Балалардың музыкалық орындаушылықтарын қалыптастыру

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

I. БАЛАЛАРДЫҢ МУЗЫКАЛЫҚ ОРЫНДАУШЫЛЫҚТАРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Балалардың музыкалық орындаушылықтарын қалыптастырудың педагогикалық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Балалардың музыкалық орындаушылықтарын қалыптастыру ерекшеліктері ... ..9

ІI. БАЛАЛАРДЫҢ МУЗЫКАЛЫҚ ОРЫНДАУШЫЛЫҚТАРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ӘДІСТЕМЕСІ
2.1 Балалардың музыкалық орындаушылықтарын қалыптастыру жолдары ... ... ... .13
2.2 Балалардың музыкалық орындаушылықтарын қалыптастыруда жүргізілетін жұмыстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Бүкіл дүниежүзілік білім беру кеңістігіне кіру барысында қазіргі кезде Қазақстанда білімнің жаңа жүйесі құрылуда. Бұл үрдіс педагогика теориясы мен оқу – тәрбие ісіне нақты өзгерістер енгізумен қатар елімізде болып жатқан түрлі бағыттағы білім беру қызметіне жаңаша қарауды, қол жеткен табыстарды сын көзбен бағалай отырып саралауды, жастардың шығармашылық іскерлігін дамытуды,музыка пән мұғалімінің іс-әрекетін жаңаша тұрғыда ұйымдастыруды талап етеді.
Еліміздің болашақта көркейіп өркениетті елдер қатарына қосылуы бүгінгі ұрпақ бейнесінен көрінеді[1].
Музыка — адамзаттың рухани азығы, жан серігі, ұшқыр қиялы, нәзік сезімі. Балалардың музыкалық орындаушылықтарын қалыптастыру жұмыстары балалардың ән айтып, күй тартып, би билеп, өнердің сан-саласына машықтануына бағдар беріп, жол сілтейді.
Сөйтіп, балалар өнердің бабалар салған ұлы мектебінен өткен халықтық өнерді қазіргі заманның ең озық музыкалық үлгісімен сабақтастырады. Қорқыт, Әл-Фараби, Баласағұни, Қашқари, ибн Сина, Құтбұға, Сыпыра жырау, Асан қайғы, Бұқар жырау, Махамбет, Құрманғазы, Тәттімбет, Базар жырау, Абылай, Абай, Шәкерім, Ақан, Біржан, Мұхит, Нұртуған, Ахмет, т.б. бастау алған ұлттық музыка өнерінің қазіргі ұрпақтың озық өнерімен жалғасып жатқанын аңғаратын болады.
Қазақ ауыз әдебиетіндегі сахналық үлгіні, музыка саласындағы түрлі жанрларды, табиғаттағы көріністерді, ұлттық аймақтық ерекшеліктегі музыка мектептерін айырып білуіне жетелейді.
Музыка эстетикалық тәрбиенің маңызды бір бөлігі бола отырып жеке тұлғаның орындаушылық қабілеттерін, ақыл ойы мен дене бітімін жетілдіріп, жан-жақты өмір тәжірибесін кеңейтуге, қызығушылық біліктілігін және ойлау қабілетін дамытуға, шығармашылық іскерлікке тәрбиелеуге мүмкіндік туғызады[2].
Мектепке дейінгі ұйымдарда музыка сабақтары білім беру мен тәрбие берудің маңызды бір саласы болып табылады. Музыка пәнінің маңызы қоғамның әлеуметтік сұранысына жауап бере отырып, балаларды халықтық ( ұлттық) музыкаға баулиды.
Халықтық музыкалық фольклорына құрметпен қарап, ұлттық салт-дәстүрімізді қастерлеуге баланы жас кезінен баулығанда ғана, ол ертеңгі өз отанының нағыз азаматы болады. Халық музыкасы мен кәсіптік (профессионал) музыканың өзара байланысын сезіну арқылы бала классикалық күрделі музыканы түйсінеді. Сондай-ақ , ұлттық музыка мен дүниежүзі музыкасындағы халық ән-күйлері аудармасыз-ақ,, бар халыққа түсінікті тіл екендігін ұғынады.
Музыка арқылы жас ұрпаққа тәрбие беруде мынадай жетістіктерге қол жеткізуге болады:
1. ҚР Білім туралы заңы 2008ж
2. Ардақ : ән-күйлер туралы көркем шығармалар жинағы .- Алматы, 1989 .- 256 бет.- (Өнер тақырыбындағы туындылар).
3. Байжігітов Б. Көркем өнер терминдерінің қысқаша түсіндірме сөздігі / Б. Байжігітов .- Алматы : РБК, 1998 .– 78 бет.
4. Балтабаев М. Әсем саз : бастауыш сыныптарға арналған музыка әліппесі / М. Балтабаев, Б. Өтемуратова .- Алматы: Атамекен, 1993 .– 104 бет.
5. Балтабаев М. «Елім-ай» / М. Балтабаев, Б. Өтемуратова .- Алматы : Атамекен, 1993 .– 94 бет.
6. Балтабаев М.Х. «Елім-ай» : бағдарламасының ғылыми әдістемелік негіздері / М.Х. Балтабаев .- Алматы : РБК, 1993 .– 22 бет.
7. Балтабаев М.Х. Жалпы білім беретін қазақ орта мектебінің 1-4 сынып оқушыларына арналған «Елім-ай» ән-күй сабағының бағдарламасы / М.Х. Балтабаев .- Алматы : РБК, 1993 .– 68 бет.
8. Бәттібаева С. Ән-күй : әдістемелік нұсқау / С. Бәттібаева, Ф. Қоңыратбай, Э. Баталова .- Алматы : Кітап, 2002 .- 104 бет.
9. Бекенов У. Күй керуені / У. Бекенов .- Алматы : Өнер, 2002 .- 144 бет.
10. Бонфельд М.Ш. Введение в музыкознание / М.Ш. Бонфельд .- М. : Владос, 2001 .- 224 с.
11. Гизатов Б. Музыкальное образование в Казахстане / Б. Гизатов .– Алма-Ата : Мектеп, 1975. - 81 с.
12. Джансеитова С.С. Орысша – қазақша музыкалық терминдердің түсіндірме сөздігі / С.С. Джансеитова, К.К. Мусина .- Алматы, 1991 .-
13. Дмитриева Л.Г. Методика музыкального воспитания в школе : учеб. пособие / Л.Г. Дмитриева, Н.М. Черноиваненко .- М. : Академа, 1998 .
14. Жалпы білім беретін оқу бағдарламасы : 1-4 сыныптар .- Алматы : РБК, 1997 .- 334 бет.
15. Кононова Н.Г. Обучение дошкольников игре на детских музыкальных инструментах / Н.Г. Кононова .– М.: Просвещение, 1990 .- 159 с.
16. Қазиева Б. Музыка сауатынан практикалық көмек / Б. Қазиева .- Алматы : РБК, 1995 .- 110 бет.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.......................................................................................................................3
* БАЛАЛАРДЫҢ МУЗЫКАЛЫҚ ОРЫНДАУШЫЛЫҚТАРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
+ Балалардың музыкалық орындаушылықтарын қалыптастырудың педагогикалық негіздері..............................................................................................................................5
+ Балалардың музыкалық орындаушылықтарын қалыптастыру ерекшеліктері......9
ІI. БАЛАЛАРДЫҢ МУЗЫКАЛЫҚ ОРЫНДАУШЫЛЫҚТАРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ...
2.1 ... ... орындаушылықтарын қалыптастыру жолдары.............13
2.2 Балалардың музыкалық орындаушылықтарын қалыптастыруда жүргізілетін жұмыстар..........................................................................................................................17
Қорытынды............................................................................................................21
Пайдаланылған әдебиеттер...................................................................................24
КІРІСПЕ
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. ... ... ... беру ... кіру барысында қазіргі кезде Қазақстанда білімнің жаңа ... ... Бұл ... ... ... мен оқу - тәрбие ісіне нақты өзгерістер енгізумен қатар елімізде болып ... ... ... ... беру ... ... ... қол жеткен табыстарды сын көзбен бағалай отырып саралауды, жастардың шығармашылық іскерлігін ... пән ... ... ... ... ... талап етеді.
Еліміздің болашақта көркейіп өркениетті елдер қатарына қосылуы ... ... ... ... -- ... рухани азығы, жан серігі, ұшқыр қиялы, нәзік сезімі. Балалардың музыкалық ... ... ... ... ән айтып, күй тартып, би билеп, өнердің сан-саласына машықтануына бағдар беріп, жол сілтейді.
Сөйтіп, ... ... ... ... ұлы ... ... ... өнерді қазіргі заманның ең озық музыкалық үлгісімен сабақтастырады. Қорқыт, Әл-Фараби, Баласағұни, Қашқари, ибн ... ... ... жырау, Асан қайғы, Бұқар жырау, Махамбет, Құрманғазы, Тәттімбет, Базар жырау, Абылай, ... ... ... ... Мұхит, Нұртуған, Ахмет, т.б. бастау алған ұлттық музыка ... ... ... озық ... ... ... ... болады.
Қазақ ауыз әдебиетіндегі сахналық үлгіні, музыка саласындағы түрлі жанрларды, ... ... ... ... ерекшеліктегі музыка мектептерін айырып білуіне жетелейді.
Музыка эстетикалық тәрбиенің ... бір ... бола ... жеке ... ... қабілеттерін, ақыл ойы мен дене бітімін жетілдіріп, жан-жақты өмір тәжірибесін кеңейтуге, қызығушылық біліктілігін және ... ... ... ... ... ... ... туғызады[2].
Мектепке дейінгі ұйымдарда музыка сабақтары білім беру мен тәрбие берудің маңызды бір саласы ... ... ... ... ... ... әлеуметтік сұранысына жауап бере отырып, балаларды халықтық ( ұлттық) ... ... ... ... ... ... ... салт-дәстүрімізді қастерлеуге баланы жас кезінен баулығанда ғана, ол ертеңгі өз отанының нағыз азаматы болады. Халық музыкасы мен ... ... ... өзара байланысын сезіну арқылы бала классикалық күрделі музыканы түйсінеді. Сондай-ақ , ұлттық музыка мен ... ... ... ... ... бар ... ... тіл екендігін ұғынады.
Музыка арқылы жас ұрпаққа тәрбие беруде мынадай жетістіктерге қол жеткізуге болады:
- Адамның жан дүниесін түсінуге.
- Жақсы мен жаманды ... ... ... ... ... ... ... қабылдап, бойына сіңіруге икемдеп, адамгершілік қасиетін жоғары ұстауға жетелейді.
Сондықтан Әл - Фараби: , - ... ... ... мен ... ... негізі- ұлттық дәстүрде. Қазақ халқының мәдениетін, өнерін, салт-дәстүрін зерттеу ... де жас ... ... ерекше маңызға ие болды.Бала музыка әуенінің өзіндік ерекшілігін, табиғатын түсінуі ... ... ... ... ... қалыптастыру әдістеріне зерттеу жүргізе отырып, тиімді жолдарын анықтау.
Зерттеу ... ... ... ... ... музыкалық орындаушылықтарын қалыптастырудың ғылыми-әдістемелік, педагогикалық, психологиялық әдебиеттерін талдау, мазмұнын, мәнін ашу;
- Балалардың музыкаға көзқарасының ... ... - ... ... түсінік беру жолдарын анықтау
Зерттеу пәні: Мектеп ... ... ... ... ... ... ...
Зерттеу нысаны: Мектеп жасына дейінгі балалардың музыкалық орындаушылықтарын ... ... ... ... ... ... дейінгі балалардың музыкалық орындаушылықтарын қалыптастыру процесі бойынша ғылыми мәліметтер жинау және оларды талдау арқылы тәжірибелік ... ... ... ... Мектеп жасына дейінгі балалардың музыкалық орындаушылықтарын қалыптастырудан мынадай нәтиже көруге болады:
- Балалардың музыкалық түсініктерінің кеңеюі;
- Музыкалық талғамдарының ... ... ... кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан, әдебиеттер тізімінен және қосымшадан тұрады.
* БАЛАЛАРДЫҢ МУЗЫКАЛЫҚ ... ... ... ... Балалардың музыкалық орындаушылықтарын қалыптастырудың педагогикалық негіздері
Музыканың өнер құралы ретінде орасан зор тәрбиелік мүмкіндігі бар. Ол ... ... бір ... және оны ... қарастыруға болмайды. Қоршаған орта музыка тілі арқылы адамға аудармасыз-ақ түсінікті де жақын бола түседі. ... ... ... ... ... ... болып жатқан түрлі құбылыстардың шын бейнесін ашуда жаңаша ойлау өрісін байытып, өмірлік тәжірибесін кеңейтеді.
Музыка сабағы іс-әрекеттің негізгі ... ... ... ... ән ... ... ... музыка сауаттылық және басқа қосымша іс-әрекеттер,шығармашылық тапсырмаларды өз нақышында орындап шығуды ... ... ... ... бөлімі -- хор мен ән айту.
Бұл көпшілікке қолайлы іс-әрекет болып табылады. Ол балаларға әнді ұжым ... ... ... ... өз ... ... ... береді. Әр топтан келесі топқа көшіуге жүйелі және бірізді жұмыс ... ... ... ... ... әнді таза, ашық, мәнерлі орындағанда, сонда ғана ән айту әдісі тәрбиелік міндеттерге сай келеді. Ән айту біртұтас жинақталған процесс ... ... Ән ... ... ... организмі: тыныс алуы, нерв жүйесі, бұлшық еттері, артикуляциялық және дыбыс шығарушы аппараттары қатысады. Дұрыс орындалмаған жұмыс ән айту процесіне кері ... ... ... ән айту жұмысы бірінші топтан бастап жүргізіп, барлық топтар бойына жалғастырылып отырады.
Бағдарламадағы ... ... ... ... кеңейтіліп отырылуы ескерілген. Ән айтудың қалыптасуына таңдап алған материалдар да әсер етеді. Онда көркемдік жағынан ... ... ... ... ... жеңіл, ыңғайлы және дамытушылығы жағы басым болуы көзделеді.
Мектепке балалар қазақтың халық әндері мен басқа халықтардың ... ... ... ... ... оған ... ... көркемдік талғамы мен музыкалық қабілеті дамып (музыканы есту қабілеті, ырғақты сезінуі, есте ... ... ... ... т.б.) барады.
Әрбір топтың репертуарына әртүрлі көңіл-күйлі әндер: жеңіл және сергек, ширақ орындауды талап ететін әндер мен әуендер, ... ... ... ... ... әнді ... айту қалпына талап қойылады:
Әуенді таза айту, дыбыстың әсем, нәзік, әуелі дыбысталуына, бірқалыпты дем алуына, сөз текстісін анық айту, ... ... ... ... ... ... ... тәрбие берудегі музыка тыңдау - ... ... ... бір ... ... ... Ол ... жан - жақтылықты кеңейтеді, музыкалық білімін толықтыра отырып, қабылдауын дамытады, сүйішпеншілігі мен көркемдік талғамын ... ... ... ... түрде балалардың қабылдауын былайша топтастыруға болады: шығарманың мазмұнын елестету, оның жанры, ... және ... ... ... ... ... ... ән немесе күй жанры жөнінде толығымен мағлұмат алады: Ал, ... ... олар ... ... бар > атты ... ... эпикалық бірнеше көріністен тұратын көлемді күймен танысады.
Ересектер тобында ән мен сөздің өзара тығыз байланысымен қазақтың ұлттық шығармашылығы түрлерімен: терме, жыр, ... күй ... ... ... - ... күйшілерімен танысады.
Мектепалды даярлық тобында бағдарламаның музыка тыңдау бөлімі жүйелі бірізділікпен жалғасып отырады. Балалар ән мен күйдің күрделі музыкада ие ... көре ... ... ... ... халық музыкасының түрленіп, жаңа бояулармен нәрленгенін байқайды. Қазақстанның және шетел шығармаларымен танысу ... ... ... мен ... білуге көмектеседі.
Музыкалық орындаушылықтың маңызды бір бөлігі − музыкалық сауаттылық. Балалар музыканы қабылдай білу үшін, оның өнер ... ... ... ... болатынын түйсінуі қажет. Музыканы ести білу тәжірибиесі балаларға халық музыкасын ... мен ... ... ... ... ... балаларға арналған композиторлық әндерді айтуда, халық күйлерін,классикалық музыка тыңдатуда т.б. бір-бірінен өзара айырмашылықтарын ... ... ... Ән айту ... және музыка тыңдағанда балалар біртіндеп музыкалық сауаттылықты да ... ... ... мен ... жөнінде мәліметтер алады, музыканың көркемдік құралдарымен - темп, дыбыс күші, әуенділік, ырғақ, дыбыс биіктігі танысады. Шығарманың жанры және ... ... ... мен ... аспаптар оркестрі симфониялық оркестр, хор және хордың құрамы жөнінде мағлұмат алады. ... ... ... ... ... ... сайын толықтырылып, ұлғайтыла түседі. Оқыту процесінде балалардың музыканы танып білуі іс жүзінде ... Нота ... ... жас ... ... 3 топтан бастап ендіріледі[6].
Шығармашылық тапсырмалар. Ырғақты би ... ... ... ... ... салу көбінесе кіші топтарда қолданылады. 2-сәбилер тобынан бастап берілген тақырыпқа суырып - ... ... , ... ... балаларға алған біліміне тиянақтылықпен қарауға үйретеді.
Жергілікті жердің жағдайына және өмір сүріп жатқан жердің еркшеліктеріне байланысты, ұлттық ... ... ... ... беру ... ... отырып, сабақтың мазмұнына түрлі өзгерістер енгізуіне болады.
Осы әдістердің тиімділігін авторлар (Құлманова Ш. Б.,Оразалиева М.А, ... Б.Р.) ... жыл бойы ... ... ... жеке ... ... қалыптастыру үшін, оларға көне дәуірден келе жатқан ... ... ... ән, ... күй, жыр, ... ... үйретіп, халықтың қасиетті рухымен суару абзал.
Аймақтық мектептердің жергілікті ... ... ... ... ... ... үйрену, аспапты меңгеру арқылы балалар өнер рухынан нәр алады. Осының өзі олардың жаны жайсаң, жүрегі ... ... ... ... ... септігін тигізеді. Музыкалық орындаушылықтың өнер саласында әр ... ... ... ... ... тоқтала өтсек,
Ансамбль - француз тілінде ... ... ... ... ... Музыкада екі немесе одан да көп музыканттардың (әншілер немесе музыка ... ... ... ... ... ... және сол ... бірдей ұласып, әдемі, мәнерлі болып шығуын ансамбль деп атайды.
Музыканы немесе әнді екі әнші қосылып орындаса дуэт ... Үш кісі ... - ... төрт кісі ... - ... бес кісі ... - квинтет, алты кісі орындаса - секстет, жеті кісі қосылса - ... ... кісі ... - октет дейді. Операда, ораторияда, кантатада бас кейіпкерлер қосылып дуэт, трио, квартет, квинтетпен айтатын ... өте жиі ... ... хор мен ... де кіреді[7].
Ария - итальян тілінде ән деген сөз. Ария - опералық музыкада әрбір ... ішкі жан ... ... ... ... Орыстың классикалық опера музыкасында шығараның идеясын ашып, бас кейіпкерлердің ... ... ... ... бар. Мәселен, М. Глинканың операсынан Сусаниннің ариясы, П. И. Чайковскийдің операсынан Ленскийдің ... ал ... ... келетін болсақ, А. Жұбанов пен Л. Хамидидің операсынан Абайдың арияларын айтуға болады. Ария тек қана операда ... ... мен ... да ... Ал ... ария жеке ... айтуы, аспапта орындау үшін де жазылады.
Аспаптық музыка - жеке ... - ... ... ... кларнет, домбыра, қобыз, гармонь, мандолинаға арналып жазылған концерт, вариация, фантазия, этюд, полонез, күй ... ... ... ... ... би музыкасы.
1.2 Балалардың музыкалық орындаушылықтарын қалыптастыру ерекшеліктері
Қазақстанның жалпы білім беретін ұйымдардағы музыка ... аса ... ... артып келе жатқаны анық. Елімізде жаңа құрылымды колледж, лицей, гимназиялардың көптеп ашылып жатқаны және олардағы мектептен тыс жүретін эстетикалық жүйелердің жаңа ... ... ... әсіресе музыкалық тәрбиенің мектепке дейінгі ұйымдарда және ... ... ... мен ... ... ... ... етеді. Әрине осындай білім беру ісінің түпкілікті өзгерістерге ... оқу ... мен ... нұскауларды қайта жаңартуды көздейді. Музыкалық орындаушылықтың негізгі ... ... ... оқулықтарында нақтылы ұсынылғанымен, оларға қосымша берілуге тиісті әдістемелік нұсқауларда тәрбиелік жұмыстың барлық ... ... ... тиісті.
Әдістемеде көрсетілген жалпы білім беретін мектептерде музыкалық тәрбие мен теориялық ... ... ... ... беру ... ... кеңес дәуіріндегі типтік қалыптан мүлде өзгеше құрылғанын әр ұстаз жете түсінгені дұрыс[8].
Бүгінде Қазакстанда музыкалық орындаушылықты қалыптастырудың өзіндік үрдісі қарастырылуда. ... ... ... ... ... түрлі эстетикалық бағдарламалар мен әдістемелер жарыққа шыкты. Тіпті көрнекті музыка қайраткері, композитор Д. Кабалевскийдің кең ... ... ... да ... ... ... жоқ. Осы ... әдістемеде негізінен ұлттық репертуарға басты көңіл бөлінеді. Себебі, қай халыкта болмасын жеке бастың калыптасуына әсіресе ұлттық өнердің басты әсер етуі ... ... ... ... ... ... үлгілер ескеріледі. Сонымен қатар мұнда музыкалық педагогиканың жаңа жетістіктеріне де баса назар аударылды. ... пәні ... ... пен ... ... ... мен ән ... өзара байланысын барынша тұтас қарағаны жөн. Әр орындаушылықты қалыптастыру барысында, ... ән ... ... ... ... ... ... меңгеру кезінде балалардың жас ерекшеліктеріне көп назар ... ... ... өмір ... ... ... балалардың музыкалық және эстетикалық тәрбиесіне зор көңіл бөлген. Кешқұрым киіз үйге ... ... ... ән ... күй ... ... ешқандай әлеуметтік статусқа бағынбайтын, өзіндік талғамды эстетикалык ... ... өнер ... еді. ... ... мен ... ұлтымыздың тарихы ғана емес, оның адами болмысы, жеке қасиеті, тіпті қоғамдық құрылымы анық ... ... ... ... ... ... мағынаны да қоса атқарады.
Музыкалық тәрбиенің негізін ақын-жыршы, сал-сері, күйшілер жүргізген. Олардың өнері мен өмірі өнерлі жастар үшін өзіндік мектепке айналған. ... ... ... ... өнер ... ұрпақтан ұрпаққа өзгеріссіз ауысып, көркемдік тәрбиенің арқауы ретінде қабылданған. Өнерпаз тұлғалардың ел ... өнер ... ... ... ... ... балалардың музыкаға деген қызығушылығын оятып отырған[9].
Музыкалық орындаушылықты қалыптастыру жұмыстарының негізгі мақсаттары төмендегідей арнада анықталады:
1) Балаларға әндер үйретіп, оларды дұрыс айта ... ... ... ... ... ... білуге үйрету.
3) Ұжыммен бірге сауатты орындау дағдыларын қалыптастыру.
4) Музыкалық ... ... ... ...
Музыкалық тәрбие жеке бастың сезімдік мәдениетінің, адами қасиетінің, интеллектісінің қалыптасуына қызмет етеді.
Балалардың музыкалық орындаушылықтарын қалыптастырудың тағы да атап ... ... ...... ... ... ... ынтасын ояту, қызықтыру, балада тұрақты бір рухани талғам қалыптастыру, әуен-сазынан көркем бейне таба білу сияқты ірі де кажетті ... ... ... ... ... әдістемесі оқу материалының мазмұнына, балалардың жас ерекшелігіне және ... ... ... ... ... ... орай ... отырады.
Өткізілетін материалға жан-жақты түсіндірмелік шолу жасау әдістемесі ... өз ... ... ... ... ... ... әдістемесімен өзара біріге қолданылса, зор нәтиже береді.
Үйретілетін ән-күйдің сезімдік-драмалық тұрғыдан сатылай үйретілуіне арналған әдістеме сабақтың шарықтау барысына арналады. Әр ... ... ... ... сабағының музыкалық-драмалық әдіспен өрбуі де жиі қолданылады.
Ұстаздық бақылау мен баланың өзін-өзі байқап отыру әдістемесі, әр балаға баға қою, оның ... ... ... сәйкес жүргізілсе ғана көрнекті жетістік берері сөзсіз.
Ұстаз бағасы мен үйге берілген тапсырма баланың музыка қабілетінің даму сатысын көрсететін ең негізгі ... ... ... ... белгілі бір ән-күй, шығармаға деген өзіндік көзқарасының болуы және оны ... ... ... ... қимылмен көрсете білуі сезімге әсер ету әдістемесі деп аталып, ол бала қабілетінің ... игі ... ... ... яғни ән айту, аспапта ойнау шеберлігінің айтарлықтай өсуі, ондағы нақтылы табыстың болуы, оның ... ... ... көрсетілуі бала санасында мақтаныш сезімін тудырып, оның шығармашылық қызметке деген ынтасын барынша арттыра ... ... ... ... ... - ... өнері арқылы рухани бай, шығармашылығы мол, халық өнерін өмірдің бейнесі ... ... оны сүйе ... ... ... мен салт-дәстүрлерін қастерлейтін, классикалық музыканы және басқа халықтардың өнерін құрмет тұтатын жеке тұлға тәрбиелеу[10].
Тәрбиелік және білімдік міндеттері:
1) ... ... ... ... ... ... бен ... қастерлеуге тәрбиелеу, қазақ музыкасы мен өнерінің өзара байланысын түсінуін қамтамасыз ету.
2) ... ... ... ... өз халқыңның музыкасымен ұқсас, жақын жерлерін таба білуге көмектесу.
3) Классикалық музыкаға және дүниежүзінің ... ... ... ... композиторлардың, музыкантардың, орындаушылардың шығармашылығымен таныстыру, солардың үлгілерінде тәрбиелеу.
4) Музыка тыңдау және орындау барысында оған шығармашылықпен қарауға ... ... мен ... өмір ... және ... өзара тығыз байланысын түсіндіру негізінде дамыту.
5) Музыканың көркем ... ... ... ... біліктілігін дамыту, оны түсіну мен сезіне білу талғамын қалыптастыру.
6) Музыкалық қабілеттілігін дамыту және білім беру.
Жағымды үлгі көрсету, музыка өнеріне ... ... ... ... ... олардың жеке бастың сезімдік дамуына қызмет істеуі, ән-күй сабағына деген кызығушылык тудырары сөзсіз.
Ән-күй сабағына кешенді ... ... ... белсенді музыкалық қызметі, сабақтың барлық элементтерінің тұрақты қолданылуы балалардың музыкалық ... ... зор әсер ... ... ... үрдістерді алмастыра қолдану әр сабақтың мақсаты мен міндетіне, ұстанымы мен мазмұнына ... ... ... анық.
Ұстаз балаларға музыкалық есту қабілетінің жалпы даму негіздерін нақтылы түсіндіріп бергені жөн. Музыкалық есту ... ... екі түрі ... ... ... ... есту.
Мелодиялық есту қабілеті естілген, әуен-сазды дәл қайталау арқылы көрінеді, ал ... түрі ... ... (аккордтар) үндестігін ажырата білумен байқалады. Есту қабілетінің осы екі түрін де ... ... ... ... ... есту қабілеті ән-күйдің мазмұнын, көркем ойын түсінуге, оны сезіммен қабылдауға, ... ... ... ... ... ... және дыбыстық ауқымын, формалық стилін анықтауға негіз болады[11].
Сабақ барысында түрлі әуен-сазды тыңдап, олардың аттарын, формасын, дыбыстық ауқымын әңгімелеп отыру өте ... ... ... таза ... оның ... ... ... білу балалардың музыкалық қабілетінің даму дәрежесін көрсетеді.
Әннің ырғағын дәл сезіне білу үшін балалармен музыкалы-ырғақтық ойындар, түрлі ... ... ... ... ... ... тұрақты еткізіп тұру сөзсіз нәтиже береді. Ырғақтық сезімнің эмоциялы, ... ... ... ... ... ... жөн. ... музыкалык есту, ырғақ сезіну қабілеттерін дамыту үшін халықтық әуендерді, сонымен қатар классик композиторлардың, қазіргі заманғы авторлардың шығармаларын кеңінен ... ... ... қабілеттерін дамыту үшін халықтың карапайым әуен-саздарын, мақал-мәтелдерін, балалар өлеңдерін, т. б. қолдануға болады.
Қазақ ... ... ... бірі - хор ... - ... алғашқы кезінен бастап - ақ Қазақстанның жер - жерлерінде - Әулие - Ата ... ... ... ... ... ... Павлодар, Оралда көркемөнерпаздардың музыкалық және әдеби сауық кештері ұйымдастырыла бастады. ... ... жеке ... ... ... ... бір - ... қосылып ән - салушы айтушылар да өз өнерлерін ... ... ... ... ... хорын ұйымдастырушылардың бірі музыкалық қабілетті зор, өнер сүйгіш Райымбек Мақатаев болса, Ташкентте ... ... ... ... хорын ұйымдастырды. Ал осы жылдары ұлттық ән - күй қазынасын жинауға байланысты қазақ арасында мейлінше мол араласқан ... ... ... ... ... ... Сол сияқты жиырмасыншы жылдары қазақ тілінде шығатын газетінде жариялаған көптеген деректер сол кездегі көбінесе қосылып хор ... ... ... ... хор ... (аспап сүйемелінсіз айтылатын хор) 1939 жылы ұйымдастырылды. Сөйтіп, Республикамызда тұңғыш вокалдық ән салу өнерінің жаңа жанры ... ... ... да ... сияқты хор өнерінің де аз уақыт ішінде меңгеруге болмайтын эволюциялық мерзімді керек ... ... тән ... бар. Қазақ хор капелласының көп уақыт бойы қатарға толық ... ... ... ... мәні де осы ... байланысты болды[12].
Қазақ халқында қай уақытта болмасын ұлы өнер бірінші орында болды. Әр заманда әр ... ... ... ... ... ... ұлы өнер әр ... бағаланды. Оның ішінде атап өтерлік қызыл тілден бал тамған ... ... ... ... ... дәстүр, сал- серілік өнер. Осылардың ішінде ән өнері қазақ халқында кең тараған, ғасырдан- ғасырға ұласқан, жылдар жылжытып үлкен бір ... ... ... ... ... бойы ... ән өнері XIX-XX ғасырларда даму кемелінде болып, дәстүрлі- профессионалды деңгейге жетті. Сондықтан бұл өнер әр аймақта әр ... ... ... ... ... ән- жыр ... аймақтық ерекшеліктеріне орай төрт түрлі класс бар деп есептелінеді. Олар: Арқа дәстүрі (Солтүстік, Орталық, Шығыс ... ... ... ... ... ән- жыр ... Жетісудің жыр дәстүрі, Сыр өңірінің бай музыкалық мұралары. ... ... ... ... ... ... әншілік, ақындық, композиторлық, сал-серілік өнер кең өріс алған. Арқа дәстүрінде Біржан сал, Ақан сері, Сегіз сері сияқты өнер ... ... ... ... ... бар ... де ... өнердің бір түрі. Мұнда әнні әуені баяу, ... ... және ... ойлы, күрделі болып келеді. Бұл өңірде талай-талай атақты ... ... ... ақындар мекенінің бірі- Көкшетау, Кереку және Семей өңірлері. Көкшетау- Біржан сал, Ақан сері, Балуан ... , ... ... ... өнер ... ... ... өңір.
Қазақ халқында қай уақытта болмасын ұлы өнер бірінші орында болды. Әр ... әр ... ... ... ... жағдайларға қарамастан ұлы өнер әр қашанда бағаланды. Оның ... атап ... ... ... бал ... ... ... өнер, әншілік- күйшілік дәстүр, сал- серілік өнер. Осылардың ішінде ән өнері қазақ халқында кең тараған, ғасырдан- ғасырға ұласқан, жылдар жылжытып ... бір ... ... ... ... ... бойы ... ән өнері XIX-XX ғасырларда даму кемелінде болып, дәстүрлі- ... ... ... ... бұл өнер әр ... әр түрлі дамыды.
Осы дәстүрлі- профессионалды ән- жыр өнерінің аймақтық ерекшеліктеріне орай төрт түрлі класс бар деп ... ... Арқа ... ... ... Шығыс Қазақстан аймағы), Батыс Қазақстан өңірінің ән- жыр дәстүрі, Жетісудің жыр дәстүрі, Сыр ... бай ... ... ... ... өнеріне келетін болсақ, мұнда әншілік, ақындық, композиторлық, сал-серілік өнер кең өріс ... Арқа ... ... сал, Ақан сері, Сегіз сері сияқты өнер тарландарының дәстүрімен жалғасқан өзіндік ... бар ... де ... өнердің бір түрі. Мұнда әнні әуені баяу, байсалды, ... және ... ... күрделі болып келеді. Бұл өңірде талай-талай атақты күміс көмей ... ... ... бірі- Көкшетау, Кереку және Семей өңірлері. Көкшетау- Біржан сал, Ақан сері, Балуан Шолақ , Үкілі Ыбырай секілді өнер ... ... ... ... ... ... ... өзі ән айтып, аспапта ойнап, көркемдігі жоғары ойын көрсетсе, оның балаларға беретін маңызы мен тәрбиесі өте өлшеусіз екені анық.
ІI. БАЛАЛАРДЫҢ ... ... ... ...
2.1 Балалардың музыкалық орындаушылықтарын қалыптастыру жолдары
Әрбір тілдің өзіндік ерекшелігі бар, сол сияқты әр халықтың музыкалық тілінде өзіне тән ... ... ... ... ... ... элементтерінде ұлттық сипатты қалыптастырып, басқару заңдылығы музыкалық ойлаудың ... ... ... Қазақ музыкалық тілінің негізінде балалардың оқу-тыңдау жұмыстарын реттеу ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыруға қызмет етеді.
Балалардың музыкалық орындаушылықтарын қалыптастыруда тәрбиеші алдына мынадай ... қою ... ... ... сабақтарына құштар қатынасын, өнермен қарым қатнаста саналы, терең ойланатын, сипаты жағынан музыка өнеріне ашық, ... ... ... ... қызығуын тәрбиелеу. Бұл міндет, ең алдымен халықтық ... ... ... ... ... ... қызықты репертуарды енгізу арқылы шешіледі.
2) Балалардың жоғары көркемді талғамын, өнер ... тек ... күйі ... ... ғана ... ... ... беретін, оларда бейнеленген түрлі құбылыстарды салыстыруға, музыкалық шығармаларды сипатына, стилі, жанры және дәуіріне ... ... ... Бұл міндет ең алдымен өзегі қазақ музыкасының ерекше ... ... ... болып табылатын бағдарламалардың белгілі бір логикалық ... ... ... ... ... Бұл ... ... музыка оның өмірімен және басқа да өнер салаларымен байланысы жөнінде ... ... ... ... ... тану арқылы балалар өзге халықтың музыкасына тән жалпы ... ... де ... ... ... ... өнермен қарым - қатынасындағы түрлі тәжірибелік тәсілдерін игеру іскерлігін қалыптастыру. Бұл жерде тағы да әр түрлі ұлт ... тән ... ... және ... қатар қазақтың музыка мәдениетіне тән дағды мен іскерліктерді қалыптастыру керек болып отыр. Мысалы, бұған қазақтың ... ... ... ... ... ... игеру, ұлттық этникалық қабылдау және бейімділікке тән нәрсені еске түсіретін арнайы қабылдау енеді. Сондай - ақ балалар ... ... ... өнер ... ... де ... Көркем бейнелерді қабылдау негізі музыка болып табылатын өнердің әр түрлері интеграциялау нәтижесінде жүзеге асады. Бұл балалардың ... ... ... белсенді шығармашылық даму мүмкіндігінің болуын талап етеді.
4) Музыка сабағында балалардың музыкалық орындаудың дағдыларын дамыту. Бұл жерде жоғарыда көрсетілген музыкалық ... ... беру және ... ... ... ... жалпы ерекшенің диалектикалық өзара байланысы көрінеді. Жалпылық ретінде музыканы құрудағы оны орындау және тыңдаудағы музыкалық - шығармашылық даму ... ... ... ... ... ... Негізгі маңызды міндет қазақ музыкасының классикалық мұрасында жүзеге асқан балалардың нәзік кең өрісті сезім мен тебіреністі қабылдау қабілетін дамыту болып ... ... тек қана ... тыңдап, көркемдік бұйымдарды тек қана көзбен көріп, тамашалау арқылы өнерге баулуға ... ... ... ... ... шынайы мұрагерлері болуы керек. Асыл өнерді өз қолымен жасай алатын адам ғана ата - ... ... ... ... ... ... ұрпаққа жеткізе алады[16]. ... ... ... ... музыка сабағы фольклордағы, әуесқойлық өнердегі және кәсіби ... ... ... тіл ... ... ... музыкалық білім, біліктілік және дағдыны тұтас қалыптастыруы керек. пәнінің ... ... ... ... дәстүрі бар. Қолданыста жүрген бағдарламалардың көпшілігі қазақ музыкалық тілін білу мәселесін шешпесе де, тыңдау, ән ... ... ... ... қазақ музыкасымен таныстыруды қамтамасыз етеді. Бұл пәннің мақсаты логикалық-құрылымдық заңдылық жүйе ... ... ... ... ... ... ... ән ырғағын типтік әуе тұжырым (мелоформула) негізінде қазақтың өлеңдік құрылымының ерекшелігіне байланысты әдістерімен, қазақ тілінде түсінушілік әдістерімен, қазақ әндерін ... ... ... ... ... жағынан меңгеру болып табылады. Қазақ музыкалық мәдениеті үйлесім, ырғақ, композиция, жанр, стиль тұрғысында отандық музыкатанушылардың, қазақстандық әдіскерлердің (М.Х. ... Р.Р. ... ... С.А.Елеманова, А.Райымбергенов) зерттеулері негізінде жасалған.
Егер тыңдалған музыка балалардың терең талғамын, ұғымды меңгерген жағдайда интонациалық пен көркемдік бейне ойлауды ... ... ... ... ... негізін меңгеру өзінің эстетикалық, білімдік және тәрбиелік ролін атқаруға қабілетті болып есептеледі[11].
Басты мақсаты - дәстүрлі халық ... мен ... ... ... қазақтың музыкалық тілінің негіздерін қалыптастыру. Қазақың ұлттық музыка тілін түсіну ... ... бай, ... мол, ... ... музыка өнерін, Отанын, отбасын сүйетін және түркі тілдес халықтардың музыка тілін түсінетін тұлға тәрбиелеу.
Жалпы мектепке дейінгі ұйымда балалардың музыкалық орындаушылықтарын ... ... ... жас ... және даму кезеңдеріне байланысты былайша жіктеледі:
Бірінші жартыжылдықтың тақырыбы . Балалар алтын қорға>> енген қазақтың халық әндерімен, ... ... ... ... ... алады. Оларға бесік жырлары; тұсау кесу, төрт түлік малға арналған әндер, табиғат туралы және ... ... ... ... жартыжылдықта атты тақырып бойынша балалар қазақ елінің шығармашылығымен танысуды одан әрі жалғастырады.
Екінші топта балалар халық әндері мен ... ... ... оған қоса > атты ... ... ... кейіпкерлердің әнін орындайды.
Үшінші топта халық әндері және қазіргі заманғы әндердің ... ... ... ... яғни екі ... ... орындайды.
Төртінші топтың репертуарында тек екі дауысты немесе канонмен айтылатын әндер ғана емес, ... ... ... ... мазмұны жағынан және ырғақтарында ерекшеліктері бар, дыбыс биіктігі,гармониялық есту қабілетін дамытатын диапозонды ... ... ... ... ... ... мына ... негізгі мақсаттарын жүзеге асырады:
Білімділік:
- қазақтың музыка тілінің көркемдеші құралдары туралы білімді игерту;
- дәстүрлі қазақ музыкасы және оның халық өмірімен байланысы, сондай-ақ қазақтың ... ... ... ... қалыптастыру;
- қазіргі музыкадағы қазақтың музыкалық тілі туралы білімін кеңейту;
- аспаптық музыка туралы, қазақ халқының ауыз ... мен ... ... ... ... ... беру;
- түркі халықтарының музыкалық өнерімен таныстыру;
- қазақ музыкалық терминологиясының ұғымдарын ... ... ... ... талғам мен табанды қызығушылықты қалыптастыру;
- тыңдау мәдениеті мен музыканың бейнелі мазмұнын қабылдау қабілетін тәрбиелеу;
- Отанына, туған жеріне, ... ... мен ... ... ... махаббат пен сыйластыққа тәрбиелеу,
- Азаматтық, Отан сүйгіштік, абыройлық, ... ... ... ... ... тілі ... ... танымын жүйелі түрде дамыту;
- бейнелі ойлауын, қиялын, музыкалық есте ... ... - ... ... дамыту;
- орындау мәдениетінің дағдыларын (ән айту, музыкаландыру, би қимылдары) дамыту.
Мектепке дейінгі ұйымда ... ... ... жас ерекшеліктеріне бейімделіп, қазақтың музыкалық тілінің негізін қалыптастыруға бағытталған. Осыдан барып музыка сабағының тақырыптық құрылымы келіп шығады. Бағдарлама мазмұнының ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы және музыкалық шығармалардың топтан топқа дейін ... ... ... ...
Оқу пәнінің мазмұны алты жасар баланың жеке басының дамуын, оның ... ... ... ... ән айтуды үйрету және қазақ музыка өнері негізінде жетілдіру сияқты кешенді міндеттерді ... ... ... тілі ... ... ... жүйелі оқыту балаларды қазақ музыкасының қасиетін тануға дайындайды, қазақ музыка тілінің негізі қалыптасады, дәстүрлі музыка мәдениетінің әлеміне ... ... ... ... орындаудың ауқымы кеңейеді.
Қазақ музыкасының тілі жайлы және ... өлең ... ... ... ... музыканы қабылдау, ән айту, музыкаландыру және музыкалық-дидактикалық ойындардың тәжірибелік жолдарымен меңгеріледі.
2.2 Балалардың ... ... ... ... ... - ... - музыка - міне осы үш нәрсе сабақтың арқауын құрайды. Ұстаздың басты ... өзі ... ... ... ... ... ... айтайын деген көркем ойына терең үңіліп, өмірдің музыка өнерімен байланыстылығын сезінуге, музыкалық білімнін негізін қабылдауға, ... ... ... ... ... ... белгілі.
Ән-күй сабағының басты мақсаттары: балалардың музыка өнеріне деген практикалық қызығушылығын сезімдік тұрғыда дамыта білу, жеке бастың рухани негізін қалыптастыру ... ... ... ... ... ... өте үлкен орын алатынын ұмытпаған жөн. Сабақ барысындағы тақырыптардың ... ... ... шеберлігіне байланысты өрбиді. Бұл байланыстылық оку бағдарламасының мазмұндылығына, сабақ такырыптарына, музыкалық материалдарға, музыкалық оқытуда қолданылатын әдістемелік амалдарға байланысты іске ... Осы ... ... отырып, сабақ барысындағы тақырыптық ауысулар музыкалық материалдың біртұтас мағынада ... ... ... ... ... ... ... негізделіп тұруы керек.
Ән-күй сабағын ұйымдастыру барысындағы негізгі мақсат, ... ... ... ... ... ... арнасында оқу-тәрбие ісінің көрнекті компоненттері бойынша іске асуға тиісті[13].
Музыка сабақтарының әр түрлі мағынадағы түрлері болады. Мысалы, жоспарланған тақырыпка кіріспе ... ... ... ... сабақтары және тақырыпты бекіте, жан-жакты оқыту сабақтары болады. Сондай-ақ оку жылының тоқсандар соңында қорытынды мағынадағы концерт-сабақтар жоспарлануы өте кажет.
Кіріспе ... ... ... кәсіби мінездеме, ойнап көрсету, тыңдап естірту сияқты амалдар колданылады. Мұндай сабақтар әр ... ... рет ... ... ... ... тақырыптары барынша мол қаралуға тиісті. Тақырыпты тереңдете оқыту ... ... ... ... ... және музыкалық тәжірибесі толықтыра жандандыру, музыкалық орындаушылық және дыбысты есту мен ... ... ... бағытталған тақырыптар.
2)Өтіп жатқан тақырыптарды жан-жакты түсіндіруді, нақтылы музыкалық орындаушылықты қалыптастырумен ... ... қызу ... ... ... ... олар туралы балалар түсінігін біліп, оларды түрлі әдістемелік әдістермен дамытып отыру[8].
Тақырыпты жан-жақты, бекіте окыту сабақтарында мазмұндық, мағыналық тұрғыдағы теориялық ... ... ... көрсетіле оқытылады. Балалардың практикалық, теориялық білімдері сараланып, олардың алдыңғы сабақтардағы жетістіктері көрсетіледі.
Оку жылы ... ... ... музыка мәдениетінің көркемдік деңгейін жан-жақты көрсету үшін қорытынды концерт-сабақтар өткізіледі.
Мұндағы негізгі мақсаттар:
1) Балалардың музыкаға деген қызығушылық деңгейін
байқау, олардың сезім байлығын, көркемдік ойын ... ... ... репертуар жан-
жақтылығын көрсету, музыкаға деген көзқарастардың даму
дәрежесін білу.
3) Балалар бойындағы шығармашылық үрдістерді
байқау.
Бұл ... ... ... ... ... залында өткізілгені дұрыс, жағдайға байланысты бірнеше топтарды біріктіріп өткізуге де болады.
Концерттің басында ұстаздың өзі шығып, ... ... ... мен ... ... ... мақсаты мен мағынасын түсіндіріп өткені орынды. Осы кезде балалардың үй тапсырмасын орындау барысы туралы да ... ... ... өзі ... ... ... мүмкіндік береді.
Концерт-сабақтың белгіленген жоспары, айқындалған логикасы болуға тиісті. Орындалатын әндер мен күйлердің әр түрлі болуын қадағалау керек. ... ... ... үшін ... да ... ән ... кетуін жоспарлаған өте тиімді. Осы сабақта ұстаздың өзі де өнер көрсетіп, жоғары кәсіби дәреже көрсетсе, нұр ... нұр ... ... ... ең алдымен, балалардың музыкамен қарым-қатынасы деп қарау керек. Ұстаздың басты көңілі осында тұру ... ... ... ... үйрету, сабақтардың формалары мен әдістемелік амалдардың дұрыс қолданылуын үнемі дамытып, жетілдіріп ... ... ... ... тиеді.
Ұстаз жетістігі, қызметінің шығармашылық деңгейі оның балалармен құрған сезімдік-рухани байланысы арқылы көрінеді. Осы тұрғыда оның алға ... ... ... ... көркемдік-кәсіби дәрежесі бағаланады, еңбегі көрінеді. Балаға берілуге тиісті музыкалық білім мен ... ... ... үрдістер өз жемісін сонда ғана көрсете алады.
Республикамыздағы білім беру жүмысының және ... ... ... ... да ... көздейді[4].
Жағымды үлгі көрсету, музыка өнеріне деген сенімділік білдіру, жаттығулар көрсету, олардың жеке бастың сезімдік дамуына ... ... ... ... ... ... тудырары сөзсіз.
Ән сабағына кешенді әдістемелер қолдану, тәрбиеші белсенді музыкалық ... ... ... ... ... қолданылуы балалардың музыкалық мәдениетінің қалыптасуына зор әсер етеді. Түрлі әдістемелік үрдістерді алмастыра қолдану әр сабақтың мақсаты мен ... ... мен ... ... өзгеріп тұрары анық.
Мектепке дейінгі ұйымдарда балалардың музыкалық орындаушылықтарын қалыптастыруда музыкалық шығармаларға қойылатын әдістемелік талаптар мынадай тәртіпте орындалуға тиісті:
1)Шығарманың ... ... ... орындалу мүмкіндігі қаралады.
2)Шығарманың орындалу мүмкіндігін алдын ала тексеріп алу, қиындық туғызатын тұстарын меңгеру әдісін анықтап алу.
3)Үйренетін ... ... ... тудыратын әңгіме айту, бала қиялын ұштау.
4)Шығарманы тыңдау және айтып беру ... ... ... ... ... өткізілетін әңгіме-кеңес. Онда шығарманың мінезін, музыкалық көркем бейне ... ... ... ... шығармашылықты жаңадан үйрену жұмысын мынадай тәртіппен жүргізуге болады:
1) Ұстаздың өзі орындап көрсетуі.
2) Ноталық жазбаны ... ... ... болу үшін ... жай ... содан соң бірте-юірте күрделендіре түсу.
4) Ән-күй интонациясы мен ырғағының өте дәл ... ... ... ... ... ... ... жеке бөліп қарау.
6) Әр сабаққа арналған жұмыс жоспарын жазып ... ... ... ... ... ... ... үйрену кезеңін жеңілдететіні сөзсіз
Балалардың музыкалық орындаушылықтарын қалыптастыруда сыныптан тыс жүргізілетін ... ... ... ... ... екі ... бөлуге болады:
1) балалармен жаппай өткізілетін музыкалық тәрбие;
2) үйірме түрінде өткізілетін музыкалық жұмыстар.
Балалармен жаппай өткізілетін музыкалық тәрбие беру жұмыстарды балардың ... ... ... ... ... ... де, олардың музыканы бөлуге деген ықыласы болу керек. Бұл салаға лекция - концерт, ... ... ... ... ... ... музыкалық кештерді ұйымдастыру, жүргізу, карнавалдар, конкурстар, байқауларды өткізу кіреді.
Балабақшадағы музыка мұғалімі өз сабағында білім ... ... ... маман ғана емес ол музыкалық - тағылымдық жұмыстарды жүргізуші, мерекелік кештерді, концерттерді, түрлі үйірмелерді ұйымдастырушы[7].
Сыныптан тыс орындалатын ... ... ең ... тағылымдық мәні зор түрі - концерттер ұйымдастыру.
Концерт балаларды өнердің сан - қилы салаларымен, ... ... жеке ... ... әнші - ... өнер ... жете ... мүмкіндік береді. Сондай - ақ, музыка ... ... ... мен ... музыкаларын әрі қарай терең игеруге жағдай жасайды. Балаларға музыканы күйтабақ арқылы жиі тыңдату, ... бар ... өнер ... ... ... ... ... осы бағыттағы өткізілетін лекция - концерттерге мектептегі өнерсүйгіш балаларды жиі тартып, қатыстыру, музыка құдіретін жастай ұғынуға, бала жүрегінің ... те ... және ... ... қалыптасуына ықпалын тигізеді.
Концерттің құрылысы, мазмұны, өткізу формасы тыңдаушыларға, олардың дайындық деңгейіне, ал жалпы ... ... ... ... ... онда ол ... балалардың жас ерекшеліктеріне байланысты болуы тиісті[16].
Келесі бір мәселе, сабақтан тыс музыкалық жұмыстарының бірі, домбыра ... ... ... ... ... ... - үйрету. Ондай әдісті А.Райымбергенов өзінің бағдарламасымен дәлелдеді. Балаларға домбыра үйрету арқылы олардың ... ... ... ... ... ... ... тыс музыкалық тәрбие беру - балабақшада әр түрлі үйірмелерді құру арқылы жүзеге асырылады. Үйірмеге қатысушылы балалардың ... ... ... ... мен ... ... керек. Мынадай үйірмелер болуы шарт: хор, оркестр, жеке аспаптар, әншілер, би үйірмелері, фольклорлық, музыка театры т. б. ... ... - ... ... ... ... Алдымен хор үйірмесіне өз еркімен келушілер қабылданады. Мұғалім балардың қабілетін тыңдайды. Хорға 40 - 50 бала ... ... 2 рет ... одан да көп ... Бала ... ... қалыптасуына хор жаттығулары үлкен әсер етеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Балалар - ... ... ... ... ... ... алдына қойылып отырған міндеті жеткеншек ұрпаққа идеялық саяси, мәдени, еңбек, адамгершілік және эстетикалық тәрбие берудің ... ... ... көркемдік білім беру мен эстетикалық тәрбиені халықтың ұлттық мәдени мұрасымен байланыстыра отырып айтарлықтай жақсарту. Әсемдік сезімін дамыту, көркемдік ... ... өнер ... ... ... ... оның ... қастерлеп, бағалай білуге қабілеттерін қалыптастыру қажет.
Мұғалім шығармашылығы, оның ... ... ... ... ... ... ... күннен бастап қалыптаса бастайды. Өз ісінің білгірі, шебер педагог болу үшін әр мұғалім өзінің бойындағы жетістіктер мен ... ... ... ... ... міндетті.
Жоғарыда айтылғандай, музыка мұғалімінің музыкалық шығармаларды игеруінде біріншіден - топта ... ... ... ... екіншіден - мұғалім өзі орындаса, кез келген жерде тоқтап, кей үзінділерді қайталауға мүмкіндік, тіпті, кей ... ... ... ... оралуға болады; үшіншіден - мұғалім өзі аспапта ойнаса, өзі әндетсе балаларға қандай үлгі, өнеге, өзім ... ... ... білсем деген үміт туғызады.
Музыка бағдарламаға сүйене, мұғалім өз сабағында ... ... ... ... түсінуге көмектеседі, өнер қасиеттерін білуге тәрбиелейді, музыка туралы білімін арттырып, шығарманы мәнерлеп орындауға ... ... ... ... көркемдік талғамын тәрбиелеп музыкаға деген қажеттілігін сезеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ҚР ... ... заңы ... ... : ән-күйлер туралы көркем шығармалар жинағы .- Алматы, 1989 .- 256 бет.- (Өнер тақырыбындағы туындылар).
* Байжігітов Б. ... өнер ... ... ... ... / Б. ... .- ... : РБК, 1998 . - 78 бет.
* Балтабаев М. Әсем саз : бастауыш сыныптарға ... ... ... / М. ... Б. ... .- Алматы: Атамекен, 1993 . - 104 ... ... М. / М. ... Б. ... .- ... : Атамекен, 1993 . - 94 бет.
* Балтабаев М.Х. : ... ... ... ... / М.Х. ... .- ... : РБК, 1993 . - 22 ... Балтабаев М.Х. Жалпы білім беретін қазақ орта мектебінің 1-4 сынып оқушыларына арналған ... ... ... / М.Х. Балтабаев .- Алматы : РБК, 1993 . - 68 бет.
* Бәттібаева С. Ән-күй : әдістемелік нұсқау / С. ... Ф. ... Э. ... .- ... : Кітап, 2002 .- 104 бет.
* ... У. Күй ... / У. ... .- ... : Өнер, 2002 .- 144 бет.
* Бонфельд М.Ш. ... в ... / М.Ш. ... .- М. : ... 2001 .- 224 с.
* ... Б. ... ... в Казахстане / Б. Гизатов . - Алма-Ата : Мектеп, 1975. - 81 ... ... С.С. ... - ... музыкалық терминдердің түсіндірме сөздігі / С.С. Джансеитова, К.К. Мусина .- Алматы, 1991 .-
* Дмитриева Л.Г. Методика ... ... в ... : ... ... / Л.Г. ... Н.М. Черноиваненко .- М. : Академа, 1998 .
* Жалпы білім беретін оқу бағдарламасы : 1-4 сыныптар .- ... : РБК, 1997 .- 334 ... ... Н.Г. Обучение дошкольников игре на детских музыкальных инструментах / Н.Г. Кононова . - М.: ... 1990 .- 159 ... ... Б. ... ... ... көмек / Б. Қазиева .- Алматы : РБК, 1995 .- 110 бет.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
200 орынға арналған залы бар және 100 оқушыға арналған музыкалық мектебі бар словяндық ұлттық мәдени орталығы41 бет
Түсінік арқылы есте сақтауы. Оқушы – музыканттың орындаушылық есте сақтау тәсілінің жолдары мен дамуы7 бет
Білім беру көпаспектілі феномен ретінде. Оқыту психологиясының негіздері6 бет
Гәкку14 бет
Шығыс ойшылдарының педагогикалық ой-пікірлері (Әбу-Насыр Әл-Фараби, Ж.Баласағұн, М.Қашқари)9 бет
Ғ. Мүсіреповтің пьесалары3 бет
Әл-Фараби және Ақжан Машани (Қасым Аманжолов порталынан)14 бет
Әль-Фараби – дүние жүзі мәдениеті мен ғылымының негізін салушы9 бет
17 ғасырдың музыкалық мәдениеті19 бет
Абай Құнанбаевтың музыкалық мұралары арқылы студенттерге эстетикалық тәрбие беру13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь