Картографиялық проекциялар және олардың түрлері

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. Картография туралы ұғым ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
2.. Картографиялық проекциялар және олардың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
3.Картографиялық проекцияның жасалуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
4.Цилиндрлік проекциялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
5.Геодезиядағы проекциялау әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19

Әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
Кіріспе
Картографияның жетістіктері карталарда, атластар мен глобустарда материалданған. Картографиялық зерттеулер Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясында жоғары оқу орындары мен Картографиялық кәсіпорындарында жүргізіледі. Әрбір географиялық картаның атқаратын қызметі болады. Оны білім мен өндірістің белгілі бір салаларындағы мамандар, туристік танымжорықтың жетекшілері, оқушылар біліммен маңызды ақпарат көзі ретінде қолданады.
Картаны құрушылар кескіндейтін аумақты терең зерттеп оқып үйренген сайын сол аумақта орналасқан нысандар мен құбылыстардың ерекшеліктерін айқындап ашып көрсетеді. Картография құрылымы жағынан күрделі пәндер жүйесін құрайды. Оның маңызды құрамды бөліктеріне - картатану, картографиялық ақпараттану, математикалық картография, картометрия жатады.
Картаны жобалау және құру, картаны безендіру, картаны жасау және картаны пайдалану әдістемесі кіреді.
Картатану - географиялық карта және оның түрлері, қасиеті мен элементтері, даму тарихы, пайдалану әдістемелерін зерттейді.
Математикалық картография - жер беті мен ғаламдағы аспан денелерін жазықтықта (картада) кескіндеудің математикалық әдістерін зерттейді.
Картографиялық ақпараттану - картаны жүйелеу және оларды талдау, бағалау, сақтау, тарату мәселелерін қарастырады.
Картометрия - картадағы әр түрлі географиялық нысандардың сандық сипатының мазмұнын айқындайтын (ауданы, көлемі, биіктігі, ұзындығы, бұрышы) өлшеу жұмыстарын жүргізу әдістерін жасап шығарады.
Картаны безендіру - картаны көркем және графиктік безендірудің әдістері мен құралдарын жасап, оны басып шығаруға даярлауды оқытып үйретеді. Зерттейтін нысандары жағынан картографияның ерекше саласына топография жатады.[1]
1. Картография туралы ұғым.
Картография— географиялық карталарды, оларды жасау және пайдалану әдістерін зерттейтін ғылым. Картографияның кең тараған бұл анықтамасы оның техника жағын басымырақ көрсетеді. Географиялық карталарды кеңістіктің көрнекті образды-белгілік моделі деп қарайтын қазіргі ғылми көзқарас картографияның пәні мен әдісіне бұдан да дәлірек анықтама ту-ғызды. Картография— табиғат пен қоғам құбылыстарының үйлесуі мен өзара байла-нысың, олардың кеңістіктегі орналасуын және олардың мезгілге қарай өзгеруін т. б. картографиялық кескіндеудің көмегімен бейнелейтін және зерттейтін ғылым. Бұл анықтама картография шұғылданатын ұғымдарға аспан денелері мен жұлдыздық аспанның карталарын, сондай-ақ глобустар мен рельефтік карталарды және картографиялық белгілермен берілген кеңістік модельдерін де жатқызады. Картография пәні (құбылыстардың кеңістікте орналасуы, үйлесуі мен өзара байланысы) және тақырыптық карталардың дамуы Картографияны жаратылыс ғылымдарының қатарына жатқызуға мүмкіндік береді. «Картография» термині ғылми және өндірістік картографиялық іске де, әрі оның нәтижелеріне де қолданылады, мысалы, бұл мағыншда «Картография» терминінің мәні СССР-дің картография-геодезия қңызметінің (СССР Мин. Советінің жанындағы геодезия мен картография Бас басқармасы) атына кіреді.
Қазіргі картография зерттейтін басты проблемалар: 1) ғылымның теориялық негізі, оның ішінде картографияның пәні мен әдісі, карта туралы ілім; соңғысына картографиялық проекциялар теориясы, генерализация мен кескіндеу әдістерінің (белгілер жүйесі) теориялары жатады (бұл салада карталардың түрлері, типтері, жіктелуі әрі оларды талдау сөз болады). 2) Картография ғылымы мен өндірісінің тарихы. 3) Картографиялық деректер тану (картографиялық деректерді үнемі шолу әрі саралау және оларға қатысы бар ғылми-информация теориясының мәселелерімен айналысу). 4) Карталарды жобалау және оны дайындау теориясы мен технологиясы. 5) Карталарды пайдаланудың теориясы мен әдісі.11]
Картография салалары.Картографияның бұл проблемалары әр тарихи кезеңде қалыптасқандықтан дамудың әр сатысында тұр. Осының нәтижесінде картография төмендегідей салаларға бөлінеді: карта тану, математикалық картография, карта жасау процесі, карталарды өңдеу, картометрия. Карта тану ғылымының теориялық
ӘДЕБИЕТТЕР:
1.Қалыбеков С. Топография негіздері – Алматы 1993 ж.
2.Грюнберг А.В. Картография с основами топографии – Москва 1990 г.
3.Бахрамелев А. Картография –Москва 1986 г.
4.Андреев Н. В. Основы топографии и картографии – Москва 1972 г.
5.Госпадинов В. Г. Топография – Москва 1974 г.
6.Түсіпбекова Г. Географиялық карта туралы жалпы мәліметтер.-
7.География және табиғат –2006,N 2.
8.Коринский В.А. , Щенев В. А. , Душина И. В. – Материктер мен мұхиттар географиясы. Алматы,2001.
9.Төкенов Б.Географияны оқыту әдістері –География және табиғат. 2003, N 6 10.Дүйсенов С. Қ. Географиялық белдеулер –ХБГ, 2001, N 4.
11.Сейсенов А. Географиялық карталарды оқыту. География окружающая среда 2005 , N 3 .
12.Топографиялық карталар.- География және табиғат . 2004, N 6.
13.Полярлық координаттар. – Физика және география. 2005, N 6.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
..................................................3
1. Картография туралы
ұғым........................................................................
............4
2.. Картографиялық проекциялар және олардың
түрлері.....................................7
3.Картографиялық ... ... ... ... ... мен ... ... зерттеулер Қазақстан Республикасының Ұлттық
ғылым академиясында жоғары оқу орындары мен ... ... ... ... ... атқаратын қызметі болады. Оны
білім мен өндірістің белгілі бір ... ... ... ... ... ... маңызды ақпарат көзі ретінде
қолданады.
Картаны құрушылар кескіндейтін аумақты терең зерттеп оқып үйренген
сайын сол аумақта ... ... мен ... ... ашып көрсетеді. Картография құрылымы жағынан күрделі пәндер
жүйесін ... Оның ... ... ... - картатану,
картографиялық ақпараттану, математикалық картография, картометрия жатады.
Картаны жобалау және ... ... ... ... жасау және
картаны пайдалану әдістемесі кіреді.
Картатану - географиялық карта және оның түрлері, ... ... даму ... пайдалану әдістемелерін зерттейді.
Математикалық картография - жер беті мен ғаламдағы ... ... ... кескіндеудің математикалық әдістерін зерттейді.
Картографиялық ақпараттану - картаны жүйелеу және ... ... ... ... мәселелерін қарастырады.
Картометрия - картадағы әр түрлі географиялық нысандардың сандық
сипатының ... ... ... ... ... ... бұрышы)
өлшеу жұмыстарын жүргізу әдістерін жасап шығарады.
Картаны безендіру - картаны көркем және графиктік безендірудің
әдістері мен ... ... оны ... ... ... ... Зерттейтін нысандары жағынан картографияның ерекше саласына
топография жатады.[1]
1. Картография туралы ұғым.
Картография— географиялық ... ... ... және ... зерттейтін ғылым. Картографияның кең тараған бұл анықтамасы оның
техника жағын басымырақ көрсетеді. Географиялық ... ... ... ... деп ... қазіргі ғылми көзқарас
картографияның пәні мен ... ... да ... ... ... ... пен ... құбылыстарының үйлесуі мен өзара байла-
нысың, олардың кеңістіктегі орналасуын және олардың мезгілге қарай ... б. ... ... ... ... және зерттейтін
ғылым. Бұл анықтама картография шұғылданатын ұғымдарға ... ... ... ... ... ... ... мен рельефтік карталарды
және картографиялық белгілермен берілген кеңістік модельдерін де жатқызады.
Картография пәні (құбылыстардың кеңістікте орналасуы, ... мен ... және ... карталардың дамуы Картографияны жаратылыс
ғылымдарының қатарына ... ... ... ... ... және өндірістік картографиялық іске де, әрі оның нәтижелеріне де
қолданылады, ... бұл ... ... ... мәні ... ... ... Мин. Советінің жанындағы геодезия
мен картография Бас басқармасы) атына кіреді.
Қазіргі картография ... ... ... 1) ғылымның
теориялық негізі, оның ішінде картографияның пәні мен әдісі, карта ... ... ... ... теориясы, генерализация мен
кескіндеу әдістерінің ... ... ... ... (бұл салада
карталардың түрлері, типтері, жіктелуі әрі оларды талдау сөз болады). 2)
Картография ... мен ... ... 3) ... ... ... деректерді үнемі шолу әрі саралау және оларға қатысы бар
ғылми-информация теориясының мәселелерімен айналысу). 4) Карталарды ... оны ... ... мен ... 5) Карталарды пайдаланудың
теориясы мен әдісі.11]
Картография салалары.Картографияның бұл ... әр ... ... ... әр ... тұр. Осының нәтижесінде картография
төмендегідей салаларға ... ... ... ... ... ... ... карталарды өңдеу, картометрия. Карта тану ғылымының
теориялық негіздерін, тарихы мен деректерін, ... ... ... ... ... ... ... бұрын ерекше пән
ретінде ... ... не ... ... ... ... (карта бойынша координаталарды, қашыңтықты,
ұзындыңты, биіктікті, ауданды т. б. өлшеу мен ... ... ... ... бар. Ол ... пайдалану әдістерінің бірі болып саналғанымен
практикалық маңызына, зерттеулерінің ертеден ... және ... ... көбінесе жеке қолданылады. «Карталарды жасау және
редакциялау» деген ... ... ... ... ... ... және ... түп нұсқаларын дайындау қалыптасуда. Карталарды
өңдеудің негізгі міндеті — Картографияның кескіндеу ... ... ... ... ... бояу ... инженерлік психологияның деректері
қолданылады, сондай-ақ графика ... ... ... ... еске ... Картографияның бірнеше тақырыптық
салалары (геологиялық , топырақ картографиясы, экономикалық картография.)
бөлінеді. Бұл жапсарлас ... ... ... ... ... ... жағынан геологияға, экономикаға жатады.
Қазіргі сақталған көне картографиялық кескіндер Вавилония мен Египетте
б. з. б. 3—1 ғ-да жасалды. ... ... ... ... ... ... ... шығаруда Жердің шар тәрізділігі ... ... ... «Клавдий Птолемейдің геогр. нұсқауы (2 ғ.)» шын
мағынасында ... ... ... жетекші құрал болды. Онда дүние жүзі
картасы мен Жердің ірі бөліктерінің 16 картасы ... . ... ... және
географиялық ұлы ашулар заманында (15— 16 ғ.) сауданың, ... ... ... ... геогр. әсіресе дүние жүзі. карталарға
мұқтаждық шұғыл артты. Бұл ... жаңа ... ... ... ... картографияның жалпы дамуына жағдай туғызды. Орта ғасырда
картографияға Г. Меркатордың ... ... үлес ... (елеулі еңбегі —
1595 ж. шыққан атласы). Россияда ғылми ... 18 ғ-да ... ... ... Географиялық департаменті іс-әрекетіне байланысты болды. 1745
ж. тұңғыш толық «Россия атласы» дайындалып, баспадан шықты. 19 ғ-да ... ... ... ... ... ... ... етті. Бұл кезде
картографияның геодезияның ... ... ... Ғылымның одан әрі
бөлшектенілуі 19 ғ-дың 2-жартысында көптеген ... ... ... ... ... ... ... етті.
Картографияға көзқарас оның дамуына көп уақытқа дейін үлкен бөгет ... ... ... бұрын СССР-де қалыптасты, өйткені жоспарлы шаруашылық
елді үнемі картографиялауды ... ... 30 ... ... ... және оны басып шығару процесінің әдісі туралы ғылым ретінде ... Бұл ... ... ... прогрессивті құбылыс еді.
Дегенмен карталардың мәнін түсіну және оларды пайдаланудың әдістерін жасау
әлі де болса шеткері қала ... ... ... ... ... ... жүзінің үлкен советтік атласы т. б.) осы олқылықты жоюға, әрі
картографияның тиісті салаларын жедел ... ... ... Соның
нәтижесінде осы мақаланың басында келтірілген картографияның ... ... ... мен ... ... дамытуға тұңғыш советтік
географиялық атластар т. б. дайындау туралы 1920— 21 ж. В. И. ... ... және ... ... оның ... ... ... зор болды. Бұлар құбылыстарды, олардың әр ... ... ... дамуын, қайшылығын еске ала отырып, көрнекті,
толық және дәл ... ... ... ... ... ... география ғылымдарымен тығыз байланысты.
Геодезия ... ... ... мен ... туралы өтеө дәл
деректерді, топография, аэрофототопография оған ... ... және ... ... ... ... ... саналатын ірі
масштабты топографиялық карталарды дайындап береді.
2. Картографиялық проекциялар және олардың түрлері.
Жердің шар тәріздес бетін картаға көшіргенде ең ... ... ... ... ... мен параллельдердің қиылысынан пайда болатын
картография торы көшіріледі. Жердің шар ... ... ... ... бейнелеу әәісі картографиялық проекция деп аталады.
Кез келген ... ... ... ... сипатына қарай
картографиялық проекцияларды үш топқа бөледі. Тең ... ... ... жер бетіндегі (глобустағы) сәйкес бұрыштарға тең болады.
Тең бұрышты проекцияларда жасалған карталар жолдың ... ... ... оның ... мен аудандар бұрмаланады. Тең бұрышты
проекцияларда жасалған карталар, ... кеме ... ... ... ... және навигацияның
басқа да мәселелерін шешуге қолданылады. Тең мөлшерлі немесе тең ауданды
проекциялар географиялық ... ... ... т. б. ... ... ... Тең мөлшерлі
проекцияларда жасалған карталар бойынша террито-риялардың мөлшерлерін
өлшейді. ... бұл ... ... пен ... ... ... проекциялар. Бұл проекцияларда жасалған карталарда бұрыштар ... да ... ... аз ... байқалады. Еркін
проекциялардың ішінде тең аралықты проекциялар ... ... ... ... бірінде не меридиан, не параллель ... ... ... және меридиандар мен параллельдер торын жазықтыққа
түсіргенде көмекші геометриялық беттер, мысалы: цилиндр, конус, жазықтық т.
б. пайдаланылады. ... ... ... ... түріне
қарай картографиялық проекциялар цилиндрлік, конустық және азимуттық деп
бөлінеді. Тік цилиндрлік проекцияларда параллельдер мен меридиандар ... 90° ... ... қиып ... түзу ... ... түрінде
бейнеленеді. Мұндай торлар дүние жүзі карталары үшін жиі пайдаланылады. Ал
СССР-дің және оның бөліктерінің ... үшін ... ... ... параллельдер — доға тәріздес сызықтар, ал меридиандар —
бір нүктеден тарайтын сәулелер түрінде бейнеленеді.[6]
СССР ... ... СССР ... ... үшін көбінесе конустық тең аралықты еркін проекция қолданылады.
Онда конус шардың бетін 47° және 62° с. е. ... ... ... Бұл ... ... бұрмалану сызықтары деп аталады, өйткені бұл
сызықтардың бойында ... жоқ және ... ... ... ... оның ... барлық меридиандардың да бойында сақталады.
Ең үлкен бұрмаланулар биік ендіктерде — Франц-Иосиф Жері мен Солтүстік Жер
аралдары аудандарына тура келеді.
Картографиялық ... ... жер ... ... ... мен ... ... сондай-ақ экваторға, бастапқы
меридианға, полюстерге қарағанда географиялық орны өте дәл ... ... ... ... Жердің шар тәріздес
бетін жазықтықта (картада) бейнелеу әдісі. Мұның өзінде ... ... ... ... ... ... бір
мөлшерде өзгеріс еңгізетін бұрмаланудың әр түрі пайда болады.
Картографиялық проекциялар және географиялық карталардың ... ... ... құрайды.
3.Картографиялық проекцияның жасалуы
Карта жасау үшін Жер эллипсоиды бетін не оның бір ... ... ... ... Картографиялы проекция. белгілі бір масштабпен жасалады.
Жер эллипсоидын Маштаб (мыс, 10 000 000) есе кішірейтсе, оның геометриялық.
моделі — глобус шығады, ал оны өз ... ... ... ... онда
осы эллипсоид бетінің картасына айналады. 1:М (1: 10 000 000) ... б а с не ... ... ... ... ... мен ... қартаға түсірілгенде үзілмей не бүктёЗШеіг' жазылмайды. Сондыңтан
барлық Картографиялық проекция мен жасалған карталарда сызыңтыңу ... ... ... ... проекцияның кез келген
нүктесінің мөлшерін д е р б е с ...... бұл ... ... ... аз сіз ... ... оның жазықтықтағы й(з
кескінінің қатынасына кері шама
Картографиялық проекцияның кез келген нүктесінің мөлшерін д е р б е ... ... бұл ... Жер ... ... аз ... оның жазықтықтағы кескінінің қатынасына кері шама ... М ... с а л ы с т ы р м а л ы ... ... ... ... ... айырымы ұзындықтың бұрмалануы деп аталады. Картографиялық
проекцияның қасиеттерін талдағанда бас ... (1:Му өске ... да ... мәні ... ... ... ... ғана ескеріледі. Сондықтан кескіннің бұрмалану теориясында
көбінесе М = 1 деп ... ... ... ... теориясы (басқаша аты ... ... Жер ... ... ... кескіндеудегі
жіберілетін бұрмаланудың барлық түрлерін зерттейді және өте аз бұрмаланумен
ғана кескінделетін проекцияларды қүру әдістерін қарастырады. Картографиялық
проекцияның орта және ұсақ ... (М> 1000 000) ... ... жер ... ... ... айырмасы шамалығы
ескеріліп сфера жазықтығындағы карта белгілі бір радиус К мөлшерінде ғана
бейнеленеді. Картографиялық проекциядағы ... ... ... мен параллельдерден (ф = сопsf) ... тор ... ... ... ... ... астрономияның,
географияның, математиканың дамуымен тығыз байланысты. Картографиялық
проекцияның ғылми ... ... ... (б. з. б. 6—1 ғ.) ... Ең ... ... — жұлдыздар картасын жасауға қолданылған Фалес
Милетскийдің гномондың проекциясы. Картографиялық проекцияның б.з.б.3 ғ-да
Гиппархтың, Птолемейдің, 16 ғ-да Г. ... 17—18 ғ. Р. ... ... И. ... Л. ... Ж. ... 19 ғ.
К. Гаусстың, А. Тиссоның еңбектерінде дамыды. К. п. теориясын
Россияда зерттеген Л. Эйлер, Ф. И. ... П. Л. ... Д. А. ... т. ... Совет картографтары В. В. Каврайский, Н. А. Урмаев т. б. еңбектері
Картографиялық проекция теориясын одан әрі ... ... ... бір ... ... ... ... мен параллельдері өзара тікбұрыш жасап қиылысса, плардың бағыты
бұл проекция үшін басты бағыт болып ... ... кез ... ... ... сол нүктөні айнала сы-зылған шағын
бұрмалану ... анық ... Бұл ... ... диаметрі сан жағы-
нан берілген нүктенің тиісті бағыттағы дербес масштабына тең, жарты осі
экстремаль масштабқа тең, ал олар дың ...... бас ... ... ... ... ... қарай классификациялау. Географиялық полюстер аймағын ... ... ... ... ... ... жай ... саналатын басқа координаталарды пайдаланған
дұрыс.Сондыңтан бұл жағдайда координаталық сызықтары, яғни вертикальдары
(шартты бойлықтары ) мен ... ... ... 2-соfіs)
географиялық меридианмен параллельдерге ұқсас, бірақ полюсі (Zо)
географиялық ... ... ... ... координатар
пайдалынады.Полюстері берілген жағдайда географиялық сфералық координатарға
(2, а) көшу ... ... ... ... ... Егер Картографиялық проекцияларды (1); мұндағы — ендік, X ... Sі— ... ... ... ... теңдеулермен берілсе, онда аі
қалыпты не тік проекция деп аталады. ... сол ... ... есептеліп, онда g, орындарына z, а келтірілсе және ондағы gо=О
болса, мұндай проекция к ө л д е н е ң, ал ... О

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Картаграфиялық генерализация15 бет
Картографиялық проекциялар жайлы ақпарат7 бет
Проекциялардың жіктелуі мен дамуы7 бет
Франция Республикасының қабырғалық физикалық картасын құрастыру және жобалау54 бет
Қазақстан картографиясын дамытудың перспективасы62 бет
Картогафиялық проекциялар7 бет
Картографиялық проекциялар6 бет
Гаусс Крюгер проекциясы.Тік бұрышты координаттар7 бет
Геодезия және оның міндеттері24 бет
Магнетизм3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь