Өнімнің өзіндік құнын азайту жолдары.

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
Негізгі бөлім
Бөлім 1. Өндіріс шығындары және өзіндік құн.
1.1. Кәсіпорын шығындары түсінігі және олардың түрлері ... ...4
1.2 Өнімнің өзіндік құнының қалыптасуы және мәні ... ... ... ..7
Бөлім 2. Өнімнің өзіндік құнын талдау.
2.1 Өзіндік құнды жоспарлау және өнімді өндіру шығындарының
классификациясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
2.2 Өнімнің өзіндік құнын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2.3. Өнімнің өзіндік құнының бағаны анықтаудағы рөлі ... ... ...21
Бөлім 3. Өнімнің өзіндік құнын азайту жолдары.
3.1. Еңбек өнімділігін арттыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
3.2. Өндіріс процесінде қолданылатын шығындарды азайту ... .25
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Кіріспе

Кез-келген кәсіпорын (фирма) өнім өндірісін бастамас бұрын, ол қандай пайда ала-алатынын анықтап алады. Кәсіпорынның өндірістік шешімдері, жұмыстары нарық жағдайлары мен өндірістік шығындар арқылы анықталады. Жалпы түрде өндіріс шығындары және өткізу (өнімнің, жұмыстың, қызметтің өзіндік құны) өнім өндірісі процесінде қолданылатын (жұмыс, қызмет) табиғи ресурстар, шикізат, материал, жанармай, энергия, негізгі қор, еңбек ресурстары және басқа да өнім өндірісіне және өткізуге шығындарды бағалық талдау болып табылады.
Материалдық құндылықтар өндірісі, тауар саудасы, сонымен қатар қызмет көрсету адамдық, мтериалдық, ақшалай ресурс шығындарын қажет етеді. Бұл қолданылған ресурстар соңында әртүрлі нысанда және көлемде өзіндік құнға негізделеді.
Аталған шығындар, өнім және қызмет көрсетуге аударылған, өзіндік құнға қосылғандар оларды өткізу бағасында өткеріледі. Осылайша, өзіндік құн-кәсіпорында өткізу мақсатында өндірілген өнім мен қызмет көрсетулерге кеткен шығындардың ақшалай түрдегі сомасын көрсетеді.
Өзіндік құн-өнім өндіруге жұмсалған барлық шығын. Өндірілген өнімнің өзіндік құнына барлық жұмсалған шығындар: шикізат, материал,
электр энергиясы, амортизациялық жарна, еңбекақы т.б. кіреді. Өзіндік құн сол кәсіпорын шығынының жиынтық көрсеткіші, ол әрбір өнімге жұмсалған жалпы шығын сомасын өнім көлеміне бөлу арқылы анықталады.
Курстық жұмыс барсында қарастырылатын тақырыптар: өндіріс шығындары және өнімнің өзіндік құныны түсініктіеріне жалпы сипаттама; өзіндік құнынын талдау; өнімнің өзіндік құнын калькуляция баптары бойынша топтау; өнімнің өзіндік құныны негізінде өнімге баға белгілеу; өнімнің өзіндік құнын азайту жолдары.
Пайдаланылған әдебиттер
1. Абдильдина Л.И. , Абдильдин С.С. Экономика предприятия. Алматы: Каз Нау ГРУ, 2004, 452стр.
2. Грибов В.Д., Грузинов В.П. . Экономика предприятии:Учебн. Практикум. -3-е изд.-М.: Финансы и статистика,2004.
3. Жалпы экономикалық теория Ө.Қ. Шеденов, Б.А. Жүнісов, Ү.С. Байжомартов, Комягин./ Жалпы ред басқарған Ө.Қ. Шеденов- Ақтөбе 2004
4. Калдыбаев О., Темирбаев А. Экономика предприятия (фирмы).-Учебн. Пособие.-Алматы, «Санат», 1997.-208стр.
5. Кендирбаев А., Омаров Г., Хагай В., Тасибеков, Ауганбаев А. Бизнес: составляющие успеха/ В помощъ предпренемателю. –Алматы ПРООН/ЮНИДО ,2000
6. Сабырбаев Б. Экономикалық орысша-қазақша түсіндірме сөздігі.-Алматы: Қазақстан, 1995
7. Экономика предприятия: Учеб. Для вузов/ И.Э Берзинь С.А., Н. Н. Савченко, С.Г Фалько-М.: Дрофа,2003.
8. Экономика предприятия: Учебник/ Под ред А.Е.Карменко М.Л. Шухгальтера. –М.: ИНФРА-М, 2004.
9. Экономика предприятия: Пер с нем-М: ИНФРА -М, 1999.
10. Экономика предприятия: Учебник/ Под ред. Проф О.И. Волкова. 2-е изд., перераб и доп.М.: ИНФРА-М 1999
11. Экономика предприятия: Учеб. Для вузов / Под ред. Проф В.Я Горфикеля, проф В.А. Швандара. -3-е изд, перераб и доп.-М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2000
        
        Мазмұны
Кіріспе……………………………………………………………………..3
Негізгі бөлім
Бөлім 1. Өндіріс шығындары және ... ... ... ... ... және ... түрлері…....4
1.2 Өнімнің өзіндік құнының ... ... 2. ... өзіндік құнын талдау.
2.1 Өзіндік құнды жоспарлау және өнімді өндіру шығындарының
классификациясы………………………………………………....12
2.2 ... ... ... ... ... ... құнының бағаны анықтаудағы рөлі…....….21
Бөлім 3. ... ... ... ... ... ... өнімділігін арттыру…………………………………….23
3.2. Өндіріс ... ... ... ... ... ... өнім ... бастамас бұрын, ол
қандай ... ... ... алады. Кәсіпорынның өндірістік
шешімдері, жұмыстары нарық ... мен ... ... ... ... ... өндіріс шығындары және өткізу (өнімнің, жұмыстың,
қызметтің өзіндік ... өнім ... ... ... ... табиғи ресурстар, шикізат, материал, жанармай, энергия, негізгі
қор, ... ... және ... да өнім ... және ... ... ... болып табылады.
Материалдық құндылықтар өндірісі, ... ... ... ... ... ... мтериалдық, ақшалай ресурс шығындарын ... Бұл ... ... ... ... ... және ... құнға негізделеді.
Аталған шығындар, өнім және ... ... ... ... ... оларды өткізу бағасында ... ... ... ... мақсатында өндірілген өнім мен
қызмет ... ... ... ... ... сомасын
көрсетеді.
Өзіндік құн-өнім өндіруге жұмсалған барлық шығын. Өндірілген
өнімнің ... ... ... жұмсалған шығындар: шикізат, материал,
электр энергиясы, амортизациялық жарна, еңбекақы т.б. кіреді. ... сол ... ... жиынтық көрсеткіші, ол ... ... ... ... сомасын өнім көлеміне бөлу арқылы анықталады.
Курстық ... ... ... тақырыптар: өндіріс
шығындары және ... ... ... ... жалпы сипаттама;
өзіндік құнынын талдау; өнімнің ... ... ... баптары
бойынша топтау; өнімнің өзіндік құныны негізінде өнімге баға ... ... ... азайту жолдары.
1. Өндіріс шығындары және өзіндік құн.
1.1. ... ... ... және олардың түрлері.
Шығын – белгілі бір мақсатта ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың, ұйымдардың
өнімді өндіруге (жұмыстарды орындауға‚ қызметтерді көрсетуге), ... және ... ... ... ... ... жиынтығы.
Экономикалық мазмұнына қарай былайша топтастырылады:
материалдық шығын (қайтарылма қалдықтар шегеріп тасталады)
еңбекақыға жұмсалатын шығын
әлеуметтік мұқтаждарға ... ... ... ... ... ... – басқару есебі негізгі объектілерінің бірі, күрделі және сан
құрлы құбылыс. Оларды тиімді ... үшін ... бір ... ... ... ... ... қолданған жөн.
Өндіріс шығындарын жіктеу
|№ |Жіктелуші топ ... |
|1 ... ... ... рөлі |Негізгі |
| ... ... |
|2 ... өзіндік құнына жатқызу тәсілі |тікелей |
| ... ... |
|3 ... ... ... |бірэлементтік |
| | ... |
|4 ... ... ... ... |
| | ... |
|5 ... болу мерзімділігі бойынша |ағымдағы |
| | ... |
|6 ... ... қатысуы бойынша (басқару |өндірістік |
| ... ... ... |
| | ... |
|7 ... бойынша ... |
| | ... емес |
|8 ... ... ... ... |
| | ... |
|9 ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... |өнімге |
| ... ... ... ... ...... ... ... ... ... пен материалдар, қосалқы материалдар мен басқа да шығындар.
Қосымшалар – өндірісті ұйымдастыру мен оған ... ... оны ... ... ...... белгілі бір түрін өндіруге байланысты, оның өзіндік
құнына тура және тікелей ... ... ... ... материалдар,
аударымдар).
Жанамалар – өнімнің жеке түрлерінің өзіндік құнына тікелей енгізілмейтін
және жанама түрде бөлінеді.
Бірэлементтілер – бір элементтен ... ... ... ...... ... тұратындар (құрамына тиісті риске құрамының
еңбекақысы, аударымдар, материалдар, ... мен ... ... ... ... ... – мөлшері өндіріс көлемінің өзгеруіне тура сайма-сай
(пропорциональды) ... ... ... еңбекақысы
технологиялық энергия, отын және т.б.) және осы кезеңдегі өнім ... ... – өнім ... көлемінің өзгеруіне байланысты емес дерлік
(жылыту, өндірістік бөлмеге жарық ... ... ... алу ... және ... – жиі мерзімде болып тұратын ... ... ...... ... ... жүргізу және т.б. төлеуге
арналғандар.
Өндірістік – тауарлық ... ... ... және оның ... құнына (тауарлық өнім-өз материалынан да, тапсырушының материалынан
да жасалып ... ... ... ... және ... дайын бұйымның құны) құрайтын барлық шығындар.
Әкімшілік – жалпы басшылыққа, жалпышаруашылық және әкімшілік мақсаттағы
шығыстарға ...... ... шығындар) сатып алушыларға өнімді ...... ... ... мен ... ... ... өнім өндірісіне шыққан шығындар.
Өндіргіш емес – (жоспарланбайтын) өндіріс ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Реттелетін – егер атқарушы шығындар деңгейіне ... әсер етіп ... алса ... ... пайдаланатын шикізатқа шығындарды-цех
тексерушісі реттейді).
Реттелмейтіндер – деңгейіне еңбеккер (дайындау ... ... ... қызметкерінің еңбегін өтеу бойынша шығынға әсер ете
алмайды) елеулі ықпал ете алмайтын шығындар.
Жалпы – өндірілетін ... ... ... – өнімнің бір бірлігіне шаққандағы.
Өнімге – өнімнің өзіндік құнына кететін.
Мезгілге – мезгіл шығыстары: жалпы және ... ... ... ... ... сыйақы бойынша шығыстар.
Өндірілген өнімнің босалқы қорлары өзіндік құн ... ... ... ... ... құнына кіретін шығын мен есепті ... ... ... ... құнына негізгі материалдарға жұмсалған шығын,
еңбекақы төлеуге жұмсалған шығын және өндірістік ... ... ... ...... өнім ... өндіруге тікелей жұмсалған
материалдар.
Еңбек шығыны еңбекке ақы төлеуге жұмсалған шығыннан құралады, ол ... ... ... ... – өнім ... ... ... шығын, жұмсалған
уақытына қарамастан есепті кезеңдегі өнімнің ... ... ... – әкімшілікті ұстауға, өнімді ... ... ... ... ... жатады және жұмсалған есепті айында
көрсетіледі.
Өндірістік ... ... ... аударым; жалға төленетін төлем
жатады, бұл ресурстар өнімді сатудан кейінгі шығын қатарына көшіріледі.
Өнімнің толық өзіндік құны – ... ... ... ... орындауға‚ қызметтерді көрсетуге) байланысты жұмсалған шығыстар:
шикізат‚ материалдар‚ өндірістік қызметкерлер құрамының жалақысы‚ т.б. мен
оның ... ... ... ... ... ... номенклатурасын
өндіруге, жұмыстарды орындауға‚ қызметтер көрсетуге ... ... ... ... бөлу арқылы өзіндік құнға енгізілетін шығыстар,
ғыстар, жалпы цехтық ... ... ... ... және пайдалануға
ұсталған шығыстар‚ т.б.) қосындысы.
Тұрақты шығын – ... ... ... емес ... ... және ... ... т.б.);
ауыспалы шығын – шамасы өндірістің көлеміне тәуелді тікелей шығын Өзіндік
құнға тек тікелей шығын мен ... ... ... ғана енгізіледі‚ қалған
шығын жалпы табысқа көшіріледі және өнімнің өзіндік құнына енгізілмейді;
Өнімді ... ... ... ... ... құн, ... қоса
негізгі капиталдың тозымпұлы), өндіріске не оның айналысына ұсталған шығын
(сауда, көлік шығындары мен басқа да ... ... ... ... ... ғылымында шығынды жеке меншіктік шығынға ... ... ... бір ... немесе әрекет, қызметке жұмсаған
шығыны) және қоғамдық ... ... ... жатқызылатын) бөлу
қабылданған. Экономикалық қызметті талдау кезінде нақты шығынмен ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалану
мүмкіндігінен айрылып қалу) да ескерілуге тиіс. Шығын әдетте толық шығын,
жиынтық (қосындылы) шығын (мысалы, бір ... бір ... ... ... отырған өнімнің бір өлшеміне шағып есептегендегі) түрлеріне
бөлінеді. Бұлардың ... ... ... ... емес ... ... мен жабдықтарды ұстауға жұмсалатын ... ... ... ақы, сақтандыру жарналары ... ... ... ... ... т.б.) және өнімнің немесе сатудың
көлеміне орай өзгеріп ... ... ... (материалдар мен
шикізаттарды ... ... ... ... ... ... жалақысы, сату алдындағы және сатудан кейінгі көрсетілетін
қызметтер, кеден бажын төлеу, т.б.) ... ... ... ... ... да ... тұрады. Әрбір қосымша өнім ... ... ... ... ... шығын деп атайды.
Кәсіпорынның өндірістік шешімдері нарық ... мен ... ... Өнім ... ... ... ұсынатын
тауарлардың мөлшері және оның бағасымен ... ... ... және ... ... болып бөлінеді.
Бухгалтерлік шығындар бұл өнімнің өзіндік ... ... ... ... Бұлар шикізат, материалдар, жалақы, ... және т.б. ... ... барлық шығындар жатады.
Соның ішінде кәсіпорынның ... өз ... ... ... ... ... ... шығындар. Сонымен
экономикалық шығындар – бухгалерлік және ... ... ... ... = ... ... ... = бухгалтерлік шығындар + балама шығындар
Қысқа мерзім кезеңінде өндірістің жалпы, тұрақты және ... ... ... (ТС) – бұл ... кеткен барлық шығындар ... ... ... тұрады.
ТС = ҒС + VС
Тұрақты шығындар (ҒС) - өнім ... ... ... ... шығындар. Бұларға салықтар, жалға беру, ... ... және ... ... (VС) – ... өнім ... өзгерсе бірге
өзгеретін шығындар. Олар шикізатқа, жалақыға, энегияға, ... ... ... шығындарды талдағанда жалпы шығындармен қатар ... ... ... талдаймыз. Өндірістің орташа жалпы шығындары
(АТС) ... бір ... ... ... ... ... Бұл ... өнеркәіпте басқаруға ... Бұл ... бір өнім ... ... ... ... ... жалпы шығындарды (АТС) 2 түрге бөлуге болады (АҒС).
а) ... ... ... ... ... ... ... шығындар: АVС=VС/ Q
Өндірістің шекті шығыны (МС) жалпы шығындардың ... ... ... ... тең болады және өнімнің қосымша данасын
шығарғандағы кететін ... ... ... ТС/ Q
Өнім шығару көлемі өскен кезде тұрақты ... ... ... жалпы шығындардың (ТС) өсуі айнымалы шығындардың
(VС) өсуіне тең болады.
МС= VС/ Q
Фирманың ... ... ... ... ... ... қалдық және старттық шығындар туады.
Қалдық шығындар-өнімді өткізу мен ... ... ... ... ... ... қызметінің тоқтау
уақыт ұзақ ... ... ... ... ... ... көлемі
аз. Бұл жағдайда фирмада жұмысшы күшін жалдау мен ғимараттарды жалға
беру ... ... ... мен ... ... ... болады.
Старттық шығындар-өндірісті қайта қосумен және ... ... ... ... ... ... кәсіпорын (фима) өнім ... ... ... ол
қандай пайда ала-алатынын анықтап алады.
Кәсіпорын табысы 2 ... ... ... ... ... және оның ... ... Нарықтағы өнім бағасы сұраным
мен ұсыным ... ... ... ... ... ... ... заңдарының әсерінен еркін бәсеке жағ-
дайында ... ... ... ... сәйкес жоғары немесе
төмен болмайды, ол автоматтты ... ... Өнім ... ... ... ... болады. Олар тұтынылатын
еңбектік немесе материалдық ресурстар көлеміне, ... ... ... және ... ... ... өсуі
немесе төмендеуі мүмкін. Сәйкесінше, өндіруші ... ... ... ... ол оны ... ... ... жүзеге асыра алады.
Жалпы түрде өндіріс шығындары және өткізу ... ... ... ... өнім ... ... ... (жұмыс,
қызмет) табиғи ресурстар, шикізат, материал, жанармай, энергия, негізгі
қор, еңбек ... және ... да өнім ... және ... ... ... ... табылады.
Өндіріс шығындарына және өнім ... ... ... қосылады:
• ұдайы өнім өндірісі, белгіленген технология ... ... ... ... қолдану;
• өндірісті дайындау және үйрену;
• өндірісті ұйымдастыру мен ... ... ... қатар
өнім сапасын жақсарту, оның сапалығын арттыру, ұзақ тұтыну
және ... да ... ... ... ... ... шығындар);
• рационалдау және құрастыру, тәжірибиелік жұмыстарын жүргізу,
моделдер мен ... ... және ... ... ... және ... ... процеске қызмет ету; өндірісті шикізат, ... ... ... және ... ... және ... ... ету, негізгі өндірістік
қорларды жұмысқа қабілетті жағдайда ұстау, санитарлы-гигие-
налық ... ... ... ... ... ... ... және техника қауісіздігін қамтамасыз
ету;
• өндірісті ... ... ... ... ... және оның ... бөлімшелерін, іс-
сапарларын қаржыландыру, техникалық басқару құралдарын ... ... ... ... ... ... қызметімен байланысты өкілеттілік шығындар және
т.б.
• кадрларды ... және ... ... ... және ... емес ... сақтандыруға
аударымдар.
Әрине, фирманың, кәсіпорын қызметінің нәтижесі (табыс және ... ... ... және ... көрсету) фирманың, кәсіпорынның
негізгі құралдары және басқа да ... ... ... ... ... осы операциялар бойынша ... ... ... нәтижесінен құралады.
1.2 Шығындар есебінің негізі
1.3 Шығындар есебінің жалпы сипаттамасы.
Шығын – тауарға және жұмысқа төленетін ақша.
« ... ... ... ... ... ... және оны шаруашылық
субьектінің балансында актив ретінде көрсетілген, келешекте табыс әкелуге
қабілетті қаражаттар » - бұл Г. М. ... пен ... ... ... ... ... кәсіби әдебиеттерде осы ... да ... ( ... ) кездеседі. Мәселен, проффессор
Ч.Т. Хорнгерн, Дж. Фостер келесідей ... ... « ... ... ... ... төленуі қажет болатын, тұтынылатын ресурстар
( ақшалар )». Тура осындай ... ... ... ... және ... да ... ... Бұл ұғымдардан «шығындар»
тұжырымдамасының абстрактілі екені көрінеді. Сондықтан да осы күнге дейін
экономикалық әдебиеттерде ... ... ... ... жоқ. ... тәжірибеде ұқсастығына байланысты «шығындар»,
«шығыстар», «жұмсалған қаражат» бірдей деп ... және ... ... ... жұмсалған шығын» терминдері бір мағынада
қолданылады. ... ... ... ... ... әр қилы ... түрлі мәеге ие болатын сияқты. Басқару есебінде шығындар әр
түрлі мақсаттар үшін бірнеше әдістермен ... яғни ... бір ... ... ... факторы – шығындардың пайда болуына ... ... не ... олар әр ... ... байланысты топтастырылады.
Өндірісті тиімді басқару үшін басшыларға шыққан шығын жайлы ақпарат керек.
Шығындарды есептеу жүйесін ... құру ...... ... ... және ... сәйкес келетін шығындарды есептеу
обьектілерін таңдау.Өндірістік шығындарды әр ... ... ... ... Кейбір шығындарды өнімнің белгілі бір түріне
жатқызса, кейбіреуін білгілі бір ... ... ... ... ... үшін ... жинау кезінде есепші шығындардың кей түрі шешімнің
бір типіне керек ... ... типі үшін ... жоұ ... ... ... ... тексеру мақсатына қарай әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... Өндірістің көлеміне байланысты:
Ауыспалы.
Тұрақты,т.б.
3. Орташаландыру дәрежесі бойынша:
Жалпы.
Орташа.
4. Басқару тәсілдері бойынша:
Өндірістік.
Коммерциялық.
Әкімшілік.
5. Өзіндік құнға кіргізу әдісі бойынша:
Тікелей.
Жанама.
6. Пайда түскен кезеңге шығындарды реттеу және ... ... ... ... ... ... байланысты
активтердің азаюы ( ... ... ... ) немесе
міндеттемелердің артуы ( ... ... ) ... ... ... ... ... ұқсас деуге болмайды. Қаржы саласындағы
стандарттары бойынша «Шығыстар» - есепті кезеңде ... ... ... ... ... ... азаюы, сондай-ақ капиталдың
кемуіне әкелетін және соған сәйкес қосымша міндеттемелердің пайда болуы.
«Шығындардың» мәнін жеткілікті түсіну үшін , оны үш ... ... ... ... ... анықталады.
Екіншіден, шығындар ақшалай өлшеммен көрсетіледі, ... ... ... көрсетеді. Үшіншіден, шығындар кез-келген бөлімшенің
қызметі, өнімді өндіру, түрлі қызметтердің іске ... ... ... ... ... ... ... құнға қарағанда бір мезгілде
белгілі мақсаттарға ақшалай (кейде натуралды не материалды емес) ... ... ... ... ... ... көрсету соңғы
өнім болып табылмайды, ол мақсатқа жету құралы ретінде көрінеді. Икемді
шығындар әр түрлі ... ... ... ... алып жүреді», ал
жекелеген тұрғыдан қарасақ, ...... ... ... ... көрінеді. «Шығынның» мұндай әрекетін көре тұра ... ... ... «шығынның әрекеті (қылығы)» деген
термин өте жиі ... ... ... ... ... туралы айту қабылданғанмен, «шығынның әрекеті (қылығы)» термині
тек қарқынды ғана емес, ... осы ... ... ... ... ... қалыпты жағдайын көрсететін өте ауқымды ұғым ... ... ... үшін ... белсенділік пен өндірістік қызметтің
деңгейлеріне тәуелді «шығындардың әрекеті (қылығы)» қалай өзгеретінін
көрсету өте ... роль ... ... ... қарап бюджетті
жоспарлағанда келесідей мәселелер туады:
- Келесі жылға өндірістік ... ... ... жоспарлау керек?
- Сатылатын тауарлардың көлемінің өсуіне байланысты сату бағасын ... ... ... ... ... қызметкерлердің еңбегіне ақы төлеу ... ... ... ... ... жалақы немесе олардың
комбинациялары?
- Өнім шығарудың мөлшерін арттыру үшін қосымша құрал-жабдықтар ... ... ... құбылыстарды (обьектілерді) ұғыну үшін осы немесе басқа белгілері
бойынша шығындарды топтастыру ... ... ... ... көп ... ... оның зерттелу деңгейі де
жоғары болады. Бұл өз ... ... ... ... ... ... ... көптігіне байланысты эталон
ретінде олардың қандай да бір түрін бөліп алу қиындық туғызады, ... ... ... ... ... ... шығындар есебін дұрыс ұйымдастыру үшін оларды ғылыми ... ... ... мәні бар.(1-кесте)
1.Кесте.
Топтастырылатын белгілеріне байланысты жасалатын шығындар жіктемесі ... ... | ... белгілері ... ... |
|1 ... (айналымы) бойынша ... және ... |
|2 ... ... құнына енгізу (қосылу) әдісі|Тікелей және жанама |
| |бойынша | |
|3 ... ... ... ... ... ... және ... |
Осылардан басқа бақылау және реттеу функцияларын жүзеге асыру ... ... ... және реттелмейтін шығындар тобы да ажыратылып
көрсетіледі.
1.4. Өндірістік шығындардың жіктелуі.
Шығындар ... ... ... ... құрал ретінде шешімді
қабылдайтын және оның зардаптарын анықтайтын процеске қатысады. Дұрыс шешім
қабылдау үшін оның ... ... мен ... ... білу ... жіктеудің мақсаты – жалпы массадан тек релевантты шығындарды
бөліп көрсету (оның өзгеруіне ықпал етуге болатын бөлігіне ... ... ... деп – тек ... ... ... ғана өзгеретін
болашақ шығындарды есептеуді айтады. Сондықтан, жіктеу әдістері немесе
бағыттары басшының алдында ... ... ... ... болып келеді.
- Бірінші бағыт – жай өндірістік есеп, оның негізгі ... ... ... табыс (қызметтерден, тасымалдаудан, сатудан) және
өнімнің (жұмыс, ... ... ... ... үшін ... ... және жанама) туралы есептік мәліметтерді алу;
- Екінші бағыт - өзіндік құн туралы есеп ... мен ... ... ... ... ... ... шығындар деңгейімен айналысатын
(цехтардың, өндірістердің, шектеулі серіктестіктердің) басшыларды
керекті ақпараттармен қамтамасыз ету;
- ... ... – шығу ... ... ... ... мен ... шығындар және жауапкершілік орталықтары бойынша есепті
ұйымдастыру.
2. кесте.
Мақсаттарға сай жасалынған ... ... ... болатын
варианттар).
| ... | ... ... ... ... өзіндік құнын | Кіретін және шығатын; тікелей және|
|есептеу, қорлардың құнын және ... ... ... ... ... ... бағалау |(өндірістік) және есептік ... |
| ... бір ... және |
| ... ... және бір ... ... қабылдау және жоспарлау | ... ... ... және |
| ... ... ... ... |
| ... және ... ... |
| |жоқ ... ... |
| ... ... ... және |
| ... жоспарлы және жоспарланбаған|
|Бақылау және реттеу ... және ... ... отырған жіктемемен сәйкес есепті жүргізу – ... ... ... жаңа ... ... ... нормалауда және жалпы өндірісті басқару жүйесінде басқарушы
есебінің (оның ішінде ... ... ролі ... ... ... ... топтау «Негізгі өндіріс» шотында аяқталған
көрініс бойынша бейнеленеді, бірақ осы мәліметтер ... ... ... өнім ... пен ... ... өтеуі жөнінде,
оларда қабылданған шешімнің тиімділігі және қабылданатын шешімнің табыс ... ... ... ... қорытынды жасауға болмайды. Көп жағдайда осы
мәселелерді шешу –қолданылған шығындарды топтастырумен ... ... ... шығындардың жіктемесі, өндірістік шығындар
туралы ... ... және ... ...... ... есепті
ұйымдастырудың басты қағидасы болып табылады.
1.5. Өндірістік шығындардың ... ... ... ... жалпы сызбасында өндірістік шығындар туралы
ақпараттардың қозғалысы көрсетілген.
|Материалдар шоты. |Негізгі ... ... ... өнімнің өзіндік |
| | ... ... |
| | ... ... |өндірістегі|Қалдық. |Шығарылған |Нақты |Нормативтік |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... құны |бойынша |өзіндік құны |
| | ... ... ... |бойынша |
| | ... ... ... ... |
| | ... | ... |өнім (тауар).|
| | | | | ... ... | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | ... ... төлеу бойынша есеп айыру |Көмекші өндіріс шоты. ... | ... ... ... ... құны |
| | ... бойынша |бойынша негізгі |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
| | | ... |
| | ... Есеп |
|Зейнетақы қоры. ... ... ... 930, ... ... |
|Сақтандыру бойынша есеп |904, 924,т.б. ... т.б. ... ... | ... ... |
| | ... |
| ... ... ... |Баптар |Шығындарды ... ... ... ... ... ... ... |есептелген |бойынша | ... ... ... ... | ... |
| | ... | | |
| | ... | | ... ... ... ... қызу ... арқасында
шығындарды анықтаумен қатар, онық болашақтағы тенденциялары да ... ... есеп ... ... ... ... ... жаңа тәсірдерді тағайындау мен пайдалану мәселелері
отандық және шетелдік экономикалық ... ... ... ... ... ... жалпы қабылданған мәнін анықтау – белгілі бір уақыт
кезеңінде шығындар ... ... ... ... және ... ... жабдықтау, өндіру, олардың еңбегінің өнімін сату,
дайын өнімдердің өзіндік құндарын ... ... ... және
жіктеп (кескінінде) талдау бойынша Шаруашылық Серіктестігіндегі өтіп жатқан
процестерді көрсетуге бағытталған саналы іс - әрекеттердің ... ... ... ШС ... ... ... ақпаратты алуды және қаржылық
нәтижелерді шығару арқылы қызметін бағалауды қамтамасыз ... ... ... есеп теориясы мен басқару және бастапқы даму
жағдайында мұндай тәсілдің пайдалану ... ... ... ... ... ... ... бәрі өндіріс шығындарының есептік
мәнін анықтау өндірістік қызметтің басқарушы есебін ... ... ... есе ... ... ... ... қамтуы
керек. Сайып келгенде, шығындар есебінің мазмұнын анықтау, ұйымдастыру
моделдерінің нақты алғышартын жасайды. ... ... кері ... ... есеп тек ... ... ғана ... қоймай, болашақта
экономиканы моделдеу үшін ақпаратты дайындайды, демек мұндай есептеу жүйесі
өзіндік құнды ... ... ... ... ... сәйкес
келеді.
Өнімнің өзіндік құнын талдау.
Өзіндік ... ... және ... ... ... ... ... жоспарлау, есеп
және
калькуляциялау мақсатында оларды ... ... ... ... түрі ... және көмекші;
• өнім түрі бойынша-жеке бұйымдар, ... ... ... ... және қызмет
көрсету;
... ... ... ... ... ... калькуляциялау үшін және ... ... ... ... ... (шығындардың сметалық
жобасын
құрастыру және шығындарының есебі);
• шығындардың шығу орны ... цех, ... ... ... ... ... ... мақсатты түрде шығындар элементтері және калькуляция ... ... ... ... алып ... классификациясын
қарастыру керек.
Калькуляция баптарының тізімін және ... ... ... өнім ... ... және ... ... бойынша салалық
әдістемелік нұсқамасының есептік ... ... және ... ... ... ... құрылымы мен ... ... ... ... ... жасау зауытындағы кеңінен қолданылатын
шығындар баптарының калькуляциясын ... және ... ... ... ... ... және
кооперативтік кәсіпорын қызметтері.
3.Негізгі өндіріс жұмысшыларының еңбекақысы.
4.Қосымша ... ... ... және ... өндіріс жұмысшыларының еңбекақысынан
әлеуметтік ... ... ... және ... ... ... және ұстауға шығындар.
8.Цехтық шығындар.
9.Жалпы өндірістік шығындар.
10.Ақаулардан ... емес ... ... ... баптары цехтық өзіндік құнды құрайды. Цехтық
өзіндік құн қосу ... ... ... және ... ... өзіндік құнды құрайды. Нәтижесінде ... ... ... толық өнімнің өзіндік құнын құрайды.
Өнеркәсіптік кәсіпорындарда ... ... ... ... негізгі әдістері қолданылады:
• Тікелей есептік;
... ... ... ... және ең дәл – ... есеп әдісі болып табылады.
Сонымен қатар бұл ... ... ... өзіндік құнын ... ... ... ... өнім көлеміне бөледі. Бұл әдісті қолдану
біртекті өнімді ... ... ғана ... ... ... бұл әдіс ... түрде қолданады. Сонымен бірге ол
калькуляцияның жеке баптарында ... ... ... ... ... ... калькуляциялауның нормативтік ... ... ... бір өнім ... өндірісіне
нақты ресурс шығындарының өзгеру есебі нақты дәл ... ... ... ... ... ... және нормативтік
пайдалануға негізелген. ... ... осы ... және ... ... ... және ғылыми
негізделуі керек. Олардың көлемін ... ... ... ... ... ... калькуляциялауның ең дәл және ... ... ... Сонымен бірге әдісте ... ... ... ... және онда ... ... ... талдау және
өнімнің өзіндік құнына әсер ететін факторлар қарастырылады. ... ... ... ... ... ... ... шарт қалыптасады.
Бір типті, бірақ сапасы жағынан ... ... ... ... ... ... Ол ... сипатына байланысты өндіріс шығындарының ... ... ... ... ... ... құнын матералдар
мен құрал-жабдықтардың бір килограммдық, бір ... құны ... ... ... тән басқада ... ... Осы әдіс ... өнімнің сапасын ... ... ... ... ... экономикаға өту жағдайында көптеген ... орта ... ... ... қысқартылған
номенклатурасын қолданады, олар өзіне мыналарды қосады:
• материалды шығындар ... ... ... ... қолданылатын энергия);
• еңбекақыға шығындар (тікелей шығындар );
• басқада тікелей шығындар;
• өндірісті ... және ... ету ... ... өндіріс шығындары туралы дәл нақты және тез
ақпарат мәселесі тұрады. Көп ... ... ... ... ... ... ... құрастыру міндеті ... ... ... калькуляциясының міндеті-бұл берілген нормалар мен
жоспарлардан ауытқады ... ... ... ... ... алу, осы ... ... және осы сияқты ауытқуларды азайту немесе ысыру ... ... ... ... көбіне қолданылады,
өнімнің өзіндік ... ... ... ... қызмет көрсету)
олардың экономикалық мазмұнына сәйкес келесідей ... ... ... материалдық шығындар (қайтарымды қалдықтар құны есебімен);
... ... ... ... ... негізгі қорларға амортизация;
• басқада ... ... ... ... өнім ... шикізат пен материалдың, ... ... және ... ... және ... ... мен ... барлық түрі (ғимаратты ... ... ... ... және т.б.). Материалдық ресурс ... ... ... ... ... оларға өнім өндірісі
процсінде ... ... ... ... ... тұтынушылық қасиетін толықтай немесе ... ... өнім және ... ... жоғары шығындармен
қолданылатын немесе тіптен тікелей мақсатта ... ... ... ... ... ... негізгі
өндіріс персоналының ... ... ... ... жұмысшылар мен қызметкерлерге сыйақы, ынталындырушы және
компенсациялайтын төлемдер, сонымен ... ... ... ... ... қызмете жұмысбасты жұмысшылардың
еңбекақысы кіреді.
«Негізгі қорлар ... ... ... ... ... ... ... жұмсалатын
амортизацияық
аударымдар сомасы, олардың баланстық құныны ... ... ... ... және олардың актив бөлігіндегі ... ... ... ... ... ... элементтері құрамына кірмеген басқа
барлық шығындар, «басқада ... ... ... ... салықтар, жинақтар, арнайы ... ... ... ... ... ... ... кеткен шығындар,
байланыс қызметіне ... және ... ... калькуляция баптары ... ... шығу ... ... және ... ... ... өім
бірлігін өткізу және өндіріске ... ... және ... ... Ол көп ... ... кешендік
баптарын қамтиды.
Шығындар элемінті бойынша ... ... ... олардың шығу орны және шығындалу ... ... ... Заң ... ... ... ... Нарық жағдайында
отандық шаруашылықта шығындардың экономикалық ... ... ... ... ... ... ... азайту.
Өндіріс процесінде қолданылатын шығындардың мөлшерін ... ... ... ... ... ... ... процесінде өнімді өндіруге жұмсалатын шығындар дайындалған өнімнің
өзіндік құнының мөлшеріне ... әсер ... ... ... ... үнемдеу мүмкін болса, өнімнің өзіндік құны да азда ... ... ... ... ... ... жалпы
факторларға мыналар жатады:
- Шикізат, материал, ... және ... ... ... құралдарын қолдануды жақсарту;
- ресурсүнемдеуші жаңа ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның тауар саясатын қайта қарастыру;
- жұмысын тоқтату және ақаулардан жоғалтуларды азайту;
- ... ... ... оптимальды көлемін және
өндіріс процесінде өндірілетін өнім ... ... және ... ... ... ... ... және цехтық
шығындарды азайту;
Шаруашылықты жүргізудің жаңа ... үнем ... ... ... ... ... көздейді. Өнімнің, жұмыстың
өзіндік құны ... мен ... ... үнемделу,
өндірістің техникамен жарақтану ... ... ... есеп ... ... көрсетеді. Кәсіпорындардың
өзіндік құнына өндірістен тыс сатуға ... ... ... толық өзіндік ... ... ... ... ... - ... ... және сатуға кеткен шығындар жиынтығы,
құнның ... ... ... ... ... ... ... өнімнің 1
теңгеге шығынын қысқартудан ... ... ол ... ... ... ... табылады. Ол өзіндік құн ... ... ... ... АҚ ... тауарлы өнімінің 1 теңгеге
шаққандағы ... ... ... ... «Рахаттың» 1999 жылдың ақпан-желтоқсан айларындағы
тауарлы өнімінің 1 ... ... ... ... | |1 ... ... ... ... ... бабы | ... | |
| | ... ... |
| |1995 |1996 ... |1995 |1996 ... | |1 |Шикізат және негізгі
материал |48,48 |48,06 |-0,42 |61,5 |49,07 |-12,43 | |2 ... |4,37 | 3,94 | -0,43 |4,14 |5,33 | 1,19 | |3 ... |7,62 ... | -4,88 |5,78 |4,71 | -1,07 | |4 ... ... |0,45 | 0,61 ... |1,2 |0,95 | -0,25 | |5 ... еңбек ақы негізгі |2,1 | 3,83 |
1,73 |6,01 |6,0 | -0,01 | |6 ... ... ақы ... | 1,87 |4,3 ... |1,35 |1,29 | |7 ... ... |1,97 |1,41 |-0,56 |2,2 ... | |8 |Құрал-жабдықты пайдалану |-23,44 |4,82 |28,26 |26,21 |9,22 |-
16,99 | |9 |Цехтық шығындар |4,58 |7,2 |2,62 |16,48 |14,08 |-2,4 | ... ... ... |8,03 |4,71 |-3,32 |23,81 |14,23 |-9,58 | ... |56,01 |81,62 |25,61 |147,38 |107,18 |-40,2 | |12 ... емес
шығындар |1,16 |3,06 |1,9 |4,31 |5,31 |1 | |13 |Толық өзіндік құн |57,17
|84,68 |27,51 |151,69 |112,49 |-39,2 | |14 |1 ... ... ... ... |84,68 |27,51 |151,69 |112,49 |-39,2 | |15 ... ... |-9,68 |19,79 |29,47 |70,81 |42,85 |-27,96 | |
Осы мәліметтерді қарастыра отырып, мынадай ... ... ... 1995 ... ... ... 1996 жылы жақсы
жұмыс жасаған. Таблицада ... ... ... ... шаққанда шығындары төмендеген. Ең төменгі ... ... ... бөлігінде 12,43 теңгеге, «құралдарды пайдалану»
бөлімінде 16,99 теңгеге және ... ... ... 9,58 ... ... жұмысын жалпы оптималдаумен байланысты ... ... ... ... ескі ... ... байланысты болды. «Көмекші материалдар» ... ... ол 1996 ... ... ... ... және ... орамамен қапталуына байланысты болды.
Өнімді ... ... ... ... ... Неғұрлым өзіндік
құн төмен болса, соғұрлым ... ... ... ... құн тікелей кәсіпорындарда ... ... ... орта ... ... өзіндік құны шамамен
алғанда оның ... ¾ ... ... ... ... ... жолдары : өнім ... ... ... ғылым мен техника ... және ... ... ... ... ... ... қорларын ұтымды ... ... ... қысқарту,
ұйымдастыру мен басқаруды жақсартып оған ... ... ... ... ... ... ... тоқтауын
және шығын мен ... ... дер ... ... есеп пен ... талдау, айналым қаржыларының
айналуын ... тағы ... ... ... кейбір шығын ... ... ... механикаландыру, автоматтандыру, электрлендіру,
химияландыруға байланысты үлес ... ... ... болады.
Өзіндік құн ... ... оны ... ... ішкі мүмкіндіктерін ... оны ... ... ... ... ... да ... көлемі жыл ... өсіп ... ... ... ... көбейеді. Бағаның да негізі - өзіндік құн. ... ... ... ... ... мәні бар, ол ... басты көзі.
Қорытынды
Сонымен, кәсіпорынның өндірістік шешімдері, ... ... мен ... ... ... ... Кәсіпорын табысы
өндірісіне шығындар тәуелді болады. Нарықтағы өнім ... ... ... ... ... нәтижесі болып табылады. Өнім
өндірісіне шығындар- ол ... ... ... ... ... ... ... өндірістің ұйымдастырылуына және
басқа ... ... өсуі ... ... ... ... шығындарды азайтудың көптеген көздерін қарастырады, ол ... ... ... ... ... асыра алады.
Материалдық құндылықтар өндірісі, тауар ... ... ... ... ... ... ... ресурс шығындарын қажет
етеді. Бұл ... ... ... ... ... және ... ... негізделеді.
Өзіндік құн-кәсіпорында өткізу мақсатында өндірілген өнім ... ... ... ... ... түрдегі сомасын
көрсетеді.
Өзіндік құн-өнім өндіруге жұмсалған барлық ... ... ... ... барлық жұмсалған шығындар: шикізат, материал,
электр ... ... ... ... т.б. ... құн сол кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... шығын сомасын өнім ... ... ... Кәсіпорын өнімді толық өзіндік ... ... ... ... құн төмен болса, соғұрлым ... ... ... ... ... өнімнің толық өзіндік құнын біле
отырып, сатып алушыға осы өнімнің ... ... ... ... ... Өзіндік құнды азайтудың ерекше мәні ... ... ... ... ... кәсіпорын қызметінің негізгі көрсеткіштерінің бірі
болып ... ... құн ... саналады, ол өндірістегі ... ... ... ... ... құрайды және барлық
өндіріс тиімділігін анықтайды.
Пайдаланылған әдебиттер
1. Абдильдина Л.И. , Абдильдин С.С. ... ... ... Нау ГРУ, 2004, ... Грибов В.Д., Грузинов В.П. . Экономика предприятии:Учебн.
Практикум. -3-е ... ... и ... Жалпы экономикалық теория Ө.Қ. Шеденов, Б.А. Жүнісов, ... ... ... ред ... Ө.Қ. ... ... Калдыбаев О., Темирбаев А. Экономика предприятия (фирмы).-
Учебн. Пособие.-Алматы, «Санат», 1997.-208стр.
5. ... А., ... Г., ... В., ... ... ... составляющие успеха/ В помощъ предпренемателю. –Алматы
ПРООН/ЮНИДО ,2000
6. Сабырбаев Б. Экономикалық орысша-қазақша түсіндірме сөздігі.-
Алматы: ... ... ... ... ... Для ... И.Э Берзинь С.А., Н.
Н. Савченко, С.Г Фалько-М.: ... ... ... Учебник/ Под ред А.Е.Карменко М.Л.
Шухгальтера. –М.: ИНФРА-М, 2004.
9. Экономика ... Пер с ... ... -М, ... ... ... ... Под ред. Проф О.И. Волкова. 2-
е изд., перераб и доп.М.: ИНФРА-М ... ... ... ... Для ... / Под ред. Проф ... проф В.А. Швандара. -3-е изд, перераб и ... 2000

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Монтаждық-жөндеу жұмыстарын ұйымдастыру негізі8 бет
Платформалық манипулятордың электрогидравликалық жетегін жобалау16 бет
Сауда шығындар есебі45 бет
Сусыз карналлит, құрғатылған карналлит, скн пеші, карналлитті хлоратор, анодты хлоргаз, мұнайлы кокс, жылулық, материалдық байланстар90 бет
Шығындар есебін ұйымдастыру және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау негізінде басқару есебін тиімді ұйымдастыру және бюджет жасауды жетілдіру ("АГС сервис" ЖШС мысалында)94 бет
Құрылыс ұйымдарындағы үстеме шығыстар және пайдалылықты есептеу65 бет
Өнімнің өзіндік құнын талдау45 бет
Өндірілген өнімнің өндірістік және толық өзіндік құнын есептеу28 бет
Өндіріс және өнімді өткізу шығындары12 бет
Өндіріс шығындары19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь