ... ... ... ... дамыту үшін баланы неге үйрету керек, қалай ... ... әлде оны өз ... ала ма ... ... тууы ... Ол үшін оған алдымен тәрбиеші ... ... ... ... ... ... үшін:
-шығармашылықпен жеке-дара бала емес, топтың балалары айналысуы үшін жағдай, мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... қатыстырған жөн;
-шығармашылық жаттығу, ойын-тапсырмалардың мазмұнын оқушылардың жас ... ... сай ... дұрыс;
-бала жетістігін мадақтап, көтермелеу керек.
Осы бір ... ... ... ... ... дұрыс бағыттап, арнайы жаттықтыра отырып мақсатты ... ... ... шығармашыл адамдар санын көбейтіп, ұлттың ... ... үлес ... Жаңа ... ... ... бала бойына жаңашылдық дәнін ерте ... оның ... ... ... ... ... ... көздейді. Ал мектеп жасына дейінгі ... ... екі ... ... ... Біріншіден кез-келген бала оқу ... ... ... осы ... дейінгі жинақталған тәжірибесін меңгерсе, екіншіден, кез-келген бала шығармашылық әрекеттер орындау ... ... ішкі ... дамытады. Оқу әрекетінен шығармашылық әрекеттің ... ол ... ... қалыптастыруын, өз идеясын жүзеге асыруына бағытталған жаңа ... ... ... ... жаңаша шешуге талпыныс жасайды.
Екі әрекетте балалар екі түрлі ... ... ... ... ... ... оқу әрекетінде белгілі бір ережені меңгеретін, дағдыны ... ... ... ... ... баланың іздену жұмысы басты нысанада ... ... оқу ... баланың жалпы қабілетін дамытса, шығармашылық әрекет нақты жағдай шешу ... ... ... ... ... бас ... Абай Құнанбаев адамды қоршаған орта - табиғаттың бір бөлігі дей келе, табиғаттың адам ... ... ... сыйы - ... ... ... ... деген ұмтылысы деп есептейді. Бірақ, бала өсе келе осы қасиетті біртіндеп жоғалта ... Ұлы ... ... ойы мен ... ... ... кезінде қалыптасады деп тұжырымдайды: "Кей қасиет туа бітеді, ал кейбірі ... ... ... "жетінші қара сөзінде" баланың ақыл-ой, қабілеттілік туралы мынадай пікір айтады: "Жас бала ... ... 2 ... ... ... ... - ... жесем, ұйықтасам деп туады. Бұлар - тәннің құмары, бұлар болмаса, тән жанға қонақ үй бола алмайды, һәм өзі өспейді, таппайды. ... ... екен деп, не ... ... талпынып, жалтыр-жұлтыр еткен болса, оған қызығып, аузына салып дәмін тартып қарап, тамағына, бетіне ... ... ... ... ... ... онан ... ит үрсе де, мал шуласа да тура жүгіріп, "ол немене?", "бұл не?", деп "ол неге үйтеді?", "бұл неге бүйтеді?" деп, көз ... ... ... ... ... ... ... Мұның бәрі жан құмары, білсем екен, көрсем екен, үйренсем екен деген" [41].
Баланың білсем, үйренсем деген талабын ұштайтын, жеке ... ... ... ... ... оларды біліммен, іскерлік, дағдымен қаруландыратын, танымдық ой-өрісін және шығармашылық әлеуетін дамытатын тәрбиеші-ұстаздың ерекше мақсатты қызметінің қажеттілігі жоғары.
Балалар ерте ... ... ... бір ... қабілеттілік байқатады (сурет салады, билейді, өлең айтады, белгілі бір музыкалық құралда ойнайды, мүсін салады). Бірақ бұл қабілеттілікті қалыптастырып, жүйелі дамытып ... ол ... жас ... ... бірте-бірте жойыла бастайды, жас жеткіншектің болашақ кәсіби өміріне бағыт-бағдар бере алмайды.
Қабілеттілік - адамның жеке басына тән белгілі бір іс-әрекетті ... ... роль ... ерекшелік, белгілі бір тәсілді шешудегі шапшаңдықтың, тереңдіктің және тұрақтылықтың көрініс беруі. Сонымен қатар, әркімнің ... ... ... мүмкіншілігі, оның белгілі істерді үлгеруге бейімделген психикалық қасиетінің ерекшелігі.
Жалпы адам ... ... ... ... ... ... жоғары, екінші біреулердің қабілеті орташа, төмен болады. Өз қабілетіне сай маман ... ... ... мақсаттарына қол жеткізе алады. Дарын иесінің өз қабілеті арқылы жасаған жұмысы көпшілік тарапынан өте жоғары, ... ... ... ... ... ... адам ... жұмысы арқылы өзін көрсетеді.
Вольтер былай деп жазған болатын: ... өз ... ... ... қабілетін дамытып, жаңа рухани күш беру білімнің ең маңызды мақсаты болып табылады.
Баланың жалпы дамуы мен ойлау әрекетінің сапасын ... ... ... ... Л.С. Выготский де ашып көрсетеді. Ол баланың ойлау қабілетін белсендіретін және оған қажетті бағдар беретін, қажеттілігі мен ... ... ... ... ... Ғалымның пайымдауынша, бала қабілетінің дамуы оның алға тез жылжуымен шектелмейді, ал оның жас мүмкіндігіне ... ... ... ... терең меңгере алуына, білім қорына және алған әсерлеріне байланысты болады.
Баланы қоршаған ортадағының бәрі қызықтырады, ол бойындағы бар ... ... ... ... ... іс-әрекет түрлеріне белсене араласады, өзінің әрі қарай дамуына жол ашады. Сөйтіп, қоршаған орта және ... ... ... ... ... тек қана ... қызығушылықтың негізінде ғана мүмкін болады.
Шығармашылық - тарихи-қоғамдық мәні бар, жаңашылдыққа бағытталған әрекет. Баланың бойындағы шығармашылық қабілетті дамыту, ... ... жол ... оның ... күшінің нығайып, өзін-өзі тануына көмектеседі. Өйткені жеке тұлға туынды ғана ... ... ... да. Адам ... ... де, ... ... өзін-өзі жоюға да қабілетті болады.Шығармашылық - баланың танымдық қабілеттеріне мотивациялық тұрғыда басшылық жасау нәтижесінде туындайды.
Кез-келген бейнелеу және құрастыру әрекет ... ... ... ... алдын-ала білу, қорытындысын білу, сезу сияқты әрекеттер жүзеге асады. ... ... ... ... ... ол мақсатты, перспективті әрекет етуді көздейді.
Баланың бейнелеу және құрастыру әрекеттерін дамыту ... ... әдіс - ... дамыту тәрбиешінің шеберлігі мен біліктілігіне байланысты. Тәрбиеші оқу мазмұнын түсіндіруде бала санасына , ... және ... ... белсенділігін қалыптастырып, оларға бағыт беріп, жолдарын көрсетуі керек. Қарама-қарсы нәрсені салыстыра алушылық, түсініксіз жағдайды таба ... өз ... ... ... ... ... қабілеттің дамуы әрбір балаға қажет екендігін, әр тұлғаның қоғам дамуында өз орны бар екендігін біле отырып, балалардың тек өткенге емес, ... да ... ... жаңа ... ... қабілеттерімен ерекшеленетіндігін атап өту қажет. Сонымен бірге бұл жекетұлғалық дамудың мақсаттарына да жауап береді. Бұл ... ... ... деп тұжырымдаған: .
Балалар шығармашылығының мүмкіндіктері мен өзіндік ерекшеліктері ... ... ... ... өнер ... ... қандай сипаты барын, көркем образды жасау үшін ... ... ... ... ... оның ... ... қандай кезеңдерді барын білуді талап етеді.
Балалар қоршаған дүниемен таныса отырып, оны өз ... - ... ... салғанда, мүсін жасағанда, әңгімелегенде және т.б. қайталауға тырысады. Бұл тұрғыдан алып қарағанда бейнелеу іс-әрекетінің мүмкіндігі бай, ... ... мәні ... оның ... және ... ... бар. Бұл арада бала қоршаған дүниеден алған өз әсерлерін қайталауға, қиялындағы образдарды беруге, оларды алуан түрлі материалдардың көмегімен нақты ... ... ... ... ... ... үшін қажетті жағдайлармен байланысты мектеп жасына дейінгі балалардың бейнелеу іс-әрекеті процесінің ерекшеліктерін қарап көрелік.
Мектеп жасына дейінгі ересек ... ... ... бағытталған сипатқа ие болады. Олардың көпшілігі көзбен көріп сезінуге ... ... ... бала ... ... ... қабылдай алады. Бірақ балада тәжірибе әлі онша үлкен болмағандықтан, тек көру арқылы толық қабылдай алмайды, сондықтан ... ... ... ... беретін сезім түйсігі және басқа түсінулерді қабылдауға кіргізу қажет.
Дүниені көре білуге баланы үйрету - тәрбиеші ... ... Ал ... өзі ... ... ... ой ... өткізе білуін дамыту, яғни балалардың бойында ойлау, пікір айту, талдау, қорытындылар шығару қабілетін дамыту деген ... ... бала ... ... қабылдай отырып, олардың ерекшеліктерін бөліп алуға, талдауға, жинақтауға, өз қорытындыларын жасауға ... ... әзір ... ... ... ... сурет үстінде жұмыс жасауда елеулі маңызы жоқ детальдар қызықтырады. Мұның өзі олардың зат туралы түсінігінің сипатына да, суреттегі немесе ... ... де ... ... ... ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫҢ КӨРКЕМДІК-ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚАБІЛЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ
2.1 Балалардың көркемдік-шығармашылық ... ... ... ... ... ... ... ойлауға, қалыптан тыс шешімдер қабылдай алуға, практикалық әрекеттерге ... ... ... ... ... керек.
Балалардың шығармашылық қабілетін танып білу, дамыту үшін:
1) балалардың қабілет деңгейі, құрлымы әр алуан болатынын ескеру керек. Оны ... ... ... ... бақылау, дамыту жұмыстары көмектеседі;
2) әр адамда қабілеттің бірнеше түрі ... ... ... ... жетекші қабілетін анықтап, арнаулы жаттығу жұмыстарын жүргізе білген жөн.
Шығармашылық жеке тұлғаның түрлі әлеуетін ... ... ... ... еніп ... бар ... кешенін бір мезгілде қамту мүмкін емес.
Бұл мақсатты түрде ұзақ мерзімде жүзеге асатын жұмыс болғандықтан, эпизодты ... ... ... ... біз күткендей нәтиже бере бермейді. Сондықтан мектепке дейінгі мекемеде ... ... бір ... ... ... бір ... интеллектуалдық және шығармашылық қабілеттерін дамытып қалыптастыратындай жұмыс бағытын ұсынып отыру керек. Балалардың ... ... ... алға ... шарттар қойылады.
Шығармашылық ойлауды дамыту шарттары:
* шығармашылықтың тууына ішкі кедергілерді жою;
* жұмыс істеу барысында бала зейінін акыл-ойға шоғырландыру;
* қиял ... ... ... ... ... ... ... деп атап көрсеткен.
Бүгінгі күнде оқытудың жаңа техналогиялары балалардың шығармашылдық қабілеттерін дамыту негізінде білім беруді көздейді. Бұл мектепке ... ... ... ... ... ... шығармашылық қиялын дамытуға көп көңіл бөлуді міндеттейді. ... ... ... дейінгі балалардың тұлғалылығын тәрбиелеу үшін, ең алдымен ... ... ... мәні зор. ... ... ... келе, педагогикалық практика үшін мәні ерекше мына жағдайларға айрықша тоқталу жөн. Бірінші - ... ... ... ... тең ... ... ... бірдей емес екендігін топта тәрбиеленіп жатқан балалардың әрқайсысының әр деңгейде қабілетті болатындығымен дәлелдеуге ... Бірі ... ... ... ... ... бай, ал енді ... сурет салғанды тәуір көреді. Олардың қабілеттерінің құрлымы да, оны ... ... де әр ... болады. Мәселен: математикалық қабілеті басым балаларда ойлау операцалары тез, дәл болады да, бейнелеу онеріне қабілетті балаларда нақты заттардың ... ара ... ... ... білу ... белгілер басым болады. Музыкаға қабілетті бала есту, ритмді түсіну, сезімталдық сияқты ... ... ... - ... ... төңірегіндегі пікірлер жайлы. Ғалымдар керсінше көзқарастардың бар екендігіне қарамастан, адам бойындағы әрекеттің бірнеше түрін ... алу ... бар ... ... ... ... ... қабілеттері екі түрлі әрекетте дамиды. Біріншіден, кез-келген оқу әрекетінде адамзат баласының осы кезге ... ... ... ... ... кез келген бала шығармашылық орындау арқылы өзінің мүмкіндіктерін дамытады.оқу әрекетінен шығармашылық әрекеттің айырмашылығы - ол баланың өзін - өзі ... өз ... ... ... ... жаңа әдіс-тәсілдерді іздейді. Проблеманы өзінше, жаңаша шешуге талпыныс ... ... ... ... ... дейінгі балалардың кез-келгені шығармашылық тапсырмаларды шешуді табыспен меңгере алады. Тек ол жұмысқа ... ... ... ... қажет. Осыған орай, ғалымдар жүргізген тәжірибе барысында, білім мазмұнында баланың шығармашылық қабілеттерінің ... ... ... ... ... ... бағдарламалық мазмұннан басқа өздігінен бақылау жүргізу, қарапайым тәжірибе, экспримент жүргізу, мәтінмен, сызбамен, суретпен жұмыс істеу, жекеден жалпыны ... ... ... ... т.б. ... ... ... дербестікке баулитын, ойына түрткі болып, шығармашылыққа жетелейтін, өздігінен ... ... ... дүниемен қарым - қатынасқа түсіретін, , оның нәтижесінің бөлейтін әдіс - тәсілдер мен мазмұндық ойындар, ызықты ... ... ... ... біз көтеріп отырған мәселені нәтижелі ететіні нақтыланды.
Адам бойындағы қабілеттерді дамытып, ... ... жол ... оның ... ... ... өмірден өз орнын табуға көмектеседі. Өйткені адам ... ғана ... ... да. Ол өз - өзін жетілдіруге де, сонымен қатар өзінен-өзі жойылуға да қабілеті. Адамның өз болмысын ... ... ... ... жатқан талар - тілегін қабілеттерін дамыту сол арқылы оған толыққанды өмір сүру үшін ... күш беру - ... ... ... ... ... үшін арнайы мақсат қоя білу керек. Мектеп жасына дейінгі баланың шығармашылық қабілетін үш кезеңге ... ... ... ... - ... тез ... ... меңгеретін бала.
- Екінші кезең - арнаулы тапсырманы мұқият орындайтын бала.
- ... ... - ... ... білімді баяу қабылдайтын бала.
Осы орайда баланың ынта-жігерін арттыру арқылы шығармашылық ... ... ... ... ... дұрыс түсіну үшін баланың жас ерекшелігін психологиясын білу және ескеру қажет. Шығармашылықты тежейтін ... ... бар: ... деп өздерін үрейге, қорқынышқа билетсе, екінші бала өз ... өзі ... ал ... ... - жасқаншақтық немесе ұяңдықтың кесірінен өз талантын ... ... ... ... - ... ... ... осындай кедергілердің алдын алып, баланың талабын ұштауда баланы психологиялық дайындықтан өткізудің маңызы зор. Психологиялық ... яғни ... ... ... шығармашылық кезеңде баланың шабытын оятып, құлшындырып еліктіріп отырады. ... ... үшін ... ... ... ... ... мынадай болмақ керек деп ойлаймын:
* , , деген сөздермен ... ... ... сенім білдіру;
* Баланың кішкентай жетістігі болса да, жоғары бағалап, мадақтап, көтермелеу.
* ... ... ... ... ... ... ... күйін бақылау, қамқорлық таныту;
* Ақын - жазушылардың, өнер адамдарының шығармашылық дәстүрінен қызғылықты оқиғаларды әңгіме ету;
* Балалар үшін ... өзін ... жан ... ... білу, оқиға, сюжет, образ жасауда оларға сенім білдіру;
* Баланың ... ... ... ... ... беру, олардың психологиялық еркіндігін қамтамасыз ету сияқты әрекеттерді педагог білуі тиіс.
Мектеп жасына дейінгі топта шығармашылық іс-әрекет ойын, оқу және еңбек ... ... және ... ... мен ... дейінгі мекемелер жұмысының тәжірибесі балалардың шығармашылық қабілетін ойын негізінде мектепке дейінгі кезеңнен бастап дамып қалыптасатынын ... ... ... ... ... ... ... белсенді түрде артады. Ойын кезінде балалардың қимыл-әрекеттерімен қатар ойлау қабілеттерін, тілдерін дамыту жұмыстары арқылы ... ... ... ... біле отырып, ол ойындарға шығармашылығын қосып та ... ... ... ... ... алады.
Дәстүрлі және шығармашылықпен ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің ерекшеліктері ... ... ... ... асыруда шығармашылық тапсырмалар маңызды орын алады. Бүгінгі мектеп жасына дейінгі балалар кез-келген шығармашылық тапсырмалар шешуді ... ... ... ... ... тапсырмалар үлгісі:
Білім саласы: Қатынас.
Ұйымдастырылған оқу іс - әрекеті: Көркем әдебиет.
Тапсырманың мақсаты: Таныс ертегінің сызбалық ... ... ... сол бойынша жаңа ертегі ойлап шығару арқылы сөйлеу техникасын дамыту.
Шығармашылық бағыты: Кейіпкерлердің өзара ... ... ... ... үлгі бойынша балалар шығармашылығы негізінде кейіпкерлері алуан түрлі болып келетін ертегілердің пайда болуы.
Білім саласы: Таным.
Ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті: Математика
Тапсырманың мақсаты: ... ... ... ... ... жұмыс істеу қабілеттерін дамыту.
Шығармашылық бағыты: Тапсырма шешуінің әртүрлі жолдарын анықтайды.
Күтілетін нәтижесі: Балалардың қабылдау, ойлау, қиялдау, шығармашылық қабілеттерін негізінде тапсырмалардың қайталанбайтын ... ... ... ... Шығармашылық.
Ұйымдастырылған оқу іс - әрекеті: Бейнелеу
Тапсырманың мақсаты: Пейзажды ... ... ... ... ... ... Көркемдік, шығармашылық қабілеттерін арттыру.
Шығармашылық бағыты: Ойластырған тақырыпты түс және ... ... тыс ... ... ... ... ... үйренеді.
Күтілетін нәтижесі: Қиялдау, үйлестіру қабілеттерінің дамуы негізінде шығармашылықпен жұмыс істеу қабілеттерінің ... ... ... ... ... ... ... болады да нақты жағдай шешу арқылы нәтижеге ... ... ... ... ... ... қиялы мен қабілеттерін дамыту, олардың практикалық дағдыларды именденуі сәбилік кезеңнен басталады. Тәрбиешінің бұл бағыттағы жұмысының ғылыми негізде ... және ... ... - ... ... ... әр түрлі жастағы балалардың білімі мен іскерлігін саралап қарау принцирін сақтап, ... әр ... ... ... даму ... ... белгілі бір бағдарлама бойынша жүргізілуінің маңызы зор. Психологтар мен педагогтардың бірлесіп атқарған зерттеулері соңғы жылдары балалардың ақыл - ой және ... іс - ... ... - ерік ... ... ... ... көрсетті. Бұл сәби кезден-ақ байқала бастайды. Сондықтан балабақшаның баланың адамгершілік әлпетін қалыптастырудағы рөлі мен мәні ... ... ... ... ... жаратылыстан шығармашылық, ізденгіштік сипаттарға ие, алайда оны дұрыс бағытта дамыту ... ... ... ... ... ... дамыту, оның нақты дара ерекшеліктерін ескеріп тәрбиелеуге байланысты балалардың толыққанды ақыл-ой тәрбиесін сенсорлық ... ... ... ... ... әрекетін дамыту сөйлеусіз мүмкін емес. Бала тілді меңгере ... ... ... ... ... ... білімдерін игере бастайды. Нақты бағдарлама мазмұнына сай балалар қарапайым математикалық ұғымдарды меңгеру негізінде ... ... ... ... ... ... ... жиын, сан, есептеу ұғымдарын да дидактикалық және танымдық ойындар арқылы үйренеді. Балалардың логикалық ойлау қабілетті, ... ... еске ... ... ... өз ... ... қабілеттері арқылы жоғарылай түседі. Түрлі логикалық, сенсорлық ойындар арқылы ... ... ... ... ақыл - ой ... арта ... ... дейінгі балаларға арналған көркем шығармалар баланы шынайы болмысты нақты әрекетімен таныстыра отырып, оны көркемдеп, ... ... ... ... ... ... байытады. Мектепке дейінгі жастағы балаларда айналасындағылардың сөйлеуін және өзінің сөйлеуін бақылай отырып, бағалаушылық сипатта болады. Олар сөздерді өзгерте, жаңа сөздер ... ... ... ... ... ... іс-әрекетіне шығармашылықпен кіріседі. Жұмбақтар, ертегілер, әңгімелер ойлап табады. Бірдей жастағы балалардың сөздік қоры, байланыстыру, сауаттылық жағынан, ... ... ... жағынан айырмашылықтары айқындалады. Шығармаларды, әңгімелерді, ертегілерді еске түсіріп сөйлеу шығармашылығын дамыта отырып, театрлық көрсетулер ұйымдастыруға болады.
2.2 Мектеп ... ... ... ... ... ... жолдары
Мектеп жасына дейінгі өнімді шығармашылық қызметін ұйымдастыруда, бейнелеу өнерінің сабақтары барлық жас топтарында өткізіледі. Мектеп жасына дейінгі ... ... ... ... топтық оқу іс-әрекетінен тыс та, ойынға бөлінген уақыт мезгілінде шұғылданады. Тәрбиеші бұл ынтаны, алынған бейнелеу дағдыларын қолдануға баланың шығармашылығын ... ... ... ... ... сурет салу, жапсыру, мүсіндеу, құрастыру - балалардың шығармашылық ... ... үшін ... ... беретін сабақтардың бірі. Мектеп жасына дейінгі балалар бейнелеу кезеңінде заттарды салыстыра алмауы мүмкін, дегенмен ... ... ... ... дәл ... ... ... бар. Сондықтан бала бақша балаларына бейнелеу өнерінен білім ... ... ... ... пайдаланғаны жөн.
Сурет салуда балалардың екі типін кездестіруге ... ... және ... ... ... ... мен ... өмірден алынған болса, ал арманшылдардың суреттерінде қиялдан алынған кейіпкерлер көбірек кездеседі. Біреулер әр ... ... ... ... ... енді біреулері тауды, космостық бейнелер, ойдан шығарылған жануарлар бейнелерін салады. ... ... ... ... қабілеті тек қана тәрбиешінің тікелей басшылығымен дами алады. Баланың жағымды эмоциялық жағдайы бейнелеу өнері оқу іс - ... ... ... ... ... ... ... арттыруда ата-аналар мен тәрбиешінің қолдау жағдайы дұрыс болуы қажет. Бейнелеген затпен қоршаған ортаға баланың қызығушылығының артуы шығармашылық қабілетін дамуына ... ... Бала өз ... ... ... ... Осыны тәрбиеші естен шығармай, дұрыс бағалауы және дұрыс бағыттауы қажет. Баланың байқау ... ... ... ... оның жұмысыда соншалықты қызықты болады. Бала сурет сала отырып заттар мен құбылыстарды жай ғана бейнелемейді, суретінде өз сезімдерін білдіреді. ... ... ... ... оқу және ... тапсырмаларды орындауға бағытталған. Олар орындау дағдыларын игере бастайды, ал түрлі билерді орындағанда ... би ... ... ойын ... ... ... талпынады. Баланың жеке басын жан - ... ... ... ... ... ақыл - ой, дене ... өзара тығыз байланысы арқасында қамтамасыз етіледі.
Сондай-ақ баланың шығармашылық қабілетін дамыту оны ... ... ... де атқарылады. Балалардың қарым - қатынасын, бір - біріне дұрыс ілтипатты сөйлеуді және достық сезімдерін ... мен ... ... ... ... ... дамыту арнайы кәсіби ойындар арқылы ұйымдастырылады. Олар: , , , т.б.
Баланың тілін дамытуда оның шығармашылдығы ... ... ... ... әңгіме құрау, сурет бойынша әңгіме құрастыру әдістерімен қатар балалардың қиялы мен арманшылдығын ... , , ... ... ... ... жиі ... бала қоршаған ортада өз орнын таба білуді үйренеді. Баланың сөйлеуде тапқырлығы мен анық мәнерлеп сөйлеу ... ... ... жаңылтпаш, мақал-мател айтуды басынан бастап аяғына дейін балаларға айтқызу ең кеңінен таралған әдістердің бірі. ... ... ... ... ... ... ... театры, саусақ және үстел үстіндегі театр құралдарының әсерін ерекше атап өту ... ... осы ... ... ... біз ... ... дауыс ырғағы мен сөйлеу мәдениетіне үйретеміз. Балалар ертегіні ... ... ... ... ... түлкі сияқты қутыңдап, айлалы екендігін жеткізуге тырысады, ал аңқау аю ... ... қоян ... енгенде өздерінің қиялында аңқаулық, ақкөңілділік қандай болу ... ... мен ... ... ... Осындай балалардың ішінде сөзге ұста, ойшыл ерекше ақылды өз ойын қайталанбас бір тума түрінде ... ... жиі ... ... ... оның дара ... ... дамытуға арналған жұмыстар жасайды. Олармен жалпылау есімдерін, антоним, синонимдерді белсенді ... ... ... ... ... , , . Енді осы шығармашылық тапсырмаларға тоқтала кетейік. Олар образға кіру, талдау және қиялдау, диалог-ертегі, жұмбақ, мақалдар құрастыру.
Бірінші ... ... ... заттардың, өсімдіктердің, жануарлардың орындарында өздері қандай күй кешетіні, қандай қызмет атқаратынын сезіну. Мен гүлмін. (Ағашпын, Доппын, Шыршамын, Машинамын)... деген әр ... ... ... ... Бір баланың әңгімесі : Мен - ағашпын . Мен жерде өсемін. Маған ауа, су, жылу, жарық, қорек ... ... ... ... ... Мен ... жамандық жасамаймын.
Екінші тапсырма: Талдау-қиялдау.
Мектеп жасына дейінгі балалар ой-санасын, қабілетін, ... ... ... ... әдебиет үлгілерін, ертегілерді талдаудың әсері мол. Талданбаған шығарма бала жүрегіне жетіп, оны тебірентпейді. Мысалы:
Үшінші тапсырма: Диалог ертегі.
Шарты: тәрбиеші не бала ... ... кез ... бір ... - ертегіні бастап кетеді. Ал қалған балалар басталған әңгіме- ертегіні бір-бір сөйлемнен ары қарай жалғастырады. ... ... ... : ... десе, 2-бала: > міне осылай ертегі жалғаса береді. Ең ... бала ... ... ... ... тиіс.
Төртінші тапсырма: Жұмбақтар, мақалдар құрастыру.
Баланың шығармашылық қабілеттерін дамытуда жұмбақтар және ... ... ... ұйымдастырудың көп көмегі тиеді. Жұмбақтар - ... ... ... ... ... ... болатын образдар беріледі. Сондықтан оларды шешу кезінде баланың логикалық ойы дамиды.
Өзі кішкентай ... ... ... (құмырсқа).
Аспанда жүреді дөгеленіп,
Нұрын шашады, күлімдеп. (күн).
Мақалдар.
1.Еріншек болсаң, ... нан ... жоқ. ... өмір жоқ. ... болсаң, ... ... ... ... қауымының алдындағы үлкен мақсат: өмірдің барлық саласындағы белсенді, шығармашылық іс-әрекетіне қабілетті, еркін және жан-жақты жетілген тұлға тәрбиелеу. Өмірдегі сан алуан ... шеше білу тек ... ... ... келеді. Шығармашыл адамның бойында батылдық, еркіндік, ұшқырлық, сезімталдық сияқты қасиеттермен қатар ерекше ой қызметі, қайшылықтарды түсіну, ... ... ... ... құштарлық болу керек.
Баланың шығармашылық қабілетін дамыту үшін бірнеше шарт орындалуы тиіс. Олар:
1. Шығармашылық қабілетін дамытуды ерте ... ... ... Жүйелі түрде шығармашылық әрекет жағдайында болу;
3. Ойлау мүмкіндігінің ең жоғарғы деңгейіне жету;
4. Баланың шығармашылық ... ... ... шығармашылық іс-әрекетіне жағдай туғызу дегеніміз - баланы ойлай білуге ... ... ... ... ... ... ... шығармашылық қабілетті талап етпестен бұрын, оны соған үйреткен жөн. Баланың зейінін, ... ... ... ... ... ... ... шығармашылық іс - әрекетін жоғары деңгейде көтеруге болады. Баланың математика оқу іс-әрекетінде шығармашылық қабілетін дамыту. ... ... ... жеке ... ... ... жаттығулар түрлерін орындатуға болады.
1.Зейін тұрақтылығын дамыту және жаттықтыруға арналған тапсырмалар Шульте кестесінің көмегімен жүргізіледі.
1. Сандарды өсу ретімен тауып, ... Кему ... ... атау.
3. Кез-келген саннан тура және кері санау.
4. Сандарды кезектесіп санау.1.3.5...(жұптасып ) ... ... ... неше ... бар ? ... ... ... пішіндерден ажырата білу.
3. Пішіндерден ертегі желісі бойынша ... ... ... ... және тани білуге үйрету.
4. Өлең ... ... бес алма ... жеті ... алма ... ...
Қолымда екі алма Екі алма ... ... Анам мен ... неше алма? (7) Нешеуі қалады қолымда.(4)
Шығармашылықпен жұмыс жасау тәрбиелеу барысында өзін қоршаған ортамен ... ... ... ... Бала ... ... ... үйренеді, байқайды, қағаз бетіне өз қиялы мен бейнелейді. Шығармашыл тұлға қалыптастыру барысында тәрбиеші оқу іс-әрекетінде ... сай ... ... ... ойын білу ... ... (сен не салдың?) деп баланы ойға салу керек. Осы іс-әрекет барысында қоршаған айналамен танысуын ұғыну үшін, салынған бейнені бала ... ... ... салу барысында қойылған сұрақ алғашында бұл сұраққа, бала үндемей жауап қайтаруы мүмкін .Бұл уақытта ... жөн. ... ... ... ... қарағанда балабақша жасындағы балалардың зейіні шашыраңқы тұрақсыз. Осыны ... ... (бұл ... үй? Үйге ... деп айтпау керек. Бала тез айнып қалуы мүмкін. Осы тұрғыда жұмысты үзбей шығармашылық жұмыс жасау ... бала нені және ... ... ... ... ... балалар қабілеттері екі түрлі әрекетте дамиды. Біріншіден, кез келген бала оқу әрекетінде адамзат баласының осы кезге дейінгі жинақталған ... ... ... кез келген бала шығармашылық әрекеттің айырмашылығы - ол ... ... ... өз ... жүзеге асыруына бағытталған жаңа әдіс-тәсілдерді іздейді. Бүгінгі балабақша балалары кез ... ... ... ... ... меңгере алады.Баланы мектепке даярлауда, оны жеке тұлға ретінде қалыптастыруда, ойлау қабілеттерін дамытып, қызығушылықтары мен икемділіктерін арттыруда ата-аналар мен балабақшаның ... ... ... ... ... ... бірі. Соған сәйкес бала шығармашылығын дамытуда да ата-аналардың атқаратын ... ... ... ... әрбір іс-әрекетімізде ескеріліп отырылады.
Қорыта айтқанда, ұзақ жылдар бойы шығармашылық барлық адамның қолынан келе бермейді деп қарастырылып ... ... ... ... негізіне қабілеттің мұндай дәрежесіне белгілі бір шарттар орындалған жағдайда кез ... ... ... ... ... көп ... Адамның шығармашылыққа ынтасы оның өз даралығын, өз қабілеттерін іске асыруға жол ашады.
Шығармашыл тұлғаның ерекшелігін И.Андреев деп сипаттайды. Шығармашылығы дамыған ... ... - ... ... ... ой ... ... қоя білетіндігі. Ал педагогтердің жұмысы қабілетті балаларды танып біліп, демеп отыру.
Бала бейімділігі мен ... сәби ... ... бастайды. Оқу және еңбек үстінде ол әрі қарай дамып, нығаяды. Өмірді ... ... ... оқып - ... бастау алады. Содан соң адам сол білімін шығармашылықпен пайдалануға, қоғамға пайда ... ... деп, Лев ... ... ... ... ... мол мүмкіндікті дер кезінде дұрыс жолға бағыттай білу ... адам бала ... ... ... ... ... ... Көпшілігі ерте кезден бастап бір іс - әрекетке қабілеттілік байқатады. Бұл қабілеттілікті қалыптастырып,жүйелі дамытып ... ол ... жас ... ... бірте - бірте жойыла бастайды., жас жеткінешектің ... ... ... ... - ... бере ... ... ата - аналардың, педагогтың алдында жаңа міндет: балалардың жеке қабілеттілігін, бейімділігін анықтау және ... ... ... ... ... бағыт беру тұр.
бағытында жүргізілген жұмыстар нәтижесінде:
* Ойын - тапсырмаларын орындау барысында балалардың қиялдары дамып, ... ... ... ... ... ... тапсырмаларды орындау арқылы баланың өз мүмкіндіктері дамып жетіледі.
* Оқу әрекетінде бала өзін-өзі қалыптасуына өз ... ... ... ... жаңа әдіс - ... іздеп, проблеманы өзінше, жаңаша шешуге талпыныс жасайды.
* Тілдік тапсырмаларды орындау барысында сөздерді өзгерте, жаңа ... ... ... ... ... ... сөйлеу іс - әрекетіне шығармашылықпен кіріседі.
* Бейнелеу іс- әрекетінде зат пен қоршаған ортаға баланың қызығушылығының артуы ... ... ... ... ... ... іс - әрекетте баланың жеке басын жан - ... ... ... ... дене ... өзара тығыз байланысы арқасында қамтамасыз етіледі.
* Баланың бойында батылдық, еркіндік, ұшқырлық, сезімталдық сияқты қасиеттермен ... ... ой ... қайшылықтарды түсіну, заңдылықтарды анықтау, шығармашылыққа деген құштарлық ... ... ... ... ... өмір сүруге қабілетті, өзіндік дамуға даяр, өзін ... ... және өзі үшін де, ... үшін де бар мүмкіндігі пайдаланатын шығармашыл, құзіретті тұлғаны тәрбиелеуге жұмыстанудың маңызы зор болмақ.
ҚОРЫТЫНДЫ
Заман талабына сай білім бере ... ... ... ... ... ... ... таңда ұстаз үшін үлкен жауапкершілік іс болып табылады. Бұл туралы Елбасы Н.Ә.Назарбаев: , - ... ... ашып ... ... дарынды адамдарға деген қажеттілігін қанағаттандыру талабы білім беру жүйесінің алдына баланың жеке қабілеті мен әлеуметтік белсенділігінің дамуына жол ашу, ... ... зор жеке ... ... ... ... ... қоршаған табиғаттың өзі адамзат баласының алдына айналған қоршаған әлемді жаңаша қабылдауға қабілетті жаңаша ойлайтын, жан - ... ... > ... ... ... ... отыр
Жаңа заман баласын қалыптастырып, дамыту үшін, тұлғаның ішкі дүниесімен оның қыр - ... ... ... мен ... дамуына жағдай туғызу керек. Жаңа заман баласы - бүгінгі қазақ қоғамының ұлттық қазынасы. Баланың ... ... ерте ... ... оның ... де ... ... болмақ. Баланы нәрестеден тұлғаға жеткізу қазіргі бағдарламаның мақсаты. ... ... ... ... мен ... ... озық ... негізделіп жасалған баланың жас ерекшеліктерін, қабілетін, есін дамыту, дарыны мен талантын ашуға және ... ... ... ... ... ...
Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту үздіксіз білім беру жүйесінің алғашқы деңгейі ретінде қазіргі тұрақты өзгеріп тұрған әлемде ... ... ... бала ... ... мен ... үшін жағдайлар жасайды. Жетекші ғалымдар мен практиктер ... ... ... - ... зерттеулер нақты мектепке дейінгі жастың зияткерлік, тұлғалық, әлеуметтік және эмоционалдық дамуын ... шарт ... ... ... ... ... ... білімнің әр бала үшін де, еліміздің әл - ауқаты үшін де өмірлік маңызды мәні бар. ... ... ... ... ... ... ұлттық даму стратегиясы мен үздіксіз байланыста екендігін және мемлекеттік саясаттың ажырамас ... ... ... ... ... балаларды жан жақты жеке тұлға ретінде қалыптастыруда есін ... ... ... ... ... қабілеттерін дамыту кезеңі - мектепке дейінгі жас. ... ... ... ... және ... әрекеттерін дамытуда шығармашылық қабілетін дамытудың маңызы зор. Осы ... ... ... ... ... ... сабақтар негізінде мектепке дейінгі жастағы балалардың көркемдік-шығармашылық қабілеттерін дамыту бағытында оқу- тәрбие процесі ұйымдастырылды.
Шығармашылық және басқа міндеттерді өз ... ... ... қызметтің әр түрінде, оның ішінде оқу қызметінде табысты болуға мүмкіндік беретін құралдар ретінде бала қабілеттерін дамыту басты міндет.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... ... ... ... ... арналған Жолдауы. 2010 жыл. 29 қаңтар.
* Қазақстан Республикасының ... беру ... ... 2007 жыл 27 ... ... М. ... және оны ... Алматы., 1960ж.
* Т.Т.Тәжібаев. "ХІХ ғасырдың екінші жартысындағы Қазақстандағы педагогикалық ойлар" 1965 жыл.
* Жарықбаев Қ.Б. Психология негіздері: Оқулық. Алматы: Эверо,2010.
* ... ... ... ... ... : педагогикалық колледжiлер мен училищелерге арналгаң дидактикалық оқу ... / .- ... : [б. и.], ... ... Т.У.Развитие творческих способностей на уроках музыки [Текст] : учебно-методическое пособие / - Алматы : Ғылым, 2003.
* ... ... ... ... ... қызығушылығын, арттыру жолдары. // Бастауыш мектеп. - 2009. - №3.
* Орақова А. Ш. Педагогикалық консилиум / - ... [б. и.], ... ... ... и ... /. М.: ... 1975. - ... Выготский Л.С. Собр. соч. в 6-ти т. - Т.3. - 1983. - 560 ... ... Ы. ... - ... Жазушы, 1991.
* К.Д.Ушинский "Адам - ... ... ... антропология"). 1867 жыл.
* Парамонова Л.А. Теория и методика творческого конструирования. - М.:Академия, 2001.
* Грибовская А.А., ... Т:А. ... ... и ... ... ... для воспитателей. - Алматы, Просвещение - Казахстан
* Обухова Л.Ф. ... ... ... ... 1996 ... Эльконин Б.Д. Психология развития: Учебное пообие для студентов высших учебных заведений. - М.: ... ... , 2001. - 144 ... Жарықбаев Қ. Жалпы психология жоғары және арнаулы орта оқу орындарының, пединституттардың педагогика және бастауыш мектеп әдістемесі факультеті студенттеріне арналған ... ... 2004. - ... 1993. - 378 ... ... Б.Ш. Психологические особенности развития творческих способностей у детей младшего школьного возраста: Дисс. ... канд. психол. ... - ... 2002. - 154 ... ... Н.Д. ... ... тыс жұмыс ұйымдардың даму болашағы. - А.: ... ... және ... ... ... - 2006. - № 5. - С. 6-11.
* Жамәділов Н.Д. Республикадағы әр түрлі ... ... тыс ... ... ... - А.: ... білім және тәрбие. Внешкольник Казахстана. - 2007. - № 1 (9). - С. 5-8.
* ... ... ... ... ... 367-361 жж.
* ... ... қабілеттілігіне сын". 1790 жыл.
* Грузенберг С.О. Введение в ... и ... ... 2-е ... - М., 1984. - 211 ... ... С.С., Коршунов А.М. Диалектика и теория творчества. Издательство МГУ. 1987 г
* Морозов А.В. Диагностика креативности. Монография. - М., 2001. - ... ... А. ... личности. Тексты. - М., 1982. - 45 с.
* ... 1924 ... ... М. ... - Алматы: Мектеп, 1989. - 48 ... Л. С. ... . 1940 жыл
* ... . 1969 ... Ә.Қоңыратбаев "Сұр көжек", "Ғ. Мұратбаев туралы естеліктер, "Қозы Көрпеш" еңбектері.
* Тілешева, С. ... ... ... оқу ... ... (IV-VII кл.): мұғалімдерге көмекші құрал / - ... ... 1984 ... ... Қ. Тіл ... ... негіздері: эмоция, символ, тілдік сана. Алматы . 1998, 137б
* Мұхамедин М. Оқушылардың шығармашылыққа деген қызығушылығын қалыптастыру ... ... // ... ... А.Н.Лук. "Теоретические основы выявления творческих способностей" 1979 год.
* ... П.П. ... ... и ... ... , 1996. - №5. - С. ... Б.Тұрғынбаева. 1999 ж.
* Гилфорд Дж. Три стороны интеллекта // Психология мышления / Под ред. А.М. ... - М., 1965. - ... Torrance E.P. Guiding creative talent - ... Cliffs, W.J.: ... ... ... А. Шығармалар жинағы. - Алматы, 1988. - 151 б.
* ... ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жазбаша жұмыс арқылы бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілетін дамыту55 бет
Жоғары мектептегі тәрбие теориясы8 бет
Оқытудың интербелсенді тәсілдері6 бет
Бейнелеу өнері арқылы мектеп жасына дейінгі балалардың шығармашылық қабілетін дамыту63 бет
"Бұқар толғауларындағы абылай мен тарихи абылай (тарих және көркемдік шындық)"12 бет
"Жоқтау" өлеңдердерінің көркемдік аспектілері12 бет
"Шу" дастаны және оның идеялық мазмұны, көркемдік сипаты (әдеби талдау). "Оғыз қаған" дастаны және оның нұсқалары10 бет
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
60-90 жылдардағы қазақ поэзиясындағы көркемдік ізденістер29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь