Мемлекеттік басқару және Қазақстан экономикасының серпінді дамуын қамтамасыз ету

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1 ЭКОНОМИКАНЫҢ СЕРПІНДІ ДАМУЫН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДЕГІ МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Экономикалық даму түсінігі, түрлері және ринциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.2 Экономиканың дамуындағы мемлекеттің рөлі және басқарудың шетелдік тәжірибелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЭКОНОМИКАСЫН МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАЙ.КҮЙІ
2.1 Қазақстан Республикасы экономикасының даму серпінін талдау ... ... ... ... 30
2.2 Еліміздің экономикасының дамуына мемлекеттік бағдарламалардың
ықпалын бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 45

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ ТҰРАҚТЫ ДАМУЫН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДЕГІ МЕМЛЕКЕТТІК САЯСАТТЫҢ РӨЛІН АРТТЫРУ
3.1 Қазақстан Республикасы экономикасының тұрақтылығын
қамтамасыз етудегі мемлекеттің рөлін күшейту бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... .57
3.2 Қазақстан Республикасы экономикасын мемлекеттік басқарудың жаңа үлгілерін жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...65

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...76

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 79
КІРІСПЕ

Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстанның тұңғыш Президенті Н.Ә. Назарбаев атап көрсеткендей, «Қазақстанды біз үшін ешкім де өзгертпейтінін, дүние жүзі қоғамдастығында оған лайықты орын бермейтінін түсіну маңызды ілгерілеудің концептуальдық бағытын көрмейінше, алыстағы мақсатты түсінбейінше, олардың стратегиялық байланысындағы нақты бағдарламалық қадамдарысыз ол бос сөз болып қала береді».
Олай болса, Жаңа әлемдегі Жаңа Қазақстанның мемлекеттік саясаты осыған негізделу керек. Қазақстан тұңғыш рет өзінің жаңа, әрі жаңарған тарихында өзін жан-жақты дамытып, өркениетті, бәсекеге қабілетті 30 елдің қатарына ену үшін ғылыми тұрғыдан негізделген белсенді экономикалық саясатын жүргізуі объективті қажеттілік, стратегиялық, әлеуметтік-экономикалық тұрғыдан аса мәнді мәселе. Мемлекеттік саясат аса күрделі, көп қырлы үдеріс. Әсіресе, қоғам мен экономиканың барған сайын ашық сипатқа ие болуымен байланысты оның түбегейлі құрылымдарын қалыптастыруда ықпалы аса маңызды болып отыр.
Нарықтық экономика жағдайында Қазақстан Республикасының халықаралық бәсекеге қабілеттілігі елдің ұзақ мерзімді дамуындағы тұрақты экономикалық өсу қарқынымен анықталады. Елдің бұл экономикалық дамуына макроэкономикалық жағдайдың тұрақтылығы, қызмет көрсету саласы мен экономиканы индустрияландыру деңгейі, сондай-ақ инновациялық серпіліс пен ғылыми-техникалық зерттеулер және т.б. факторлар әсер етеді.
Қазіргі кезде ұзақ мерзімді стратегиялық міндеттерді шешу мақсатында шикізаттық емес саладағы инновациялық кәсіпкерлікті дамыту, сондай-ақ ғылымды қажетсінетін және жоғары технологиялық өндірістерді құру күн тәртібінде тұрған өзекті мәселелердің бірі екендігі белгілі. Қазақстан Республикасы Президентінің 2012 жылғы «Жаңа онжылдық - Жаңа экономикалық өрлеу - Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» атты Жолдауында «Индустриялық даму - бұл біздің жаңа онжылдықтағы мүмкіншілігіміз, ел дамуы үшін жаңа мүмкіндіктер» - деп, аса назар аударуы осының айғағы.
Қазақстан экономикасының нарықтық жағдайда дамуы елдің экономикалық әлеуетінің бәсекелі басымдықтарымен қатар нарыққа бейімделудің әр түрлі мүмкіндіктерімен байланысты олардың кемшіліктерін де анықтады. Бұл шикізаттық емес сектордың жекелеген салаларында, оның ішінде өнеркәсіпте өндірістің айтарлық құлдырауына әкелді, экономиканың нақты секторы салаларының шикізат экспорты жағына қарай тепе-теңсіздік сипат алды. Қазақстанның әлемдік шаруашылық жүйесіне белсенді кіруін әлемдік және өңірлік еңбек бөлінісіндегі республиканың тар мамандануы, негізгі әлемдік тауар нарықтарынан алшақтығы тежейді, бұл бірінші кезекте, сыртқы нарықтарға шығуды қамтамасыз ететін индустриалды-инновациялық инфрақұрылымның жеткілікті деңгейде дамымағандығымен шиеленісе түседі.
Осыған байланысты, Қазақстан экономиканы әртараптандыру мен сервистік-технологиялық экономикаға көшу жолымен елдің орнықты дамуына қол жеткізуге мүмкіндік беретін жоғары технологиялар инновацияларын индустрияландыру жолын таңдап алды.Себебі, қазіргі экономиканың өрлеу сипаты мемлекеттік тұрғыдан реттелетін өндірістің индустриалды-инновациялық дамуына негізделген.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Назарбаев Н.А. Қазақстан Республикасы Президентінің «Жаңа онжылдық – Жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» атты 2010 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы. - Астана, 2010.
2. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы // Алматы. – 1992. - 5 б.
3. П.Самуэльсон. Экономика. – М. – 2008. – С. 244.
4. Кубаев К.Е. Теория построения экономического управления // Евразийское сообщество. – 2009. - № 2 – С. 28-38
5. Баймуратов У.Б. Национальная экономическая система. – Алматы: Гылым, 2008. – 536 с.
6. Назарбаев Н. Ә. Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан // Егеменді Қазақстан.
2007. – №28. –2 б.
7. Кубаев К.Е. Инновационная активность и восприимчивость компаний к технологическим и организационным инновациям // Сб. материалов международной научно-практической конференции. – А: «Қазақ университеті». – 2007. – С. 71-75
8. Муканов Д. М. Индустриално-инновационные развития Казахстана: потенциал и механизмы реализации. - Алматы: М-Дайкер, 2008. – 274с.
9. «Инновациялық қызметтi мемлекеттiк қолдау туралы» Қазақстан Республикасының 2006 жылғы 23 наурыздағы Заңы.
10. Кутейников А.А. Технологические нововведения в экономике США. – М.: Наука, 2008. – С.96.
11. Сәбден О. Инновациялық экономика. – Алматы: ҚР БҒМ ҒК ЭИ, 2009. –т. 1.– 328 б.
12. Барлыбаева Н.А.Национальная инновационная система Казахстана: преспективы и механизмы развития. – Алматы, 2006.- 34 с.
13. Қазақстанның ғылымы және инновациялық қызметі // Статистикалық жинақ. - Астана, 2009. - 88 б.
14. Менеджмент. Учебное пособие. - Алматы: Заң әдебиеті, 2008.-164 с
15. Ниязбекова Р.Қ., Рахметов Б.А., Байнеева П.Т. Кәсіпорын экономикасы: оқу құралы. –Алматы: Экономика, 2008.
16. Давильбекова Ж.Х. Инновационное развитие экономики Казахстана // АльПари. – 2008. - №4.- С. 25-27.
17. Қазақстан Республикасының индустриалдық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы. ҚР Президентінің 2003 жылғы 17 мамырдағы №1096 Жарлығымен бекітілген. – Астана, 2003.
18. Томпсон А. Стратегический менеджмент: концепции и ситуации для анализа. - М: Вильмас, 2008. – 928 с.
19. Тажнияз Ж. «Инвестиционная привлекательность регионов Казахстана» // Қаржы-қаражат. - 2009. - №6.
20. Калимуллин И.М. Инновационное развитие РК на современном этапе // АльПари. - 2008.- №1. - 40 с.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................................5
1 ЭКОНОМИКАНЫҢ СЕРПІНДІ ДАМУЫН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДЕГІ МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУДЫҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1. Экономикалық даму ... ... ... Экономиканың дамуындағы мемлекеттің рөлі және басқарудың шетелдік
тәжірибелері................................................................
...............................................15
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЭКОНОМИКАСЫН МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАЙ-
КҮЙІ
2.1 Қазақстан Республикасы экономикасының даму серпінін ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламалардың
ықпалын
бағалау.....................................................................
...................................45
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ ТҰРАҚТЫ ДАМУЫН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДЕГІ
МЕМЛЕКЕТТІК САЯСАТТЫҢ РӨЛІН АРТТЫРУ
3.1 Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы экономикасын мемлекеттік басқарудың жаңа
үлгілерін ... ... ... ТІЗІМІ
........................................................79
КІРІСПЕ
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстанның тұңғыш Президенті Н.Ә.
Назарбаев атап көрсеткендей, «Қазақстанды біз үшін ... де ... жүзі ... оған лайықты орын бермейтінін түсіну маңызды
ілгерілеудің концептуальдық бағытын ... ... ... ... ... ... нақты бағдарламалық
қадамдарысыз ол бос сөз болып қала ... ... Жаңа ... Жаңа Қазақстанның мемлекеттік саясаты осыған
негізделу керек. Қазақстан тұңғыш рет өзінің ... әрі ... ... ... ... өркениетті, бәсекеге қабілетті 30 ... ... үшін ... ... негізделген белсенді экономикалық саясатын
жүргізуі ... ... ... ... аса ... ... ... саясат аса күрделі, көп қырлы
үдеріс. Әсіресе, қоғам мен ... ... ... ашық сипатқа ие
болуымен байланысты оның түбегейлі құрылымдарын қалыптастыруда ықпалы аса
маңызды ... ... ... ... Қазақстан Республикасының халықаралық
бәсекеге қабілеттілігі елдің ұзақ ... ... ... ... ... ... ... бұл экономикалық дамуына макроэкономикалық
жағдайдың тұрақтылығы, қызмет көрсету ... мен ... ... ... инновациялық серпіліс пен ... ... және т.б. ... әсер ... ... ұзақ ... ... міндеттерді шешу мақсатында
шикізаттық емес саладағы инновациялық кәсіпкерлікті дамыту, ... ... және ... ... ... құру ... ... өзекті мәселелердің бірі екендігі белгілі. Қазақстан
Республикасы Президентінің 2012 жылғы «Жаңа онжылдық - Жаңа ... - ... жаңа ... атты ... «Индустриялық даму
- бұл біздің жаңа онжылдықтағы мүмкіншілігіміз, ел дамуы үшін ... - деп, аса ... ... ... ... ... ... жағдайда дамуы елдің экономикалық
әлеуетінің ... ... ... ... бейімделудің әр түрлі
мүмкіндіктерімен байланысты олардың кемшіліктерін де ... ... емес ... жекелеген салаларында, оның ішінде өнеркәсіпте
өндірістің айтарлық құлдырауына ... ... ... ... ... экспорты жағына қарай тепе-теңсіздік сипат алды.
Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... еңбек бөлінісіндегі республиканың тар мамандануы, негізгі ... ... ... ... бұл ... ... ... шығуды ... ... ... ... ... ... шиеленісе түседі.
Осыған байланысты, Қазақстан экономиканы әртараптандыру мен сервистік-
технологиялық экономикаға көшу жолымен елдің орнықты дамуына қол ... ... ... ... ... ... ... алды.Себебі, қазіргі экономиканың өрлеу сипаты мемлекеттік
тұрғыдан реттелетін ... ... ... ... ... – экономикалық дамудың теориялық негіздерін
дәлелдеу, индустриалды-инновациялық даму бағдарламасын талдау ... ... ... ... ... мақсаты төмендегідей зерттеу міндеттерін белгілейді:
- Экономиканың дамуындағы мемлекеттік басқарудың теориялық ... ... ... ... ... ... ... дамудың теориялық жақтарын зерттеу;
- Республика экономикасының қазіргі жай күйін талдау;
- экономиканың шикiзаттық емес бағытындағы салаларда жұмыс ... ... ... қабiлеттi өндiрiстерді құрудың басым
бағыттарын талдау;
- Еліміздің экономикасындағы мемлекеттің рөлін бағалау;
- Экономиканың серпінді ... ... ... жаңа ... ғылыми жаңалығы. Дипломдық жұмыста көрсетілген нәтижелер
бойынша ... ... ... ... саясаттың ұлттық жүйедегі қалыптасуы мен ... ... ... оның ... ... ... топтастырылды;
- экономиканың дамуын және оның нәтижелі жетістігін қамтамасыз ететін
механизм берілді.
Зерттеу объектісі – Қазақстан ... ... ... ететін бағдарламалары.
Зерттеу пәні – индустриялды - ... ... ... ету ... экономикалық қатынастар.
Зерттеудің теориялық-әдістемелік негіздерін экономикалық даму,
мемлекеттік басқару мен ... ... ... және отандық ғалым-
экономисттердің еңбектері, Қазақстан Республикасы Президентінің ... ... ... және Қазақстан Республикасы Үкіметінің
басқа да нормативтік құжаттары әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... байланысты қазақстандық және шетелдік ғалымдардың ... ... ... ... Қазақстан халқына
Жолдаулары, ... ... ... мен шешімдері, «Қазақстан-2030»
даму стратегиясы, ҚР ... ... ... ... даму ... ... ... нормативті-
құқықытық актілері құрайды.
1 ЭКОНОМИКАНЫҢ СЕРПІНДІ ДАМУЫН ҚАМТАМАСЫЗ
ЕТУДЕГІ МЕМЛЕКЕТТІК ... ... даму ... ... және ... ... экономика жағдайында Қазақстан Республикасының халықаралық
бәсекеге қабілеттілігі елдің ұзақ мерзімді дамуындағы тұрақты экономикалық
өсу қарқынымен анықталады. ... бұл ... ... ... ... ... ... саласы мен экономиканы
индустрияландыру деңгейі, ... ... ... пен ... ... және т.б. ... әсер ... экономикалық және әлеуметтік-саяси даму денгейі ғылыми-
техникалық прогресстің деңгейіне байланысты екені ... ... ... ... ... ... Алиоз Шумпетер индустриялық дамудың
циклдық үлгісін ... ... ... ұзақтығы оның пікірінше 50-60 жыл
құрайды екен. Кезекті ... ... ... революциямен
байланыстырылады, сөйтіп сол қоғамдағы жаңа өндірістік-экономикалық ортаның
пайда болуын ... ... ... ... айтуы бойынша, қоғамның
экономикалық даму негізін құрайтын факторларға тікелей ... ... ... бір ... екіншісіне өтудегі факторлар арасындағы
айырмашылыққа экономика салаларының әркелкі ... ... ... бірге
әрбір индустриялық цикл қоғамдағы экономикалық өркендеудің ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге осы салалардағы
түбегейлі өзгерістерге де байланысты болады [2].
Кез-келген ... ... ... құлпырауында маңызды роль
ойнайтын ұзақ ... ... ... ... ету ... сонау
меркантилистер теориясында үлкен орынға ие болған. ... ... ... ... ... ... алған бұл теориның
таралуыныңобьективтінегізгі-социализімніңкүшеюі мен екі әлемдікжүйелердің
экономикалық жарысы болып ... ... ... ... ... ... ... өрши түсті, дамушы
елдердің экономикалық артта қалуның ... алу ... жас ... өндірістің өсу қарқынымен байланысты.
Экономикалық даму тақырыбы аясындағы мәселердің өзектілігі - өсу
теориясының ... ... ... және ішкі ... ... ... дамыған елдерде экономикалық даму ... ... ... ... ... ... күшеюі – мұның
бәрі ұдайы өндіріс темпі, экономикалық өсу, өрлеу проблемарын алға тартты.
«Экономикалық даму ... ... ... атап
айтар болсақ;
1. Харрод-домардың моделі;
2. Экономикалық өсудің неоклассикалық бағыты;
3. Экономикалық өсудің неокейнстік бағыты;
4. Өсудің қазіргі ... жаңа ... және т.б ... ... бір өсу ... ... ... кез-келген ел нақты теорияларды
арқа етері сөзсіз. Әрине барлық теорияны дұрыс, ... ... ие деп айту өте ... ... ... экономикалық өсу терияларының негізін
ағылшын экономисті Рой Харрод пен американдық экономист ... ... ... ... экономикалық теория» еңбегінде Харрод сыртқы сауда
мультипликаторы концепциясын тұжырымдады. ... ... ... ... циклге кейнстік анықтама береді,яғни оның ... мен ... ... ... Дәл осы ара ... ... өсу аясын зерттеуге әкелді,бұл ... ол ең ... ... ... очеркі» атты мақаласында жарияланды, ... бұл ... 1948 – жылы ... ... ... ... ... өсудің неокейнстік бағыты.Экономикалық дамудың неокейнстік
теориялары Кейнс ... сыны ... ... ... Бұл теория
дағдарыс жағдайда экономика негізінде қалыптасты. Ол техникалық прогрестен,
халықтың өсуінен абстракцияланды. Алайда, оның ... ... ... ҒТП, ... ... ... одан ... мүмкін болмай
қалды. Капиталистік елдердің дамудың әркелкілігі қушейе түті. Германия,
Франция, Жапония, Италия елдерінде өсудің ... ... ... ... ... ... етті, ал Кейнс теорисы мұндай мәселені шешуге
қабілетсіз болды.
Экономикалық даму теориялар әртүрлі ... ... ... ... ... теориясын жасауға талпыныспен түсіндіріледі.
Неокейнстіктер ... ... ... ... ... жұмысбастылыққа
жету болуы тиісдейді. Олардың пікірінше, осындай жолмен жұмыспен ... ... ... ... ... соғыстан кейінгі
жылдарда алдыңғы орындарды алған бұл ... ... ... – социализмнің күшеюі екі әлемдік жүйелердің эканомикалық жарысы
болып табылады. Американ ... ... ... ... өсу
проблемасын өмір сүрудің шарты етеді» дейді.
Экономикалық даму темпі проблемасы имперализмнің колониалды жүйесінің
құлауымен ... өрши ... ... ... артта қалуының
алдын алу міндеті жас ... ... ... өсу ... ... ... негізінде терең және ішкі себептер жатыр
алдыңғы қатарлы капиталистік елдерде экномикалық даму ... ... ... ... ... ... ...
мұның бәрі капиталистік ұдайы өндіріс темпі проблемасын алға ... ... ... ... ... ... Дж.М. ... көзқарастары болды, яғни капиталистік
экономиканың стихиялы механизмі сұраныс пен ұсыныс арасындығы тепе-теңдікті
қамтамасыз ете ... ... ... және ... ... емес ... орын алады, капиталистік
экономиканың тұрақтылығына жету үшін тиімді сұраныс ... ... ... ... анықтайтын факторларға әсер ете отырып, экономиканы
мемлекеттік реттеу капиталистік экономиканың тұрақтылығын ... ... ... ... - ... ... болып табылады,
яғни егер сұраныстың қозғалуындағы өндірістік ресурстардың толық тұтынылуын
қамтамасыз етсе, онда экономика ... ... ... ... ... ... ... нақты деңгейін және оның потенциялды
мүмкін деңгейден ауытқуын анықтайды. Ұлттық табыстың өсуі (ұлттық табыстан
сұраныс ... ... ... ... ... қорлануының
фунциясы болып табылады, ал капиталға сұраныс ұлттық табыстың өсу ... ... ... ... маңызды орынды тұтыну мен
қорлану арасындағы сандық өзара ... ... ... экономикалық өсудің басты факторы ... ... ... ... ... нормасын санайды.Басқа да фактор ретінде
өндірістің капитал сыйымдылығын (капиталдың шығарылған өнімге ... ... ... бұл ... индустрияландыру
кезінде артқанын «кемелденген экономика кезеңінде төмендегенін байқаған. Ал
кейбір кейнстіктер бұл коэффифиент үнемі тұрақты дейді [4].
Кейнстіктер инвестицияларды екіге ... ...... ... ... ... ... – техникалық прогреске, мемлект саясатына, халық санының
өсуіне негізделген.
Бұл ... ... ... ... келеді. Тәуелсіз (автаномды)
инветитциялар шындығында тіпті тәуелсіз емес. Олар жалы ... ... ... ... ... ... Неокейнстік теорияда
қолдану проблемасы жинақпен байланысты қарастырылады. Егер инвеститциялар
жинақтауға тең болса, онда экономика қиыншылықтарды ... ... ... ... ... ... және
жұмыссыздыққа әкеледі. Инвеститциялардың сұраныстың жинақтардан артуы
бағалардың өсуіне әкеледі. ... ... мен ... ... пропорция
ұлттық табысты пайдалануды талдауда үлкен қызығушылық тудырады, Бірақ та
Неокейнстіктер осы 2 – ... ... ... ... процестерді түсіндіруге тырысады. ... ... ... олар өсу ... ... ... береді.
Мысалы , Э. Хансен АҚШ-тағы өндірістің өсу темпінің баяулауын соғыстан
кейінгі жылдарда жекекапитал салымдары мен ... ... әсер ... ... әсерінің әлсіреуімен түсіндіріледі. Оның ойынша, АҚШ-
тың бүкіл жүйесі инвеститциялық ... баяу ... ... да,
жинақтаудың өсуіне ... Оның ... ол ... ... , ... ... толығымен пайдаланбаудан, капитал
сыйымдылығы коэффициенттің төмендеуінен, материялдық өндіріс сферасына
қарағанда ... ... ... ... қызмет көрсету сферасының
ұлғаюынан көреді.
Мультиплекатор мен акселятордың үйлеуі негізінде циклдік ... ... ... ... ...... мәселесі.
Жинақтау қорлануға теңестіріледі, өндірістік және өндірістік емес
инвестициялар арасында үнемі айырмашылық бола бермейді. Жұмыс ... ... ... ... ... тұтынудың орнына
психологиялық категория ретіндегі «тұтынуға бейімділік» келеді. Көптеген
формулалардың кемшілігі параметрлердің ... да ... ... Харродта капитал сыйымдылығы коэффиценті тұрақты, ал негізінде ол
еңбек өнімділігінің өсуі мен техникалық ... ... ... ... ... өсу ... ... қарапайымдауға қарсы
шығып, ұдайы өндіріс ... әсер ... ... ... факторларды
ескере отырып, неғұрлым күрделі модельдер құрды. Олар ... ... ... ... ... ... ... ескере бастады, капитал
салымдары құрылымдарының мақсатты өзгеруінің ... ... ... ... ... деп ... ... дағдарыс пен жұмыссыздықты жоюға болатыны туралы
көзқарас тұрақты «балансталған» өсу моделі ... ... ... ... ... оның заңдылығы сыналады.
Көптеген маңызды әлеуметтік-экономикалық факторлар модеьде ... ... ... ... ... ... ... көлеміне, жұмыс
күшінің құнына әсер ететін факторлар, ақшалай және нақты жалақы арасындағы
қатынас, т.б. жатады.
Жалпы экономикалық әдебиеттерде ... ... ... ... ... ... Соның ішінде, неміс ғалымы Х. Гирштың
пайымдауынша, мемлекеттің экономикалық ... ... ... ... ... Мемлекеттік әрекеттерді реттеу жүйесінің
бірнеше жақтары бар. Олар: ... және ... ... ...... реттеуді дамыту бойынша нақты әрекеттердің жиынтығы.
Ал, теориялық аспект – ұлттық экономиканы нәтижелі дамытуды ... ... ... ... ... ... болады. Сондай-
ақ, ғылыми әрекеттерге болжамдар мен модельдердің жасақтамалары жатады.
Экономикалық саясаттың ғылыми аспектісінің маңызды ... ... ... ...... экономикалық іс-шараларының жүйесі,
яғни мемлекет, ... ... ... экономиканы басқару
саласындағы шаралар жүйесі, елдің мақсаттарына, міндеттеріне, ... ... ... ... бір бағыттылық беру. Экономикалық
саясаттың мақсаттары мен құралдары ... ... ... елдің
дамуының ішкі және халықаралық жағдайларымен айқындалады. Экономикалық
саясат құрылымдық, ... ... ... ... ... бюджет саясатын қамтиды.
Экономикалық даму дегеніміз- ұлттық өнімнің сан жағынан ... ... ... ... Экономикалық даму деп өндіргіш күштердің ұзақ
мерзімді дамуымен байланысты өндірістің нақты ... ... ... ... өзгерістерін атайды. Экономикалық дамудың ...... ... ... және ұлттық қауіпсіздікті
қамтамасыз ету.
Я.Тинбергеннің концепциясы қазіргі ... ... ... оның ... мен ... қамтамасыз етуде қолайлы болып тұрғанын
ескерсек, онда:
- үкіметтік орындар өздерінің ... ... ... қоюы керек те, одан кейін мақсатты көрсеткіштер пайда болып, ол
әрі қарай дамиды;
- үкіметтік орындар мақсаттардың ... ... ... пайдалану
арқылы жүзеге асырады;
- саяси әрекеттерді қолайлы жүргізуде экономикалық үлгі қолданылады.
Кеңінен танылған макроэкономикалық жиынтықтың мақсатты ... ... ... және ... ... ... ақша ... саясаттың белсенді жүргізілуін қарастырады. Экономикалық
саясаттың құралдары тәжірибе жүзінде түрлі басқарушы орындардың ... ... ... ақша ... ... банк ... реттелсе,
фискальдық саясат – атқарушы және заң ... ... ... ... ... ... ... теорияның негізі әрбір
мақсатты белгіленген құралдар арқылы тиімді басқаруға бағытталған ... ... жаңа бір ... көзқарасында қоғамның әл-
ауқаттылығын басқару бойынша мемлекеттік биліктің ... ... ... «өзгерістерді басқару», «ҚР-ның экономикалық моделінің» блогы
енгізілген. Онда ... ... ... ... ... ... ... моделінің «тәртібін» салыстырғанда
мемлекеттік шешімдер жетілдіруде, ... оны әлі де ... ... ... туындайды. Берілген модель өз кезегінде экономикалық
өсімінің объективтік ... ... ... ... ... еңбек ресурстары, негізгі капитал, технология және т.б. ... ... ... механизмнің инфрақұрылымы болып табылады.
Мемлекеттік билікті жасақтау механизмі макродеңгейдеқалыптастырылып,
онда жоғары ... ... ... ... ... ... қатар, олар мемлекеттік реттеудің әлеуметтік бағыттары анықталып,
Үкімет қызметіндегі мақсатты көрсеткіштер бекітіледі. ... ... пен ... ... ... мақсатты көрсеткіштер:
экономикалық өсім, толық жұмысбастылық, инфляцияны төмендету ... ... ... ... ... ... құралдары: фискальдық
– бюджеттік және салық саясаты негізінде жүзеге асырылады, ...... ... ... ең аз резервтер арқылы жүзеге асса,
экономикалық – ол ... және ... ... ... ... ... ағымдағы кезеңінде оларды
мемлекеттік билік экономикалық ... ... ... және ... ... ... пен Ұлттық банк тұлғасындағы орындаушы билік
осы ... ... ... ... ... ... ... етіп, осыған орай, мемлекеттік басқару
қызметі қалыптасады. Осы ... ... ... ... ... ... басқару экономикалық өсімнің тұрақты дамып өсуіне
септігі тиіп, бұл қоғамның әл-ауқаттылығын басқару ... ... ... ... моделін береді.
Мемлекет экономикалық саясатты ... және ... ... ... ... ... ... және монетарлық
тетіктерін пайдаланады. Фискалдық құралдар: ... ... ... ... құралдар: инвестициялық және амортизациялық саясат;
монетарлық құралдар: пайыздық саясат, айырбастық курс ... ең ... ... Нәтижелі салық жүйесінде отандық өндіріс ынталандырылуы
керек те, сонымен бірге, әлеуметтік әділдік ... ... ... өсім үшін ... ... ... белгісі салық қызметінің
ынталандырылуы болып ... Ол ... ... ... салықтық жеңілдіктер, жеделдетілген амортизация,өндірістік
циклге дейінгі фискалдық ... ... ... мемлекет өзінің экономикалық саясатын жүргізе отырып,
бастамашы және негізгі орындаушы ретінде қызмет ... ... ... ... ... ... ол сол саясатқа қатысушылардың
барлығының қызметін дұрыс, ұтымды ұйымдастыра білу [6].
Көп ... ... Н.Д. ... ... ... ... ... аударып отыр. ХХ ғасырдың 20-шы жылдарында ... ... ... сұрақтарын талдай келе, Кондратьев
әлемдік капиталистік шаруашылық қозғалысымен біздің экономикамыздың ... ... ... ... ... түрде талдау
жүргізген. Нәтижесінде, ол ... ... ... ... ... ... Кондратьев көптеген статистикалық материалдарды
жинақтай келе, капиталистік ... ... (8-10 ... ... шағын циклдармен бірге, орта мерзіммен 48-55 жылдар уақыт аралығына
созылатын үлкен қайта өндіру циклы да болатын дәлелдеген. Осы екі ... екі ... ол: ... және ... ... деп ... бөліп
қарастырған. Бірінші жоғары толқын ... ... ... ... ... ... 1810-1817 жылдардан бастап 1844-1851 жылдарға дейін
төмен толқын болған; екінші цикл 1844-1851 жылдардан басталып, ... ... ... толқын болған да, 1870-1875 жылдардан бастап 1890-
1896 жылдарға дейін төмен толқын болған; ... цикл ... ... ... ... дейін жоғары толқын болып, ... ... ... ... ... ... даму ... бойынша, Кондратьевтік «ұзын
толқындар» ... ... ... ... ... ... ие. ... теорияны көптеген әлем елдері мойындады. 80-90 жылдарда осы ... ... ... да өткізілді. Осы конференцияда
мынадай тұжырым шығарылған еді: ... ... заң бар, ол ... ... құбылыстардың дамуында бір текті түрде ... ... ... және ... ... заңдылықтар табиғи-экологиялық
циклдардың ықпалынсыз түсінікті болуы мүмкін емес.
Экономикалық ... ... ... жоғарыда аталған
уақыттарда қайталанып отырғанын тоқталып айтып кеткен болсақ, 1990 жылдары
ТМД елдерінде экономикалық дағдарыстың жаңа түрі ... ... Ол ... ... байланысты бұрынғы одақтас республикалардың өзара
экономикалық байланыстарының ... және ... ... ... ... дағдарыстардан кейінгі қазіргі ... ... ... – ол әлемдік деңгейдегі қаржы дағдарысы болып отыр.
Бұл дағдарыс құбылысында ұлттық экономиканың төмендеуі ерекшеленіп, ... ішкі және ... ... ... нәтижелер орын алуда.
Жаһандандыру перспективасын дамытуды талдау кезінде ғалымдар ... ... даму ... ... ... ... ... қатысты болған бірінші қорытындыда, мемлекеттендіру мен
ұлттандырудан бас тарту керектігі есептелген. Социализмнен бас тартып,
монополиялық топтарды құруға бағытталды;
- әлеуметтік ... ... ... ... ... сәйкестендірілген
кепілдіктер мен міндеттер көлемін қысқарту шешімі қабылданды;
- саяси ортаға қатысты болған ... ... ... ... негізін алу шешімі ... ... ... өзгерістерді талап етті;
- жаңа беталыстардың даму есебіне қатысты ... ... ... ... ... қоғамның негізгі топтарының
құрылуы және басшылық бастамалар кезінде бюрократиялық шектеуліктердің
қойылуы ... ... ... ... жағдайға қатысты болып, осыған
байланысты әлемнің дамуына ... ... АҚШ ... және ... ең ... ... ... анықталды. Сонымен бірге, бір
сызықтағы әлем қалыптасады.
Барлық көрсетілген бағыттар бойынша соңғы екі ... ... ... ... алып келді
Әр мемлекет ұлттық экономикасын дамытуда экономикалық ... ... ... ... ... ... экономиканы нәтижелі
дамыту үшін осыған бағытталған ... ... мен ... ... экономикалық ойлар арқылы қалыптастыру маңызды. Осыған
орай, экономикалық қызмет, ... ... ... ... ... және сол ... ... түрде көрінуінен, яғни олардың іскерлік
белсенділігімен сипатталады. Экономикалық ... ... ... ол ... және негізгі қызметті атқарушы. Сондықтан,
мемлекет пен іскерлік белсенділіктің әр ... ... ... ... ... ... ... экономикалық өсімін қамтамасыз етуге
мүмкіндік береді. Іскерлік ... әсер ... ... ... ... болғандықтан, олардың белсенді іс-қимылын мемлекет
өз тарапынан реттеп, оларға қолдау жасап отырады. Ал компаниялар бизнестің
жаңа түрін атап ... ... ... белсенді түрде дамыту
арқылы еліміздің ... ... ... ... компания
үшін де, мемлекет үшін бәсекеге қабілеттіліктің ... ... ... ... ... ... мемлекеттің іскерлік белсенді
топтармен өзара келісуі нәтижесінде жүзеге асады.
Экономиканың бәсекелестігі тек қана жұмыс күшінің ... ... ... ол ... қатар, әрбір мемлекеттердің өндіретін және
шығаратын әр түрлі ... мен ... ... ... ... ... оның компанияларының
мүмкіндігі, ... ... сала ... алда ... т.б. мүмкіндіктері
екені белгілі. Сондықтан нарықтық қатынастарда мемлекетпен ... ... ие ... оның сапа ... ... ... нәтижелігі, яғни
осыған байланысты мемлекет оның дамуына барлық ... ... ... ... ... қорытынды: мемлекет қандай жағдайда ... ... ... ықпал жасау керек, өйткені, бизнес ... ... ... ... ... ... өсуіне, өндірістің
техникамен қамтамасыз етілуіне тікелей қатысты, қоғамның орнының ... ие ... ... ... ... ... ... саяси-әлеуметтік жүйесінде шаруашылық және әлеуметтік
қызметтерді атқарады. Нарықтық қатынастардағы ... ... ... ... ... ... тұрғанымен, көптеген мемлекеттің
экономикаға араласуын қажет ... ... ... бар ... да
белгілі. Оның ішіндегі негізгілерін атасақ, ... ... ... ... қатары, коммерциялық түсімдердің артық
бөлінуі және т.б.
Сонымен қатар, ... ... ... реттеуде келесідей
тапсырмаларды орындауды өз мойнына алады:
- шаруашылық қызметтерді қалыптастыруда құқықтық ... ... ... ... ... ... жағдайға және бәселестік ортаға
бақылау жасайды;
- нарықтық қатынастар жағдайында әділдік пен теңдікті қамтамасыз ... ... ... ... ... ... жоғары түсімі бар
және тұрмыстық қызметі төмен тұлғаларға қолдау жасайды);
- ақша массасын реттеу жолымен экономиканы ... ... ... ... ... ... шешімдердің қабылдануын мақсат
етті. Үкіметтің дағдарысқа қарсы қабылдаған әрекеттердің нәтижелі
жүргізіліп,оның орындалуы ... ... ... қорытындысы
бойынша Қазақстан экономикасы терең күйзелістен шығып өсімге
жеткендігімен ... яғни ол ... ... қатынастары
құрылымының бұзылуымен, бәсекелестілікке қабілеттілік деңгейінің
төмендігімен, ... және ... ... ... ... ... болатын. Бұл кездердегі мемлекеттің күйзеліске
қарсы жүргізген әрекеттерінің бірі экономиканы либерализациялау болса,
онда мемлекет негізінен өнім мен қызметтер түрінің баға ... ... ... ... ... жүргізуші субъектілердің
жұмысына мемлекеттің араласуына шектеу қойды, банк және ... ... ... ... мен ... ... үшін
шетел капиталын тарту үшін әрекеттер жасалды.
1. Экономиканың дамуындағы мемлекеттің рөлі және басқарудың шетелдік
тәжірибелері
Мемлекеттік ... ... ... ... Республикасының
нарықтық қатынастарға бейімделіп, дамуы біртіндеп кезеңдік ... ... ... кезеңде Қазақстан ... ... ... ... ... өтумен ерекшеленсе, ол кезде
экономикадағы жағдай өндірістік-қаржылық дағдарысында болды. ... ... ... ... ... ... ... оларды
дамыту талап етілді. Келесі кезеңде экономиканың даму қарқынында жоғары
беталыстар байқалғанымен, ... ... ... әлеуметтік-
экономикалық саясаттың қайта жасақталуын талап етіп, осыған байланысты,
Экономикалық саясаттың субъектісі: мемлекет және ... емес ... ... ... ... ... және ... саясаттың субъектісі ретіндегі мемлекеттік билік ел тұрғындары
мен әр түрлі өндіруші ... ... ... қорғау үшін
пайдаланылады. Экономикалық саясаттың субъектілерінің ... ... ... ... ... да ... Олардың қызметі мемлекетаралық
келісім шарттармен байланысты. Ұлттық билік орындары оларға ... бір ... ... ... Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев айтқандай, «Біздің
алдымызда дағдарыс салдарын еңсеру және келесі экономикалық өсуге әзірлену
жөнінде үлкен міндеттер тұр. ... ... ... бәрі – ... ... ... ағымдағы мәселелерді шешу» [6]. Жалпы алғанда
экономиканы мемлекеттік басқарудағы дағдарысқа қарсы іс-әрекеттер ... ... ... ... ... ... бірі АҚШ ... оларда
жұмысбастылық, жұмыс орнын көбейту, аймақтық құрылымдық бағдарламалар
бойынша ... ... ... ... ал ... бір ... ... Жапония елі жататын болса, онда негізінен нарықтық бәсекелестік
үшін жағдай құруда жұмыстар жасайды.
Құлдырау мен өрлеу, ... ... пен ... ... өнеркәсібі мен
экономикасы дамыған елдерде уақыт бойынша қатарласып жүріп отырады. Осы
экономикалық циклдардың даму ... ... ... ... кәсіпорын мен үй шаруашылығы жатады. Кәсіпорын менеджмент
тұрғысынан алғанда ... ... ... ... онда ... қаржылық, сақтандыру, есептік және әкімшілік операцияларды
қалыптастырса, сонымен бірге, ол ақша қозғалысымен ... бола ... үшін ... ... ... ... ... кәсіпорын үшін де, үй шаруашылығы үшін де негізгі міндет тұрақты
даму, кедейшілікті төмендету, жақсы білім алу, ... ... ... ... ... ортаның тазалығын қорғау, жеке бостандық пен
теңдіктің ... ... бай ... ... ... ... Осы ... туындайтын бірқатар мәселелерді шешуде негізінен
мемлекеттің атқаратын рөлі басым болады. Атап айтқанда, ... ... ... ... етуі ... яғни: өндірістің нәтижелігін,
өнім құрылымының нәтижелігін, тұтыну нәтижелігін. Бұл, әрине, өз кезегінде
экономикалық ... ... ... болып тұратын мезгілде ресурстарды
пайдаланудың нәтижелігін қамтамасыз етеді. Қозғалысты нәтиже өндірістің,
сондай-ақ, тұтынудың ең жақсы ... ... ... ... болса, осыған
байланысты, шешілу керек күрделі тапсырма – ол қаржыландыру мен ... ... ... бөлу ... табылады. Егер де аталған
ерекшеліктерді назарға алып, олардың алдын-алып ... ... ... ... мәселелерінің шешімі болады.
Дағдарысты жағдайды реттеу бойынша қызметтің басты рөлі ... ... ... ... ... ой ... ... мынадай түрлерін атауда, яғни [8]:
- экономикалық өсім тәсілін өзгертетін инновацияны іздеу;
- инновацияны ... ... ... ... және ... өзгерістердің арасындағы айырмашылықты
анықтау;
- өзгерістерге байланысты бір мезгілде ... ... ... ... ... жағдайлар өзіндік ерекшеліктермен сипаталып, жұмыс барысында әр
түрлі мақсаттарды, ... ... ... ... ... ... экономикалық саясатты анықтап отырса, ол өз
кезегінде оның негізі күнделікті өмірдегі саясаттан көрініп ... ... ... жаңа ... ... өндірістік потенциал
мен қолданыстағы ғылыми-техниканың ең ... ... ... ... ... кеңейтілген түрдегі әлеуметтік реформаларды қамтамасыз
етіп отыруы тиіс.
Осыған сәйкес, белсенді өнеркәсіп пен әлеуметтік саясат жүргізіп отыру
қажет, ... ... көп ... ... да ... ... ... өйткені, нарықтық экономика ол болмаған жағдайда
тиісті деңгейде қызмет ете алмайды.
Сонда мемлекет меншік құқығын ... мен ... ... ... негіз қалыптастыру, азаматтардың кәсіпкерлік қызметін қолдауда
нәтижелі әрекеттер ... ... ... ... мемлекеттің араласуы тек
қана бір ... ... ... керек, ол – жеке меншікті реттеу,
қаржылық қолдау трансферттік жағдайлар мен қызметтер т.б. болу ... ... ... ... ... ... ... күрделі кешенін қажет ететіні белгілі болса, ... бұл ... ... ... ... ие болып келеді. Жоғары
технологиялы мемлекеттерде осыған байланысты мемлекеттік ... ... ... ... ... және оны ... ... белгілі. Жаһандандырылу құбылысына ... және ... ... ... ... еліміздің БСҰ-на
өтуі кезіндегі мемлекеттік басқарудың қажеттілігі негіз болып табылса,
Қазақстанның ... ... елу ... ... ... кезіндегі
тапсырмаларының орындалуында мемлекеттің ... ... ... ... және ... емес салаларына бірінші кезекте
ғылым, білім, мәдениет т.б. болса, екінші ... ... ... келе ... ... секторлар жатады. Егер де ХХ ғасырдың
ортасында әлемдегі ірі компаниялардың ... ... ... ... мен ... ... жатса, қазіргі уақытта бұл
құрылымда мүлдем басқа бизнес түрлері қарастырылып, ол нәтиже мемлекеттік
саясаттың ... ... ... Сондықтан бұл маңызды ... ... ... ... ... ... экономиканың барлық салаларындағы іс-шараларды
белсенді іске асырумен ерекшеленіп отырды. Ғылым мен техниканы халықаралық
стандарттарға сай дамыту ... ... ... ... байланысты болатын
қажетті мамандарды даярлау жөніндегі мәселелердің шешілуіне мән берілу
жоспарланды. Жеке секторлар мен ... ... ... ... ... қаржы институттары бір бағытта ... ... ... ... құру ... алынды. Осы бағыттағы жұмыстарды жандандыру
мақсатында кәсіпорындарды кеңейтіп, жаңа ... құру ... ... ірі, шағын және орта кәсіпорындарды дамытуға көбірек назар
аударылатын ... ... ... ... ... әр ... ... нақтылап отырды, осыған байланысты шағын және орта
бизнеске ... ... ... ... ұйымдарының жұмысын жандандыруға
байланысты мемлекеттен қаражат бөлініп ... ... ... ... салынатын салықтардың азайтылуын қарастырып, лицензиялау,
сертификаттау, аккредиттеудің оңтайлы тәсілдерінің жасақталуын ... ... ... ... ... ... өздерінің ойларын белгіленген себептермен жоғары деңгейде
көтере алмайды. Өйткені негізгі ... ... ... ... ... ... құру үшін ... технологияларды және
жоғары сапалы ресурстарды пайдалану ұйғарылса, өнеркәсіптік ... ... ... ... ... ... есебі
бойынша қазақстандық кәсіпорындардың негізгі қорларындағы ескірудің ... ... ... 33-35% ... Ал ... ... негізгі қорлардың ескіруі 50%-ға жақындауда екені белгілі.
Дағдарысқа қарсы бағыттардың негізгі реформасы ... ... ету ... осы ... заң ... ... әлеуметтік сала мен өндірістік секторларды ... ... ... ... әрекеттерінің жетістігі макроэкономикалық
тұрақтылыққа әкеліп, өндірістегі тауар мен қызметтердің қысқартылу қарқыны
тоқтатылып, инфляция да төмендетілді.
Жалпы ... ... ... өсімі дағдарыс кезінде
келесідей факторлар ... ... ... ... ... мен ... ... немесе толықтай
қалыпқа келтірілуімен ерекшеленген қалыпқа келтірілген өсім.
2. өнеркәсіптік ... ... және ... өніміне деген
сұранысымен байланысуымен ерекшеленген конъюнктуралық ... ... ... мен ... жаңа сегменттерін енгізумен
байланысты болған жүйелілік.
4. Қазақстанның «Стратегиялық ... ... ... ... өсім ... – ол ... ... қарама-қарсы болатын және
қоршаған ортаның өміршеңдігіне кері әсер ететін құбылыс.
Дағдарыстың себептері объективті ... ... және ... мен ... ... ... байланысты болуы
мүмкін. Сонымен қатар, субъективті (сыртқы себеп-салдар) де болып келеді.
Мәселен, ... ... үшін ... себепті беталыстармен және
макроэкономикалық дамытудың стратегиялық немесе әлемдік ... ... ... ... ... байланысты болса, ал ішкі
салдар тәуекелді маркетингтік стратегиялармен, ішкі ... ... ... ... ... ... ... жетілдірілмеуінен болуы мүмкін.
Дағдарыс түсінігінде тек қана оның себеп-салдарын айқындау жеткіліксіз,
сонымен бірге, оның нәтижесі де маңызды болып ... Ол ... ... ... жаңа ... орын ... терең және созылмалы да бола
келіп, тізбекті реакция түрінде де ... ... ... ... ... ... бірнеше
түрге бөлінеді:
Макро дағдарыс көлемі мен масштабына ... ... ... ... ... тек қана бір мәселені немесе мәселелер тобын қамтиды.
Экономикалық ... ... ... ... ... ... пен тауар арасында, экономикалық агенттердің арасындағы ... ... ... жоқ ... ... Осы
қатарда, қаржы дағдарысы болады.
Әлеуметтік дағдарыс әр ... ... ... ... ... болады.
Ұйымдастырушылық дағдарыс- қызметті интеграциялау мен ... ... ... пайда болады.
Психологиялық дағдарыс ... ... ... адамдардың психологиялық жағдайымен пайда болады.
Технологиялық дағдарыс жаңа технологиялық ойлардың пайда болуы кезінде
байқалады.
Өндіруші мен тұтынушы арасындағы ... ... ... ... ... ... ... бірге, әр түрлі
кезеңдерге сай болатын құбылыстар да жатады. Егер де ... ... ... ... ... және оның ... ... болып табылса,
онда осыған байланысты басқа да мәселелер туындап ... ... ... ... ... және экономикалық
күйзелістің басты себебі - өндірістің көпшіліктің сипаты мен оның ... ... ... ажырамайтын қарама-қайшылықтар болады.
Сонымен, П. Самуэлсон экономика ... ... цикл ... ... бірнеше себептерді анықтаған:
- банк несиелерінің экспансиялық (қысқаруымен) циклімен түсіндірілетін
ақша теориясы (Хоутри және т.б.);
- өндірісте маңызды жаңа ... ... ... яғни ... енгізу теориясы (Шумпетер, Хансен);
- психологиялық теория, яғни ол тұрғындардың көңіл-күйіне ... цикл ... ... және ... ... шыққан инвестициялау теориясы (Хайек, Мизес және т.б.)[11].
Экономикалық дағдарыстарың орын алу себептері өндіріс пен ... ... ... ... ... ... ... экономиканы дамыту әрекеттері бойынша, тауар мен ақша
қатынасы ұлғайып, ... ... ... ... ... ағымда болатын экономикалық дағдарыстардың ... ... ... дағдарыс кезінде барлық экономика жүйесіндегі
қызмет бұзылады және ... ... ... ... ... ... көрінеді, көпшілік капиталының қайта өндіру жағдайларының
құбылысы ретсіздікке ұшырап, ... ... ... ... өсіп әлеуметтік-экономикада басқа да келеңсіз жағдайлар орын
алады.
Экономикалық дағдарыстың болуы мен оның ... ... ... ... ... Өз ... ... дамытудың
құлдырауы мен көтерілуі кезектесіп отыратын күрделі құбылыс.
Сонымен қорыта келе, Қазақстанда дағдарысқа қарсы кең ... ... ... ... ... ... өзі біздің жас
мемлекетімізден үлгі алып ... ... ... ... ... әлеуметтік
қорғауды жетілдіру керек. Әлем елдерінің дағдарысқа қарсы жүргізіліп ... ... ... ... көп қолдануымыз керек сияқты.
Мемлекеттік реттеу – мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық өмірге қатысу
нысандарының бірі, мемлекеттің жалпы ... ... ... ... ... ... немесе жанама түрде ықпал
етуі.Нарықтық және корпоративтік реттеумен ... ... ... ... ... ... табылады.
Қазіргі ... ... ... қолданылып жүр.
• Әкімшілік реттеуге үлестеу, контингенттеу, лицензиялау, бағаны,
табысты валюта ... ... ... т.б. ... шаралары жатады.
• Құқықтық мемлекеттік реттеу азаматтық және шаруашылық заңдар негізінде
осы заңдармен белгіленетін нормалар мен ережелер жүйесі ... ... ... ... ... секторларды, салаларды, аумақтарды,
кәсіпорындарды өтеусіз қаржыландырудың алуан түрлері пайдаланылады.
• Бұған қарыз, демеуқаржы, жәрдемақы, бюджеттен және бюджеттен ... ... ... ... ... ... несие-ақша, салық, амортизация, валюта,
сыртқы экономика, кедендік-тарифтік саясаты ... ... Осы ... ... ... ... мен
ынталандыруға әсер ете отырып, мемлекет тікелей өндіріс пен ... ... ... жүргізуші субъектілердің өндірушілер мен
тұтынушылар ... ... ... ... ... ... ... жаңа мемлекеттік
реттеу пайда болды. Мысалы, индикативтік және стратегия жоспарлау, жаңа
қаржылық бюджеттік тетік қалыптастыру, экономиканы ... ... ... ауытқуларды жұмсарту сияқты тәсілдер пайдаланылды.
Қазіргі заманда ғылыми техника реттеу ... ... ... Ол мемлекеттік
реттеудің “қатаң” амалдарынан “жеңілдеу” амалына немесе тікелей әсер ететін
әдістерден жанама әсер ... ... көшу ... ... өту ... экономика тетіктерді
қалыптастыру мемлекеттік реттеудің басты шарты болды. Мұндай шараларға ... баға мен ... ... ... ... ... реттеу және қатаң қаржы-несие
саясатын жүргізу, жеке меншікті ... ... ... ... өзгерістер жасау сияқты амалдарды жатқызуға болады.
Тұғырлы Тәуелсіздігіміз орнаған 20 жыл ішінде мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... басқару теориялық
тұрғыдан қарағанда аясы өте кең тақырып. Жалпы басқару ... ... бері ... ... ... қатар жасасып келе жатқан
құбылыс. Қоғам ... ... тек қана ... ... ... ... түр-пішіндері өзгеріп отыратындығымен, өмірдің сан-саласын басқару
қажеттілігі сақталып келеді. Мемлекеттік басқару коғам ... ... ... ... мен ... практикалық ұйымдастырудағы
атқарушылық және бөлушілік іс-әрекет. Мемлекеттік басқару барынша ... ... ... ... ... ... ... іске асырылады. Мемлекеттік басқару дегеніміз: а) зандарды
орындау барысындағы іс-әрекет; б) объектілер мен адамдарға ағымдағы ... және ... ... ... болып табылатын, заңдық күші бар
нормативтік актілерді қабылдаумен ... ... ... ... ... деп ... ... салаға практикалык және тікелей басшлық жасауға бағытталған
атқару, бөлу, ... күші бар, ... ... ... ... іс-әрекетін айтуға болады.Мемлекеттік басқарудағы жүйелілік,
оның функциялары мен құрылымы, ... ... мен ... ... ... ... мемлекеттік қызмет мәселелері жайында
теориялық сипаттамалар жетерлік. Шағын эсседе бұл ... ... ... қамту мүмкін емес. Менің ойымша, ... ... ... бірі ... қызметке дарынды кадрларды тарту, олардың
беделін өсіру. ... ... мен ... өз еліне, ісіне деген
көзқарасына аса мән ... ... ... ... жұмыс жасау формасы мен
түрінде емес, жұмысты атқарушылардың ... мен ... және өз ... ... ... ... ... дамыту, жалпы халықтың саяси сауаттылығын арттыру да осы саладағы
өзекті мәселелердің бірі деп есептеймін. ... ... ... ... қызметтің оң имиджін қалыптастыру, сыбайлас жемқорлықпен күрес
мәселелері елдің басқару жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... тәжiрибесiн оқып үйрену және
ғылыми қорытындылау ... оны ... ... ... ... ... алу ... Бұл келесi объективтi сипаттағы
себептерге байланысты мүмкiн ... ... ... елдердегi саяси, табиғи-экономикалық,
әлеуметтiк –демографиялық, этно - ... және тағы да ... ... ... ... ... ... бiз ұлттық экономиканы құру
процесiндемiз және де әлемдiк экономикалық ... ... ... ... ... ... ... ұқсас
ешбiр ел жоқ;
3) басқару жүйесi мен шаруашылықта негiзгi өзгерiстер белгiлi бiр
себептерге байланысты ... ... ... ... ... ... ал нарықтық ... ... ... ... ... даму ... ... та шет елдер тәжiрибесiн ғылыми қорытындылау ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк
реттеудiң қағидалары мен жүйесiнiң тұжырымдамалы негiзiн, түбiрiн анықтауға
мүмкiндiк туады, екiншiден аралас экономиканың ... ... ... ... және де бұл ... жағдайында мемлекеттiк реттеудiң
механизмдерiн “түйiстiруге” мүмкiндiк жасайды, үшiншiден, мұндай толықтыру
мемлекеттiк реттеудiң нәтижелерiн ... ... ... ... ... ... ... жағдайда экономикалық реформаларды құруды, әлемдiк
шаруашылық процеске ... ... ... ... ... дұрыс жолмен жүргiзуге мүмкiндiк бередi.
Әлеуметтiк – экономикалық ... ... ... ... шығатын қорытынды – көптеген алдынғы қатарлы елдерде экономиканы
мемлекеттiк реттеудiң негiзгi құралдары ретiнде халық шаруашылығы ... мен ... ... ... ... бағдарлама жасау
қарастырылады. Сыртқы, iшкi және оларға сәйкес факторлардың бiртiндеп
шиеленiсуi, ... тек ... ... ... ... ... тарихи жағдайды ескерудi талап етедi. Американдық iрi
экономист П.Самуэльсон көрсеткендей, ... ... ...... ... қиыншылықтар мен әлеуметтiк өзгерiстерге эвалюциялық ... ... ... ... ... кезде қаншалықты мықты
болғаныменен, бара- бара күйреу қатерi туындайды, өйткенi ... мен ... ... ... дамуын үздiксiз өзгертiп отырады” [32]. Басқаша
айтқанда, дәл бiздiң экономика сияқты, “әлсiз экономикалық жүйеге”, барлық
туындайтын ... ... ... ... үздiксiз ғылыми –
техникалық процесс салдарынан туындайды.
“Ұлы дағдарыс” жылдары (20-жылдардың аяғы мен 30 ... ... ... ... елдердiң нарықтық экономиканың өзiн - өзi
толық реттей алмайтындығына көздерi жеттi және де ... ... шешу тек ...... ... ... ... ғана жүзеге асатынын түсiндi. Бұл ақиқатты ... ... ... ... ететiн ресми мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
туралы Заңға” сәйкес (1946ж.) құрылған Президенттiк экономикалық Кеңесi ... ... ... ... ... ... қолдап, жұмысбастылықты,
халықтың тұтынушылық қабiлетiн сақтай отырып, мемлекеттiк ... ... ... соныңда аталған Кеңеске мiндет ретiнде
экономикада ұлттық басымдылықтарды анықтау, ұзақ ... ... ... ... ... ... ... елдерде бағдарламалаудың алғашқы кезеңдерiнде
экономиканы басқарудың салааралық қағидасы қолданылды. Францияда, ... және т.б. ... ... ... ... ... ... салаларды қамтиды және олардың дамуын маңызды және
тұтастай ... ... рөл ... ... ... ... ... 1200 –ге жуық болды. Бұлардың iшiнде энергияны ... ... ... даму ... орын алды. Бұл бағдарламаларды
жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... қажет еттi. Сондықтан АҚШ-та 20-жыл бұрын ... ... ... аймақтық филиалдары құрылған, тиiстi
аймақтық Комиссияның мiндетi бағдарламаларды жүзеге асыруға ... ... шешу ... табылған. Бұл тәжiрибе бiздiң
жағдайға пайдалы болар едi. Нарықтық жүйеге көшуге байланысты эйфория ... ... ... шешу ... ... ... Жапонияда, Түркияда және т.б. елдерге ... ... ... ... және ... ... ... органдар шешедi. Францияда бұл қызметтi
Жоспарлау бойынша бас Комиссариат ... ... ... ... мен ... ... даму департаментi және т.б.
жүргiзедi. Ұзақ мерзмдiк экономикалық даму және ... ... ... ... ... өндiрiстiң аймақтық орналасуының ұзақ мерзiмдiк
мақсаттарын белгiлеу Жапонияның экономикасын жоспарлаудағы мықты жағы деп
саналады.
Түркияда орта ... ... 1963 – 1967 жж. ... ... басталып, жүйелi түрде жоспарлау уақытының ... ... ... ... ... ... ... (1988-1992
жж.) нарықтық жүйенiң дамыған ... ... ... ... ... ... көп ... бөлiндi.
Германияда экономиканы реттеу бiраз басқаша, мұнда көбiнесе
бәсекелестiктi ... ... ... және ... ... ... iрi ... қосылуына тыйым салуға,
жоспарлар мен бағдарламалардың әлеуметтiк ... ... ... ... ... ... бiрi ... кешендi дамуын қамтамасыз ету. Мысалы, Францияда 1982 жылы
жүргiзiлген реформалардың нәтижесiнде ... ... ... басқару
иерархиясының үш ... ... ... (коммуналар,
департаменттер және аймақтар). Ал департамент құрамына кiретiн кантондар
мен ... ... даму ... ... құқықтық және
ұйымдастырушылық тәуелсiздiгi жоқ.
Халық шаруашылығында аймақтық ... мен ... ... ... ... Швецияның, Англияның, Германияның,
Оңтүстiк Кореяның және басқа ... ... ... ... ... ... ... Бұл шешiмдегi басты ой, жергiлiктi билiк
органдары өзiнiң әлеуметтiк-экономикалық саясатын жүргiзе ... ... және ... мақсатқа жету.
Көптеген елдердiң жоспарлау тәжiрибесiн қорытындылай келiп,
американдық маркентинг ... ... ... ... ... ... қолайлы жақтарын ы салалық экономикамен үйлесiмдi
байланыстыруға Швецияның, Англияның, Германияның,Оңтүстiк Кореяның және ... ... ... ... елдердiң көптеген үкiметтiк шешiмдерi
арналған. Бұл шешiмдегi басты ой, жергiлiктi ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк және
макроэкономикалық мақсатқа жету.
Көптеген елдердiң жоспарлау ... ... ... ... ... ... Бранч маркентинг қызметiн
жетiлдiрудiң бiрнеше қолайлы жақтарын бөледi. Соның iшiнде, жоспарлау:
1) ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк және шаруашылық жүргiзушi субъектiлер ... ... ... ... және ... орындалуын қадағалауға жол ашады;
4) алдағы мәселелердiң және саяси ұстанымдардың нақты анықталуын талап
етедi;
5) ... ... ... ... барлық қызметкерлерiнiң мiндеттерiнiң өзара байланыста, ... ... ... ... (халық шаруашылығының алдыңғы звеноларында ғана
емес) ең маңыздысы ретiнде бiрiншi, екiншi және ... ... ... қазiргi жағдайда жоспарлауда осы 3 пункт жетiспейдi немесе өте аз
қолданылады.
Қарастырылып отырған мемлекеттердiң ... ... ... ... ... бiр ... ресурстарын
және салық жинау механизмi болып табылады. Осы ... ... ... ... ... қолдану зерттеледi және де ... ... ... ала ... ... тұжырым жасауға болады.
Бiрiншiден, бюджеттiк қаржымен ... ... ... ... ... ... жоспарлау) халық шаруашылығының
басымдылықтарын және бiлiмдi көп ... ... ... ... ... ... ... Норвегияда, Данияда, Швецияда, Белгияда және
басқа да мемлекеттерде мемлекеттiк бюджет арқылы бөлiнетiн ұлттық табыстың
үлесi 50 % ... ал ... ... және ФРГ-де 50 % шамасында. Бұл
көрсеткiш АҚШ пен ... 30 % ... ...... ... жүзеге асыру үшiн
салық салу механизмi үлкен рөлдi атқарады. Бұл ... ... ... ... ... ... болады, өйткенi олар
өндiрiс және ... ... тез ... әкеледi. Ол деген импортты
ауыстыратын және бәсекеге түсе алатын ... ... ... Жапонияның
экономикалық ғылымының патриархы Сабуро ... ... ... )
газетiнде: “Шенеулiктердiң (әкiмдердiң ) ақылдығы телефон арқылы ... ... ... ... ... ... салық
жеңiлдiктерiмен және инвестициялық саясат, ... ... ... ... ... ... ... күшейту арқылы басыңқы
салаларды дамыту” деген. Бұл ... ... ... ... ... ... үшiн қолайлы. Дағдарыстан шығу үшiн фискалдық саясат
арқылы ынталандыру қажет. Бұл ... ... а) ... өсуi; ә) ... ... және ... ... б)
мемлекеттiк шығындардың өсуi мен салықтың ... ... ... ... ... ... ... алу алға қойған мақсатқа немесе ... ... ... ... ... және ... ... азайтпауы қажет. Шығындарын азайтып бұл ... ... ... ол ... ... ... ... және
бұл жерде екiншi шығын бiрiншi шығыннан өте үлкен болады. ... он ... ... әлеуметтiк – шаруашылық дамуындағы тәжiрибесiнен “ғылым
және бiлiм экономикалық өсу моделiнiң ... және ... ... ... [9]. ... бұл ... көңiл бөлу жоқ,
қаржыландыру жүйесi бұрынғысынша, яғни қалдық қағидасымен ... ... ... 1994 ... басында болған Ұлттық ... ... ... ... ... етуде өндiргiш күштердi
дамытуда, ғылым интеграциясын қамтамасыз етуде негiзгi мәселелердi шешудi
ұмытып кеттiк” деген.
Дамыған өнеркәсiптiк ... ... ... ... ... ... ... реттеудiң ақша – несие механизмi болып
табылады.
Нарықтық экономиканың белгiрлерi, АҚШ-тың iрi ... ... және С.П. Брю, “ осы ақша ... ... ... толық жұмыс
бастылыққа қол жеткiзуге және инфляцияның болмауына экономикада жалпы
өнеркәсiп деңгейiнiң ... ... ... табылады” – деген [21]. Мұндай
саясат пен дем ... ... ... және ... ... ... саясат жүргiзудiң арасында тығыз байланыс бар ... ... ... ... ... ... несие механизмi
жоғарыда аталған “ көмекшi” ретiнде тек қана оның ... ... ... емес ... ... спекулятивтi құрылымдардың баюына емес),
материалды игiлiктердi өндiруге бағытталған болса ғана көрiнедi.
Нарық жүйесi ... ... бұл ... қолдану тәжiрибесiн
зерттей отырып, мынадай бiрнеше негiзгi қорытынды шығаруға болады:
1. Монетарлы саясаттың әскерiн “сезiнетiн” ұзақ ... ... ... ... ақша ... теориясы мен оның
трансмиссиондық механизмi әлсiздiгiнен пайыз мөлшерi және ... ... ... байланыстың жоқтығы туралы қорытындысының
қиынсыздығын көрсетедi, ... ... бұл ... терең
талдау жүргiзу нәтижесiнде П. Самуэльсон ақша массасының ... ... ... ... ... ... ... өсiмi бұл несиеге
физикалық және заңды тұлғалардың қол жеткiзуiне қиын жағдай туғызатыны
туралы қорытынды жасайды. Ал несиенiң ... мен ... ... ... және ... ... қысқару
иенденциясына әкеледi. Бiрақ бұл ... ... ... ... ... ... нивелирленуi (тегiстелiнiлуi)
мүмкiн (яғни акцияны, қозғалмайтын мүлiктi, қолда бар ... ... ... ... ... ... жағдайда несиенiң арзандылығы (пайыз мөлшерлемесiнiң
төмендеуi) депрессия жағдайында инфляцияны ... ... ... Бұл ... ... егер ол тек ... жеделдетсе нарыққа шығарылған тауарлардың санын
артырады. Мұнда, басқа да ... ... ... баға мен ... ... ... тауар массасының өзгеруiне
байланысты ақша массасының ... ... ... ... параметрлерiн анықтау қиын емес. Егер бұл
несие басқа құрылымға келiп түссе, онда ол ақша ... ... ... пайда болуына әкеледi.
3. Егер фискалды және монетарлы саясат жалпы ... ... ... онда ... ... ... (несиеге байланысты)
мемлекеттiң бақылауы мен реттеуiнде болуы керек. Экономика ... ... ... ... ... ... ... жеделдетудегi ролiнiң төмендеуi қисынсыз көрiну мүмкiн.
Несиелiк және салық жеңiлдiктерiнiң ... ... ... ... ... тыс ...... реттеудiң
сенiмдi тетiктерi, мұнда АҚШ-та, Ұлыбританияда, Германияда, ... ... ... ... және т.б. ... ... ... кезде айқындалды. Бiрақ бұл тәжiрибе ҚазақстанҮкiметi 1994
жылдың басында кез келген несиелiк және ... ... ... туралы шешiм қабылданғанда ескерiлмедi [14].
4. Жалпымемлекеттiк мақсатқа жетуде ақша ... ... ... ... оны ... органдардың еркiндiк дәрежесiне
байланысты. Әлемдiк тәжiрибе бойынша, егер бұл органдар саяси ағымдар
мен мүдделердiң ... ... ... iс-әрекеттернiң
қорытындылары, жалпымемлекеттiк тұрғыдан ... ... ... мүмкiн. Бұл туралы Нобель сыйлығының иегерi Ф. ... ... ... ... ... ... ... ету керек
деген қорытындысы жасайды.
Өндiрiсі дамыған елдердiң тәжiрибесi, сонымен қатар аграрлы секторы
жақсы дамыған елдердiң экономикасында бағаға мемлекеттiк және ... ... ... ... бар ... ... Егер бүкiл дүние жүзiнде ешқашан
және еш жерде мемлекеттiң ... ... ... ... ... емес
деген ғылыми дәлелденген тұжырымдаманы растайтын болсақ, онда дәл осылай
тарихта ... ... баға ... ... және жалпы даму бостандығы
болмады деген қорытынды да дұрыс деп есептелiнедi. [38].
Бiрақта бұл тәжiрибе жеке ... ... ... ... қолданып отырған механизмдер құрамының әр түрлi екенiн көрсетедi және
олардың құрамы көбiнесе ... сала ... ... ара қатынасына; қысқа
және ұзақ мерзiмдiк ... және ... ... ... ... ... ... деңгейiне байланысты екенiн
көрсетедi. Мысал ретiнде, осыдан 60 жыл бұрын американдықтардың ... ... ... баға белгiлеу жүйесiн алуға болады. Ол өзiнiң
“демократиялылығымен” және ... ... Бұл ... ...
фермердiң ертеңгi күнге деген сенiмдiлiгiн арттыру нәтижесiнде, ол ... ... ... қорытынды алатынын анықтауға мүмкiндiк табады.
Бұл жерде кепiлдiк баға туралы сөз болып отыр. Егер ... ... ... әсер ... ... онда ол фермерге минималды табыс
деңгейiн ... ... ... ... ... ... ... түскен кезде қамтамасыз ... ... баға ... ... қабылданған өнiм, олардың
несиелерi арқылы ... бiр ... ... ... ... өнiм)
Қазақстан жағдайында да бұл жүйе ... ... ... едi. ... ... табыс деңгейiн қамтамасыз ететiн, сонымен ... баға ... ... ... ... ... болар едi.
Австрия, Италия, Франция, Оңтүстiк Корея, ... және тағы ... ... баға ... ... АҚШ ... ... өте
қатал тәртiппен және арнаулы экономиканы басқару органдарымен жүзеге
асырылады. Мысалы, ... ... баға ... ... ... ... жүргiзiледi және халық шаруашылығындағы бағаның
бестен бiр бөлiгiн қамтиды. Австрияда мұндай қызмет баға ... ... ... ... ... Ол ... экономика өрiсiнде туындайтын төтенше
жағдайын болдырмауын реттеуде үлкен рөл ... Осы ... ... ... ... соғыстан кейiнгi (1946 –1947) 3-4
онжылдыққа созылды. Бiрақта, әлi ... ... ... ... ... ... сол елде өндiрiлген және ... ... ... реттеу кең өрiс алуда. Бiрiншi топтағы тауар туралы сөз болса,
онда оларға деген бағаны ... ең ... ... ... шикiзат материал
ресурсының бағасы төмендеу фактiсi ескерiледi, ал егер ... ... онда ауыл ... ... ... елге ... ... баж салығын төмендету фактiлерi ... ... ... жасау функцияларын күшейту, әсiресе экономикалық
дағдарыстан шығу кезiнде ... ... ... тәжiрибе жүзiнде
дәлелденген. Бiздiң ... ... ... ... және ... жеңiлдетiлген несие, салық салу механизмдерi арқылы және бағаны
құруда арнайы құқықтар бойынша ... iсiн ... ... ... ... баға ... басты объектiсi ауыл шаруашылық өндiрiсi
болып табылатынын ... ... ... көрсетiп отыр. Ғылыми талдау
шаруашылық өндiрiсiнiң бiрқатар ерекшелiктерiн бөлiп көрсетедi. ... ... ... ... Бұл тәуелдiлiк фермердiң және
аграрлы сектор субъектiсiнiң табиғи-климаттық фактордың ... ... ... пен ... ... ... және ... проблемаға айналдырады.
Оны шешуде басты рөл ауыл шаруашылық өнiмдерiне бағаны мемлекеттiк реттеуi
және сол механизмдер ... ауыл ... ... ... Яғни, көптеген елдерде қарастырылып отырған саладағы ... ... ... ... ... ... қағидасы қолданылады. Демек,
фермер әр түрлi шығындар кезiнде немесе ... әсер ... ... ... ... ... байланысты болғанда табысқа
қол жеткiзе алады. Әлеуметтiк бағыттағы баға ... ауыл ... ... ... ... және де ... мен өндiрiстiк
технологияның сабақтастығы қамтамасыз етiледi.
Екiншiден, тұрғындардың тамақ ... ... ... етiлуiнде (сондай-ақ өндiрiс тауарларына) ауыл шаруашылық
өнiмдерiн табиғи өңделген түрлерiне ... ... ... ... ... ... және ... өмiрiн қамтамасыз етуден ауыл
шаруашылық өнiмдерiне баға құру процесiнде ... ... ... ... тұра ... Осындай объективтi араласу әр түрлi басымды
механизмдерде әкiмшiлiк, экономикалық, тiкелей, жанама, құқықтық ... ... орын ... ... әр ... ... құрылымдық, институционалдық ерекшелiктерiне байланысты.
Үшiншiден, аграрлы сектор қандай да болмасын жүйеде ... ... ... ... ... көрсету бағыты мен нақты
инновациялық – ... ... iске ... Мысалы, АҚШ-та
мемлекеттiк дотацияның үлес ... ... ... жетедi, ал Еуропалық
экономикалық одақта (ЕЭО) жартысына жуық, Жапонияда ... ... ... үшiн ... ... бүл ... деңгейi шамамен
40 % жетедi. Мемлекеттiң ауыл ... ... ... баға ... ... кәсiпкерлiк және жалпы мемлекеттiк мүдделерiн
байланыстыруда қолданады.
ЕЭО елдерiнде ауыл ... ... ... шешiмiмен
сала өнiмдерiнiң бағасы 95 % дейiн реттеледi және бұл ... ... ... ол ... алу ... ... деңгейi базар деңгейiнiң
бағасының өзгеру деңгейiне байланысты негiзделедi. ... ... ... ... ... баға құру саясаты қолданылады,
онымен арнайы органдар айналысады. Баға құру ... ... ... төртбұрышта” (тұрақты өсу қарқыны, жұмысбастылық, баға тұрақтылығы
мен төлем балансы) олардың ... ... ... ... ... ... ... жасай отырып және көрсетiлген
төртбұрыштың нақты “бұрыштары” басымдылықтарын ... ... ... ... 1984 ж.) ... экономикалық жүйелердегi реформа баға
жүйесiн реформалауға байланысты”, деп ... ... ... ... ... ... асыруда екi жылдың iшiнде бағаның төрт ...... ... баға, шартты баға, еркiн нарық бағасы “жүзетiн
” жоспарлы баға”. “Жүзетiн” және нарық бағасының жұмыс iстеу аясының кеңеюi
тауарлар ... ... ... ... бағамен “қызмет
ету” бағытын алған. Бұл толығынан ауыл шаруашылық өнiмдер бағасына қатысты,
яғни жоспарланған түрде белгiленген ... алу ... ... ... ... ... ... алу үшiн ) және нарықты (сатып алу ... ... ) ... қабаттас енгiзу. Ауыл шаруашылық қызметкерлерiнiң
өндiрiс қызметтерiн ынталандыруда еркiн баға үлкен рөл ... ... ... ... ... iшкi нарықтағы
тауар өндiрушiлердiң ықыласын қорғауда және ... ... ... ... ... ... ... және
тарифтiк реттеу механизмдерiн қолдану әр елдiң геосаясатының, ... ... ... және ... ... ... ... қатар әлемдiк нарық пен әлем шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... ҚАЗІРГІ ЖАЙ-КҮЙІ
2.1 Қазақстан Республикасы экономикасының даму серпінін талдау
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев биылғы Қазақстан халқына Жолдауында «Біздің
ұлттық экономикамыздың ... ... оны ... ... ... ғана қол жеткізе алатынымыздың» атап көрсітілуі ел
экономикасының жаһандық ықпалдастыққа жақындап келе ... ... ... ... ... ... бағалай отырып, сөз жоқ,
елдің әлеуметтік-экономикалық келбеті түбегейлі өзгергенін мойындау керек.
Тәуелсіздік жолдарында өтпелі кезеңнің ... ... ... жағынан жаңа
экономикалық жүйеге ауыстыруға бағытталған реформалардың үш маңызды кезеңі
болғаны байқалады.
Қазақстан экономикасы әлеуметі жағынан өзін-өзі ... ете ... ол ... ... жүйе ... Бұл жәйт сыртқы рынокқа
шығуды талап етті. Дағдарыс қисыны бойынша ... ... ... ... ... ... ескірген техникалық тұрғыда артта қалған, тиімсіз
өндірістер ығыстырылып шығарылуы ... ... бұл ... шешу ... жетіспегендіктен аса қиын болды. Қазақстан ... ... пен ірі ... ... ... үшін айтарлықтай
ауқымды ресурстарды қажет етті.
Жалпы 2007 жылдың екінші жартысынан бастап әлемдік қаржы нарығында
тұрақсыздық ... ... Банк ... ... жағдайлар орын алып,
сонымен бірге, мамандардың айтуынша, әлемдік ... өсу ... ... ... құбылыстар жаһандандыру жағдайында орын алып
жатқанымен, әлемдік нарықтағы жалпы тұрақтылыққа да кері әсер ... ... ... болды.
АҚШ-тағы ипотекалық дағдарыс 2007-2008 жылдарда терең қаржылық
дағдарысқа ұласты. Қазіргі уақытта ... ... ... және ... жоғалып кетуі байқалуда. Атап айтқанда: АҚШ-тың инвестициялық
банктері ... ... ... Егер де ... ... ... ... ол қаржы дағдарысының ... ... ... және
бизнеске де кері әсер етуі мүмкін.
Әлемдегі бағаның ... өсуі мен ... ... ... ... бірнеше факторлардың болуымен түсіндіруге
болады. 2007-2008 жылдың бірінші жарты жылдығында ... ... ... және ... ... ... ... белгілеуге болады,
сонымен бірге, жиынтық сұранымның өсуі, еңбек өнімділігінің төмендігі мен
әлемдік нарықтағы тұтыну ... ... ... де ... ... 2007 ... екінші жартысынан бастап әлемнің көптеген елдерінің
қаржы нарығында тұрақсыздық пайда болды. Банк саласында келеңсіз ... ... ... ... ... айтуынша, әлемдік экономиканың өсу
қарқынының баяулығы байқалды. Аталған құбылыстар жаһандану жағдайында ... ... ... ... ... тұрақтылыққа да кері әсер ... елге ... ... ... ... дамуына талдау жасау, келесі көрсеткіштер
динамикасы арқылы жүзеге асады. Олар негізгі ... ... ... тұрмыс деңгейі;
- жұмыссыздық деңгейі;
- орташа айлық жалақы;
- инфляция деңгейі;
- ... ... ... ... ... ... дамуына талдау жасау үшін экономика
салаларының даму көрсеткіштерін ескеруіміз қажет.
Кесте – 1. Қазақстан ... ... ... ... негізгі
көрсеткіштері
мың адам
|Көрсеткіштер |2010 |2011 |2012 |2012 ж. - ... |
| |жыл |жыл |жыл |жж. ... % |
| | | | ... ... ... ... ... |8906,4 |105,3 |103,4 ... ... | | | | | ... ... ... ... |8429,1 |106,6 |103,9 ... қызметкерлер |5238,8|5409,4 |5694,4 |108,7 |105,2 ... ... ... істейтін |2664,6|2704,8 |2734,7 |102,6 |101,1 ... | | | | | ... |554,5 |496,5 |477,3 |86 |96,1 ... деңгейі |6,6 |5,8 |5,4 |81,8 |93,1 ... ... |6,7 |5,2 |4,1 |61,1 |78,8 ... | | | | | ... жұмыссыздық |2,5 |2,2 |2,1 |84 |95,4 ... | | | | | ... ... ... |3504,6 |100,1 |100,4 ... ... халық | | | | | ... – [27] ... ... автор құрастырған ... ... ... ... ... ... ... 2012 жылы 2010 жылға қарағанда экономикалық тұрғыдан ... саны 618,1 мың ... ... ... ... қамтылған халық
саны 10,5 %-ға артқан.
Ал, жұмыссыздар саны дағдарыс жылдары, яғни 2009-2008 жылдар аралығында
597,2 мың адамға дейін жеткен. Сонымен ... ... ... де ... жеткен. Бұл көрсеткіш біртіндеп төмендеп, алдымыздағы 2011 жылы 5,4%-
ға төмендеген.
Ұзақ мерзімді жұмыссыздық деңгейі де ... ... 3,3%, ... ... ... бес жыл ... ең жоғарғы көрсеткішті көрсетіп
отыр. 2011 жылы ұзақ мерзімді жұмыссыздық деңгейі ... ... ... ... ... жұмыссыздарды және жұмыссыздық деңгейін
талдайтын болсақ ... ... ең ... ... ... ... ... көрсетіп отыр. Ал, 2009 жылы Ақмола-7,1%, Батыс
Қазақстан-7,1% және Алматы ... алып ... ... ... ... тағы бір жолы ... ... азайту болып табылады. Маман тапшылығын көптеген мекемелер шетелдік
жұмысшылардың көмегімен шешіп келді. Мысалы, 2009 ... 11 ... 51000 ... ... ... ... – 2. Қазақстан Республикасы бойынша жұмыссыздар
|Көрсеткіштер |2008 |2009 |2010 |2011 |2012 |
| |жыл |жыл |жыл |жыл |Жыл |
| ... ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық деңгейі төмендей бастады. 2011 жылы бұл өңірлердегі
жұмыссыздық деңгейі Ақмолада-5,5%, Батыс Қазақстан-5,3%, ... ... ... ... жалдамалы қызметкерлер еңбекақысының орташа
деңгейінің шамасы, оның өзгерістерінің үдерісі мен заңдылығын, ... ... ... ... мен еңбекақы деңгейіне,
оның саралануы мен серпініне әсер ететін басқа да ... ... – бұл ... тұрғыдан белсенді халықтың, атап айтқанда
жалдану бойынша жұмыс істейтін адамдар табысының ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне сәйкес
жалақы - ол еңбегі үшін оның ... ... ... ... сыйақы (табысы).
Ескерту- [27]әдебиеті негізінде автормен құрастырылған
Сурет 1. ҚР бойынша қызметкерлердің ... ... ... жалақысы, теңге
Сурет 1-те көрсетілгендей, дағдарыс кезіндегі қызметкерлердің орташа
айлық атаулы жалақысы 66951 ... ... бұл ... ... ... үдемелі өсіп 2011 жылы 52193 теңгеге көбейген, яғни ... ... ... ... ... осы ... ... күшінің жұмыс және
тұрмыс жағдайларын, материалдық ахуалын бағалау үшін маңызды. Орташа жалақы
туралы ақпаратқа қажеттілік ... ... ... ... және ... ... ... әзірлеуде, ең төменгі
жалақы деңгейін белгілеу үшін және т.б. қажет. Бұл ... ... ... ... ... сондай-ақ тұтастай экономикада тең
дәрежеде мәнді және маңызды. Орташа жалақының көрсеткіші экономиканың ресми
секторындағы зерттеулерге ... және ... ... ... адамдардың табысы есепке алынбайды.
3-кестеде көріп отырғандай, ... ... ... ... ... ... көрсеткіштер, яғни ұлттық валютаның абсолютті
сандарымен немесе индекстері түрінде қалыптастырылады.
Жалақы индексі – бұл ... ... ... ... ... ... ... екі индексі бар: атаулы және нақты.
Атаулы жалақы индексі – есепті кезеңде базистік кезеңмен салыстырғанда
жалақының өзгеруін ... ... ... – 3. Республика бойынша 2007-2011 жылдар аралығындағы еңбекақының
негізгі көрсеткіштері
өткен жылға пайызбен
|Көрсеткіштер |2007 |2008 |2009 |2010 |2011 ... ... ... |66951 |72897 |82779 |97256 |119144 ... | | | | | ... ... |125 |108,9 |113,6 |117,5 |122,5 ... | | | | | ... ... ... |99,0 |103,2 |107,6 | ... с к е р т у – [27] әдебиет негізінде автор құрастырған ... ... ...... ... бағаның өзгеруін ескере отырып
базистік кезеңмен салыстырғанда атаулы жалақының өзгеруін сипаттайтын
салыстырмалы ... ... ... ... алу ... ... ... индексін тауарлар мен қызметтердің тұтынушылық бағасының
индексіне бөлу жолымен анықталады
Елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына талдау жасау үшін ... даму ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы, құрылыс жұмыстары және бөлшек сауданың
нақты көлемінің индекстерін жатқызамыз. Олардың даму ... ... ... ... –4. ҚР ... ... салаларының өсу қарқыны
| | | ... ... ... |
| Көрсеткіштер |2007 ж |2008 ж |2009 ж |2010 ж |2011 ж ... ... ... |102,8 |113,5 |103,1 |102,9 ... ... |103,6 | | | | ... ... жалпы |104,5 |108,5 |93,1 |114,6 |88,3 ... ... | | | | ... ... индексі | | | | | ... ... | | | | | ... ... |128,4 |105,9 |101,7 |96,7 |102,4 ... | | | | | ... ... нақты | | | | | ... ... |115,0 |110,7 |103,1 |97,3 |117,9 ... с к е р т у – [27] ... ... ... ... ... ... ... дағдарыс жылдары төмендеген өнеркәсіп
өнімінің индексі 2009 жылы ... ... ... Ал, ауыл ... көлемі тек 2010 жылы ғанажоғарылап, 114,6%-ға жеткен. Құрылыс
жұмыстары дағдарыс ... ... ... ... ... ... жоғарыламаған. Тек, 2011 жылы ғана 102,4%-ға жеткен.
Әлемдегі бағаның қарқынды өсуі мен ... ... ... ... ... факторлардың болуымен түсіндіруге
болады. 2007-2008 жылдың бірінші жарты жылдығында біздің елімізде ... және ... ... сапасының төмендігін белгілеуге болады,
сонымен бірге, жиынтық сұранымның өсуі, еңбек ... ... ... ... ... ... ... өсуімен де сипаттауға да
болады.
Жалпы 2007 ... ... ... ... әлемнің көптеген елдерінің
қаржы нарығында тұрақсыздық пайда ... Банк ... ... ... алып, сонымен бірге, мамандардың айтуынша, әлемдік экономиканың өсу
қарқынының баяулығы байқалды. ... ... ... жағдайында орын
алып жатқанымен, әлемдік нарықтағы жалпы тұрақтылыққа да кері әсер еткені
барлық елге ... ... ... жаз ... ... ... ... акциялары
кесіліп, аз күннің ішінде олар 30%-ға дейін төмендеді. Осы құрылымға шамасы
5 трлн.долл. ипотекалық несие ... ... ... мемлекет
тарапынан кезектен тыс көмек көрсетілді. ... ... әрі ... ... ... ... айына дейін АҚШ-тың Қаржы
Министрлігі ... ... ... яғни осы ... ... ... бойынша әрекеттер қабылданды, өйткені олардың қағаздары сол
кезде 80%-ға ... ... ... ... ... да ... ... қаржы көлемі,
оның берілетін салалары да, тәртіптері де ... ... ... беру ... ... деңгейдегі «Самұрық-Қазына» мемлекеттік
холдингін құрды. 2006 жылдың 28 қаңтарында ... ... №50 ... ... «Экономиканың мемлекеттік секторларын
басқару мүддесін әрі қарай қамтамасыз ету әрекеттері» және ... ... 2006 ... 23 ... №117 ... ... басқару бойынша Қазақстандық ... ... ... ... басты мақсаты компаниялардың ұзақ ... ... ... жетілдіру жолдарымен Қазақстан
Республикасының мемлекеттік қатысумен жоғары ... ... ... ... ... айында «Қазына» тұрақты дамыту қоры және «Самрұқ»
мемлекеттік ... ... ... Президенті Н.Ә.
Назарбаевтың тапсырмасымен ұлттық әл-ауқаттылықты ... ... ... ... ... ... қайта құрылды.
Егер де теорияға қайтадан көңіл бөлсек, экономикалық цикл кезіндегі
дағдарысқа ... ... ... ... ... ... ... мәнге ие болатын ... мен ... ... ... ... осы ... ... Республикасының
Президенті Н.Ә. Назарбаевтың тапсырмасы бойынша Үкімет бірінші ... ... ... ... іске ... ... алды. Ол ел
экономикасына 400 миллиард ... ... ... ... ... ЖІӨ-і
нақты өлшемде 0,7 %-да қосымша өнім қосу ... ... ... Осы ... 142 ... ... және орта бизнес жобаларын
несиелендіруге, 74,9 миллиарды еліміздің азық-түлік нарығын тұрақтандыруға,
189,2 миллиарды еліміздің ипотекалық ... ... ... ... ... қорғауға және құрылысты аяқтауға жұмсалды.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ахуалға тигізер кері әсерін болдырмау және болашақта сапалы
экономикалық өсім үшін қажетті ... ... ... ... ... кешенінен тұратын Үкіметтің, Ұлттық банктің және Қаржы нарығын
қадағалау Агенттігінің 2009-2010 ... ... ... ... ... ... бойынша бірлескен іс-қимылдарының Жоспары
әзірленіп, ол бес бағыт бойынша жұмыс жасауға негізделді, яғни ... ... ... ... ... ... ... және орта бизнесті қолдау, ауылды және ауыл ... ... және ... ... ... инфрақұрылымдық жобаларды
жүзеге асыру. Осы іс-шараларға байланысты, ... ... ... ... ... ... ... секторын тұрақтандыруға 4 млрд. АҚШ доллары (теңгемен 480
млрд.), өйткені банктер экономиканың ... ... ... ... ... шешуге 3 млрд. АҚШ доллары
(теңгемен 360 млрд. теңге), өйткені жылжымайтын мүлікте – үлескерлер
және ипотекалық несиелер бар;
- шағын және орта ... ... 1 ... АҚШ ... ( ... ... теңге), өйткені, өндіріс құлдырап, жұмыссыздықты өсірмеу үшін
шағын және орта ... ... ... ... ... кешенді дамытуға 1 млрд.АҚШ доллары (теңгемен 120
млрд. теңге), ... ... ... ... және ... көтеріліп кетпеуіне жол бермеу мақсатында тұрақтандыру
қорларын қалыптастыру бағытындағы жұмыстарды жалғастыру;
- серпінді инновациялық, индустриалдық және ... ... ... 1 ... АҚШ ... ... 120 ... теңге),
өйткені әр уақытта да құрылымдық реформа жүргізілуі ... ... ... ... ... бөлу жұмысын іске асыруда «Самұрық-Қазына»
Дамыту қорына салынған қаржы көлемі, дер кезінде ... ... ... ... ... Осы жерден айта кету керек, мемлекет
аталған жобаларға ұлттық қордан қаржыны бөлгенімен, екі арада, яғни екінші
деңгейлі ... ... ... ... болуы, аталған қаржыға
мезгілдік деңгейде кідірістер жасады.
2009 жылдың 9 ақпанында жоғарыда ... ... ... ... ... Қазақстанның ұлттық экономикасын қорғау мақсатымен, ашық
айтқанда ... ... ... ... ... ... девальвациялады. Девальвация – ауыстыру бағамы тұрақты
болғанда орталық банктің ұлттық ... ... ... ... ... ... Ұлттық валюта теңгенің девальвациялануы, яғни
ұлттық ақша бағамы төмендетілді. Осының негізінде, экономикамыздағы доллар
мен еуро ... ... ... ... та, осы ... әсер ... оң және кемшілік жақтарының болатынын көрсетуге
болады.
Теңгенің девальвациясы ... ... ... ... ... бірі ... Қазақстанның экономикасын дағдарыстан алып шығу
бойынша жасалған әрекеттерде аталған кестедегі оң ... ... ... ... ... Президенті Н.Ә. Назарбаевтың тапсырмасы
барысында көрсетілгендей, бәсекеге қабілетті 50 ... ... кіру ... мен ... ... озық ... халықаралық стандартталған
сапалық деңгейіне шығару болса, осыған байланысты ... ... ... дамыту және шағын және орта ... ... ... жөніндегі дәйекті жұмысты жандандыруды қолға алу
басты бағыттардың бірі болды. Аталған әрекеттер, әлемдік дағдарысқа ... ... бірі ... ... ... ... ... қабілетін арттыруға байланысты мемлекеттік саясаттың да басты
мақсаттарының бірі болды.
Сонымен, мемлекет валюталық монополия принциптеріне ... мән ... ... ... ... ... туралы» Заңында ол
туралы былай делінген: «Қазақстан Республикасы Президенті және Министрлер
кабинеті өз ... ... осы ... ... ... ... ... салаларында нормативтік актілерді қабылдайды».
«Валюталық реттеу» ... ... ... ... ... ... заңнаманың сақталуын және оны бұзған тұлғаларға қатысты
санкциялардың қорғалуын қадағалау кіреді.
Сурет 2-де ... ... ... ... ... салдарынан
Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің де шағын бизнес
субъектілеріне ұсынатын ... ... ... ... ... Банктің мәліметтері бойынша ЕДБ-дің ШБС-не берген несиелер көлемі
2011 жылдың ... ... 84 ... ... ... ол ... 2010 ... айында 232 млрд. теңге болған. Бұл көрсеткіштен 2011 ... ... 2010 ... ... төмендегенін суреттен көреміз.
Е с к е р т у – [27] ... ... ... құрастырған
Сурет 2. ҚР екінші деңгейдегі банктердің 2011-2012 жылдар арасындағы
шағын ... ... ... ... жылы ... берілген несие мөлшері 14,7 % болса, 2010 жылы 16,5 ... ... ... ... және жергілікті бюджеттердің ... ... ... ... ... жыл сайын төмендеп отырған.
Кесте – 5. Қазақстан ... ... ... аралығындағы
несиелерді беру және қайтару көлемі
|Атаулар ... % |2008 |2009 |2010 |2011 ... ... ... |709 677 |1 152 244 |232 317 |84 725 ... | | | | | |
| |% |14,7 |14,1 |13,8 |16,5 ... ... ... |2997 |1433 |1305 (жыл | ... | | | ... | |
| |% |0,40 |0,14 |0,09 | ... с к е р т у – [27] ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... аз беруі,
сондай-ақ, берілген несиелердің қайтаруының жыл сайын төмендеп отыруы,
негізінен әлемде ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007-2009 жылдарға арналған орта
мерзімді ... ... ... жүргізу үшін әкімшілік
барьерлерлі ... ... ... орай ... ... ... және орта ... мемлекеттік холдингтермен бірлесіп жұмыс
жасауға ынталандыру негізгі бағыттардың бірі болса, қабылданған әрекеттер
нәтижесінің болжамы ... «Doing ... Әлем ... ... ... ... ... жеңілдіктердің рейтингтік
индикаторлары ... тиіс ... ... байланысты, үкіметтік
бағдарламаға сәйкес, жалпы рейтингте Қазақстанның ... ... ... болатын. 2006 жылы 63 орын, 2007 жылы 58 орын, 2008 жылы ... ал 2009 жылы 48 ... ... ... ... 2007 ... банктің есебі кері көрсеткішті көрсетті. Берілген мәлімет ... 2006 ... 63 ... ... ... 2007 жылы 71 ... кеткен [18].
Дағдарыстан шығудың қозғалысы мен ... өсім ... ... ... ... ол – ... формаларды
дамытудан көрінсе, әр уақытта дағдарыстың артында ескіден арылу тұрса, осы
орайда өсімнің жаңа түрін дәл тауып, ... ... және ... ... жетілдіру маңызды болады.
Бұл қызметті мемлекет дағдарысқа қарсы және әлеуметтік ... ... ... ... отырып жүзеге асырады.
Аталған құбылыстағы маңызды ... ... ... экономикалық қауіпсіздікті қолдайтын, саяси бағыт пен тұрақтылықты
қорғаудағы ... ... ... қызметін қалыптастыру
механизмімен шешілсе, осыған байланысты, ... ... ... бойынша
берілген механизмді ұсынуға болады.
Атап өту керек, мемлекеттің басқару құбылысы төменде ... ... ... ... ... ... жарғылық капитал бойынша мемлекеттің үлесі бар кәсіпорындар;
- мемлекеттің қызыметі жер қатынастарымен де тығыз байланысты;
- мемлекеттің әр түрлі ... ... ... реттеуі.
Дағдарысқа қарсы басқарудың негізін қаржылық және әлеуметтік қызметпен
қатар, инновациялық қызмет те құру ... ... ... ең ... ... және ... ... негізі шаруашылықтың нарықтық ... ... ... ... ... қызметті көрсететін инновациялық
категориялар, яғни жаңалықтар және инновациялар ҒТҮ және оның ... ... ... ... ... ... ... орындаса, олар инновацияны нарық үшін белгілі бір нақты өнімге
айналдырып, ол әсіресе өнеркәсіптік өндірістен көрініп ... Бұл ... ... өнім ... мен ... ... ... негізі
болып табылады.
Осыған байланысты, инновациялық секторларды дамыту мемлекеттік
саясаттың дағдарысқа ... ... ... ... бірі ... тиіс.
Мемлекет қоғам мен мемлекеттің іс-шараларын, бағдарламаларын, әркеттерінің
жағдайын дамутудың сапалы жаңа деңгейінен орын алып, одан шығудың ... ... ... ... оған ... ... ... маңызды тапсырмаларының орындалуы болып табылады.
Дағдарысқа қарсы басқаруда инновацияның объектісі болып тек қана жаңа
технология мен жаңа өнім ... ... ... ... олар ... әдістері, жаңа ұйымдық құрылымдар, жаңадан ... ... ... ... жеделдетудің жалпы жағдайы, бәсекелестікті қатайту,
бәсекелестік артықшылықтың қызмет ... ... ... дамытудың
инновациялық түрін ұстану нәтижелі сәттіліктің факторы болып ... ... ... ... ... – дағдарысқа қарсы жүргізілетін
саясаттың ... ... ... Бұл тапсырмалардың шешімі
қабылданған инновациялық шешімнің сапасы мен шешім табу ... ... ... ... құру ... ... ... етуде ұйымдастырушылық, экономикалық және құқықтық-нормативті
жағдайлардың тиімді жолдарын қолдану. «Дағдарыстар қайталанатын болады, ... ... – оны ... ... ... ... ... жолдауында баяндалғандай, кезеңдік дағдарыс кезіндегі басты ... ... ... керектігін айтып өтті.
Осыған байланысты, дағдарысқа қарсы басқару ... ... ... қана ... ... ... ... ұзақ мерзімді кезеңде аталған
бағыттарды оңтайлы үйлестіру де жатады.
Дағдарыс жағдайында ұлттық экономиканың ... ... ... бірі – ... ... табылатыны айқын. Бұл жағдайда
инвестицияның нақты ... ... ... ... ... құрушы
инвестициялардың құрамына негізгі қорлар жатса, сонымен қатар, инвестицияны
бағдарламалық құрылымдарға, ҒЗТКЖ-ға (Ғылыми ... мен ... ... ... ... ... пайдалану
объектілеріне, жер телімдерін алу үшін, күрделі жөндеу ... ... ... ... ... дағдарыс жағдайындағы дағдарысқа қарсы жүргізілетін инвестициялық
саясатты сәтті қалыптастыру үшін стратегиялық және ... ... ... ... ... ... тиімді байланыстыру керек.
Мемлекеттің дағдарысқа қарсы ... ... ... ...
экономиканы тұрақтылық пен өсімге қарай бағыттап, қоғамның әл-ауқаттылығына
негіздеп, құрылымдық тұрғыдан қайта құру.
Тактикалық және ... ... ... әр түрлі қаржылық
салымдар салмағымен және қабылданған шешімдердің белгісіз ... ... әр ... ... ... себеп болып
отырса, осы орайда салынатын ... ... ... анықталу керек,
объект таңдалу керек, нақты қайнар көзін айқындалу қажет болса, берілген
механизмдегі қозғалысты атап ... ... ... қарсы әрекеттер жасақтау барысында, инновациялық
бизнестің дамуын қолға алу керек. Бұл, ... ... ... ... ... салу ... ... міндеттердің бірі болып табылады.
Көптеген елдердің зерттеулері бойынша әлемдік экономиканы ... ... ... мен ... барлық мүмкін болатын жақтарын ескеру
керек те, ол, әрине, нарықтық қатынастарда нәтиже беретін ... ... ... ... ... сипат қайта өндірудің
трансформациялық тұрғыдан басты құрылымдық база болуы тиіс.
Қайта ... ... ... ... ... ... ... реттеушілерімен және тауар өндірушілердің бәсекелестілігін
дамыту арқылы ... ... ... ... ... ... ресурс
жағдайында капитал салымының нәтижелі жолдарын таңдауда нарық ... да ... ... ... ... мен құрылымдық саясатты қалыптастыруда
өндірістің ... ... ... ... ... ... ... орай бөлініп отыру қажет. Онда нормативті база
потенциалын қарастыру маңызды болса, ... ... ... ... ... ... ... етіп, ұстанымды шынайы қолануын
да назарға ала ... ... пен жеке ... ... орны ... дағдарыс жағдайында нәтижелі болатын инновациялық ... ... ... ... түрлі бағалау, әрі кезеңдер арқылы
қалыптастырып іске асыру ... ... да ұзақ ... бағытталған
мемлекет пен инновациялық бизнестің әріптестігі арқылы жүзеге асырылатын
қаржыны игеруде қаржы-өнеркәсіптік ... аса ... ... ... ... керек, өйткені мемлекеттің әрбір инновациялық
жобаға салған қаржысы – ол халықтың игілігі ... ... ... ... жобадан түскен түсім әр уақытта халықтың игілігіне, қоғамның әл-
ауқаттылығын ... ... ... ... ... елдердің қатарына
қосылуға жұмыс жасауға ықпал етеді.
Сонымен, ... 3-те ... ... ... дағдарыс алдындағы және
оның ушығуы жағдайындағы ... ... ... ... ету үшін ... экономикасындағы құрылымдарын
диверсификациялап, барлық сала мен өндірісті ... күш ... ... ... ... төтенше жағдайдағы елдер үшін өз
кезегінде импорт ... ... ... ... ... атқарылатын
қызметтердің объективті түрде есептеліп, тез дамытудың қажеттігін
туындатады.
Е с к е р т у – [35] ... ... ... құрастырған
Сурет 3.Дағдарысқа қарсы басқарудың нәтижелігін анықтайтын факторлар
құрылымы
Жалпы соңғы жылдары ұлттық экономиканың ... ... ... жаңа инновациялық бастамаларымыз меңгерілуде. Соның
есебінен бірнеше ... ... ... байланысты өзара
байланыстырылған базалық секторлар макрокөрсеткіштерде ... ... ... ... ... ... ... жетістігіне
жүгіну қажетті болып табылады.
Әрбір басқаруды дамыту кезінде оның ... ... ... мән
беру қажет. Өз кезегінде, ... ... оның ... ... яғни позитивті өзгерістер мүмкіндігімен, сонымен қатар, қажетті
ресурстардың бар ... және ... ... ... де байланысты
бола келіп, жалпы дағдарыс кезіндегі басқарудың нәтижелігін ... да ... ... ... отырған жөн. Осыған байланысты
олардың бірнеше ... ... де ... ... ... ... бағыты негізінен жеке секторлар мен
шикізаттық емес тауарлардың жаңа түрлерін ... үшін ... ... ... ғылым, инновация, жаңа технологиялар трансферті мен
денсаулық сақтау, адам және ... ... ... ... белгілі болса,
қазіргі жағдайда ол қызмет әлемдік шеңберде болып ... ... ... ... бірі ... ... оған негіз болатын жоспарларды жасау
кезінде жоғарыда аталған факторларды қолдану тиімді болады
Айтарлықтай қатаң экономикалық ... ... ... экономикалық
тынысын нақты сезінетін және экономикалық бағытты түзеу қажеттігін ... ... ... жаңа ... ... ... ... өсу бағытын, дамудың жаңа басымдықтарын
қалыптастыруды алға ... ... ... және ең маңызды кезеңінің
экономикалық жүйені, өндірістік қатынастарды түбегейлі ... ... ... ... ... ... ... экономикаға
айналды.
Бүгінде Қазақстан дүние жүзінде әлемдегі ірі ... ... және ... ... маңызда орын алды. 27 тауар позициясы бойынша
алдыңғы лектегі 10 елдің ... ... ... ... 10 ... ... ... республиканың экономикадағы дәстүрлі
басымдықтарын барынша пайдалану қажеттігі міндеттелген. Бұл арада ... ... мен ... ... қоры ... ... отыр. Қазақстан
олардың кейбірінің абсолюттік қоры бойынша да, өндіру бойынша да, соның
ішінде ... жан ... ... ... бірінші орынға ие.
Қазақстанның өзара қатынастардың жаңа класына кіру шарттары айтарлықтай
қатаң. Егер республиканың шикізат рыногына қатысуына жол ашық ... ... ... ... ... баж ... ... дамыған
қуатты трансұлттық компаниялардан тұратын кедергілер бар. Осыған байланысты
Қазақстан өзінің жаңа Индустриялық-инновациялық ... ... ... және аса жауапты қарауы керек болады. Қазақстанда жоғары
сапалы болат пен арнаулы қорытпалардың қуатты ... құру ... ... ... бағыттарының бірі бола алады. Талдаулар көрсетіп
отырғанындай, жаңа материалдардың пайда болуына қарамастан, әлемде болаттың
беріктігі жоғары тат ... ... ... ... өсіп
келеді, арнаулы қорытпалардың жаңа түрлері жасалуда. ... ... ... ... ... ... ... тұтыну арта түседі.
Дұрыс есеп құрған жағдайда Қазақстан әлемдік болат рейтингінде қазіргіден
10-15 пункт жоғарылай ... жаңа ... ... ... ... ... ... үрдістерді төмендегіше саралауға болады:
• дамыған елдерде ... ... ... өту;
- жаһандану;
- экономиканы ырықтандыру;
- жаһандық бәсекенің артуы және өңірлік ықпалдасу. Жиырмасыншы ғасырдың
соңғы ширегінде экономикалық дамыған елдер ... даму ... ... ... экономикаға өтті. Бұл елдерде ЖІӨ ... ... ... ... ... ... ... айқын
байқалатын ғылыми және инновациялық негізі бар.
Экономикасы дамыған елдерде зияткерлік ресурстар және ... ... ал ... ... әсіресе еңбекті көп қажет ететін
өндірістер ... ... ... даму ... ... ... ... ауысуда.
Қазақстан экономикасының нарықтық жағдайда дамуы елдің экономикалық
әлеуетінің ... ... ... ... ... ... ... олардың кемшіліктерін де анықтады. ... емес ... ... салаларында, оның ішінде өнеркәсіпте
өндірістің айтарлық құлдырауына және ... ... ... ... ... ... ... жағына қарай тепе-теңсіздігі шиеленісе
түсті.
Қазақстанның әлемдік шаруашылық ... ... ... ... және
өңірлік еңбек бөлінісіндегі Қазақстанның тар мамандануы, негізгі әлемдік
тауар нарықтарынан алшақтығы ... бұл ... ... сыртқы
нарықтарға шығуды қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... сай, ұзақ мерзімді және тұрақты экономикалық өсу
қарқынына әлемдік және отандық технологиялық жетістіктерге сәйкес ... даму ... ... ... қол жеткізуге
болады. Сонымен бірге, дамыған ... ... көп ... қызмет көрсету,
жоғары технологиялар, білім, байланыс және ... ... ... ... ... ... мақсаты мен
бағытын анықтайтын негізгі құжат болып келеді. Онда кен өндірудің басым
бағыттарын ... ... ... ... бірі – ... ... ... шикізат үлесін кемітіп, біртіндеп ғылыми сыйымды және
жоғары технологиялық тауарлардың ... ... ... ... ету болып
табылды.
Қазақстанның нарықтық экономикасы бар ел ретінде танылуы – экономиканы
диверсификациялау мен оның шикізат тәуелділігін азайтуға және ... ... ... ... туғызуға бағытталған ҚР-ның 2003-
2015 ... ... ... даму ... анықтап берді. Оның басым бағыттары ... ... ... ... ... және металлургиялық өнеркәсібі
саласындағы, ... және ... ... ... ... және
сақтау салаларындағы инновациялық ... ... ... болып
табылады [12].
Стратегияның институционалдық-дайындау кезеңінің (2003-2005 жылдар)
жүзеге асырылуы заңдық актілерге өзгерістер енгізумен басталды. ... ... ... ... ... ... ... салықтық жеңілдіктердің берілуі, даму институттарының құрылуы
анықталды. Сонымен ... ... және ... ... ... және ... үрдісі жүргізілді. Бірінші кезеңде
инновациялық қызметтің екі деңгейлі инфрақұрылымын құру басталған. Ұлттық
және аймақтық деңгейдегі ... ... және ... ... бар ... ... құрылуымен толықтырылды.
Екінші кезең (2006-2010 жылдар) «индустриялдық ... ... ... ... ... ... ... басталды. Осының нәтижесінде өңдеу және ғылыми сыйымды ... ... ... ... ... ... ... нарыққа шығу үшін шикізаттық емес секторларының ... ... ... бағытталады.
Стратегияның екінші кезеңінде 2006-2008 жылдарға арналған ҚР Үкіметінің
бағдарламасына сәйкес ... ... ... ... ... ... мен ... негізінде өңдеу саласының
индустриялды зонасын дамыту қолға алынды. Сонымен ... ... ... экспорты 2010 жылы 1,7 есе өсуге, ал оның ... ... ... құру және ... ... ... нәтижесінде 6,7%
өсуге тиіс. Бұл дәрежеге жетуге металлургия, ... ... ... және ... салаларда онға жуық біріккен кәсіпорындар құрылуы
ықпалын тигізеді.
Осылайша, үдемелі экономикалық өсу ... ... ... ... ... ... үлесі жоғары және бәсекеге қабілетті
тауарлар ... ... ... ... ... құрылымдық қайта құрылуының шараларын тездетіп шешуге
мүмкіндік ... ... ... құрылымында жоғары үлесті
сәйкессіздіктің сақталуына байланысты «Технологиялық алға ... ... ... ... Бұл стратегия шеңберінде басым
бағытты жобаларды игеруге байланысты ... ... ... және жаңа
жобаларды жасап шығаруға мүмкіндік беріледі. Басым бағытты инновациялық
жобаларды жасап ... және ... ... жоғары технологиялар
саласындағы негізгі және ... ... ... ... ... әлемдік технологиялық даму ... ... ... ... бағдарламалық қамтамасыз ету,
телекоммуникация, ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру, жаңа материалдар және нанотехнология сияқты басты
бағыттарды дамытуға қолайлы жағдайлар ... ... ... ... ... экономикамыздың жаңа артықшылықтар саласына кіруіне және
бәсекеге қабілеттілігінің артуына ... ... ... трансферттеріне және отандық басым бағытты жобаларға
негізделген «Технологиялық алға басу» стратегиясын ... ... ... ... ... ... ... қатарына қосылуына негіз бола
алады.
Стратегияның жемісті жүзеге асуы ... ... және ... ... басқару әдістерімен анықталады.
Сондықтан, осы үрдістерде стратегиялық басқарудың методологиялық мәселелері
маңызды болып табылады. Сонымен бірге, стратегиялық ... ... ... ... ... және бизнес бірліктер деңгейіндегі
стратегиялық басқаруды жасау және жүзеге асыру мәселелері басым болып ... ... ... ... ... ... классикалық
әдістеріне сүйенген: мақсаттың қойылуы, стратегиялық сараптама, стратегияны
жасау және жүзеге асыру .
2.2 Еліміздің экономикасының ... ... ... ... ... ... жағынан өзін-өзі қамтамасыз ете алатын
болғанымен, ол ... ... жүйе ... Бұл жәйт ... ... ... етті. Дағдарыс қисыны бойынша рыноқ қажет еткен өндіріс дамып,
моральдық жағынан ескірген техникалық тұрғыда ... ... ... ... шығарылуы керек. Алайда, бұл міндеттерді шешу қаржы
ресурстары жетіспегендіктен аса қиын ... ... ... ... пен ірі ... ... қолдау үшін айтарлықтай
ауқымды ресурстарды қажет етті.
Бүгінде ... ... ... ... ірі ... біріне
айналды және әлемдік рынокта маңызда орын алды. 27 тауар позициясы бойынша
алдыңғы лектегі 10 ... ... ... ... таяудағы 10 жылға
арналған сратегиялық міндеттерінде республиканың экономикадағы дәстүрлі
басымдықтарын барынша пайдалану ... ... Бұл ... әңгіме
табиғат байлығы мен минералдық шикізат қоры жөнінде болып ... ... ... абсолюттік қоры бойынша да, өндіру бойынша да, соның
ішінде халықтың жан басына ... ... ... ... ... ... және минералдық шикізат кешеніндегі өзінің күшті
позицияларын сақтай алады және солай етуі тиіс. Бұл үшін ... ... ... балқыту жөніндегі қазіргі заманғы технологиялардың дамуын қамтамасыз
етіп, дәстүрлі дамыған ... ... ісін ... келтіру қажет.
2000-2005 жылдары кен металлургия кешеніне инвесторлардың жылына 2 ... және одан да ... ... ... ... ... Тағы бір
айта кетерлік жәйт, шетелдік инвестициялар экономикалық ... ... ... деп ... ... үмітіміз ішінара ақталды.
Шетелдік инвестициялардың есебінен өндіруші салаларда өсімге қол жетті, бұл
да экономиканың ... ... ... ... фактор, әйтсе де еліміз
өзінің дамуында біржақтылыққа жол бермеуі керек.
Қазақстанның өзара қатынастардың жаңа класына кіру ... ... Егер ... ... рыногына қатысуына жол ашық болса, ... ... ... ... баж ... инфрақұрылымдары дамыған
қуатты трансұлттық компаниялардан тұратын кедергілер бар. Осыған байланысты
Қазақстан өзінің жаңа ... ... ... ... және аса ... қарауы керек болады. Қазақстанда жоғары
сапалы болат пен арнаулы қорытпалардың қуатты саласын құру ... ... ... бағыттарының бірі бола алады. Талдаулар көрсетіп
отырғанындай, жаңа материалдардың пайда болуына қарамастан, әлемде болаттың
беріктігі жоғары тат ... ... ... ... ... арнаулы қорытпалардың жаңа түрлері жасалуда. Халықаралық ұйымдардың
болжамына қарағанда, таяудағы жылдары болат ... ... арта ... есеп құрған жағдайда Қазақстан әлемдік болат ... ... ... ... алады [26].
Өз өнеркәсібінің көтеріліп жатқанына қарамастан Қазақстан темір, хром,
марганец рудаларын үлкен көлемде сыртқа, нң ... ... ... ... ... елеулі резервтерінің бірі болат
бұйымдар шығаруды, соның ішінде мырышпен қапталған болат ... ... ... ... ... ... және ... қорытпалар, жоғары
сапалы болат пен олардан жасалған бұйымдар шығару республикаға 13-14 млрд.
АҚШ долларынан астам табыс әкеле ... ... 215-ке жуық ... бар ... ... оның алдаңғы
шептегі елеуінің санына қосылу біздер үшін бұл ... ... Оған жету ... ... ... ... ... біліктілікті, жан-жақты дайындықты,
қажымас еңбекті, үлкен ізденістерді ... ... ... ... ... ... деп ... тұрмайды. Сондықтан ад біздер осы арманға даму
қарқынын жеделдетіп, уақыт ұтқанда ғана ... ... ... өнімі 60% жуық өсті. өсу қарқыны жағынан біздер ТМД ... ... ал ... ... ... бір ... Шама ... енді 2-3
жыл ішінде ұлттық ішкі өнім 2 ... ... Бір ... ... ... жүргізген Оңтүстік Шығыс Азия елдеріне олардың ішкі
жалпы өнімінің 2 есе өсуі үшін орта есеппен 12-13 жыл ... ... ... нәтижеге 8-9 жыл ішінде қол жеткіземіз деген үміттеміз. Яғни алған
қарқын жақсы, осының ... алға ... ... ара ... деген жоьаның негізі бар. Бұл қарқын қолданып ... ... ... ... ... осындай дамуға бізге Алла сыйлаған жер
байлығының да көмегі молынан тиіп отырғанын ... ... ... ІЖӨ ... 2004 жылы 2700 ... ... яғни 6 жыл ... 4 есеге
жуық өсті. 2005 жылы осы көрсеткіш 3207 доллар ал 2007 жылы 3800 ... деп ... ... Осы ... ... бойынша біз Түркияның,
көптеген Азия елдерін, Ресейден басқа барлық ТМД елдерін басып оздық, Шығыс
Еуропа ... ... ... ... ... ... байлықтың адам басына шаққан мөлшері
жөнінен біз көптеген дамыған ... әлі тым ... ... ... әлем ... алдында келе жатқан Сингапурда 30 мың доллар ... ... ... 50 ... ... ... ... Венгрияда 14 мың
доллардан артық. Яғни ... адам ... ... осы елдерден 5-10 есе
төмен, еңбек өнімділігі де осыған сәйкес төмен.
Әр елдің ... ... ... ... ... ... төрт ... факторға негізделген болса, соның біріншісі адамдар,
яғни «адам капиталы» ол – тәжірибеде ... ... ... ... ... ... үшіншісі – тәртіп деңгейі, төртіншісі – ... ... ... ... дамытуда негізгі болып табылса, келесі фактор
табиғи ресурстар. Олар жер, су, ... ... газ және тағы да ... ... ... керек, елдің қанша бай табиғи ресурстарының
артықшылығы бола тұрса да, экономикалық ... ... сай, ... ... ... ... ... дұрыс, оны жоғарыда Солоу
моделінен де ... ... ... ... ... капитал
негізінен түсім әкеледі. Әр елде бизнестің дамуына ... ... ... қоғамдық капиталының жинақтылығы ... ... ... ... нарықтық жағдайда дамуы елдің экономикалық
әлеуетінің бәсекелі басымдықтарымен ... ... ... ... байланысты олардың кемшіліктерін де анықтады. Бұл
шикізаттық емес ... ... ... оның ... өнеркәсіпте
өндірістің айтарлық құлдырауына және ұюына әкелді, экономиканың нақты
секторы салаларының шикізат ... ... ... тепе-теңсіздігі шиеленісе
түсті.
Қазақстанның әлемдік шаруашылық жүйесіне белсенді кіруін ... ... ... ... Қазақстанның тар мамандануы, негізгі әлемдік
тауар нарықтарынан алшақтығы тежейді, бұл ... ... ... ... қамтамасыз ететін көлік-коммуникациялық инфрақұрылымның
дамымағандығымен шиеленісе түседі.
Нарықтық қатынастар жағдайында дамушы елдердің экономикалық дамуы – бұл
жай ғана ... ішкі ... адам ... ... өсу ... ... бұл
экономиканың өсуі, яғни, жалпы ішкі өнімнің сапалық ... да ... ... ... ... жаңа алдыңғы қатарлы технологиялар,
өндірістің жоғарғы ғылыми-техникалық деңгейі, ... ... ... ... ... ... және ғылыми молыққан инновациялық жүйеге
құрылуы, яғни ... ... ... ... ... жоғары өнімдерді өндіруі – осы саланың көрінісі ... ... үшін ... экономикаға ықпалдасу – ең бір ... ... Оны мына екі ... ғана ... ... ... экспорт көлемі жылдық жалпы ішкі өнімнің мөлшерінен 40 пайызға
артық. Яғни, біз жылына 25 млрд. ... ... өнім ... ... 11-12 ... сыртқа шығарамыз. Сол себепті, бұдан былай ... ... ... ... ... білуіміз қажет.
Өткен жылдармен салыстырғанда, өнеркәсіп өндірісінің дамуында анағұрлым
жоғары межелер белгіленіп отыр. Бұл салада жыл сайынғы орташа даму қарқыны
9-9,5 ... ... ... ... ... даму ... сыртқы
факторлардың ықпалына да тәуелді ... ... Ал ол ... ... ... ... ескермеске болмайды. Елдер
арасындағы бәсекелестіктің жаһандық тұрғыда шиеленісе бастаған қазіргідей
кезеңінде негізгі макрокөрсеткіштерді одан әрі ... ... ... ... ... пен ... ... шикізат ресурстары
ұлттық экономиканың дағдарысынан өтті және де соңғы жылдардағы ... ... ... етіп ... ... осы өсім ... ... дамудан қызмет көрсету мен технологиялық даму
жолына шығарады. ... бұл ... ... ... өндірісті
қалыптастыру қажеттігін көрсетеді.Әлемдік практикада ғылыми-техникалық
жетістіктерді қолданысқа енгізу ... ... іске ... ... ... бірі ... дәлелдейді.
Жаңа инновациялық өнімдер өндіру кезінде өндірісті техникалық
дайындаумен бірге жаңа ... ... ... ... ұйымдастырудың жаңа түрлерін игеру жөнінде
дайындық жұмыстары жүргізіледі [28].
Өндірісті техникалық ... ... оның ... уақытылы жаңарту нарықтық экономиканың ... ... ... ... Өндірісті техникалық жаңартуға – жаңа өнім түрін өндіру
мен модернизацияланған бұйымдардың және өндірістің ... ... ... ... ... ... жатқызуға
болады.
Республикадағы өнеркәсіптік кәсіпорындардың экономикалық қызмет түрлері
бойынша ... ... ... 1 ... ... ... сервистік-технологиялық экономиканы
қалыптастыру ... ... ... ... халықаралық
талаптармен үйлесімдендірілген мемлекеттік стандарттар түріндегі техникалық
регламентпен дәлелдер базасын қалыптастыру болады.
Республиканың елеулі резервтерінің бірі болат ... ... ... мырышпен қапталған болат шығаруды кеңейту болып табылады. Жалпы
метеллургияның дамуы және арнаулы ... ... ... ... ... ... ... шығару республикаға 13-14 млрд. АҚШ ... ... ... алады.Әлем деңгейінде 215-ке жуық мемлекет бар екенін
ескерсек, оның алдаңғы ... ... ... ... ... үшін бұл асқақ
арман.Яғни, бұл елімізде жоғары технологиялық өндірісті ... ... – 6. 2012 ... ... ... ... көлемінің бөлінуі
млн. теңге
|Көрсеткіштер ... ... |
| ... | |
| ... |
| ... | |
| | ... |
| | |ен ... ... ... | ... |өнімдер ... |
| | ... | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | ... ... ... |10 764,1 |10 614,1 |28,7 |121,2 ... ... | | | | ... |46,0 |- |28,7 |17,2 ... | | | ... ... |10 718,1 |10 614,1 |- |104,0 ... | | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... өнеркәсібі |98 137,3 |77 319,9 |15 463,6 |5 353,8 ... ... | | | | ... ... |7 548,9 |3 648,1 |3 176,7 |724,1 ... мен | | | | ... | | | | ... және |250,3 |210,3 |40,0 |- ... | | | | ... |150,7 |- |- ... | | | | ... | | | | ... ... ... |17,2 |400,1 |- ... ... | | | ... |155,4 |1 233,8 |0,7 ... ... | | | | ... ... |4629,7 |4580,7 |49,0 |- ... | | | ... өндіру | | | | ... ... |14134,3 |14074,2 |59,8 |0,3 ... |3660,9 |3505,9 |14,1 |141,0 ... | | | ... | | | | ... ... |3270,4 |539,8 |- ... | | | ... | | | | ... |37284,4 |7 006,5 |4 403,6 ... | | | | ... | | | | ... ... |4124,1 |249,3 |26,6 ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... |2997,7 |1581,7 |1 416,0 |- ... | | | ... | | | | ... |704,5 |175,1 |527,0 |2,4 ... | | | | ... |1716,3 |1716,3 |- |- ... суды өндіружәне | | | | ... | | | | ... |110 617,7 |89 650,3 |15 492,4 |5 474,9 ... с к е р т у – [27] ... ... автор құрастырған ... ... ... ... ... ... шығындар неғұрлым аз болып, оның сапаға залалы тимеген жағдайда
кәсіпорынның ... ... ... ... ... қатар жаңадан
жасалатын өнімнің техникалық деңгейі өндірістік үрдісте және оны ... де ... және ... ... ... болса, патенттік-
техникалық тұрғыда жоғары нәтиже береді.
Қазақстан ... ... ... ... даму ... сала ... газ секторы мен мұнайды өндіру болды. Осылайша
республикамыздағы мұнай ... ... ... ... ... Ішкі ... 19,3 % шикі ... өнімдері қайта өңделді. Ал, жалпы
алғанда көп бөлігі әлем елдеріне ... ... ... ... егер
де 2004 жылды мысалға алатын болсақ, газ конденсатын шикі ... ... ... осы жылы олар 94,1 млн.тұт өндірілсе, оның 85,1 млн.тұты
республика көлемінде өндірілген, қалған 4,6 млн. тұты ... ... ... ... ... саласын дамытуда
перспективалы ... ... ... ... ... ... ресурстарды кешенді және ұтымды жарату келісім шарттарын
жасаған кезде ... ... ... - ақ ... ... және ... қауіпсіздікті қаматамасыз ету сияқты
мәселелерді қамтыды. Бағдарлама мына міндеттерден тұрды: ... ... ... ... инфрақұрылымын дамыту, отандық өндірісті құру,
ғылыми - техникалық базаны және білікті мамандардың ... ... ... бөлінуі: 2003-2005 жылдар игеру жағдайын пысықтау, ... ... ... қолға алу.
Айта кету қажет, кешенді бағдарламаны орындау кезінде аталған
міндеттер мен ... ... ... ... жоспар дайындалды.
Жоспардың бағыттары: жағалы мұнай-газ инфрақұрылымдық объектілерін құру,
жекелеген объектілер құнын болжамдық бағалау. ... ... ... жер үсті ... ... ... ... порттарының
тасымалдау жүйесін дамыту; аз тонналы жүктердің ... ... ... Атырау өзен портын дамыту; Орал өзенінің жағасын тереңдету;
теңіз құбырларының құрлыққа ... ... және ... заттардың қауіпсіз
сақталу объектілерін дамыту болса, осы аталғандардың барлығы жоспар бойынша
инфрақұрылым объектілері ... ... ... ... ... ... ресейлік бағыт жатады. Стратегиялық серіктестік ... ... ... үшін энергетикалық қауіпсіздікті дамыту үшін ... ... ... мен ... ... орны зор болып келді.
Мұнайдың Қара теңіз су алабы өңіріне ... ... ... ету ... мақсаттарының бірі болды.
Соңғы жылдар зерттеуі бойынша әлемдегі мұнай-газ рыногы ... ... ... ... ... 2025 ... ... болжаммен
оның тұтынуы экономикалық өсімге сай жылға 2% - дан 28% - ға ... ... ... газ ... дамытуда 2004-2010 жылдарға
арналып бағдарлама жасақталды. Бағдарламада – Қазақстан ... және ... ... ... ... дамыту
ақпараты қамтылды. Сонымен қатар, газ ресурстарын ... ... ... – газ ... шығару мен қайта өңдеу мемлекет
экономикасын дамытудың негізгі тапсырмаларының бірі екендігі ... ... ... ... құрылымдық қалыптасуы
кезінде бірнеше сұрақтар туындап отырды, инновациялық өнім – ол әр ... ... ... ... Оған ... ... радикалды
өнім инновациясы; өндірістің жетілдірілу бұйымдары. Инновациялық белсенді
кәсіпорындар – технологиялық құбылыстар мен ... ... ... ... Олардың инновациялық белсенділік деңгейі жалпы
сандарына байланысты инновациялық ... ... ... арқылы
белгілі бола келіп, сонымен қатар, ... ... ... де ... Ал, инновациялық қызмет нәтижелерінің
көрсеткіштері – ... ... мен ... ... ... сипаттайтын көрсеткіш тізбесі. Осыған байланысты статистиканың
көрсеткіш екі тобы:
- жетілдірілген өнімнің үлес салмағы;
- ішкі және сыртқы нарықтағы өнімдердің жалпы ... ... мен ... ... ... ... өнімдер көлеміне қарай: технологиялық ... ... ... Өнеркәсіпте оның екі түрі бар, біріншісі-өнім
инновациясы, екіншісі-құбылыс инновациясы. ... ... өнім ... ... ... Өнім ... ол өнімдерді әзірлейді, ал,
құбылыс инновациясы технологиялық ... ... ... ... ... ... ... өндірістік әдістерді әзірлейді.
Құбылыс инновациясы өндіріс жабдықтарын; ұйымдастырудың жаңа әдістерін және
нәтижелерін пайдаланады.
Мемлекет инфляцияны ... ... іске ... үшін ... ... тұрақтандыру бағдарламасын мақсатты пайдалануды қолға алды.
Негізінен көптеген себептердің ... ... ... ... ... ... ... ақша-несие саясатының дұрыс жүруі, яғни айырбас
курсына қолайлы жағдай туғызуды қамтамасыз ету қажет болып ... ... ... баға ... ... ұзақ мерзімді мақсатпен
пысықталады. Инфляцияның бірінші реттегі тұрақты ... - ... ... ... ... баға, үнемі олардың
қызметтерінің өсімімен мінезделіп ... осы ... ... ... ... ... қатысты басқа да тауарларға бағаның төмендеуін
айтуға болады.
Экономикамыз нарықтық қатынастарға сай ... ... ... Бәсекелестік қабілеттілікті арттыруда бағдарламалар орындағанымен
экономикалық өрлеуге, өсімге ... ең ... ... ... қарқынын
бір қалыпты деңгейде ұстау міндеті әрқашанда тұру ... ... ... осы ... ... әр уақытта жүргізіліп отыруы тиіс [29].
Кесте – 7. 2009-2012 жылдар бойынша Қазақстан ... ... даму ... ... мен ... ... ... несие мөлшерінің |
|саны,бірлікпен ... |
| ... ... ... мерзімді |Ұзақ мерзімді |
| ... ... | | ... |36 |355 |369775 |608353 ... |35 |384 |508596 |975414 ... |34 |417 |869137 |1722953 ... |33 |322 |1256653 |3434345 ... с к е р т у – [27] ... ... ... ... ... ... ... банк жүйесі ТМД-і елдері арасында
дамуы жағынан айтарлықтай көрсеткішке ... Саны ... ... сапа жағынан дамуында ілгерілеушілік болды. 2008 жылы екінші
деңгейлі банктердің саны 37 болса, 2011 жылы ол 34 - ке ... ... ... саны 2008 жылмен салыстырғанда 2011 жылы 50-ге тарта ... ... ... қорлар нарықтық қатынастардағы
экономикаға өту кезінде 60-80 % тозушылықпен келді.
Келесі ... - ол ... ... ... Даму ... және 50 бәсекелес елдің қатарына кіру
және 2011 - 2013 ... ... ... ... ... ... ... шикізаттық бағыттан шегінуге себепкер
бола тұрып, сонымен бірге, ұзақ мерзімді ... ... ... экономикаға өтуге мүмкіндік жасауға негізделген.
Сонымен қатар, 2003-2015 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының
индустриалды-инновациялық стратегиясын дамыту ... ... және ... ... ... экономикалық бәсекелестік қабілетті арттыруды әрі
қарай дамытуға байланысты Дамыту институттарын бір ... ... ... компания ««Қазына» тұрақты дамыту қоры» Акционерлік қоғамы құрылды.
Ол Қазақстан ... ... ... 2006 жыл 16
наурыздағы № 65 ... сай ... АҚ ... ... ... ... АҚ, «Қазақстан
инвестициялық қоры» АҚ, «Ұлттық инновациялық қор» АҚ, ... ... ... ... ... ... ... АҚ,
«Шағын кәсіпкерлікті дамыту қоры»АҚ, ... ... АҚ, ... ... ... ... орталық» ЖШС
институттарының мемлекеттік пакет акциялары және «Казинвест» ЖШС-ң ... ... Бұл ... ... ...... ... корпоративті деңгейін арттыру; ... ... ... ... пен ... қозғалысын халықаралық арнаға
шығару.
Сонымен, «Қазына» АҚ-ы Қазақстан Республикасы Үкіметіне дамыту
институттарының ... ... ... ... ... ... ... ұлттық экономикалық
диверсификацияға жағдай ... ... ... Қоры ... ... жүйесін дамыту
бағдарламасы қазіргі кезеңде екі бағытта жүргізілуде:
1. Шағын Кәсіпкерлікті Дамыту Қорының үлестік қатысуымен ... ... ... ... ... 2007 жылдың 1-ші сәуіріне ШКДҚ-ның
қатысуымен 30 шағын несие ұйымдары құрылса, ШКДҚ-ның инвестициядағы
жиынтық мөлшері, яғни ... ... ... ... қоры 94,9 ... ... болды.
2. Баяндалған бағдарлама бойынша ШКДҚ-на қызмет етуші шағын ... ... ... ... және ... жеңілдікпен
іске асырды.Екінші деңгейдегі банктердің шағын бизнес субъектілерін
несиелеу бағдарламасы барысында ШКДҚ-ы ... (ШБС) ... ... ұсынды. 2007 жылдың 1сәуіріне ШКДҚ-ң кепілдігі негізінде
ШБС-не ұсынылған несие мөлшері 747,2 ... ... жоба саны ... жұмыс орны бірлік түрінде 297 болды. ШБС-не республикалық
бюджеттен ұсынылған қаржы көлемі 715,3 ... жоба саны ... ... орны ... – 8. Қазақстан Республикасындағы бизнес субъектілерінің дамуы
| |Жалпы тіркелген ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |111885 |24333 ... |120910 |39857 ... |190045 |196212 ... |208408 |288367 ... |247930 |861045 ... с к е р т у – [27] ... негізінде автор құрастырған ... ... ... ... ... кең ... бар болса, онда «Қазына» АҚ-ң кіретін дамыту институттарының
мүдделері қарастырылған. ... ... ...... бар жобалардың
қозғалысын қамтамасыз ету, шетел ... ... ... ... жаңа ... ... өркендеуіне көмек көрсету, соның ішінде,
өндіріс орындарының орнатылуын белгілеу, жергілікті мемлекет пен іскерлік
ортаның ... ... ... ... ... Үкіметінің 2007-2009
жылдарға арналған орта мерзімді бағдарламасында ... ... ... ... ... ... ... дамытуға кері әсер ететін жағдайларды болдырмау болса, сонымен
бірге, бизнес-климатты жақсарту мен шағын және орта бизнесті мемлекеттік
холдингтермен ... ... ... ... болды. Жұмыс топтарының
аталған әсері қоғамдастық өкілдерімен бірігіп ... ... ... ... ең ... ... үшін ... құралдардың бірі болып
табылды. Ассоциацияның өкілдері 2008 жыл 10 желтоқсан № 100-IV Қазақстан
Республикасы Заңы ... ... жаңа ... кодексіне де белсенді
қатысты. Аталған бағдарламада ... ұзақ ... ... жүйелі әрекеттерді қабылдауды басты назарға алған. Жаңа Салық
кодексінде көптеген жеңілдіктер мен ... алып ... да, ... экономиканың шикізаттық емес ... үшін ... ... ... ... ... ... жасау мақсатында жүйелі сипатта негізінен
төмендегіше әрекеттерді ... ... және орта ... ... байланысты мораторий қабылданды;
- экономиканы несиелеу бойынша ... ... ... ... ... қазақстандық бизнесті қолдау
үшін 4 млрд. АҚШ долл. бөлді;
- салықтық әкімшілікті қысқартатын және ... ... ... салықтарды барынша төмендететін жаңа ... ... ... ... ... жүргізу мақсатында әкімшілік реформалар
жүргізді;
- әкімшілік барерлер төмендетілді;
- бизнес мүдделеріне қатысты ассоциациялық кәсіпкерлікті қатыстырылды;
- ... ... ... дамыту үшін мемлекеттік сатып алу
ресурстарын пайдалану бойынша «Мемлекеттік ... алу ... ... ... ... ... ... және олардың қызметтері
ақпараттық және оқу-әдістемелік қамтамасыз етілді, сонымен қатар,
саяси еркіндік ... жылы 2005 - 2007 ... ... ... және орта ... ... ... бағдарламаның қызметі негізінен аяқталды.
Соның ішінде, «Мүлікті ... ... ... ... ... бірқатар заң актілері қабылданып жасақталды. Сондай-ақ, салық
салу, лицензиялау, ... ... ... ... ... ... ... толықтырулар мен өзгертулер енгізілді. ... және ... ... ... ... болатын жеті әлеуметтік
кәсіпкерлік корпорациялар қызмет етуде.
Шағын және орта ... ... мен ... ... ... ... ... диверсификациялау құбылысында
2007 жылдың қазан айында мемлекеттің қатысуымен акционерлік ... ... мен ... емес ... ... емес
аутсорсингі бойынша коммиссиясы құрылды.
Сонымен, шағын және орта бизнесті дамытуға ... ... ... ие ... жылдары жалпы Қазақстан өзінің тұрақты экономикалық өсім
қарқынын сақтап қалды. Арнайы сарапшылардың болжамдарына сүйенсек, ... ... ... ... ескергенде, экономиканың
шынайы өсімі өткен жылдармен салыстырғанда 8,7%-ды ... ... ... ЖІӨ тұрғындардың жан басына шаққанда 6 мың.долл. жеткен болса,
сатып алушылардың қабілеттілігі бойынша 10 658 ... ... Әлем ... ... 20 ... ... қосты, сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... 10
елдерінің қатарына кіргізді. Бұл рейтинг Еуроодақтастық ... орын ... ... ... 2007 ... ... 18,8%-да болып,
2007-2009 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық дамытудың орта ... ... ... ... ... асып кетті.
Сонымен қатар, экономиканы диверсификациялау бойынша мемлекеттік саясатты
дамытуда кемшіліктер де байқалды. 2007-2008 жылдардағы ... ... ... өндірудің ұлғаюымен және көмірсутегінің бағасының әлемдік
деңгейде көтерілу есебінен болды. Жалпы ... ... ... осы
жылдарда шикізаттық ... ... ... ... ... деңгеймен ерекшеленіп, сонымен бірге, өндіріс пен
ғылым ... ... ... ... осыған байланысты 2003 жылдың мамыр айында-ақ,
«Қазақстан Республикасының индустриалды-инновациялық ... ... ... ... ... ... ... экономиканы
инновациялық дамыту Қазақстан үшін экономика салаларын диверсификациялау
құралы ... ... бір ... ... бағыттан қол үзіп және оны
сервисті-технологиялық перспективалы экономикаға дайындау болатын. ... жету ... ... ... ... ... тиіс ... Ол
үшін өндіруші және өңдеуші өнеркәсіпті көтеру қажеттілігі туындады.
|3 ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ... |
|ЕТУДЕГІ МЕМЛЕКЕТТІК САЯСАТТЫҢ РӨЛІН АРТТЫРУ ... ... ... ... ... қамтамасыз |
|етудегі мемлекеттің рөлін күшейту ... ... ... Назарбаев биылғы Қазақстан халқына Жолдауында «Біздің
ұлттық экономикамыздың бәсекеге қабілеттігіне оны әлемдік ... ... ғана қол ... ... атап ... ... жаһандық ықпалдастыққа жақындап келе жатқанын айқындады.
Өткен ... ... ... ... ... отырып, сөз жоқ,
елдің әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... жолдарында өтпелі кезеңнің бұрынғы жүйесін сапалы жағынан жаңа
экономикалық жүйеге ауыстыруға бағытталған реформалардың үш маңызды ... ... ... ... ... ұстанған, елдің экономикалық
тынысын нақты сезінетін және ... ... ... ... аңғарған
Президент Н.Назарбаев дамудың жаңа кезеңіне арналған бірқатар маңызды
міндеттерді-экономикалық өсу ... ... жаңа ... алға ... ... бірінші және ең маңызды кезеңінің
экономикалық жүйені, өндірістік қатынастарды ... ... ... ... ... ... ... нарықтық экономикаға
айналды.
Қазақстан экономикасы әлеуметі жағынан өзін-өзі қамтамасыз ете алатын
болғанымен, ол ... ... жүйе ... Бұл жәйт ... ... ... етті. Дағдарыс қисыны бойынша рыноқ қажет еткен өндіріс ... ... ... ... ... артта қалған, тиімсіз
өндірістер ығыстырылып шығарылуы керек. Алайда, бұл міндеттерді шешу ... ... аса қиын ... Қазақстан экономикасы
мемлекеттік бюджет пен ірі кәсіпорындарды қаржылық қолдау үшін ... ... ... етті.
Бүгінде Қазақстан дүние жүзінде әлемдегі ірі өндірушілердің біріне
айналды және әлемдік рынокта маңызда орын ... 27 ... ... ... ... 10 ... қатарына кіреді. Мемлекеттің таяудағы 10 жылға
арналған сратегиялық міндеттерінде ... ... ... барынша пайдалану қажеттігі міндеттелген. Бұл арада әңгіме
табиғат байлығы мен ... ... қоры ... ... ... Қазақстан
олардың кейбірінің абсолюттік қоры бойынша да, өндіру бойынша да, ... ... жан ... ... дүниежүзінде бірінші орынға ие.
Қазақстанның өзара қатынастардың жаңа класына кіру шарттары айтарлықтай
қатаң. Егер республиканың ... ... ... жол ашық ... дайын
өнімдер рыногына кіруіне жоғары баж салықтарынан, инфрақұрылымдары дамыған
қуатты трансұлттық ... ... ... бар. ... байланысты
Қазақстан өзінің жаңа Индустриялық-инновациялық ... ... ... және аса ... ... ... болады. Қазақстанда жоғары
сапалы болат пен арнаулы қорытпалардың қуатты саласын құру индустриялық-
инновациялық дамудың басым бағыттарының бірі бола ... ... ... жаңа ... пайда болуына қарамастан, әлемде болаттың
беріктігі жоғары тат баспайтын, ... ... ... ... ... ... жаңа түрлері жасалуда. Халықаралық ұйымдардың
болжамына қарағанда, таяудағы жылдары болат өнімдерін тұтыну арта ... есеп ... ... Қазақстан әлемдік болат рейтингінде қазіргіден
10-15 пункт жоғарылай алады.
Әр елдің ... ... ... ... ... ... төрт негізгі факторға негізделген болса, соның біріншісі адамдар,
яғни ... ... ол – ... ... түрінде көрінсе, екіншісі –
еңбек салымы, үшіншісі – ... ... ...... ... ... экономиканы дамытуда негізгі болып табылса, келесі фактор
табиғи ресурстар. Олар жер, су, ... ... газ және тағы да ... ... ... ... елдің қанша бай табиғи ресурстарының
артықшылығы бола ... да, ... ... ... сай, ... ... технологияның дамуының болғаны дұрыс, оны ... ... де ... ... дамытудың қозғаушы факторы капитал
негізінен түсім әкеледі. Әр елде бизнестің дамуына ... ... ... ... ... ... маңызды болып табылады.
Мәселен, оларға жолдар, көпірлер, білім мен денсаулықты дамыту әрекеттері
жатады.
Қоғамның ... және ... даму ... ... ... ... ... екені бәрімізге белгілі. Өз
кезінде австриялық ... ... ... ... индустриялық дамудың
циклдық үлгісін ұсынған, әрбір циклдың ұзақтығы оның пікірінше 50-60 жыл
құрайды ... ... ... ... ... ... сөйтіп сол қоғамдағы жаңа өндірістік-экономикалық ортаның
пайда болуын дәлелдейді.
Француз ғалымы Эминэльдің пікірі бойынша техникалық ... ... ... ... ... ... сонымен бірге олардың
мазмұнын да өзгертіп отырады, экономикалық билік ірі корпорациялардың, ... та ... ... ... ... Ал, ... ... тұңғыш рет американ социологы Даниель Белл әзірлеген. Онда
индустрияландыру үрдістерін толық аяқтағаннан ... ... ... ... ... ... да, ол ... қоғамның бес
белгісімен анықталады:
1. экономиканың ... ... ... ... ... бет ... ... жалпы санында білікті мамандар мен техниктер үлесінің
артуы;
3. теориялық ... ... ... ... ... ... ... бейімделуі;
5. қоғамның жаңа «санаткерлік технология» үрдісін дамытуға бет бұруы.
Кеңестер Одағындағы индустрияландырудың тарихи-теориялық ... ... ... ... ... ... дамуы
салдарынан индустрияландыру шараларын кеңінен ... ... ... ... ... ... ... мен қызметтер өндіру үдерісі
толымсыз сипат алып, әлемнің барлық елдері ... ... ... капиталы трансұлттық сипатқа ие бола бастады.
Дамушы елдер үшін бұл өзгерістердің маңызы аса зор. ... және ... ... ... ... шикізат жеткізуге, ал орталық оны өңдеп,
шетке қайта жеткізуге ... ... ... ... ... ... ... дамушы елдер өндірістік үдеріс
тізбегіне тартылып, қосылған құны барынша төмен ... ... ... ... ... ... ... болды.
Осылайша, жаңа ғаламдық экономикалық жағдайды қалыптастыратын әлемдік
экономикадағы басым үрдістерді төмендегіше саралауға болады:
• дамыған елдерде ... ... ... өту;
- жаһандану;
- экономиканы ырықтандыру;
- жаһандық бәсекенің артуы және ... ... ... ғасырдың
соңғы ширегінде экономикалық дамыған елдер индустриялық даму сатысынан аса
жоғары сервистік-технологиялық экономикаға ... Бұл ... ЖІӨ ... ... ... секторында қалыптасады. Мұндай қызметтердің айқын
байқалатын ... және ... ... ... ... елдерде зияткерлік ресурстар және қаржы капиталы
шоғырланған, ал индустриялық өндіріс, әсіресе еңбекті көп ... ... ... әлемнің экономикалық даму тұрғысынан ... ... ... ... ... ... ... дамуы елдің экономикалық
әлеуетінің бәсекелі басымдықтарымен қатар нарыққа бейімделудің ... ... ... ... де ... ... емес ... жекелеген салаларында, оның ішінде ... ... ... және ... ... экономиканың нақты
секторы салаларының шикізат экспорты жағына қарай тепе-теңсіздігі шиеленісе
түсті.
Қазақстанның әлемдік шаруашылық жүйесіне белсенді кіруін әлемдік ... ... ... ... тар ... ... әлемдік
тауар нарықтарынан алшақтығы тежейді, бұл бірінші ... ... ... ... ... ... ... шиеленісе түседі.
Әлемдік тәжірибеге сай, ұзақ мерзімді және тұрақты ... ... ... және отандық технологиялық жетістіктерге сәйкес келетін
индустриялды-инновациялық даму стратегиясын таңдау арқылы қол жеткізуге
болады. ... ... ... ... ЖІӨ-нің көп бөлігі қызмет көрсету,
жоғары технологиялар, білім, байланыс және ... ... ... ... ... ... ... мен
бағытын анықтайтын негізгі құжат болып ... Онда кен ... ... ... ... ... ... бірі – экономикалық өсуді
ЖІӨ-нің құрамындағы шикізат үлесін кемітіп, біртіндеп ғылыми ... ... ... ... үлесін арттыру арқылы қамтамасыз ету болып
табылды.
Қазақстанның нарықтық экономикасы бар ел ретінде ...... мен оның ... ... ... және ... ... өтуге жағдай туғызуға бағытталған ҚР-ның 2003-
2015 жылдарға арналған индустриялды-инновациялық даму ... ... ... Оның ... ... ... отын-
энергетикалық кешені, тау-кен өндіру және металлургиялық өнеркәсібі
саласындағы, ауылшаруашылық және ... ... ... өндіру және
сақтау салаларындағы инновациялық жобаларды игерумен байланысты болып
табылады ... ... ... (2003-2005 жылдар)
жүзеге асырылуы заңдық актілерге өзгерістер енгізумен басталды. Нәтижесінде
жобалардың бастапқы кезеңінде мемлекеттің қатысуы, инновациямен айналысатын
компанияларға ... ... ... даму ... ... Сонымен қатар білім және ... ... ... және ... ... жүргізілді. Бірінші кезеңде
инновациялық қызметтің екі деңгейлі инфрақұрылымын құру басталған. Ұлттық
және ... ... ... ... және ... ... бар қаржылық инфрақұрылымдарының құрылуымен толықтырылды.
Екінші кезең (2006-2010 жылдар) «индустриялдық ... ... ... ... ... ... арттыру
үрдісі басталды. Осының нәтижесінде өңдеу және ғылыми сыйымды ... ... ... тиіс. Кәсіпорындардың инфрақұрылымдық қызметі
әлемдік нарыққа шығу үшін шикізаттық емес ... ... ... ... ... екінші кезеңінде 2006-2008 жылдарға арналған ҚР Үкіметінің
бағдарламасына сәйкес мұнай-химия кластерін ... ... ... ... мен ... ... өңдеу саласының
индустриялды зонасын ... ... ... ... ... ... секторы
тауарларының экспорты 2010 жылы 1,7 есе ... ал оның ... ... ... құру және ... ... ұлғаюы нәтижесінде 6,7%
өсуге ... Бұл ... ... ... ... жасау, тоқыма
өнеркәсібінде және басқа салаларда онға жуық ... ... ... тигізеді.
Осылайша, үдемелі экономикалық өсу Стратегияның 2011-2015 жылдарға
арналған ғылыми сыйымды тауарлардың үлесі жоғары және ... ... ... ... ... «инновациялық-технологиялық»
үшінші кезеңінің құрылымдық ... ... ... ... ... береді. Экономика салаларының құрылымында жоғары үлесті
сәйкессіздіктің сақталуына ... ... алға ... ... ... ... Бұл ... шеңберінде басым
бағытты жобаларды игеруге байланысты шараларды жүзеге асыруға және жаңа
жобаларды жасап ... ... ... ... ... инновациялық
жобаларды жасап шығарудың және ... ... ... ... ... және ... ... нәтижелері болып табылады.
Қазіргі әлемдік ... даму ... ... қауіпсіздік технологиясы, бағдарламалық ... ... ... ... ... ... сапалы кремний
өндірісін ұйымдастыру, жаңа материалдар және нанотехнология сияқты басты
бағыттарды дамытуға қолайлы ... ... ... ... ... ... экономикамыздың жаңа артықшылықтар саласына кіруіне және
бәсекеге қабілеттілігінің ... ... ... Халықаралық
технологиялар трансферттеріне және ... ... ... жобаларға
негізделген «Технологиялық алға басу» стратегиясын ... ... ... ... ... ... ... қатарына қосылуына негіз ... ... ... асуы ... ... және ... ... басқару әдістерімен анықталады.
Сондықтан, осы үрдістерде стратегиялық басқарудың методологиялық мәселелері
маңызды болып табылады. Сонымен ... ... ... ... практикасына сәйкес корпорация және бизнес бірліктер деңгейіндегі
стратегиялық ... ... және ... асыру мәселелері басым болып отыр.
Батыс компанияларында қолданыста жүрген моделдер менеджменттің ... ... ... ... стратегиялық сараптама, стратегияны
жасау және жүзеге асыру [7].
Ең бірінші сатыда Миссия, ... ... және ... ... бағыттары
құрылады. «Миссия» - терминологияда компанияның стратегиялық басқаруына
жататын және оның ... ... ... ұғым ... ... отырған моделге сәйкес макро деңгейдегі «Миссия» термині әлемдік
нарықта ұлттық өндіріс ... тек ... ... ... ... ... ... құны жоғары, ғылыми сыйымды, жоғары технологиялы,
«интеллектуалды» тауарларды ... ... ... ... ұғымын
білдіреді. Технология трансформациясында және өндірісті жаңашылдандыруда
елдің Үкіметі басты рольде болып табылады. Бұл ... ... ... елді
дамытудың катализаторы және «технологиялық» менеджері ретіндегі миссиясын
атқарады.
Қорытындылай келе, индустриялды-инновациялық даму стратегиясының жүзеге
асырылуын басқару үрдісінде жаңа ... шешу ... ... ... ... оны ... этапында қайта қарастыруы мүмкін. «Болжау» – бұл
ел ... даму ... және оның ... ... ... ... және ... нарықта алатын орнын анықтайтын
ұғым болып ... ... ... ... ... «Болжауына»
байланысты «көшбасшы» немесе «Технологиялық алға басу» Стратегиясын жүзеге
асыруы қажет. Сонымен, ары қарай, «Болжау» дамудың ... ... ... ... ... нәтижесінде қол жеткізілетін мақсаттарын
анықтайды. Ішкі ресурстарымызды және ... ... ... ... ... экономикалық, ғылыми-технологиялық және өнеркәсіптік
әлеуетін ... ... ... 21 жыл ... әлем ... Тәуелсіздігін енді ғана жариялаған
Қазақстан Республикасын былай қойғанда,  қазақ деген халықтың бар-жоғын әлі
танып-білмейтін еді. ... әлем ... ... дүниежүзі мойындаған
Қазақстанның 21 жыл бұрынғы жағдайы дәл осындай болады деп ... ... да, қиын еді. ... бұл – ... куә ... ақиқат дүние. Содан
бері 21 жылда ұланғайыр ұлы табыстарға қол ... ...... ... қатар Президент ел дамуының берік іргетасы қаланып,
Ата заңымыз қабылданғанын, жаңа ... жүйе ... ... – 2030» ... ... айқындалып, Тәуелсіздіктің төл
перзенті – барша ... ... ... ... тоқталды.
«Осылайша, Қазақстан қазір жаңғыру кезеңін артқа тастап, жаңа кезеңге аяқ
басты. Дәл осы белес жаңа замандағы жаңа ... ... ... ... салтанатты жиынды ашып сөз сөйлеген Нұрсұлтан Әбішұлы. ... ... ... елдіктің ендігі міндеті егемендік жылдары қол жеткізгеннің
барлығын сақтап, ХХІ ... ... ... ... ... ... Демек,
басты мақсат – 2050 жылға қарай ... ... ... ... жалпыға ортақ еңбектің ... ... ... ... Ал ... ... не, сонда? Мұны Елбасының сөзімен сабақтасақ, мықты
мемлекет экономикалық жедел өсу ... ... ету үшін аса ... Мықты мемлекет күнкөріс саясатымен емес, жоспарлау саясатымен, ұзақ
мерзімді ... және ... ... ... ... дәл ... ... күні қарсаңында, қымбатты менің отандастарым, сіздерге
жаңа Жолдау  ұсынып отырмын. Бұл – еліміздің даму перспективаларына жасаған
өзіндік пайымдауым. Бұл – жаңа ... ... – деп ... өз сөзін
Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы. 
Қазақстанның қазіргі жетістігінің асқары да, бастауы да осыдан 15 жыл
бұрын айқындалған ... – 2030» ... еді. Сол ... ... өз ... ... ... да мүмкін болмайтын.
Ілгерідегі осындай жағдайларды еске ала ... ... ... ... ... ... ... қамтылып, мерзімінен бұрын орындалған
дүниелерге де тоқталды. 
«Елбасы тоқталған екінші басымдық – ішкі саяси тұрақтылық пен ... Бұл ... ... ... саясатын нығайтып қана қоймай,
әлемдік қауымдастыққа үлгі ел ретінде саналатыны да ... ... ... мәдениетаралық және конфессияаралық ... ... ... ... Әлемдік және  дәстүрлі діндердің алғашқы төрт
съезі  нақ ... ... ... «Қазақстан – 2030» стратегиясында  басты
назар экономикалық өсуге аударылған болатын. Нәтижесінде, 15 жыл ішінде
ұлттық ... ... 1997  ... 1,7 ... теңгеден 2011 жылы  28
триллион теңгеге  өсті. Елдің ЖІӨ  16  еседен ... ...  1999 ... ... ... жыл сайынғы  өсуі  7,6%-ды құрап,  ... ... ... ... Жан ... шаққанда ЖІӨ 1998 жылғы 1500
доллардан 2012 жылы 12 мың ... ... 7 ... ... ... тағы бір ... – ел ... денсаулығы, білімі мен
әл-ауқатын арттыру ... ... да ... ... ... ... түседі. Мәселен, орташа  айлық жалақы 9,3  есе ... ... ... ... 10 есе ұлғайды.  Халықтың нақтылы ақшалай
кірістері  16  есе өскен. Соңғы 15 жылда ... ... 14 ... ... адамға дейінгі өсімі де соның айғағы. 
Қазақстан жаһандық энергетикалық қауіпсіздіктің басты ... ... ... ... мен ... ... деңгейдегі аса ірі қорларын
иеленетін біздің еліміз өзінің энергетикалық ... ... ... пен ... пайдалы халықаралық ынтымақтастық саясатынан бір қадам
да кейін шегінбейтін болады», –деп пайымдады Президент. Алтыншы сын-қатер –
табиғи ресурстардың ... ... өз ... байлықтарымызға деген
көзқарасымызды ой елегінен өткізудің принципті маңызы бар. Біз ... ... ... құя ... ... ... басқаруды, ең бастысы,
еліміздің табиғи байлығын орнықты экономикалық өсуге барынша ... ... ... не болып жатқанын біздің бәріміз көріп отырмыз. Бұл дағдарыстың
жаңа ... ... ... ... әлі ... ... отырған 2007-2009
жылдардағы дағдарыстың жалғасы. Жаһандық экономикалық жүйе ... ... ... іркіліске ұшыратып, атап ... ... ... құлдырауын туғызуы мүмкін. Біз үшін мұндай көрініс аса
тиімді бола қоймайды. ЕО мен ... ... ... ... елдердің
шикізат ресурстарына қажеттілігін төмендетуге әкелуі мүмкін. Валюталық
резервтердің қысқаруы валюталық бағамдар  мен инфляцияның қысымын ... ... ... ... кері әсер етуі ... Осыған
байланысты біз халықаралық ахуал дамуының кез ... ... ... болу үшін биліктің барлық тармақтарының, ... пен ... ... және ... ... тұжырымдауға тиіспіз»,
– деп түйіндеді Мемлекет басшысы. 
Қазақстан 2050 жылға қарай әлемнің ең ... 30 ... ... отыруы
тиіс. Сөйтіп, жаһандық сыни-қатерлердің жай-жапсарына көз жүгірткен ... бұны ... ... да ... сын ... аңғартты. Ал ондай
қатерге төтеп беруге 2030 Стратегиясының аясы жеткілікті емес. Яғни, Қазақ
елі ендігі елдік ... ... ... ... ... көкжиегін
кеңейтіп, кезекті дүниетанымдық серпілісті жасауы аса маңызды. Оның үстіне
15 жыл бұрынғы «Қазақстан – 2030» ... ... ... үшін ... ... ... айтқандай, барлық базалық өлшемін де
мерзімінен бұрын тауысқан. Ақыр аяғы ... ... жаңа ... ... тұр. ... ... – 2050» стратегиясын қабылдаудың
маңызы зор болмақ. «2050 жыл – жай ... дата ... Бұл – ... ... бағдар ұстап отырған нақты мерзім. БҰҰ-да 2050 жылға дейінгі
өркениеттер ... ... ... ... 2050 ... ... баяндаманы Дүниежүзілік азық-түлік ұйымы жариялады. Қазір
елдердің ... ... ұзақ ... ... ... қабылдауда.
Қытай өзі үшін дәл осындай стратегиялық жоспарлау көкжиегін айқындап алды.
Ірі трансұлттық компаниялардың өзі ... ... ... даму стратегияларын
әзірлеуде», – деді Н.Назарбаев. Бұл ретте межеленген бағдарға тоқтала келе
Елбасы «Қазақстан – 2050» ...... – 2030» ... ... ... дамуы екеніне мән берді. «Біз кімбіз, қайда
барамыз және 2050 ... ... ... болғымыз келеді?» деген сұрақтарға
жауап – осы. Жас ... нақ ... ... ... сенімдімін. Осыған
орай,  ұлттың 2050 жылға дейінгі жаңа саяси бағытының жобасын ұсынамын», –
деді ... ... ... ... ... Қазақстан 2050 жылға қарай
әлемнің ең дамыған 30 ... ... ... ... ... айтты.
Мемлекет басшысының сөзіне қарағанда, дамушы елдер арасында дәл ... ... ... ... ... ... 2050 жылға дейін кезең-
кезеңмен бірқатар міндеттерді шешу принципті маңызды екенін ... ... ... ... макроэкономикалық саясатын жаңғырту, салық
саясатын жетілдіру, ақша-кредит саясаты,  мемлекеттік және сыртқы қарызды
басқару саясаты секілді ... бар. Бұл ... ... жаңа ... ... ... алуға тиіс екенін алға тартады. «Бұл үшін ... ... ... ... ... ... ішінде білім беруге,
өзін, өз отбасын, қызметкерлерін медициналық сақтандыруға қаражат салатын
азаматтар мен ... ... ... ... ... ... әзірлеу қажет», – деді Елбасы. 
«Егер ұлтымыз шикізат ресурстарынан түсетін кірістерді 35 ... ... ... бұған бүгіннен бастап дайындалу керек. Бізге арнайы
стратегия әзірлеу – барлық ірі корпорациялар мен концерндер ... ... ... жылдарға барша жұмысты бөліп жоспарлау үшін
басымдықтарды, серіктестерді айқындап алу ... –  деді ... ... «Бұл – ... төл ... ... ... Қашаған бойынша
келіссөздер мен дайындықты біз осыдан 20 жыл бұрын ... ... ... тек қазір ғана алуға кірістік», – деп атап өтті. Бұл ... ... ұлт ... мен мемлекет қауіпсіздігі ... ... ... ... құру ... ... ... резервтің ел энергетикалық қауіпсіздігінің іргетасы
болатынын айтты. Осылайша, мемлекет ықтимал ... ... тағы бір ... шебін құратын болады. 
3.2Қазақстан жағдайында шетелдiк макроэкономикалық реттеу тәжiрибесiн
пайдалану мәселелерi
Біз ... ... ... ... назардан шығармастан,
нысаналы әрі шабытты жұмыс істеуіміз керек:
• Мемлекеттілікті одан әрі ... және ... ... ... ... Ұлттық экономиканың жетекші күші - кәсіпкерлікке жан-жақты қолдау
көрсету.
Мемлекеттік және нарықтық басқарудағы ... ... ... қорытындылау келесі мәселерді қойып отыр: бұл ... ... ... ... қолайлы және оны енгізуге бола ма, әлде
нарыққа өту кезінде Еліміздің бірқатар экономика ... үшін ... ... ... ... ... ... басқарудың әкішілік және нарықтық мезанизмін қолдануды, өтпелі
кезеңнің экономикасын жасауды бекер тілге тиек етіп ... жоқ. Бұл ... ... ... аталмыш проблемалардың теериясын анықтап енгізуге
байланысты туындап отыр. Осы ... ... ... ... ... шаруашылық моделдерін өзгертуде және экономикалық жаңартуда қандай жол
тиімді – эволюциялық па, ... ... ... ... ... ұлғайту және нарық инфроқұрылымын дамытуда
әкімшілік шешімдер ... ... ... ...... ... ... арқылы іске аса ма?
- жалпы экономикалық бағыт пен макроэкономикалық ... ... ... ... функциялары мен ролі қалай өзгереді?
- экономиканы мемлекеттік реттеу шаралары қандай ... ... және ... іске ... ... ... ... реттеу механизмдерінің басыңқылығы мен құрамы әр
кезеңде қандай себептерге байланысты өзгеріп отырады?
- ... ... ... ... не ... ... ... ауыстыру
мақсатында міндетті түрде және жаппай жекешелендіру ме, жоқ ... өз ... мен ... ... және орта ... ... ... ма?
- макроэкономикалық реттеуде салалық және аймақтық мүдделері ... ... ... ... ... және ... ... қандай ғылыми негізде
үйлестіріледі?
Әлеуметтік –экономикалық даму жоспарының қажеттілігі сөзсіз ... ... ... және ... ... ... ... мәнінен айырылуы қажет және ұсыныстық – реттеушілік,
мемлекеттік және жеке меншікке ... ... ... жүргізуді
ынталандыру ролдерін атқаруы тиіс.
Бұл жердегі ең маңызды мәселе мақсатқа жету, жеке және ... ... ... ... ... ... аумақтар) сол сияқты соңғының орындалуы қажет. Өйткені ЖҰӨ
экономиканың денсаулығы, ал осы жылда ... өнім ... ... ... ... Бұл ... «қозғалысын» жоспардың орындалуы мен
шаруашылық субъектілерінің байланысы ... ... ... ... үшін ... ... ... көптеген байланыс сызықтары
көрсетілген (4-сурет). Бұл схема бір жағынан ... және ... ... екінші жағынан мемлекеттік және экономиканы нарықтық
реттеуі көрсетеді.
Е с к е р т у – [16] ... ... ... ... 4. ... және экономиканы нарықтық реттеу құрылымы.
Шетел елдерде нарықтық экономикасымен қоса кәсіпорын және фирмалардың
жоспары ... роль ... ... ... ... ... ... өндіріс сфераларын жеңілдікпен ... және ... ... ... ... ... бақылау функцияларын
күшейту тәжірибесін қолданған жөн. Өйткені ... үш жыл ... ... ... ... ... және ... салуда барлық
жеңілдіктерді алып тастау ... ... ... ал ... ... коммерциялық делдалдық жүйеге «қызмет көрсетуге», басқаша айтқанда
тауар айналымына жұмсалады. Осындай саясаттың кері әсері әлі де ... ... әлі де бұл ... ... ... және жеке
тұлғалардығ өндірістік қызметпен айналысуға ынталарын жоятын қатал жүйе
талдауда.
1992 жылдан ... ҚР ... ... ... ... ... мемлекет тарапынан қолдау туралы жарлықтар мен ... ... ... баға ... ... үлкен қызығушылық көрсетуде. Ауыл
шаруашылық өнімдерінің бағасын реттеу, саланың бірінші буынына табыс және
пайда сомасының ... ... ... ... ... беру ... ... мемлекеттердің тәжірибесі көрсеткендей дағдарыс жағдайынан
шығу жолында үкімет баға белгілеу мен баға деңгейіне әсіресе ... ... ... ... ... біз ... және өндіріс құралдары мен
тұтыну ... ... ... ... бағалардың толық
ырықтандырылуы, сондай-ақ ауыл ... ... ... ... даму үшін қажетті дотацияларды бөлмеу жолымен келе жатырмыз. Мұндай
көзқарас ... ... ... ... ... ... аграрлы
секторының өнімдеріне баға белгілеу және баға ... ... ... тыс ... ... ... ... дегенiмiз қазiргi ұрпақтың қажеттiлiктерiн
қанағаттандыратын және ... ... өз ... ... қатер төндiрмейтiн даму болып табылады.
      Қазақстан Республикасы үшiн орнықты ... көшу аса ... ... ... ресурстарды пайдалану есебiнен экономиканың өсуi тек
белгiлi бiр кезеңде ғана ... ... ... ... өсiм мен даму
неғұрлым озық тетiктердi талап етедi.
Орнықты даму ... 2030 ... ... қол ... үшiн ... Орнықты даму
қағидаты Президенттiң 2006 жылғы 1 наурыздағы Қазақстан халқына ... ... ... ... ... қабiлеттi 50 елдiң
қатарына кiру стратегиясының негiзiнде де ... ... ... ... жылдарға арналған орнықты дамуға
көшуiнiң осы тұжырымдамасы ел өмiрiнiң барлық салаларында орнықтылыққа қол
жеткiзу қағидаттарының ... ... ... мен ... ... Ол үшiн дамудың экономикалық, ... және ... ... ... және ... ... өмiр
сүру сапасын арттыруға бағытталған бiртұтас процесс ретiнде қарастырылуы
қажет.
      Қазақстан ... ... ... ... ... XXI ғасырға арналған күн тәртiбiнде (Рио-де-Жанейро, 1992 жыл) және
Мыңжылдық саммитi (Нью-Йорк, 2000 жыл) мен Орнықты даму ... ... (2002 жыл, ... декларацияларында қойылған мiндеттердi
орындау жөнiнде ... ... ... ... ... қол жеткiзу бағытында бiрқатар шаралар қабылдады.
      Қазақстан БҰҰ-ның Орнықты даму жөнiндегi комиссиясының, "Еуропа үшiн
қоршаған орта" және ... үшiн ... орта мен ... ... ... даму үшiн Дүниежүзiлiк кәсiпкерлер кеңесi өңiрлiк
еуразиялық желiсiнiң мүшесi және белсендi қатысушысы болып табылады.
      ... 2030 ... ... ... ... ... 2010 ... дейiнгi стратегиялық жоспары, Қазақстан
Республикасының 2015 жылға ... ... ... ... ... жылдарға дейiнгi
экологиялық қауiпсiздiгi тұжырымдамасы, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының орнықты даму жөнiндегi кеңесi және ... ... ... АҚ ... ... ... ... ықтимал қатерлер шикiзат
секторына елеулi тәуелдiлiк, жекелеген салалардың Дүниежүзiлiк ... (ДСҰ) ... ... деңгейiнiң төмендiгi, сыртқы қарыздың өсуi,
"көлеңке экономика" проблемалары болып табылады.
Қазақстан өңiрлерiнiң экономикалық және әлеуметтiк ... ... бар. ... жағдай мен халықтың денсаулығының
жай-күйiнде проблемалар бар, ... оның ... ... ... деңгейiнiң жеткiлiксiздiгi орын алуда
      Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... өндiрумен салыстырғанда оларды
тепе-тең тұтынбау жағдайындағы тарихи қалыптасқан теңгерiмсiздiк ... ... ... ... ... энергетикалық пайдалы
құндылық - гигаватпен (ГВт) ... ... ... ... ... ... негiздесе, онда қазiргi ысырапты бағалау мүмкiн болады.
      Сонымен, 2005 жылы 29,4 ГВт ... ... ... ... ... ... тұтастай алғанда 94,85 ГВт мөлшерiнде ресурстар тұтынылды.
Бұл - жыл бойы елiмiздiң 65,45 ГВт қуатының ... ... ... немесе
жеткiлiксiз пайдаланылды деген сөз. Бұл Қазақстан ... ... ... көрсеткiшi (РПТ) салыстырмалы түрде төмен
екендiгiн көрсетедi, ол қазiргi кезде 31 пайызға тең (1-сурет). Бұл орташа
әлемдiк ... ... ол 24 ... тең, ... әлемнiң технологиялық
жағынан неғұрлым дамыған елдерiнен: Жапониядан - 36%, ... - ... - 33 % кем. ... ... РПТ көрсеткiшi 36%-ға жеттi, ол
әлемдiк аренада бәсекеге қабiлеттiлiктiң жоғары деңгейiн қамтамасыз ... ... ... ... негiзгi өлшемi болып табылатын
өмiр сүру сапасы деңгейi бойынша да әлемнiң неғұрлым дамыған ... ... ... ... ... бәсекеге қабiлеттi елдердiң қатарынан
тұрақты орын алу үшiн Қазақстан 2013 ... 2018 ... ... кезеңде
мынадай параметрлерге сәйкес келуге тиiс екенiн көрсетедi:
-РПТ - кемiнде 43 %,
- ... ... ... - ... 246,86 ... жылдық жиынтық өнiм - кемiнде 113,1 ГВт.
Болжамға сәйкес, осы кезеңде дәл ... ... ... ... ... елу ел ... ... болады.
53%-ға тең РПТ кезiнде»орнықты даму» траекториясына шығу ... ... ... ... ... емес, неғұрлым тиiмдi,
"озыңқы" технологиялар есебiнен экономиканың өсуi қамтамасыз етiледi.
       Экономикалық өсiм процесiнде ... ... ... ... ... ... ... қажет. Ол үшiн 2024 жылға
қарай экологиялық орнықтылық индексiн ең кем ... ... ең ... - 88 ... ... ... ... арқылы өмiр сүру сапасының көрсеткiштерiн ең жоғары әлемдiк
көрсеткiштерге жақындатып, айтарлықтай жақсарту қамтамасыз ... ... - 9. ... Республикасының орнықты дамуға көшуiн бағалаудың
бекітілген өлшемдері
|№ |Интегралды өлшеуiштер |2007 ж |2009 ж |2012 ж |2018 ж |2024 ж ... ... ... |15,05 |15,66 |16,13 |17,13 |18,18 ... |Өмiр сүрудiңорташа ұзақтығы, |65,91 |67,87 |68,89 |70,99 |73,14 |
| |жыл | | | | | ... |Өмiр ... ... |0,66 |0,68 |0,69 |0,70 |0,73 |
| ... ... | | | | | ... ... адамның орташа өмiр сүру|11,47 |10,00 |9,3 |8,5 |7,5 |
| ... ер ... ... | | | | |
| |өмiр сүру ... асуы, | | | | | |
| |жыл | | | | | ... ... ... ... |130,45 |154,86 |264,86 |468,38 |
| |ГВт | | | | | ... ... ... ... |29,40 |43,05 |57,30 |113,10 |248,24 |
| ... ГВт | | | | | ... ... ысырабы, ГВт |65,45 |87,40 |97,56 |151,77 |220,14 ... ... ... |0,31 |0,33 |0,37 |0,43 |0,53 |
| ... РПТ | | | | | ... ... ... ... |0,91 |0,95 |0,99 |0,93 |0,95 |
| ... | | | | | ... ... |1,95 |2,75 |3,55 |6,6 |13,65 ... ... |1,17 |1,78 |2,43 |4,35 |9,49 ... ... |63 |68 |73 |75 |88 |
| ... балл | | | | | ... с к е р т у – [27] ... ... ... ... ... ... көшу ... ... ... үшiн орнықты дамуға көшу кезең-кезеңiмен
жүзеге асырылатын болады. Ол үшiн орнықты ... әр ... ... өлшемдер анықталады (9-кесте).
Дайындық кезеңi (2007-2009 жылдар) - ... даму ... және ... ... барлық салаларына енгiзу, экономиканы
әртараптандыру, технологиялық алға озуды жүзеге ... үшiн ... ... ... кезең (2010-2012 жылдар) - Қазақстан Республикасының ... ... ... елу ... ... ... ... ету.
      Екiншi кезең (2013-2018 жылдар) - өмiр сүру сапасы ... ... ... ... ... ... ... нығайту, табиғи
ресурстарды орынсыз пайдалану салдарынан болатын ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Үшiншi кезең (2019-2024 жылдар) - орнықты дамудың ... ... қол ... Республикасында орнықты дамуға көшудiң негiзгi қағидаттары
мыналар болып табылады:
- бүкiл қоғамды орнықты ... қол ... ... ... даму үшiн ... ... ... ведомствоаралық ықпалдасу, мемлекеттi басқаруға деген жүйелi көзқарас,
дамудың негiзгi көрсеткiштерiн ... ... және ... ... ел ... жоғары технологияларды белсендi енгiзу нәтижесiндегi
экономикалық прогресс, ресурстарды ... ... ... ... мен бiлiм ... ... ... қамтамасыз ету;
- салауатты қоғам үлгiсiн енгiзу негiзiнде халықтың ... ... ... ... ... экожүйелiк көзқарас негiзiндегi аумақтық даму.
    Орнықты дамуға көшудiң басымдықтары мыналар:
- өндiрiс пен тұтынудың орнықты үлгiлерiн енгiзу;
- жаңа және экологиялық қауiпсiз технологияларды ... ... ... ... ... ... ... және энергия жинақтау;
- орнықты дамудың өңiрлiк проблемалары;
- халықтың әлеуметтiк қауiпсiздiгiнiң деңгейiн арттыру;
- экологиялық және ... ... ... ... ... ... орнықты даму үшiн ғылым мен бiлiм берудi одан әрi дамыту;
- тарихи және мәдени мұраны сақтау;
- халықтың денсаулығына ... ... ... алдын алу және
азайту;
- шөлейттенуге қарсы күрес;
- биологиялық әралуандықты сақтау;
- эмиссияларды, оның iшiнде ... ... мен озон ... ... ... ... ауыз суға ... трансшекаралық экологиялық проблемаларды шешу;
- радиациялық және биохимиялық қауiпсiздiк;
- қалдықтарды ... ... ... ... өмiр сүру ... арттырудың және елдiң
ұзақ мерзiмдi келешекте бәсекеге қабiлеттiлiгiн ... ... ... Қазақстан Республикасының экономикалық, әлеуметтiк және экологиялық
даму аспектiлерiнiң теңгерiмiне қол ... ... ... ... ... iске ... ... жоғары технологиялық және шикiзаттық
емес салалардың, сондай-ақ экологиялық ... ... ... ... ... Елдi ... ... макроэкономикалық өлшемдерiн ... ... ... ... ... ... ... және бiлiм беру
ұйымдары нысандарының алуан түрлерiн кеңейте, ... ... ... инновацияларды мемлекеттiк қолдай отырып, оның ... ... ... ... ... ... түбегейлi
жаңарту және ғылым-бiлiм беру саласын ресурстық қамтамасыз ... ... ... және ... ... жүйесiнiң тиiмдiлiгiн арттыру және
осының негiзiнде отандық тауар өндiрушiлердiң бәсекелес тұғырларға ... ... ... ... ... аясында ғылым мен бiлiм берудi
басымдықпен дамыту есебiнен технологиялық ... ... ... ... ресурстарды өндiру мен ... және өзге де ... ... сақтауға;
Өндiрiс пен тұтынудың орнықты үлгiлерiн енгiзуге - елдiң тиiмдi
инфрақұрылымын құруға ... ... ... ... iске ... ... даму идеясының төңiрегiне саяси күштердi топтастыруға;
- тарихи бiртұтас Қазақстан халқының, оның ... ... ... ... ел ... ... ... құруға қолдау
жасауға;
- елде халықаралық орнықты даму аймағын құру мүмкiндiктерiне;
- Қазақстанның ... ... ... және ... ... ... қамқорлығымен бiрқатар iрi халықаралық форумдар
өткiзудi қамтамасыз етуге - жергiлiктi ... ... ... ... ... ... саясат. Қазақстан Республикасының әлемде тұрақтылық пен
орнықты даму өңiрi ... ... ... ие ... үшiн ... бар. Қазақстан Республикасының үлгiсiнде және жағдайында
конфессияаралық, ұлтаралық, әлеуметтiк, ... ... және ... ... ... iске ... ... болады.
Ресурстарды пайдалану тиiмдiлiгiн арттыру. Қазақстанның орнықты дамуын
қамтамасыз ету:
- шикiзат ... ... ... ... ... ... құрылымдық
қайта құру;
- ғылымды және инновацияларды ынталандыру негiзiнде ... ... асып ... ... ... заманғы ауыл шаруашылығы технологияларын енгiзу;
- бiрiккен экономикалық және экологиялық ұлттық есептердi жүргiзу жолымен
табиғатты ұқыпсыз ... ... ... ... ... ... жер, су, ... минералдар және өзге де ресурстарды пайдаланудың
экологиялық әдiстерiн қоса ... ... ... ... осы ... ... көзқарасты енгiзу;
- энергетикалық шығындарды еңсеру ... ... ... ... ... iске ... барысында отандық
экономиканың энергиялық тиiмдiлiгiн арттыру;
- ел экономикасын ... ... ... осы ... пайдалануды ынталандыру және ескiрген технологиялар мен
жабдықтарды әкелуге тыйым салу;
- ұлттық ... ... ... ... ... ... ... ғылымды қажет ететiн, табиғатты сақтайтын
жоғары технологиялық өндiрiстердi дамыту;
- алынған пайдалы қазбаларды және өндiрiлген ... ... ... өлшемдерiн белгiлеу;
- қалдықтарды орналастыру полигондарында жинақталған бағалы материалдарды
қалпына келтiру және пайдалану;
- ауыл шаруашылығы ... ... және ... ... ауыл ... ... жүйелерiн енгiзу, экологиялық таза
ауыл шаруашылығы технологияларын дамыту, ауыл шаруашылығы мақсатындағы
жерлердегi табиғи ... ... ... және ... ... табиғи ресурстарды заңсыз пайдаланудың қандай да түрiн болдырмау және
жолын кесу, қаскерлiкке және ... ... ... ... ... ... ... күрес;
- шаруашылық қызметтiң барлық салаларына ресурс үнемдейтiн және қалдықсыз
технологияларды енгiзудi ынталандыру;
- қалпына ... ... және ... ... ... ... экологиялық тиiмдi энергия өндiрудi қолдау;
- ресурстарды ұтымсыз пайдалануға, оның iшiнде ... ... ... ... ... ... мен ... тасымалдау кезiнде, оның iшiнде энергия ... ... ... алу ... ысырабын азайту, ұсақ
тұтынушыларды энергиямен қамсыздандыру жүйесiн оңтайландыру;
- көлiктiң, көлiктiк коммуникация мен ... ... ... оның ... көмiртектi емес түрлерiн жаңғырту және дамыту;
- iрi қалаларда негiзгi қозғалыс түрi - экологиялық қауiпсiз ... ... ... ... ... ... тұрмыстық-коммуналдық
кешендi қайта жаңарту;
- барынша ұзақ пайдалануға есептелген тауар өндiрiсiн қолдау жолымен жүзеге
асырылады.
Орнықты технологияларды ... ... ... ету үшiн ... ... құру ... ... энергетикада, сумен жабдықтауда, қала ... және ... ... ... таза және ... жағынан
тиiмдi технологияларды енгiзумен тiкелей байланысты.
      Мұндай технологиялар қоршаған орта үшiн рентабельдi және ... ... ... коммуникативтiк және ақпараттық құралдарды,
сондай-ақ басқару мен есеп берудiң жаңа ... ... ... ... ... ... қорғау қызметiн есепке алу, ұтымды
табиғат пайдалану жүйесi және басқалар) үйлестiретiн кешендi жүйелер ... ... ... ... ... мiндетi стратегиялық
бағыттарда - кешендiлiкте, қалдықты аз шығаруда, ресурстық және ... ... ... бұзу ... ... басым мән бере
отырып, өндiрiстiк жүйенi барынша тұйықтауда өнеркәсiптiк ... ... ... ... табылады. Орнықты технологиялық модель
әдеттегi өндiрiстiк схемадан: жаппай өндiрумен, ... ... ... ... ... және ... факторына бағдарлануымен, қоршаған ортаға iзгiлiк қарым-қатынасымен,
қалдықтарды қайталама кәдеге ... және ... ... ... салада орнықты даму мiндеттерiне қол жеткiзу үшiн:
      ... ... ... ... та, ... те ... асып түсетiн»озыңқы» технологиялардың басымдығын қамтамасыз ету;
      жаңадан енгiзiлетiн және импорттан ... ... ... мен ... ... сараптама жүргiзу;
      өндiрiстi экологиялық қайта құрылымдау және ... ... ... алу ... маңызды шаралар ... ... ... жаңа модельдерiн енгiзу;
      шаруашылық қызмет практикасына: ұзақ мерзiмдi жоспарлау жүйесiн,
қаржылық ... ... ... ... шараларын, дамыған инновациялық
құрылымдарды, инфрақұрылымды жаңғырту мен өзгерту жағдайларын қоса алғанда,
орнықты технологияларды енгiзу мақсатында шешiмдер ... және ... ... үшiн ... ... қажет.
Жаңартылатын ресурстарды және балама энергия көздерiн тиiмдi және
ұтымды пайдалану. Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... және ұтымды пайдалану жөнiнде:
      жер, су, орман, ... ... ... және мал шаруашылығы
ресурстары мен ... ... ... ... ... технологияларын енгiзу;
гидроэнергетикалық ресурстарды, күн және жел энергетикасы нысандарын
және басқа ... ... мен ... ... ... ... ынталандыру;
энергияны, ресурстарды сақтау мен жаңартылған энергия көздерiн
қолданудағы халықаралық ... ... ... ... құру ... ... ... Тұжырымдаманы iске асыру:
- өмiр сүру сапасын әлемдегi барынша бәсекеге қабiлеттi және дамыған
елдердiң деңгейiне дейiн ... ... ... негiзгi тетiктерiнiң бiрi ретiнде ресурстарды
пайдаланудың тиiмдiлiгiн арттыруға;
- 2024 ... ... ел ... санын 18 миллионға дейiн өсiруге,
еңбек ресурстарының сапасын арттыруға;
- антропогендiк қысымды азайту мен»тарихи» ... ... ... ... ... ... ... ел өңiрлерiнiң дамуындағы орнықтылықтың артуына;
Қазақстан Республикасындағы орнықты даму жөнiнде ... ... ... ... ... ... болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
XXI ғасырдың технологиялық қажеттілігі, мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... экономика
интелектуалдық экономикаға бағытталуы тиіс. Сондықтан да жаңа технологияға
деген қажеттілік өндірістің жалпы кейпін өзгертіп қана ... оған ... ... пен ... ... ... қазіргі өркениеттің қозғаушы
күші адам ақыл – ойы мен ... ... ... ... жаңа технология
жетістіктерін пайдалана отырып, өндірісті жаңа қарқынмен игеру жолдарын
зерттеу ғылыми жұмыстың негізгі ... ... ... ... ... ... жүргізілген зерттеулер алға
қойылған міндеттерді шешуге және ... ... ... ... ... сапалы дамытудың жаңаша деңгейі инновациялық экономиканың
негізгі сипаттамаларының бірі – адам капиталының дамуына ... ... ... ... ... болатын
жеке меншік институттармен жүзеге асырылатыны белгіленді.
2. Ұлттық экономиканың өнімділік деңгейін анықтау, ... ... ... ... факторлар негізінде
маңызды орын алатыны анықталды. Тұрақты ... ... және ... ... ... ...... және
ұлттық өсіп-өркендеу үшін потенциал құрып, ол – елдің шынайы байлығы
микро-деңгейде ... яғни ... ... ... ... ... мен қызметті өндірудегі ... Олай ... ... ... ... ... бір-бірімен
байланысқан орта арқылы айқындалып, ол компаниялардағы операциялардың
күрделілік деңгейі және бизнес ортаның ... ... ... ... ... ішінде Қазақстан барлық экономикалық көрсеткіштер
бойынша тұрақты өсім көрсетіп келеді деп ... ... 2012 ... ... ... ішкі жалпы өнімі 7,5%-ға артты. Мемлекеттік
үдемелі индустриялық-инновациялық даму бағдарламасына сәйкес, ... озық ... ... ... ... және оның
азаматтарының өсіп-өркендеуі үшін дамытылуда. Әрбір жобаның, әрбір
экономикалық өсімнің ... ... ... әрбір дербес
отбасының молшылығы, еліміздің барлық азаматтарының ... ... ... ... одан әрі ... ... ... келесі қорытындылар мен ... ... ... ... шикізаттық емес ... ... ... ... даму ... ... қалыптасады.
Үдемелі индустриялды-инновациялық даму бағдарламасын қолдау ... ... ... ету республика аймақтарының
нақты міндеттері болып табылады.
2. Елдің ұзақ мерзімді индустриялды-инновациялық дамуының негізгі мақсаты
болып ... ... емес ... ... ... ... өнім ... көлемін одан әрі ұлғайтуға байланысты
жобаларды нәтижелі іске асыруға бағытталған мемлекеттің индустриялды-
инновациялық саясатына сипаттама берілген.
3. Шикізаттық емес саладағы ... ... мен ... одан әрі ... индустриялдық инфрақұрылымдарды және
кластерлік бастамаларды жүзеге асыратын өңірлемер мен аймақтарда
макрожобалардың ... ... ... ... Индустриялық-инновациялық даму жоспарын жүзеге ... үшін ... ... қажет. Дүниежүзінің тәжірибесі ... ... күні ... ... ... мемлекетке қажетті сапалы да толық көлеміндегі шетелдік
инвестициялар тартуға толық жағдай туғызбайды. ... ... ... ... ... шетелдік инвесторларды
көптеп тарту қағидаты көрсетілген.
Инновациялық кәсіпкерлікті дамыту үшін ең ... тек ... ... ... ... ... жобаны айқындаудан арылу қажет.
Сондай-ақ жоғары тәуекелді жобаларды қаржыландыруға отандық және ... ... ... тетігін әзірлеу қажет.
Елбасымыз Жаңа бағыт «Қазақстан-2050» экономикалық ... ... ... ... ... ... бұл ... бүгінгі
көзқарастарымыз бен ұстанымдарымызды түбегейлі өзгерту деді.
- Экономикалық және ... ... ... ... ... ұзақ ... мүдделер тұрғысында қабылдау.
- Қазақстан толыққанды бизнес-серіктестік ретінде қатыса ... ... ... ... ... дамудың жаңа тіректерін құру.
- Экономикалық әлеуетті арттыру мақсатында қолайлы инвестициялық ахуал
құру.
-  Экономиканың ... жеке ... құру және ... ... ... ... ынталандыру екенін атап
көрсетті.
Нәтижелерді нақты қолдануға ... ... ... ... ... одан әрі ... ... зерттеу нәтижесі келесі
қорытындылар мен ұсыныстарды жасауға жағдай жасайды:
- Жаңа экономикалық саясат табыстылығының ... ... ... Бұл үшін біз ... ... тиіспіз
әрі бұл үшін бізде резервтер бар.
- мемлекеттің макроэкономикалық саясаты жаңғыртылуы тиіс.
- ұлттық экономиканы ... ... ... ... ... мен ... ... Инновацияларды енгізудің маңызы зор.
- экономикалық даму тұрғысынан маңызды функцияларды атқаратын және ... ... ... мен ... ғана ... ... ... экономикалық өсуді, сыртқы экономикалық келісімді қамтамасыз
ету үшін ... ... ... артықшылығы ретінде
пайдалануымыз керек;
- өз нарығымызды жаңа экологиялылық ... сай ... ... ... ... үшін ... өндіріп қана
қоймай, оларды өңдеп, энергия ... ... ... ... емес секторды кеңейтуге негізделген
жаңа өндірісті дамытуымыз қажет.
- шағын және орта бизнестің бірлестіктер мен ... ... ... ... мен көтермелеудің жүйесін жасау.
- жергілікті бизнес-бастамаларды көтермелеу, яғни оларды бақылау, тексеру
жұмыстарын ... сол ... ішкі ... ... ... деп ... ... ең қабілетті салаларды   жаңа технологиялық стандарттарға
сәйкес толықтай жаңартып, жаңа нарықтық тауарлар ... ... ... ... ... болуы қажет. 
- отандық кәсіпкерлікті дамыту арқылы, шағын және орта ... ... ... қажет деп есептеймін.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Назарбаев Н.А. Қазақстан Республикасы Президентінің «Жаңа онжылдық ... ... ...... жаңа ... атты ... Қазақстан халқына Жолдауы. - Астана, 2010.
2. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен
дамуының стратегиясы // ... – 1992. - 5 ... ... ... – М. – 2008. – С. ... Кубаев К.Е. Теория построения экономического управления // Евразийское
сообщество. – 2009. - № 2 – С. ... ... У.Б. ... ... ... – Алматы: Гылым,
2008. – 536 с.
6. Назарбаев Н. Ә. Жаңа ... жаңа ... // ... ... – №28. –2 ... Кубаев К.Е. Инновационная активность и восприимчивость ... ... и ... инновациям // Сб. ... ... ... – А: ... – 2007. – С. ... Муканов Д. М. Индустриално-инновационные ... ... и ... ... - ... ... 2008. – 274с.
9. «Инновациялық қызметтi мемлекеттiк қолдау туралы» ... 2006 ... 23 ... Заңы.
10. Кутейников А.А. Технологические нововведения в экономике США. – ... 2008. – ... ... О. ... экономика. – Алматы: ҚР БҒМ ҒК ЭИ, 2009. –т.
1.– 328 б.
12. Барлыбаева ... ... ... Казахстана:
преспективы и механизмы развития. – Алматы, 2006.- 34 с.
13. Қазақстанның ғылымы және инновациялық қызметі // ... ... ... 2009. - 88 ... Менеджмент. Учебное пособие. - Алматы: Заң әдебиеті, 2008.-164 с
15. Ниязбекова Р.Қ., ... Б.А., ... П.Т. ... ... ... ... ... 2008.
16. Давильбекова Ж.Х. Инновационное развитие экономики ... ... – 2008. - №4.- С. ... ... ... ... дамуының 2003-
2015 жылдарға арналған стратегиясы. ҚР Президентінің 2003 жылғы 17
мамырдағы №1096 ... ...... ... Томпсон А. Стратегический менеджмент: концепции и ... ... - М: ... 2008. – 928 с.
19. Тажнияз Ж. «Инвестиционная привлекательность регионов Казахстана» ... - 2009. - ... ... И.М. ... ... РК на современном этапе //
АльПари. - 2008.- №1. - 40 ... ... ... және орта ... // Статистикалық жинақ. –
Астана, 2009.
22. ... ... ... ... ... мен
экспорттық мүмкіндіктерін сапалы жаңа деңгейге жеткізудің ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасы
Үкіметінің 2007 жылғы 28 желтоқсандағы № 1332 қаулысы.
23. ... ... ... іске қосу және ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы.
24. Қазақстанның ғылымы жәнеинновациялық қызметі // Статистикалық жинақ. -
Астана, 2009.
25. Үкіметтің, Ұлттық ... ... ... ... ... 2009-
2010 жылдарға арналған экономиканы және қаржы ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік туралы» Қазақстан Республикасының 2006 ... ... ... Қазақстан 2012 жыл. Статистикалық жинақ // Қазақстан Республикасы
Статистика агенттігі. – Астана, 2012.
28. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... ҚР-дағыинвестициялық қызмет. Статистикалық жинақ: Астана – 2011.
30. Қазақстан ... ... ... ... – жаңа ... ...... жаңа мүмкіндіктері»
атты Қазақстан халқына жолдауы
31. Сәбден О., Қошанов А.К., Құсаиынов Б.Д., Дiнiшев Ф.М., ... ... С.А., ... Н.К., ... Ф.Г. ... ... қабiлеттiлiгi: бағалау критерийлерi мен арттыру жолдары. –
Алматы, 2008. – 144 ... ... К. ... ... ... и платёжный баланс
Казахстана // Вопросы ... – 2008. - №12 – С. ... ... ... Экономика және бюджеттік ... ... ... бойынша баяндамасы.
34. Сердалиева А., Джанаева Г., Ахмедов А. Конкурентоспособность экономики
Казахстана: ускоренная модернизация национальной экономики и ... ... // ... ... научно-практической
конференции. А: «Қазақ Университеті». – 2009. – С. 56-59
35. Умарова Д. М. Государственное регулирование кризисных ... ... ... 2005. -№2. -с. ... ... Республикасының Президенті – ... ... ... қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси
бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы .-Астана,14.12.2012.
-----------------------
Кәсібилік пен арнайы ... ... ... ... басқарудың нәтижелігін анықтайтын факторлар
Корпоративтілік
Ғылыми талдау мен беталысты болжау
Мониторинг жүйесі
Лидерлік
Сапа мен стратегия
Жеделділік пен шұғылдылық
Қазақстанның халық шаруашылығы және
оның даму жоспары
Халық шаруашылығы
салалары және оның даму ... ... үй ... ... даму жоспары
Қазақстан облыстары, олардың кешенді даму жоспары
Тауар, ресурс, қызмет көрсетудегі түскен табыс, оларды бөлу мен пайдалану
Мемлекеттік кәсіпорындар және ... даму ... ... және ... ... даму ... және ... қозғалысын нарықтық реттеу
Экономиканы тікелей мемлекеттік реттеу

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 97 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
2002 жылы қабылданған Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат тұжырымдамасы12 бет
Конструкциялардың техникалық жағдайын акустикалық әдіспен анықтау, қолданылатын құралдар5 бет
Қатты денелер10 бет
XXI ғасырдағы Қазақстан Республикасы экономикасының дамуы19 бет
Агробизнес экономикасының негіздері15 бет
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі АҚШ экономикасының дамуы42 бет
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Жапония экономикасының “Ғажайып дамуы”58 бет
Инвестициялық жобалаудың теориялық және ғылыми-практикалық проблемаларын және оның Қазақстан экономикасының экономикалық өсуі жағдайындағы ролін зерттеп, соның негізінде инвестициялық жобалаудың басқару тиімділігін жетілдіруге байланысты ұсыныстар жасау76 бет
Италия экономикасының «Ғажайып даму» кезеңі58 бет
Италия экономикасының құрылымы51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь