Балықтарды инфекциялық аурулар кезінде ветеринариялық-санитариялық сараптау және санитариялық бағалау алдын алу.

I. Кіріспе.
II. Негізгі бөлім.
2.1 Балықтардың инфекциялық ауруларының ерекшелігі.
2.2 Балықтың вирустық аурулары.
2.3 Балықтың бактериалдық аурулары.
2.4 Балықтардың жұқпалы ауруларымен күресу.
2.5 Санитарлық бағалау.
2.6 Өзіндік зерттеу жұмысы.
III. Қорытынды.
IV. Пайдаланған әдебиеттер.
Жер бетінің төрттен үш бөлігін су алып жатыр. Ұсақ көлдер мен өзендерді есепке алмағанның өзінде судың алып жатқан ауданы шамамен 394,3 млн. шаршы километр деп есептелінеді. Осы судың 361 миллион шаршы километрге жуығын мұхиттар алып жатыр.
Теңіз бен мұхит суларында көптеген балықтар мен судағы ірі хайуанаттар тіршілік етеді, олардың көпшілігі адам үшін пайдалы азық ретінде қолданылады, сонымен қатар зиянды да түрлері көп.
Омыртқалы жануарлар ішіндегі ең кеңінен тарағаны балықтар, кейінгі деректер бойынша балықтар түрінің саны 20000-ға жуық деп есептелінеді. Балықтар түрі өте көн, сан алуан. Олар мұхит, теңіз, озен, бұлақ, су коймалары үңгірлерінде, артезиан құдықтары мен ыстық қайнар суларында тіршілік етеді. Балық түрлерінің саны барлық суларда сан алуан болады. Ең көп түрлері Амазонкада - 700, Конго озенінде - 380, Волгада - 64, Қазақстанда 140 түрі тіршілік етеді, Балқаш көлінде 30 балықтың түрі анықталған. Майшабақ отрядына жататын балықтардың 300 түрі белгілі, соның ішінде 11-і Қазақстанда кездеседі, ал албырт балықтарының түрі - 16, тұқы тәрізді балықтар отрядынан 2900 түрінен 85 түрі біздің еліміздегі суларда кездеседі. [1]
Біздің республикамызда жалпы көлемі 7 млн гектардан астам үлкенді-кішілі көлдер көп. Олардың 3 млн 300 мың гектары балық өнеркәсібіне бекітіліп берілген және 900 мың гектардан астам су қоймалары бар. Каспий теңізінде 97 кәсіби балықтардың түрі тіршілік етеді. Олар: бекір, шоқыр, қортпа, пілмай және қаракөз, майшабақ, баскын, жайын, шортан, табан, танабалық сияқты азық-түлік ретінде қолданады Балық молшылығына қолдан өсіру әдісінің маңызы зор. Балық өсіретін зауыттар балық уылдырығын қолдан ұрықтандырып өсіріп, көптеген шабақтарды озен, көлдерге жіберу арқылы балық санының артуына мүмкіндік жасайды
Жайын балықтардың Орталық Америка мен Африка және Азия тұщы суларында 1200 түрі белгілі, ал Казақстан су коймаларында тек екі ғана түрі кездеседі. [1]
Балықтар суда тіршілік еткенімен, олардың іс-әрекеттері әр түрлі. Табиғатта олардың таңғажайып пішіндерін кездестіруге болады. Бірі шар тәрізді болса, енді бірі жұмыр, тағы бірі таспа тәріздес жіңішке де, ұзын кейбіреуі жапырақ тәріздес, жыртық шүберек сияқты, жайма-нан тәріздес болады. Өкінішке орай, балықтардың саны жыл сайын азайып барады, оған себеп - ең алдымен экологиялық жағдайлар және көптеген аурулар. Аурулардың ішінде инфекциялық, инвазиялық және жұқпалы емес аурулар балық арасында кең тараған деп айтуға болады.
Алдыңғы қатардағы балық өсіретін су тоғандарынан 20-25 ц және одан да артық балық өнімдерін алуға болады. Бірақ балықтарды тығыз отырғызғанда инфекциялық және инвазиялық коздырушылардың таралуына қолайлы жағдай туындайды. Су тоғандарына тыңайтқыштарды енгізгенде ол фито және зоопланктонның жақсы өсуіне себепі болады да, балықтардың тоғышары, аралық иелері көптеген омыртқасыздардың дамуына себептес
1. Қ.Қайымов. Балықтар әлемінде. Алматы: Қайнар. 1973
2. Бәйімбет Ә.А., Темірхан С.Р. Қазақстанның балық тәрізділері мен балықтарының қазақша-орысша анықтаушы. Алматы.: Қазақ университеті, 1999
3. Исқақов М.М., Бөлекбаева Л.Т., Балық аурулары.- Алматы, 2007.- 166
4. «ҚР Ветеринария туралы» Заңы, 2004 ж
5. Альфред Брем. Рыбы и амфибий. М.:Из-во ACT, 2000
6. Васильков Г.В. и др. Справочник по болезням рыб. М: Колос. 1978
7. Вербицкая И.Н., Гусева Н.В. и др. Основные болезни прудовых рыб. М: Колос, 1972
8. Күзембаев.Қ. «Азық-түлік өнімдерін тану».- Алматы, 2006.
9. Дүйсембаев С.Т Ветеринариялық-санитариялық сараптау. Алматы 2013
10. Дәуітбаева К.Ә. Ихтиопатология. Алматы. 2013 ж
        
        Курстық жұмыстың жоспар:
* Кіріспе.
* Негізгі бөлім.
+ Балықтардың инфекциялық ауруларының ерекшелігі.
+ Балықтың вирустық аурулары.
+ Балықтың бактериалдық аурулары.
+ Балықтардың ... ... ...
+ Санитарлық бағалау.
+ Өзіндік зерттеу жұмысы.
* Қорытынды.
* Пайдаланған әдебиеттер.
КІРІСПЕ.
Жер бетінің төрттен үш ... су алып ... Ұсақ ... мен ... ... алмағанның өзінде судың алып жатқан ауданы шамамен 394,3 млн. шаршы километр деп есептелінеді. Осы судың 361 миллион шаршы километрге ... ... алып ... бен ... суларында көптеген балықтар мен судағы ірі хайуанаттар тіршілік етеді, олардың көпшілігі адам үшін пайдалы азық ретінде қолданылады, сонымен қатар зиянды да ... ... ... ... ең ... ... балықтар, кейінгі деректер бойынша балықтар түрінің саны 20000-ға жуық деп есептелінеді. Балықтар түрі өте көн, сан ... Олар ... ... ... ... су коймалары үңгірлерінде, артезиан құдықтары мен ыстық қайнар суларында тіршілік етеді. Балық түрлерінің саны барлық суларда сан ... ... Ең көп ... ... - 700, ... ... - 380, ... - 64, Қазақстанда 140 түрі тіршілік етеді, Балқаш көлінде 30 балықтың түрі анықталған. ... ... ... балықтардың 300 түрі белгілі, соның ішінде 11-і Қазақстанда кездеседі, ал албырт балықтарының түрі - 16, тұқы тәрізді балықтар ... 2900 ... 85 түрі ... ... ... ... [1]
Біздің республикамызда жалпы көлемі 7 млн гектардан астам үлкенді-кішілі көлдер көп. Олардың 3 млн 300 мың гектары балық өнеркәсібіне бекітіліп ... және 900 мың ... ... су ... бар. Каспий теңізінде 97 кәсіби балықтардың түрі тіршілік етеді. Олар: бекір, шоқыр, қортпа, пілмай және ... ... ... ... ... ... танабалық сияқты азық-түлік ретінде қолданады Балық молшылығына қолдан өсіру әдісінің маңызы зор. Балық өсіретін зауыттар балық уылдырығын қолдан ұрықтандырып ... ... ... ... көлдерге жіберу арқылы балық санының артуына мүмкіндік жасайды
Жайын балықтардың Орталық Америка мен ... және Азия тұщы ... 1200 түрі ... ал ... су ... тек екі ғана түрі ... ... суда тіршілік еткенімен, олардың іс-әрекеттері әр түрлі. Табиғатта олардың ... ... ... ... Бірі шар ... ... енді бірі ... тағы бірі таспа тәріздес жіңішке де, ұзын кейбіреуі жапырақ тәріздес, жыртық шүберек ... ... ... ... Өкінішке орай, балықтардың саны жыл сайын азайып барады, оған себеп - ең алдымен экологиялық жағдайлар және көптеген аурулар. Аурулардың ... ... ... және ... емес аурулар балық арасында кең тараған деп айтуға болады.
Алдыңғы қатардағы балық өсіретін су тоғандарынан 20-25 ц және одан да ... ... ... алуға болады. Бірақ балықтарды тығыз отырғызғанда инфекциялық және ... ... ... ... жағдай туындайды. Су тоғандарына тыңайтқыштарды енгізгенде ол фито және зоопланктонның жақсы өсуіне себепі ... да, ... ... ... иелері көптеген омыртқасыздардың дамуына себептес болады. Тоғандарда балықтарды тым мол мөлшерде жасанды жеммен азықтандырғанда, көптеген органикалық заттар ... ... ... ... олар суды ... Осындай факторлар әсерінен көптеген аурулар пайда болып, балықтарды өлімге шалдықтырады.
НЕГІЗГІ БӨЛІМ.
Балық аурулары, балық организмінде ауру ... ... ... ... ортасының қолайсыз жағдайынан болады, зат алмасу, ас қорыту, тыныс алу, т.б. ... ... ... ... бұзылуына әкеледі. Балық аурулары жұқпалы және жұқпайтын болып бөлінеді. Жұқпайтын Балық аурулары балықтардың тіршілік ортасының қолайсыз жағдайынан (оттек немесе ... ... ... ... ... ... ... мөлшерінің көбеюінен судың улы заттармен ластануы, т.б.) туады. Балықтың инфекциялық аурулары бэтиалогиясына байланысты бірнеше топқ бөлінеді. Инфекциялық ... ... ... ... ... және су ... Жұқпалы ауруларға балықтардың вирус аурулары (қызамық, балық торсылдағының қабынуы және т.б.), балықтың бактериялық кеселі (Aeromonas punctata - су ... ... ... аурулары), саңырауқұлақтардан болатын кеселдер (сапролегниз, т.б.) жатады. Сонымен қатар балықтың жұқпалы кеселіне қарапайымдар (кокцидиялар, талшықты инфузория) ... ... ... ... ... Балықтың жұқпалы ауруларға төзімділігі ауру қоздырғыштар түріне, олардан қорғану қабілеті мен тіршілік жағдайына байланысты. Ауруға шалдыққан балықтар ... ... ... ... ... ... ... таралмау үшін карантин шаралары жүргізіледі. [3]
ықтард
2.1 БАЛЫҚТЫҢ ИНФЕКИЯЛЫҚ АУРУЛАРЫНЫҢ ЕРЕКШЕЛІГІ.
* Балық инфекциялық ауруларын қоздырушылардың ерекшеліктері
Инфекциялық аурулардың ... ... ... ... ... әсер ... Патогендік - белгілі микроб түрінің организмде сәйкес ауру тудыру қабілеті. Кейбір микробтарда патогендіктің дәрежесін вируленттік деп атайды, ол ... ... ... ... оның ... ... бәсеңдетуі және ұлпалар мен ағзаларды зақымдауымен сипатталады.
Балықтың инфекциялық ауруларын ... ... ... ... ... бар, ... ... даму кезінде, балықтар организміне суық қанды жануарлар ретінде бейімделді. Балықтар ... олар ... ... су температурасына байланысты өзгеріп отырады. Осы себепті қоздырушының балық денесінде тіршілік етіп және оған патогенді әсер етуіне ыңғайлы температура ... ... көп ... - ... 250С ... не одан да ... болып келеді. Ал жылы қанды жануарлар мен адамның инфекциялық ауруларының қоздырушылары ... кең ... ... ... емес. Судың температурасының төмендеуінің салдарынан балық температурасының ... ... ... ... ... азаяды. Мысалы, бранхиомикоздың қоздырушысы Branchiomyces sanguinis аса вируленттік қасиетін, декаданың ... ... 20°С ... ... ... төмен температурасында бұл ауру жітілеу немесе созылмалы түрде өтеді.
Сонымен біріге балықтар организміне патогенді Pseudomonas forma ascitae немесе Achromobacter punctatum, тұқының ... және ... ... ... ... ... ... қоздырушысы ауру балықтардың организмінде және ластанған су тогандарында да кездеседі. Дерматомикоз қоздырушысы Saprolegnia мен Асһіуа саңырауқұлақтар тегіне жатады. Ол сау ... тері ... мен ... ... ... яғни ... ... жоғары болған кезде сапрофит болады.
Бұл деректерді былай түсіндіруге болады: көп жағдайда микроб-паразит пен микроб-сапрофиттің арасында соншалық айырмашылық болмайды, ... ... ... ... кезде патогенді микробтар авирулентті түрге, ал авируленттілер - вирулентті ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін факторлар: капсула, экзотоксиндер немесе эндотоксиндсрді түзу және диффуздық факторлары толық зерттелмеген.
Организмге патогенді микробтың енген орнын инфекция қақпасы деп ... ... ... ... ... ас ... жолдары, желбезектер, тері, кілегей қабықтары, несеп жүйелері арқылы енеді. Мысалы, ішек арқылы келесі инфекциялармен зақымдану болады: тұқының ... ... ... мен ... т.б. ... арқылы инфекция қоздырушысының енген жеріне байланысты балықтардың ауруға ... және ... өту ... ... ... ... ... Achromohacter punctalum тілме қоздырушысын бір жастағы тұкыларға бұлшық ет арқылы енгізгенде 100% ауруға шалдығу байқалған, құрсақ арқылы - 92%, тері асты - 87%, ал ауыз ... - тек 40% ... ... ... ... ... түрлері.
Балықтарда Инфекциялық процесс септицемия, бактериемия, пиемия, септикопиемия, ... ... ... ... ... немесе сепсис - инфекциялық процестің бұл түрінде, инфекцияның қоздырушысы организмнің қорғаныс бөгеттерінен өтіп, ... ... ... қанда көбейіп, барлық ішкі ағзалар мен ұлпаларға тарайды. Бұл ағзаларда кабыну және дегенерациялық процестер тудырады, жүрек-тамыр жүйесінің, тыныс aлy, зат ... ... ... ... тудырады. Септикалық процесс негізінде жіті түрде өтеді. Балықтарды септицемия түрінде, тұқының ... ... ... жылан балық обасы және т.б.
Бактериемия деп патогенді микроб ... ... ... ... ... ... ... онда көбеймей, тек басқа ағзалаp мен ұлпаларга тарап, оларды зақымдауды айтады. Бактериемия тұқының ... ... ... жіті ... ауысу кезінде байқалады.
Пиемия - инфекциялық процесс түрі, бұл кезде патогенді микроб лимфа және қан ... ... ... ... мен ... тарап, сол жерлерде жаңа (екінші) зақымдану ошақтарын (метастаздар) түзеді.
Септикопиемия - бұл ... ... ... ... септицемияға да пиемияға да ортақ белгілер байқалады.
Токсемия - патогенді микробтар бөліп шығаратын токсиндермен ... ... ... инфекцияларда микробтар тек енген жерлерінде немесе кейбір ағзаларда көбейе алады, ал олар бөлген токсиндер ... қан ... ... ... ... ... Балықтарға инфекцияның ену жолдары.
Балықтардың инфекциялық ауруларының қоздырушыларымен зақымдану ... ... ... ... түрі болады: экзогенді, эндогенді, спонтанды, жасанды және қайталану ... ... ... гетерогенді, ол балықтың организміне ауру қоздырушысының сыртқы ортадан енуімен сипатталынады. ... ... ... ... ... фурункулезінде және т.б байқалады.
Эндогенді инфекция немесе ... ... ... егер ... ... ... сапрофит немесе әлсіз вирулентті штамм болып келсе. Сыртқы ортаның қолайсыз жағдайларының әсерінен балық организмінің корғаныс қабілеті төмендеп, микроб ... ... ... ... содан кейін вируленттілігін күшейтеді, осының салдарынан патологиялық процесс дамиды.
Спонтанды немесе ... ... бұл ... ... өзіне тән табиғи жолдар арқылы беріледі. Мысалы, біріншіден, микроб тасымалдаушы балық басқа суға түскенде, екіншіден, аурудың қоздырушысы таза су қоймаларын ... ... сау ... ... ... ... ... балық организміне әдейілеп қоздырушыны енгізгенде пайда болады.
Реинфекция деп бір ауруға қайталап шалдығуды айтады. Алғашқы зақымданғаннан кейін және организмнің қоздырғыштан тазарып, ... ... ... ... ... ... үшін ... ауырған организмнің сол aуpyғa сезімтал болуы қажет.
Суперинфекция деп ... бір ... ... ауыруын айтады. Соның салдарынан қарсы тұру қабілеті төмендеген, алғашқы инфекциядан тазармаған организмге сол ауру екінші ... ... ... ... ... ... ... түрлері.
Балықтарда инфекциялық аурулар мынандай түрдерде байқалады: қарапайым, араласқан, екінші немесе секундарлы.
Қарапайым түрі. Бұл инфекцияны тек бір ... ... ал ... ... ... екі немесе бірнеше инфекциямен ауырғанда байқалады. Мысалы, тоғандарда тұқының бранхиомикоз және қызамықпен қатар ауырғаны байқалады.
Екінші немесе секундарлы инфекция кезінде негізгі ... ... ... ... өтуі ... ... инфекция организмнің төзімділігін әлсіретіп, екінші инфекцияның дамуына мүмкіндік жасайды.
Екінші инфекцияға қарапайым ... ... сау ... ... мен ... ... ... дерматомикоздың қоздырушысын қарастыруға болады, тұқылар бранхиомикоз және қызамықпен ауырғанда, зақымдалған бөліктер мен ағзаларда дерматомикоз қоздырушысының ... ... ... ... ... ... инфекция дамиды. [3]
* Инфекциялық аурулардың даму кезеңдері.
Балықтарда инфекциялық аурулардың дамуы басты төрт ... ... ... - қоздырушының организмге енген сәттен алғашқы клиникалық белгілер байқалғанға дейінгі аралық.
Балықтардың ... ... ... ... ететін судың температурасына байланысты. Себебі, балықтар суық қандыларға жатқандықтан, олардың температурасы су температурасына сәйкес ... одан сәл гана ... ... ... өзі ... екі ... ... Біріншісі қоздырушының организмге енген уақытынан бастап, оның ... ... ... Бұл ... өте ... ... бірақ қоздырушы организмде ұзақ тыныштық күйінде сақталған кезде неғұрлым ұзақ ... ... ... - көбеюдің басынан алғашқы клиникалық белгілер байқалғанға дейінгі кезең.
Инкубациялық ... ... ... ... ... көбеюі және оның тіршілігінің өнімдері жинақталуы байқалады. Осы ... ... ... ... ұшін ... денелер түзіледі.
Инкубациялық кезеңнің ұзақтылығы су температурасына ғана байланысты емес, сонымен қатар ... ену ... оның ... ... ... ... және т б. байланысты.
Инкубациялық кезең біртіндеп продромалды кезеңге өтеді. Бұл кезең өте қысқа, ауруға тән емес белгілердің байқалуымен сипатталады.
Инфекцияға тән ... ... ... инфекцияның толық даму кезеңі басталады. Бұл кезеңнің ұзақтылығы аурудың өту түріне, балықтың жағдайына және инфекцияның өту ортасына байланысты. ... ... жітң ... бұл ... бірнеше күнге ғана созылады. Жітілеу түрінде бұл кезең ұзақтау, ал ... ... ... ... Егер ауру ... ... ұшырамаса, aуpy әлсіреп, зақымданған ағзалардың қызметтері қалпына ... ... ... ... ... аурудың клиникалық сауығуы анатомиялық сауығумен сәйкес келмейді, себебі анатомиялық ... келу ұзак ... ... ... ... ... жарақаттанған желбезектердің регенерациясы сауыкқаннан кейін бір жылға ... ... ... ауру ... ... ... ... балықтардың өлімімен аякталады. [3]
* Балықтардың инфекциялық ауруларға сезімталдығы және иммунитеті.
Инфекциялық ауру пайда болу үшін микробтардың, яғни ауру ... ... ... ... себебі инфекциялық процесс ауру қоздырушысының сезімтал жануарлар организмімен, макро- және ... ... ... жағдайларының тәуелді бола отыра байланысуын қарастырады.
Организм кейбір инфекциялық ауруларға жеткілікті түрде төзімді ... ... ... ... ... бір ... организм бұл инфекциядан қорғана алмайды, яғни қоздырушының ... ... ... жағдай туады.
Керісінше, кейбір жуқпалы ауруларға организм төзімді болып ... ... ... емес ... ... шаралары бар.
Микробтардың енуінен қорғайтын жақсы шара болып, тері мен кілегей қабықтыры саналады. Олардың тұтастығының механикалық
жолмен зақымдану ... ... ... ... мүмкіндік туады.
Балықтар организмінің қорғаныс әрекеті болып фагоцитоз саналады. Ұлпалар мен ағзаларға енген микробтар, өте жиі түрде қабыну процессін тудырады. ... ... ... ... ... және көптеген инфекциялық ауруларда қабыну процесі тууы мүмкін.
Лимфа ... ... ... микробтардың ұлпа мен агзаларға енуін тежейді Инфекция коздырушысы енген жерде, сол жердегі ұлпада қабыну процесі дамып, соның ... ... ... және олар ... ... ... ұшырайды.
Жоғарыда аталып өткен фактордан басқа, жалпы қорғаныс әрекеттеріне ... ... да ... ... ... ... ... қасиеті бар. Осы қасиетті қанның құрамында агглютининнің, бактериолизиннің және т.б. заттардың болуымен түсіндіруге ... ... ... шараларынан басқа балық организмінде де инфекциялық ауруларға арнайы төзімділігң немесе ... ... ... табиғи немесе түрлік және жасанды иммунитет болып бөлінеді.
Табиғи иммунитет деп тұкым қуалайтын төзімділік қасиетті айтады.
Балықтарда кейбір ауруларға қарсы туа ... ... ... ... тұқылар фурункулезбен ауырмайды. [3]
2.2 БАЛЫҚТЫҢ ВИРУСТЫҚ АУРУЛАРЫ.ЫҢ ... ... ... септицемиясы.
Албырттар тұқымына жататын балықтардың аса қауіпті жұқпалы ауруы. Ауру балықтың ... ... ... бадыраяды, іші кебеді, қанаттары бүлінеді, нерв жүйесі зақымдалады, желбезектеріне көз ... ... ... ... ... еттеріне, ішкі майларына және торсылдағының қабырғаларына қан құйылады.
Ауру қоздырғышы - ... ... ... ... деп ... ... Күз ... сақталған Балықтың өлексесінде вирус 24 тәулік, ал 21 градус салқындықта одан да ұзақ тіршілік етеді. ... ... ол көк ... мен ... ... Балықтың уылдырығында мекендейді деген де пікір бар.
Эпизоотологиясы. Бұл ауру ... ... ... бар. Ол ... ... сары Балықты зақымдайды, ауырған балықтың басым көпшілігі (9-78%) ... ... Ауру ... күз бен қыс ... ... ... 8-10 ... болғанда шығады. Дегенмен ауру күтімі нашарланған балықтардың арасында жаз ... да бола ... көзі - ауру ... және оның ... бөлінетін заттар, сондай-ақ Балық өлекселері. Залалданған ... суы ... да ... зақымдалады. Аурудың жасырын кезеңі судың жылылығына, қоздырғыштың ... ... ... ... ... 7-15 күн ... ... кейде 25 күнге дейін, тіпті одан да көпке созылады.
Аурудың белгілері. Ауру жіті және ... ... ... ... нерв ... ... Кейбір зерттеушілер аурудың төтенше (белгісі байқалмайтын) түрі болады деп есептейді.
Аурудың жіті түрінде патологиялық өзгерістер тез дамиды да ауру ... ... ... өліп кетеді. Ауру балықтардың терісі қара қоңыр түске боялады, көздері бақырайып шарасынан шығып ... ... қаны ... ... ... ... түбі ... Аурудың созылмалы түрінде ол жайлап дамиды да, өлім-жітім көп болмайды. Ауру Балықтың терісі қап-қара болып кетеді, желбезектері қаны азайғандықтан қуаң ... не ... ашық ... немесе ақсұр болады.
Аурудың нервтік түрінде балықтың қимылында өзгеріс болады - судың түбінде ирелеңдеп, кейде бетінде жалпағынан жатып, бүйірлеп ... ... ... ... ... тән ... өзгерістерде - көзінің айналасына, бұлшық етіне, іш майына, торсылдағына, көк ... ... ... ... ... қан ... ... Қанның шапшуы аурудың жіті түрінде жиі болады да, созылмалы түрге ауысқанда жоқ болып кетеді.
Бауырды гистологиялық зерттеуден өткізгенде, оның некрозға ... ... ... болады. Бүйректер аурудың жіті түрінде қызыл түсті болады да созылмалы түрінде сұрланады. Оған ... ... ... ... некрозға шалдыққанын байқау қиынға соқпайды.
Сақтық шаралары. Аурумен күресте дәрігерлік-санитарлық балық өсіру, мелиоративтік және зоотехникалық шараларды қатаң сақтау шешуші роль ... ... ... күтімін жақсарту қажет.
Санитарлық баға. Қатты зақымдалған балықтарды пісіргеннен кейін малға азықтыққа пайдаланады. Аздап қана зақымдалғандарын ешқандай тежеусіз пайдалануға ... ... ұйқы ... ... ... - ... ... балық шабақтарының тез өршитін вирустық ауруы. Ауру балықтың қозғалысы (жүзуі) бұзылады, ... ... ұйқы ... ... нүкте тәріздес қан құйылады, бауыр мен көк бауырда т.б. паренхимотоздық органдарда елеулі өзгерістер болады. Ауру тез дамиды да, ... ... ... ... ... ... Бұл ауру ... рет Американың Балық өсіру шаруашылығындағы жылға толмаған палия балықтарының арасынан байқалған. Сонан соң албырт тұқымдас балықтардың ... ... де ... ... - бактериялық сүзгіден өтетін вирус, оның құрамында ... ... ... ... ... ... сары Балық, құжма, сондай-ақ албырт балықтарының кейбіреулерін зақымдайды. Әсіресе Атлантиканың албырттары мен Балықтары, сондай-ақ балық заводтары мен ... ... ... жиі ... Балықтың басқа түрлері бұл аурумен ауырмайды.
Аурудың белгілері. Ауру жіті түрінде өтеді де ауырған балықтар жаппай қырылады. Балық заводтары мен ... ... ... және ... ... тұқымдас балықтардың шабақтары көбірек өледі.
Ауру алғаш белгі бергенде балық шабақтары аяқ аятынан өліп қалады. Ауру ... ... ... ... бұзылады, балық бүйірімен жүзеді немесе құрсақ жағы ... ... ... бір жерді айналып, ирелеңдеп жүзеді, әбден шаршаған соң ... ... ... дем алысы нашарлайды. Сонан соң патологиялық өзгерістің дамуына орай терісі ... іші ... ... ... ... ... Жаңа ғана ... балықты сойып қарағанда, ішкі органдарында, атап айтқанда, пилорикалық өскіншелерде нүкте сияқты қан құйылғаны байқалады. Бауыр мен көк ... ... Өт қабы өтке ... ... ... ... босайды.
Ұйқы безін гистологиялық-зерттеуден өткізгенде онда некроз барлығы байқалады.
Диагнозы. Ұйқы ... ... ... ... ... ... ... белгілеріне, өлекседегі өзгерістеріне және гистологиялық зерттеудің қорытындысына сүйеніп қояды.
Сақтық шаралары. Албырттардың ұйқы безінің инфекциялық некрозына қарсы күресте дәрігерлік - ... ... ... - ... және ... жұмыстардан тұратын комплексті профилактикалық шараларды балық өсіру шаруашылықтарында бұлжытпай ... ... қан ... - қан ... ... ... мен орталық нерв жүйесін зақымдайтын жұқпалы ауру. Ауру балықтың қанында қызыл түйіршіктер мен гемоглобин азаяды, анемия пайда ... ... ... бұзылып, айналасындағы нәрселерді елең етпейді.
Албырттардың індетті қан аздығы алғаш рет 1941 - 42 жылдары Польшаның Балық ... ... ... ... бұл ауру ... ... ... және Жапонияның шаруашылықтарына тараған.
Ауру қоздырғышы - ... ... ғана өте ... вирус. Ол негізінен балықтың бүйректерін, бауыры мен көк бауырын мекендейді.
Эпизоотологиясы. Індетті қан аздық ауруымен Балық және каспий ... ... ... ... түрлері ауырмайды. Бұл ауруға балықтың ірісі де, майдасы да шалдығады. Бірақ ... ... ... ететін аталық албырттар жиірек ауырады, оларды балық өсіру заводтарының ... ұзақ ... ... ару ... өршіп кетеді. Ұрықтарын жинардың алдында аурулары күшейіп, жаппай қырылады.
Аурудың шығуында белгілі бір ... ... жоқ. Тек қана ... жылылығы 9-10ºС жеткенде ауру қауырт көтеріліп, балықтар көп шығынға ұшырайды.
Аурудың жасырын ... ... ... ... ... ... белгісіз, ал қолдан залалдандырылған балықтардыкі 2-3 күннен 2-3 жұмаға дейін жалғасады.
Аурудың белгілері. Аурудың жіті және ... екі түрі ... жіті ... ... ... ... өзгерістер байқалады. Балық жалпы тобынан бөлініп қалады, азықтан бас тартады, қозғалыстары ... ... ... ... ... ... екі бүйірінен қара жолақ шығып, кейіннен бүкіл денесі қарайып кетеді. Қанаттары бүлінеді, ал кейбір балықтар ... ... ... ... Ауру балықтың денесі дірілдеп, шыр көбелек айналады, секіреді, не болмаса басымен бассейннің түбіне ... Ауру ... ... ... 7-10 күн ауырып өледі, ал кейде 2-4 сағат ауырып өліп қалатындары да кездеседі.
Өлген балықтың аузы, әдетте ашық, желбезек қақпақшасы көтеріңкі, ... түсі - ақ. ... тез ... ... қалады, терісі ағартады, денесінің бұлшық еттері де тез бұзыла бастайды.
Аурудың созылмалы түрімен ауырған албырттардың екі бүйірінің ... қара ... ... пайда болып, бірте-бірте бүкіл денесі қараяды. Ауру балықтың терісінен шырыш бөлінбейді, сондықтан тері үстіне ұялаған паразиттік ... ... ... ... ... 1-3 айға созылады. Балықтың басым көпшілігі өліп қалады.
Патологиялық - ... ... ... жіті ... ... балықты сойып қарағанда, оның құрсақ қуысының ішіне қара қошқыл түсті сұйықтың жиналғанын көреміз. Қарыны бос, тек қана қара сұр ... ... бар, ... ... ... ... тік ... (анус) айналып шығып кеткен, кейде одан сары түсті шырыш бөлінеді. Көк бауырының түсі қара ... ... ... кішірейген. Бауыры сары немесе сарғыштау, кейбір жерлер қызарады. Өт қалтасындағы өті мөлдір. Жүрек бұлшық еті солғын, босап кеткен. Бүйректері қара сұр ... ... ақ ... бар, ... қолға ұстағанда былбыр. Мұның қан тамырлары қанға толы, миының ішіне қан құйылғаны байқалады. Қаны ашық қызыл түсті, жай ұйиды. ... ... ... ... немесе болар-болмас сарғыштау, кейде ойдым-ойдым қан құйылған жерлері көрінеді.
Аурудың созылмалы түріндегі патологиялық-анатомиялық өзгерістер де ... жіті ... ... ... ... ... қосымша уылдырықтары қызарып кетеді.
Диагнозы. Албырттарды індеттік қан аздық ауруына диагнозды эпизоотологиялық тексерулердің, клиникалық, геоматологиялық және ... ... ... ... Бұны басқа аурудан ажырату үшін биологиялық әдістерді де пайдалануға болады.
Ауруы бар Балық шаруашылығына, балық өсіру ... ... ... ... суларына малдәрігерлік уставта қаралған тәртіппен карантин салады да, оның ... сай ... ... жүргізеді.
Салынған карантин тоғандық Балық шаруашылығында балықтың соңғы рет ауырғанына бір жыл толғаннан ... ал ... ... ... ... ... ... балықтың ауырғанына екі жыл толған соң, албырттың індеттік қан аздығына арылды деп есептеп, ... ... ... ... ... соң, ... уставтың талабына сай алынады. [3,4,5,6,7]
Тұқылардың желбезегінің некрозы - климаты әp түрлі елдерде және шет мемлекеттердін тоған шаруашылықтарында кездеседі.
Аурудын көзі әлі ... ... шығу тегі ... екі ... бар. ... ғалымдар желбезек некрозын Dеrmocystidium туысына жататын карапайымдар, микроспоридиялар, саңырауқұлақтар және т.б. ... ... ... ... Оның ... вирус деп белорус ғалымдары (Мамыш, Головнев) атап ... ... ... ДНҚ бар, ... 170 нм. ... типі кубтәрізді, антибиотиктерге сезімтал емес, хлороформ және эфирге төзімді. Кейіннен вирусты зерттеп, бөлген Попкова және ... ... ауру ... емес деп ... ... атап ... олардың пікірі бойынша, тоғандар өте жоғары дәрежеде органикалық ... ... ... ... ... 10-15 есе ... тығыз суда орналасқанда, суды ауыстырмағанда, суға нормадан тыс аралас жем немесе тынайтқыштарды судың сапасын тексермей енгізгенде ауру пайда болады. Осы атап ... ... ... рН ... ... ... Су ... аммиак, сутек асқын тотығы және биологиялық белсенді органикалық ... ... ... ... ... жағдайы вирустың дамуына жол ашуы мүмкін, ал қалыпты ... ... ... ... ... ... ... жастағысы бейім келеді, әсіресе екі және үш жастағы ... ... ... ... ... ... ... бұл аурумен жөнді ауырмайды. Ауру көбінесе көктем және жазда су темпсратурасы 18- 19 С ... ... ... Ауру жітіі және созылмалы форма да өтеді. Жіті түрі ... және ... екі ... ... кыс және ... бір ... және тұқымдық балықтардарда, ал созылмалы формасы жыл бойы ксздеседі.
Жұқпалы және жұқпалы емес желбезек некрозының белгілері ұқсас келеді. Жіті ... ... ... ... жиналып адамның жақындағанына назар аудармайды, коректенбейді, өсуі тежеледі, тәртіп қимылы бұзылады. Желбезектер ісінеді, кілегей затпен жабылады, жапырақшалары майысады, ... ... және ... қанталау байқалады. Некроз ошактары пайда болады Бұл форма 5-15 күнге ... ... ... 40-80 % ... ұшырайды.
Созылмалы түрде балықтардың тіршілік тәртібінде өзгерістер байқалмайды. ... ... ... жайылған некроз ошақтары кездеседі. Ауырып жазылған балықтардың ауру ағыны жеңіл турде болғанда желбезек жапырақшаларының пішіні мен тусі ... ... ... Созылмалы форма 1.5-2 айға дейін болып балық өлімі 10-15 % ... ... Жіті ... ... ... ... ісіңкі келеді, көкбауыры ұлғаяды, бауыры бозғылт түсті, кейде сарғыш болады. Созылмалы түрде бауыр мен буйрек сәл ... ... сары ... ... ... ... Ауруды клиникалық, эпизоотологиялы, және патанотомиялық белгілерге карап кояды. Микозды және паразитарлы аурулардан ... ... Егер ... және ... әдіс тек оң ... анықтаса, тұқылардың желбезегінің вирусты некроз формасы деп диагноз койылады. Егер ... ... ... ... ал ... ... вирусологиялык және серологиялық әдістер теріс болса, желбезектің жұқпалы емес некрозы ... ... ... ... Егер ... ... ... аныкталса, шаруашылықта карантин жарияланады. Балықтарды судан алуға немесе кіргізуге тыйым салынады, бұл шара аурудың әрі карай жайылуына ... ... ... алу ... ... ... дұрыс азықтандырып, өсіреді. Егер жұқпалы емес факторлардың әсері болса, судың ... ... ... ... шараларды жүргізеді. Алдан алу үшін хлорлы. сөндірілмеген әк және кальций гипохлорийын қолданады. ... ... ... ... ... ... ... геморрагиялық септицемия, инфекциялық құрсақ шемені, люблин ауруы) -- тері ... ... қан ... ... ... ... ... көздің бақыраюымен, бұлшықет ұлпасының және басқа да ішкі органдардың гидратациясымен сипатталатын тұқы балықтардың жұқпалы ауруы.
Инфекцияның ... -- ... ... -- ... ... ... бар, кокк тәрізді, қозғалмалы грамтеріс таяқша, спора және капсулалар түзбейді. Инкубациялық кезең 2 -- 30 тәулік. Ауру ... ... және ... болады. Ауруға тұқылар, сазандар және олардың өскіндерден бастап өндірушіге дейінгі гибридтері ... ... ... көзі -- ауру ... ... бөліністері және өлекселері, сондай-ақ балықтар -- микробтасығыштар. Эпизоотия барынша кең таралуға көктемгі-жазғы ... ... ... қарай ол бәсеңдейді және ауру созылмалы ағымды қабылдайды. [3,4,5,6,7,10]
Балықтардың аэромонозын алдын-алуға қажетті шаралар:
1) шаруашылыққа балықтарды, тек жұқпалы аурулардан таза су ... ... ...
2) тұқымдық балықтарды (осы жылғы, бір жылдық, екі жылдық) жергілікті балықтардан арнайы жеке бөлінген ... ... ... және ... ... ... балықтардың жарақат алуына жол бермеу;
4) тоғандарда қатты өсімдіктердің көп өсуіне тосқауыл қою;
5) ... ... ... ... ... кешендік шараларды (толыққұнарлы азықтандыру, бір қалыпты зоогигиеналық жағдай жасау) жүргізу;
6) ихтиопатологиялық зерттеуді вегатациялық кезеңінің аулау уақытында, ал ұдайы ... ... ... бір рет ... ... ... ... (аэромоноз) -- септицемиямен, балық денесінде кейін үзілетін және олардың қызғылт жараларға айналатын сыздауықтардың түзілуімен, ... ішкі ... ... патологиялық процестердің жылдам дамуымен және балықтардың жаппай қырылуымен сипатталатын албырт балықтардың жұқпалы ауруы. Аурудың қоздырғышы -- ... -- ... ... ... суда ... ... өмір сүруге және көбеюге қабілетті қысқа грамтеріс таяқша. Судың органикалық ластануының болуы бактерияның көбеюіне ... ... ... ... ... ... ластанған суда, Bacterium salmonicida өте тез көбейеді, ал су құбырынан ағатын суда 3 ... ... өліп ... ... ... ... ... және құбылмалы форель және табиғи су айдындарындағы албырт ... ... ... ... Ауру ... ... қарабалықтарда, тұқыларда, шортандарда, алабұғаларда және көптеген басқа да балық түрлерінде тіркелді. Фурункулезге әсіресе екі ... ... ... ... балықтары, уылдырық шашу кезеңіндегі балықтар ұрынады. Май шабақтар ... ... ... ... орын ... ... қоздырғыштың қарқынды көбеюіне ықпал ететін су температурасы ... ... ... және ... ... ... ... су қызамығы) -- өте жұқпалы инфекциялық ауру, табиғи тұщы сулы су ... ... ... ... ... су ... және ... жыланбалықтарды қырады. Қоздырғыш -- Aeromonas punctata Sacrovinsis бактериясы. Қысқа, кейде ұзындығы 0,8-2 мкм және ені 0,5мкм кокк ... ... ... ... ... ... 3-4 есеге ұзын бір бұраумен жабдықталған. Капсула және споралар түзбейді, граммотрицательді. Температуралықоптимум 20 градус, ал 37º С болғанда бактерия 4 ... ... өліп ... Ауру тез ... ... ... ... белгілер (симптомдар) айқындалып үлгермейді. Аурудың өткір болуфазасында жыланбалықтарда тері жабынының гемморагиялық қабынуы орын ... ... ... ... ... қатерлі теңбілдікке ұласады. Түзілген дақтарға секундарлық микрофлора және саңырауқұлақтар орнығады. Аэромонозбен барлық жастағы жыланбалықтар ауырады. Инфекция көзі ауру ... және ... ... -- бұл ... ... ... арасында теңіздерде және тұзды су айдындарында кеңінен таралған ауру. Қоздырғыш -- Vibrioanguillarum -- мөлшері 1,5*0,5мкм бір ... ... ... Спора мен капсулалар түзбейді. 6-37 градуста дамиды. Ауруға жыланбалық, форель, нәлім, түйетабан, албырт, майшабақ және басқалар ... ... ... кіретін тұщы суды мекендейтін балықтардан -- алабұға, торта, шортан. Эпизоотия жылдың жылы ... 19-20 ... ... ... және бір ... және одан ... ... балықтардың жаппай ығысуына жалғасады. Инфекция көзі ауру балықтар болып табылады. Аурудың таралуына жоғары температура ықпал етеді.Вибриоздың белгілері (симптомдары): жүзбеқанаттардың қан ... ... ... ... ... қан ... бұлшықет ұлпасындағы қан құйылу мен жаралар.
Албырт коринобактериозы (бактериялық ауруы) -- балықтардың денесінде эритроцит пен бактерия бар ... ... ... ... ... ... пайда болуымен сипатталатын жұқпалы ауру.
Қоздырғыш Corynobakterium түріне ... -- бұл грам оң ... ... ... ал ескі ... тізбектермен орналасады. Оның мөлшері - 0,3-0,5*0,1-1,0 мкм. Көбіне тынық мұхитының албырты және атлант албырты, ... және ... ... ауырады. Әдетте, жас балық зақымдалады, кейде албырттардың уылдырық шашу кезеңінде ауру ересек ... ... да ... Ол ... және ... ... ... ал созылмалы түрі күзге дейін байқалады. Инфекция көзі -- ауру балықтар, олардың бөліністері және ... ... ... ... (форельдің және голецтің жара ауруы) -- жұқпалы ауру, балық денесінің беткі қабатында ақшыл көпіршіктердің түзілуімен сипатталады, кейін көпіршіктер ... және ашық ... мен ... түзіледі.
Қоздырғышы -- Haemophilus piscium бактериясы. Бактерия грамтеріс таяқшалардан тұрады, бір-бірден немесе жұп болып орналасады, ал кейде топтасады ... ... ... ... ... споралар менкапсулалар түзбейді. Оның мөлшері - 0,8-1,0*1,0-3,0мкм. Ауруға барлық жастағы голец және бұлақ ... ... ... ... ... ... ... өсірілетін құртшабақ арасында дамиды. Клиникалық ауру судың температурасы барынша жоғары болғанда ... ... көзі -- ауру ... олардың бөліністері және өлген балықтардың өлекселері.
Тұқы псевдомонозы (тұқылардың және дөңмаңдайлардың қызамық тәрізді ауруы) -- жалпы шеменнің, ... ... ... ... және ... және ... ... қан құйылудың пайда болуымен жалпы септикалық процестің дамуымен сипатталатын жұқпалы ауру.
Қоздырғыш -- Pseudomonas: P.cyprini septicum nov. species және ... ... ... -- ... грамтеріс таяқша, 1-2х0,5-0,7мкм, спора түзбейді, қанда капсула түзеді. Псевдомонозбен өскіннен бастап аналық жасындағы тұқылар, тұқының амур сазанымен қосылған гибридтері, ... ... ... ... дөңмаңдай, ақ дөңмаңдай ауырады, бірақ ауру көбіне бір жастағы және екі жастағы балықтарда жиі ... ... ... ... байқалады: аурудың таралуы қыстаудың екінші жартысында - ... ... ... ... ... байқалады.Көзі ауру және бұрын ауырған тоған балықтары болып табылады.
Туберкулез - нәлім, камбала, ставрида, албырт және ... да ... ...
Қоздырғыш: Micobacterium piscum текті қышқыл тұрақты бактериялары, грам оң ... ... ... ұзындығы - 2-12 мкм. Қоректік орталарда өсуінің оңтайлы температурасы - 25ºС. ... ... ... ... ... нышандарын немесе белгілерін (симптомдарын) суреттеу мүмкін емес, дегенмен ауру сипатталған түрлерінде қадағаланатын ... ... ... ... бар. Сырттай зақымдалған балық арық болып көрінеді және көбінесе терісі зақымданады.
Табиғатта теңіз балықтарының туберкулез аурулары өте ... ... айта ... жөн. ... олар ... ... ... тәлім бақтарында ұсталатын балықтарда дамиды. [3,4,5,6,7,10]
+ . БАЛЫҚТАРДЫҢ ЖҰҚПАЛЫ АУРУЛАРЫМЕН КҮРЕСУ.
* Балықтарының ... ... ... алу ... ... ... тек ... аурулардан таза су айдындарынан тасымалдап әкелу;
* Тұқымдық балықтарды (осы жылғы, бір жылдық, екі жылдық) жергілікті балықтардан арнайы жеке бөлінген ... ... ... және ... отырғызу кезінде балықтардың жарақат алуына жол бермеу;
* Тоғандарда ... ... көп ... тосқауыл қою;
* Балық организмдерінің төзімділігін арттыруға бағытталған кешендік шараларды (толық құнарлы азықтандыру, бір қалыпты ... ... ... ... ... зерттеуді вегетациялық кезеңінің аулау уақытында, ал ұдайы түрде тоқсан сайын бір рет ... ... ...
* ... ... ... жою шаралары
* Қолайсыз балық өсіретін шаруашылықтарда және табиғи балық шаруашылық су айдындарында балықтардың инфекциялық аурулары ... ... ... ... ... ... шарты бойынша қолайсыз шаруашылықтарда мынадай тыйым салынады:
* Табиғи балық шаруашылық су айдындарына және шаруашылықтың басқа тоғандарына ... ... ... ... әр түріне және жасына қарай араластырып салуға.
* Карантиндегі су айдындарынан тасуға, сонымен қатар оларға ... мен ... ... ... жағдайда ветеринариялық органдардың рұқсатымен карантиндегі шаруашылықтың қолайсыз тоғандарына байлансыты болмаған шаруашылықтың қолайлы тоғандарынан балықтарды, ... олар ... ... ... ... жыл бойы ... ... шаруашылыққа және су айдындарына тасуға болады.
* Тірі тауарлы балықтарды тірі балық сақтайтын арнаулы орынға ұстамай, тек тікелей суда ... ... ... ... ... ... балықтарды тасуға пайдаланылған суларды хлорлаудан өткізгеннен кейін ... ... ... ... ... ... тастайды, ал ауылдық жерлерде далаға су айдынынан 500 метрден кем емес қашықтық аралығында төгіп, ыдысты тиісті өңдеуден ... ... ... ... және ... шаруашылықтарының су айдындарында сауықтыру шарасын суды ағызы жіберу арқылы немесе кешіндік тәсілдерді қолдану ... іске ... ... ... бар ... ... ... балық шаруашылықтар, балық питомниктер немесе жекелеген тоғандарды бір жыл ... ... ... ... бір мезгілде барлық ветеринариялық - санитариялық және балық өсіру - мелиоративтік іс ... ... ... ... Күзде тоғандарды ағызып жібереді, барлық тауарлы балықтар, аталық және жетілген жас балықтар сауда жүйесі арқылы өткізіледі, тұқымдық ... ... мал ... ... ... жылдың қыс, көктем және жаз айлары ішінде тоған арнасын, балық жинайтын орларды және су құрылыстарны қайнатылмаған ... (25-30 ... ... ... ... қарай зарарсыздандырған тоғандарға су құйып, оларға сау тұқымдық балықтарды жұқпалы аурудан қолайлы шаруашылықтардан әкеліп, балықтандырады.
* Суды тек тасымалдап жеткізетін ірі ... ... ... өсіретін шаруашылықтарда, суы ағызылмайтын немесе толық ағып кетпейтін тоғандарда, сонымен қатар жабық табиғи су ... ... ... ... жүргізілінеді. Әдістің құрамына енетіндері: ауру қодырғышының көздерін анықтау, жою шаралары бойынша қоздырғыштардың таралу жолдарын үзу, балықтардың табиғи төзімділігін ... ... ... тосқауыл қоюжәне оларды бағып ұстауға бір қалыпты жағдай туғызу.
* Судың қышқылдылығын және ... ... ... органикалық қалдықтарды бейтараптау мақсатында судың рН деңгейін 8,5 ке дейін көтерілуіне қол жеткізе отырып, ... ... және ... тоғандарына су көлемінің 150-300 килограмм/гектарының мөлшерінде сөндірілген әкті немесе әктің ... ... ... ... Емдеу мақсатында Қазақтан Республикасында тіркелген дәрі - ... ... ... ... ... ... ... инфекциялық ауруларына қойылған карантинді, балықтардың ауруының соңғы тіркелгенінен бір жыл ... ... және ... ... ... биологиялық сынамалардың жақсы нәтижелері және жүргізілген ветеринариялық - санитариялық шаралар кешені өткізілгеннен кейін ... ... . ... ... еті ... ... жаз айларында 12-24 сағаттан соң бұзылу үрдістері басталады. Ол келесі себептерге байланысты: дәнекер үлпасының ... ... ... өте аз ... ... дене ... шырыштануы (муцин) микроорганизмдердің тез арада көбейіп-дамуына, ішек ферменттерінің белсенділігін жоғарылатып, ағзалардың езіліп, құрсағының жарылуына әкеліп ... ... да ... жас ... екендігін анықтау кажет. Оған коса, балықтар әртүрлі індетті және инвазиялы ауруларға, улануларға бейім болады. Балық етін санитариялық тұрғыдан бағалағанда жоғарыдағы ... ... ... ... ... жас және оның ... ... органолептикалык, бактериоскопиялық, бактериологиялық және химиялық әдістермен анықтайды. Тағағга рұқсат етілетін балық адам организмі үшін зиянсыз және санитариялық талаптарға сай ... ... ... не сатылуга әкелінген балықтардын барлық топтарын тексереді. ... ... мен ... ... ... ... ... көзіне, желбезектеріне, құрсағына, бұлшық еттерінің жұмсақ -- қаттылығына және иісіне назар аударады. Бізбен сынама жасап, өзіндік салмағын суға ... ... ... Грам әдісімен боялган бұлшық еттерін мнкробтармен зақымдануын, аммиак пен күкірттті сутегінің ... ... ... ... ... етін ... ... ұқсас. Өнімнің түсін жаңа кесілген көлденең тілікте анықтайды. Тілікті еті калың жерден алады. Тері асты ұлпаларының ... ... ... үшін ... ... ... ... анықтау үшін жаңа ауланған балықты, өнімді саусақпен қысу арқылы анықтайды. [8,9]
+ . ... ... ... ... жұмыстары.
Мен өз зерттеуіме базардан 1 тұқы балық (№1 сынама), 1 сазан балық (№ 2 сынама) алдым. ... саны - 2 ... ... жұмысымның негізгі мақсаты жаңа ауланған және базардан алынған балықтарды инфекциялық ауруларға ветеринариялық-санитариялық сараптау және санитариялық баға беру болып ... ... ... ... ... органолептикалық, бактериоскопиялық, рН мәнін анықтау, периоксидаза, редуктаза және аммиакты Несслер ... ... ... ... ... көрсеткіштер:
Сыртқы көрінісі: балықтың сыртқы қабығы таза, табғит реңді, шырышты, қатпаршақтары жылтыр, балық денесіне тығыз жабысып ... ... ... мықты бекінген, күшпен ажыратылады. Ішкі мүшелері анатомиялық дұрыс орналасқан, ішкі мүшелерде, құрсақ қуысында патологиялық өзгерістер және ... да ауру ... ... ... жоқ. ... түсі қызыл, бөгде иіссіз, қалыпты жағдайда.
Көзі: шығыңқы, зақымданбаған, ашық түсті.
Иісі: бөгде иісі жоқ, ... тән иісі ... ... ... зерттеу. Балықтың бұлшықетінің беткі қабатынан және тереңдегі қабатынан заттық шыныға жұғынды жасадым. Препаратты бекітіп, Грам әдісі ... ... ... ... ... ... ... 4-5 коккалар мен таяқшалар, ал терңдегі қабаттан алынған препаратта ешқандай микроб көрінбеді. Препарат әлсіз боялған, еттің ыдырау белгілері байқалмайды. ... ... ... 10г ... ет ұлпасын алып, ұсақтап турап, үстіне 10 есе көп мөлшерде дистильденген су құйып, 15 ... ... ... Сосын сүздім. Пробиркаға 6 мл фильтрат құйып, 1 мл паранитрофенол индикаторын қосып, мұқият араластырдым. Басқа бір ... 3-4 мл ... ... ... Михаэлис компараторының алдыңғы қатарының (артқы қатары жарық фильтрі жағынан) ортаңғы ұясына орналастырдым. Алдыңғы қатардың ... ... Рн ... бар ... ... Қоспа мен эталон түсі сәйкес келгенше эталондарды ауыстыра отырып, рН мәнін ... рН-6,8 ге тең. ... ... реактивімен анықтау. рН-ты анықтау үшін жасалған арнайы сүзіндіден 1мл алып, 10 тамшы Несслер реактивін ... ... ... Нәтижесі пробиркадағы сұйықтық жасыл-сары түсті, тұнық.
Редуктаза сынамасы. 5г ... ... етін шыны ... ... ... ... су құйып, 30 минутқа тұну үшін қалдырдым. Содан кейін 1мл 0,1% ... ... ... ... қосып, шайқадым. Біркелкі көкке боялған экстрактінің үстіне 1см қалыңдықта вазилин майн жаптым. Шыны ыдысты термостатқа ... ... ... 2,5 ... соң түссізденді.
Периоксидаза сынамасы. Желбезектен 1:10 қатынаста сүзінді жасадым. Оған 5 тамшы 0,2% ды бензидиннің спирт ерітіндісін 2 тамшы 1% ... ... ... қостым. Нәтижесі сүзінді көкшіл жасыл түске боялды.
№2 сынама.
Органолептикалық көрсеткіштер:
Сыртқы ... ... ... ... таза, табғит реңді, шырышты, қатпаршақтары жылтыр, балық денесіне тығыз жабысып орналасқан. Бұлшықеттері ... ... ... ... ажыратылады. Ішкі мүшелері анатомиялық дұрыс орналасқан, ішкі ... ... ... ... ... және ... да ауру тудырушы паразиттер табылған жоқ.
Желбезектері: түсі қоңыр, жағымсыз иісі бар, ... ... ... ... ... шығыңқы, зақымданбаған, ашық түсті.
Иісі: бөгде, жағымсыз иісі бар.
Лабораториялық зерттеулер: ... ... ... ... беткі қабатынан және тереңдегі қабатынан заттық шыныға жұғынды жасадым. Препаратты бекітіп, Грам әдісі бойынша боядым. Нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... ал тереңдегі қабаттан алынған препаратта 16-17 таяқша табылды. ... ... ... ... ... ... ...
рН мәнін анықтау. 10г бұлшық ет ұлпасын алып, ұсақтап турап, үстіне 10 есе көп мөлшерде дистильденген су құйып, 15 ... ... ... ... ... Пробиркаға 6 мл фильтрат құйып, 1 мл паранитрофенол индикаторын қосып, мұқият араластырдым. Басқа бір пробиркаға 3-4 мл алынған қоспаны ... ... ... ... ... (артқы қатары жарық фильтрі жағынан) ортаңғы ұясына орналастырдым. Алдыңғы қатардың шеткі ... Рн ... бар ... орналастырдым. Қоспа мен эталон түсі сәйкес келгенше эталондарды ... ... рН ... ... рН-7,5 ге тең.
Аммиакты Несслер реактивімен анықтау. рН-ты ... үшін ... ... сүзіндіден 1мл алып, 10 тамшы Несслер реактивін қостым. Пробирканы шайқап,бақыладым. Нәтижесі пробиркадағы сұйықтық жасыл түсті, лайлау.
Редуктаза ...... ... етін шыны ыдысқа салып, үстіне дистиль су құйып, 30 минутқа тұну үшін ... ... ... 1мл 0,1% метилен көгінің судағы ерітіндісін қосып, шайқадым. Біркелкі ... ... ... ... 1см қалыңдықта вазилин майн жаптым. Шыны ыдысты термостатқа қойдым. Нәтижесі экстракт 40 минуттан соң түссізденді.
Периоксидаза сынамасы. Желбезектен 1:10 қатынаста ... ... Оған 5 ... 0,2% ды бензидиннің спирт ерітіндісін 2 тамшы 1% сутегі асқын тотығын қостым. Нәтижесі сүзінді өзгеріссіз қалады. ... №1 және №2 ... ... ... ... №1 ші ... органолептикалық көрсеткіштері, лабораториялық әдістердің нәтижелерін есепке ала ... ... ... ... ... ... Балықтың инфекциялық ауруға шалдықпағаның анықтадым. Шектеусіз босатуға рұқсат.
№2 ші сынаманың ... ... мен ... ... ... ... күмәнді екенін көрсетті. Балықта ешқандай ауру анықталған жоқ. ... ... ... ... әлемінде. Алматы: Қайнар. 1973
Бәйімбет Ә.А., Темірхан С.Р. Қазақстанның балық тәрізділері мен балықтарының қазақша-орысша анықтаушы. ... ... ... 1999
Исқақов М.М., Бөлекбаева Л.Т., Балық аурулары.- Алматы, 2007.- 166
Заңы, 2004 ... ... Рыбы и ... М.:Из-во ACT, 2000
Васильков Г.В. и др. Справочник по болезням рыб. М: Колос. 1978
Вербицкая И.Н., Гусева Н.В. и др. ... ... ... рыб. М: ... ... .- ... ... С.Т Ветеринариялық-санитариялық сараптау. Алматы 2013
Дәуітбаева К.Ә. Ихтиопатология. Алматы. 2013 ж

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан суқоймаларындағы (Балқаш көлі, Арал (Кіші Арал) теңізі, Жайық өзені) кәсіптік маңызы бар тұқы балықтардың қазіргі жағдайдағы гельминтофаунасы57 бет
Аурухана ішілік жұқпа туралы7 бет
Жабайы жануарлар етін ветеринариялық - санитариялық сараптау кезіндегі ұйымдастыру жұмыстары9 бет
Саз құндыз жабайы жануар етінің құндылығы және індетті, инвазиялық, жұқпайтын ауруларына ветеринариялық-санитариялық сараптау12 бет
Соттық ветеринариялық-санитариялық сараптау пәні7 бет
Қоянның сойыс өнімдерінің жұқпалы аурулар кезінде ветеринариялық- санитариялық сараптау8 бет
Құс шаруашылығы туралы ақпарат6 бет
"балықтардың ас қорыту жүйесі"3 бет
"Бота ешерихиозы (ақтышқақ) ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар"30 бет
«Анаэробты дизентерия ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь