АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесіндегі студенттерге академиялық қолдау көрсетудің ерекшеліктері

АНЫҚТАЛАМАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3
БЕЛГІЛЕУЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТУЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 5
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 6
1 АҚШ.ТЫҢ ЖОҒАРЫ БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІНДЕ СТУДЕНТТЕРГЕ АКАДЕМИЯЛЫҚ ҚОЛДАУ КӨРСЕТУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 14
1.1 АҚШ.тың жоғары білім беру жүйесінде студенттерге қолдау
көрсету қызметтерінің тарихи тұрғыдан қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... 14
1.2 АҚШ.тың жоғары білім беру жүйесінде академиялық қолдау көрсету орталықтарының маман даярлаудағы рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
1.3 АҚШ университеттеріндегі академиялық қолдау көрсету
орталықтарын ұйымдастырудағы озық тәжірибелері ... ... ... ... ... ... ... ... 40
2 АҚШ.ТЫҢ ЖОҒАРЫ БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІНДЕГІ
СТУДЕНТТЕРГЕ АКАДЕМИЯЛЫҚ ҚОЛДАУ КӨРСЕТУ КЕШЕНІН ҚР ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРЫНДАРЫНДА ҚОЛДАНУДЫҢ МҮМКІНДІКТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 58
2.1 АҚШ университеттеріндегі академиялық қолдау көрсету бағдарламалары . студенттің жеке оқу траекториясын қалыптастырудың механизмдері ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 58
2.2 ҚР және АҚШ жоғары оқу орындарындағы академиялық қолдау көрсету бағдарламарына салыстырмалы талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 79
2.3 Университет студенттеріне академиялық қолдау көрсетудің құрылымдық.теориялық моделі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 93
3 СТУДЕНТТЕРГЕ АКАДЕМИЯЛЫҚ ҚОЛДАУ КӨРСЕТУ БАҒЫТЫНДАҒЫ АҚШ.ТЫҢ ТӘЖІРИБЕСІН ЕНДІРУДІҢ ӘДІСТЕМЕСІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 103
3.1 Студенттерге академиялық қолдау көрсету моделін жүзеге асырудағы тәжірибелік.эксперименттік жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... ... 103
3.2 Университет студенттеріне академиялық қолдау көрсетудің құрылымдық.теориялық моделін тәжірибеге ендірудің нәтижелері ... ... 114
3.3 АҚШ.тың жоғары оқу орындарындағы студенттерге академиялық қолдау көрсету тәжірибесін ҚР университеттеріне ендіруге басшылыққа алатын теориялық . әдістемелік нұсқаулар ... ... ... ... ... ... . 130
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 138
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 140
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 150
Зерттеудің көкейкестілігі. Қазіргі таңда, әлемдік білім беру үрдісіндегі қарқынды жүріп жатқан өзгерістерде бәсекеге қабілетті болу үшін, Қазақстанның жоғары білім беру бағыттары мен саясаты қайта қарастырылып, университеттерде шетел тәжірибелері қарқынды қолданылуда.
ҚР-да 2011-2020 жылдарда білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасында, «білім берудің қазақстандық жүйесі, жаһандық бәселекестіктен көріну үшін білім беру мазмұны және технологиясы саласында озық әлемдік тәжірибелерді қолдануды, жаңашыл біріктірілген ғылыми – білім беру құрылымдарды жасауды, білім беру қызметтерінде халықаралық ынтымақтастықты арттыруды мақсат етуіміз керек» - деп білімдегі басымдықтар анықталған [1]. Халықаралық білім кеңістігіне бетбұрыс жасаудың басты мақсаты - әлемдік стандарттармен сәйкес болатын қазақстандық білім сапасын қалыптастыру, нарық қоғамында оның бәсекелестігі мен тартымдылығын арттыру.
Әлемдік білім беру кеңістігіне ену үдерісі, Қазақстан Республикасының 1997 жылы, ТМД елдері арасында алғаш болып Лиссабон конвенциясына қосылуынан, қатысушы мемлекеттердің дипломдары мен біліктіліктерін тануға бағытталған жаңашыл үрдіске қадам басуынан көрінеді. Кейіннен, ҚР 2010 жылы Болон декларациясына қол қойған 47-ші мемлекет ретінде, жоғары оқу орындардың оқу-тәрбие үдерісі кредиттік оқыту технологиясына толық көшті.
Кредиттік оқыту технологиясы заман талаптарына сәйкес болашақ маманның жеке оқу траекториясын, жекетұлғалық және кәсіби дамуының бағытын құруға, өздігінен білім алу, оқу іс-әрекетінің дағдыларын дамытуға жағдай жасайтын жаңа оқу технологиясы. Осыған орай, студенттің жаңа білім беру үдерісіне интеграциялануына, бейімделуіне, жеке оқу траекториясын, дербес оқу іс-әрекетін ұйымдастыруға, оқу үдерісіне жауапкершілігін арттыруына қандай жағдай жасалуы қажет деген маңызды мәселелер туындайды. Маңызды басымдықтарды шешу үшін, білім алушыларды кредиттік оқыту технологиясының ерекшеліктеріне бейімдеу, олардың ақпараттық хабардарлығы мен академиялық сауаттылығын арттыру, жеке оқу траекториясын саналы түрде қалыптастыруды қажет етеді.
ҚР жоғары білім беру жүйесін реформалау мен жетілдірудегі кездесетін мәселелерді шешу үшін озық мемлекеттердің, соның ішінде АҚШ университеттеріндегі студенттің жекетұлғаға бағытталған оқыту ортасын қалыптастырудағы бірнеше ғасырлық тарихы бар озық тәжірибелерін, атап айтқанда университет студенттеріне академиялық қолдау көрсету бағытын (Student Academic Support Services) жан-жақты талдауды, оны бейімдеп тәжірибеге ендіруді қажет етеді. Себебі, Қазақстан мен АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесінің әртүрлі салаларындағы өзгешеліктерге қарамастан, білім алушылардың қажеттіліктері мен мүмкіндіктерін ескеру тұрғысынан ұйымдастырылған, АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесіндегі студенттерге академиялық қолдау көрсету кешені, өзінің ғасырлық тарихында дамып, сұрыпталып, әмбебеп әлемдік тәжірибеге айналып, басқа да елдер үшін қолдану мүмкіндігіне ие болып отыр.
1 ҚР-да 2011-2020 жылдарда білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасы // http: www.edu.gov.kz.
2 Кусаинов А.К. Система высшего образования в США. В кн.: Сравнительная педагогика: учебник для педагогических вузов. – Алматы, 2005. – С.103-117.
3 Асильбеков Д.А. Образование в США // Иностранный язык в школе. – 2006. – №1(19). – С.3-7.
4 Куспанов А.Б. Система высшего образования США // Вестник Национальной академии наук Республики Казахстан. – 2007. – С.74.
5 Досыбаева Г.К. Особенности системы высшего образования США: дис… к.п.н. 13.00.01- Алматы, 2009.- 135 с.
6 Рахимбек Х.М.,Токтыбаева К. Система образования США. В кн.: Национальные системы образования: общая характеристика, структура / под ред. А.К.Кусаинова. – Алматы: РОНД, 2004. – 160 с.
7 Керимкулова С. И. Вопросы образования и воспитания в рабочем движении США: дис… к.п.н.: 13.00.01. – М., 1987. – 150 с.
8 Кенесарина З. У. Теория и практика социализации школьников США: дисс... д.п.н.: 13.00.01. – Алматы, 2001. – 388с.
9 Искакова А. О. Становление и развитие частных школ Соединенных штатов Америки: автореферат.... к.п.н.: 13.00.01. – Алматы, 1998. – 27с.
10 Назарбаев Н. Лекция в Евразийском Национальном Университете имени Л.Н.Гумилева. 27.05.2006г. К экономике знаний через инновации и образование.
11 Назарбаев Н. Стратегия радикального обновления глобального
сообщества и партнерство цивилизаций. – Астана: ТОО Арко, 2009. – 264 с.
12 Назарбаев Н. Лекция в «Назарбаев-Университете». 07.12.2010г. Инновационная индустрия науки и знаний – стратегический ресурс Казахстана в XXI веке.
13 Асанов Н., Калдияров Д.А., Минажева Г.С. Организация образовательного процесса на основе кредитной технологии /под.ред.Кожамкулова Г.А., Мансурова З.Л., Дадабаева Ж.Д. и др. – Алматы:Қазақ университеті, 2004.- 59c.
14 Атыханов А. О многоуровневой структуре высшего и послевузовского профессионального образования Казахстана // Высшая школа Казахстана.- 2002.- № 4.- 25-30 б.
        
        Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті
ӘОЖ 378 (73) - 057.875 ... ... ... ... ... ... беру ... студенттерге академиялық қолдау көрсетудің ерекшеліктері
6D010300 - Педагогика және психология
Философия докторы (PhD)
ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған ... ... ... ... Қ.Қ. ... ... ... профессор Джейн Дженсен
(АҚШ, Кентукки университеті)
(Jane Jensen, University of Kentucky)
Қазақстан Республикасы
Астана, 2013
МАЗМҰНЫ
АНЫҚТАЛАМАР......................................................................................
3
БЕЛГІЛЕУЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТУЛАР..............................................
5
КІРІСПЕ......................................................................................................
6
1 АҚШ-ТЫҢ ЖОҒАРЫ БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІНДЕ СТУДЕНТТЕРГЕ АКАДЕМИЯЛЫҚ ... ... ... ... АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесінде студенттерге қолдау
көрсету қызметтерінің тарихи тұрғыдан қалыптасуы...............................
14
1.2 АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесінде академиялық ... ... ... ... даярлаудағы рөлі...................................
23
+ АҚШ университеттеріндегі академиялық қолдау ... ... озық ... ... ЖОҒАРЫ БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІНДЕГІ
СТУДЕНТТЕРГЕ АКАДЕМИЯЛЫҚ ҚОЛДАУ КӨРСЕТУ ... ҚР ... ОҚУ ... ... МҮМКІНДІКТЕРІ......................................................
58
2.1 АҚШ университеттеріндегі академиялық қолдау көрсету бағдарламалары - ... жеке оқу ... ... механизмдері ретінде...................................................
58
2.2 ҚР және АҚШ ... оқу ... ... қолдау көрсету бағдарламарына салыстырмалы талдау........................................
79
2.3 Университет студенттеріне академиялық қолдау көрсетудің құрылымдық-теориялық моделі.................................................................
93
3 СТУДЕНТТЕРГЕ АКАДЕМИЯЛЫҚ ҚОЛДАУ КӨРСЕТУ ... ... ... ... ӘДІСТЕМЕСІ.............................................................................................
103
3.1 Студенттерге академиялық қолдау көрсету моделін жүзеге асырудағы тәжірибелік-эксперименттік жұмыстары................................
103
3.2 Университет студенттеріне академиялық қолдау көрсетудің құрылымдық-теориялық моделін тәжірибеге ендірудің ... АҚШ - тың ... оқу ... ... ... ... ... тәжірибесін ҚР университеттеріне ендіруге басшылыққа алатын теориялық - әдістемелік нұсқаулар.........................
130
ҚОРЫТЫНДЫ...........................................................................................
138
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ......................................
140
ҚОСЫМШАЛАР.......................................................................................
150
АНЫҚТАМАЛАР
Бұл ... ... ... ... сілтемелер көрсетілген:
Академиялық қолдау көрсету орталықтары (Academic Support Center)- АҚШ университеттерінде студентке екі немесе одан да көп академиялық қолдау ... ... ... ... ... және т.б.) ... ... ұйымдасқан университеттік орталықтар жүйесі.
Академиялық қолдау көрсету орталықтары - ... ... ... ... ... професор-оқытушылардың іс-әрекетін жеңілдетуге, олардың студенттермен жеке-дара жұмыс жасау уақытын үнемдеуге әсерін тигізетін студент-оқытушы қарым-қатынасынан ... ... жеке ... ... беру құрылымы.
Академиялық эдвайзер (Аcademic advising) - АҚШ университеттеріндегі студенттің оқу-танымдық, жекетұлғалық, кәсіби мәселелеріне байланысты сұрақтарды шешуге мақсатты бағытталған студенттерге ... ... ... бағытының негізгі маманы.
Білім алушыларға академиялық қолдау көрсету (Student Academic support) - университеттік оқу бағдарламасын меңгеру барысында студенттің академиялық үлгеріміне, ... ... ... ... әсер ету, ... ... қажеттіліктері мен мүмкіндіктерін ескере отырып, арнайы мамандар тарапынан кеңестер беру ... ... ... ... беру ... (First Year Orientation Course) - студентке қажетті әртүрлі университеттік ресурстарды дер кезінде білуге, оқу бағдарламасы аясында ... ... ... ... ... курс ... алушыларын студенттік кезеңге бейімделуін жеңілдету үшін ұйымдастырылатын курстар ... ... ... ... (КҮМ) ... - ... алушының тақырыпты шығармашылықпен табысты меңгеру үшін оқу сабақтарында таратылатын көрнекі безендірілген материалдар (дәріс тезистері, сілтемелер, слайдтар, мысалдар, глоссарийлер, өз ... ... ... арналған тапсырмалар);
Кредит (Credit, Credit-hour) - ... ... оқу ... ... өлшейтін сәйкестендірілген бірлігі;
Кредиттік оқыту технологиясы - білім алушы мен оқытушының оқу ... ... ... ... бірлігі ретінде кредитті қолдану арқылы, білім алушының пәндерді ... және ... ... дербес жоспарлауы негізінде оқыту.
Модельдеу - ... ... ... оқу мен ... ... ... ... әдісі және көшірме, модель, құбылыс пен процесті құру, сызба, кесте, қысқа сөздік мінездемесі, суреттердің көмегімен ... ... мен ... ... ... - білім алушылардың оқудағы жетістіктерінің барлық тарихын тіркеумен айналысатын және білімін бақылаудың барлық түрлерін және оның академиялық рейтингісіне есеп жасауды ... ... ... ... қызмет.
Студенттерге академиялық қолдау көрсету қызметтері (Student Academic Support ... - АҚШ ... ... оқу бағдарламасын меңгеруге жүйелі, мақсатты әсер ететін институционалдық қызметтер (АҚК орталықтары, психологиялық кеңес беру орталықтары, академиялық ... ... және ... ... (Student ... - студенттің академиялық тәжірибесіне жіберген физикалық және психикалық энергиясының мөлшері.
Студенттің академиялық жетістігі (Student Academic Success) - білім алушының оқу ... ... ... бір академиялық жетістіктерге жетуі, университетті жоғары оқу үлгерімімен аяқтауы.
Пэр-ментор (Peer-mentoring)- жаңадан қабылданған білім алушылардың академиялық және ... ... мен ... ... жасайтын, академиялық қолдау көрсету орталықтарымен ұйымдастырылатын, студент- студент қатынасындағы тәлімгерлік түрі.
Пэр-тьютор (Peer-tutoring) - академиялық қолдау көрсету орталықтарында орын ... ... ... ... бір пән ... ... қалу ... шешу мақсатымен ұйымдастырылатын, колледж студенттері, инструкторлар, университет түлектері (graduate), магистранттар немесе докторанттар арқылы жүргізілетін ... ... ... ... ... - академиялық эдвайзер нұсқауымен білім алушылардың оқу пәніне белгілі бір ... ... ала жазу ... ... - ... ... ... игеруі бойынша академиялық кеңесші рөлін атқаратын оқытушы.
Тьюторлық жүйе ... system)- АҚШ ... ... пән ... ... жетілдіруге бағытталған оқытушылардан басқа белгілі бір кеңесшілерге бекітудің университеттік жүйесі;
Эдвайзер ... - ... ... ... ... алушының академиялық тәлімгерінің қызметін атқаратын, оқу траекториясын таңдауына (жеке оқу жоспарының қалыптасуына) және оқу ... ... беру ... ... ... ... оқытушы;
Элективтік пәндер - белгіленген кредит шеңберінде және ... беру ... ... ... ... білім алушылардың жеке дайындығын көрсететін әлеуметтiк-экономикалық дамытудың ... және ... ... ... оқу орындарында ғылыми мектеп пайда болатын қажеттiліктерін есепке алатын компонентке кiретiн оқу ... ... ... - ... ... оқу ... ... студенттің университеттен шығып қалуын анықтайтын ұғым.
In loco parentis (әкелік қамқор) - АҚШ - тың оқыту-тәрбие ... 17-19 ... орын ... ... ... ... ... "әкелік қамқор " (in loco parentis) қағидасындағы авторитарлы жүйе.
Retention (сақтап қалу) - Америка университеттерінде студенттердің бір семестрден ... ... көшу ... ... ұғым.
БЕЛГІЛЕУЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТУЛАР
ҚР- Қазақстан Республикасы
АҚШ- Америка құрамы штаттары
АҚК- ... ... ... - ... оқу ... - ... кедергілерді шешу технологиясы
LLL- өмір бойы білім алу (lifelong learning)
КІРІСПЕ
Зерттеудің ... ... ... әлемдік білім беру үрдісіндегі қарқынды жүріп жатқан өзгерістерде бәсекеге қабілетті болу ... ... ... білім беру бағыттары мен саясаты қайта қарастырылып, университеттерде шетел ... ... ... ... ... ... ... дамытудың мемлекеттік бағдарламасында, - деп білімдегі басымдықтар анықталған [1]. Халықаралық білім кеңістігіне бетбұрыс жасаудың басты ... - ... ... ... ... қазақстандық білім сапасын қалыптастыру, нарық қоғамында оның бәсекелестігі мен тартымдылығын арттыру.
Әлемдік білім беру ... ену ... ... ... 1997 ... ТМД ... ... алғаш болып Лиссабон конвенциясына қосылуынан, қатысушы мемлекеттердің дипломдары мен біліктіліктерін тануға бағытталған жаңашыл үрдіске қадам ... ... ... ҚР 2010 жылы ... декларациясына қол қойған 47-ші мемлекет ретінде, жоғары оқу орындардың оқу-тәрбие үдерісі кредиттік оқыту технологиясына толық көшті.
Кредиттік оқыту технологиясы ... ... ... ... ... жеке оқу ... жекетұлғалық және кәсіби дамуының бағытын құруға, өздігінен білім алу, оқу іс-әрекетінің дағдыларын ... ... ... жаңа оқу технологиясы. Осыған орай, студенттің жаңа білім беру үдерісіне интеграциялануына, бейімделуіне, жеке оқу траекториясын, дербес оқу іс-әрекетін ... оқу ... ... арттыруына қандай жағдай жасалуы қажет деген маңызды мәселелер туындайды. Маңызды басымдықтарды шешу үшін, білім алушыларды кредиттік оқыту технологиясының ... ... ... ақпараттық хабардарлығы мен академиялық сауаттылығын арттыру, жеке оқу траекториясын саналы түрде қалыптастыруды қажет етеді.
ҚР ... ... беру ... реформалау мен жетілдірудегі кездесетін мәселелерді шешу үшін озық мемлекеттердің, соның ішінде АҚШ университеттеріндегі студенттің жекетұлғаға бағытталған оқыту ортасын қалыптастырудағы ... ... ... бар озық тәжірибелерін, атап айтқанда университет студенттеріне академиялық қолдау көрсету ... (Student Academic Support ... ... ... оны ... ... ендіруді қажет етеді. Себебі, Қазақстан мен АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесінің әртүрлі ... ... ... ... ... ... мен мүмкіндіктерін ескеру тұрғысынан ұйымдастырылған, АҚШ-тың жоғары ... беру ... ... ... ... ... ... өзінің ғасырлық тарихында дамып, сұрыпталып, әмбебеп әлемдік тәжірибеге айналып, басқа да елдер үшін қолдану мүмкіндігіне ие ... ... ... ... ... кезеңнің саясатына байланысты, АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесінің басым бағыттары, отандық, ресейлік ғылыми-зерттеу жұмыстарында, сыни-иделогиялық ... ... Бұл ... АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесін талдауда жаңашыл көзқарастарды қалыптастыруды қажет етеді. Осы бағыттағы АҚШ тәжірибесінің толыққанды зерттелуі мен қолдану ... ... ... ... ... оқу орындарындағы кредиттік оқыту технологиясы бойынша мамандар даярлаудың сапасын арттыруына жол ... ... ... ... жоғары оқу орындарындағы білім алушылардың жеке оқу траекториясын саналы қалыптастыруға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... ... ... рөлі, бағдарламалары, көрсететін қызмет түрлері ерекше назар аудартады. ... ... ... ... ... болсақ, АҚШ-тың жоғары білім беру мәселелерінің әртүрлі аспектілері А.К. ... [2], Д.А. ... [3], А.Б. ... [4], Г.К. ... [5], Х.М. ... [6], К. Токтыбаева [6], С. И.Керимкулова [7] орта білім беру бойынша З.У. Кенесарина [8], А.О. Искакова [9] сияқты отандық ғалымдардың ... ... ... ... беру кеңістігінде бәсекелестікте болу мақсатында Қазақстанның жоғары білім беру жүйесінің реформасының ... ... Н.Ә. ... [10], [11], [12] ... ... тауып, оның негізгі бағыттарын шетел тәжірибесінен бейімдеп, университет практикасына енгізудің теориялық және ғылыми-қолданбалы бағыттарын жан-жақты, дәлелді ... Н. ... [13], ... [14], Ж.А. ... Г.К. ... , С.Б. Әбдіғаппарова, С.Р.Ибатуллин, Б.С. Әбдірәсілов, [15], С.Ә. Әбдіманапов, [16], Ж.Д. Дадабаев [17], А.А. Кусаинов [18] және ... да ... ... ... технологиясының негізгі ұғымдары мен ережелерін айқындап, оны жоғары мектеп практикасына ендірілуіне орасан үлес қосты. Аталған авторлар, ... ... ... ... оқу ... ... пайдалану, оқу үдерісінде жаңа педагогикалық технологиялар мен интерактивті әдістерді қолдану, оқыту сапасын арттыру сияқты мәселелерге ерекше мән бере отырып, студенттің оқу ... ... ... ... ... ... жеке оқу траекториясын саналы қалыптастыруға қажетті университет тарапынан белгіленетін академиялық қолдау көрсету қызметтері мен бағдарламаларыг жетілдіруді, озық шетелдік тәжірибелерден бейімдеп ... ... ... ... ... - тың жоғары беру жүйесінің негізгі үрдістері мен бағыттары ресейлік ғалымдар Ю.В. Ерастов [19], А.М. ... [20], ... [21], Э. Ю. ... [22], О.В. Рузанова [23], А.В.Ширикова [24], М.В.Широкова [25], М.А.Серебрякова [26], М.В.Дюжакова [27], О.В. Кузнецова [28], Н.М. ... [29] Г.В. ... [30], ... ... ... ... әртүрлі аспектілері Л.С. Дохикян [31], И.Н. Лазарева [32], А.М. Кадиров [33] ... [34], ... [35], А.А. ... [36], ... [37], ... [38], ... [39], О.В. Коренькова [40], Р.М.Роман [41], Н.И. Костина [42], Л.Е. ... [43] ... ... ... университеттеріндегі студенттерге академиялық қолдау көрсету бағытының тарихи тұрғыдан дамуын американдық ғалымдар F. Rudolph [44], J.R.Thelin [45,46], A.L. Rentz [47] ... ... ... рөлі V.Tinto [48], J. C Hurst & ... [49], D.G.Creamer & E.G. Creamer [50], D.Hollowell [51], J. D. Finn & D. A.Rock [52], A.W. ... K. Arnold, G.D. Kuh [54], M.Beede & ... [55] ... жеке оқу ... қалыптастыруға әсер ететін бағдарламалары B.B. Crookston [56], T.O'Banion [57], S.H. Frost [58], W.R. Habley [59], S.Goodlad & B.Hirst [60], E.S.Reid [61], ... & P. ... [62], R. J. Light [63], ... [64] және т.б. еңбектерінде қарастырылған. Жоғарыда көрсетілген американдық ғалымдардың жұмыстары, зерттеу тақырыбының теориялық- концептуалдық негізін толық түсінуге мүмкіндік берді.
Отандық, ресейлік ... А.К. ... [65], ... [66], Ш. ... [67], Т.Н. Щербакова [68], А. Н. Джуринский [69], Б.Л.Вульфсон [70], З.А. Малькова [71], В.А. ... [72] ... ... педагогика бойынша зерттеу жүргізуге негіз болатын, әдіснамалық мәселелер мен жалпығылыми ережелерді анықтауға мүмкіндік берді.
Дегенмен, ... ... ... ... ... ... тұрғысынан ұйымдастырылған академиялық қолдау көрсету бағытының отандық, ресейлік педагог-ғалымдарының еңбектерінде ... ... ... ... ... өзектілігін арттыра түседі.
Жоғары оқу орындары студенттеріне университет жанында академиялық қолдау көрсетуді ұйымдастыру нақты теориялық және ... ... ... ... ... зерттеу қажеттілігі бүгінгі жоғары білім беру үдерісінің басым бағыттарына байланысты мамандардың кәсіби сапасына, дайындығына қоғам ... ... ... ... Себебі, Қазақстан Республикасында жоғары білім беру жүйесінде болып жатқан түбегейлі өзгерістер студенттерді білім алу үдерісіне ... ... ... ... ... ... ... міндеттердің бірі ретінде қарауды талап етіп отыр.Бұл міндеттің жүзеге асырылуы жоғары оқу орындарындағы білім беру үдерісін жүйелі ... ... ... ... ... технологиясы негізінде ұйымдастыруды көздейді.
Осы уақытқа дейінгі отандық, ... ... ... ... ... беру ... ... ғылыми-зерттеу жұмыстары мен педагогикалық, психологиялық басылымдарына жасалған талдаудар, АҚШ-тың университеттерінде студенттерге академиялық қолдау көрсету орталықтары мен әртүрлі ... ... ... жеке зерттеу объектісі ретінде ғылыми-тұрғыдан негізделмегенін айқындауға мүмкіндік туғызды. Бұл мәселелер:
- қазіргі жоғары білім беру жүйесінің маман ... ... ... ... ... студенттерге арнайы академиялық қолдау көрсетуді ұйымдастыру қажеттігі мен осы ... ... ... мектебінің озық тәжірибесін қолдану мүмкіндіктерінің арнайы зерттелмеуі;
- жоғары оқу орындары студенттеріне академиялық қолдау көрсетуді ұйымдастыру қажеттілігімен оның теориялық-әдіснамалық ... ... ... ... ... ... университет ортасына интеграциялануына, ішкі ресурстық потенциалын белсендіретін білім алушыларға арналған арнайы дамытушы оқу ... мен ... ... ... оқу және ... қорының жеткіліксіздігі;
- білім алушыларға академиялық колдау көрсету бағдарламаларын ұйымдастыруда негіз болатын ... ... ... ... өзіндік қазақстандық моделінің қажеттігі мен оны жүзеге асырудағы әдістемелік нұсқаулардың жоқтығы арасында қарама - қайшылықтардың бар ... ... ... қарама-қайшылықтарға байланысты зерттеу тақырыбын деп таңдауымызға негіз болды.
Зерттеу нысаны: АҚШ-тың жоғары ... беру ... ... ... ... оқу орындарындағы студенттерге академиялық қолдау көрсету үдерісі
Зерттеу мақсаты: АҚШ - тың ... ... беру ... ... ... қолдау көрсету бағытының теориясы мен тәжірибесіне жан-жақты талдау жасау, Қазақстанның ЖОО-да қолдануға мүмкіндік беретін ғылыми - ... ... ... ... егер, Америка университеттеріндегі студенттерге академиялық қолдау көрсету үдерісінің басым бағыттары теориялық- әдіснамалық тұрғыдан негізделіп, соның ... ... ... ... беру ... студенттерге академиялық қолдау көрсетудің қазақстандық моделі жасалып, оны тәжірибеге ... ... ... ... ... мен әдістемелік нұсқаулар даярланса, онда кредиттік оқыту технологиясында білім алушылардың жеке оқу траекториясын саналы қалыптастыруға, өзіндік оқу іс-әрекетін ... ... ... ... ... қойылған мақсаты мен пәні, жасалынған болжамына сәйкес міндеттері анықталды:
* ... ... ... беру ... студенттерге академиялық қолдау көрсету қызметтерінің тарихи тұрғыдан қалыптасуын анықтау;
* Студенттерге академиялық қолдау көрсету орталықтарының маман ... рөлі мен озық ... ... АҚШ ... ... ... және оның ... компоненттерінің (дамытушы академиялық эдвайзер, бағыт-бағдар курстары) тиімділігін тәжірибелі ... ... ... АҚШ - тың ... оқу ... ... академиялық қолдау көрсету тәжірибесін ҚР университеттеріне ендіруге басшылыққа алатын ғылыми-теориялық, әдістемелік нұсқаулар жасау.
Жетекші идея. АҚШ-тың ... ... беру ... ... ... қолдау көрсету бағытының тәжірибесін жан - жақты зерттеп, қайта пайымдау арқылы ҚР жоғары оқу ... ... ... ... ... ... ... студенттерге жаңашыл академиялық қолдау көрсету бағдарламаларымен қамтамасыз етіп, білім алушылардың жеке оқу траекториясын саналы қалыптастыруға жағдай жасайды. ... ... және ... ... болып жекетұлғаны қоғам дамуының, білім беру жүйесінің басты мақсаты деп танитын антропологиялық тәсілдері (М.Бубер, В. Дильтей, Э. Кассирер және т.б.); ... ... беру ... ... ... пайымдауға мүмкіндік беретін нақты-тарихи және мәдениеттанушылық тәсілдердің синтезі (Н.В. Блауберг, М.Н. Скаткин, Э.Г. Юдин және т.б.); жүйелілік тәсіл: (Н.Б. ... М.Н. ... Э.Г. Юдин және т.б.); ... ... ... ... оқыту теориясы, іс - әрекеттік теориялары: (Л.С. Выготский, В.В. Давыдов, А.Н. Леонтьев); оқытуды дараландырудың теориялық негіздері: (В.В. ... В.С. ... А.А. ... оқытудағы ынтымақтастық теориялары: (Г.Н. Волков, В.К. Дьяченко, Х.И. Леймитс); студенттің академиялық даму теориялары (А.Astin, V. Tinto, Е.T. Pascarella, Weidman ); ... - ақ, ... ... ... беру ... ... ... аспектілерін зерттеген отандық, ресейлік ғалымдардың іргелі еңбектері; АҚШ студенттеріне ... ... ... ... ... арналған американдық ғалым-педагогтардың ағылшын тіліндегі зерттеулері; шетелдік ... беру ... ... ... жұмыстарын жүргізу бойынша ғалымдардың әдістемелік нұсқаулықтары, халықаралық Интернеттің тақырыпқа қатысты ақпараттық сайттары саналады.
Зерттеу көздері: Қазақстан Республикасының Ата Заңы, Қазақстан Республикасының ... Заңы (2011), ҚР ... ... ... ... жылдарға арналған бағдарламасы, кредиттік оқыту технологиясын ұйымдастыру ... ... ... және ... ... ... ... жоғары білім беру жүйесінің тарихы мен қазіргі жағдайын анықтауға арналған теориялық зерттеулері, университет жағдайында студентке академиялық қолдау көрсету үдерісіне ... ... ... беру ... ... ... American Decides (Primary ... Report of International Association for the Evaluation of Educational Achievement, Statistical Abstracts of the United States, Report of the National Center for ... ... Report of the National Council of ... Opportunity Associations, Annual Survey Results of The National survey of Student Engagement, сонымен ... ... ... Journal of College Student ... Review of ... ... Journal of Applied Psychology, Journal of College Student Development, ... Forum, Los Angeles Times, USA Today, CNN, The ... Times, Harvard Business Review. ... ... ... ... ... философиялық, психологиялық-педагогикалық, ғылыми-әдістемелік әдебиеттерді теориялық талдау; алынған ақпаратты болжау, салыстыру, үлгілеу әдісі, педагогикалық ... ... ... ... ... педагогикалық эксперимент, зерттеу деректерін статистикалық өңдеудің математикалық әдістері.
Зерттеу кезеңдері мен ... ... ... ... проблемасы бойынша философиялық, психологиялық-педагогикалық, ғылыми-әдістемелік әдебиеттер іріктелді, теориялық ... ... ... ... зерттеудің нысаны мен пәні, мақсаты мен міндеттері анықталды, ғылыми аппараты негізделді. АҚШ-тың ... ... беру ... ... ... ... көрсету мәселелеріне арналған педагогикалық зерттеулер мен деректер жинақталып, жүйеленді. Сонымен қатар, АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесіндегі зерттеу ... ... ... мәселелер зерттелді: университеттерде студент контингентін академиялық қолдау қызметтерімен қамтасыз ету (Student Academic Support ... ... ... қолдау көрсету орталықтарының (Academic Support Center) маман даярлаудағы мақсаты мен рөлі анықталды.
Екінші кезеңде (2010-2011 жж.) АҚШ-тың жоғары ... беру ... ... академиялық қолдау көрсетуді қамтамасыз ететін орталықтардың басты бағдарларламаларына: академиялық эдвайзер ... ... ... ... ... (per- mentor) бірінші курс студенттеріне арналған бағыт-бағдар беруші оқу пәндері (First Year ... Course) ... ... ... жеке оқу ... қалыптастыруындағы рөлі анықталды; Кентукки университетінде өткен ізденушінің ғылыми-тағылымдамасының және ... ... ... ... ... ... және АҚШ университеттерінде орын алған академиялық қолдау көрсету бағдарламаларына салыстырмалы талдау түрде жүргізіліп, даярланды; оның ... ... ... ... ... ... курстары) тиімділігі оқыту үдерісіне тәжірибелі- эксперимент ретінде ендірілді.
Үшінші кезеңде (2012-2013 жж.) ... ... ... ... және ... талдау жүргізілді; теориялық талдау, тәжірибелік - ... ... ... ... ... ... ... жалпыланып, статистикалық өңдеу жұмыстары жүргізілді. АҚШ-тың жоғары білім беру ... ... ... ... ... ... ... қазақстандық кредиттік оқыту технологиясында қолдану мүмкіндіктері бойынша ғылыми-педагогикалық негізделген әдістемелік нұсқаулар жасалды. Қорытындылар тұжырымдалып, пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... рәсімделді.
Зерттеу базасы: АҚШ университеттеріндегі студенттерге академиялық қолдау ... ... ... ... (University of Kentucky), Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық Университеті.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы мен теориялық мәнділігі
- АҚШ-тың жоғары ... беру ... ... академиялық қолдау көрсету қызметтерінің қалыптасуы тарихи тұрғыдан анықталды;
- ... ... ... ... ... маман даярлаудағы рөлі мен озық бағдарламалары айқындалды;
- ҚР және АҚШ ... оқу ... ... ... ... бағдарламаларына салыстырмалы талдау жасалынды;
- АҚШ тәжірибесі негізінде Қазақстанның ЖОО-да ... ... ... ... ... ... даярланды;
- АҚШ - тың жоғары оқу орындарындағы студенттерге академиялық қолдау көрсету ... ҚР ... ... басшылыққа алатын теориялық - әдістемелік нұсқаулар жүйесі негізделді.
Зерттеудің практикалық ... АҚШ - тың ... ... ... ... өңделіп, қазақстандық кредиттік оқыту жүйесіндегі студенттердің жеке оқу траекториясын қалыптастыруда кезіктіретін білім алушылардың ... ... ... ... ... 1 курс ... ... атты модульдік бағдарламасы әзірленді.
- магистранттарға, докторанттарға, оқытушылар қауымына, эдвайзерлерге арналған атты ... курс ... ...
- ... ... ... оқыту технологиясындағы оқыту үдерісін оңтайландыруға, жетілдіруге, осы бағыттағы жаңа зерттеулер жүргізуге негіз бола алады; шетелдік және ... ... ... ... кеңейтуге, ЖОО-да мамандардың кәсіби біліктілігін жетілдіру, қайта даярлау институттарында пайдалануға болады.
Зерттеу нәтижелерінің ... мен ... ... және салыстырмалы-практикалық тұрғыдан дәлелденуінен, зерттеу мазмұнының ғылыми аппаратқа сәйкес келуімен, алынған нәтижелер мен тұжырымдамалардың ... ... ... ... эксперимент жүзінде тексерілуімен қамтамасыз етіледі.
Зерттеудің нәтижелерін сынақтан өткізу және ендіру отандық, ТМД (Астана, Алматы, Караганды, Санкт-Петербург, Москва, Новокузнецк, Ульяновск) ... ... ... және ... ... of high ... ... 2012; 2nd Cyprus International Conference on Educational Research, Кипр, 2013), конференцияларда, Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым ... ... жəне ... ... бақылау комитеті ұсынған 5 ғылыми басылымда, Thomson Reuters, Scopus ... ... ... рейтингті журналында, талқыланып, көрініс тапты, эксперимент барысында жүзеге асты. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетінің оқу тәжірибесіне ендірілді.
Қорғауға ... ... ... ... білім беру жүйесіндегі студенттерге академиялық қолдау көрсету қызметтерінің тарихи тұрғыдан қалыптасуы;
* Студенттерге ... ... ... ... ... даярлаудағы рөлі, озық бағдарламалары;
* Университет студенттеріне академиялық қолдау көрсету кешенінің құрылымдық-теориялық ... АҚШ - тың ... оқу ... студенттерге академиялық қолдау көрсету тәжірибесін ҚР университеттеріне ендіруге ... ... ... - ... ... ... құрылымы зерттеудің қойылған міндеттерін біртіндеп шешу логикасына сәйкес құрылды, кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен, қосымшалардан тұрады.
АҚШ-тың жоғары ... беру ... ... ... ... көрсетудің теориялық негіздері атты бірінші бөлімде зерттеу ... ... ... ... ... ... ... білім беру жүйесінде студенттерге қолдау көрсету қызметтерінің тарихи тұрғыдан қалыптасуының төрт кезеңі, қазіргі АҚШ ... ... ... ... ... ... ... оқу орындарындағы академиялық қолдау көрсету орталықтарының маман даярлаудағы рөлі, ұйымдастыру моделдері, озық тәжірибелері анықталды.
АҚШ-тың жоғары ... беру ... ... ... ... көрсету кешенін ҚР жоғары оқу орындарында қолданудың мүмкіндіктері атты екінші ... АҚШ ... ... ... ... ... студенттің жеке оқу траекториясын қалыптастыруға әсер ететін негізгі бағдарламаларына: академиялық эдвайзер (academic Advising), пэр-тьютор (tutoring), пэр- ... ... ... курс ... бағыт-бағдар беруші курстары (First Year Orientation Course) талдау жүргізілді, ҚР және АҚШ жоғары оқу орындарындағы академиялық қолдау көрсету ... ... ... ... ҚР ... ... ... болатын университет студенттеріне арналған академиялық қолдау көрсетудің құрылымдық-теориялық ... ... ... қолдау көрсету бағытындағы АҚШ тәжірибесін ендірудің әдістемесі атты үшінші бөлімде, университет студенттеріне академиялық қолдау көрсетудің құрылымдық-теориялық моделін тәжірибеге ендірудегі ... ... ... АҚШ - тың ... оқу ... ... ... қолдау көрсету тәжірибесін ҚР университеттеріне ендіруде басшылыққа алатын теориялық - әдістемелік нұсқаулар ... ... және ... ... ... ... тиісті тұжырымдар және ұсыныстар, зерттеу мәселесінің келешегі көрсетілді.
Қосымшада зерттеу ... ... ... ... ... тәжірибеге енгізу үшін дайындаған авторлық бағдарламалар, диагностикалық материалдар, студенттерге, оқытушыларға ... ... ... ... ... ... БЕРУ ... СТУДЕНТТЕРГЕ АКАДЕМИЯЛЫҚ ҚОЛДАУ КӨРСЕТУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
+ АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесінде студенттерге қолдау көрсету қызметтерінің тарихи ... ... ... ... білім беру жүйесінде болып жатқан өзгерістерді білім беру тарихы мен тәжірибесін ескермей қарастыру мүмкін емес. Зерттеу жұмысында нысанаға алып ... ... ... білім беру жүйесінің қалыптасуы мен бүгінгі жағдайы сол елдің мәдени-тұрмыстық жағдайы, экономикасымен байланысты. ... бойы ... ... ... студенттерге қолдау көрсетуге бағытталған қызмет түрлерінің дамуын тарихи тұрғыдан талдау, оның ... ... беру ... ... мәні мен құрылымын анықтауға, соның негізінде қазіргі таңдағы университетте алатын рөлін жете түсінуге мүмкіндік береді. АҚШ-тың жоғары білім беру ... ... ... ... сүйене отырып, АҚШ-тың университттік білім беру жүйесінде студенттерге академиялық қолдау көрсету қызметтерінің дамуын ... ... ... айқындадық:
* кезең-Ағылшындарға отаршылдық кезеңінде алғашқы университеттердің қалыптасуы (1636- 1840)
* кезең- Әралуандылық (Диверсификация) 1850- 1890 жж
* кезең - Жаңашыл даму ... ... ... ... ... беру ... жаһандануы. 1960- қазіргі уақыт [45, 18б.; 46, 5 б.]
1 кезең. Ағылшындарға отаршылдық кезеңінде алғашқы университеттердің қалыптасуы. Университет жанында арнайы ... ... және ... мәселелерімен айналысатын қызметтердің негізі 1636 жылы құрылған АҚШ-тың алғашқы жоғары оқу орындарының бірі - ... ... ... ... Осы ... , ... терминдері арнайы қолданылмаса да, факультет мүшелері, оқытушылар аудиториялық, аудиториядан тыс іс - шараларды ұйымдастырып, білім алушылардың ... ... ... ... Гарвард, Йель, Уильям және Мэри университеттерінің профессор-оқытушылар құрамы студенттердің діни, интеллектуалдық, адамгершілік тәрбиесіне белсене атсалысып, академиялық кеңес беру үздіксіз ... ... ... ... ... ... әсер етті.
Оқу-тәрбие үдерісіндегі қатаң тәртіп, патерналистік немесе "әкелік ... (in loco ... ... ... ... болып, аудиториядан тыс іс-шаралар қатаң классикалық оқу пәнінің аясында жүргізілген. Мысалы, тарихшы-ғалым F.Rudolph өз ... сол ... ... ... оқу үдерісі оқу бағдарламасы, кітапхана, оқытушы-студент қарым-қатынасында жүзеге асқан деп бейнелей келіп, - деп ... [44,127 ... ... екінші жартысында университеттік жүйеде орын алған қатаң тәртіпке қарсылық білдіру ретінде ... ... ... пікірталас клубтарын, спорттық командалар ұйымдастырып, университет газеттері, брошюралар, қысқаша ескертпелер жариялады. Мысалы, 1776 жылы университетінде ... ... ... ... студенттік ұйым құрылды. Студенттік ұйымдар басында әдеби пікірталас өткізу үшін жиналса, 1825 жылдарға қарай білім алушылар арасында бауырластық желі ... ... ... ашылды. Студенттер үшін бұл ұйымдар, кампустың (университет) бірсарынды өміріне өзгерістер мен жаңашыл идеяларға бастаушы болды. Грек алфавитінің ... ... ... ... ... ... қалыптасып, бір- бірімен оқу үлгерімі бойынша үшін жарыстар ұйымдастырды. Студенттік ұйымдар арасында бәсекелестік академиялық жетістіктер бойынша көрінсе, ... ... ... ... ... ... ... студенттер арасында спорттық, ғылым салалары бойынша жарыстар жүргізуде де байқалды. ... ... ... беру ... зерттеуші, J.R.Thelin пікірінше, студенттердің күшімен, бастамашылығымен ұйымдастырылған ... тыс ... ... өміршеңдігін, студенттер арасында сұранысқа иелігін дәлелдеп, басында ... ... ... ... ... ... кейіннен ресми түрде қабылдауға мәжбүрледі [46, 115 б.].
18 ғасырдың соңындағы АҚШ университеттеріндегі студенттік ... ... ... ... оқу ... оқу пәндері, қатаң діни тәртіпке, студенттерге берілетін ас мәзіріне қанағаттанбаумен байланысты болды. Ал, 19 ғасырдың басында, Америка саясаткерлері, жоғары ... беру ... ... ... және ... ... ... ретінде қайта қарастырды. Жоғары білім беру жүйесі адамдардың жасы, жынысы, ... ... ... ... азаматтарына ортақ ретінде танылып, бұрын соңды тәжірибеде ... ... ... ... ... ... жол ашылды.
Осы уақыт аралығында, элективті курстар жүйесінің тәжірибеге ендірілуі мен қалыптасуына бағыт бұрған, Гарвард және басқа да АҚШ-тың үздік ... оқу ... ... мүшелерінен элективті пәндерді таңдауда бойынша студенттерге кеңес беруін талап етті. Осыдан, студенттерге оқу ... ... ... кадрлардың қажеттігі анықталды. Мысалы, 1841 жылы Охайо Кенион колледжінде (Kenyon College of Ohio) ресми түрде ... ... ... штатына енгізілді.
2 кезең. Әралуандылық (Диверсификация) 1850- 1890 жж. Жоғары білім беру жүйесінің тарихы, оның ішінде арнайы студенттер ісімен ... ... ... ... екінші кезеңі, Американың жоғары білім беру жүйесінің түбегейлі өзгеруіне әсер еткен бірнеше оқиғалармен байланысты болды. Солардың ... 1862 жылы АҚШ ... ... (Morill act) ... ... жаңа ... сәйкес, біртұтас Америка ұлтының қалыптасуы (The formation of united American Nation), ұлттың интеллектуалды, адамгершілік қасиеттерін дамыту арқылы жүзеге асуы тиіс еді. Осы ... ... ... ... ... ... оқу орындарының құрылысына, ондағы жаңашыл бағыттағы оқу-тәрбие үдерісін ұйымдастыруға 12 000 гектар жер тегін берілді. Кейіннен, бұл ... ( land- grant ... деп ... ... [46, ... ... мақсаты ЖОО-н құру негізінде, қарапайым қоғамды жоғары біліммен қамтамасыз ету, Америка азаматтарын практикалық және кәсіби ... ... ауыл ... ... саласында жұмыс атқаратын инженер мамандарын дайындау, сол арқылы елдің экономикасын арттыруға оңтайлы ... ... ... ... ... ... ... халықтың аз болуы, азаматтардың жоғары білім алуға дайын еместігі мәселелерінен, студенттердің саны акт жоспарынан төмен болды.
Студенттер ісімен айналысатын қызметтердің дамуына әсер ... ... ... ... 1885 жылы ... ... ... моделінің негізінде Гарвард университетінің президенті Чарльз Элиоттың (Charles Eliot) оқу ... ... ... ... ашық-құрылымды оқу жоспарының инновациялық жүйесімен академиялық қауымды таныстыруы еді. Элективті оқу жоспарының дамуы Чарльз Элиоттың осы жаңашыл, қазіргі ... ... ... ... ... беру ... өміршеңдігін дәлелдеген қозғалысымен тығыз байланысты.
АҚШ-тың білім беру тарихын зерттеуші, педагог John R. Thellin [46, 215б.] ... бұл идея ... ... да ... ... оқытушылар құрамымен, әкімшілік қызметтіндегі тұлғалармен жоғары деңгейде қабылданды. Біртіндеп басқа университеттерде өз тәжірибелеріне жаппай ... 19 ... ... ... университеттерінің 50 %-ы элективті оқу жоспарын қолданды.
Америка университеттерінде студенттердің академиялық, әлеуметтік өмірін, оқытушылардың кәсіби іс-әрекетін қадағалайтын, әкімшілік қызметтер, студенттерге басшылық ... ... ... қызметтер ашылды. Мысалы, 1870 жылы Гарвард университетінің профессоры Ефрем Герни жоғары білім беру институттарындағы алғашқы декан болып ... ... ... ... студенттердің санының өсуі, Ч. Элиоттың реформасынан кейін оқыту үдерісін оқу курстарын таңдау тұрғысынан ұйымдастыру, элективті курстардың санын біршама ... жаңа ... ... ... ... ... ... формалды академиялық эдвайзер тағайындау, ментор, тьютор сияқты академиялық қолдау көрсету ... ... ... беру ... ... ... ... тәжірибеге ендіруге әсерін тигізді. Мысалы, 1876 жылы, Джон Хопкинс университетінде студенттер қауымының артуы, олардың қажеттіліктерінің әртүрлі ... оқу ... тыс ... ... ... ... ... факультет эдвайзерлерінің арнайы штаттары кеңейтілді.
Дегенмен, АҚШ-тың жоғары оқу орындарының оқу-тәрбие беру үрдісінің моделіне ... ... ... ... мәселелер туындатты. Профессорлар ғылыми-зерттеу жұмыстарына ғана назар аударып, отаршыл кезеңнен қалыптасқан студенттердің ... ... ... ... ... ... немқұрайлылық, либералдық қарым-қатынас келді. Осының салдарынан, студенттердің оқу үлгерімі мен университеттің мәдени-көпшілік, академиялық ... ... ... Осы ... алдын алу үшін, бірқатар университеттер стратегиялық жоспарлары мен бағдарламаларын әзірлей ... ... 1888 жылы ... университеті, бірінші курс студенттеріне арналған бағыт-бағдар беру курсын (freshman orientation course), жекелеген мамандықтардың басымдықтары мен оқу пәндерінің мазмұны бойынша ... ... беру ... ... оның ... 1889 жылы ... ... осы тәжірибеге сүйене отырып, тек қана білім алушылармен жұмыс жасайтын ... ... ... ... ... ... академиялық қолдау көрсету қызметтерінің дамуының екінші кезеңіне алып келді. Элективті ... ... ... ... оқу ... ... ... қарсы философиялық, педагогикалық ойлар туындатып, жоғары білім беру жүйесін бір орталықтан ұйымдаспаған бағытына (децентрализация) көшуге, автономдық қағидаларды сақтауға әсер етті. ... ... ... ... жариялануының алғашқы кезеңі еді.
3 кезең. Жаңашыл даму кезеңі. ... 19 ... аяғы мен 20 ... ... АҚШ-тың экономикасындағы өнеркәсіп революциясының негізінде жоғары білім беру жүйесіне бөлінетін қаржы көлемі ұлғайды, жаңа ... ... ... ... беру жүйесіне, кейіннен ғылыми-зерттеу жұмыстарына көп мөлшерде қаржы бөлді.
АҚШ ғалымдары W.N.Cowley, ... [73] ... ... ... ... ... сабақ беруден ғылыми-зерттеу жұмыстарына жіберген қаржының нәтижесін көрсету, басылымдарға жариялануда болып, студенттермен ... ... ... мен ... әлсірегенін басып көрсетеді. Университеттің ұйымдастырушылық кемшіліктерінің орнын толтыру, ... ... ... ... ... ... қадағалау мақсатында әртүрлі университеттер студенттің жеке оқу траекториясы ... ... ... алу ... ... тыс ... алу ... ұйымдастыруға әсер ету мақсатттарымен академиялық эдвайзерлер штаттары, пән бойынша қосымша тьютор сабақтарын қарқынды тәжірибеге енгізді. ... 1906 жылы ... ... ... ... барлық білім алушыларға арналған академиялық эдвайзер орталығын (Academic Advising Center) ашты.
АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесінің ... H.D. Sheldon, ... 14 ... ... есеп беру ... ... ... отырып, Германияның моделін толық ендіру салдарынан, ... ... ... ... ... азайғанын сынға алды [74].
АҚШ ғалымдарының еңбектерін талдай келе, , қағидалары ... ... оны ... ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру мәселелерімен түбегейлі айналысатын мамандарды даярлауға бет бұрған, студенттерге академиялық, әлеуметтік қолдау көрсету бағдарламаларының ... ... әсер ... ... ... ... беру жүйесінің деп айқындаймыз.
Тағы да бір ерекше мәселе, студенттер ... ... ... ... ... дайындалуы, кәсіби ассоциациялардың құрылуы. Мысалы, 1914 жылы Колумбия университетінің Білім беру колледжінде ... рет (Woman Adviser) ... ... ... ... дайындалды. Студенттер ісімен айналысатын мамандандырылған қызметтердің рөлі артып, кәсіби жолға қойылды. Оған 1910 жылы құрылған Америка офис-регистраторлар ассоциациясы ... ... of ... ... ... ... комиссиясы ассоциациясы (American Association of Admission Oficcers), 1920 жылы ... ... өмір ... ... ... College Health ... 1937 жылы ұлттық кәсіби бағыт бағдар-беру ассоциациясы (National ... ... ... сияқты, мамандарды біріктіруге, бір бірінің тәжірибесімен бөлісуге мүмкіндік ... ... ... ... ... бола ...
Студенттер ісімен айналысатын арнайы қызметтердің дамуына, оның өзектілігі мен мазмұндылығын айқындауға әсер еткен, 1937 жылы (The Student ... Point of View) [75] атты ... ... ... ... ... Бұл ... Американың білім беру кеңесімен (American Council on Education) бекітілген, студенттермен жұмыс атқаратын университеттік кадрларының іс-әрекетін ... ... ... ... ... шегі (кульминация) деуге де болады. Баяндамада, оқыту үдерісінде, ... ... ... ... олардың жастық, жыныстық, нәсілдік, мәдени т.б. мәселелеріне байланысты әр алуандылығын ... ... ... ... ... мен студенттің дербес танымдық іс-әрекетін басқару үшін, жоғары оқу ... ... ... ... ... ... ... айналысатын қызметтердің, орталықтардың қажеттігі басып көрсетілді. Баяндамаға ... ... ... бағытталған бағдарламалар мен қызметтер, әрбір университеттің жеке миссиясы мен мақсатына бағытталып, ұйымдастырылуы қажет. Маман даярлау тұжырымдамасы ... ... ... ... ... интеллектуалдық тұрғыдан жан-жақты дамыған жекетұлғаны қалыптастыру маңызды орынға қойылды. баяндамада көрсетілген білім беру қағидалары, 1937-1949 ... ... ... ... ... ... ұйымдардың, арнайы орталықтардың ұйымдастырылу ерекшеліктері мен дамуына түбегейлі әсер етті.
Сонымен қатар, екінші дүниежүзілік соғысына қатысқан ... мен ... ... ... ... АҚШ-тың федералдық штатынан қаржы бөлініп, шәкіртақы тағайындалды. Жоғары білім ... ... ... ... тұлғаларға мүмкіндік берілді. Университет студенттерінің контингенті оқу деңгейі, әлеуметтік жағдайы, нәсілдік ... ... ... 1944 жылы ... ... ... Act) ... сәйкес 2.25 миллион соғыс ардагерлері универитетке қабылданды.Білім алудағы оқу үлгерімі мен ... оқу ... ... ... академиялық кедергілері мен қиындықтарын шешу мәселелері, эдвайзер, қосымша ... ... ... ... ... ... әсер ... Мысалы, АҚШ ғалымы E.G. Williamson [76] өз зерттеулерінде, академиялық қолдау көрсетудің алғашқы кезеңдерінде, бұл қызметтер, студенттің дамуына емес, оның жеке оқу ... өмір сүру ... ... ... ... ... деп қорытындылаған.
Бұл уақытта, Америка білім беру жүйесі, федералдық штаттар деңгейінде заңнамалармен ... Оның ... ... 1958 ... заңы (National Defence Education Act of 1958) [77] қабылданып, студенттерге білім алу несиелеріне, аспиранттарға ғылыми-зерттеу ... ... шет ... ... ... білім алуға, мұғалімдерді дайындауға қаржылық жағдай жасалды.
4 кезең. Жоғары білім беру жүйесінің жаһандануы. 1960-XXI ғасырдың басы.Студенттерге академиялық ... ... ... ... ... ... ... әсер етті. Олардың ішінде, 1964 жылы АҚШ-та, үкіметтің бағдарламасының маңызды бір бөлігі ... ... ... ... Act) ... Соған сәйкес, 20 ғасырдың 60-80 жылдары федералдық үкіметпен жүргізілген (Upward Bound) [78] ... беру ... ... ... ... ... ... кедей отбасынан шыққан, дарынды, шалғайдағы елдімекендердегі, мүгедек балаларға жоғары білім алуға материалдық-қаржылық, академиялық көмек көрсетілді, университеттік бағдарламаны орындауға жағдай ... ... ... сүйеніп жасалды [79].
Трио жобасының басым бағдарламаларының бірі - әлеуметтік жағдайы төмен студенттерге ... және ... ... ... қызметтерін, бағдарламаларын ұйымдастыру болды. Яғни, бағдарлама тек қана студенттерге шәкіртақы тағайындап қана қоймай, олардың білім алу мотивациясын, болашақ кәсіби қалыптасуын ... ... ... ... , , , сияқты ата-анасы бұрын соңды жоғары білімге қолы жетпеген кедей ... ... ... ... ... курстарын ұйымдастырды, қиындық туғызған пәндер бойынша қосымша тьютор сабақтарын жүргізді, арнайы осы топтағы студенттермен жұмыс жасайтын эдвайзер, ментор, тьютор сияқты ... ... ... ... ... қатар, олардың жатақханада тұру, университетте дос табу, академиялық ортада қарым - қатынас жасау т.б. мәселелері бойынша ... ... ... тұрды. Трио бағдарламасы, университетте тек қана кедей отбасынан ғана емес, барлық білім алушыларға қатысты АҚК (ары қарай ... ... ... бағдарламаларының дамуына да үлкен әсер етті.
АҚШ - тың көрнекті ... беру ... ... ... (The Soul of the American ... атты ... Трио бағдарламасының аясында университеттер, әлеуметтік аз қамтылған, білім алу мүмкіндіктері мен оқу дағдылары төмен студенттерді қабылдап, АҚК ... ... ... ... - деп ... [80]. 1970 жылы ... Комиссиясының атты мақаласынан кейін, академиялық қолдау ... ... (Student Academic ... ... білім алу үшін тең мүмкіндікті қамтамасыз ететін ұлттық білім беру міндеттемелерінің біріне айналды [81].
Жоғары ... ... ... ... ... 50-60 ... ... қабылданған білім алушылардың саны 41% өсті. Осыған байланысты білім алушылардың кәсіби дамуы мен ... ... ... пен университеттің қарым-қатынасы бойынша ғылыми-тәжірибелік зерттеулер, теориялар қалыптаса бастады.
АҚШ ... Rentz [47, 123 б.] ... 1970 ... ... ... ... ... миссиясы мен мақсаттарын қайта қарастырып, экономикалық дағдарыс уақытындағы тәжірибеге бағытталған оқу ... мен ... ... ... ... ... қабырғасында сақтап қалу (retention) бағдарламаларын кеңейткен. Соған байланысты, 1970 жылдары АҚШ-та ... ... ... әлеуметтік аз қамтылған, академиялық дайындығы төмен, этникалық аз ұлттар өкілі, ... ... жасы ... ... ... жоғары, шетелден келген студенттердің саны өсіп, оларды ... ... ... қалу үшін ... жеке-дара кеңес беру, оқытудың жекетұлғаға бағытталған, гуманистік ... ... ... ... ... ... ... АҚК элементтерімен байланыстырушы маманы деп танылды.
1970-80 жж. АҚК қызметтеріне деген жоғары сұраныс, факультет немесе университет деңгейінде арнайы ... ... ... бойынша тьюторлардан, сыни тұрғыдан академиялық оқу-жазу курстарынан тұратын ... ... ... ... орталықтан басқаруға, үйлестіруге әкелді. Жоғарыда қарастырылған студенттерге (in loco parentis) тұрғысынан қарау түбегейлі жойылып, студенттер ... ... ... кәсіби қызметтердің бағыттаушы, тәрбиеші ретіндегі рөлі арта түсті. Студенттер институционалдық басқару ісіне атсалысып, олардың оқу жоспарын ... АҚК ... ... ... мәселелері, мәдени-көпшілік ұйымдарда шешім қабылдауда көзқарастары есепке алынды.
Жоғары білім беру жүйесінің құрылымының студенттің қажеттіліктерін ескере отырып кеңеюі, мамандандырылған ... ... ... көмек көрсету орталығы, пәндерге тіркелу офис-регистраторлары, жатақхана, жеке-дара және академиялық кеңесшілер, бағыт-бағдар беруші курстар, студентке ... және ... ... ... бағдарламалары, орталықтарын дамуына әкелді. Университеттердің саяси бағыты бойынша, білім алушылармен жұмыс ... ... ... даму ... ... бейнесін, мәдени-әлеуметтік, ұлттық, жас және жыныс ерекшеліктерін ескеріп, оның дамуына әсер ете алатын , кәсіби мамандар ретінде ... ... ... ... ... ... (тәлімгер) қызметтерінің іс-әрекетін дамытуға, оңтайландыруға бағытталған арнайы ғылыми-тәжірибелік зерттеу жұмыстары жүргізілді. Мысалы, 1972 жылы АҚШ-тың білім беру ... ... B. ... [56, 12-17 б.] және Т. O'Banion [57, 62-69 б.] ... ... ... ... түбегейлі өзгеріске ұшыратқан, моделін академиялық қауымға ұсынды. Бұл модель академиялық эдвайзерлерді кәсібилендіруге, студентті басқа ... ... ... ... маман тұрғысынан қарастыруға мүмкіндік берді.
Академиялық эдвайзерлер АҚШ педагогикасының ... ... ... айналып, оның іс-әрекетін жетілдіру мақсатымен ұйымдар да ... ... ... ең ... Ұлттық Академиялық Эдвайзерлер Ассоциациясы (National Academic Advising Association-Nacada) жатады. Жетекші ұйым, АҚШ-та 1979 жылы ... ... ... конференциясының шешімінің негізінде жұмысын бастап, 1981 жылы Накада журналын жариялады [82].
1990-2010 аралығында ЖОО - ға түсушілердің саны ... ... ... ... ... 80-ші жылдармен салыстырған үш есеге өсті. Білім беруді гуманизациялауды ақпараттық технологиялар негізінде қайта қарастырылған еңбектер жарық көрді. Әртүрлі студенттің кәсіби ... мен ... ... ... орталықтар ашылды. АҚШ университеттері студенттердің білім алуына, дербес орындайтын өздік жұмыстарына немқұрайлылықпен қарау, білім сапасының төмендеуіне, АҚШ-тың жоғары ... ... ... ... көзқарастың өзгеруіне, соның нәтижесінде жоғары білім беру институттарына деген сұраныстың азаюына әкелетінін жауапкершілікпен мойындады.
21 ғасырдың басында, академиялық қолдау көрсету ... ... ... ... , ... ... арасында ұғымын тарату (Student Academic Success), соның негізінде білім алушылардың өзбетімен білімін алу үдерісін барынша жекедараландыру саясаты ... ... ... беру ... ... де, университеттің де басты мақсатына айналды
Соған байланысты, ... АҚШ ... ... деңгейде барлық университеттерді қамтуға бағытталған (National Survey of Student engagement) жүргізіліп отырады [83]. Оның ... ... ... ... ... ... ... білім беру бағдарламаларымен қанағаттану деңгейін анықтау, олардың аудиториялық және аудиториядан тыс ... ... ... ... ... соның негізінде әрбір университеттің білім алушылардың аудиториялық және аудиториядан тыс уақытын ұйымдастыру ... ... ... ... ... мен ... ... оқу үлгерімі, қоғамдық іс-шараларға қатысуы, басқа студенттермен, оқытушылармен қарым-қатынасына негізделген рейтинг жасау. (National Survey of Student ... ... рет 1999 жылы ... ... ... 2013 жылы оған 620 университеттің 1,6 миллион студенті қатыстырылған.
21 ғасырдың бас кезінде, студенттің академиялық ... ... оған кері ... ... ... ... эксперимент барысында зерттеле басталды. Алғаш рет, ... ... ... ... ... тұрғыдан қарастырылды. Білім алушылармен тікелей қарым- қатынас жасайтын университеттік құрылымдар, соның ішінде академиялық қолдау көрсету орталықтарының ... Support Center) ... ... даму ... ... ... Солардың ішіндегі ең танымалдарына, A. W. Astin (Student involvement: A developmental theory for higher education) [84], V. Tinto (Dropout from higher ... A ... ... of recent research) [85] сияқты зерттеулерін жатқыза аламыз.
Зерттеу ... алып ... ... ... оқу ... 25 пайызы студенттерге академиялық қолдау көрсету орталықтарын федералдық үкіметтің грантының негізінде ТРИО бағдарламасы бойынша ұйымдастырса, қалғандары университеттік ... ... ... асыруда. Себебі, абитуриенттердің, оқу барысындағы академиялық кедергілерді жеңуге, олардың оқу дағдыларын ... ... ... ... ... көрсету бағдарламалары мен орталықтарын, университетті таңдаудағы басты критерийі ретінде қарастырылады.
Американың жоғары ... беру ... ... ... ... ... ... тарихи тұрғыдан қалыптасуына жан-жақты талдау жасаудан, әрбір уақыт кезеңінде студенттерге арналған ... ... ... қызметтерінің жоғары білім беру жүйесінің саяси бағыттары мен ... ... ... рөлі мен ... орын ... ... Ол өз кезегінде, зерттеуге алып отырған мәселенің қазіргі АҚШ университеттеріндегі ерекшеліктері мен басымдықтарын анықтауға, толыққанды теориялық-концептуалдық негізін ... ... ... ... деп ... бөлімде қазіргі АҚШ университеттеріндегі студенттерге академиялық қолдау көрсету ұғымының мәнін, ұйымдастырылу қағидаларын анықтау, бұл бағыттың ... ... ... ... ... ... беру жүйесінде алатын рөлін, студенттер тарапынан жоғары ... ие болу ... ... ... ...
1.2 АҚШ - тың ... білім беру жүйесінде академиялық қолдау көрсету орталықтарының маман даярлаудағы рөлі
АҚШ университеттерінде ғасырлар бойы ... ... ... оны ... ... орталықтарды қарастырмас бұрын, осы мәселенің себеп-салдарын жете түсінуге мүмкіндік беретін, ... ... ... беру ... ... ... мақсатын, жаһандану уақытындағы жоғары білім беру саясатынының маңызды бағыттарын анықтауымыз қажет. Бұл мәселеге қатысты, американ ғалымы Harvard Bowen ... ... ... ... ... ... ... теориялық негіздеген, тұжырымдамасын басшылыққа алдық [86].
H.Bowen жоғары білім беру жүйесінің мақсатын, студенттің университеттік ... алу ... ... ... кәсіби оқу көрсеткіштері мен дағдыларын бейнелеу арқылы анықтады. 1977 жылы H. Bowen, АҚШ жоғары білім беру жүйесінің ... ... ... үдерісімен ұштасып, студент тұлғасының жан-жақты әлеуетін дамытумен байланысты болуы қажет деп тұжырымдады. ... ... ... теориясының негізін қалаушы, американ ғалымы V. Тinto өз зерттеулерінде, H.Bowen ... ... ... ... когнитивті, эмоционалдық және адамгершілік дағдыларын дамыту мақсатында академиялық қолдау ... ... кең ... ... ... Америка университетінің маңызды құрылымы ретінде қалыптасуына әсер етті деп тұжырымдайды [87]. Бұл мәселелер, H.Bowen ұсынған тұжырымдамасын ... ... ... ... ...
H. Bowen тұжырымдамасының негізгі тұстарын қарастырсақ, ол студенттің когнитивті, эмоционалдық, адамгершілік (мораль) дағдылары мен практикалық ... ... ... ... ... ... дағдыларына: вербалдық, (теориялық, практикалық тұрғыда ғылым түрлері ... ... ... ... ... шет тілдерін меңгеру); сандық (статистикалық анализ жасау, математиканың, бухгалтерлік есептің ... ... ... өмір бойы ... алу ( Lifelong learning - LLL) - ... ... махаббат, тұрақталған интелектуалдық қызығушылықтар, оқу дағдыларына үйрену) дағдыларын, студенттің эмоционалдық, адамгершілік (мораль) ... ... ... ... ... (тұлғалық құндылықтары, қызығушылықтары, құштарлықтары мен қабілеттерін, әлсіз тұстарын айқындай ... ... ... мен бірегейлігін тануы); психологиялық тұрақтылық (эмоцияларын конструктивті көрсете білуі, эмоционалды ... ... ... өз - ... ... ... ... өзін-өзі және басқаларды қабылдай алуы); адамды түсіне білуі (аяушылық көрсету, кішіпейілділік, біреудің қайғысына ортақ ... ... ... ... ... ... білуі) жатқызса, санатына: мақсатқа жету қажеттілігі (орындау мотивациясы, бастамашылық ... ... ... алуы); болашаққа бағдарлық (аса мұқияттылықпен жоспарлау, аса қауіпті шешімдер қабылдауда саналы болу, ... ... ... айқындау, жоспарлау), бейімделу (өзгерістерге ашықтық, жаңа идеяларға шыдамдылық, өз-өзіне жауапкершілік ала ... ... ... ... ); ... ... адамдардың сенімінен шыға білуі, жауапкершілік ала білуі, ұйымдастырушылық қасиеттер); денсаулық (физикалық, психикалық жай-күйін сақтаудың негізгі қағидаларын түсінуі ) және т.б. ... [86, 55-59 ... ... ... ... ... ... қарастырудан, АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесінде білім алушыларға тек қана кәсіби білімдерді ғана беріп қана қоймай, эмоционалды, дене, ... ... ... ... ... дамыған, жан-жақты тұлғаны қалыптастыру идеясының 20 ғасырдың 70 жылдарынан орын алғаны байқалады. АҚШ университеттері алғашында H.Bowen кейінен ... [88] ... ... ... ... жоғары білім алу үдерісінде қалыптасатын құзіреттіліктер жүйесін қалыптастыруға әсер ететін әртүрлі академиялық қолдау көрсету қызметтері мен орталықтарын дамытуды көздеді.
Демек, ... ... ... жасай келе, АҚШ университеттері тек қана кәсіби білікті мамандарды ғана емес, нарықтық қоғамның талаптарына төтеп беретін, бәсекеге қабілетті ... ... ... ... деп ... ... Американың жоғары білім беру ассоциациясы (American Association for Higher Education), Студенттік кадрлар әкімшілігінің ... ... ... ... of Student Personnel Administrators) сияқты беделді ұйымдардың құжаттары, қорытындылайды [89]. АҚШ-тың ғылыми-педагогикалық әдебиеттерінде, немесе жанжақты тұлғаны (whole person) ... ... үш ... ... ... ... студенттер университеттің білім беру сапасын еңбек нарығында дәлелдейтін, оқудан белгілі бір жекедара академиялық, әлеуметтік тәжірибе алатын, күрделі, бірегей тұлғалар. ... ... беру ... студенттердің жекетұлғалық қажеттіліктері мен ерекшеліктеріне гуманистік педагогика тұрғысынан қарап, басқару құрылымы мен оқыту әдістерді, ... тыс ... ... ... ... ... оқу ... негізі, кәсіби бағытта, әлеуметтік ретінде басқалармен ... ... ... ... бір ... білім сапасын көрсететін студенттік тұлғалармен жүзеге асады. Үшіншіден, ЖОО-ның академиялық, әлеуметтік және физикалық ... - ... ... ... ... қызығушылық-тарына, әлеуметтенуіне маңызды әсер етеді. Соған сәйкес, аудиториялық сабақтар, ... тыс ... ... факультет оқытушылары мен АҚК орталықтарының мамандарымен қарым-қатынасқа түсу ... ... ... оқу ... ... ... кедергі келтіруі мүмкін.
Ал, студенттерге академиялық қолдау көрсету бағытына қатысты, АҚШ-тың жоғары білім беру саясатында, ... ... келе ... ... бірнеше ұстанымдар мен бағыттар да бар. Мысалы, АҚШ білім беру саясаткерлері, педагог-ғалымдары келесі тұжырымдамаларды ұсынады:
* Американың жаңа жаһандық ... ... ... ... беру ... қайта қарастырып, арттыруы қажет [90].
* АҚШ-тың жоғары білім беру ... кез ... ... ... ... бәсекелестіктен табылатын, жаһандық көшбасшы мамандарды дайындау қажет [49, 123 ... ... ... 21 ... өмір сүру ... мен ... ... бәсекелестікте болуы үшін, жүйелі кәсіби, жекетұлғалық, әлеуметтік дайындықты қажет етеді [91].
* ... оқу ... ... ... ... ... АҚК ... бағдарламалары жатады, олардың студенттің тағдырына әсерін мойындауымыз ... ... ... ... беру ... ... оқу ... оңтайландыру кешенін айқындау мақсатында, (student academic support) термині қолданылады. ... АҚК ... ... ... жекетұлғалық қалыптасуынақа жетті, қосымша оқыту ортасымен қамтамасыз ету ғана емес, оның жекетұлғалық, кәсіби қажеттіліктері мен ... ... ... ... ... қалыптасуына әсер ету, пән бойынша артта қалушылармен жеке-дара жұмыс жасау, кемшіліктерді түзету, оқу ... ... ... алу ... ... оқу ... сауатты қолдануға үйрету, эссе және т.б. ғылыми іс-әрекеттің өнімдерін орындауды ... ... ... ... тұрады. Дегенмен, АҚК орталықтары, студенттің тек оқу мәселелерін ғана емес, сонымен қатар, әлеуметтік, қаржылық, т.б. сұрақтарына да ... ... ... A.Astin, атты классикалық еңбегінде, білім алушылардың әлеуметтік, жекетұлғалық сұрақтарын дер ... шеше ... ... көп ... ... [93]. Сол себептен, қазіргі білім беру үдерісінің жаһандану жағдайында, осындай бағыттағы зерттеу жұмыстарының нәтижелерін ескере ... ... АҚК ... ... ... ... жоғары оқу үлгерімімен, жан-жақты тәжірибемен аяқтауы үшін, осы мәселенің барлық құрамдас бөліктері мен салаларын қарастыруға бағыттайды.
Шын ... ... ... ... беру ... студенттерге академиялық қолдау көрсету саласын айқындау, сырт көзбен қарағаннан күрделілек. Көптеген АҚШ-тың білім беру саласындағы ... ... ... ... бұл ... ... ... бір ғылым саласын меңгеруде академиялық тұрғыдан көмек көрсететін, студенттердің оқу іс-әрекетінің дағдыларын дамытатын, қосымша бағыт-бағдар ... ... ... күрделі оқу пәндері бойынша жүргізілетін тьютор сабақтары, ағылшын немесе математика, жазу курстары, академиялық эдвайзер, ментор қызметтерімен байланысты деп ... ... ... қолдау көрсету қызметтерінің ауқымын кеңейтіп, оған әртүрлі студенттік жобалар, қаржылық көмек көрсету, психологиялық кеңес алу, тұлғааралық, ұлтаралық ... ... ... ... ... келе, университеттегі студенттің академиялық жетістігіне әсер ететін қызметтер мен іс-шараларды жатқызады.
Ендігі кезекте, студенттерге ... ... ... ... ... ... ... ғалымдардың ой тұжырымдарын қарастырайық. Жоғары білім беру жүйесінде студенттердің оқу үлгерімін арттыру ... ... ... ... W.Jan өз ... ... университеттері, студенттердің академиялық мәселелеріне жағымды әсер ету үшін АҚК ... ... Оның ... эдвайзер, тьютор, ментор, қосымша инструктор, психологиялық кеңес, оқу дағдыларын дамыту сияқты негізгі бағдарламалары, кампус қауымдастығының әртүрлі ... ... ... тәжірибе алуына бағытталған деп тұжырымдайды [94].
W.R. Habley мақаласында, АҚК орталықтары студенттердің ретінде көзқарасын жетілдіру, өзіндік белсенділігін арттыруға жетелейтін маңызды ... деп ... ... ... A. Astin, ... ... ... ретінде қалыптастыру, барлық білім беру жүйесінің басты мақсаты деген идеяны ... ... АҚК ... ... ... студентті университеттік іс- шараларға белсенде қатыстыру арқылы, білім алу ... ... ... ... ... деп ... [93, 211 б.]. ... педагог-ғалымдар D.Cooper, M. A.Healy, J. Simpson, сапалы ұйымдастырылған АҚК орталықтары, студенттің оқу үлгерімін жетілдіру үшін, университеттік құрылымдармен жұмыс атқару, ... ... ... оқу ... ... ... жасауға білікті мамандарды тарту, жеке-дара, қосымша сабақтар, кеңестер жүргізу ... ... деп ... ... ... АҚК ... ... мұқияттылықпен жоспарлауды, арнайы мамандарды,жұмыс нәтижесін үнемі бағалауды, күш- ... ... ... ... ... ... [96]. ... M.Thorpe [97] американдық ЖОО-да, АҚК орталықтары жоғары ұйымдасқан, сапалы қосымша оқыту ортасы деген тұжырымдамаға келсе, F.Rasmussen, E.Skinner [98] ... ... АҚШ - тың ... орын ... АҚК ... ... оқу ... мен әлеуметтік бейімделуіне жағымды әсер ететін, жалпы білім алу дағдыларын, сыни тұрғыдан ойлау, жазу дағдыларын дамытуға ... ... ... деп ... атты ... ... John Bean, академиялық қолдау көрсету, көбіне аудиториялық сабақтан тыс жүргізілетін білім алушының когнитивті дамуына әсер ететін механизмдер кешені, деп ... [99] ... ... беру ... ... ... H.Boylan және L.Bliss [100] ... деңгейде ұйымдасқан, АҚК орталықтары, студентті университетте сақтап қалуға (retention), академиялық ... ... ... ... ... ... ... қорытындыға келді.
Ал, АҚШ білім беру қызметкерлері, A. McMurray және D. Sorrells ... ... ... ... ... мен АҚК ... АҚШ - тың ... білім беру сапасын арттырудың негізгі механизмі болатынын дәлелдеді [101].
K.Andrepont-Warren зерттеулері, АҚК орталықтарының ... ... ... ... ... оқу ... семинарлары, мәдени, әлеуметтік іс-шаралар, кәсіби эдвайзерлер, студент-студент (пэр) дамытушы сыныптарын жатқызған. Автор шын ... ... ... ... ... кеңестер беру, оның өмірлік, кәсіби мақсаттарын анықтауға, оны жүзеге асыру қадамдарына жетелеуге мүмкіндік беретін, дамытушы үдеріс деп қорытындылады [102].
Білім беру ... ... ... ... ... ... Standard ... of Education (ISCED) анықтамасына сәйкес академиялық қолдау көрсету-студенттердің оқу бағдарламаларын меңгеруіне жауапты болатын барлық қызметкерлердің іс-әрекеттері деп жүйеленіп, оған, білім беру ... ... ... ... ... ... деп ... жасаған [103].
Зерттеу тақырыбына қатысты, бірқатар ғалымдардың ғылыми-педагогикалық ... ... ... АҚШ ... ... қолдау көрсету орталықтары - білім алушылардың академиялық, әлеуметтік тәжірибелерін арттыруға, жетілдіруге ықпал ... ... жеке оқу ... ... әсер ... ... ... білім беру ортасы екенін анықтай келе, тұжырымында
авторлық анықтама береміз.
Сонымен бірге, американдық ғалымдардың еңбектеріне ... ... ... АҚШ-тың педагогикалық ғылымында, АҚК орталықтарының негізгі мақсаттары мен іс-әрекеттерін айқындауға, нақтылауға мүмкіндік ... ... ... алу мақсатын анықтау;
* оқу пәндерінің мазмұнын нақтылауға, мәнін түсінуге көмектесу;
* студенттің ... ... мен ... ... ... жетекшілік жасау;
* оқу шарттары мен келісімдерін орнату;
* арнайы оқу пәндері немесе тақырыптары ... ... ... ... ... ... ... бейімдеу;
* студенттердің оқу-танымдық, әлеуметтік дағдыларын дамыту.
Бұл қызметтердің топтастыру мәселесінің әртүрлі ... ... ... ... беру жүйесінде студентке бағытталған оқыту ортасын қалыптастыруда ... ... ... ... ... оқу ... мен оқу ... арттыруға тікелей әсер ететін маңызды құрал екенін анықтаймыз.
АҚШ университеттерінде, ... ... ... ... ... ... мамандар арқылы ұйымдастырылған, професор-оқытушылардың іс-әрекетін жеңілдетуге, олардың студенттермен жеке-дара жұмыс жасаудағы уақытын үнемдеуге әсерін тигізетін студент-оқытушы қарым-қатынасынан дербес ұйымдастырылған, университеттің жеке ... беру ... деп те ... ... ... байланысты, неліктен АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесінде АҚК орталықтарының студенттер тарапынан сұраныста болуының себебі неде? деген сұрақ туындайды. ... ол ... ... ... - тәрбие үдерісінің басты ерекшеліктерінен ... ... ... ... қатысты ғалым, V.Тinto (The impact of learning communities on student success) [87, 134-139 б.] ... АҚК ... ... ... өзіндік өміршеңдігінің екі себебін анықтайды: біріншісі, студенттің білімін қадағалауда қатаң талаптардың қойылуы; ... ... ... жекедаралануы.
Студенттің білімін бағалауда қойылатын қатаң талаптар мәселесін қарастырсақ, АҚШ университеттерінде білім сапасы үнемі қадағаланып отырады, ағымдық бақылаудың нәтижесі, қорытынды ... әсер ... ... ... тыс орындайтын өздік жұмыстарына көп көңіл бөлінеді. Дәріс, ... ... ... ... ... ... ... оқу-танымдық іс-әрекет нәтижесінде көп мөлшерде, пәнге қатысты әдебиеттерді оқып, меңгеруі тиіс. Студент, ... ... ... ... ... қатыса алмайды. Баға қою барысында пікірталастарға, семинарларға қатысу, семестр бойы қорытынды тест, ғылыми-зерттеу ... ... әсер ... Студенттің өздік жұмыстары плагиат бағдарламасына тексеріліп, ал ондай жағдайлар кездессе, білім алушының алдыңғы академиялық жетістіктерін есептеусіз, университеттен шығаруға дейін алып ... ... ... ... ... ... ... университетінде, плагиат мәселелерін алдын-алу үшін студенттерден қол қоюын талап етіледі. Дәріс сабақтарына студенттер ... ... ... ... ... ... ... ала танысып, қиындық туғызған сұрақтарын белгілеп келеді. Ал дәріс сабақтары осы мәселелерге профессордың жауап ... ... ... талдау бойынша жүргізіледі.
Әрине, білім беру сапасы бірнеше факторлармен анықталатын ... ... АҚШ ... ... беру ... ... құрамының деңгейімен, студенттік контингенттің білімділігімен, студенттерге, абитуриенттерге қойылатын талаптары, оқу үдерісінің электрондық бағдарламалармен қамтамасыз етілуі, материалды-техникалық база және т.б. критерийлермен ... ... беру ... ... ... ... жұмысының тиімділігіне қойылатын талаптардың критерийлерде жоғары. Мысалы, Кентукки университетінің орталығының білім ... ... ... ... ... ... келесі кәсіби сапаларын айқындаған:
* пәнді немесе курсты оқытуды ғылыми-концептуалдық тұрғыдан ұйымдастыру;
* студенттермен позитивті ... ... ... ... оны ... әдістемесін білуі, студенттердің білімін бағалаудағы объективтілігі;
* ... ... ... ... ... ... ... білуі.
Қатаң оқу талаптарына төтеп бере алмаған, бәсекелестіктен көріне алмаған студенттер университтен шығып кетуіне тура келеді. Студентті, ... беру ... деп ... АҚШ университеттері үшін, бұл жағымды мәселе емес. Яғни, университетті оқу ... ... ... ... ... ... жағдайына кері әсерін тигізеді деген ұстаным бар. Сондықтан, АҚК орталықтары арқылы, студенттерге ... ... ... ... жеке оқу ... ... ... пәнді игеруге қойылатын қатаң талаптарға қажетті әртүрлі оқу дағдыларын дамыту курстары, күрделі пәндерді меңгеруге қажетті ... ... және т.б. ... ... [104]. Бұл ... ... мамандары, студенттің білімін , , , т.б. қосымша педагогтар рөлдерін атқарады деп ... да ... Осы ... АҚШ университеттері, студенттердің оқу пәндерін меңгеруге қатаң талаптар қоя отырып, оны ... ... ... де қарастырғанын басып айтқан жөн.
Екіншісі, студенттердің АҚК орталықтарына сұраныс туғызатын ... - ... ... ... ... университеттерінде белгілі бір мамандықты таңдау бойынша студенттер қауымынан ... ... жоқ. ... топ, ... бір уақытта, аудиториялық сабақта ғана бірігіп жұмыс атқаратын білім алушылар. ... ... ... жеке оқу ... бойынша, оқу пәндеріне жазылып (Enrollment), оқу іс-әрекетін ұйымдастырады, дәріс, семинар ... ... ... рет АҚШ-та тәжірибеге ендіріліп, қалыптасқан кредиттік оқыту технологиясында, студенттер жеке оқу жоспары, бойынша оқу траекториясын құрастырады. АҚШ университеттерінде әрбір оқу ... оның ... ... ... ... ... семинар, лабораториялық сабақтардың, студентке берілетін өздік жұмыстардың санына байланысты кредит санымен (credit hours) айқындалады.
АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесіндегі, ... ... ... студенттің оқу іс-әрекетін жекедараландыру келесі мәселелерден көре аламыз: әрбір семестрде студенттің меңгеретін пәндерді таңдау құқығы; студентке ыңғайлы ... оқу ... ... жалпы білім беру, мамандық бойынша оқу пәндерін таңдау құқығы; университетаралық кредиттердің ... ... ... ... бір ... санын жинағаннан кейін, білім алуын тоқтатып, кейіннен жалғастыра алуы. Университеттер арасындағы кредиттердің салыстыруы мен көшірілу жеңілдігі, ... ... мен ... ... ... ... беретін оқу бағдарламасын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Осындай студентке берілген білім беру мүмкіндіктерінде, оның оқу-танымдық іс - ... ... ... ... шешуде, АҚК орталықтарының маңыздылығы арта түседі.
Американың барлық білім беру жүйесі демократиялық қоғамның толыққанды ... ... ... ... ... мен ... қолдауға бағытталған. Әрбір ЖОО-ны, студентті қабылдаудан, оқуды аяқтағанға дейін қаржылық көмек, кеңес беру, болашақ мамандығын ... т.б. ... ... және академиялық, әлеуметтік кедергілердің алдын алуға тырысады. Соған сәйкес, АҚК орталықтарының ... ... ... ... ... Студенттердің оқу дағдылары мен іскерліктерін дамыту
* ... ... ... ... Семестрден семестрге, курстан курсқа көшкен студенттердің санын арттыру;
* Бірінші курс білім алушыларын университеттік өмірге бейімдеу және ... АҚШ ... жеке ... ... болғандықтан, АҚК орталықтарының мақсаты, университеттің миссиясы мен саясатына, даму бағытына, ұстанымдары мен ерекшеліктеріне, студенттердің контингенттеріне қарай айқындалатынын атап кеткен жөн. ... ... ... ... АҚК ... ... студенттерге, мамандандырылған пәндері бойынша эссе, ғылыми жұмыстар жазу, немесе нақты ғылымдар бойынша білімдерін жеткілікті деңгейге ... ... ... ... ... оқу дағдыларын дамыту, академиялық жетістікке бағыттайтын студент-cтудент арасындағы ... ... деп ... ... ... АҚК орталығының миссиясы барлық студенттердің оқуға деген мотивациясы мен құштарлығын ... ... ... ... ... арқылы арттыру, сыни тұрғыдан ойлау қабілеттерін дамыту деп қарастырады. Бұдан, әрбір университет ... ... ... АҚК бағдарламалары мен орталықтарын студенттердің қажеттіліктеріне мен университеттің миссиясына қарай ұйымдастыратынын айқындаймыз.
Бірінші бөлімде анықтағандай, студентке АҚК ... ... ... ... ... беру ... тобындағы студенттерге университетті аяқтау мүмкіндігін беру үшін ұйымдастырылса, қазіргі таңда, бұл қызметтердің рөлі қайта қарастырылып, студентті ... ... ... ретінде қалыптастыру, студенттің субъектік позициясын арттыру, жаңа бағыттағы бәсекелестік ... ... ... ... тек қана бакалавр және магистрларды дайындайтын АҚШ университеттері (comprehensive university) осы ... ... ... ... ... ... белсендіру, оқыту сапасын арттыру, университетті аяқтаған түлектердің саны мен сапасын арттыру нәтижесінде, федералдық штат деңгейінде қаржылық грант ұтып ... ... ... ... ... ... ... тұрмыс жағдайы жоғары түлектерін қайырымдылық шараларына тарту арқылы өздерінің рейтингтерін көтеріп, ғылыми - зерттеу университет статусына дейін жеткен ... да бар. ... АҚШ ... ... жеке оқу ... құруға институционалдық тұрғыдан әсер ету, оның оқу мотивациясын белсендіру мәселелері студентке болашақ ... ... ... ... ... білік, дағдылар жүйесін толық меңгеруге ықпал етуі, университеттің де, сол ... оқу ... ... ... де ... ... ... тығыз байланысты маңызды мәселе ретінде қарастырылады.
Индустриалдық құрылымнан, постиндустриалдық нарықтық қоғам қатынасында, жоғары ... ... ... ... ... білімі бойынша дифференциациялауды қажет етеді. АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесіндегі университеттер мен ... ... ... оқу ... ... мен жаңа ... қалыптастыруды мақсат еткен (трюизм заңына сәйкес келеді. Соған сәйкес, АҚШ-тың жоғары білім беру институттары үш негізгі бағытты ұстанады: ... ... ... ... ... ... қоғамдық қызметтер. B.Magolda [88,90-103б.] тұжырымдамасына сәйкес, жоғары білім беру институттары осы функциялардың бір ... ... ... ... ... саясатын қалыптастырады. Сондықтан, АҚШ-та, сонымен қатар, Болон үрдісіне енген елдерде де студентке бағытталған оқыту қағидасын ескере отырып ... ... ... мән ... ... білім беру - тұлғаның қайталанбас жекедаралығын дамыта отырып, өзін-өзі айқындауға, қажеттіліктері мен ... ... ... бағыт-бағдары. Бұл білім беру қағидасы, АҚШ-та 20 ғасырдың 60-70 жылдарында А. Маслоу, К. Роджерс және т.б. көрнекті өкілдерінің ... ... ... , ... ... ... ... университеттерінде, студентке бағытталған оқыту үдерісін ұйымдастыруда студенттің жасерекшелік, физиологиялық, психологиялық, интеллектуалдық ерекшеліктері, білім ... ... оқу ... күрделілігінің әртүрлі деңгейіне бағытталған білім алу қажеттілігі; әрбір студентке бірегей индивид ретінде ... ... ... ескеріледі. Мысалы, АҚШ ғалымдары G.D.Кuh және N. Vesper, пікірінше, ... ... ... беру ... ... үшін, профессор-оқытушы құрамы мен АҚК мамандарының қарым-қатынасы жүйелі жүргізіліп, студенттің аудиториялық және ... тыс ... ... тиімді ұйымдастырылуына әсер етуі қажет. Факультеттер мен АҚК ... ... ... ... ... беру ... ... бойынша міндеттерді ескере отырып, әрбір студенттің қысқа мерзімді жетістіктерін көтермелеп отырады [105].
АҚШ университеттерінің академиялық қолдау көрсету орталықтарының ... ... ... ... ... ... студенттің академиялық жетістігі (Student Academic Success) ұғымын дамыту немесе жарнамалау, семестрден семестрге көшкен ... ... ... әсер ету мәселелерінің жататынын жоғарыда атап көрсеттік. Бұл мәселелер, бір-бірімен тығыз байланысты. Себебі оқу ... ... ... ... ... ... ... аяқтау мүмкіндігі де жоғары болады.
Жаһандану жағдайында, студенттің идеясы, АҚШ-тың жоғары ... беру ... ... негізі, миссиясына айналған деуге болады. АҚШ зерттеушілерінің пікірі бойынша, ... ... ... ... үрдісінің негізінде күрделеніп, өзгеріске ұшырады, қазіргі жастар қоғамда өз орнын табу үшін тек қана өз мамандығын жете білу ... емес деп ... 21 ... ... ... бойынша білімдер жүйесімен қоса, қажетті ақпаратты талдау, жалпылау, бағалау, оны табу, қолдана білу, ... ... ... ... қоршаған ортаға бейімделу, басқа адамдармен қарым-қатынасқа түсе білу қабілеттерімен қарулануы тиіс. Мысалы, АҚШ әлеуметтанушысы, Caren Kelley-Hall [106] жүргізген сауалнамасында, ... ... ... ... ... деп ... университетті аяқтағаннан кейін, қойған мақсаттарына сәйкес жұмыс табу, кәсіппен айналысу; өмірлік ... ... ... ... ... ... оқу ... дамыту; академиялық мүмкіндіктерін сынақтан өткізу; көшбасшылық қасиеттерді меңгеру. Әрине бұл мәселелердің АҚШ-тың еңбек нарығындағы ... ... ... ... ... түсіндіріледі. Дегенмен, АҚШ педагог-ғалымдары, студент жетістігінің индикаторы - ... ... оқу ... ... ... бір академиялық жетістіктерге жетуі, университетті жоғары оқу үлгерімімен аяқтауы деген тұжырымды ұстанады. ... ... ... ... ... ... міндеттеріне, бір семестрден екінші семестрге көшкен білім алушылардың санын арттыру жатады. АҚШ педагогикасында, ... ... - ... ... ... тұрғыда, студентті немесе сөз тіркестерімен ... ... Бұл ... әсіресе АҚШ-тың университеттерінде қауіп-қатер (риск) тобындағы студенттерге жиі қолданылады. ... ... алу ... ... жеке оқу ... ... ... пәндерді меңгерудегі қиыншылықтарды түзетуге, жетілдіруге, жекетұлғалық мәселелерін шешуге арналған кешенді бағдарламалары ұйымдастырылады. ... оқу ... мен ... курсқа көшу тұрақтылығына кері әсер ететін негізгі мәселелерге пән бойынша білімінің, оқу мотивациясының, оқу дағдылары, сыни тұрғыдан ойлау, жазу ... ... ... әртүрлі жекетұлғалық проблемалары және т.б. жатады. АҚК орталықтарына университет ортасының ерекшеліктері ... ... ... ... ... және жеке тұлғалық мәселелерімен келген студенттерде қатысады. № 1 кесте, АҚШ университеттерінде АҚК ... ... ... ... ... ... ... 1 - АҚК орталықтарына қатысатын студенттердің басты мәселелері
Мәселелер түрлері
Іс-әрекет мазмұны
Жалпы білім деңгейінің төмендігі
АҚК орталықтарында ... ... ... ... ... университет деңгейі қажет ететін белгілі бір академиялық стандартқа дайындайтын курстарға қатыса алмаған студенттер. Орта ... ... ... ... болуына байланысты жұмыс істеп, оқуын аяқтауға мәжбүр болған білім алушылардың академиялық дайындығы төмен болып келеді. Осындай санаттағы студенттер, оқу үлгерімін ... ... ... ... немесе нұсқаушылардан сабақ алуы қажетті.
1
2
Оқу дағдысының аздығы
Бұл мәселені шешу үшін АҚК орталықтары оқу дағдыларын арттыру, студент уақытын үнемдеу, ... ... ... ... ... беру ... ... семинарларын, мақсат қоя білу және т.б. курстарын өткізеді.
Жазу, сыни тұрғыдан оқу және жазу дағдыларының төмен болуы
Оқытушының ... және ... ... ... ... ... оқу ... мақаланың негізгі түйінін анықтау, эссе жазу үшін қандай әдебиеттерді оқу керек мәселелері бойынша студенттер, ... ... ... ... ... ... сәйкес, 65% АҚШ студенттері осы салады біліктілігін арттыруды ... ... ... ... ... қажет ететін студенттер
Математика оқытушыларымен жүргізілген сауалнамаларға сәйкес, Студенттердің бұл ... ... ... ... талдау және оның шешімін табу бойынша жүйелі әрекет ете алму қабілетсіздігі. Академиялық ... ... ... ... ... бірнеше байланыстардан ортақ жауапты табу дағдылары бойынша ... ... ... ... ... ... ... төмендегі
Мақсатқа жету үшін барлық күш жігерін салу, тез ... өз ... ... ... студенттерді қанағаттандырмайды, кейіннен олардың оқу мотивациясы төмендейді. Осы топтағы студенттер эдвайзерлерді, тьютор, ... ... ... ... жеке тұлғалық мәселелері
Студенттер колледж талаптары мен жеке басының мәселелерін тепе-теңдікте ұстай алмауына ... ... ... ... Осы топтағы студенттер кеңесші, ментор, психолог мамандарын ... ... ... жалғасы
1
2
Студенттердің жеке қаржысын басқара алмау мәселелері
Білім алуда экономикалық кедергілер ... ... ... ... ... ... ... бойынша ақпараттар береді. Тұрмыс деңгейі төмен отбасынан келген студенттер, қаржы мәселесі бойынша отбасында ақыл-кеңестер ала ... ... өмір сүру ... ... ... ... семинарларға қатысу, эдвайзерлердің кеңесін қажет етеді деп қарастырылады.
Университеттің ерекшеліктері мен талаптарымен бейтаныс
студенттер
АҚШ-тың ... тест ... ... ... 78.1% ... ... буын студенттері (студенты в первом поколений). Соған байланысты, университет жайлы өз ... ... ... қажет етеді. Колледжде өмір сүру мәдениетіне ауысу үшін ... мен ... ... ... Бұл ... ... ... курс студенттері жатады.
Зерттеу нысанасы ретінде қарастырылып отырған, Америка университеттерінде студенттер 1-2 курс бойы базалық білімдерді меңгеріп, болашақ мамандығы бойынша ... ... ... ... ... ... кейін шешеді. Базалық пәндерді меңгеруде студенттердің негізгі ... ... ... саласынан түсініктер мен ұғымдарды қалыптастыру, пәндердің арасындағы байланысты түсіну негізінде болашақ мамандығын айқындау жатады. Осы ... АҚК ... ... ... эдвайзерлер, менторлар студентті университетке жылдам бейімдеуге, болашақ кәсіби өзін-өзі анықтауына, оқу жоспарын, оқу кестесін ұйымдастыруға белсенді атсалысады. АҚК орталықтары, студенттерді ... ... ... ... және мүшесі ретінде қарастырып, қажетті бағдарламалар арқылы, олардың білім алу мүмкіндіктеріне әсер етуі тиіс.
АҚШ-тың АҚК орталықтарының веб-сайттарын интернет желісі ... ... ... оның басты құндылықтары:
- әрбір студент әртүрлі жолмен, ... ... ... ... ... студенттің жеке-дара қабілеттері мен қажеттіліктері бар;
- әрбір ... ... ... ... ... ... сезінуі тиіс;
- әр студенттің білім алу құқығы бар;
- әрбір студент ... ... ... ... ... ... оған ... қарауды қажет етеді;
-әрбір студент білім беру бағдарламаларына ... ... ... оқу ... ... қатысатын қызметкерлердің саны студенттің көздеген мақсаты мен оқу ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдамалардан құрылған, деп анықтауға мүмкіндік берді.
C.Vivian [107] зерттеулерінде, студенттерге АҚК орталықтарының стратегияларының бірі - - деп тұжырымдады. АҚК ... ... ... ... студенттерді қосымша бірдей курстарға біріктіріп, белгілі бір білім алу қауымдастық сезімін қалыптастыруға тырысады. Мұндай жағдайда, студент басқа студенттерде де ... ... ... ... ... ... ... сенбеушілік сезімдері төмендейді, топта жұмыс атқарады, бір-бірінің мәселелерімен бөліседі.
Сонымен қатар, АҚШ университеттерінде студенттер, оқу үлгерімінің көрсеткіштері бойынша, жоғары, орта, төмен ... ... ... ... ... ... АҚК ... мазмұны анықталып, білім алушыларды бағытында, қосымша оқу іс-әрекеті ұйымдастырылады. Мысалы, Флорида университетіндегі (Florida State ... АҚК ... ... ... алу ... оқу көрсеткіштері, оқу дағдылары, дербес уақытын ұйымдастыру критерийлері, оқуға дайындығы бойынша жоғары, орташа, ... деп ... әр ... ... өзіндік бағдарламаларын ұйымдастыруда. Бұл бағыт бойынша, Университеттің тәжірибесі №2 кестеде ... ... 2 - ... ... ... ... оқу ... деңгейі бойынша АҚК бағдарламаларының ұсынылуы
Студенттің оқу дайындығының өлшемдері
Жоғары дайындық
-Ақпарат беру
(дербес білім алуға негізделеді)
Орташа дайындық-
Жетілдіру
( АҚК мамандарының көмегі қажет)
Төмен ... ... ... АҚК ... ... қажет )
1
2
3
4
Білім саласы
Оқу жоспары
Білім алу ортасы
Мүмкіндіктерін бағалауы
Мамандық бойынша ақпарат
Күрделі оқу ... ... ... Онлайн сабақтары
Академиялық алмасу бойынша шетелге жіберу.Университет бойынша виртуалдық турлар.
Мамандық таңдаудағы онлайн курстары. Мультимедиялық презентациялар. Әртүрлі ... ... оқу ... ... ... (1 курс студенттеріне) семинарлар мен курстар.
Онлайн курстар. Карьера орталығынан семинарлардан өту. Жұмыс іздеу, өндірістік курстары мен тағылымдарын жағдайын талдау
Колледжге ... ... ... курс ... ... оқу ... қалыптастыру курстары
Арнайы қабілеттерін бағалау тесттері.
Карьера орталығында жеке-дара кеңес алу
2- кестенің жалғасы
1
2
3
4
Оқу дағдылары
Академиялық оқу дағдылары
Қиындықтарға ... ... ... ... - ... реттеуі, басқаруы
Әлеуметтік/ тұлғааралық/ қаржылық басқару
Дербес білім алу, кафедраның ғылыми жобаларына қатысу.
Пәнге, белгілі бір тақырыпқа негізделген мәселені шешу ... ... ... ... ... ... ... видео/ CD курстары
Басқару түрлері бойынша видео/ CD курстары
Оқу, жазу орталықтары, математика,
лабораториялары, тестке дайындалу ... алу ... ... ... курстар алу, пэр-білім алу бағдарламалары: ментор, тьютор
Оқу дағдылары курстары, эдвайзер.Топтық, курстық жобалар
Қаржылық көмек практикалық сабақтарына қатысу
орталықтары. Жазу, сыни ... оқу, ... ... ... ... сабақтарына қатысу. Ментормен кездесу. Топта кеңес ... - ... ... алу ... ... алу
Қаржылық көмек көрсету қызметкерлерінен жеке дара кеңес алу.
Іс-әрекеттік
Өзіндік тиімділік ... және ... оқу ... ... ... зерттеулеріне қатысу, көшбасшылық мүмкіндіктері, волонтер, академиялық қолдау көрсету қызметтеріне қатысу: пэр-ментор, пэр-тьютор
Қысқа ... ... ... курстарына қатысу
Когнитивті, іс әрекеттік техникаларды қолдану арқылы жеке кеңес алу.
Ментор қызметі (тәлімгер)
Кестеден байқағанымыздай, жоғары дайындықпен келген ... ... ... АҚК ... ... ... беруші позициясы ұсталады, оның дербес білім алу үдерісін жандандыру көзделеді. Жоғары дайындықпен ... ... ... жеке оқу ... ... ... білімдерді қажет ететін күрделі пәндерге жазылу, академиялық ұтқырлық бағдардамасы бойынша, шетел университеттерінда тағылымдамадан өту, ... алу, ... ... ал оқу ... оқу іс-әрекетін дамыту, әлеуметтік, тұлғааралық, қаржылық басқару мәселелері бойынша CD/видео курстары онлайн түрде жүргізіледі. Сонымен қатар, АҚК орталықтары интеллектуалды, ... ... ... ... жобаларына қатыстыруға, студенттік ұйымдарда басқарушы тұғырлардан көрінуге, басқаларға пэр-ментор ... ... ... ... ... сабақ беретін пэр-тьютор (репетитор) т.с.с. жауапты рөлдерді орындауын қадағалайды. Университеттің саясаты бойынша, студенттің ... ... ... ... ... ... болашақ мамандығына қажетті көшбасшылық, тұлғаралық қарым-қатынас жасау, өзін-өзі көрсете білу ... ... ... ... ... деңгейінің көрсеткіші, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі ұйымдастыру, өзін-өзі тәрбиелеу т.б. маңызды сапалармен анықталады. АҚК орталықтарының баяндамасы бойынша, студенттердің басым көпшілігі, білім ... ... ... ... ... болады. Бұл жағдайда, АҚК қызметкерлерінің әрекеттесуі, қысқа мерзімді бетпе-бет кездесулер кешені арқылы, ... ... ... АҚК ... ... студенттің , , , қасиеттерін жетелеу. ... ... ... ... әсер ... ... курс студенттеріне арналған оқу курстарына, сыни тұрғыдан жазу (эссе, ... ... ... ... ... тестке дайындалу семинарларына қатысады. Кеңес алу орталықтарынан арнайы стресс, үрей, қорқыныш т.б. тақырыптарына арналған психологиялық семинарлардан өтіп, ... ... ... онлайн түрінде жұмыс істейтін жоғары курс студенттері тарапынан пэр - ментор, пэр-тьюторларды бекітеді. Бұл деңгейдегі студенттердің қажеттіліктеріне бағытталған, оқу ... ... әсер ету ... оқу ... тез ... ... беру маңызды деп есептеледі.
Оқу дайындығы төмен білім алушылармен, АҚК персоналдарының іс-әрекетті кешенді түрде әсер ету, олардың әлеуетін ... ... ... ... ... бұл санаттағы білім алушылар академиялық, әлеуметтік, мамандық таңдау ... ... ... ... ... Бұл ... ... алушылар мүгедек, әлеуметтік жағдайы төмен, ата-анасының университеттік білімі жоқ, шалғайдағы аймақтардан болып ажыратылып, қауіп-қатер ... ... ... АҚК ... ... университетте студенттерді , олардың оқу үлгерімін арттыру, кешенді бетпе-бет әрекеттесу арқылы, университетті аяқтауға көмектесу, бағыттау, жан-жақты әсер ету. Бұл ... АҚК ... ... білім алушылардың екінші айналады деуге де болады.Оқу жылы басталмас ... осы ... ... ... қажеттіліктеріне бағытталған (summer camp), (summer orientation course) курстары өткізіліп, онда әрбір ... ... ... ... ... ... ... білім алуға қызығушылығын арттыруға бағытталған қызықты ойындар, тренингтер, семинарлар өткізіледі. Көбіне, мұндай іс-шаралар, толықтай АҚК орталықтарының ... ... ал ... ... ... ... жылдарындағы жағымды, әртүрлі қызықты оқиғаларын, күрделі мәселелерін баяндауға, немесе әртүрлі тақырыпта курстар өткізуге шақырылады. Студенттерге, олардың ата-аналарына, оқу жылы ... ... ... ... ... мәселелер тізімі: қажетті болатын АҚК орталықтарының бағдарламалары, курстары, университет, факультет, жатақхана, әртүрлі секциялар туралы ... ... ... ... ... ... эдвайзерлер, апта сайын білім алушыларды жеке-дара кездесулерге шақырып, үнемі бақылауда ұстайды. Сонымен қатар, арнайы университеттің (Retention Center) орталығында ... ... ... тьютор сабақтары жүргізіліп, менторлар тағайындалады. Студенттер психологиялық денсаулық, салауатты өмір салты, стресс, оқу мотивациясы, ... ... ... АҚК ... ... курстар кешеніне қатысады. Осындай, жүйелі және мақсатты ұйымдасқан АҚК қызметі негізінде, студенттердің оқу үлгерімі, соның негізінде университетті аяқтау мүмкіндігі де ... ... ... ... ... оқу көрсеткіштерінің деңгейі бойынша АҚК бағдарламаларының ұсынылу мәселесін жан-жақты талдау, оқу үлгерімі мен ... ... кері ... ... ... алушылардың нақты қажеттіліктері мен әлсіз тұстарын ерте айқындау, АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесіндегі маңызды бағытқа айналғанын анықтауға мүмкіндік берді.
АҚШ ... Б. ... ... беруді дамыту бағдарламасы аясында, 2020 жылға дейін университетті аяқтаған студенттердің саны ... ... ... ... ... керек деп мақсатты қадам жасады [108]. Соған сәйкес, АҚК орталықтары өз жұмысын қарқындатып, федералдық штат ... ... ... ... ... ... Яғни, университетті жоғары нәтижемен, белгілі бір көрсеткіштермен аяқтаған студенттердің санының жоғары болуы, ... ... ... ... ... бірі ... ... Сондықтанда, жоғары оқу көрсеткіштерімен көзге түскен, немесе қауіп-қатер тобындағы, шетелден келген студенттермен де тығыз әрекеттесуі қажетті, қазіргі АҚШ экономикасы мен ... беру ... ... ... ... ... мен ... семестр сайын өзгеріп отыруы шартты құбылыс. Соған сәйкес, АҚК орталықтарының персоналдары мен координаторлары, әрбір ... ... ... жекетұлғалық даму жоспарын қайта қарастырып, семестр сайын өзгерістер мен толықтырулар ендіріп отырады. Бұл мәселе, студентке қажетті, дер кезінде ... ... ... ... оның белсенділігі мен бағдарламаларға қатысуын қадағалайды. Білім ... оқу ... ... ... ... ... бір бағдарламаны, оның оқу үлгеріміне әсері, персоналдар жайында қалыптасқан көзқарастар сауалнама нәтижесімен қорытындылады.
Көптеген АҚШ колледждері мен ... ... ... ... ... ұйымдастыратын оқыту ортасын қарастырған. Мысалы Кентукки университетінің орталығында, ... ... zone) ... Онда, оқушылардың білім алу мотивациясын арттыру үшін , , , т.б. сияқты лозунгтар, плакаттар ілінген. Сонымен қатар, орталық мамандары ... ... ... ... ... алу мотивациясын арттыруға бағытталған семинарлар, курстар ұйымдастырады.
Академиялық ... мен ... ... ... ... АҚК орталықтарының басты міндеттеріне, студенттердің әлеуметтік бейімделуіне жағымды әсер ету мәселесі де ... ... ... дер ... ... ... ... және болашақтағы жетістіктері мен оқу үлгеріміне әсер ететіні педагог қауымына белгілі жайт. Студенттің іс-әрекеті күрделеніп, жаңа ... ... ... ... ... әдеттер) әрекеттеседі. Педагог-ғалымдар, әлеуметтік психогендік бейімделмеу, студенттің оқу үлгерімі мен жұмысқа деген ... ... ... ... ... ... стресстік жағдайларына төзімсіз болуының бірден-бір жағымсыз факторы екенін ... Осы ... ... ... АҚК ... бірінші, екінші курс студенттеріне, магистранттарына арналған арнайы семинарлар, курстар өткізіледі, онда ... ... ... ... жаңа ... беру ... миссиясы, оқыту-тәрбие үдерісінің ерекшеліктері, кампус саясатына қатысты академиялық әділдік (academic honesty), плагиат ... баға қою ... ... ... мерзім, курстарға тіркелу, жеке байланыстарды орнату маңыздылығы, қаржылық көмек процедуралары, дәрігерлік қызметтер, оқытушылардың студентке үміт арту мәселелері, ... ... ... ... ... ... ... үдерісі, жеке оқу мақсатын қоюдың маңыздылығы, академиялық көмек алу (ментор, тьютор және т.б.), кампус өміріне, қоғамдық іс шараларға қатысты волонтер ... ... ... іс ... қатысу, басқа студенттермен байланыс жасауға қатысты аудиториядағы студенттерді танып-білу, жаңа адамдармен танысу, жақын достық қарым - қатынас ... ... ... ... ... өмір салтын ұстануға қатысты университетте дұрыс тамақтану, спорт секцияларына қатысу, ішімдік, шылым шегу, есірткі зияны туралы ақпараттар жүйесі ұсынылады. ... ... ... менторларда студенттермен жеке-дара кеңес беріп, психологиялық бейімделе алмау сияқты күрделі жағдайларда арнайы психолог мамандарына бағыттайды.
Бөлімде АҚШ-тың ... ... беру ... ... ... ала ... академиялық қолдау көрсету ұғымының мәні, жан-жақты қарастырылды, АҚК орталықтарына сұраныс туғызатын оқу-тәрбие үдерісінің ерекшеліктері анықталды, АҚК орталықтарының негізгі мақсаты мен ... ... деп ... Бұл ... ... таңдаған оқу бағдарламасын меңгеруінде жеке оқу траекториясын ... ... ... жасау, ол үшін арнайы академиялық қолдау көрсету орталықтарымен, факультет қызметкерлері, оқытушы-профессор тарапынан ... ... ... АҚШ ... ... ... айналғанын айқындауға мүмкіндік берді.
1.3 АҚШ университеттеріндегі академиялық қолдау көрсету орталықтарын ... озық ... ... АҚК орталықтары, өзіндік ұйымдастыру күрделілігімен, институционалды маңызды стратегиялық бағыттарымен ерекшеленетін, оқу-тәрбие ... ... ... айналған. Бұл бөлімде, АҚК орталықтарын ұйымдастыру моделдерін, АҚШ университеттерінде ... озық ... ... ... ... ... ... оқу-танымдық жетілдіру ортасын ұйымдастыру ерекшеліктері анықталды.
АҚШ университеттерінде, АҚК орталықтарын ұйымдастыру бойынша, ортақ ... ... ... ... ... беру ... өзіне қажетті бағдарламаларын таңдау негізінде, жүзеге асыратынын атап кеткен жөн. АҚК орталықтарының тәжірибесі мен теориясын талдау, оның АҚШ ... ... ... алты ... анықтауға мүмкіндік берді:
1. Факульттеттік моделі (Faculty only Model) - әрбір студент факультет тарапынан академиялық эдвайзер, пән бойынша қосымша кеңес ... ... ... етіледі. Студент мамандану бағыты бойынша факультеттің кеңесшісіне жазылады. Егер, студент мамандану бағытын таңдамаған жағдайда, жалпы ... ... ... бекітіледі. Модельге сәйкес студенттерге АҚК факультет тарапынан ғана ... ... 1). ... ... 1- АҚК ... ұйымдастырудың факультеттік моделі
2. Қосымша моделі (Supplementary Model) - оның басты ерекшелігі, студент факультет қызметкерлері ... ... ... ... сол ... университеттің АҚК орталығымен байланыс жасайды. Академиялық кеңесші студентке оқудағы қажеттіліктерін анықтауға көмектесіп, оқу-танымдық, әлеуметтік дағдыларын дамытуға арналған бағдарламаларға жазады. Орталықтың ... ... ... ... тренингтер ұйымдастырып, қажетті, ақпараттық ресурстармен, оқу-әдістемелік құралдармен қамтамасыз етеді (сурет 2).
Студент
АҚК орталығы
Факультет
Сурет 2 - АҚК ... ... ... ... ... (Split Model) - ... АҚК ... факультет оқытушылары мен орталықтың мамандары арасында бөлінеді. Яғни, АҚК ... тек ... ... ... төмен, оқу дағдылары жеткілікті қалыптаспаған, немесе университетке бейімделе алмай жүрген тобындағы студенттермен жұмыс жүргізеді. Ал, басқа студенттермен факультет ... ... ... ... ... Б
Факультет
АҚК орталығы
Факультет
Сурет 3- Студенттерге академиялық қолдау көрсетуді ұйымдастырудың бөлшектенуші моделі
4. Дуалдық модель (Dual Model) - білім алушылардың АҚК ... және ... ... да ... ... ... Біріншісі, университеттің жалпы талаптары, саясаты, жүріс-тұрыс ережелері бойынша кеңес берсе, екіншісі, элективті пәндерді таңдау, академиялық ... ... ... ... ... әсер ... Сонымен қатар, орталықта және факультетте, қызметкерлер студенттерге байланысты күрделі жағдаяттарды шешуге атсалысатын, қолдау көрсететін супервизорлармен (жетекші) қамтамасыз етіледі. ... ... ... № 4 ... ... ... көрсетуді ұйымдастырудың дуалдық моделі
* Барлық студенттерді қамтуға мақсатталған модель (Total IntakeModel) - бұл ... ... АҚК ... ... бір ... ... (мысалы: негізгі мамандануын таңдау, оқу қажеттіліктерін қанағаттандыру,) барлық студенттерге кеңес береді. Кейін, студенттер факультеттің академиялық кеңесшілеріне бекітіледі.
Студент
АҚК орталықтары
Факультет
Сурет 5 - ... ... ... көрсетуді ұйымдастырудың барлық студенттерді қамтуға мақсатталған моделі
* Қосымша элементтерді ... ... ... (Self-Contained Model) - бұл модельге сай студенттерге АҚК жұмыстары, институционалды ұйымдасқан орталықтар арқылы жүзеге асады. Факультеттің профессор-оқытушылары, тек қана ... ... ... ... ... Б
Студент А
АҚК орталығы
Сурет № 6 Студенттерге академиялық қолдау көрсетуді ұйымдастыруда қосымша элементтерді қажет етпейтін модел түрі.
СтуденттергеАкадемиялық ... ... ... ... (The Global ... of Academic Support of ... ... ісі жөніндегі Европа кеңесі (European Council for Student Affairs), Европадағы студенттерге арналған ұйымдарды ... ... of the Student Service ... in Europe) ... ... ... беру ұйымдарының есебіне сәйкес, университеттің АҚК моделін таңдауы, оның ... ... ... ... мен ... құрылымдарына байланысты.
Зерттеуде біз АҚК-дің қосымша (Supplementary Model) моделін ұстанамыз. Оған сәйкес факультеттің ... ... ... ... оқу ... ... мен ... шешуге атсалысады, сонымен қатар, әрекеттесу субъектілері қосымша ақпарат немесе кеңес алу үшін университеттің барлық факультеттеріне ортақ, АҚК ... ... ... ... ... ... кеңесшілері арқылы өткізіліп, орталық қызметкерлері қажетті материалдар, оқу-әдістемелік кешен, біліктілікті арттыру семинарлары мен ... ... ... ... ... ... D.S. Crockett [104, ... зерттеулеріне сүйене отырып, студенттің кәсіби дамуына, кредиттік оқыту ... ... ... ... ... бірі - ... білім алу дағдыларына, дербес білім алу траекториясын жасауға жағдай жасайтын академиялық қолдау ... ... ... болады деп нақтылаймыз. Факультет қызметкерлері оқу үдерісінде, студенттің оқу нәтижесіне, кәсіби қалыптасуына тікелей жауапты ... ... ... оқу ... ... оқу пәндерінің мүмкіндіктері, университет саясаты, оқу кестесі және т.б. сияқты маңызды ақпаратттарға ие болады. Ғалым, D.S. Crockett АҚШ ... ... ... осы ... ... анықтады. Мысалы, АҚШ-тың Ганнон университетінде (Gannon University) барлық ... ... ... ... ... ... тьютор, ментор, дамыту курстары, кәсіби бағыт бағдар беру курстары) біріктіретін, барлық ... ... ... (Student Success Center) ... ... ... ... қатар, әрбір факультеттің қызметкерлері студентке эдвайзер, тьютор, немесе ментор болып тағайындалады, студент, екі жақты академиялық қолдау қызметкерлерімен ... ... ... ... АҚШ-тың Университет пен колледждерді жоспарлау қауымдастығының (Society for College and University Planning) әртүрлі АҚК орталықтарының негізгі ... ... ... ... ... жазылған еңбектеріне сүйене отырып, осы бағыттағы ең ... ... ... критерийлерді айқындадық:
- қайта құрастыру, жетілдіру үдерісімен айналысады;
- барлық бағдарламаларды бір орталыққа біріктіретін консолидациялық қызметі бар;
- ұйымдастыру ... ... ... жүргізеді;
- орталық қызметкерлерінің біліктілін арттырады;
- ақпараттар мен үдерістерді біріктіруге мүмкіндік беретін веб-жүйелерін қолданады [55, 147-156 б.; ... АҚК ... ... ... ... ... ... университеттер төмендегі кестеде көрсетілген.
Кесте 3 - АҚК орталықтарын ұйымдастырудағы үздік тәжірибелері жоғары оқу орындар
Моделі
Жоғары оқу орындары
Басшылыққа алған тұжырымдамалары
1
2
3
Бірнеше қызметтер мен ... бір ... ... ... college
Carnegie Mellon Fordham University
James Madison University
Johnson County CC ... ... Calumel ... Hall ... ... ... of Delaware
University of Minnesota
Twin Cities University of North Carolina at ... ... ... ... қызмет көрсету орталығы
Студенттің академиялық жетістігі орталығы
Бейімдеу және жетілдіру орталығы
Қоңырау шалу (Сall center) орталығы ... ... ... бір орталықтан қызмет көрсету (One- Stop Student Center)
3- кестенің жалғасы
1
2
3
Веб ... ... College ... Young ...
Indiana University
Kansas State University
Kent State University
Louisiana State University
Regis University
University of British ... of ... of ... ... ... ... студенттік қызметттер
Академиялық ақпараттарды басқару порталдары
Онлайн-Эдвайзер
Веб-Эдвайзер
Студенттің электронды портфолиосы
Ендігі кезекте, жоғарыда көрсетілген университеттердің академиялық қолдау көрсету орталықтарының ... мен ... ... тұжырымдамаларына, олардың жаңашыл іс-әрекетіне талдау жасалады.
1. Д.Мэдисон университеті (James Madison University) студенттердің ... ... ... ... ... АҚК орталықтарының әртүрлі озық тәжірибелеріне сүйене отырып, қайта құру реформаларын жүзеге асырды. Университеттік қалашықтағы АҚК ... мен ... ... ... беру ... ... студенттің маман, жекетұлға ретінде қалыптасуына, бірігіп әсер етуге бағытталған. Дж.Мэдисон университетіндегі (student academic success) ... ... ... асу үшін, студентпен жұмыс жасайтын қызмекерлер өз жұмыстарында ... ... ...
* ... үдерісі: Студенттерді білім алудың өтпелі кезеңдерінде, жауапкершілікпен шешім қабылдауға жағдай жасайтын, мамандармен, АҚК бағдарламаларымен қамтамасыз ету, белсенді қатыстыру.
* Қызмет көрсету: АҚК ... ... ... ... ету, ... ... ... қарама- қайшылықтары мен кедергілерінің алдын-алу.
* Ыңғайлылық: Университтің барлық АҚК бағдарламаларын ... ... ... ... іс-әрекетін кампус территориясында, тиімді етіп ұйымдастыру.
* Кеңес беру: ... ... алу ... мен мүмкіндіктеріне негізделген, қажетті ақпаратпен, бағыттармен, ұсыныстармен қамтамасыз ету.
* Уақыт: АҚК орталықтарын біріктіру арқылы, студенттер мен университет ... ... ... ... ... ... ... қатар, бұл университетте студенттің академиялық жетістігіне әсер ететін негізгі факторы, тиімді ... беру ... ... ... 3 ... бағыт жасалған. Біріншісі, , яғни, орталықтарды ету, стратегиялық қайта құрастырулар жасау, сол арқылы АҚК орталықтарының функцияналдық міндеттерін кеңейту. Екіншісі, , АҚК ... ... ... ... жасау, барлық университеттің құрамдас бөліктеріне тиімді, ұтымды ететіндей өзгертулер енгізу. Соңғысы, жалпы оқу- тәрбие үдерісінің сапасын арттыруға әсер ету, АҚК ... ... ... ... , ... ... студенттердің оқу мотивациясы мен жауапкершілігін арттыруға педагогикалық тұрғыдан әсер ету. АҚК ... ... ... ... жетістігіне заман талаптарына сай әсер ету үшін, ұсынылған бағдарламалардың мүмкіндіктерін үнемі бағалап отырады, жаңашыл әдістерді ендіру бойынша дәріс, семинарлар жүргізіп, ... ... ... отырады.
2. Пурдю Калюмет университеті (Purdue Calumet University). Қазіргі жоғары білім беру жаһандану үдерісі жағдайында, АҚШ-тың көптеген үздік университеттерінің ... ... ... АҚК ... ... ... ... қызметтерді бір орталыққа біріктіру. Оған дәлел ретінде, Пурдю Калюмет (Purdue Calumet) университетінде АҚК орталықтарын қайта құрастыру және интеграциялау саясатын ... ала ... АҚК ... ... мақсаты, студенттердің оқу-танымдық үдерісін жеңілдету, олардың білім алу ... ... ... профессор - оқытушы құрамының позитивті қарым-қатынас жасауына әсер ету. Мәселен, Оқу пәнiне жазылу орталығына (Enrollment Services Center ) - ... ... оқу ... ... бір ... алдын ала жазу рәсімі бойынша жан-жақты ақпарат беру, қаржылық көмек көрсету, психологиялық ... ... ... ... ... ... ... студентке қажетті ақпараттардың, көрінуіне жағдай жасау (кесте 4). ... ... ... ... атқаратын мамандар, студенттердің әртүрлі сұрақтарына жауап беру үшін кросс- ... өтіп ... ... 4 - ... ... (Purdue Calumet) ... АҚК ... біріктірудегі жетістіктері
Орталықтандыру
ерекшеліктері
Енгізу нұсқасы
Пікір, талдау жасау
1
2
3
Үдеріс/Саясат
Топтастыру процедурасы
Қарама-қайшылылықты пікірлердің ... ... ... мен орталықтардан алған ақпараттар, университет ұстанымдары, тәжірибелері, идеялары туралы бірізділік пен ... ... ... ... ... көрсететін департаменттер мен орталықтардың арасындағы үйлеспеушілік, олардың ұйымдастырушылық құрылымдары, ерекшеліктері мен шекараларына байланысты қандайда бір кедергілер келтіретіні ескеріледі .
4-кестенің ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттерінен тыс, студенттермен қойылатын әртүрлі сұрақтарға жауап ... ... ... ... (One-stop centers)
Академиялық немесе әлеуметтік, қаржылық көмек көрсететін орталықтарын студенттердің уақыттын үнемдеу, бірігіп жұмыс істеу мақсатында орталықтандырылған жүйесі жасалған.
Технология
Біріктірілген ... ... мен ... ... ... бөлімдердегі, студентке қажетті ақпараттық мәліметтердің көрінуін қамтамасыз етілген.
Топтастыру процедурасы. Студенттерге әртүрлі департаменттер мен ... ... ... пен университет саясатының арасындағы үйлесімділікті, тәжірибені біріктіру жолын талдау, ... жиі ... ... айқындау.
Қайта құру (реструктуризация). Студенттерге қолдау көрсететін орталықтардың жұмысын басқаруды жеңілдету үшін, барлық бірліктерді бір ... ... ... ... ... кросс-дайындықтан өткізу. Қызметкерлерді жұмыс орнынан босатпай біліктілігін арттыру, әртүрлі студентке қажетті ресурстар мен ақпараттарды білуге, әртүрлі тақырыптағы сұрақтарға ... ... ... ... Сонымен қатар, кросс-дайындық, мамандардың білім алушыларға бұрыс, ақпарат беріп, соның нәтижесінде,олардың бір бөлімшеден, екінші бөлімшеге пайдасыз, ... ... ...
Біріктірілген орталықтар (One-stop centers) Басты мақсаты, бірнеше функциялар атқаратын студенттік қызметтерді орталықтандыру арқылы, олардың уақытын ... ... ... ... ... ... алушыларға қажетті, немесе студенттің жекебасының ерекшеліктері туралы ... тез ... ... береді.
Біріктірілген ақпараттық жүйелер. Мұндай веб-порталдар, бірінші жағынан, студент туралы ақпараттар базасын, профессор-оқытушы ... ... да ... тез ... әсер ... ... жағынан, студентке қажетті барлық мәселелердің жүйелі ұйымдастырылған бір көрінуіне ... ... ... онда ... ... ... ... ақпарат, әр семестрде өткен оқу пәндері, GPA- оқу үлгерімінің ортақ балы, қатысатын үйірмелері мен секциялары, ... ... ... мекен-жайы және т.б. ақпараттар берілген. Мұндай жағдайда, веб- ... ... ... ... ... ... ... Калюмет (Purdue Calumet) университетінің студентке қолдау көрсететін әртүрлі орталықтарды интеграциялау тәжірибесіне талдау жасау, әртүрлі қызметтерді біріктіру арқылы ... ... ... академиялық немесе әлеуметтік, қаржылық көмек көрсететін орталықтардың бірігіп жұмыс атқаратын орталықтандырылған жүйесін құрастыру міндеттерінің орын алғанын анықтауға ... ...
3. АҚШ - тың ... ... (Tufts ... ... АҚК орталықтарын қайта құрастыру, интеграциялау тәжірибесі, үш мақсатты ұстанымымен біздің назарымызды аудартты. Біріншісі, АҚК орталықтарын біріктіру арқылы студентке ... ... беру ... ... Ол ... ... қарым-қатынас әрекеттестігіне негізделген, жоғары ұйымдастырылған бакалавриат, магистратура білімгерлеріне арналған бағдарламаларын жасауға мүмкіндік береді. Екінші ... ... ... ... ... ... әсер ... физикалық, электрондық ортаны қалыптастыру. Үшіншісі, студенттерді қызығушылықтары мен білім алу қажеттіліктеріне сай, адамгершілік қатынастар мен ақпараттық технологияларды біріктіре ... ... ... ... ... ... оңтайландыру. Университеттің АҚК орталығының директоры, К. Дилонның пікірінше, қоғамдағы сұраныс пен ... ... ... оған ... ... ... ... ортасын құрастыруды жалғастыру үнемі жүргізілуі қажет. Университетте қайта құрылған ... ... ... ... ... мен ... ... кеңес беруді дамытуда. Студентке қатысты барлық жекетұлғалық, академиялық және қаржылық ақпаратты, атты университеттік ... ... ... ... ... көруге жағдай жасалған.
4. Джонсон Коммюнити Колледжінде (Johnson County Community College) АҚК орталықтарын қайта құрудағы, қағидасымен ... ... ... ... ... ... ... жаңа жүйесін қайта құруда 750-ден астам, университет қызметкерлерінен, студенттер және ... ... ... онда үш ... сұрақ қарастырылды: , Респонденттердің жауаптарына талдау жүргізу негізінде, (Student Academic Success) орталығы құрылды. ... ... ... ... ынталандыру, олардың академиялық, жекетұлғалық сұрақтарын қанағаттандыру, жеке оқу траекториясын жоспарлауға белсенді атсалысатын, білім алу субъектілерін қалыптастыру. Орталық мамандары, ... жас ... ... ... бағдарламаларының мақсатын жете түсінуге ықпал ететін 240 сағаттан тұратын біліктілікті арттыру курстарын ... ... ... АҚК ... ... ... деп те аталады (сурет 7). Оның басты идеясы, студенттің оқу танымдық іс- әрекетін ... ... ... ... білім алу бағдарламаларында, мамандықта меңгеруде жалғастырып, жетілдіріп отыру [111].
Өмірмен интеграциялау
Өмір/ Білім алу/ Мамандық триадасын жоспарлау
Бағалауға негізделген ... ... баса ... ... ...
тіркелу
Сурет 7 Джонсон Коммюнити Колледжінің (LIFELINES) моделі
* . АҚШ-тың Делауэре Университетінде ... of ... 1991 жылы ... ... ... әртүрлі қызметтер, кеңейтілген бір орталық ретінде ұйымдастырды. Оған, офис - регистратор, қаржылық ... ... ... ... ... ... эдвайзер, дамытушы курстар, карьералық бағыт-бағдар беру курстары, пэр-тьютор, пэр-ментор бағдарламалары және т.б. кірді. Сондықтанда, орталықтың мамандарына, ... ... ... сұрақтарға жауап беру әдіс-тәсілдері үйретілді. Біріктірілген орталықтардың іс-әрекетінде (One-stop centers), кадрлардың студенттермен қарым ... ... ... ... компонент. Сондықтан, кадрлардың стресске тұрақтылығын, студенттермен жұмыс жасауда жауапкершілігін арттыру үшін, ... ... ... жасау дағдыларымен қамтамасыз ету мақсатты түрде жүргізіліп тұрады. Соңғы кезде ... ... ... Универсал кадрлар, өздерін ақпараттың қайнар көзі ретінде қарастырып, біріктірілген ... ... ... қаржылық көмек, психологиялық көмек, тьютор, ментор курстарына жазылу және т.б. сұрақтарына жауап беруі тиіс.
Ақпараттық технологиялардың білім беру үдерісінің ... ... ... ... ... ... болып отырмыз. АҚШ университеттерінде, АҚК қызметтерінде веб-порталдарды қолдану соңғы онжылдықта қарқынды дамуда. ... ... АҚШ ... студентке қажетті ақпараттарды университет сайтында жариялау модернизациялауын, төрт бағыттын айқындайды.
1буын-ақпарат көзі. Бұл деңгейде, берілген мәліметтердің терминологиясы мен ... ішкі ... ... ... ... шанабы (бункер) ретінде студентке тек қана пассивті оқырман болуға мүмкіндік береді. Мұндай сайттар, келесі ақпараттарды ... ... ... ... ... қаржылық көмек көрсету, жатақхана, бағыт бағдар беру курстары); академиялық мәселелер (академиялық күнтізбе, оқу курстары, қашықтықтан білім алу, ... ... ... ... ... т.б., АҚК ... ... бағдарламалары); факультеттер мен кафедралар жаңалықтары (әртүрлі іс-шаралар жоспары, күнделікті жаңалықтар,күнтізбелер, профессорлар туралы ақпарат); басқа да қызметтер мен ұйымдар (кампус офистері, ... ... ... ... және ... буын- мазмұнды ақпарат. Бұл деңгейде ақпарат клиентке (студент) бағытталған сегментте, ішкі ... ... ... ... ... Бір ... ... жүйелерден көруге мүмкіндік бар. Мысалы, болашақ студенттерге (қабылдау ... ... беру ... кампусты аралау кестесі, т.б.) студенттерге арналған (курстарға жазылу, қаржылық көмек, жатақхана, академиялық эдвайзер), ата-аналарға (кампустағы ... ... ... ... кестелері, оқу құны т.б.), университет түлектері мен достарына ( басқару үкіметі, күнтізбе, іс шаралар, қайырымдылық ... ... ... ... ... мәселелері, зерттеу, академиялық эдвайзер, қолдау көрсету қызметтері), қолдау көрсету персоналдары (профессор, т.б. ... ... ... ... ... студенттер ісімен айналысатын орталықтар мен ұйымдар)
3 буын - веб-порталдар. Бұл ... ... ... жекедара қажеттіліктері мен басымдықтарының айналасында ұйымдастырылған. Студенттер өздерінің жеке студенттік номерімен (ID) сайт жүйесіне кіріп, қажетті ақпараттарды ала алады. Бұл ... ... ... ... тұтынушының (студент) нақты талаптарына сәйкестендіру, бейімдеу (customization), нақты ... ... сай ... ... ... ... буын - жоғары байланыс және технологиялар. Ақпарат тек қана жекедара мәнерде ... ... пен АҚК ... қарым- қатынасы тек материалдық тәжірибеде емес, тікелей, жанама қарым-қатынасқа түсуге, студент пен АҚК ... ... ... ... ... ... ... буындағы веб-қызметтеріне, интернет арқылы жүргізілетін, Вригхам университетінде бірінші курс студенттеріне академиялық кеңес беру (Brigham Young ... freshman ... ... ... қаржылық көмек көрсетуді бағалау- (University of Minnesota financial aid estimator), Сетон Холл университетіндегі, қоңырау шалу арқылы жүзеге асатын қолдау ... ... (Seton Hall ... Call Support Center) ... ... веб- ... ... жүзеге асатын АҚК бағдарламаларын айта аламыз. Бұл веб-бағдарламалары, университет пен білім алушылардың, шынайы ... ... ... ... ... жаңа ... білім беру үдерісінде қолданудың қарқынды дамуы жағдайында, АҚШ университеттерінде студенттерге академиялық қолдау көрсету ... (Call Center) ... ... ... Бағдарлама оқытуды студентке бағытталған қағида тұрғысынан ұйымдастыруды ескере отырып, ... ... ... әртүрлі сұрақтарына ұйымдасқан портал және қолдау көрсету мамандары арқылы, ... ... ... ... ... тәулік бойы жауап алу мүмкіндігі бар. Бұл портал көбіне, шет елді мекендерде тұратын, белгілі бір ... тап ... ... іс- ... ... т.б. суденттер үшін өте пайдалы.
Ақпараттық технологияларды академиялық қолдау көрсету бағдарламаларында қолданудың жаңашыл бағыты ретінде, Бригам Янг университетіндегі (Brigham young ... ... ... ... бағдарламасын (web-based advising) қарастыра аламыз. Бағдарламаның мақсаты бірінші курс студенттеріне университет туралы қалыптастыру арқылы, білім алу мақсаттарын ... ... әсер ету. ... ... ... ... ... мәселелер бойынша онлайн режимде бес кездесу жүргізеді, ... өту мен ... ... ... әсер ... ... режимдегі, академиялық эдвайзер жүйесі, бағыт-бағдар беру курсымен студенттің қосымша білім алу ... ... ... ... ... барысында аяқталады. Онда, университеттік білім берудің ерекшеліктері, ондағы негізгі ... мәні оқу ... ... мен ... бағыттары, негізгі және қосалқы мамандану, студент уақытын жоспарлау және т.б. маңызды мәселелер бойынша ... ... ... ... ... ... курс студенттерінің міндетті қосымша білім алу іс-әрекеті ретінде, ... ... ... ... ... оқу ... ... нұсқаулықтар мен құралдармен қамтамасыз етеді.
Қорыта келе, университеттік білім беру жүйесінде, сапалы АҚК орталықтарымен қамтамасыз ету, ... ... ... ... университеттерді бәсекеге қабілетті етудің, университет пен білім алушылардың қарым-қатынасын дамытудың маңызды инструменті екенін анықтадық. Бұл ... ... ... беру ... ... мен құндылықтары байланысты болатыны байқалады. Студентке АҚК орталықтарының ұйымдастырудың нақты американдық моделі жоқтың қасы, дегенмен әр ... ... ... ... қарай ұйымдастыратынын айқындадық. АҚШ-тың шағын либералдық университеттері бетпе-бет қарым-қатынасқа негізделген, біріктірілген қолдау ... ... ... бірнеше салалы қоғамдық университеттер студентке қолдау көрсетуді ... ... ... ... ... ... да, АҚК орталықтарының, студенттің көзқарастары мен қажеттіліктеріне, тәжірибесіне негізделіп ұйымдастырылатынын айтып ... жөн. ... АҚШ ... АҚК ... іс ... ... жан-жақты талдау, ондағы мамандардың студенттермен қарым-қатынас жасауын, төмендегі іс-әрекеттік ... ... ... ... ... мүмкіндік берді:
* (taking student perspective model) моделі. Бұл моделге сәйкес, оқу-тәрбие үдерісін дербес, ішкі ұйымдастырылған жүйе ретінде қабылдап қана ... ... ... ... қажеттіліктері мен жан дүниесін жете сезіну үшін, ... ... ... ... сияқты іс-шаралар кешені өткізіледі. Оның басты идеясы, мамандардың студенттік кезеңнің барлық ерекшеліктерін қайтадан ... ... ... ... ... студенттің қызығушылықтарын ескеру. Кейбір университеттер, оқу үдерісін жоспарлауда, әртүрлі құрылымдық өзгерістер жасауда студенттер кеңесін қатыстырады.
* (student-centred model) моделі. ... ... ... ... оқыту-тәрбие үдерісі, басқа да қызметтер, веб-сайттардың ұйымдастырылуы студентті ретінде қабылдайды. Бұл қызметтер, үшін ... қол ... ... кешендік тұрғыдан ұйымдастырылуы қажет. Бұл моделдің басты идеясы, білім алушының жоғары білім алуы мен мансаптық (карьера) мақсатына жету үшін оның ... ... мен ... ескеруде.
* (improving the student experience) моделі. Көптеген АҚШ университеттеріндегі АҚК орталықтары студенттердің оқу тәжірибесін тиімділеу үшін сауда-саттық (коммерция) ұйымдардың іс- ... ... мен ... ... ... ... ... қауымы , ал университетті аяқтаған студенттер саны ретінде қабылданады. ... АҚК ... ... ... семестрге көшкен студенттердің санын арттыру болады. Қазіргі таңда, АҚШ-тағы ең үздік ... ... ... түлектердің саны, және олардың оқу үлгерімі басты көрсеткішке айналып отыр.
* Меншіктегі іс моделі. Студентке академиялық қолдау көрсету ... ... ... ... ... моделі. Студенттің әртүрлі академиялық және жекетұлғалық мәселелері, орталық қызметкерлерінің ретінде қабылданады. Академиялық ... ... ... қиыншылықтары университет қызметкерлерінің жекебасының ісі ретінде аса жауапкершілікпен ұйымдастырылып, олардың сияқты ой-пікірлерін, ұстанымдарын жоюға бағытталған.
Берілген моделдерді ... ... ... ... тек қана ... ... үлгеріміне әсер етіп қана қоймай, жалпы олардың университеттік өмірге бейімделуіне, әр алуан ... ... ... ... ... басты механизмі екенін анықтаймыз. Оған қоса, бұл орталықтардың жалпы ... ... ... ... ... ... бар екені байқалады.
Америка жоғары Білім беру Ассоциациясы (American ... for higher ... ... ... ... Ассоциациясы (American College Personnel Association), Ұлттық Студенттер ісімен айналысатын басшылар одағының (National Association of Student Personnel ... ... ... [112], ... келесі сұрақтарға жауап іздеу арқылы, әрбір студентке академиялық қолдау көрсетуге бағытталған ... ... ... ... ... ... білім алуға дайындығы қандай деңгейде және олар қандай академиялық қолдау көрсету бағдарламаларыy қажет етеді?
* Білім алудың қай кезеңінде студенттер қиыншылықтарға ... ... ... ... орталықтары, студенттің тұлғалық, кәсіби дамуына, университетті жоғары оқу үлгерімімен аяқтауына қалай әсер етуі тиіс?
* ... ... ... қалай айқындалған?
* Студенттердің академиялық қолдау көрсету бағдарламаларына қатысу сапасы мен саны ... ... ... Студенттер тарапынан, сұранысқа қандай бағдарламалар ие?
* Студенттік мамандарды дайындау, біліктілігін арттыру, мотивациялау шаралары қалай жүзеге асуы тиіс?
Американдық педагог-ғалымдар, J.N.Gardner және G.Vander Veer [113] ... мен ... ... ... ... жұмыс атқару арқылы студенттің академиялық жетістігіне әсер етудің негізгі шарттарын айқындады:
* студенттің ... мен оқу ... ... ... ретінде қарастыру, ұғымның университеттің басым-бағыттары мен мақсаттын айқындау ... ...
* ... ... мен ... сай, ... ... ортасын ұйымдастыру арқылы, білім алушылардың аудиториялық және аудиториядан тыс өздігінен білім алу ... ... ... ... әрекеттестікте қолданылатын терминдер мен ұғымдарды ортақтандыру;
* ұтымды білім беру технологиялары мен ... ... ... ... ... студенттер арасында өздігінен білім алудағы тығыз әрекеттестікті орнату, белсенді оқыту технологияларын қолдану, оперативті кері байланыс орнату;
* студенттік ... ... ... жүйелеу, дер кезінде жеткізу, үнемі қолданыста, сұраныста болуын қадағалау;
* инновация мен өзгерістерге, жаңашылдыққа әкімшілік пен кадрлардың дайын болуы, қабылдауы;
* ... ... ... ... ... ... оқу үлгерімі бойынша жалпы университеттік жоғары көрсеткіштерге жету.
Осыған сәйкес, АҚШ - тың ... оқу ... ... ... ... әсер ... сұрақтарды, мәселелерді шешу үшін әртүрлі саладағы университеттің ... ... ... ... ... ... АҚК орталықтарының университеттік қауымдастықтың төмендегі құрылымдарымен жақын әрекеттестікте болуы маңызды:
1.Пән оқытушысы мен ... ... ... арасындағы ынтымақтастығы (Collaboration Between Classroom Instructors and Academic Support Services). АҚШ-тың жоғары білім беру ... ... ... ... тек қана оқу жоспары, оқу бағдарламалары мен пән ... ... ... ... ... ... ... кәсіби іс-әрекетінің сапасы ғана емес, студентке оқу пәні, университеттік орта ... ... ... әсер ететін академиялық, әлеуметтік қолдау көрсететін қызметтерінің, орталықтардың сапалы ұйымдастырылуы да ... АҚШ ... ... ... ... ... ... академиялық қолдау көрсету орталықтарымен әрекеттестігі мен ынтымақтастығы, студенттің комбинаторлық, синергетикалық білімді меңгеру нәтижесіне әсер етіп, жеке оқу ... ... ... ... ... ... мен академиялық қолдау көрсету орталықтарының кәсіби қызметкерлерінің байланыстылығы, студенттің нақты пән бойынша артта қалу жағдайларын, периферийлық, маргиналдық құбылыстан, ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде профессор-оқытушы құрамының жеке студентпен жұмыс жасау іс-әрекетін үнемдейді. Қосымша тьютор сабақтары, белгілі бір пән профессорының құрастырған силлабусы бойынша ... ... ... ... ... ... ... бағалау баяндамасында, бұл бағыттың сапасы, кәсіби ... ... ... деп айқындалған.
Студенттердің ісімен айналысатын қызметтер мен академиялық қолдау көрсету орталықтарының ынтымақтастығы. АҚШ-тың педагогтарының пікірінше, академиялық жетістік ... ... ғана ... ... ... қатар студенттің әлеуметтік бейімделуі, эмоционалды тұрақтылығы мен жекетұлғалық саулығымен де байланысты. АҚШ ... ... ... (whole person) ... ... ... ... студенттің жетістігіне әсер ететін академиялық және академиялық емес факторлардың спектрін ... ... АҚШ ... ... ... ... мәселелерді жетілдіруге ғана арналған біржақты қолдау көрсету бағдарламаларынан, студенттің әлеуметтік, академиялық, мәдени мәселелерін біріктірген, интегративті ... ... ... дәлелденген [93,125б.; 107,27б.]. Сондықтан, АҚК орталықтарының функцияларына, студенттің бос ... ... ... ... спорт түрлері, мәдени-шығармашылық курстарына жазу да жатады.
Студент-студент қарым-қатынасында коллегиалдық ... ... ... ... ... орталықтарында студентке, оқу үлгерімі жоғары студент тарапынан өткізілетін бағдарламалар да қарастырылған. Оларға пэр-тьютор (peer-tutoring), пэр-ментор (peer-mentoring), коллегиалдық дайындалу ортасы (peer study groups) ... ... ... ... - пэр , деген мағынады білдіреді. ... ... ... пән бойынша академиялық жоғары көрсеткіштер көрсеткен, профессорден жағымды пікірнама алған жоғары курс ... ... ... ... H. Boylan & L Bliss ... ... ... студент-студент әрекеттестігіндегі коллегиалдық бағдарламалар, студентті университетте сақтап қалу (retention) мен академиялық ... ... ... ... ... ... деп анықталған [100, 3б.]. АҚШ ғалымдары, студент-студент қарым-қатынасындағы коллегиалдық бағдарламалардың негізгі төрт басымдықтарын анықтады:
1. бір-біріне жәрдемдесуге негізделген адамгершілік, ... ... ...
2. ... ... ... көрсету ресурстарын сараптау;
3. оқытуды жетілдіру стратегиясын дамыту;
4. студент пен студент арасындағы жағымды тәжірибе алмасу, АҚК ... ... ... ... - тың ... ... беру ... қазіргі нарықтық кезеңнің өзгерістеріне төтеп бере алатын, өзіндік тәуелсіз саясатымен, әралуандылығымен ерекшеленетін университеттерден тұрады. АҚШ жоғары білім беру ... ... ... ... ... ... саясатында үлкен жетістерге жеткенін айтып кеткен жөн. Халықаралық, жергілікті студенттердің, әралуандылығын ескере отырып, ... ... жеке оқу ... ... ... ... көрсету орталықтарының әсерінің зор екені анықталды. Дегенмен, АҚК орталықтары білім беру ... ... ... байланысты, университеттік, өзіндік ресурстар арқылы қаржыландырып, студенттің оқу үлгеріміне ... ... жыл ... дәлелдеп отыруға тура келеді. Мысалы, Кентукки университетінінің Академиялық ... ... (The Study of Academic ... ... ... ... сайын студенттер тарапынан сұраныс, бағдарламалардың білім алушылардың оқу үлгеріміне, бейімделуіне әсері туралы қорытынды есеп беруі тиіс.
АҚШ ғалымдарының зерттеу жұмыстарына ... ... ... ... АҚК ... веб-сайттарын тікелей интернет желісі арқылы қарастыру мүмкіндігі, онда жүргізілетін келесі семинар, практикалық сабақтардың студенттердің оқу үлгерімі мен университеттік өмірге ... ... ... бар екендігін айқындатты. 5-ші кестеде семинарлар кешешінің студент үшін маңыздылығы дәрежелік ранг түрінде берілген.
Кесте 5 АҚК ... ... ... семинарлар кешені
Белсенді семинар/іс шаралардың түрі
Ран-гісі
Студенттердің қалыптасқан ой-пікірлері
Мамандық таңдау семинарлары
(Career Workshop) ... ... ... нарығындағы жағдайы, кәсіби байланыстар жасау, резюме құрастыру сияқты маңызды ақпараттар береді. Студенттің университетте ... ... (major, minor) ... ... ... ... әсер ... беру іс шаралары
(Student Support
Services Orientation)
2
Студентке қажетті әртүрлі университеттік ресурстарды дер ... ... оқу ... ... қойылған мақсаттарды қайта қарастыруға, студенттікке өтпелі кезеңде академиялық қоғамның маңызды бір мүшесі ретінде сезінуіне әсер етеді.
Түскі ас/ Бродвей ойындары
(Dinner/Broadway
Play)
3
Бродвей ... ... ... тыс ... жаңа достар табуға, қажетті жаңа байланыстар орнатуға, студенттің әлеуметтенуіне көптеген ... ... ... жағдайларда көмек көрсету семинарлары
(Stress Relief
Workshop)
4
Семинар барысында алған ақпараттар студенттің ... ... ... ... ... қарсы тұруға, алдын-алуға, емтихан, сынақтарға дайындалу барысында пайдалы.
Тестке дайындалу ... ... ... ... дайындалу техникасы мен әдістерін меңгертеді
Оқу дағдыларын дамыту семинары
(College Skills
Workshop)
6
Білім алушының дербес оқу ... ... сыни ... оқу, ... ... ... күнделікті оқу режимін құрастыруда жағымды әсер етеді.
Плагиат ... ... ... ... ... жұмыстарын жазуда әртүрлі плагиат түрлерін алдын алуға, студенттің белсенді оқу позициясын ... әсер ... ... іс- ... ... семинарлар студенттің күнделікті тұрмыстық жағдайына байланысты ақпараттар, ... ... ... ... тұру ... ... өмір ... ұстануға әсер етеді.
Кестеден, мамандық бойынша кеңес беру семинарларының студенттердің көзқарастары бойынша, бірінші рангте екені байқалады. ... ... ... беру ... ... ... ... екінші курстан кейін анықталатынын ескере отырып, бұл семинарлар 1-2 курс білім алушылары және бітіруші түлектермен де ... ... ... ... анықтауына, мамандығы бойынша маңызды шешімдер қабылдауына үлкен әсер етеді. Бағыт-бағдар беру іс-шаралары, университеттік оқу дағдылары, тестке дайындық т.б. семинарлары ... ... ... ... ... жеке оқу ... ... келеңсіз жағдайлардың алдын-алуға бағытталғанын анықтадық. Семинарлар тақырыбы студенттің әртүрлі әлеуметтік, жекетұлғалық, академиялық, қарым-қатынастық ... ... ... ... ... ... көзге түседі.
Сонымен бірге, кредиттік оқыту технологиясында ... ... жеке оқу ... ... ... ... жағымды жағдай мақсатымен, ҚР университеттеріне бейімдеп тәжірибеге қолдану үшін, АҚШ тың ... оқу ... ... ... ... орталықтарының уақыт талабында бәсекелестіктен көрінетін озық бағдарламаларын айқындалды. АҚШ ғалымдарының зерттеу ... ... ... келе, келесі АҚК бағдарламаларының студенттер арасында жоғары сұранысқа ие болатынын анықтадық (кесте 6):
Кесте 6 ... ... ... ие АҚК ... тәжірибелі академиялық қолдау көрсету бағдарламалары
Мазмұны, әсері
1
2
Академиялық Эдвайзер
Студенттің жеке оқу траекториясын қалыптастыруда маңызды іс әрекеттерді жүзеге асырады:
* білім алушылардың өмірлік ... ...
2) ... ... ... ... ... және қосалқы мамандану саласын іріктейді;
4) семестр сайын оқу курстарын жоспарлайды;
5) студенттің сабақ кестесін құрастырады.
Эдвайзерлердің қызметіндегі ... ... ... ішкі оқу ... арттырады.
Тьютор
Тьютор, қиындық туғызатын курс тақырыптары бойынша қосымша сабақтар жүргізеді. Студенттерді оқытушы-профессор құрамынан басқа пән бойынша ... бір ... ... университеттік жүйесі; шағын топта немесе жеке-дара кеңесші- оқытушының басшылығымен жүргізілетін интенсивті сабақтар.
* - кестенің ... ... - ... ... ... ... арналған ментор бағдарламасының үш негізгі мақсатына, университетке жаңа түскен студенттердің жатсыну сезімдерін азайту, студенттерге оқытушы - профессор құрамымен формалды емес ... ... ... мүмкіндік беру, студенттердің академиялық жетістігі мен университеттерді бітірушілердің санын арттыру ... курс ... ... курстары
Бұл курстар студенттің академиялық жетістігін жетілдіру концепциясы мен ... ... ... оқу дағдыларын, білім алуға деген ішкі және сыртқы мотивациясын арттыруға байланысты да дәрістер, практикалық сабақтардан тұрады.
Кестеде ... ... ... ... ... орталықтарының басым көпшілігінде орын алғанын айтып кеткен жөн. Бұл бағдарламалар, студентке бағытталған оқыту ортасын ... ... ... ... ұйымдастырылады, осы бағыттаға үздік тәжірибелер қатарына жатады. Бағдарламалар, студент-студент, студент-кәсіби персоналдар қарым-қатынасында ұйымдастырылуы мүмкін. Мысалы, Кентукки университеттерінде жаңадан қабылданған ... ... ... ... ... немесе ментор қызметі, жоғары курс студенттері тарабынан ұйымдастырылады, АҚК орталығының қызметкерлерімен қадағаланып отырады.
Келесі бөлімде, ҚР ... ... ... ... ... студенттердің жеке оқу траекториясы мен белсенді оқу ұстанымдарын қалыптастыру мақсатында АҚШ университттерінде академиялық қолдау көрсету орталықтарының озық бағдарламаларының мәні, мазмұны, ... ... ... ... ... ... ЖОҒАРЫ БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІНДЕГІ СТУДЕНТТЕРГЕ АКАДЕМИЯЛЫҚ КӨРСЕТУ КЕШЕНІН ҚР ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРЫНДАРЫНДА ҚОЛДАНУДЫҢ МҮМКІНДІКТЕРІ
2.1 АҚШ университеттеріндегі академиялық ... ... ... - студенттің жеке оқу траекториясын қалыптастырудың механизмдері ретінде
АҚШ университеттеріндегі АҚК ... ... ... сапасын арттырудың, оңтайландырудың, студенттің жеке оқу траекториясы мен білім алушы ... ... ... бірден бір механизмі ретінде қарастырылады. ҚР университеттеріне бейімдеп тәжірибеге қолдану мақсатында, жоғарыдағы бөлімде айқындалған, АҚК орталықтарының уақыт талабында бәсекелестіктен көрінетін, озық ... ... ... ерекшеліктерін, университеттің оқу-тәрбие үдерісінде алатын орнын, студент, оқытушылар үшін маңыздылығын, қажеттілігін анықтауды міндет ... ... ҚР ... оқыту технологиясына көшу нәтижесі ретінде, еліміздің ЖОО-да эдвайзер, тьютор сияқты қызметтер ендірілуде. Бұл бағдарламаларды АҚШ тәжірибесінің негізінде жан-жақты талдау, студентке ... ... ... ... ... ... негіздеуге мүмкіндік береді деп тұжырымдаймыз. Осы орайда, академиялық эдвайзер, тьютор, ментор бағдарламаларына, бірінші курс білімгерлеріне арналған бағыт-бағдар ... ... ... ... ... ... ... эдвайзер (Academic Advisor) бағдарламасы.
1.1 АҚШ университеттеріндегі эдвайзерлер іс-әрекетінің басым ... АҚШ ... ... ... ... 19 ғасырдың аяғында, Чарльз Элиоттың (Charles Eliot) оқу пәндерін таңдауға мүмкіндік беретін, ашық-құрылымды оқу жоспарының инновациялық жүйесін енгізуімен қарқынды ... ... ... 1972 жылы АҚШ ... B.B. ... және ... ... эдвайзерлердің, студенттің тек қана оқу пәндерін таңдау іс-әрекетінің бет-бейнесін түбегейлі өзгеріске ұшыратқан, (developmental) эдвайзер моделін көпшілік академиялық ... ... ... ... ... ... ... беру үдерісін кәсібилендіруге, оны студенттің дамуы мен кәсіби ... ... ... тұрғысынан қарастыруға мүмкіндік берді.
Т.O'Банион өзінің (An academic advising model) атты ... ... ... ... ... ... ... оның жоғары оқу орындарындағы кәсіби іс-әрекетінің келесі бес ... (the ... of the process of academic ... ... ... ... ... зерттеу;
2. мамандық бойынша (карьералық) мақсаттарын анықтау;
3. негізгі (major) және қосалқы (minor) мамандандыруды іріктеу;
4. оқу ... ... ... ... ... құру ... оның ... кеңес беру үдерісінің үш бағытын:
1. студенттің құзіреттілігін дамыту (competence);
2. автономиялығын дамыту (autonomy);
3. студенттің белсенділігін (purpose) дамыту айқындады [57,63-64б.].
Ондаған ... өтсе де, Т. ... ... ... эдвайзердің теориялық моделіне сүйеніп, әрбір университет өзіндік ... ... ... ... ... ... ең басты міндеті - академиялық кеңес беру болғандықтан, біздің зертеулеріміздегі термині тікелей эдвайзердің іс-әрекетіне ... ... ... кету ... ... студент пен эдвайзердің қарым-қатынасында гуманистік педагогиканың элементтерінің орын ... ... АҚШ ... ... әрбір жекетұлғаға деген сыйластық, оны жан-жақты дамытуға жағдай жасау [114].
АҚШ-тың, жоғары білім беру ... ... ... ... беру ... ... талаптардың өзгеруін, жаңа әлемдегі студенттердің тұлғалық қасиеттерін, қазіргі әлеуметтік мәдени жағдаяттардың ерекшеліктерін талдау, академиялық ... беру ... ішкі ... ... ... ... (сурет 8).
Субъект (S2) - академиялық эдвайзер:рефлексивті, дербес білім алуды жетілдіретін кеңесші;
академиялық эдвайзерлердің тобы
(S2-S2);
Академиялық эдвайзерлердің ... ... S2 ... (О) - ... ... берудің мазмұны:
студенттің жеке дара білім алу траекториясын жүзеге асыру барысында кезіктірген академиялық қиындықтарды шағымдарды шешу
Субъект (S1)-студент
белсенді,дербес,
жеке-дара оқу траекториясын жауапкершілікпен жүзеге ... ... ... ... ... тобы
(S1-S1-S1...)
Cурет 8 - Академиялық кеңес беру субъектілерінің негізгі қарым - қатынастары
S2 - ... ... ... ... ... - ... ... өмірлік және кәсіби жоспарларын талқылау, нақтылау; студенттің академиялық мүмкіндіктерін айқындау; студенттің мүддесін қорғау; проблемаларды шешуге көмектесу; студенттің тәжірибесін қайта ... ... ... ... дамуына жағдай жасау үшін ұсынылған барлық академиялық ... мен ... ... әсер ... - ... ... ... шешу және білім алу көрсеткіштерінің нәтижесін анықтау, білім алушының жеке оқу траекториясын жобалауда көрініс ...
S2, S2, S2 ...- S1 - бұл ... ... асуы ... ... ... ... атқаратын, АҚК орталықтары (тьютор, ментор, дамытушы курстары бағдарламалары), оқытушы-профессор ... ... да ... ... ... қарым-қатынас орнату арқылы, студенттің кәсіби дамуына ұжымдық әсер етуде байқалады.
S2-S2 - академиялық эдвайзердің білімін дамыту, өз қызметіне педагогикалық ... ... ... ... ... ... көрінеді.
Қазіргі таңда, АҚШ университеттерінің академиялық қолдау көрсету ресурстары арқылы студенттерді , оқу үлгерімі, білім беру ... ... ... ... ... университетаралық көрсеткіштерде, жоғары нәтижеге қол жеткізу мәселелеріне байланысты, Т O'Banion ғылыми негіздеген эдвайзердің моделінің ауқымы кеңіп, жоғары білім беру ... ... ... ... іс - ... , , ... ...
функциясы студенттің қызығушылығы, құндылықтары, мамандануы (специализация) бойынша әртүрлі ... ... ... ... ... сай жекетұлғаға бағытталған оқыту арқылы жүзеге асады.Оған қоса, студенттің қажеттіліктері мен мақсаттарын, психикалық, эмоционалдық, іс - әрекеттік ерекшеліктерін анықтау, ... ... ... ... ... ... ретіндегі функциясы кәсіби бағыт - бағдар беру, оқу дағдылары, жекетұлғалық қарым-қатынастан туындайтын дау-дамайлы ... шешу ... ... білу ... түсіндіріледі. функциясына студентті ынталандыру, қолдау, оның жеке басын сыйлау, студенттің өзі туралы берген ақпаратты құпия түрде ... және т.б. ... ... эдвайзерлердің, студенттерге кампус өмірі туралы қосымша кеңес беруден бас ... ... ... ... белгілі болды.
Зерттеу барысында, біз эдвайзердің академиялық кеңес беру іс-әрекетінің нәтижелік көрсеткішіне қатысты бір топ американдық ... ... ... ... АҚШ ... A.G. Reinarz ... эдвайзерлердің қызметінің мәнін толық қарастыру нәтижесінде, - деген анықтама берді [115].
Академиялық эдвайзер моделінің негізін қалаушы ғалым, B.B. Croukston [56, 14б.] - деп ... ... S. Frost [58, 167 б.] ... ... - деп ... ... ... академиялық эдвайзер ұғымына, оның негізгі міндеттеріне, функцияларына әртүрлі анықтамалар, теориялық тұжырымдамалар берілген. Мысалы, тәжірибелі педагог M.C. King > ... 95% ... ... - , 3%- , 2% - деп ... ... ... 13).
Студенттердің жағымды жауаптарының басымдығы, эксперимент ретінде ... ... ... ... айқындалған, студенттердің жеке оқу траекториясын жобалауда кезіктіретін академиялық кедергілерінің ... ... ... ... қолдау көрсету іс-әрекетінің, білім алушылардың университетке дер кезінде ... ... әсер ... ...
№ 2, ... ... ... қанағаттанасыз ба? сұрағына 100% студенттер деп жауап ... Осы ... ... мақсатымен жүргізілген сұхбаттасу барысында, студенттер, академиялық эдвайзерлердің көмегімен, университеттік білім алу үдерісін, дербес оқу іс-әрекетін аса жауапкершілікпен жоспарлай ... ... 3, ... ... - , 6% - , 4% - деп ... ... № 14 суретте, студенттердің курсынан алған жағымды тәжірибесі ... ... ... 13 - ... Л.Н. ... атындағы Еуразия Ұлттық университетіне дер кезінде бейімделуге жағымды әсері болды ма?
403225137795
Сурет 14 - Эдвайзердің академиялық кеңес беру үдерісінен, ... ... жеке оқу ... ... ... қажетті ақпарат алуы
№ 4 курсының қандай тақырыптары академиялық кедергілерді шешуде немесе олардың алдын-алуда маңызды болды? сұрағына студенттер рангілеу ... өз ... ... ... курс ... кредиттік оқыту технологиясының талаптары мен философиясы, университет құрылымы, қызметтері, олардың функциялары, уақыт менеджменті. дәріске және т.б. атап ... осы ... ... ... деңгейлерінің артқанын растады. Бұдан, анықтаушы эксперимент барысында анықталған студенттердің академиялық қиыншылықтар тудыратын, тақырыптар мазмұнының дұрыс таңдалғанын ... № 15 ... ең көп ... студенттердің жауаптары саналып, ортақ пайыздары анықталып, диаграмма түрінде ресімделді.
% студент жауаптары
Сурет 15 - курсының қандай тақырыптары академиялық кедергілерді ... ... ... ... ... ... ... талдау жүргізуден, эдвайзерлердің көмегімен білім алушыларға жеке оқу траекториясын саналы жобалауға әсер ететін, академиялық қолдау бағытындағы сапалы университеттік ... беру ... ... ... аңғарамыз.
№ 5, сұрағының бөлімшесіне, респонденттердің 85%-ы , 10 %-ы , 5% -ы ; , 90%-ы , 10%-ы , 5%-ы ; - 95%-ы , 5%-ы деп ... ... ... ... ... ... білім алушылардың жауаптарының ортақ арифметикалық көрсеткіші анықталып: -90%, - 7,3%, - 3,7%, диаграмма түрінде ресімделді (сурет 16). Бұдан, ... ... ... ... ... кәсіби дайындық деңгейінің жоғары болғанын, олардың студенттің әртүрлі мәселелерін шешу міндеттерін аса жауапкершілікпен ... ... Осы ... ... ... ... мақсатында, білім алушылармен жүргізілген, сұхбаттасу нәтижелері, эдвайзерлердің студенттердің сенімділігін арттыруға, оқу-танымдық іс-әрекетін белсендіруге, академиялық қиындықтардың шешімін табудың ... ... ... ... беру ... басқа объектілерімен қарым-қатынас жасау дағдыларын қалыптастыруға өзіндік әсерін айқындады.
80645128270
Сурет 16 - Эдвайзердің академиялық қолдау көрсету қызметіне білім ... баға ... ... ... ... ... қажетті күшті және әлсіз қасиеттеріңізді бағалауға әсерін бейнелеңіз?>> ... ... ... ... проблемаға негізделген тақырыптардың негізінде, орта, ұзақ мерзімді мақсаттар қою, , , сұрақтарына жауап табу үшін, үнемі ... ... ... ... деп ...
... 100 % ... білім алуға деген мотивациясының артқанын, семестр соңында жоғары ортақ бал ... (GPA), ... ... ... ... қауымдастықта қарым-қатынас жасау дағдыларының дұрыс жолға қойғанын пайымдады.
бағдарламасына қатысуға басқа студенттерге ұсыныс ... ба? ... 100 % ... оң ... ... ... нәтижесі, былайша ой тұжырымдауға мүмкіндік берді:
- студенттердің жеке оқу траекториясын жобалауда кезіктіретін академиялық кедергілерінің ... ... ... ... қолдау көрсету іс-әрекетінің, білім алушылардың университетке дер кезінде бейімделуіне әсер ... ... курс ... ... оқыту технологиясының талаптары мен философиясы, университет құрылымы, қызметтері, олардың ... ... ... ... ... сабақтарға дайындалу, оқу барысындағы проблемалық жағдаяттар шешу техникалары мен ... ... ... ... мен түрлері, студенттің жеке оқу траекториясы, студенттің жеке оқу жоспары жобалау өмірлік және кәсіби мақсаттарын айқындау тақырыптарының маңыздығын атап көрсетті, осы ... ... ... ... артқанын растады.
- студенттер, академиялық эдвайзерлердің көмегімен, университеттік білім алу үдерісін, дербес оқу іс-әрекетін аса жауапкершілікпен жоспарлай бастағанын мәлімдеді;
- эдвайзерлердің ... ... ... жеке оқу ... ... ... әсер ететін, академиялық қолдау бағытындағы сапалы университеттік білім беру ортасының жүзеге асқанын аңғартады;
- эдвайзердің кеңейтілген академиялық қолдау көрсету іс-әрекетінен ... жеке оқу ... ... жобалауға қажетті білімдерінің артқаны расталды.
Университет студенттеріне академиялық қолдау көрсетудің құрылымдық-теориялық моделін тәжірибеге ендірудің нәтижелері бөлімінде, келесі міндеттер өз шешімін тапты деп ... ... ... ... ... кедергілерін айқындалды;
- соның негізінде, академиялық қолдау көрсетудің негізгі компоненттерінің мазмұны белгіленді;
- студенттерге академиялық қолдау көрсету моделінің, академиялық эдвайзер, бағыт-бағдар курстары ... ... ... АҚШ ... ... университет студенттеріне академиялық қолдау көрсету моделінің дамытушы академиялық эдвайзер, бағыт-бағдар беруші курстары ... ... ... тексеріліп, оң нәтижелер алынды.
+ АҚШ - тың жоғары оқу орындарындағы студенттерге академиялық қолдау көрсету тәжірибесін ҚР университеттеріне ендіруге ... ... ... - әдістемелік нұсқаулар
Қазақстанның жоғары білім беру жүйесінде студенттің ... мен ... ... академиялық қолдау көрсету бағдарламаларын енгізу (академиялық эдвайзер, тьютор, офис-регистратор), оларды тиімді қолдану, Болон ... ... мен ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы, Болон үдерісінің толыққанды қатысушысы болып 2010 жылдың наурызында қол қойды. ... ... - ... ... ... ... біртұтас жалпы-еуропалық білім кеңістігін қалыптастыруға бағытталған жаһандану үрдісінің көрінісі. Қазақстанның Болон процесіне қатысуының негізгі мақсаты - европа ... ... ... және оның ... көтеру. Болон процесіне қосылу Қазақстанның жоғары мектебінің дамуының негізгі бағыттары мен артықшылығын анықтады. Әлемдік ... ... ену, ... ... ... мен бәсеке қабілеттілігі қарқынды түрде өсуіне себепкер болды.
Болон декларациясына қол қою арқылы, ... ... ... ... көшу үдерісінде, Қазақстанның жоғары оқу орындарының алдында бірнеше өзекті басымдықтар мен міндеттер орын алуда:
- қоғамның, әлеуметтің, ғылым мен ... ... ... ... ... ... қауымдастықтың талаптарын қанағаттандыратын сапалы білім беру;
- жетістіктері мен кемшіліктерін ашық бағалау, үнемі жетілдіру жұмысын жүргізу;
- даму моделін анықтау (мақсат, стратегия, ... ... ... ... ... ... ... табылатын түлектерді дайындау;
- студенттің жеке оқу траекториясын ... ... ... ... 10 ... қағидаларына студенттің өмір бойы білім алу дағдыларын қалыптастыру, студентке ... ... ... ... ... қауымдастығының белсенділігінің рөлін арттыру жатады. Олай болса, еліміздің ... оқу ... ... университетте сапалы білім алуына мүмкіндік жасайтын, студенттің ішкі потенциалын дамыту үшін енгізілген арнайы академиялық қолдау қызметтерінің жұмысын (академиялық эдвайзер, ... ... ... ... ... ... қажет етеді.
Бұл жағдайда, АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесі, Болон үдерісіне қатысушы мемлекеттердің назарын өзінің бәселекестігімен аудартады. Мысалы, ... ... ... беру ... ... ... дейін жеткізуге әсер еткен АҚШ университеттерінде (student- sentred- learning ), (lifelong learning - LLL) ... ... рет 20 ... екінші жартысында жарияланып, қарқынды тәжірибеге қолдана бастады. Ал Болон декларациясына қол қойған ... бұл ... ... ... ... 2009 жылы ... ... жоғары білім беру жүйесіне жауапты шетел министрлерінің бас қосуымен өткен халықаралық конференцияда, 2020 жылға дейінгі жоғары білім беру ... ... ... ... ... ... ... азаматтарға жоғары білім алуға тең мүмкіндік беру;
- өмір бойы білім алу дағдыларын ... ... ... орналастыру;
- студентке бағытталған оқытуды ұйымдастыру;
- жоғары білімнің ғылыми-зерттеу ... ... ... ... ... ... берудің халықаралық ашықтығы;
- студенттер мен ғалымдардың академиялық ұтқырлығын ... ... ... ... қаржыландырудың басқа көздерін іздестіру;
- болон үдерісін басқарудың құрылымын жетілдіру [170].
Бұл мәселелер, , , сияқты педагогикалық қағидалардың, академиялық қолдау көрсетудің ... ... АҚШ ... ... ... ... ... АҚШ-тың жоғары оқу орындарындағы академиялық қолдау көрсету мәселесін жан-жақты зерттеу, ҚР ... ... ... ... қанағаттандырудағы қажетті де құнды, ғылыми-практикалық тәжірибе екенін аңғартады. Қазіргі таңда, АҚШ университеттері мен колледждерінде, академиялық қолдау көрсету бағдарламалары білім ... ... ... ... ... сақтап қалуға өзіндік үлесін қосатын, оқыту-тәрбие үдерісінің ... ... ... Бұл ... ... ... беру үдерісінің интеграциялану, жаһандану, көпұлттану жағдайында рөлінің арттуы, жоғары мектеп мәселесіне арналған көптеген американдық ғылыми әдебиеттерде ... ... ... академиялық қолдау көрсету қызметтерінің даму тарихын, орталықтарының ... ... ... студенттер тарапынан сұраныс туындататын озық бағдарламаларын жан-жақты зерделеу нәтижесі, еліміздің жоғары оқу орындарында студентке бағытталған оқытуды ұйымдастыруда ... ... ... ... ... ... тұжырымдар жасауға мүмкіндік береді:
- АҚШ университеттері тек қана кәсіби білікті ... ғана ... ... ... ... ... беретін, бәсекеге қабілетті, жан- жақты тұлғаны қалыптастыруды мақсат етеді;
- АҚШ университеттері, ... ... ... - ... ортаның маңызды тұлғасы ретінде қарастырып, оның академиялық, әлеуметтік қажеттіліктері мен мүмкіндіктерін ескере отырып, ... ... ... бағдарламаларымен қамтамасыз етеді;
- университеттік ортада, студенттің қажеттіліктері мен мүмкіндіктерінің барынша ескерілуі, білім беру үдерісінің субъектісі позициясын ... жеке оқу ... ... ... ... ... кәсіби іс-әрекетіне жауапты маман тәрбиелеуге мүмкіндік береді;
- Америка университеттерінде, студенттер ісімен айналысатын кадрларға студенттің оқу үлгерімін арттыру, ... ... ... ... ... мазмұнды ету сияқты маңызды міндеттердің жүктелуі, академиялық эдвайзер, ментор, ... ... және т.б. ... ... ... оқу ... дайындауға мүмкіндік беріп, олардың кәсіби іс-әрекетінің сапасын арттыруға жол ашты;
- университеттік студенттерге академиялық қолдау көрсету ... ... ... ... ... мен ... айқындау, болашақ кәсіби қалыптасуына әсер ету, пән бойынша артта қалушылармен жеке-дара жұмыс жасау, білімдегі ақаулықтарды, ... ... оқу ... ... ... алу мотивациясын арттыру, студент уақытын сауатты қолдануға үйрету, эссе және т.б. ғылыми іс-әрекеттің өнімдерін жасауды ... ... ... ... ... ... сапасын арттыруға өзіндік әсерін тигізеді.
- АҚШ университеттерінде, академиялық қолдау көрсету орталықтарының кәсіби педагог-мамандары арқылы ұйымдастырылуы, професор-оқытушылардың студенттермен жеке-дара жұмыс ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасынан дербес ұйымдастырылған жеке университеттің қосымша білім беру құрылымын қалыптастыруға ықпал етеді;
- ... ... ... бағдарламаларының (біздің жағдайымызда академиялық эдвайзер, тьютор, ментор, бағыт-бағдар курстары) белгілі бір факультетпен немесе университеттік АҚК орталықтары арқылы ұйымдастырылуы, ... оқу ... ... ... ... алдын алуға, студенттердің оқу үлгерімін жетілдіруге, семестрден семестрге көшкен студенттер санын арттыруға жағдай жасайды;
- студенттерге академиялық ... ... ... ... ... ... ... беру жүйесінің жекедаралануы (индивидуализация) қағидаларын сапалы жүзеге асыруға мүмкіндік береді;
- ... ... ... қолдау көрсету, университеттерді бәсекеге қабілетті етудің, университет пен білім алушылардың қарым-қатынасын дамытудың маңызды инструменті ... әсер ... пән ... мен ... ... ... ... ынтымақтастық (Collaboration Between Classroom Instructors and Academic Support Center) студенттің комбинаторлық, синергетикалық білімді меңгеру нәтижесіне әсер етіп, жеке оқу ... ... ... ... жасайды;
* оқытушылар мен академиялық қолдау көрсету орталықтарының кәсіби қызметкерлерінің байланыстылығы, студенттің нақты пән бойынша артта қалу жағдайларын, периферийлық, ... ... ... ... ... ... ... айналдырады;
- студент-студент әрекеттестігіндегі коллегиалдық бағдарламалар (пэр-тьютор, пэр-ментор), студентті университетте сақтап қалу (retention) мен ... ... ... дамыта оқыту ортасын қалыптастыруға мүмкіндік береді;
ҚР жоғары ... беру ... ... ... ... жүзеге асыруда білім берудің әдістері мен мазмұнын түбегейлі қайта қарастырылуда. Академиялық еркіндік, білім көлемін біріздендіру, ... ... ... үшін ... ... ... ... өзіндік жұмыстарының рөлі мен тиімділігін күшейту, білім алушылардың оқытушыларды таңдаудағы еркіндігі, білім беру бағдарламаларын меңгеруде ... ... ... ... ... сияқты мәселелер, студентке бағытталған гуманистік принциптерге негізделген оқыту ортасын қалыптастыруда ғана ... ... ... деп тұжырымдаймыз Оған қоса, кредиттік оқыту технологиясының талаптары, студенттен жоғары ұйымдасқан деңгейде дербестік, өз ... ... ... ... алу ... қажеттілігіне жоғары сұраныс туындатады. Ол үшін, студенттің білім алудағы ... ... , жеке оқу ... ... ... әсер ... жаңа ... технологияларды қолдануымыз қажет. Бұл жағдайда, АҚШ-тың академиялық қолдау көрсету бағытындағы тәжірибелері аса ... ... ... ... талдау, педагогикалық эксперимент жұмыстарының нәтижелері аңғартады. Сонымен ... оның АҚШ ... орын ... ... ... ... жан-жақты зерттеу, академиялық қолдау көрсету орталықтарының, студентке бағытталған ... ... әсер ... ... ... ... алу мақсатын анықтау, оқу пәндерінің мазмұнын нақтылау, мәнін түсінуге көмектесу, студенттің өздік жұмыстары мен ғылыми-зерттеу жобаларын орындауға ... ... оқу ... мен ... ... ... оқу ... немесе тақырыптары бойынша қосымша жеке-дара сабақтар өткізу; студенттік өмірге бейімдеу, жеке оқу траекториясын жүзеге асыруда бағыт бағдар беру, студенттерді ... ... ... ... ... айналысатыны анықталды. Кешенді түрде жүргізілетін эдвайзер, тьютор, ментор, ... - ... беру ... ... ... ... көрсету бағдарламалары арқылы АҚШ университеттері, студентің қажеттілігі мен жекетұлғалық, кәсіби дамуына бағытталған оқыту-тәрбие үдерісін қалыптастыруды мақсат етеді.
ҚР және АҚШ ... оқу ... ... ... ... ... ... талдаудың, АҚШ ғалымдарының академиялық қолдау көрсету бағытындағы нұсқаулары мен ... ... ... ... ... ... қолдау көрсету кешенін ұйымдастырудың құрылымдық-теориялық моделін негіздедік. Оның академиялық эдвайзер, бағыт-бағдар беруші курстары сияқты компоненттерін тәжірибеде апробациялау ... ... ... ... ... ... университет студенттеріне сапалы академиялық кеңес беру бағдарламасын жасау жұмыстары жүргізіліп, академиялық кеңес беру ... ... ... ... 1-ші курс ... атты модулдік арнайы курсын жүргізді. Педагогикалық эксперименттің қорытындысында, студенттердің жеке оқу траекториясын жобалауда ... ... ... ... ... ... академиялық қолдау көрсету іс-әрекетінің, білім алушылардың университетке дер кезінде бейімделуіне жағымды әсер еткенін ... ... курс ... кредиттік оқыту технологиясының талаптары мен философиясы, университет құрылымы, қызметтері, ... ... ... менеджменті. дәріске, практикалық сабақтарға дайындалу, оқу барысындағы проблемалық ... шешу ... мен ... ... ... ... мен ... студенттің жеке оқу траекториясы, студенттің жеке оқу жоспары жобалау ... және ... ... ... тақырыптарының өзектілігін атап көрсетті, осы тақырыптар бойынша білім деңгейлерінің артқанын растады, студенттер, академиялық ... ... ... ... алу ... ... оқу ... аса жауапкершілікпен жоспарлай бастағанын мәлімдеді. Бұдан, эдвайзерлердің бағыт бағдар беруші курс көмегімен білім алушылардың жеке оқу траекториясын саналы жобалауға әсер ... ... ... бағытындағы сапалы университеттік білім беру ортасының ұйымдастырылғанын аңғарамыз. Педагогикалық эксперимент жұмысының нәтижелері, ... ... ... ... ... ... ... талаптардың ескерілуі қажет екенін дәлелдеді:
* студентті оқыту үдерісінің басты тұлғасы ретінде ... ... пен АҚК ... ... әрекеттестік ұйымдастыру, онда адамгершілік құндылықтардың басымдылығы, еріктілік, икемділік, бірлесіп жұмыс атқару (кооперация), жекедараландыру, студенттің субъектік позициясын белсендіру, тең ... ... ... ... ... оқу ... ... әдістерін қолдану;
* әрбір білім алушының жекетұлғалық ерекшеліктері мен ... ... ... жеке мақсаттарына жетуде дербес оқу іс-әрекетін оңтайландыру;
* студенттің университетте академиялық жетістікке жетуіне, оның білім алу ... мен ... ... ... зор екенін түсіну;
* студенттердің қателіктері, жөнсіз қылықтары мен ... ... одан ... ... жасауға жетекші болу.
Диссертациялық жұмыстың теориялық талдау, педагогикалық экспериментінің қорытындыларынан, шетел тәжірибесінен бейімдеп енгізілген, отандық университеттердегі ... ... ... сияқты студенттердің жеке оқу траекториясын жүзеге асыруға қолдау көрсету бағдарламаларын жетілдіру мақсатымен келесідей ғылыми-әдістемелік тұжырымдар мен нұсқаулар береміз:
А) ... ... ... ... ... ... оқыту технологиясында эдвайзерлерді академиялық қолдау көрсетудің бөлігі ретінде ... оның іс- ... ... әсер ... ғылыми негізделген тұжырымдама жасау;
* қазақстандық эдвайзерлер ассоциациясын немесе белгілі бір кәсіби ұйымын құру, кеңес беру ... ... ... ... ... ... әкімшілік),университеттің академиялық қолдау көрсету ресурстарын қатыстыруға, кәсіби эдвайзерлер қауымдастығының бет - ... ... ... ... ... ... ... біліктілігін арттыру жүйелі жүзеге түрде жүргізілсе, олардың кеңес беру іс-әрекетінің сапасы артады, соның нәтижесінде студенттің максималды жекедаралануына алғышарттар ... ... ... ... жеке оқу ... қалыптастыруға әсер ететін кәсіби маман ретінде қарау, жоғары оқу ... ... жеке оқу ... жобалауға әсер ететін эдвайзер мамандарын даярлауға мүмкіндік береді.
* ғылыми-педагогикалық бағыттағы магистратура мамандықтарына академиялық эдвайзер, тьютор қызметі, аясындағы ... курс ... ... ... ... мектеп оқытушысының эдвайзер, тьютор ретіндегі іс-әрекетін кәсібилендіруге, жетілдіруге мүмкіндік береді.
* академиялық эдвайзердің әрбір ... ... ... ... қаржылық, әкімшіліу тұрғысынан жағдай жасау, оның әрбір студентке сапалы, жеке-дара кеңес беруіне мүмкіндік береді;
* ... ... ... ... ... ... алушылардың жеке оқу траекториясын жүзеге асыруға әсер ететін, академиялық қолдау көрсету әдістемесін жасау;
* ... ... ... ... оқулықтарда, академиялық кеңесші қызметінің мақсаты мен басты міндеттері, ... ... ... ... ... ... философиясы ғылыми-теориялық негізделіп, студенттің академиялық тәжірибесін қанағаттандыру жолдары бойынша нақты әдістемелік ұсыныстар, дидактикалық материалдар берілуі қажет.
Б) ... ... ... ... ... ... ... пэр-тьютор бағдарламасын енгізу, студенттердің оқу үлгерімін арттыруға мүмкіндік береді, жазғы семестрге қалған, немесе университеттен оқу ... ... ... ... санын қысқартады.
- университеттік ортада, кафедраларда оқу үлгерімі жоғары студенттер, магистранттар мен докторанттар қатарынан әртүрлі пәндерден ... ... ... ... ... ... әрекеттестікті дамытады;
- кафедраларда пэр-тьютор бағдарламасын ұйымдастыру, профессор-оқытушылардың әрбір студентпен жеке-дара жұмыс жасау уақытын ... ... ... ... ... ... психологиялық, әдістемелік, жарнамалық, техникалық жағынан тиімді ұйымдастырылуы, ... ... ... ... ... ... сенімділігіне әсер етіп, жағымды айналасының құруға жағдай жасайды.
Диссертациялық жұмыстың эмпирикалық мәліметтеріне талдау жасау, кредиттік оқыту технологиясында студенттің жеке оқу ... ... ... кері ... ... академиялық кедергілердің 4 тобын анықтадық: 1) Университетке бейімделу 2) Университеттің оқыту үдерісінде ... ... 3) ... ... ... ... 4) Университеттің білім беру үдерісінде таңдау жасау. Демек, бұл мәселелердің алдын алу үшін, 1,2 ... ... ... ... АҚШ-тың академиялық қолдау көрсету барысындағы озық тәжірибесі ретінде қарастырылған, академиялық эдвайзер, тьютор қызметтерінің іс-әрекетін отандық университеттерде белсендіруді, пэр - ... пэр- ... ... - бағдар курстары және т.б. сияқты академиялық қолдау көрсету компоненттерін оқу ... ... ... ... ... ... ... студенттерге академиялық қолдау көрсету тәжірибесіндегі ғылыми-теориялық материалдарға сүйене отырып, отандық университеттерде білім алушыларды кредиттік оқыту технологиясына ... ... ... академиялық кедергілерінің алдын - алу, жеке оқу траекториясын саналы қалыптастыру мақсатымен академиялық қолдау көрсету ... ... үшін ... ғылыми -теориялық нұсқаулар береміз:
* студенттерді білім алудың өтпелі кезеңдерінде, жауапкершілікпен шешім ... ... ... академиялық қолдау көрсету бағдарламаларымен қамтамасыз ету қажет.
* ... ... ... ... ... алуға бағытталған АҚК орталықтарын ұйымдастыруда, жоғары оқу орнының студенттік контингентін ... ... ... ... студенттерінің қажеттіліктері мен академиялық кедергілер тобын анықтау негізінде, академиялық қолдау көрсету ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру - университеттің саясаты мен ерекшеліктерін, профессор-оқытушы құрамының, студенттердің ұсыныстары мен көзқарастарын ескеруді қажет етеді;
* ... ... ... ... ... ақпараттық - коммуникациялық құралдарды, университеттік сайттарын қолданып, оның білім алушылардың оқу үлгеріміне ... ... ... ... ... ... кадрларының біліктілігін арттыру қажет.
* пэр-тьютор қосымша сабақтары белсенді оқыту формасы ретінде парадигмасы аясында жүзеге асуы тиіс.
* ... ... ... ... ... ... үшін ... by teaching), -(to teach is to learn twice) сияқты ... ... ... ... ... ... ... негізделген адамгершілік, толеранттылық қарым-қатынасын қалыптастыратын пэр- ментор бағдарламасын енгізу қажет;
* ... ... ... ... жеке оқу ... саналы қалыптастыруға әсер ететін бағыт-бағдар курстарын бірінші курс студенттеріне міндетті оқу компоненті ретінде оқу жоспарына енгізу қажет.
Қазақстанның жоғары білім беру ... АҚК ... ... теориялық, тәжірибелік, әкімшілік, ұйымдастырушылық тұрғысынан алғышарттар жасалған, соған сәйкес жоғарыда берілген ғылыми-теориялық тұжырымдар мен нұсқауларды ескере отырып, ... ... ... ... ... кешенін жүзеге асыру қиындыққа соқпайтынын атап кету қажет [171].
Американың моделінің негізінде, болашақ мамандарға академиялық қолдау көрсету кешенінің ұйымдастырылуы, университеттің ... ... ... ... ... оқу орындарының Болон үдерісінің талаптарын толыққанды орындауға, университеттің миссиясы мен құндылықтарына сай, тұтас ... ... ... ... ... ... сапасын арттыруға институционалдық саясат арқылы білім алушылардың аудиториялық және аудиториядан тыс өздігінен білім алу тәжірибесін жетілдіруге, басқаруға, инновация мен өзгерістерге, ... ... ... АҚК мамандарын дайындауға, университеттегі оқу үдерісіне байланысты студенттер, ... ... ... ... қалыптастыруға, профессор-оқытушылар құрамына қатысты: профессор-оқытушылардың әрбір студентпен ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруға басшылық етуге, студенттерге академиялық қолдау көрсету саласы бойынша білімін толықтыруға, жаңа бағыттағы ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуге, білім ... ... ... ... ... ... ... студенттің университеттік тәжірибесін мазмұнды етуге, студенттік өмірге бейімдеуге, студенттің білім алу ... ... ... ... біліктермен қаруландыруға, білім алушылардың іс - әрекетінде ... ... ... ... алу, жеке оқу ... мен ... келешегінде белсенділік, жауапкершілік, бастамашылық (инициатива) сияқты қабілеттердің ... оқу ... ... ... оқу - ... ... ... сайып келгенде кредиттік оқыту технологиясында білім алушылардың жеке оқу траекториясын саналы қалыптастыруға жағымды әсерін тигізеді деп ... ... ... беру кеңістігінде студенттерге академиялық қолдау көрсету кешенінің АҚШ-тың университеттерінде маман даярлаудың замануи талаптарымен сай жүргізілетін озық ... ... ... ... ... қолданудың басты мүмкіндіктері мен бағыттары теориялық жүйеленіп, зерттеу нәтижелері отандық білім беру ... ... ... ... оқыту технологиясының ерекшеліктеріне бейімдеу, олардың ақпараттық хабардарлығы мен академиялық сауаттылығын арттыру, жеке оқу траекториясын ... ... ... әсер ... бағдарламалардың ұйымдастырылу деңгейінің төмендігін көрсетті. Студентке кредиттік оқыту технологиясында академиялық қолдау көрсетудің мазмұны, технологиялары, әсер ету ... ... ... формалары туралы шетел тәжірибесінен ғылыми негізделген ұсынылымдардың болмауы бұл жұмыстың практика жүзінде реподуктивті сипат алатынын және жоғары оқу ... ... шет ... ... ... ... ... білім беру теориясы мен практикасындағы осы кемшіліктердің орнын ... ... ... ... ғылыми қорытындылар мен нәтижелерді былай жинақтауға болады:
* ҚР жоғары білім беру жүйесін реформалау мен жетілдірудегі кездесетін мәселелерді шешу ... АҚШ ... ... алушылардың жекетұлғаға бағытталған оқыту ортасын қалыптастырудағы бірнеше ғасырлық тарихы бар озық ... атап ... ... ... ... ... ... бағытын (Student Academic Support Services) жан-жақты талдау, оны бейімдеп тәжірибеге ендірудің қажеттілігі расталды.
* АҚШ-тың жоғары білім беру ... ... ... ... ... ... тарихи тұрғыдан қалыптасуының төрт кезеңі (1. Ағылшын отаршылдық кезеңінде алғашқы университеттердің қалыптасуы (1636- 1840), 2. Диверсификация 1850- 1890 жж, 3. ... даму ... ... 4. ... ... беру ... ... 1960- қазіргі кезеңге дейін) анықталып, бұл мәселелер оның қазіргі таңдағы университетте алатын рөлін жете түсінуге мүмкіндік берді.
* АҚШ-тың жоғары ... беру ... ... ... ... ... ... негізінде, американдық ғылыми әдебиеттердегі студенттерге академиялық қолдау көрсету ұғымына теориялық талдау жасалып, деген авторлық анықтама берілді.
* ... ... ... ... ... ... ... моделдері талданып, оның жоғары білім беру жүйесінде сұраныста болуының себептері (студент білімін бағалауға қойылатын жоғары ... ... ... ... айқындалды.
- Студенттерге академиялық қолдау көрсетудің теориялық-концептуалдық тұжырымдамасымен, АҚШ университеттерінде қалыптасқан АҚК орталықтарының үздік тәжірибелерін қарастыру арқылы, студенттердің білім алу ... ... ... ...
- ... қолдау көрсету орталықтарының бағдарламалары (академиялық эдвайзер, тьютор, ментор, бағыт-бағдар беруші курстары) оқыту-тәрбие ... ... ... ... ... жеке оқу ... мен білім алушы ретіндегі белсенділігін қалыптастырудың бірден бір механизмі ретінде теориялық тұрғыдан негізделді.
- Салыстырмалы- ... ... ... ... мен ... ... ... отырып, Қазақстан және АҚШ университеттеріндегі академиялық эдвайзер, тьютор бағдарламаларының жүзеге асуына ... ... ... АҚШ тәжірибесін негізге ала отырып, университет студенттеріне академиялық қолдау көрсету кешенін ұйымдастырудың ... ... ... Cтуденттерге академиялық қолдау көрсету моделінің, академиялық эдвайзер, бағыт-бағдар курстары компоненттері, университет студенттерінің ... ... ... ... ... ендіріліп, оның тиімділігі тәжірибелі-эксперименттік жұмыс барысында тексерілді.
- АҚШ - тың ... оқу ... ... ... ... ... ... ҚР университеттеріне ендіруге басшылыққа алатын теориялық - әдістемелік нұсқаулар жүйесі берілді.
Зерттеу нәтижелерін нақты пайдалануға төмендегідей ұсыныстар жасауға ... АҚШ - тың ... ... көрсету тәжірибесінен өңделіп, қазақстандық кредиттік оқыту жүйесіндегі студенттердің жеке оқу траекториясын қалыптастыруда кезіктіретін білім алушылардың академиялық кедергілерінің алдын-алу мақсатымен ұсынылған ... ... және оның ... ... ... ... курс бағдарламалары университеттік ортада академиялық қолдау көрсету кешенін ұйымдастыруда бағыт-бағдар береді;
- ... ... ... ... ... ... жетілдіруге, осы бағыттағы жаңа зерттеулер жүргізуге негіз бола алады;
- шетелдік және салыстырмалы педагогика ... ... ... ... ... ... ... болады;
Зерттеу проблемасы күрделі болғандықтан, оның барлық салаларын жеткілікті дәрежеде қамту мүмкін емес, сондықтан қарастырылып отырған ... ... ... ... ... ... ... АҚШ-тың білім беру жүйесіндегі АҚК кешенінің үздіксіз білім беру жүйесіндегі ерекшеліктері, АҚК бағдарламаларын нақты, ... ... ... ... ... АҚК ... ұйымдастыруда ақпараттық-технологиялық құралдарды пайдалану және т.б. мәселелері арнайы зерттеуді талап етеді.
ПАЙДАЛЫНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* ҚР-да 2011-2020 ... ... ... ... ... бағдарламасы // http: www.edu.gov.kz.
* Кусаинов А.К. Система высшего образования в США. В кн.: Сравнительная педагогика: учебник для педагогических ... - ... 2005. - ... ... Д.А. ... в США // Иностранный язык в школе. - 2006. - ... - ... ... А.Б. ... ... ... США // ... Национальной академии наук Республики Казахстан. - 2007. - С.74.
* Досыбаева Г.К. ... ... ... образования США: дис... к.п.н. 13.00.01- Алматы, 2009.- 135 с.
* Рахимбек Х.М.,Токтыбаева К. Система ... США. В кн.: ... ... ... ... характеристика, структура / под ред. А.К.Кусаинова. - ... ... 2004. - 160 ... ... С. И. Вопросы образования и воспитания в ... ... США: ... ... 13.00.01. - М., 1987. - 150 с.
* Кенесарина З. У. ... и ... ... ... США: ... ... 13.00.01. - Алматы, 2001. - 388с.
* Искакова А. О. Становление и развитие частных школ ... ... ... ... ... 13.00.01. - Алматы, 1998. - 27с.
* Назарбаев Н. Лекция в Евразийском ... ... ... ... 27.05.2006г. К экономике знаний через инновации и образование.
* Назарбаев Н. Стратегия ... ... ... и ... ... - ... ТОО ... 2009. - 264 с.
* Назарбаев Н. Лекция в . ... ... ... ... и ... - ... ... Казахстана в XXI веке.
* Асанов Н., Калдияров Д.А., Минажева Г.С. Организация образовательного процесса на основе кредитной технологии ... Г.А., ... З.Л., ... Ж.Д. и др. - ... ... 2004.- ... Атыханов А. О многоуровневой структуре высшего и послевузовского профессионального образования Казахстана // Высшая школа Казахстана.- 2002.- № 4.- 25-30 ... ... ... ... обучения в Казахстане / С.Б. Абдыгаппарова, Г.К. Ахметова, С.Р. Ибатуллин, А.А. Кусаинов, Б.А. Мырзалиев, С.М. Омирбаев; под ... Ж.А. ... Г.Н. ... Б.С. ... ... Қазақ университеті, 2004.- 198б.
* Абдыманапов C. ... ... ... в вузе // Еуразия университеті.- 2004.- № 4,5 (тамыз- қыркүйек) .- 2-3 ... ... ... ... ... в ... на основе кредитной технологии: методические указания для преподавателей / Дадабаев Ж.Д. и др.- Алматы: Қазақ университеті, ... ... А.А. и др. ... ... ... и ... ... обучающихся по кредитной системе обучения.- Алматы:КазГАСА, 2003.-28с.
* ... Ю.В. ... ... ... к ... ... образования в США и России : автореферат дис. ... к. п. н.: ... ... 2005.- ... ... А. М. ... ... преобразованиями в высшей школе США на рубеже XX и XXI веков : автореферат дис. ... д. п. н.: ... ... 2009.- 37 ... Сунцова М. С. Современные тенденции развития профессионально-педагогической подготовки ... ... в США, ... и ... : организационно-педагогические аспекты: дисс.... к. п. н.: 13.00.08.Казань, 1999.- 172 с.
* Каверина Э.Ю. ... ... ... США: структура и классификация // США. Канада: экономика, политика, ... - 2004. - № 7. - С. 20-72.
* ... О.В. ... ... ... ... ... образования в США: дисс. ... к. п. н.: 13.00.01.- Казан, 2001.- 146с.
* Ширикова А. В. Целеполагание высшего образования США в ... ... ... ... ... п. н.: ... ... 2007.-170 с.
* Широкова М. В. Ведущие тенденции управления качеством педагогического образования в США : ... дис. ... к. п. н. ... 2010.- 25 ... ... М. А. ... оценки качества высшего образования в России и США: сравнительный аспект : на примере дисциплины "Иностранный язык" : дисс ... к.п.н.: ... ... 2006.- 264 ... ... М. В. ... ... в условиях развития миграционных процессов : на материале России и США : ... дис. ... д. п. н.: ... ... 2009.- 48с.
* ... О. ... ... ... эволюции непрерывного образования в России, Великобритании и США: Компаративистский анализ: автореферат дис. ... к. п. н.: 13.00.01.- ... 2005.- 23 ... ... Н. ... и ... ... содержания обучения в высшей школе США : дис ... к. п. н.: ... ... 1990.- 225 ... ... Г.В. Сравнительная характеристика стандартов высшего языкового образования в России и США : На примере неязыковых вузов: автореферат дис. ... к. п. н.: 13.00.08 .- ... 2004.- ... ... Л. С. Сравнительный анализ высшего образования в России и США : ... дис. ... к. п. н.: ... ... 2006.- 20 с.
* Лазарева И.Н. Теория и практика интеллектуально-развивающег обучения в современной высшей школе США: ... дис. ... к. п. н.: ... 2012.- 24 ... ... А.М. ... ... в ... США: автореферат дис. ... к. п. н.: 13.00.01.-СПб, 2011.-22 с.
* Малкова Н. В. ... - ... ... ... ... педагогической подготовки будущих учителей в США : дисс. ... к. п. н.: 13.00.01.- Владимир, 2008.- 192 с.
* ... Н. ... ... ... будущего учителя в высшей школе США: дис ... к. п. н. : 13.00.01.- Москва, 1996.- 181 с.
* Хатюшина А. А. ... и ... ... квалификации учителей США : автореферат дис. ... к. п. н.: 13.00.08 .- Москва, 2007.- 20 с.
* ... М. Ш. ... ... ... ... ... ... в России и США:На примере обучения английскому языку на неязыковых факультетах вузов: ... к. п. н.: ... ... 2004.- 251 ... ... Ж. О. Профессионально-педагогическая подготовка будущих учителей в школах профессионального развития США : автореферат дис. ... к. п. н.: 13.00.01.- ... 2007.- 22 ... ... Д.Н. ... ... в ... ... США: автореферат дис. ... к. п. н.: 13.00.01.- Волгоград, 2000.- 22 с.
* Коренькова О. В. Пути ... ... ... ... в ... ... США: дисс. ... к. п. н.: 13.00.01.- Москва, 2009.- 174 с.
* Роман Р. М. Формирование педагогического мастерства ... ... в ... ... США : автореферат дис. ... к. п. н.: 13.00.01.- Москва, 2007.-24 с.
* ... Н.И. ... ... ... высшей школы США: дисс. ... к. п. н.: 13.00.08.- Белгород, 2000.- 1999 ... ... Л. Е. ... ... в ... ... будущего педагога в высшей школе США. автореферат дис. ... к. п. н.: 13.00.09.- ... 2000.- 22 с.
* Rudolph F. The American college and ... A history. -New York: Knopf, 1965.- 334 p.
* Thelin J.R. A history of American Higher ... 2nd ... The John Hopkins ... Press, ... p.
* Thelin J.R. ... overview of American higher education. In S.R. Komives. D.B. Woodard Jr., & Associates (Eds.), Student ... A handbook for the ... Forth Ed.- San ... Jossey Bass, 2003.- P. ... Rentz A.L. Student affairs: A ... heritage (American College Personnel Association Media Publication № 40, 2nd ed.) Lanharn, MD: University press of America, 1994.- 421 p.
* Tinto V. ... as ... Taking Research on Student ... ... Review of Higher ... 1998.- №20.- P. 167-177.
* Hurst J. C, Jacobson J. K. Theories Underlying Students Needs for Programs In M. J. Barr and L. A. Keating (eds.), // ... ... Student Service ... ... ... for Practitioners.- San Francisco: Jossey-Bass, 1985.- P. 126-156
* Creamer D. G., Creamer E. G. Practicing Developmental Advising: ... Contexts and ... ... //NACADA ... 1994.- №74 (2).- P. ... ... D. Student Services: A Broad View. In M. Beede and D. Burnett (eds.), Planning for Student ... Best ... for the 21st Century. Ann Arbor.- Mich.: Society for College and ... ... 1999.- 546 p.
* Finn J. D., Rock D. A. Academic success among students at risk for school failure // Journal of Applied ... 1997.- № 82.- P. 221-234.
* Astin, A. W. Achieving Educational ... A Critical ... of ... and ... in Higher ... San ... ... 1985.- 334 p.
* Arnold K. , Kuh G. D. What Matters in Undergraduate Education? Mental Models, Student Learning, and Student ... In E. J. Whin (ed.), Student Learning as Student Affairs Work: ... to Our ... -Washington, D.C.: National Association of Student Personnel ... 1999.- 296 p.
* Beede M., Burnett D. Planning for Student ... Mich.: Society for College and ... ... 2000.- 328 p.
* ... B.B. A developmental view of academic advising as teaching //Journal of College Student Personnel.- 1972.-№ 12.- P. 12-17
* O'Banion T. An academic advising model // Junior college ... 1972.- № 42 (6).- P. ... Frost S.H. ... and ... ... for Academic ... In V.N. Gordon & W.R. Habley, (Eds.), Academic ... A Comprehensive Handbook. - San Francisco: Jossey Bass, 2000.- 380 p.
* Habley W.R. The status of academic ... Findings from the ACT sixth national survey.- ... KS: National Academic Advising ... 2004.- 413 p.
* Goodlad S., Hirst B. Peer ... A guide to learning by ... London: Kogan, 1989.- 290 p.
* Reid E.S. ... peer mentors: Mentor education and support in the composition program // Composition Studies.-2008.- № 36 (2).- P. 51 - 79
* ... E., ... P. How college affects ... a third decade of ... Jossey Bass: San Francisco, 2005.- 437 p.
* Light R. J. Making the most of college:Students speak their minds. ... ... ... Press, 2001.- 397 p.
* Saunders D. Peer tutoring in higher ... // Studies in Higher Educarion.- 1992.- №17.- P. 211-218
* Кусаинов А.К., ... М.Т. ... и ... ... педагогики.- Алматы, 2008.- 96б.
* Анарбек Н. Сравнительное ... в ... ... ... ... ... серия "Пед.науки>>.-2011.-№ 3(34).-C.43-49
* Шривер Йюрген. Предметный дуализм сравнительной педагогики // Перспективы. Вопросы образования. - М.: ЮНЕСКО. - 1990. - № 3. - С. 85-104.
* . ... Н. ... ... ... пособие.-М., 2007. - 136 с.
* Джуринский А. Н. ... ... в ... ... ... пособие. - М., 2004. - 240 с.
* Вульфсон Б.Л. Предмет и ... ... ... // ... ... сравнительной педагогики. - М., 1991. - 93 с.
* Малькова З.А. Особенности организации педагогических ... ... в США // ... - 2002. - № 6. - С. 89-95.
* ... В. А. ... ... ... и образование за рубежом. - М.: Новое знание, 2004. - 224 с.
* Cowley W.H., Williams D. ... and ... roots of American higher ... New York: Garland, 1991.- 460 p.
* Sheldon H.D. Student life and customs. In L.A. Cremin (Ed.), American ... It's men, ideas, and institutions. New York: Adro Press, 1969.- 320 p.
* American Council on Education. The student personnel point of view In A.L. Rentz (Ed.), Student Affairs: A ... heritage ... College ... ... Media ... 1994a .- № 40.- P.66-77.
* Williamson E.G. Student personnel services in colleges and ... New York: ... 430 p.
* ... J., Willis R., Higher ... in ... New Brunswick: Transaction Publishers, 2002.- 436 p.
* .National Council for Opportunity in Education (1999). TRIO ... ... June 4, 2013 from ... Upward Bound. (1993). Biennial ... report. ... June 4, 2013, from ... Marsden George M. The Soul of American University: From ... ... to ... ... San ... Jossey Bass, 1994.- 462 p.
* Carnegie ... for the Advancement of Teachin Campus life: In search of ... ... NJ: ... University Press, 1990.- 190 p.
* NACADA (2006) NACADA concept of academic advising. Retrieved June 4, 2012 - from the NACADA ... of Academic Advising ... web site: http:// ... National Survey of Student ... The NSSE 2011 report: National ... of effective educational practice.- Bloomington, Indiana: Indiana University Center for Postsecondary ... 2011.- 259 p.
* . Astin A. Student ... A ... theory for higher ... // Journal of College Student ... 1984.- № 25, P. 297-308
* Tinto V. Dropout from higher education: A theoretical synthesis of recent research //Review of ... ... 1975.- №45.- P. 89-125
* Bowen H. R. ... in ... The ... and Social Value of American Higher Education.- San Francisco: Jossey-Bass, 1977.- 229 p.
* Tinto, V. Learning better ... The impact of learning ... on student success. ... July 6, 2012, from ... Magolda B., Defining and Redefining Student Learning. In E. J. Whitt (ed.), Student Learning as Student Affairs Work: Responding to Our ... ... D.C.: National ... of Student ... ... 1999b.- 349 p.
* American Association for Higher Education, American College Personnel Association, and National ... of Student ... ... Powerful ... A Shared Responsibility for Learning. 1998. [http://www.aahe.org/teaching/tsk_force.htm]. Feb. 25, 2012.
* Winston R. В., Counseling and Helping Skills. Student ... Handbook for the ... (4th ... ... ... 2003.- 564 p.
* Filing T. W , Brown S. J. ... ... and Student Affairs Practice. The Professional Student Affairs Administrator: Educator, Leader, and Manager.- New York: Brunner-Routledge, 2001.- 567 p.
* Finn J. D., Rock D. A. Academic success among students at risk for school failure // Journal of Applied ... 1997.- № 82.- P. 221-234.
* Astin A. W. What Matters in College? Pour Critical Years ... San ... ... 1993.- 370 p.
* Gullat Y., W. Jan. How do ... academic outreach programs impact ... among ... students? A white paper for the Pathways to College ... Boston: Pathways to College Network, 2002.- 457 p.
* Habley W. R. Current ... in academic ... //In: V. N. Gordon and Habley W. R. and ... (Eds.).- Academic ... A ... ... San ... Jossey-Bass.- 2000.- P. 35-43
* Cooper D., Healy M. A., Simpson J. Student ... through ... Specific changes over time // Journal of College Student ... 1994.- № 35 (2).- P. 98-102.
* Thorpe M. ... learner support: The challenge of collaborative on-line learning // Open ... 2002.- ... pp. 105 - ... ... F., ... (2006). MCCCS ... learning communities.Retrieved July 5, 2013, from http://www.mcli.dist.maricopa. edu/ilc/ momograph/index.html.
* Bean J. P. Why students leave: Insights from research // In D. Hossler, J. P. Bean, & ... (Eds.), The ... ... of college enrollments.- San Francisco: Jossey-Bass,1990.- P. 170 - 185
* Boylan H., Bliss L. Program components and their ... to student // Journal of ... ... 1997.- № 20(3).- P. 2 - 6.
* McMurray A., Sorrells D. Student services and the college ... Some ideas for ... // College Student ... №41(4).- P. 1218 - 1223.
* Andrepont-Warren K. Advising perceptions in SSS. doctoral dissertation.- Louisiana State University, Baton Rouge, Louisiana, 2005.- 174 p.
* ... Standard ... of ... - ISCED 2013 // UNESCO ... for ... 2013.- ... ... D.S. Academic advising: Increasing student retention: Effective programs for practices for reducing the dropout rate.- San Francisco: Jossey-Bass, 1985.- 263 p.
* Kuh G. D., N. Vesper Do ... enhance or detract from student ... // Research in Higher ... 2001.- № 42.- P. ... Caren ... The Role of student support services in ... student ... and its impact on student perceptions and academic experiences. doctoral dissertation, Graduate School of Clemson ... 2010.- 160 p.
* Vivian C. Advising the at-risk college student // The ... Forum.- 2005.- № 69(4).- P. 336 - 351.
* American ... of Colleges and Universities, Student success in state colleges and universities: A matter of culture and leadership // A report of the ... rate outcome study.- ... DC, 2005.- 180 ... Burnett D., Oblinger D. ... in Student ... Models and Blending High Touch / High Effect. Ann Arbor.- Mich.: Society for College and ... Planning, 2002.- 325p.
* Pellicciotti B., Agosto-Severa A., Bishel M. A., ... P. ... Service ... In Person and on the Web. In D. Burnett an D. Oblinger (eds)., ... in SS: Planning for Models Blending High /Touch and High/ Tech . Ann Arbor.- Mich.: Society for College and ... Planning, 2002.- 445 p.
* Ramos M., Vallandingham D. Student Development Model as the Core to Student Success. In M.Beede and D. Burnett (eds)., Planning for Student ... Best ... for the 21st Century. Ann Arbor, Mich.: Society for College and ... ... 1999.- 325 p.
* American ... for higher Education, American College Personnel Association, National Association of Student Personnel Administrators. Powerful Partnerships: A Shared ... for ... 1999. ... Jan. 2002
* Gardner J. N., Vander Veer G. The Senior Year ... ... Integration, Reflection, Closure, and Transition. San Francisco: Jossey-Bass, 1998.-279p.
* ... Ж.Е. ... ... ... беру ... ... ... студенттерге академиялық қолдау көрсетудің негізгі компоненті ретінде // С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік ... ... 17-26 ... Reinarz A.G. ... academic advising // In V.N. Gordon & W. R. Habley (Eds.), Academic ... A comprehensive handbook.- SanFancisco: Jossey-Bass, 2000.- P. 210-219
* King M.C. Academic advising, retention, and ... In M.C King (Ed.) Academic ... ... and ... services for student success. New ... for ... ... San Francisco: Jossey-Bass, 1993.- 82 p.
* Chickering B.B. Education and Identity.- San Francisco:JB,1969- 326p.
* Self C. Advising ... ... ... ... and other staff // In Gordon, V. Habley W, & ... ... ... A comprehensive handbook. Second Edition.- San Francisco: Jossey- Bass, 2008.- P. ... Appleby D. The ... ... part II. The Mentor, 2001, 3(1). ... from ... Martha K. Hemwall, Kent C. Trachte Academic Advising as ... 10 Organizing Principles // NACADA Journal Volume.- 2005.- №25 (2).- P. 74-83
* Light R. J. Making the most of ... speak their minds.- ... ... ... Press, 2001.- 278 p.
* Jennifer L. Bloom. ... Advising ... 2006.- 25p. http://www.appreciativeadvising.net
* Ramzan Ali Khuwaja. Facilitating ... ... using multiple models of the domain. - doctoral ... - Chicago, ... 1994.- 135 p.
* Center for Prevention Research and ... (2009, ... ... ... Tutoring programs. Retrieved from http://www.cprd.illinois.edu/ files/ResearchBrief_Tutoring_2013.pdf
* K.Topping. Effective peer tutoring in further and higher education: a typology and review of the ... // Higher ... № 32.- Р. 321 - ... Terrion ... L. Dominique. A taxonomy of the characteristics of student peer mentors in higher ... findings from a ... review // ... and ... 2007.- № ...
* ... Ж.Е. Tutoring as a ... Student Support Services in American Higher Education // Развитие системы педагогического образования в контексте глобализационных процессов: материалы международной научно-педагогической ... ... 2012.- ... ... Inc. (2006). Student success in ... math: ... to overcome a primary barrier to retention. Retrieved from ... ... Turkel S., T. ... Peer Tutoring and ... as a Drop-Out ... Strategy // Clearing House.- 1986.- № 60.- p. 68-71.
* Falchikov N. An experiment in same-age peer tutoring in higher ... some ... ... the ... experience of tutoring or being tutored, // in Goodlad, S. and Hirst, B. (eds.), Explorationsion Peer ... Oxford: ... 1990.- P. 221-245
* Janet W. Colvin. Peer tutoring and social dynamics in higher ... // ... & Tutoring.- 2007.-№. 2.- P. 165 - 181
* Абдыхалыкова Ж.Е. The impact of student support services programs on academic success and ... for at- risk students in American higher ... // ... ... ... ... ... 2012.-№ 5.- 217-224 б.
* Saunders D. Peer tutoring in higher education // Studies in Higher ... 1992.- №17.- P. ... Gardiner M. Making a ... Flinders ... ... scheme for early career women ... ... Staff Development and Training Unit, 2005.- 390 p.
* Payne S.C., Huffman A.H. A ... ... of the ... of mentoring on organizational commitment and turnover // Academy of ... ... №48 (1).- P 158 - ... Reid E.S. Mentoring peer mentors: Mentor education and support in the composition program // ... ... 36 (2).-P. 51 - ... Daloz L.A. ... teaching and ... Realizing the transformational power of adult learning experiences.- San Francisco, CA: Jossey Bass, ... p.
* David W. King, ... Advising ... ... ... and Other Issues.- San ... CA: Jossey ... p.
* Kram K.E. Mentoring at work.- Glenview, IL: Scott, Foresman, 1985.- 280 p.
* Абдыхалыкова Ж.Е. АҚШ университеттеріндегі ... ... асу ... // Қазақстан Білім және Педагогика ғылымының тарихы: ... және ... атты ... ... ... ... материалдары.- Астана.- 2013.- 143-148б.
* Janet W. Colvin, M. Ashman. Roles, Risks, and Benefits of Peer ... ... in Higher ... // ... & Tutoring: Partnership in Learning.- 2010.- №18.- P. 121 - 134
* Shalgynbaeva K.K., Abdykhalykova Zh.E. // ... book. ... Center for ... and ... USA.-2012.- 144-146
* Nelson R. B., Scott T. B., Bryan W. A. Precollege characteristics and early college experiences as predictors of freshman year ... // Journal of College Student ... 1984.- № 25(1).- P. 50-54.
* Kuh G. D. What student ... data tell us about college ... Peer Review.- 2007.-№ 9 (1).- P. 4-8.
* Tinto V. Taking retention ... ... the first year of college // National Academic Advising ... ... 19 (2).- Р.5 - 9.
* Stephen R. P. , Randy L. Swing. Understanding how first year seminars affect ... // Research in Higher ... ... 47.- P. 212-235
* Arezu Kazemi ... College Student Success: the role of first year success courses and peer mentoring .- doctoral ... - ... of Arizona, 2012.- 175 p.
* ... К.К., ... Ж.Е. ... college student success in American Higher ... The role of first year success courses and peer mentoring // Бюллетень лаборатории математического, естественнонаучного образования и ... ... ... ... ... том 2).-Москва.- 2012.- 260-264стр.
* Международные проекты в области образования: сравнительные ... в ... ... ... // ... образование сегодня. - 2004. - №7. - С.32-36.
* Капранова В. А. ... ... ... и ... за ... - М.: ... ... 2004. - 224 с.
* Ахметова Г.К., ... А.К. ... ... ... ... ... ... образования в Казахстане // Совершенствование качества высшего образования в свете Болонского процесса.- ... ... ... ... ... В.Г. ... ... - М., 1995. - 225с.
* Джуринский А.Н. ... ... ... в ... мире // ... - 2004. - № 3. - С.83-92.
* U.S. Department of Education, National Center for ... ... Digest of ... ... 2011 (NCES ... Washington, DC
* Shalgynbaeva K.K., Abdykhalykova Zh.E. American Student Support ... ... ... impact of student involvement on retention and achievement // Зерттеуші- Исследователь.- ... .- ... ... ҚР ... ... ... ... жылдарда арналған мемлекеттік бағдарламасы. 2010ж. // htpp: www.edu.gov.kz
* ҚР Білім заңы. 2007ж. // htpp: www.edu.gov.kz
* Кред. ... ... ... оқу ... ... ... ҚР Білім және ғылым министрінің № 152 бұйрығы 2011ж. www.edu.gov.kz
* Абдыхалыкова Ж.Е. Учебно-консультационные центры при университетах как ... ... ... ... ... в ... ... США // Achievement of high education: Материали за 8-а международна научна практична конференция, (том 15 ).- ... ... ... стр.
* Афанасьев В.Г.Общество: системность, познание и управление.-М:. Политиздат,1988.-335с.
* Веников, В.А. Теория подобия и моделирования: (применительно к задачам ... .-М.: ... ... 1984.- ... ... Б.А. ... и ... репезентаии.-М.: Альтекс, 2000.-147с.
* Конержевский Ю.А. Что должен знать директор школы о системах и системном подходе.-Челябинск,1987.- 234 ... ... Ф.Ф. ... подход и возможности его применения в педагогических исследованиях //Советская педагогика.1970.№9 .- с. 103-106
* Кузьмина, Н.В. Стратегия развития системы акмеологических наук // ... ... ... ... ... ... И.Б. ... в информационный мир.-М.,1991
* Штофф В.А. Моделирование и философия.-Л.: Наука, 1970
* Реан А.А., Бордовская Н.В., ... С.И. ... и ... СПб: Питер, 2006.-432.: ил.- (серия ).
* Галиев Т. Системный подход к ... ... ... ... Ғылым, 1998.-303с.
* Коммюнике Конференции европейских министров,ответственных за высшее образование Левен / Лувен ла Нев, 28 - 29 апреля 2009 года ... ... Zh.E. A progress Report of ... ... Student ... Course for First Year Students at the Eurasian National University // World Applied Sciences Journal №20 (Special Issue of Pedagogy and ... 2012.- 35-38 ... ... J.D. The IDEAL Problem Solver.- New York: Freeman, 1993
* Thompson - Grove G. ... ... ... IN: Harmony School ... Center. National School Reform ... 260 p.
* Машкова, Т.В. Выбор студентами индивидуального образовательного маршрута в ... ... ... ... ... Кемерова, 2006.-209 с.
* Змеев С.И. Основы андрогогики.- М.: Флинта, 1999.- 123с.
* ... А.Г. ... ... ... ... ... ... в условиях высшего профессионального образования. дисс. д.п.н..- СПб., 2002.- 310 ... ... ... ... ... ... ... туралы оқытушы -эдвайзерлердің ақпараттық хабардарлығын анықтау сауалнамасы
Құрметті оқытушылар! Болашақта білім беру ... мен ... ... ... үшін біздің бірқатар сұрақтар бойынша Сіздердің пікірлеріңіз білуіміз маңызды. Төменде берілген сұрақтарға нақты, әрі ашық жауап берулеріңізді сұраймыз.
1. ... ... ... ... жеке оқу ... ... жүзеге асыруда академиялық кедергілерді кезіктіреді ме?
А) иә
Б) жоқ
2. Педагогикалық іс-әрекетіңізде студенттің академиялық ... ... өз ... ... ... иә
Б) жоқ
3. Студенттің академиялық мәселелерін шешуге атсалысу үшін қажетті кәсіби біліміңіз жеткілікті ме?
А) иә
Б) жоқ
4. Оқу ... ... ... ... ... шешу мақсатымен арнайы курстарды енгізу қажет пе?
А) иә
Б) жоқ
5. Осы бағыттағы арнайы ... ... ... ... ... кедергілерін шешуге белсенді атсалысасыз ба?
А) иә
Б) жоқ
ҚОСЫМША Б
Кредиттік оқыту технологиясында академиялық кедергілер туралы ... ... ... ... ... алу ... ... қиындықтарды кезіктіресіз бе?
А) Иә
Б) Жоқ
В) Білмеймін
2. Академиялық мәселелерді шешу үшін арнайы қолдау көрсету, немесе дербес шешу ... ... ... қажет пе?
А) Иә
Б) Жоқ
В) Білмеймін
3. Білім алуда көрініс табатын академиялық мәселелерді шешуге тырысасыз ба?
3.1 Дербес
А) Иә
Б) ... ... ... ... ... ... ... Интернет желісінде
А) Иә
Б) Жоқ
В) Білмеймін
3.4 Басқа студенттер, туыстарымнан көмек ... ... ... ... ... ... ... Иә
Б) Жоқ
В) Білмеймін
4. Академиялық қиындықтарды шешу үшін дағдыларыңыз жеткілікті ме?
А) Иә
Б) Жоқ
В) Білмеймін
ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... бағыттарын айқындау мақсатымен білім алушылармен жүргізілген сауалнама
Құрметті студент, біздің оқу орнында кредиттік оқыту ... ... ... кедергілерінің негізгі бағыттарын айқындау мақсатымен сауалнама жүргізілуде. Сіздің қатысуыңыз, университтте орын алған ... ... ... ... ... ... ... Сауалнаманың сұрақтарын мұқияттылықпен оқып, ұсынылған жауаптарынан сізге қатыстысын таңдаңыз.
* Оқу үдерісінде академиялық қиыншылықтар ... ... Оқу ... қандай қиыншылықтар кездестіресіз?
1
оқытушының тұжырымдамаларын түсінуде
2
пән бойынша қажетті ақпарат табуда
3
универстеттің әртүрлі қызметтері мен бөлімдерін табуда
4
курс бойынша таңдау жасауда
5
Басқасы
* ... ... ... ... ... ... Өздік жұмыстың қандай түрлерін орындайсыз ?
1
эссе жазу
2
әдебиетпен жұмыс
3
портфолио құрастыру
4
жоба әзірлеу
5
реферат жазу
6
Басқасы
* Оларды орындау барысында қиындықтар ... ... ... ... ... ... ... бар?
1
неден бастауды білмеймін
2
белгілі бір өздік жұмыстың талаптарын түсінбеймін
3
берілген тапсырманың соңғы нәтижесін елестете алмаймын
4
ойымды дәл бейнелей алмаймын
5
Басқасы
* Дәрісте
1
айтылған ақпараттың қай бөлігін жазу ... ... ... ... ... алмаймын
3
негізгі кезеңдерді ажырата алмаймын
4
айтылған мәліметтердің барлығын жазамын
5
кейіннен, дәрістің басы мен аяғын, негізгі тұстарын айқындай алмаймын
6
барлығына үлгіре аламын
* Семинар ... ... ... ... ... қиындық туындатады
2
қателесу себебінен, жауап беруге көбіне қорқып отырамын
3
оқытушының көзқарасымен, ... жату ... ... ... ... бас тартамын
4
басқалары семинар тақырыбын менен жақсы түсінген сияқты көрінеді
5
қиындық туындамайды
* Кітап оқу барысында
1
негізгі идеяларын айқындай алмаймын
2
еске сақтай алмаймын, соған байланысты ... рет ... оқу ... ... ... ... алмаймын
4
басқасы: ,
* Оқу іс-әрекетін ұйымдастыруда
1
барлығын қалдырамын
қандай жұмысты бірінші бастауды білмеймін
2
әртүрлі тапсырмаларды орындауға қанша уақыт ... ... ... ... ,
* Оқу ... проблемалық жағдаяттарды қалай шешесіз?
1
Дербес
2
проблемалық жағдаяттың көлеміне байланысты басқалардан көмек сұраймын.
3
егер, дербес шешімін таба ... ... ... ... ... ... ... сұраймын.
5
Басқасы
* Проблемалық жағдаяттарды шешу үшін басқалардың көмегі қажет пе? ... ... ... шешу үшін ... ... қаншалықты жиі қажет етесіз?
1
Үнемі
2
Кейде
3
Ешқашан
4
жағдайға байланысты
* Академиялық жағдаяттарды шешу үшін кімнен көмек ... ... ... ... ... ... көрсету орталығы жұмыс атқарса, академиялық қиыншылықтарыңызды шешу үшін оның қызметкерлерінің көмегіне жүгінер ме едіңіз?
1
Иә
2
Жоқ
3
Білмеймін
* ... ... ... ... білім алудың мүмкін болатын барлық тәсілдері мен нұсқаларын ... ... ... ... ... ... таба ... түсінігім бар, қажетті ақпаратты таба аламын
3
жалпы түсінігім бар, қажетті ақпаратты таба алмаймын
4
білуге ұмтылмаймын
5
Басқасы
* Университетте сапалы білім алудың мүмкін болатын барлық ... мен ... ... ... ... ... ... студенттеріне
4
пән оқытушыларынан
5
ондай ақпаратты қайдан алуды білмеймін
6
Деканаттан
7
Басқасы
* Сізге қатысты нұсқаны таңдаңыз
Таңдау жасауда:
Мен таңдау жасауда қорқақтаймын
Мен ... ... ... ... ... ... ... сенімдімін
Мен ол туралы ойланбаймын
1.Білім беру бағдарламасының
деңгейі бойынша
(бакалавриат,
магистратура,
докторантура)
2. бағыттары
3. мамандануы
4. дипломдық жұмыс
5. таңдау бойынша курстар
19. Сіздің қабілеттеріңіз бен ... ... ... ... ... жеке оқу ... ... алуға келісесіз бе?
А) иә (неліктен?) ___________________________________________________
__________________________________________________________________
Б) жоқ (неліктен?) ... ... ... ... ... қиыншылықтарды шешуде қандай мәселелер жетіспейді? (берілген нұсқаларды маңыздысы бойынша нөмірлеңіз)
1
университеттің қызметтері, құрылымдары, студентке қажетті ресурстары туралы ... ... ... шешуге сапалы көмектесетін кеңес беруші
3
академиялық жетістігімді қадағалау
4
Проблемалық жағдаяттарды талқылау
5
Басқасы
Қатысқандарыңызға рахмет!
ҚОСЫМША ... ... ... ... білім алушының
оқу танымдық үдерісінде күш салуын,
қол жеткізуі мен алға басуын көрсетеді.
(Marzano R.J.)
Қымбатты студент!
Университетке түсіп, өміріңізді жаңа бір ... ... Бұл ... ... ... ... да осы портфолиода сіздің оқу іс- әрекетіңізде қол жеткізген мәселелерді дәлелдейтін жұмыстар топтамасын ... ... Олар ... ... ... ... ... академиялық қолдау көрсету жұмыстарын көрсету үшін маңызды.
Портфолионың мақсаты, ... ... ... ... қадағалау, университетте оқу барысында маңызды шешімдер қабылдауда жекетұлғалық жауапкершілікті ұғыну.
Портфолио құрылымы:
* Резюме (қысқаша ... ... ... және ... ... ... ... сұрақтарға негізделген эссе: Мен болашақта нені армандаймын?, Оған қолжеткізу үшін қандай ... ... Не үшін ... ... ... Алға ... ... қол жеткізу барысында қандай кедергілер болуы мүмкін)
* ... ... Бұл ... ... ... ... жұмыстардан (оқытушылардың пікірлері, мадақтау қағаздары, дипломдар, өздік жұмыстар, ғылыми-зерттеу жұмыстар, мақалалар) тұрады. Әрбір жұмысқа сыни тұрғыдан талдау, неліктен таңдалғаны ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарды талдап, келесі категорияларды атап көрсетіңіз:
* Берілген жұмыстың портфолиода орын алуының себебі неде?
* Оқу үдерісінде орындаған қиын (ең ... ... ... жұмыстарының бірі
* Осы жұмыс оқу-танымдық, кәсіби мақсаттарға жету үшін қалай әсер етті?
* Қандай жұмыс, сіздің ең үздік шығармашылық ... деп ... ... жұмысты ең үздік орындалғандар қатарына жатқызасыз? Неліктен?
* Қорытынды жасау. Орындалған жұмыстар бойынша қорытынды жасауға мүмкіндік беретін ең ... ... ... ... көрсеткіштеріңізді талдауға мүмкіндік беретін келесі сұрақтарды айқындадық:
* Неге қол ... ... бір ... ... жетуге не әсер етті?
* Жұмысты орындау барысында қандай қиындықтар, мәселелер туындады?
* Қандай жұмыс орындауда қиын ... Не ... Ең ұзақ ... ... Не себептен?
* Жұмысты орындаудағы қиындықтар легі қандай болды?
* Болашақта қиындықтардың алдын алу үшін ... ... ... ... ... ... алдын алу үшін қандай тиімді әдістерді қолдануға болады?
ҚОСЫМША Д
Студенттерге ... ... ... ... ... оқу үдерісінде студенттің кәсіби қалыптасуына қандай академиялық мәселелер ... ... ... оқу ... ... жеке оқу ... қалыптастыруға қандай мәселелер кедергі болады?
* Академиялық кедергілерді шешу үшін ... ... ... ... ... Е
... оқытушы-профессорлар құрамының біліктілігін арттырудың модулдік бағдарламасы
Сағат саны: ... ... мен ... ... ... үрдісінде студенттердің жеке оқу траекториясын жоспарлау мен жүзеге асыруда пайда болатын академиялық мәселелерін шешуге бағытталған ... ... ... ... ... оқытушылардың, эдвайзер, тьютор сияқты жаңа рөлдерді меңгеруін қажет етеді. ... ... ... ... профессор оқытушы құрамын университетте академиялық эдвайзер қызметін атқаруға дайындық.
Оқытуды ұйымдастыру: бағдарлама модулдік оқыту форматында ... ... ... ... ... ... ... тарихы, негізгі концептуалдық тұжырымдамалары;
- оқу үдерісінде, жеке оқу траекториясын ... ... ... ... ... ... туралы түсінігі қалыптасады.
Б) -студенттерге академиялық кеңес беру мақсаты;
- академялық кеңес беру қағидалары;
- университет эдвайзерлерінің ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері;
- академиялық эдвайзердің міндеттері толық ақпарат алады;
В) - студенттердің жеке оқу траекториясын жоспарлауға әсер ету;
- оқу үдерісінде студенттің жетістіктерін ... жеке оқу ... ... ... ... ... академиялық мәселелерді шешуге көместесу;
- студенттің жеке оқу жоспарын қалыптастыру, жүзеге асыруда студенттердің сұрақтары бойынша кеңес беру;
- академиялық эдвайзер қызметінен ... ... кері ... ... ... ... ... эдвайзерлікке кіріспе. Университетте жекетұлғаға батығытталған оқыту үдерісін ұйымдастыру қажеттілігі. Оқу үдерісінде студенттерге академиялық кеңес ... ... ... ... ... ... жекетұлғаға бағытталған оқыту үдерісін жүзеге асыру шарты ... ... ... ... ... ... эдвайзер қызметінің мәні
2.3 Студенттерге академиялық қолдау көрсетудің моделі
6
3
Университет студенттеріне академиялық кеңес беру бағдарламасы
7
4
Білім алушылардың жеке оқу траекториясын ... мен ... ... ... ... ... ... қмындықтарды шешу технологиясы
11
5
Рефлексия және анализ
2
30
Бағдарламаның қысқаша мазмұны
... ... ... ... ... ... ... қызметін атқаруға дайындық жүргізуде қажетті шарт болып табылады. Бағдарламаның стратегиялық мақсаты - университет қызметкерлерін ... ... ... ... ... ... ... университетте академиялық қолдау көрсетудің басты қызметі - ұғымының ерекшеліктерімен, негізгі түсініктерімен, кеңес беру ... ... ... ... тәсілдерді айқындайтын бес элементтен тұрады. Әрбір элемент модульдің мақсатын нақтылайтын, сабақта қойылған мәселелерді шешуге бағыт-бағдар жасайтын ... ... ... ... ... ... ... шағын топтарда орындалып, соңында анализ және рефлексия жүргізіледі.
элементі ... ... ... ... ... үдерісінің ерекшеліктерімен, оқу үдерісінде студенттерге академиялық кеңес беру ... оның орны мен ... ... мүмкіндік береді.
элементінде АҚШ ғалымдарының еңбектерінде , ұғымдарына берген негізгі сипаттамаларына тоқталып, академиялық кеңес берудің мақсаты мен қағидаларын ...
... ... жеке оқу ... ... мен жүзеге асыруда пайда болатын академиялық кедергілерін шешуге бағытталған академиялық кеңес беру үдерісімен, қолданатын техникалары мен, әдіс-тәсілдерімен ... ...
... ... негізінде проблемалық ситуацияларды шешу қарастырылады. Жұмыс барысында қызметкерлер академиялық эдвайзерлер рөлінде болып, шынайы сұрақтарды шешіп, ... ... мен ... ... ... ... ...
Модулдік бағдарламаның оқу-әдістемелік материалдары:
Негізгі әдебиеттер тізімі:
* Основы кредитной системы обучения в Казахстане / С.Б. ... Г.К. ... С.Р. ... А.А. ... Б.А. ... С.М. Омирбаев; под общ.ред. Ж.А. Кулекеева, Г.Н. Гамарника, Б.С. Абдрасилова.- Алматы: Қазақ университеті, 2004.- ... ... Л. Е. ... ... в ... подготовки будущего педагога в высшей школе США. автореферат дис. ... к. п. н.: 13.00.09.- Киев, 2000.- 22с.
* ... Г.К., ... А.К. ... Болонского процесса: реализация реформ высшего образования в Казахстане // Совершенствование качества высшего образования в свете Болонского процесса.- Алматы: ... ... ... ... ... ... пособие для студентов ВУЗа / под редакцией В.А. Сластенина, И.А. Колесниковой.-М.: Издательский центр , 2006.- 345 ... ... Р. ... ... ... пер. с лит.- М.: Академический проект, 1999
* Рамендик Д.М. Тренинг личностного роста: .Учебное ... М.: ... ... ... ... ... ... сиудентов в педагогическом вузе: Научно-методическое пособие / отв. ред. Л.Н. Бережнова, В.И. Боголовский, В.В. Семикин.- Спб.: Изд-во РГПУ им. А. ... ... Frost S.H. ... and ... ... for Academic Advising. In V.N. Gordon & W.R. Habley, (Eds.), Academic ... A ... ... - San ... Jossey Bass, 2000.- ... ... тізімі:
* Crookston, B.B. A developmental view of academic advising as teaching //Journal of College Student ... ... 12.- P. 12-17
* O'Banion T. An academic advising model // Junior college ... 1972.- №42 (6).- ... ... К. ... психотерапия: Теория, современная практика и применение: пер с англ.- М.: ... ... Habley W.R. The status of academic ... Findings from the ACT sixth national survey.- ... KS: National Academic Advising ... 2004.- 413p.
МОДУЛЬ 1 Кіріспе. Жекетұлғаға бағытталған оқыту үдерісі.
Жоғары білім беру ... ... ... ... ... ... батығытталған оқыту үдерісі, оны ұйымдастыру.Кредиттік оқыту технологиясы. ... ... ... ұйымдастыру. Рейтингтік жүйе. Студенттің жеке оқу жоспары. Оқу үдерісінде студенттерге академиялық кеңес беру.
Мақсаты:
* алда болатын ... ... ... мен қауіптенулерді анықтау;
* бірігіп жұмыс істеудің негізгі қағидаларын айқындау;
МОДУЛЬ 2
Дәріс
Жоспары:
Академиялық қолдау көрсету ұғымы. Академиялық эдвайзер қызметінің мәні. Студенттерге академиялық ... ... ... студенттеріне академиялық кеңес беру үдерісінің АҚШ тәжірибесінде қалыптасқан ... ... ... ... ... ... ... мен нұсқаулықтарын жасау
МОДУЛЬ 3
Университет студенттеріне академиялық кеңес беру бағдарламасы
Практикалық сабақ
Жоспары:
Эдвайзер студенттерге академиялық қолдау көрсетудің негізгі бөлігі ретінде. Университете ... ... ... ... ( АҚШ ... ... ... болатын 7 модельді талдау). Студенттің жеке оқу траекториясын жоспарлау мен жүзеге асыруда болатын қиындықтары, ... ... беру ... ... ... ... кеңес беру үдерісін АҚШ университеттерінде ұйымдастыру және жүргізу ерекшеліктерін қарастыру;
Академиялық кеңес беру бағдарламасының мазмұнын айқындау.
МОДУЛЬ 4

Дәріс
Жоспары:
Проблемалар классификациясы. Тұлғаның ... ... ... ... ... ... көрсету қажеттілігі. Студенттің университеттегі қиындықтары мен кәсіб дамуы. Қиындықтармен жұмыс жасаудың моделі. Университет студенттеріне академиялық ... беру ... ... шешу ... мен ... ... мақсаты:
студенттің жеке оқу траекториясын жоспарлау мен жүзеге асыруда болатын қиындықтарын шешу технологияларымен танысу;студенттерде оқу барысында туындайтын кедергілерін қарастыру, технологиялар көмегімен ... ... ... ... ... меңгеруге кері байланыс,рефлексия жасауға арналған.
Анализ және рефлексия жасаудың сұрақтары:
* қандай тақырыптар өтті?
* Не үйренгім келді?
* ... ... ... Қандай оқыту кезеңдерін бөліп көрсетуге болады?
* Мен қалай оқыдым?
* Мен үшін не ... ... ... ... ... жағдай)
* Оларды болашақта қалай жеңуге болады?
ҚОСЫМША Ж
* курс білім алушыларына арналған арнайы курс бағдарламасы

Сағат саны: ... ... ... ... ... ... мен ... кезеңде әлемдегі өркениетті мемлекеттердің қатарына қосылу қарсаңында білім беру үрдісі білім алушылардың шығармашылықпен өзіндік дамуы, оқу және ... ... ... ... ... ... жаһандану жағдайында жүріп жатыр.Қазақстандағы білім беру жүйесінің дамуының қазіргі кезеңі, оқыту мен тәрбиелеудің мақсаты мен міндеттерінің ... ... ... ... ... сай білімді, дербес ой тұжырымдайтын, білімдерін жетілдіруге ... ... ... ... ... ... ... беру жүйесінің Болон үрдісіне қосылуы жоғары мектептің кредиттік оқыту технологиясына көшуіне ... ... ... ... ... ... оқу ... ұйымдастырудың негізгі міндеттеріне, оқытуды барынша жекедараландыру үшін жағдай туғызу; білім алушылардың өзіндік жұмыстарының рөлі мен ... ... ... ... алу ... студенттің білім алу дағдыларын қалыптастыру болып табылады. Осы міндеттерге төтеп беру үшін, студент, оқу- танымдық іс-әрекетін өзі ... ... ... ... ... ... ... көлемін өзіндік басқарушы, толықтырушы болуы қажет. Аталған ... ... ... курс студенттері үшін оқу жылының басында академиялық қиындықтар мен кедергілер туындатуы мүмкін. ... ... ... ... ... ортаға бейімдеу, орта мектептен өзгеше, күрделі, жаңа талаптағы оқу үдерісінің басымдықтары мен мүмкіндіктерін жете ... әсер ету ... ... бірі.
Осы мәселелерді шешу тұрғысында, бірінші курс студенттеріне арналған модулдік білім беру бағдарламасы ұсынылады. ... ... ... ... ... академиялық қолдау көрсету үдерісінің компоненттері болып саналатын кафедра эдвайзерлері, тьюторлары, немесе ерікті түрде (волонтер) ... курс ... ... ... жүргізе алады.
Модулдің мақсаты: студенттің кәсіби дамуы мен жеке оқу траекториясын құруға ... ... ... ... мен ... алдын алу, университет ортасына бейімделуге әсер ету; студенттің өзбетімен білім алуда субъектік позициясын белсендіру;
Оқу мақсаттары:
Модульдік бағдарламаның ... ...
* ... ... ... ... ... университет қызметтері мен функциялары, академиялық қолдау көрсету қызметкерлері эдвайзер, тьютор т.б.
* университеттің оқыту ... ... ... ... ... ... міндеттері
* оқу- танымдық дербес іс-әрекетті ұйымдастыруды жоспарлау
* оқу- танымдық іс- әрекетті басқару және бағалау
* ақыл - ой ... ... ... жеке оқу ... ... құру ... ... қалыптасады.
Модулдің соңында студент
* оқыту үдерісінде қалыптасқан кедергілер мен қиыншылықтарды шешу үшін эдвайзер, тьютордың көмегіне жүгіну;
* ... ... мен ... ... жеке оқу ... ... элективті пәндерді таңдау мүмкіндіктері
* оқу үдерісінде қалыптасатын проблемалық ситуацияларды шешу алгоритмі
* студенттің өздік ... мәні ... ... ... соңында
* Өзін өзі таныстыру
* Өз уақытын жоспарлау
* Университетке, оқу үдерісіне қатысты ақпаратты табу;
* Өзінің психологиялық және кәсіби жағдайын анализдеу
* ... ... ұзақ ... ... ... Алған тәжірибесіне рефлексия жасай алады
Модульдің мазмұны
Сағат саны
1
Университет
Студенттің өзі туралы презентация жасауы.Университет мақсаты, саясаты, ... ... ... құрылымы (студенттің ісімен айналысатын университеттік қызметтер және олардың функциялары). ... ... ... ... және оның ... үрдісінде алатын орны мен функциясы
2
2
Университеттің оқыту үдерісінде өзін өзі ... ... ... практикалық сабақтарға дайындалу. Оқу барысындағы проблемалық жағдаяттар. Оларды шешудің ... ... ... өздік жұмысы
Өздік жұмысты ұйымдастырудың мақсаты, міндеттері. өздік жұмыстың формалары мен түрлері. ... ... ... ... ... ... білім беру үдерісінде таңдау жасау.
Студенттің жеке оқу траекторияы. Студенттің жеке оқу жоспары. Студенттің өмірлік және ... ... ... ... таңда модулдік оқу бағдарламасы студенттің кәсіби дайындығының қажетті элементі болып ... ... ... мақсаты- бірінші курс студенттерін білім беру үдерісіне бейімдеу, олардың ... ... ... ... ... әсер ету. ... білім алушыларды тақырыптың маңызды бөліктерімен, ұғымдарымен таныстырады.
Әрбір оқу элементінің мақсаты анықталып, нақтыланады. Кейін, студенттермен ... ... ... берілген ақпараттар бағаланады, шешім қабылданады, рефлексия жүргізіледі.
Университет оқу элементі студенттік кезеңінің ерекшеліктері, өзінің оқу- ... іс ... ... субъектісіне айналуға, жеке оқу жоспарын құруға мүмкіндік беретін университетте жасалған ... ... ... оқыту үдерісінде өзін -өзі ұйымдастыру оқу элементі дәріске, практикалық сабақтарға дайындалудың негізгі әдіс-тәсілдері, уақыт менеджментінің техникалары, оқу ... ... ... және ... ... ... мәнін ашады.
ЖОО-да студенттің өздік жұмысы оқу элементі студенттерді кредиттік ... ... ... ... ... мақсаты, міндеттері. өздік жұмыстың формалары мен түрлері, өздік жұмысты бақылау әдіс-тәсілдері, плагиат сияқты мәселелерді терең түсінуге мүмкіндік береді. ... ... беру ... таңдау жасау оқу элементі студенттің жеке оқу траекториясы мен студенттің жеке оқу жоспары құру, студенттің өмірлік және кәсіби ... ... ... ұзақ ... мақсаттарын қарастырады.
Әрбір элементтің соңында рефлексия жасау, ... ... ... ... ... ... оқу ... рефлексия сұрақтары:
* не үйренгім келді?
* үйренуге қалай тырыстым?
* осы уақытта менде қандай ... ... ... ... ... ... болды?
* Мен үшін не маңызды болды? (жаңалық, күтпеген жағдай)
ПРАКТИКАЛЫҚ САБАҚТАР
ЭЛЕМЕНТ 1. Университет
Студенттің өзі туралы презентация жасауы.Университет ... ... ... ... Университет құрылымы (студенттің ісімен айналысатын университеттік қызметтер және олардың функциялары). Студенттерге академиялық ... ... және оның ... ... ... орны мен ... ... берілетін тапсырмалар:
Тапсырма 1. 1-2 минуттық ,өзіңіз туралы ауызша түрде ... ... ... ... қатысушылар сізге сұрақтар қоя алады.
Тапсырма 2. Университеттің жарғысымен, ... ... ... ... ... әдістемесіне сай топта әрбір студент ақпараттың белгілі бір бөлігіне (Студент дегеніміз кім? Студенттің құқықтары, аттестация ерекшеліктері, жүктеме, университет функциялары ) ... ... ... ... Эллиот Аронсонмен ғылыми негізделген топтық (корпоравтивті) оқыту формасы. Әдістемеге сай студенттер белгілі бір ... ... ... эксперт ретінде тағайындалып, осы мәселе туралы ақпаратты толық қарастырып, басқалармен бөліседі.
* Қарастырылып ... ... ... ... 4-6 шағын топқа бөліңіз.
* Әрбір топтың ... ... ... тапсырма беріп, кейін өз тобында сол сұрақ бойынша эксперт ретінде жауап беруді тапсырыңыз.
* Әрбір студентке мәтінмен танысып, меңгеруге ... ... ... тобы ... ... ... бойынша пікірталас өткізіңіз.
* Уақытты басқарып отыратын қатысушыны таңдаңыз
* Барлық эксперттер өз тақырыбы бойынша баяндап, пікірталас өткізгеннен кейін, басқаларда ... ... ... ... 3. Л.Н. ... ... ... Ұлттық университетінің ресми сайтына кіріп, университеттің құрылымымен танысыңыздар. Сызба түрінде беріңіз, түсініксіз мәселелерді айқындаңыз.
Тапсырма 4. Л.Н. ... ... ... ... ... ... сайтына кіріп,университеттің студенттер ісімен айналысатын қызметтері туралы ... ... ... ... ... студенттер ісімен айналысатын қызметтері
Немен айналысады? Қандай жағдайда мен бұл қызметке өтініш жасай аламын? Мен үшін немен пайдалы болады?
Байланыс ақпараттары (қай ... ... ... ... ... ... байланысамын?)
Кафедра
Деканат
Студент, жастар ұйымдарымен жұмыс істеу бөлімі
Әлеуметтік-мәдени жұмыстар бөлімі
Жастар саясаты орталығы
Офис регистратор.Тіркеу және академиялық ... ... ... Іс ... және жұмысқа орналасу бөлімі
Тапсырма 5. Семестрдің соңында студенттер сессия тапсырады. Бірінші, екінші семестрде емтихан тапсыратын пәндердің тізімін жаса. ... пән ... ... және ... ... ... ... рейтинг қою талаптарын, бағалау саясаты, сабаққа келу тәртібі, қосымша әдебиеттер оқу және т.б. туралы ақпарат беруін сұра.
Тапсырма 6.
Университетте студенттердің оқу ... ... ... ... академиялық қолдау көрсетуді қамтамасыз ететін эдвайзерлер жұмыс атқарады. №2 үлестірме құралында берілген академиялық эдвайзерлер ... ... ... беру барысындағы академиялық эдвайзер мен студенттердің функциясы туралы мәтінмен танысып, шағын топтарға бөлініп, берілген ақпаратты ... ... ... ... нәтижесін келесі кластер түрінде жасаңыз.
ЖОО-да эдвайзердің кеңес беру үдерісі
Мәтінмен жұмыс жасауға ... - Grove, G. (2001) Text- based ... ... IN: Harmony School ... Center. National School Reform ... ... бірігіп жан жақты талдау
Ресурс: мәтін, қалам, маркерлер
Мәтінмен жұмыс жасау барысындағы негізгі ережелер:
* Бір-бірін сыйлау.
* Ұзақ уақыт сөйлемеу.
* Пікірталасты бірізді құру
* ... ойын ... Егер ... ... сөйлеушіден кейін сұрау.
* Мәтіннің басты сұрақтарына мән беру
* Уақытты үнемдеу
Тапсырма 7
Студенттің жетістіктігін сыни тұрғыдан қарастыру техникасы
Мақсаты: студенттің жетістігінің ... ... ... үш бағанға бөліп, келесідей атаңыз: , , . Дәл осындай жолмен келесі парақты бөліп, бағандарға атау беріңіз: , , . ... ... оқу ... ... ... ... кері ... ми штурмын жасап, талдау жүргізуі қажет.
Сабақтың практикалық ... ... ... № 1
Қазіргі Қазақстандағы жоғары білім беру жүйесінің ерекшеліктері. Кредиттік оқыту технологиясы
А) Студентттер жоғары ... беру ... ... ... қамтамасыз етілуі қажет?
Қазақстан Республикасынының Білім беру заңына сәйкес, білім беру жүйесі білім беретін оқу бағдарламаларының үздіксіздігі және сабақтастығы принципі ... ... ... беру ... ... ... тәрбие мен оқытуды;
2) бастауыш білім беруді;
3) негізгі орта білім беруді;
4) орта білім беруді (жалпы орта білім беруді, техникалық және ... ... ... орта ... ... ... беруді;
6) жоғары білім беруді;
7) жоғары оқу орнынан кейінгі ... ... ... білім - толық орта білім негізінде жоғары оқу орындарында берілетін және ... ... ... ... ... ... дәрежесі.
Бакалавр - жоғары білім берудің тиісті білім беру бағдарламаларын меңгерген адамдарға берілетін академиялық дәреже;
Институт - жоғары білім ... ... ... оқу ... іске асыратын жоғары оқу орны;
Университет - ... үш және одан да көп тобы ... ... ... ... магистратураның және докторантураның білім беретін оқу бағдарламаларын іске ... ... және ... ... жүзеге асыратын, ғылыми және әдістемелік орталық болып табылатын жоғары оқу орны;
Қазіргі таңда университеттер қоғам ... ... ... ... Білім беру- үш сатылы дайындық жүйесі бойынша білім алу бағдарламаларын ұсынады. Бірінші саты>> - ... ... оқу ... 4 жыл), ... - ... (оқу ... 1-2 жыл), үшінші PhD докторантура-3 жыл
* Ғылыми зерттеушілік - ... ... ... ... ... ... Кәсіптік- белгілі бір мамандықты меңгеруге дайындау;
* Сервистік (қызметтік)- белгілі бір ... ... ... талаптарын орындау - жоба жасау, экспертиза, эксперимент жәе т.б.
* Мәдениеттік - мәдениетті, ... беру ... мен ... сақтау, дамыту
* Гуманистік (адамгершілік)-адамгершілік идеалдарын пайымдау, қалыптастыру
* ... - ... ... ... ... ... Л.Н. Гумилев атындағыЕуразия Ұлттық университетінің суденті ретінде осы оқу орны ... не ... ... ... ... мен бүгіні
Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 1996 жылғы 23 ... ... екі ЖОО - ... ... ... мен ... ... инстиутының бірігуі негізінде құрылды.
2001 жылдың 29 маусымындағы N 892 ... ... ... ... ... ... Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті атауы берілді.2001 жылдың 5 шілдесіндегі Қазақстан Республикасы Президенті Жарлығына сәйкес университетке ... ... ... ... ойшыл, шынайы еуразияшыл және түрколог Лев Николаевич Гумилев есімі берілгені - зор ... ... ... ... университетi жоғарғы мектеп ғылымдарының Халықаралық академиясына, Еуразия университеттер қауымдастығы және ТМД және ... ... ... зерттеулер қауымдастығына, Халықаралық университеттер қауымдастығы мен жоғары оқу ... ... ... кiредi.
2000 жылдан бастап Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ халықаралық деңгейдегі жоғары оқу орны болып саналады. 2001 жылы ... ... ... ... ... 2003 және 2008 жылдың сәуір айында Мемлекеттік аккредитациядан өтті.
2005 жылы қыркүйекте Л.Н. ... ... ... ... университеті еуропалық бiлiм беру қатынастарына белсендi кiрiгу үшiн жаңа мүмкiншiлiктiң көзiн табатын Болон хартиясына қол ... Л.Н. ... ... ЕҰУ ... ... ... бағыттары бойынша ғылыми зерттеулер, жаратылыстану және гуманитарлық ғылымдар, құрылыс, техника мен технологиялар, кәсiпкерлiк және ... ... ... жоғары мамандандырылған кадрларды даярлау бойынша Қазақстанның бастаушы университетi болып табылады.
Қазіргі таңда ЕҰУ-де 12 бейінді факультет жұмыс ... ... ... ... ... факультеті, сәулет-құрылыс факультеті, жаратылыстану ғылымдар факультеті, әлеуметтік ғылымдар факультеті, заң ... ... ... экономика факультеті, халықаралық қатынастар факультеті, физика-техника факультеті, журналистика және ... ... және ... ... 64 кафедра, 27 ғылыми бөлімшелер. Сонымен қатар университетте екі әскери-оқу мамандығы бойынша запастағы офицерлерді ... ... ... ... ... ұлттық университетінде мамандарды даярлау жүйесі 3 білім беру баспалдағы бойынша: ... ... ... ... магистратура және Ph.D докторантура. Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ-ге қабылдау мемлекеттік білім гранты мен ақылы негізде жүзеге ... Оқу орны ... ... - 71 мамандық, магистратурада - 65 мамандық, Ph.D докторантураcында - 29 мамандық бойынша мамандар даярлануда. Еуразия ұлттық университетінде ... оқу ... ... саны - 12 093 ... ... ... ЕҰУ ... алғаш рет ТМД Желілік университеті мен ШЫҰ университеті аясында қос ... ... ... ... ... ... іске асырды:халықаралық құқық, филология, география, экология, экономика, менеджмент, заңтану, наноматериалдар мен нанотехнологиялар.Л.Н. ... ... ЕҰУ ТМД ... ... ... ... бойынша 16 ЖОО-мен ынтымақтастық етеді.
Қосымша білім беру және біліктілікті жетілдіру институты Қазақстанның және басқа да ТМД елдерінің жоғары оқу орындарының ... ... ... мен ... сала ... мына салалар бойынша қосымша білім алуға және біліктілігін ... ... ... ... ... менеджмент, заңтану, халықаралық қатынастар, саясаттану, филология, тарих, ... ... ... ... мен шет ... т.б. ... ... беру және біліктілікті жетілдіру институтының мақсаты - мамандардың біліктілігін жетілдірудің және ... ... ... тиімді жүйесін қалыптастыру, жаңа кәсіби қызмет түрімен жұмыс істеуге қажетті техника мен технологияның пәндерін және т.б. жекелеген ... ... ... беру ... ... ... ... дағды, қабілет беру. Мұнымен қоса, институт орта оқу мекемелерінің түлектерін (талапкерлерді) ЖОО-ға түсу үшін ... ... ... ... ... ұлттық университетi студент- жастардың ұлттық-мәдениетiне, рухани-адамгершiлiгәне, эстетикалық және отансүйгiштiк тәрбиесiне аса мән ... ... Жыл ... студенттерiміздiң қатысуымен өлкемізде және басқа қалаларда көптеген іс-шаралар,университет байқаулары ... ... ... ... ... түрлі мәселелерін шешуде белсенді атсалысып келеді. Университетте ЕҰУ жастар саясатының даму мәселелері,студенттердің әлеуметтік қорғалуы, "Қазақстан студенттерiнiң Альянсы", ... ... ... "Жас ... ... ... және тағы да басқа ұлттық және аймақтық жастар ұйымдарына қатысу мәселелерімен айналысатын Жастар саясатының орталығы құрылған.
Сондай-ақ, ЕҰУ-де ... ... ... ... ... ... жасалған. Студенттiк филармония келесi бағыттар бойынша жұмыс iстейдi: театр-студия, хореография, вокал, домбыра, КТК, имидж-топ.Телерадиостудия ашылған.
Студенттердiң, ОҚП мен қызметкердің салауатты өмiр ... ... ... ... Жыл ... оқытушылар мен қызметкерлердің спартакиадасы өткізіліп келеді.Спорттық секцияларға қатысып, халықаралық ... ... ... оралған көптеген білім алушыларымыз тек білім ордамыздың ғана емес, сонымен қатар мемлекетіміздің мақтанышы деп айтуға негіз бар.
Б) ... оқу ... ... ... ... үшін білуге қажетті қандай ерекшеліктері бар?
Кредиттік оқыту технологиясы және студент
Қазақстанның ұлттық білім берудің оқу бағдарламасын халықаралық кеңістікте ... ... ... беру ... ... мен студенттердің мобильділігін қамтамасыз ету, сондай-ақ білім беру сапасын арттыру мен білімнің ... ... ... ... ету үшін ... оқу орындарында (ЖОО) бірыңғай кредиттік оқыту технологиясы іске асырылып ... ... ... - білім алушы мен оқытушының оқу жұмысы көлемінің біріздендірілген өлшем бірлігі ретінде кредитті ... ... ... ... ... ... және реттілікпен оқуын дербес жоспарлауы негізінде оқыту; Әрбір пән ... ... ... анықталады. Кредиттік оқу жүйесі білімнің барлық деңгейі бойынша бұрыннан жиналған өсу ... ... ... ... ... Оқу ... ... күнтізбе негізінде жүзеге асырылады.
Кредиттік оқыту технологиясын бойынша оқу ... ... ... үшін ... ... ұғымдары мен анықтамалары
1) академиялық күнтізбе (Асаdеmіс Саlеndar) - оқу жылы ... ... ... ... мен ... көрсете отырып, оқу және бақылау іс-шараларын, кәсіби практикаларды өткізу күнтізбесі;
2) академиялық кезең (Теrm) - үш нысанның біреуін таңдайтын өз ... беру ... ... белгіленетін теоретикалық кезең: семестр, триместр, тоқсан;
3) академиялық мобильдік - ... ... ... ... ... бір ... кезеңге: семестр немесе оқу жылына өзге жоғары оқу орнына (ел ... ... ... ... ... ... міндетті түрде кредит түрінде сынақ ретінде тапсыра отырып өз ЖОО-сында немесе өзге ЖОО-да білімін жалғастыру ... ... ... үшін ...
4) ... еркіндік - білім беру үрдісінің субъектілеріне ... ... ... ... ... ... ... түрлерінен білім мазмұнын дербес анықтау үшін және ... ... ... ... ... және ... инновациялық технологиялары мен әдістерін қолдануға жағдай жасау ... ... беру ... ... үшін ... білім беру процесі субъектілерінің өкілеттіктер жиынтығы;
5) білім алушының академиялық рейтингі (Rating) - ... ... ... ... ... ... ... оқу бағдарлама пәнін игеру деңгейінің сандық көрсеткіші;
6) жеке оқу жоспары (бұдан әрі - ЖОЖ) - ... ... ҮОЖ және ... пәндердің каталогы негізінде эдвайзердің көмегімен әрбір оқу жылына дербес жасалатын оқу жоспары;
7) кредит (Credit, Credit-hour) - ... ... оқу ... ... ... ... ...
8) оқу үлгерімінің орташа балы (Grade Point Average - GРА) - (ағымдық оқу ... ... ... ... санына қарай аралық аттестаттау пәндерінің балдық бағасының сандық эквиваленті мен кредиттер сомасының қатынасы) білім алушының ... ... ... бір оқу ... қол ... оқу ... таразыланған орташа бағасы;
9) пәндер бағдарламасы (Syllаbus) - оқитын пәннің сипаттамасын, мақсаттары мен міндеттерін, оның ... ... оның ... ... мен ... өзіндік жұмыс тапсырмаларын, кеңес беру уақытын, білім алушылардың білімін тексеру кестесін, оқытушы талаптарын, бағалау ... ... оқу ... және ... ...
10) транскрипт (Тrаnsсrірt) - білімді бағалаудың ... және ... ... бойынша кредиттері мен бағалары көрсетілген тиісті кезеңде өтілген пәндердің тізбесі бар құжат;
11) тьютор - студенттің нақты пәнді игеруі ... ... ... ... ... ... эдвайзер (Аdvisor) - тиісті мамандық бойынша білім алушының академиялық тәлімгерінің қызметін атқаратын, оқу траекториясын таңдауына ... оқу ... ... және оқу ... ... беру ... ... ықпал ететін оқытушы;
13) элективтік пәндер - белгіленген кредит шеңберінде және білім беру ұйымы ... ... ... ... ... жеке дайындығын көрсететін әлеуметтiк-экономикалық дамытудың ерекшеліктерін және нақты өңірдің, ... оқу ... ... ... ... ... қажеттiліктерін есепке алатын компонентке кiретiн оқу пәндерi.
Кредиттік оқыту технологиясы бойынша оқу үдерісін ұйымдастырудың негізгі басымдықтары
А)Кредиттік оқыту ... ... ... оқу ... ... ... міндеттері:
1) білім көлемін біріздендіру;
2) оқытуды барынша дараландыру үшін жағдай туғызу;
3) білім алушылардың өзіндік ... рөлі мен ... ... білім алушының оқудағы шынайы жетістіктерін оларды тиімді бақылау рәсімдері негізінде анықтау болып табылады.
Б). ... ... ... ... ... білім алушылардың жеке оқу жоспарын қалыптастыруға тікелей қатысуын ... ... ... ... ... ... ... бойынша пәндерді олардың таңдау еркіндігі;
2) білім алушылардың оқытушыларды таңдаудағы еркіндігі;
3) білім алушылардың білім траекториясын ... ... ... ... оқу ... тарту;
4) оқытудың интерактивті әдістерін пайдалану;
5) білім беру бағдарламаларын меңгеруде білім алушылардың өзіндік жұмыстарын жандандыру;
6) білім ... ... ... бақылаудың тиімді әдістері;
7) Оқу жылы академиялық кезеңдерден, аралық аттестаттау кезеңдерінен, демалыстардан және ... ... ... ... ... ... пен мектепте білім алудың қандай басты айырмашылықтары бар?
* Университетте студенттің білім алу үдерісін жекедараландыру үшін ... ... ... ... үлестірме материал № 2
Академиялық эдвайзер студентке академиялық қолдау көрсетудің негізгі компоненті ретінде
Эдвайзер, ... ... ... беру ... ... ... деп тұжырымдауға болады.
Білім алушыларды кредиттік оқыту технологиясының ерекшеліктеріне бейімдеу, ақпараттық хабардарлығы мен академиялық сауаттылығын арттыру, олардың жеке оқу ... ... ... ... ... береді. Осы мәселелерді қанағаттандыру үшін, соңғы жылдары Қазақстанның жоғары оқу орындарына эдвайзер-оқытушы, тьютор-оқытушы деген жаңа қызметтер енгізілуде. ... ... беру ... деп ... академиялық кеңес беру ортағасыр университеттерінде кең дамыды. Осы уақытта академиялық ... ... да, ... ... ... ... ... тыс іс - шараларды ұйымдастырып, білім алушылардың қосалқы ата - ... ... ... ... ... ... және Мэри ... профессор - оқытушылар құрамы студенттердің интеллектуалдық, адамгершілік тәрбиесіне белсене атсалысып, академиялық кеңес беру үздіксіз жүргізіліп, студенттердің ... ақыл - ой ... ... әсер ... Осы ... ... элективті курстар жүйесінің қалыптасуы, тәжірибеге ендірілуіне бағыт бұрған, Гарвард және басқа да ... ... ... оқу орындары, факультет мүшелерінің студенттерге кеңес беруін талап ретінде орнатты. Дегенмен, студенттерге оқу үрдісінде бағыт - бағдар беретін кәсіби ... ... ... 1841 жылы АҚШ - та ... ... ... ... колледжі (Kenyon College of Ohio) ресми түрде ... ... оқу ... енгізген.
Эдвайзерлер, студенттің берілген пәндер каталогы тізімінен өзінің болашақ мамандануы (major), ... ... ... ... ... жібермеуін басқарады.
Академиялық эдвайзерлер,кеңес беру арқылы білім алушылардың жетістігіне; кеңес беру үрдісіне ... ... ... ... инструктор, әкімшілік),университеттің академиялық қолдау көрсету ресурстарын (жазу, оқыту - кеңес беру орталықтары) ... ... оқу ... ... мен ... ... ... беруге; жалпы жоғары білім беру жүйесінің қызметіне жауапты болады.
Кейбір АҚШ - ғалымдары, ... ... ... ... ... ... Appleby академиялық эдвайзерлер мен оқыту үрдісінің арасындағы байланыстылықты орнатты. ЖОО-да оларды арнайы дайындау, біліктілігін үнемі арттыру, студенттің дамуының теориялары, бойынша ... ... ... сапалы академиялық кеңес берудің негізі болады деп тұжырым жасады.
Ал, ғалым Т. ... ... ... ... ... оның ... ... өлшемдерін ( the dimensions of the process of academic ... ... ... алушылардың өмірлік мақсаттарын зерттеу;
2) карьералық мақсаттарын анықтау;
3) негізгі және оқу ... ... оқу ... ... ... ... кестесін құру.
Академиялық кеңес беру үрдісінің формалары мен құралдары еңбастысы эдвайзердің және студенттің әрекеттесу мақсатымен, сонымен ... ... ... сай іріктеліп, жүргізіледі.
Сонымен қатар, академиялық қолдау көрсету үдерісі, Дж. Брансфорд және Б.С. ... ... ... кедергілерді шешу технологиясы (IDEAL) бойынша бірізділікпен ерекшеленетін бес ... ... ... ... ... (I- ... ... мәселелерді айқындау, белгілеу); ізденістік (D-Define) (себептерін іздестіру); келісімдік (E- Explore) ... ... шешу ... ... ... ... ... жоспарын әзірлеу); іс-әрекеттік (A-Anticipate and Act) (айқындалған жоспардың мүмкін болатын салдарын алдын-ала болжау), рефлексивтік (L- Look back and learn) ... кері ... ...
Академиялық эдвайзер жауапты:
Эдвайзер қызметі оқытудың формасы болып та қарастырылады. М.К. Хемуал (Martha K. Hemwall, Lawrence ... ... Advising as ... 10 ... ... мақаласында академиялық эдвайзерлердің кеңес беруін студенттерді оқыту, біліммен қаруландыру үрдісіне жатқызып, оны ... 10 ... ... ... ... ... ... университеттің миссиясы туралы ақпарат алуын жеңілдетуі тиіс;
2. институттың және студенттің жеке ... ... ... ... ... дағдыларын дамытуы қажет;
3. студенттің жеке мақсаттарына жетудегі оқыту үрдісін оңтайландыру қажет;
4. студенттің жауапты азамат, жан- ... ... ... ... ... ретінде қалыптасуына өзіндік педагогикалық әсерін тигізуі қажет;
5. әрбір студенттің оқыту стилі туралы білімдерін толықтырып, анықтап отыру керек;
6. студенттің ... ... оның ... ... ... қабылдауындағы әсерін анықтауы қажет;
7. студенттің университет қабырғасында жетістікке жетуіне, оның білім алу тәжірибесі мен ... ... ... зор ... түсінуі қажет;
8. кеңес беру уақыты, білім алушылардың жеке - дара мақсаттары мен идеяларын айтып, негіздеп, пікірлесуге мүмкіндік беретін ... ... өтуі ... ... ... кеңес беру барысында оқытуға жетекші, ретінде ұстауы қажет;
10. студенттердің қателіктері, жөнсіз қылықтары мен қарама ... ... одан ... ... ... ... ... қажет.
Академиялық эдвайзермен әрекеттесу барысында студент жауапты:
- кездесулерге уақытында келу,
- академиялық сұрақтары, мақсаттары туралы пікірталасуға дайындығы;
- тиісті оқу ... беру ... ... бағалау формалары т.б. );
- кеңес алу уақытын саналы өткізу, университеттің саясаты мен талаптарына қатысты пәндер ... ... ... ... оқу дәрежесін иелену талаптары;
- қазіргі, болашақтағы білім алу және кәсіби мүмкіндіктері туралы ақпараттар ... ... жеке ... ... ... мен нұсқаулықтарын орындауға;
- арнайы оқу кестесінің тиімділігі, өмір құндылықтары, белгілі бір академиялық емес шешім қабылдауда эдвайзердің сараптама жүргізуін бағалауға;
- ... курс ... ... ... тұруға жауапты болады.
ЭЛЕМЕНТ 2
Университеттің оқыту үдерісінде өзін өзі ұйымдастыру
Уақыт менеджменті. Дәріске, практикалық ... ... Оқу ... ... ... Оларды шешудің алгоритмі.
Мақсаты:
Студентке, дәріске, практикалық сабақтарға дайындалудың ... ... оқу ... ... ... шешудің алгоритмі туралы түсінік қалыптыру
Студентке өзінің уақытын тиімді жоспарлау, алынған тәжірибесіне талдау, рефлексия жасауға үйрету;
Тайм-менеджмент (уақытты басқару)
Мақсаты: студенттің өз ... ... ... ... ... ... уақытты тиімді пайдалануға кері әсер ететін жағдайларға талдау жасаңыздар. ... ... ... алу ... ... ... ... тапсырмалары:
Тапсырма № 1 Уақытты тиімді пайдалануға кері әсері тигізетін жағдайлар.
* Күн тәртібінде мақсаттың нақты айқындалмауы
* ... ... ... Бір ... ... тапсырманы орындауға әрекет жасау;
* Алдағы тапсырмалар мен қиындықтар оларды шешу жолдары туралы түсініктерінің ... Күн ... ... ... Жеке ... ... шашылып жатқан оқу үстелі;
* Материалды аса көп оқу;
* Мотивацияның жетіспеуі;
* ... ... ... желілерде отыру (агент, контакт, Facebook);
* Жұмысты аяғына дейін жеткізбеу;
* сабаққа дайындыққа аз уақыт бөлу;
* жеке ... ... көп ... аса көпшілдік;
* синдромы;
* асуғу; нәтиженің тез болуын күту; аса шыдамсыздық.
Тапсырма № 2
Күнделікті тапсырмаларды тиімді ... үшін күн ... аса ... ... ... Кешегі күніңізді талдап, қойылған мақсаттарға кедергі келтіретін кері жағдайларды анықтаңыз. Сіздің ойыңызша, университетте ... ... күн ... ... болу қажет?
Іс-әрекет түрлері
Жіберілген уақыт
Уақыт %
* Университетте ... ... (күн, айы, ... ... ... ... ... (шаш, киім, т.с.с.)
6.Тамақ ішу
7.Ойлану
8.Жолға кеткен уақыт
9.Демалыс, ойын-сауық
Тапсырма № 3
Белгілі бір жұмысты жоспарлау үшін оның мақсатын ... ... ... ... ... ... оның ... қысқа, орта, ұзақ мерзімді мақсаттарды анықтауға тырысыңыз.
Ұзақ мерзімді ... ... ... ... анықтау
____________________________________________________________________
Алдыңғы 5 күнге шолу жасап, оған жоспар құрыңыз. Алдыңғы аптада орындайтын маңызды және ... ... ... ... ... ... тапсырмалар
Мақсат жетуге әсер ететіндер
Мүмкін болатын кедергілер
Кедергілерді қалай жеңуге болады?
1
2
3
4
5
Дәріс, практикалық сабақтарға дайындалу. Оқуда кездесетін қиын жағдайлар. Оларды шешу ... ... ... тапсырмалар.
Тапсырма № 1
Дәріс, практикалық сабақтарына дайындалуды талдаңыз. Дайындалудың негізгі тиімді тәсілдерін анықтап, кластерге ... ... ... тәсілдері
Сізбен құралған сызбаны берілген үлестірме материал № 3 салыстырыңыз. Сізге маңызды, тиімді ... ... ... ... дайындалуда осы әдістерді қолданып көріңіз.
Тапсырма 2
Сіздің ойыңызша, кедергі, қиындық, академиялық қиындық дегеніміз не? Практикалық, ... ... ... ... ... ... тізімін жасаңыз.
Тапсырма 3
Үлестірме материалында берілген мәселелерді шешу алгоритмімен ... ... ... ... қарастырып, келесі сұрақтарға жауап беруге тырысыңыз.
Кезең
Сұрақтар
Диагностикалық кезең
Сіздің психологиялық жағдайыңыз қандай?
Сізге көмек керек пе? Сіз көмекті кімнен сұрай аласын?
Сіздің жұмысыңыз ... оның ... ... ... түсінік бар ма?
Қандай мәселе іске аспай жатыр? Неге байланысты сіз іс- әрекетіңізді жүзеге асыра алмай жатырсыз?
Мәселенің қандай белгілері ... ... рет ... ... ... ... не әсер ... кезең
Себебін анықтау:
Мәселенің туындауына не әсер етті?
Неліктен мәселе туындады? Қайдан туындады?
Мәселе неліктен шешімін таппай ... ... ... ... ... Керек ақпаратты қалай табуға болады?
Келісім-шарт кезеңі
Шешім табудың мүмкін болатын жолдарын іздестіру
Мәселенің шешімін табуға не әсер етеді?
Мәселенің түп ... ... ... жол тиімді?
Қандай шешімдер ойластырып қойдыңыз?
Бұл мәселе қайталанбас үшін не істеуге болады?
Пайда болған ... ... не ... ... шешу ... ... ... орнату
Қандай шектеуліктер бар? (уақыттық, материалдық т.б.)
Қандай талаптар бар?
Іс әрекеттік кезең
Мақсатты жүзеге асыруға қандай жағдайлар кедергі келтіреді?
Керісінше, жағымды әсер ... ... ... ... және неліктен жүзеге асты?
Болашақта қандай мәселелер бойынша жұмыс ... ... ... шешу ... ... шықпаса, бағыт бағдар беруге, немесе басқа студенттер ісімен айналысатын бөлімдерінің қызметін ұсынатын кафедраның академиялық эдвайзерінің көмегіне жүгініңіз.
Белсенді ... ...... ... критерийлері
* Мақсат шынайы болу қажет (жекетұлғаның мүмкіндіктері мен қажеттіліктерін ескеру)
* Мақсат экологиялық болу қажет (жекетұлғаның өзіне, ... зиян ... ... ( көздеген нәтижені анықтау)
* Мақсат тек қана осы шақта қалыптасуы қажет
* Мақсатты үш ... ... ... нәтиже, нәтижені сезу, есту
* Мақсат позитивті формада ... ... ... сенім
Мысалы:
Мен, Рыстина Индира 31 мамырға дейін алдыма мақсат еткен іс-әрекет жоспарына сәйкес, өз- өзіме сенімділік, оқуға деген ... ... ... дамыту арқылы педагогика пәніне толықтай дайындаламын.
Мақсаттарды үшке бөлеміз.
1.Ұзақ мерзімді (стратегиялық)
2.Орта мерзімді (оперативті)
3. Қысқа мерзімді ... ... ... ... жылға (10-20 жылға), өмір кезеңдеріне жасалады. Мақсаттың ... екі ... ... ... ... мақсаттың шұғылдығы.
Ортамерзімді мақсат бірнеше айларға жасалады. Тиімді оперативті мақсат ... ... ... ... ... Кім? ... Қалай? Неліктен?
Белсенді үлестірме материал № 2
Дәріске дайындық
Дәріс материалын толық меңгеру үшін оған студенттің дайындалуы ... ... ... ... ... ... дайындалуға мүмкіндік береді.
* Алдыңғы дәрісті аса ... ... ... ... ... сұрақтарын айқындаңыз.
* Дәріс пен оқулықтағы материалдарды салыстырыңыз. Түсініксіз терминдер мен сөздерді жазып алыңыз, глосарий ... ... ... ... ететін сұрақтарды белгілеңіз. Дәріс барысында осы сұрақтарға жауап ... ... ала ... бола алады.
* Оқытушымен берілген әдебиеттерді қарап шығыңыз.
* Алдыңғы дәрісте берілген тапсырмаларды қайталауды ұмытпаңыз. Дәріс сабағына үнемі ... ... ... пән ... тұтас түсінік қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Дәріс бойынша конспект жазу
Дәріс барысында конспектілеу ... ... ... ... ... ... студенттер оған механикалық жазба ретінде қарайды, материалдын мәніне үңілмейді. ... ... ... ... сауатты түрде жүргізуге мүмкіндік береді:
* Жай ғана көшірмемен шектелмеу. Материалды ұғынып, ... ... ... ... , ... түртіп алу.
* Мәтінді орналастыруды түрлендіріңіз. Оңай есте сақтау және қайталау, ... ... ... Нені жазу ... екені туралы шешімді жеке қабылдаңыз. Есте сақтауға қажетті ақпаратты жазып алу
* Дәрісте ... ... ... ... ... ... ақпараттарды белгілеп қою. Парақта негізгі идеялар мен терминден айқын көрініп тұратындай етіп орналастыру. ... ... ... үшін ... ... ... маркерлер, белгілеулер қолдану.
* Түсінбей қалған ақпаратты жазып алып отыру. Осыған қатысты өздеріңіздің көзқарастарыңыз мен ... да ... ... ... ... ... ... сұрақ қоюға мүмкіндік береді.
* Конспектіге қайталау жүргізу. Оларға толықтыру, өзгерістер енгіп отыру.
Семинар сабақтарына дайындалу
Семинар дәрістен де маңызды сабақ ... ... ... ... ... ... талдау жүргізуге өте ыңғайлы. Төменде берілген нұсқаулықтар семинар сабақтарына ... ... ... ... ... ... аса ... қарау. Емтиханда осы сабақтарда талданған материалдар бойынша жауап алуға болады.
* ... ... ... бару. Жоспарлы түрде дайындалу емтиханға қажетті материалдар жинауға мүмкіндік береді. Белсенділік оқытушымен, топ студенттермен ...
* ... ... ... жоспарын, әдебиетін танысудан бастаған жөн. Дайындық үшін дәріс конспектілерін, оқулық, арнайы материалдарды қолданыңыз.
* Сұрақтар ... ... ... ... сұрақтарды оқытушыға қою.
* Топ студенттерімен бірігін жұмыс ... ... ... ... ... ... береді.
* Кітап немесе дәріс мәтінімен баяндама ... ... Ең ... ... ... ... ... қолданып, мысалдар келтіруге үйрену қажет.
Белсенді үлестірме материал № ... шешу ... ... шешу үшін, Дж.Брансфорд және Б.С.Стейн ұсынған академиялық кедергілерді шешу технологиясы (IDEAL) ... ... ... бес кезеңнен тұратын кешенді қолдануға болады:
* Диагностикалық (I- Identify) (академиялық ... ... ... жету ... ... (D-Define) (себептерін іздестіру);
* Келісімдік (E- Explore) (академиялық кедергілердің шешу стратегиясын ... ... ... ... ... әзірлеу);
* Іс-әрекеттік (A-Anticipate and Act) (айқындалған жоспардың мүмкін болатын салдарын алдын-ала болжау),
* Рефлексивтік (L- Look back and learn) ... кері ... ... № 3. ... ... ... жұмысы
Өздік жұмысты ұйымдастырудың мақсаты, міндеттері. өздік жұмыстың формалары мен түрлері. Өздік жұмысты бақылау әдіс-тәсілдері. ... ... ... алу ... және ... ... жұмысы. Өз бетімен білім алу парадигмасы оқытудың дәстүрлі дәрістік-семинарлық жүйесін қайта қарастыруға себепші болады. Қазіргі ... оқу ... ... ... ... ... ... Негізінен студенттердің танымдық қабілеттерінің жетілуіне көңіл бөлінеді. Бұл жерде ғылыми ақпарат пен білім алудың әдіснамалық мәдениетін меңгеру бірінші орында тұр. ... ... ... қол ... үшін ... ... іздестіре отырып, ақпараттық процестерді (іздестіру, сақтау, қайта қарастыру, тарату) сауатты түрде іске асырудың маңызы зор екендігін жоғарыда атап өттік. Осыған ... ... ... беру ... ... ... ... және дағдыны механикалық түрде беру емес, керісінше ... қор ... өз ... ... ... ... ... жасап, оны қолдана білетін, сонымен қатар пікірін ой ... ... ары ... жетілдіруге тырысатын және жылдам өзгеріп жатқан өмір жағдайында өзін іс ... ... ... ... ... тұлғаны қалыптастыру.
Сонымен, жаңа білім беру парадигмасының ең алдымен студенттердің креативті және ... ... ... ... беру ... ... ... табиғат пен қоғам заңдылықтарын үйрету ғана емес, сонымен қатар жүйесіндегі қатынастарды ... қол ұшын беру ... ... мақсаты тұлғаның креативтік потенциалын жетілдіру болып табылатын оқыту әрекетіне инновациялық білім беру мәселесін дамыту септігін тигізеді.
Өздік жұмысты орындау ... ... ... ... ... ... ... жұмыстың мақсатын анықтау;
- танымдық мәселені нақтылау
- өздік жұмыстың қойылған міндеттерді ... ... ... ... ... ... ... қолдану;
Өздік жұмыстың орындалуын жоспарлау, жүзеге асыру.
Оқу барысында студент өздік жұмыс түрлерін орындайды:
* Дәріске дайындалу;
* Практикалық сабақтарға дайындалу
* ... ... ...
* ... ... аннотация, рецензия жазу;
* Порфолио құрастыру
* Емтиханға дайындалу;
* Баяндама ... ... ... тапсырмалары
Тапсырма № 1
БББ (білеміз, білгіміз келеді, білдік) стратегиясын қолдана отырып соңғы кезде аудиториядан тыс өздік жұмыс туралы ақпаратты анықтаңыз.
БББ ... ... ... ... Чикаго университетінің профессоры Д. Оглмен құрастырылған. Оның негізгі ерекшелігі сыни тұрғыдан ойлауды дамыту технологияларын пайдалана ... ... ... (күш түсіру, ұғыну, рефлексия) үш кезеңімен өткізу.
БББ стратегиясы келесі кестені пайдалану ... ... ... ... ... Білдік
1.
2.
3.
Тапсырма № 2
* әдістемесіне сүйене отырып, өздік жұмыстың формаларын (Дәріске дайындалу;практикалық ... ... ... ... ... эссе, реферат, аннотация, рецензия жазу; портфолио құрастыру; емтиханға дайындалу; баяндама жасау, қорғау).
I
interactive
өзін- өзі белсендіру
-білеміз
N
noting
Жүйелі түрде белгілеу
- жаңа ... ...
... ... ... және ойлау
>, , , ,
Эссе жазудың нақты мақсаты қандай?
-Белгілі мәселе бойынша өз ... ... ... -Оқырмандарды ақпараттандыру;
-Мәселені талқылау және шындықты табуға тырысу;
-Көңіл-күйіңді білдіру және оқырман ... ... ... ... түрткі болу.
Аннотация және резенция жазу
Белгілі бір жұмысқа аннотация жазуда келесі кезеңдерге назар аудару ... ... ... ... ... ... ... орындау барысында қандай сұраққа жауап беру керек)
* Зерттеуді жүргізу әдістері;
* ... ... ... ... ... ... тілінен - белгілі бір басылым түріне (ғылыми, ғылыми-көпшілік, көркем әдебиет, газет, журнал мақалалары) талдау ... баға ... ... ... көлемі аз, жазылған пікірі қысқа болады. Рецензия жазудың үлгісі:
* Тақырыптың өзектілігі және мәнділігі;
* Тақырыптың ашылуы;
* Қолданылған әдебиеттерге ... ... ... статистикалық мәндер, көлемі, жаңалығы);
* Ғылыми баяндама жасаудың сапасы мен бірізділігі;
* ... ... ... ... сурет , кестелердің орналасуы).
Белсенді үлестірме материал № 2
Портфолио қалай құрастырылады
Пән бойынша портфолио жасаудың негізгі мақсаты жинақталған материалдарды бірізділік ... ... ... ... түсінік қалыптастыру, студенттің меңгеру үдерісін жеңілдету. Портфолио студенттің белгілі бір сала бойынша кәсіби жетістіктерін көрсететін ... ... ... ... мен ... ... мақсаты:
- студенттің білім алу іс-әрекетін белсендіру; студенттің кәсіби ... шешу ... ... және ... студенттің алдыңғы және кейінгі білімдер арасында байланыстар орнатуына мүмкіндік беру;
- курсты меңгеру барысында студенттің жекетұлғалық, кәсіби өсуіне есеп ... ... ... ... студенттің мүмкіндіктерін, білімді меңгерудегі жетістіктерін көрсету;
-студенттің өзін-өзі бағалауы, ... ... ... ... ... негіздеме.
Портфолио-сіздің тақырыбыңыз бойынша арнайы өзіңіздің көзқарасыңызды білдіретін жинақталған материалдар құрамы. Ол сіздің тақырыбыңыздың қаншалықты ... ... ... Оған ... ... ... мүмкін:
* 1.Газет, журналдардың қиындылары
* 2.Интернет материалдары
* 3.Өзіңіздің пікіріңіз бен сараптамаларыңыз, жазба жұмыстарыңыз
* ... ... мен ... 5.Мамандардың пікірлері
* 6.Аудио, бейне материалдар
* 7.Статистиканы немесе басқа мәліметтерді көрсететін кесте, ... ... мен ... ... ... ... ұсынысыңыз.
Портфолионың үлгілік құрылымы
Бөлім 1
+ Резюме (берілген ресми сызба негізінде);
+ ... ... ... ... ... ... ... отырып, қысқаша баяндама жазу.
+ Өмірлік мақсаттар (2-3 жылға, немесе 5-7 жылға). ... ... ... ...
+ Тест ... ... 2 .
Бұл бөлімде іс-әрекеттің белгілі бір саласы бойынша жеткен жетістіктеріңіз бойынша құжаттар жинақталады. ... ... ... келесідей орналастыруға болады:
* Орта білім куәлігі;
* Олимпиада дипломдары;
* Сайыстардың қатысушысы дипломы;
* ... ... және ... 3 Шығармашылық жұмыс және әлеуметтік тәжірибе
Бұл бөлімде Сіздің әлеуметтік және ... ... ... формаларынан, шығармашылық және жобалық жұмыстардың жиынтығынан тұрады: ғылыми конференцияларға қатысу; білім беру лагерлері, ... ... іс ... өту, ... ... ... ... тізімі:
* Жобалық жұмыстар. Жобаның тақырыбы, орындалуы көрсетіледі. Фотосурет, слайд ретінде қосымшалар қосуға ... ... ... және ...
* ... шығармашылық жұмыстары: үлгілер, макет жасау. Нақты жасалған жұмыстар тізімі, көрмелерге қатысу беріледі.
* Іс ... өту: ... ... ... ... ұйымдарға қатысу. Ұйымның аты, мақсаты, міндеттері, ұйымға мүшелік ету аралығы көрсетіледі.
* ... ... беру ... ... алу. ... ... аты жазылады.
* Олимпиада, сайыстарға қатысу. Іс-шара түрлері, өткізілген орны, ... ... ...
* Ғылыми конференцияларға, семинарларға қатысу. Тақырыбы, уақыты, ұйымдастырылған білім беру ұйымдары көрсетіледі.
* ... ... ... ... жарыстың формасы көрсетіледі.
Бөлім IV.
Бөлімде Сіз, сіздің әртүрлі іс-әрекет жетістіктеріңіз туралы жазған мамандардың, мұғалімдердің, ата-аналардың, достарыңның ... ... ... ... Мұғалімдердің пікірі;
* Достарыңның пікірі. Достарыңыздан Сіздің жеке қасиеттеріңізді бейнелеп ... ... ... ... ... ... ... мақалаларыңызға пікір;
* Әртүрлі ұйымдардан алғыс хаттар.
Баяндама дайындау және қорғау.
Университетте оқу барысында бірнеше баяндама жасау, оны қорғауға дайын ... ... ... ... жасауға үйретеді:
* Тақырып бойынша негізгі дерекөздерін таңдаудан бастаңыз. Сіздің негізгі идеяңызға сай 8-10 әдебиеттен кем болмау керек.
* Сіздің жұмысыңыздың ... ... ... ... ... ... өңдеу, жалпылау, жүйелеу. Қорытынды жасау.
* Жазу. Баяндама жазудың негізгі ерекшелігі ... ... ... қолдану. Академиялық стиль - мақала, кітап, студенттердің өздік жұмыстарын жазуда қолданылатын мәтін стилі.
Академиялық стиль келесі ... ... ... ... ұзын болуы мүмкін;
- әртүрлі терминдер, шетел сөздерінің кездесуі;
- , , ... ... ... ... ... ... топ алдында сөйлеу. Баяндамада зерттеушінің үш сапасы байланыста болады: зерттеу ... ... ... ... ... жеткізе білуі, сұрақтарға білікті жауап беруі.
Баяндама бойынша презентация жасауға дайындықта келесі мәселелерді қарастыру қажет:
- жобаның презентациясынан аудитория қандай ақпарат алуы ... сөз ... ... ... ... ... ... жеке имиджі.
Келесі сызбада берілген ережелерін ұстану, Сіздің топ алдында ғылыми жұмысыңызды хабарлауда жетістіктікке ... ... ... ала ... ... қойыңыз
сөздерді қосудан аулақ болыңыз
Барлық тыңдармандарды шолу жасау, алдын ала аудиториядағы атмосфераны ... ... ... ... ... ... көз байланысын орнату
Қолды қалтаға салмау
Ашық, қысқа көрнекіліктерді қолдану
Еденге, экранға, белгілі бір адамға қарап баяндама жасамау
Сөйлеу темпі мен ... ... ... ... материалдарды сөзбе сөз оқымау
Дене қозғалысының бандалған ақпаратқа сай болуы
Түсінікті, анық сөйлеу
Берілген уақытты ... дер ... ... ... ... ... тілді қолдану
Сұрақ интонациясын, көзқарасын қолданбау
Жағымды, сенімді нотада аяқтау
Толқымау: Сізден артық бұл баяндаманы ешкімде жасай алмайды.
Ғылыми ... ... ... ... ... ... бет. Теория+практика.
Аннотация және сын пікір жаза білу.
Кіріспе. Деректері мен ... ... ... ... бөлімін безендіру.
Тезистер құру. Теория + практика.
Қорғау, презентациялау.
* 1.Осы ... ... ... барысында сіз нені үйрендіңіз?
* 2.Өздік жұмыстарды орындау барысында туындаған мәселелердің ... ... ... ... не ... ... материал № 3
Плагиат
Плагиат басқа біреудің жұмысын, мақсаты мен қолданыс көлеміне қарамастан, дереккөзге сілтеме жасамай, өз жұмысы ретінде ... ... ... Бұл ... ... ... бұзуды көрсетеді.
Плагиат үлгілері:
* көшіріп алу (басқа адамның тілін немесе идеясын өз меншігі ретінде ... ... ... ... жасамай, басқа адамның жұмысын сөзбе- сөз үзінді алу;
* дерекөзге сілтеме жасамай, басқа адамның ... ... ... ... ... ... тәтібін өзгерту арқылы басқаша тілмен жазу;
* құраушысына сілтеме жасамай, басқа құжаттан алынған идеяларды қолдану.
* ... ... ... ... ... ақпараттарды кесіп алу және қою; Мысалы, , немесе , сияқты кәсіби агенттіктер арқылы жұмысты сатыл алу немесе тапсырыс беру не ... ... ... ... орындаған зерттеулерді мойындамау.
Плагиат барлық дереккөз түрлері мен бұқаралық ақпарат құралдарына қатысты туындауы мүмкін: мәтінде, суретте, музыкалық ... ... ... ... ... және т.б.; web-сайттардан алынған материалдарда немесе қолжазбаларда және ... ... ... ... ... және ... оқушы жұмыстарының үлестіру материалдарын қоса алғанда, жарияланған және ... ... ... ... ... ... зерттеулеріңізде, өздік жұмыстарыңызда қолданатын сілтемелерден, құжаттардан, мәтіннен, және журналдардан, сондай-ақ, web-сайттардан үзінді келтірудің барлық нормаларын ... ... ... ... ... ... Сізге ауызша немесе жазбаша түрде көрсетілген көмекті атап көрсету маңызды. Басқа біреудің жұмысынан ... ... ... ... болыңыз.
ЭЛЕМЕНТ 4 Университеттің ... беру ... ... ... жеке оқу ... ... жеке оқу ... Студенттің өмірлік және кәсіби мақсаттары
Мақсаты:
Студент студенттің жеке оқу ... ... ... ... ... жеке оқу ... ... жасау, өмірлік және кәсіби мақсаттарын анықтай алады
Студент өзінің психологиялық, кәсіби жағдайын талдап, қысқа, орта, ұзақ мерзімді мақсаттарды қоя ...... ... жеке оқу ... дегеніміз не? Төмендегі мәтінмен танысып, бұл ұғымның мәнін анықтаңыз, оның студенттерге беретін мүмкіндіктерін талдаңыз.
Әрбір білім алушы үшін оқу үдерісі жекедара, ... ... ... ... ... ... жасау, қазіргі демократиялық қоғамның жекетұлғаға бағытталған оқыту үрдісін бейнелейді. Білім алуда таңдау жасау ... ... ... ... барысында білім беру бағдарламасына сай университеттің ұсынып отырған ... ... ... ... ... ... мен формалары, білім жетістіктерін аутентивті бағалау әдістері бойынша студенттің ... ... ... ... жеке дара оқу ... ... мүмкіндік береді. Студенттің жеке оқу траекториясын құру мәселесіне, екі ғылыми бағыт анықталған: көлденең және тік жеке оқу ... ... Т.В. ... ... ... образовательного маршрута в системе непрерывного многоуровнего образования.-дисс. к.п.н. Кемерова, 2006, 209 с.)
Көлденең жеке оқу траекториясы оқу студенттің ... оқу ... ... ... ... формалары мен түрлерін, оқу нәтижелерін бақылау түрлерін таңдау арқылы ... бір ... алу ... өзінің қызығушылықтарына сай тиімді қолдануға мүмкіндік береді.
Тік бағыты студенттің күрделі білім беру бағдарламасына ... ... ... бір деңгейде тәмамдауды (бакалавриат, магистратура) қарастырады.
Көлденең бағытқа ғалымдар келесі мәселелерді таңдау ... ... ... ... ... ... ... дәрістер, пікірталас элементімен дәрістер, семинар, экскурсия, жобалау, ғылыми конференция т.б.)
- оқыту технологиясының әдістері (жоба, жеке дара, топтық, ... ... ... ... Интернет құралдарын қолдану арқылы өздік жұмыстар, эссе, реферат жазу, компьютерді ... ... ... және ... бақылау формалары (рейтинг, портфолио, емтихан, жоба қорғау).
Ал, тік бағытқа, студент білім беру бағдарламасын меңгеру үшін базалық ... ... ... ... ... деңгей саналатын магистратураны; оқу бағдарламасының сатылы, алмаспайтын сызбасын таңдай құқығы ... ... ... жеке оқу ... оның өмірлік стратегиясының бір бөлігі. Осыған байланысты, студент университеттегі оқу үдерісін өмірлік ... (project de vie ... ... бағыттары мен мақсаттарын анықтаудан бастау керек. А.Г. Гогобиредзе бойынша, кредиттік оқыту технологиясы студенттің кәсіби дамуының ... ... ... ... оның ... ... ... деңгейін орналастырып, кейін жоспарлы таңдау жасау арқылы (пән, модуль күрделілігі, мамандану жоспары) студент шыңына жетеді (Гогоберидзе А.Г. ... ... ... ... ... ... в ... высшего профессионального образования. дисс. д.п.н..- СПб., 2002).
С.И. Змеевтің пікірінше, білім, жеке тұлғаның өмірлік ... мен ... ... ... ... мақсаттарға жету құралы, олай болса,білім берудің миссиясы білім ... осы ... ... ... ... (Змеев С.И. Основы андрогогики.- М.: Флинта, 1999.- 123с. ). ... ... ... мен ... ... ... жұмыстарының рөлі мен тиімділігін күшейту жағдайында студенттің дербес оқу ... ... жеке оқу ... ... мен ... ... әсер ететін академиялық қолдау көрсету кешенімен (эдвайзер, тьютор, ментор, дамытушы курстар және т.б.) қамтамасыз етілуі ... ... ... ... ... ... мақсаты . деп анықталған.
Студенттің жеке оқу ... ... шығу ... ... ... ... ғана жүзеге асады. Себебі, студент өзінің қызығушылықтары, мүмкіндіктерін анықтап, мақсатқа жету ... ... оқу ... ... ... ... ... кері әсерін тигізетін академиялық кедергілер мен қиындықтарды жоя білуге дайын болуы қажет.
Тапсырма 2
Студенттің жеке оқу траекториясы тақырыбына ... ... ... академиялық қолдау көрсету мәселесіне қарама қарсы пікір айту. Ол үшін келесі кестені толтыру қажет:


Көзқарастар қақтығысқан ... ... жеке ... ... ... ... ... негіздеңіз:
* Менің жеке пікірім
* Қысқаша негіздеме
* Мүмкін болатын қарсылықтар
* Менің пікірімнің ... ... ... № 3 ... оқу ... ... ... кәсіби жоспарын, мақсаттарын айқындаудан басталады.
* Өмірлік жағдайды талдау:
- психологиялық күй;
- кәсіби жағдай
Сіздің психологиялық хал ахуалыңыз қандай?
____________________________________________________________________
Өзіңіздің ... ... ... ... үшін қандай шаралар қолдана аласыз?
____________________________________________________________________
Өзіңіздің білім алу мақсатыңыз туралы нақты түсінік бар ма?
____________________________________________________________________
Білім алу, өмірлік мақсаттарыңызға қол ... әсер ... ... ... (карьера) мақсаты қандай?
____________________________________________________________________
10 жыл өткеннен қандай жұмысты орындағыңыз келеді?
____________________________________________________________________
Оқу іс ... ... ... ... ... ... 10 жылдан кейін?
____________________________________________________________________
Жақын болашақта кәсіби жоспарларыңызды жүзеге асыру үшін қандай қадамдар жасайсыз? (нақты)
____________________________________________________________________
* Өмірлік ... ... ... жоғары да берілген үлестірме материалдарды қарап шығу. Мақсат дегеніміз не? ... ... ... ... қажет?)
Менің өмірлік мақсаттарым
Мені үшін қаншалықты маңызды? Неліктен?
* Уақыт критерийлеріне сай өмірлік мақсаттарды дифференциациалау
Өмірлік мақсаттар
Мақсаттарға қысқаша ... ... ... (5 ... мерзімді (12 ай )
Кәсіби мақсаттарым
Ұзақ мерзімді
Орта мерзімді (5 жыл)
Қысқа ... (12 ай ...... және ... ... ... шығып, мақсатқа жету тәсілдерін,күтілетін нәтиже, кездесетін кедергілерді анықтаңыз.
Тапсырма № 4
Қорытынды. Эссе жазу. Эсседе , , ... ... ... ... И
атты студенттерге арналған сауалнама
* курсының Л.Н. Гумилев ... ... ... ... оқу ... дер кезінде бейімделуге жағымды әсері болды ма?
1. иә
2. жоқ
3. ... ... ... ... ... ... ... немесе олардың алдын-алуда маңызды болды? (маңыздылығы бойынша нөмірлеңіз)
1. Кредиттік оқыту технологиясының ерекшеліктері
2. Университет қызметтері
3. Дәріс,семинар сабақтарына дайындалу
4. IDEAL ... ... жеке оқу ... ... ... ... ... Плагиат
8. Уақыт менеджменті
9. Өзбетімен білім алу парадигмасы
10. Эссе жазу
3. бағдарламасының ... ... ... ба?
1. қанағаттамын
2. қанағаттанбаймын
3. білмеймін
4. Эдвайзердің академиялық кеңес беру ... ... ... ... қандай тәжірибе алдыңыз?
1.өте пайдалы тәжірибе
2. пайдалы тәжірибе
3. пайдасыз тәжірибе
4. жауап беруге қиналамын
5. Эдвайзердің академиялық қолдау көрсету іс- әрекетіне қанағаттандыңыз ба? ... ... ... ... таңдау жасау еркіндігіне қатысты_____________________ __
Б). қиын жағдайда дер кезінде көмек беруіне ... ... ... ұстанымы бойынша_________________________
5. Университетте білім алу стратегиясы>> бағдарламасының болашақ академиялық мақсаттарыңызға қажетті күшті және әлсіз қасиеттеріңізді ... ... ... (өз ... ... ... оқу ... ұйымдастыруда белсенділік ұстанымыңыз артты ма? (өз ойыңызды жазыңыз)
____________________________________________________________________
7. бағдарламасына қатысуға басқа студенттерге ұсыныс жасайсыз ба?
1. иә
2. жоқ

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 238 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ҚР білім туралы заңы жайында3 бет
12 жылдық білім беру мақсаты6 бет
"Жас ерекшелік және әлеуметтік психология" пәні бойынша студенттерге арналған лекция жинағы28 бет
"Шағын кәсiпкерлiктi мемлекеттiк қолдау мен дамыту."9 бет
«Қазақстан Республикасы салық төлеушілерін тіркеу» мемлекеттік қызмет көрсетудің стандарты6 бет
«Қаржы » пəн бойынша сырттай оқу нысанында оқитын студенттерге өзіндік жұмыстарды орындауға арналған əдістемелік нұсқасы11 бет
«Қаржы менеджмент» пəн бойынша сырттай оқу нысанында оқитын студенттерге өзіндік жұмыстарды орындауға арналған əдістемелік нұсқасы24 бет
Ішкі аурулар және стоматология клиникасында жедел жағдайлар кезіндегі жедел жәрдем көрсетудің клиникасы13 бет
Абай Құнанбаевтың музыкалық мұралары арқылы студенттерге эстетикалық тәрбие беру13 бет
Абай Құнанбаевтың музыкалық мұралары арқылы студенттерге эстетикалық тәрбие беру туралы51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь