Балалар бақшасындағы балаларды табиғатпен таныстыру бағдарламасының мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

Негізгі бөлім:
І. Қоршаған ортамен танысу ерекшелігі
1.1. Мектеп жасына дейінгі балаларға табиғат туралы ұғымды қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2. Балаларды қоршаған ортамен таныстыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9

ІІ. Балалар бақшасындағы балаларды табиғатпен таныстыруда ойындар мен тапсырмаларды қолдану мазмұны
2.1. Қоршаған ортамен танысу бөлімінде дидактикалық ойындарды қолдану тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2.2. Мектеп жасына дейінгі балаларды табиғатпен таныстыруда логикалық тапсырмалардың пайдалануы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17

ІІІ. Балаларды табиғатпен таныстыру бағдарламасы ... ... ... ...19

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
Кіріспе

Зерттеудің өзектілігі.Қазіргі таңда адамзат ауасын жұтып, суын ішіп отырған табиғат Ананы қорғап, аялау барша жұртқа тіршілік қамы, табиғи қажеттілік. Сондыктан да бүлдіршіндерді айналадағы табиғи ортамен үнемі қарым-қатынаста болуға үйрету, олардың ұғымдарын қалыптастыру, табиғатқа деген жанашырлыққа тәрбиелеу қазіргі балабақшадағы тәрбие ісінің өзекті тармақтарының бірі болып табылады.Балабақшадағы тәрбиенің мақсаты-табиғатты аялап, оны қамқорлыққа алып күту, табиғат жөнінде қарапайым білім бере отырып,тірі және өлі табиғаттағы құбылыстар жөнінде қарапайым ұғымдар қалыптастыру. Балаларға жануарлар дүниесіндегі ғажайып құбылыстар, анасынан тірі туылғанмен, жетілмеген, дәрменсіз, әлжуаз халде болғандықтан енелерінің қарнындағы тері қатпарларынан түзілгенқалтада сүтін еміп, өсіп жетілетін Австралияның қалталы қасқыры,
ағашқа өрмелеп тіршілік ететін қалталы кішкентай аю, тиін, кенгурудің суретін көрсете отырып әңгімелеу арқылы балалардың қиялына қанат
бітіру.Балабақшадағы экологиялық тәрбие жұмысының және бір арнасы – адамгершілік тәрбиеге саяды. 1. Адамгершілік тәрбиесінің мәнісі баланың адамдарға, айналадағы ортаға, туған өлкенің табиғатына деген сүйіспенішілігін, қамқорлығын арттыруды көздейді. Туған өлкеге сүйіспеншілікті тәрбиелеудің негізгі құралы — ұлтгық тілі, мәдениеті, көркем өнер туындылары. Бала әдеби шығармаларды: өлең, ертегі, жұмбақ, жаңылтпаш, мақал-мәтел, аңыз-әңгіме, батырлар жырын тыңдау арқылы ана тілінің құдіреттілігін сезінумен қатар, оны сүюді үйренеді. Адам табиғат пен өмірдің бар қызығын ән-жырға қосып, оның әдемі де сұлу көріністерін бала санасына ән арқылы жеткізе білген.Халқымыздың қандай ән-әуені болмасын мейірім-шапағатқа, мәнді мазмұнға, ұлағатты тәлім-тәрбие, терең философияға негізделе жазылған. Сондықтан да ол сезімге әсер етіп, балалардың мінез-құлқы мен адамгершілік қасиеттерін, эстетикалық талғамын дамытуға ықпал етеді. Халық балаға табиғаттың құпия сырларын ән арқылы жеткізумен бірге, өмір сүрудің негізгі көзі
адал еңбекке де баули білген. Оларға арнап мақал-мәтел, тақпақ, жаңылтпаштар, жұмбақтар, қанатты сөздер, ертегілер шығарып, күнделікті
бала тәрбиесіне қолданған. Тәрбиенің осындай мол мұралары арқылы
баланың сезімін оятып, рухани дүниесін байытқан, айнала қоршаған дүниені танытып, еңбекке баулыған және де табиғат өсімдігімен қатар кең даладағы құстардың сан алуан дыбыстарымен, жабайы аңдардың үй жануарларының үнімен таныстырып, танымдық қызығушылығын арттырған.
1. Богуславская З.М., Смирнова Е.О. Мектепке дейінгі жастағы балаларға арналған дамыту ойындары. – М., 1991.
2. «Отбасы және балабақша» журналы, 2004ж №4
3. «Отбасы және балабақша» журналы, 2009ж №1
4. Қазақ бала – бақшаларындағы тәрбиелеу, оқыту мазмұнын жаңарту тұжырымдамасы – Алматы, 1991.
5. Балалар ұйымдарының білім кеңістігіндегі алатын орны. Бала тәрбиесі. 2011ж №7.
6. «Қазақстандағы Мектепке дейінгі білім» 2012ж №1
7. Шілдебаева Ж. Қызықты экология: оқу құралы. –Алматы: Ы.Алтынсарин, 2000. – 172 б.
8. Қалықбаева З. Табиғат – тал бесігің. \\ Отбасы және балалақша. – 1995. № 6. 30б.
9. Қоқанбаева Р. И. Экологиялық тәрбие беру. \\ Отбасы және балабақша. – 2006. № 5. 20 – 22б.
10. Ыдырысова Ж. Табиғатқа ынтызарлық сезімді ояту. \\ Отбасы және балабақша. – 1997. № 4 - 6. 70 – 71б.
11. Қонақбаева Р. Д. Балаларды эстетикалық тәрбиеге баулу. \\ Отбасы және балабақша. – 2008. № 2. 29 – 30б.
12. Қамақов Ә. Жеткіншектердің көркемдік талғамын қалыптастыру. \\ Отбасы және балабақша. – 1997. № 1 – 3. 53 – 54б.
13. Жұмабекова Ф. И. Көркемдік тәрбиені ұйымдастыру ерекшеліктері. \\ Бақшадағы көркемдік тәрбие.
14. Құдашева Д. Т. Баланың жан – дүниесін әсемдікке баулу. \\ Отбасы және балабақша. – 2007. № 3. 15 – 16б.
15. Манкеш А. Е. Экологиялық тәрбие негізінде баланың рухани жан дүниесін дамыту. \\ Білім беру және менеджмент. – 2007. № 2. 117 – 119б.
16. Хамитқызы Ғ. Балабақшадағы экокологиялық тәрбие жұмысы.\\ Отбасы және балабақша. – 1996. № 3 – 4. 34 – 37б.
17. Ерженбайқызы А. Балабақшадағы экологиялық тәрбие арналары. \\ Отбасы және балабақша. – 1996. № 11 – 12. 52 – 57б.
18. Шалғынбаева Қ. Экологиялық тәрбие. \\ Отбасы және балабақша. – 2001. № 12. 55 – 58б.
19. Құлшанова С. Табиғатты қорғау. \\ Отбасы және балабақша. – 1993. № 6. 6 – 8б.
20. Көбеева Н. Бала және табиғат. \\ Үйелмен және балабақша. – 1993. № 5. 6 – 7б.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
Ж.Досмұхамедов атындағы педагогикалық колледж
Педагогика және
психология кафедрасы
Курстық жұмыс
Тақырыбы:
«Балалар бақшасындағы балаларды табиғатпен таныстыру бағдарламасының
мазмұны»
Орындаған:
тобының студенті
Жетекшісі:
Орал қаласы - ... ... ... ортамен танысу ерекшелігі
1.1. Мектеп жасына дейінгі балаларға табиғат туралы ұғымды
қалыптастыру................................................................
..........................6
1.2. Балаларды ... ... ... ... балаларды табиғатпен таныстыруда ойындар мен
тапсырмаларды қолдану мазмұны
2.1. Қоршаған ортамен ... ... ... ... ... ... ... дейінгі балаларды табиғатпен таныстыруда логикалық
тапсырмалардың пайдалануы...........................................17
ІІІ. Балаларды табиғатпен таныстыру бағдарламасы...............19
Қорытынды...................................................................
.......................29
Пайдаланылған
әдебиеттер..............................................................32
Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі.Қазіргі таңда адамзат ауасын ... суын ... ... ... қорғап, аялау барша жұртқа ... ... ... ... да ... ... ... ортамен үнемі
қарым-қатынаста болуға үйрету, олардың ұғымдарын қалыптастыру, табиғатқа
деген жанашырлыққа тәрбиелеу қазіргі ... ... ... өзекті
тармақтарының бірі болып табылады.Балабақшадағы тәрбиенің мақсаты-табиғатты
 аялап, оны қамқорлыққа алып күту, табиғат жөнінде ... ... ... және өлі ... ... жөнінде қарапайым ұғымдар
қалыптастыру. Балаларға жануарлар дүниесіндегі ғажайып ... ... ... жетілмеген, дәрменсіз, әлжуаз халде болғандықтан
енелерінің ... тері ... ... ... ... ... Австралияның қалталы қасқыры,
ағашқа өрмелеп тіршілік ететін ... ... аю, ... ... ... отырып әңгімелеу арқылы балалардың қиялына қанат
бітіру.Балабақшадағы экологиялық тәрбие жұмысының және бір ... ... ... саяды. 1. Адамгершілік тәрбиесінің мәнісі ... ... ... ... ... ... ... қамқорлығын арттыруды көздейді. Туған ... ... ... ...... ... мәдениеті,
көркем өнер туындылары. Бала әдеби шығармаларды: өлең, ертегі, жұмбақ,
жаңылтпаш, мақал-мәтел, аңыз-әңгіме, ... ... ... ... ... ... ... қатар, оны сүюді үйренеді. Адам ... ... бар ... ... ... оның ... де сұлу ... санасына ән арқылы жеткізе білген.Халқымыздың қандай ән-әуені ... ... ... ... ... терең философияға
негізделе жазылған. Сондықтан да ол сезімге әсер етіп, балалардың мінез-
құлқы мен адамгершілік ... ... ... ... ... Халық балаға табиғаттың құпия сырларын ән арқылы жеткізумен бірге,
өмір ... ... ... ... де ... білген. Оларға арнап ... ... ... ... сөздер, ертегілер шығарып, күнделікті
бала тәрбиесіне қолданған. Тәрбиенің осындай мол мұралары ... ... ... ... ... ... айнала қоршаған дүниені
танытып, еңбекке баулыған және де табиғат өсімдігімен ... кең ... сан ... ... жабайы аңдардың үй жануарларының үнімен
таныстырып, танымдық қызығушылығын арттырған.
Мектеп ... ... ... ... құбылыстарының жұмбақ сырлары
әрқашан да қызықтырады. Олар тілі шыға бастаған кезден-ақ ... ... ... ... ... «қар неге ... ... қайдан
пайда болады? Жеміс-жидектер қыста неге піспейді? Қарлығаш неге күн жылы
кезде келеді? Шыбын-шіркейлер күн ... ... ...... ... сан
алуан сұрақтар қояды. Бала естіген, көрген, сезген нәрсесін танығысы,
білгісі ... ... ... ... ... осындай сұрақтарына мән беріп,
ойдағыдай түсіндіре аламыз ба? ... ... ... ... ... ... ... бекер ме?Бала зейінін құстар сайраған
дауысына, судың сылдырына, жапырақтардың ... ... ... ... ... ... осы ... өзгеруін түсіндіру ғана
емес, айналасындағы ортада болып ... ... ... ... де ... ... Мұны бала психологиясын жетік білетін, туған елінін
табиғатын сүйетін, жаны нәзік тәрбиеші ғана істей алады.
Осы аталғандарды ... ала ... ... ... ... таныстыру бағдарламасын жасау негізделді.
Зерттеу пәні:
Зерттеу объектісі: мектепке дейінгі мекемелер
Зерттеудің мақсаты: ... ... ... ... ... жасау
Зерттеудің міндеттері:
- Болашақ табиғат жанашыры болатын ұрпақ тәрбиелеу.
- Мектепке дейінгілердің экологиялық көз қарастарын кеңейту және ... ... ... және ... ... ... шығаруға үйрету.
- Шығармашылықты, елестету мен ойлауды дамыту.
Зерттеудің теориялық маңызы: Педагогикалық ... ... ... табиғатпен таныстыру бағдарламасын қолдану әдіс-
тәсілдері теориялық және тәжірибелік тұрғыдан тұтастық принципін ... ... ... ... ... бақшасындағы балаларды
табиғатпен таныстыру бағдарламасын қолдану әдіс- тәсілдерін анықтайтын
әдістемелер сарапталып ... ... ... ... ... психологиялық, педагогикалық, ғылыми-әдістемелік
материалдар мен әдебиеттердегі табиғатты таныстыру бағдарламасын қолдану
туралы ... ... ... ... салыстырмалы талдау, зерттеу
нысаны мен пәніне байланысты негізгі ұғымдарды сараптау.
Зерттеу көздері: ... ... ... ғылымдарының
классиктерінің еңбектері, жалпыға міндетті білім берудің мемлекеттік
стандарттары, оқу ... ... ... ... жұмыс кіріспеден, үш тараудан,
қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады;
І. Қоршаған ортамен танысу ерекшелігі
1. Мектеп жасына ... ... ... туралы ұғымды қалыптастыру
Табиғат дегенiмiз – бұл бiздiң санамыздан тыс, ... ... ... ... ... ... ... әсем дүние.
Табиғат адамға қажет, баға жетпес байлық. Ол - ырыс пен мол ... көзi. ... ... “Табиғат адамзаттың өмiр нәрi, қажетiнiң
табылар ... ... деп ... ... адам бойына адамгершiлiк абзал
қасиеттердi қалыптастыратын ұлағатты ұстаз, тәлiмi мол тәрбиешi.
Қазіргі уақытта жас ұрпақтың жеке ... ... ... ... ... ... ... үздіксіз экологиялық білім
беру жүйесін құру, оның ... ... ... өзекті
мәселелердің бірі болып саналады. Сондықтан да соңғы республика көлеміндегі
мектепке дейінгі мекемелерде экологиялық тәрбие ... ... ... ... ... ... ... бастау алады.
Ал табиғатпен таныстыру – балалардың танымын ... ... ... ... балалардың қоршаған орта ... ... ... ... және ... ғылыми мәліметтер алуының маңызы
зор. Табиғатпен таныстыру барысында «Табиғат – бүкіл ... ... ... тал бесігі, өсіп-өнер мекені» екендігі жөнінде нақты түсініктер
беріледі. Кейінгі он жылдықта мектепке дейінгі балалардың тірі және ... ... ... ... тәрбиелеу мақсатында
табиғатпен таныстыру, яғни ... ...... ... ... ... жаңа категория, ол экология ғылымымен және оның
тармақтарымен тікелей байланысты. Ал классикалық ... ... ... жеке ... ағзаның өзінің өмір сүру ... ие ... ... ... ... өмір ... тірі ағзалардың қоғамдастығы және олардың өзара бір-
бірімен қарым-қатынаста болуы.
Бұл екі ұғым ... ... ... балалардың қоршаған орта, табиғат
жайындағы түсінігін дамыту арқылы көзқарасын қалыптастыруға ... ... ... ... ... қарым-қатынасты айқындаудың бір
формасы баланың күнделікті іс-әрекеті. Демек, экологиялық тәрбие үрдісінде
көрініс табатын іс-әрекеттің ... ... ... ... ... әр ... ... бейнелейтін немесе табиғатты қорғау,
көркейту іс-әрекетін білдіретін сюжетті-рөлді ойын;
... ... ... ... ... ... ... оларды күтіп-баптауды жүзеге асыру, сондай-ақ, заттарды қайта
өңдеу (ойыншықтарды, кітаптарды және т.б. ... ... ... ... ... және ... ... іс-әрекеттері
негізінде бейнелеу өнерінің туындыларын жасау;
❖ табиғатпен тілдесу, ... мен ... ... ... ... байланыс жасау – бақылау, оларды еркелету,
күтіп-баптау ... ... ... мен ... ... ... ... кешенді іс-әрекет;
❖ тәжірибе жасау – бақылау нәтижесіндегі өз пікірін айтумен ... іс ... ... ... тіл, ... ... сұрақтар, хабарламалар, әңгіме, диалогқа
қатысу;
❖ табиғатқа байланысты кейбір мәліметтер мен қызықты да ... ... ... ... ... арқылы табиғат жайындағы түсініктерін
айқындау;
❖ бақылау - өз бетінше дамытумен бірге табиғат туралы және ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
❖ табиғат жайлы мазмұндағы телехабарларды, суреттерді ... ... ... жөніндегі қалыптасқан түсініктерін айқындайтын және
жаңа ықпал ететін іс-әрекет ... ... ... ... ... ... беруі оның қиялына
қанат бітіріп, табиғат жөніндегі түсінігін айқындауға ықпалын тигізеді.
Табиғаттағы әдемілікті ... ... ... ... келе ... ... ... іс-әрекет түріне айналдыру ата-аналардың және тәрбиеші-
ұстаздардың көмегімен жүзеге асырылады. Демек, оларды өз бетінше әрекет
жасауын ... оның ... ... ... жеке басы ерекшеліктерінің
экологиялық тәрбиелілігінің деңгейін анықтауға мүмкіндік береді. Мұндай іс-
әрекет түрлері арқылы баланың жеке тұлға ... ... оның ... ... ... ... болады.
Балалармен табиғатпен таныстыру бағытындағы іс-әрекет түрлері кезінде
нақты нәтижелерге қол жеткізу ... ... ... ... ... ... тиімді әдіс-тәсілдерді игеруін қамтамасыз етеді. Сол
себепті ... ... ... деңгейін көтеруге олардың тұлға
ретіндегі табиғат туралы білімін дамытуда пайдалануға болатын ... ... ... иелерінің өміріне қажеттілік туғызу және қолдау әдісі»
балаларға ... ... ... ... әдіс түрі болып саналады. ... ... ... ... ... ... ... қорғау арқылы жақсы нәтижеге жету – осы әдіс ... мен ... ... ... ... болуында.
Сондай-ақ, заттарды күтіп-баптауда, оларды жөндеуде және жаңартуға қатысу
балаларға ... ... ... ... ... тигізеді.
Бақылау - табиғаттағы сезімдік тұрғыда тану әдісі, ... ... ... мен ... ... ... танымдық
күрделі үрдіс. Ол табиғатпен, тіршілік объектілерімен, қоршаған ... ... ... ... етеді. Табиғи объектілер мен табиғат
құбылыстарын бақылауды ұйымдастыру балаларды ... ... ... ... ... Ұзақ ... ... ұйымдастыру -
өсімдіктер мен жануарлардың өмір сүру ортасымен өзара ... ... сол ... ... бейімділігін танудың алғы шарты. Бақылау
балаларға табиғат жөніндегі нақты ... ... ... қабілетін,
тілін дамытады. Өсімдіктерді, жәндіктерді, құстарды бақылау арқылы бала
көптеген жаңалықтарға тап ... Ал ... ... ... жеке ... ... ... әсерінен баланың дүниетанымы кеңейіп,
қоршаған ортаға деген өзіндік көзқарасы пайда ... ... ... ынтасы
арта түседі.
Табиғатты бейнелеу әдісі – экологиялық тәрбие жүйесіндегі өзіндік орны
бар әдіс түрі. Мұнда балалар табиғат көрінісін, кәсіби ... ... ... ... және ... ... тамашалап, табиғат
күнтізбесімен жұмыс істеп, бейнелеу өнері ... ... ... ... ... ... халқымыздың ұлттық тұрмыс бұйымдары
балалардың ол ... ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ, бұл әдіс түрі арқылы табиғат адамдарға жоғары
дәрежедегі ... ... ... ... ... ... ... ету арқылы әсемдікті сақтай ... ... ... ... ... кезеңде бала қоршаған ортаны танып біледі. Баланың
табиғатты танып білуге деген қызығушылығын оята ... ... ... ... қана ... оны түсінуге, өсімдіктер мен құстарға
қамқор болуға, табиғаттың сұлулығын сезіне білуге үйретеді.
Табиғат әлеміне ... ... ... ... ... ... орта бойынша: 1.«Судың маңызы» 2. «Құстар тіршілігі». 3. «Ағаштар
неге ашуланды». 4. «Үй ... 5. «Жыл ... ... ойын іс ... ... керек.
2. Балаларды қоршаған ортамен таныстыру
Әлем бала өміріне біртіндеп кіреді. Бала ең ... оны ... не ... ... ... Біртіндеп өмірден алған тәжірибесі
көбейеді. Мектеп жасына дейінгі балалар өзінің ... ... ... өте ... ... ... қоршаған ортамен таныстыру – бұл олардың
санасына қоршаған ... ... ... ... ... негізделген
шындық тұрғысындағы білім қалыптастыру және оған ... ... ... ... ... ересектердің әсері арқылы адамгершілік қарым-қатынаста бола
отырып, қоршаған ортаны, ондағы табиғат құбылыстарын және ... ... ... ... ... ... ... кеңістік, уақыт, заттың
пішіні, т.с, сапасы, ... ... ... ... ... ... ... ортамен және оның түрлерімен таныстыра отырып, балалардың
ұғымын кеңейтеміз.
Қоршаған ... ... мына ... ... Мен ... түсінігі және өзі, өзінің жағдайы туралы түсініктерін кеңейтеміз.
Өзін-өзі танудағы талаптарын мадақтауға, дене мүшелері (қол, аяқ, бас ... ... ... дәм ... ... сезу ... не үшін қажеттігін білуге,
мен қандай көңіл күйде боламын (қуанамын, ренжимін, ашуланамын және ... ... ... ... ... өзіне, өз күшіне сенімін
нығайтып, өзіне құрметі мен дербестігін дамытуға ... ... ... ... ... көретіні, не сезетіні, жақын әлеуметтік ортасы,
қарапайым ... ... ... өз ойын айта ... ... арасында өз жағдайын, басқа балалардың өзіне қарым-қатынасын
білуге үйретеміз.
Адам - тіршілік иесі. Өзін адам ... ... ... ... ... ... әлеуметтік ортасы, қарапайым туыстық және
қоғамдық қарым-қатынастар туралы білімдерін қалыптастыру.
Адамдардың дем ... ... ... ... ... ... беру. Адамдардың бір-біріне ұқсастығы ... ... ... ... ... ... үйрету: басы, қолы
мен аяқтары, тері және шаш қабаты, көздері мен ... әр ... ... ішкі құрылыстары (жүрек, асқазан, өкпе) бар екендігі
туралы ақпарат беру.
Адамдардың бір-бірімен айырмашылықтары мен ... бар ... ... ... ... мен ... күйлерді сезінеді). Адамның
өсуі үшін қажетті ... - су, ... ... ... ... пен ... мен махаббат. Адамдар бірдей сезімдерді сезінеді: қуаныш, ауру,
өкініш. ... дене ... мен ... ... ... ... көз, құлақ, ауыз, тіс, тіл, қол, аяқ. Отбасы бейнеленген суреттерді
қарастырып, отбасы мүшелерін, ... мен ... ... бір-біріне қандай қамқорлық жасайды, қайда баруы мүмкін және
т.б.) атауға ынталандыру.
Ойын жағдайларында отбасы үшін бөлмені жабдықтау: жиһаздар мен ... ... ... ... мен ... еңбегін
ойын әрекеттерінде көрсету. Балаларды өзінің ... ... ... олардың жақсылығы мен ... ... ... ... ... мен ... қалай көмектесетіндері жайлы
сұрақтарға жауап ... ... ... да өз отбасы, ата-аналары, олардың
өз балаларын жақсы көріп қамқорлық ... ... ... еңбегі мен олардың қызметтері (тәрбиеші, аспаз, сатушы,
дәрігер, құрылысшы) ... ... ... ... ... иелері
(жүргізуші, ұшқыш, машинист, капитан) әртүрлі көлік құралдарын басқаратыны
туралы білім беру.
Заттарды, кабинеттерді бір-бірімен салыстыруға (кең, тар, ... т.б.) ... ... мөлшерін (ұзындығы, ені, биіктігі, жуандығы)
шартты белгілердің көмегімен салыстыруға үйрету.
Бөлме өсімдіктері мен жануарлардың тіршілігі және ... өсуі ... ... ... ... қажеттілігі туралы нақты ұғымдарын
қалыптастыру.
Өсімдіктердің ... мен ... ... ... ... (суару,
жапырақтарды сүрту) туралы білімдерін бекіту.
Тірі табиғат бұрышын мекендеушілер мен ... ... ... ... ... ... өнеріндегі қол еңбек бұрышы,
көркем шығармашылық, музыка бөлмесіндегі ұлттық музыка аспаптары (домбыра,
қобыз) туралы түсінік беріп, олармен ... ... ... ... ... салуға үйрету.
Алаңмен, аумақпен таныстыру. Балабақша ауласын көгалдандыру, гүлзарлар
балабақша келбетін көркейтетіні ... ... ... гүлдер және
құстардың белгілеріне қарай анықтап және ажырату іскерліктерін ... ... ... ... сыртқы және ... ... ... ... ... ... сүйене отырып өзін-өзі ұстау мәдениеті
дағдыларын меңгерту. Құрдастарымен келіспеушілік ... ... ... ... ... қылықты өзгеге жасамау ... ... ... ... ... ... ... үйрету.
Әрқашан ізеттілік көрсетіп, сәлемдесу, алғыс білдіру, көмегін ұсыну ... ... ... ... ... ... ... Үлкеннің алдын кеспеу, сөзін бөлмеу, кішілерге қамқор ... ... ... ... өзін ... ұстау, т.б. Кішіге -
ізет, үлкенге - құрмет көрсетуге тәрбиелеу. Өзінің ... ... ... Ата-анасы, отбасы мүшелері мен өзінің аты-жөнін дұрыс
айтуға үйрету. Отбасылық ... мен оны ... ... ... ... ... ... орнатуға, олардың
бір-бірімен қарым-қатынасын бағалауға, кім кіммен жақын дос, олар не үшін
бір-біріне ... ... ... ... ... білу ... ... қандай жағдай болмасын өз-өзін мәдениетті ұстау
керек екендігін ұғындыру. Өзінің жақындарына, балабақшасына, еліне, ... ... ... ... ұлт ... сүйіспеншілігі мен
сыйластығын қалыптастыру. Өзін, өзінің қадір-қасиетін бағалауға тәрбиелеу.
Ересектердің ... әрі - ... әрі - ... ... ... ... ... қоршаған ортасын айналадағы құбылыстарды тану арқылы жетіледі.
Қоршаған ортамен танысу арқылы ... тілі ... ... ... ... ... өздерінің аты-жөнін, ... ... ... мен топтағы балалардың аты –жөнін тани бастайды.
Балабақшаның ішкі құрылысымен таныстырылып, топ бөлме, асхана, дәрігер
бөлмесі, т.б. айырмашылықтарын ажырата ... ... ... әр ... ... ... ... олардың аты, не үшін қажет, ... ... ... ... кім не ... ... ... дұрыс
жауап беруге балабақшада өздері немен шұғылданатыны туралы әңгімелейді.
Балалар, әсіресе ұл балалар жағының қызығы көлік түрлері, яғни ... ... жүк ... ... ... түрлерінің міндеттерін жақсы
біледі. Балалар бос уақыттарында жүк машинасымен ойнағанды жақсы көреді.
Қарапайым экологиялық түсініктерді меңгерту ... ... ... ... ... қызығушылығын арттырумен тығыз байланысты болып
табылады.
Таным білім беру ... ... ... үш ... бала
ересектерге еліктей отырып ойын образдарын жасай ... ... ... ... ... ... ... болып жатқан барлық
оқиғаларға назар аударып, мән беріп, ересектің соңынан сөйлемдер мен ... ... ... ... ... ... жан ... әлеміне деген қызығушылығын қалыптастыру. ... ... ... ... қар суық, салқын, шай ыстық. Сыртқы
белгілеріне ... жыл ... ... ... және атауға үйрету.
Заттармен іс-әрекеттерді орындау: қуыршақты киіндіру, ... ... ... ... ... ... ... атауын атай білуін жетілдіру. Заттардың не ... ... ... ... ... ойын барысында, табиғат пен құбылыстарға
бақылау жасау, заттарды қарап, зерттеу кезінде, табиғат күн ... ... ... ... айта ... ... және басқа да
әрекеттер барысында жүзеге асады.
Мектепке дейінгі балалық шақ кезеңінде ... ... ... ... қабылдайтын қарым-қатынастар ... ... жеке бала - ... ортаны кішкентай зерттеуші. Бала
белсенді әрекеттерге талпынады. Сондықтан да серуен арқылы бақылау ... ... ... ... ... жақын болып табылады.
Серуен: тәрбиешінің көмегімен атқарылатын іс-әрекет. Серуен ... ... ... арттыра отырып, бақылау жұмыстарын
өткізу.
Біріншіден, ... ... ... ... жұмысын жоспарлау
кезінде жеңілдік туғызса, екіншіден, бақылауды жүргізуге қойылатын талаптар
сақталады. Балалардың ... ... ... ... ... ... ... мен бақылауды ұйымдастыруына тікелей
байланысты болып келеді.
Қоршаған ортамен таныстыру сабағын балалардың бір-біріне деген ... ... ... ... жылы ... бір – ... айтудан бастауға болады. Мәселен:
- Сәлеметсіз бе балақайлар!, Қайырлы таң, балалар!, Бүгін күн ... жылы ... бала ... әсер етіп, көңіл-күйін бір сергітіп
тастайды.
Табиғатты күтіп баптау ертеңгілік ... ... ... топтағы өсімдіктерді күтіп баптау туралы жұмыс жүргізеді.
Балаларға ... ... ... су ... тұрса оның әдемі болып өсетінін,
ал күтіп баптамаса оның солып, өліп қалатынын әңгімелейді.
Балалар аулада құстардың тіршілігін, ... ... ... ... да ... ... тиіспеуді үнемі айтып отырамыз. Мысалы:
ағаштардағы құрт–құмырсқаны ... ... ... ... әдемі
болып өсуіне жағдай жасайтындығы туралы түсінік беріледі. Кейбір балалар
суды ағызып ойнағанды ұнатады. Бірақ балаларға судың да ... ... ... ... ... ... жағдай болатындығын айтып түсіндіреміз және
үйде де, ... да суды ... таза суды ... қажеттілігін айтып
отырамыз.
Ауа туралы балаларға түсінік бере отырып, оның көзге ... ... ... басқа да тіршілік иелерінің дем алатындығын айту
қажет. Ауа таза болмаса ... ... оны таза ... үшін ... таза болуы, топта ойыншықтарын ойнап болғасын жинау ... ... ... ... ... үйді ... кез ... нәрсені жерден алмау
керектігі туралы айтылып, ... ... ... дем алатынымызды,
қандай дене мүшелерімізбен дем ала-алатынымызды, мысалы: ауызды ... ... ... ... дем ... тәжірибе жасау арқылы
көрсету қажет. Мұндай жаттығуды балалар өте қызыға орындайды.
Заттарды ... ... ... ... ... ... ... құрылысымен өздеріне тән белгілері арқылы білу және
есте сақтауға үйрету: киім, ойыншықтар, ... ... ... ... құбылыстар, заттар мен нысандарды зерттеуде, ойыншықтарды
жуу және жинаумен айналысқанды баланың өзіндік тілегін қолдау қажет.
Баланың жан-жақты дамуы, оның ... ... ... ... ... Бұл ... «Сезіну - танып білу - жүзеге асыру» -
осы үш ... ... ... ... Ол үшін тиімді әдіс-тәсілдерді
таңдап алудың ... ... ... ... ... ... таныстыруда ойындар мен
тапсырмаларды қолдану мазмұны
2.1.Қоршаған ортамен танысу бөлімінде дидактикалық ойындарды қолдану
тәсілдері
Қоршаған дүниемен танысу, экология негіздері ... ... ... өмір ... ересектер еңбегімен, әлем халықтарының
мәдениетімен, сондай-ақ ... ... ... және мәдениетімен
таныстыру, балалардың бір-бірімен және үлкендермен өзара қарым-қатынас
деңгейін ... ... ... ... арқылы
жүргізіледі.
Экологиялық білімдерін толықтыру мақсатында ... ... ... ... бақылату, жыл мезгілдерінде болатын өзгерістерді
байқап айта білуге жетелеу. «Күн мен ... «Тез ... ... ... ... ... шапшаңдыққа және зейінділікке, түйсіктерінің
қалыптасуына және түстерді ажырата білуге баулу.
Табиғаттағы маусымдық өзгерістерді байқауға ... ... ... ... ... оларға қамқорлық жасау керектігін ұғындыру.
Көкөністер мен ... ... ... ... ажырата білу ... ... ... ... мен ... ... қызығушылықтарын
қалыптастыру. Айналадағы заттар, олардың сапасы, ... ... ... ... түсініктерін жүйелеу.
Көлік түрлерін, автомашинаның бөліктерін, бағдаршамның белгілерін,
көшеде өздерін ... ... білу ... дағдыларын қалыптастыру.
Табиғатта өзін-өзі ұстау, жануарлар мен өсімдіктер дүниесіне ересектермен
бірге қамқорлық жасауға тырысады. Өлі және тірі ... ... ... ... Жел ... ... бұтағы шайқалады, күн шықса
жылы болады деген сияқты ... ... ... ... ... ... көру, қамқор болу сияқты түсініктері
қалыптасады және іске асыруға ... ... ... одан ары ... ... «Қай ... ... таны», «Кімнің даусы?», «Көбелектер гүлге қонды», «Түрлі-
түсті таяқшалар» сияқты дидактикалық ойындарды пайдалануға болады.
Дидактикалық ойын ... ... орта ... ... ... ... білуге баулып, ақыл-ой қызметін ... ... ... ... ... ... ойын сәбилер тобынан басталады. Мұнда жоғары топтарға
қарағанда ... ... ... ... аз ойланады. Мысалы, бала ойнап
отырған машинаның дөңгелегі нешеу, түсі ... ... ... ... ... «сен көк кубиктерді әкелші», «үстелге апарып қойшы» ... ... ... ... ... ... ойындарда табиғаттың табиғи заттарды ... ... ... ... кепкен ұрықтар), өсімдіктер ... ... ... ... үстелде ойналатын ойындар
мен әр қилы ойыншықтар пайдаланылады. ... ... ... оның бейнеленуімен ойналатын дидактикалық ойындар балалардың
сезімдік жағынан тәрбиелеуде ... ... ... ... ... табылады. Ойындар сабақтарға, ... ... ... ... ... қолданылатын дидактикалық ойындар балаларға заттардың
қасиетін тануына және табиғатты бақылау кезінде ... ... ... ... сәби ... ойын ... ... сабақта тұтастай
өткізіледі, естиярлар, ересектер мен ... ... ... көбінесе
сабақтың бір бөлігін қамтиды да, 5 минуттан 20 минутқа созылады.
Сәбилер топтарында заттарды бала сыртқы түріне ... ... ... ... ... ... мұндай ойынды ұйымдастыра отырып,
балаларға жапырақ, гүл, сәбіз, қызылша, қияр және т.б. алып ... ... ... ... көкөністер мен жемістерді ұстап,
тани алатын болады. Мұндай ойындарға ... не ... ... ... ... тап» ... ... Осы ойындардың алғашқысын ойнатарда
тәрбиеші алдын ала дорба әзірлеп оған көкөністер мен ... ... ... ... қияр, алма, алмұрт, лимон) салады. Балалар кезекпен
дорбаға қолдарын сұғып, затты ... да ... ... атын ... одан ... алып шығып, топтағы барлық балаларға көрсетеді.
Балаларда өсімдіктер (даладағы, ормандағы, бөлмедегі және ... ... ... ... соң ... ... балалар
тобындағыларға заттарды салыстыра және ... ... ... тани ... ... ... ойындарды ойнатуға болады.
Мысалы, «Ненің ... ... тап» ... ... ... ... ... өсімдіктің жапырақтарымен салыстырады.
Мектепке даярлық тобында өсімдіктердің ... ... ... таба білу және ... сипаттай, қорытындылай білу талаптары бар
дидактикалық ойындар ойналады.
Сөз арқылы ойналатын дидактикалық ойындарды, мысалы, «Затты сипаттау
арқылы ... ... не ... тап» немесе «Мынау не?» ойындары таныс
материал арқылы ұйымдастырылады, ... ... ... ... ... тілі ұшталады. Мысалы, «Гүл дүкені» ойыны. Ойынның
мақсаты ... ... ... ... және оларды сипаттай
білу. Өсімдіктерді немесе ... ... ... бейнеленген
карточкаларды балалардың бәрі көретіндей етіп жайып ... ... ...... ... сатып алушы етіп тағайындайды.
Өсімдікті сатып алу үшін, оның атын атамай-ақ, ... ... ал ... сипаттауы бойынша тауып беруі керек.
Сатып алушы өсімдікті толық суреттей алмаса сатушының ... ... ... Егер сатушы өсімдікті таба алмаса, оның орнын сол өсімдікті
танитын бала алады да, өзі ... ... ... ... ... береді.
Өсімдікті кім көбірек сатса немесе сатып алса сол ұтқан болып есептеледі.
Егер бұл ойын ... ... рет ... ... онда сатушы немесе
сатып алушының рөлін тәрбиеші алдымен өзі атқарады.
Айнала қоршаған ... ... ... көп қолданатын дидактикалық
ойындар: «Алақай - ау, ... «Ала ... ... «Ұя ... «Балық аулау», «Нышандар», «Қоянға көмектес», «Саңырауқұлақ
жинайық», «Кім қайда мекендейді?», ... ... ... «Үйректерге көмектес», т.б.
Бұрыннан белгілі нақты елестетулердің ... ... ... ... қорытындылауда дидактикалық ойындардың көмегі
мол, мұнда заттарды жалпы белгілері бойынша ... ... ... ... өсетін өсімдіктердің атын атау, жылдың қандай да ... ... ... ... алу, ... ... құстардың бейнелері бар суреттерді жинап алу.
Дидактикалық ойындарды бірте-бірте күрделілендіру ... ... ең ... ... түрі бойынша, содан соң ұстап ... одан ... ... ал ең ... ... шешуге берілген сұрақтар
жөніндегі жауаптар бойынша тану.
Өсімдіктер арқылы ойналатын дидактикалық ойындар кезінде балалардың
оларға мұқият ... ... ... ... ... ... Серуендеулер кезінде балалардың табиғи ... ... ... ... ... қармен, ұсақ тастармен ойындар ойнаған кезде,
табиғи материалдардың сапасымен және ... ... ... байыта түседі. Мәселен, олар судың суық әрі жылы болатынын,
оның төгілетінін, оған тастың бататынын, жаңқалар мен ... ... ... ... ... ал жұмсақ қардан домалатып әр түрлі
ойыншық және т.б. жасауға болатынын біледі.
2.2 Мектеп жасына дейінгі ... ... ... ... пайдалануы.
Баланы мектеп жасына дейінгі ... өзі ... ... табиғатын бағалай білуге және оларға дұрыс қарауға үйретудің
маңызы зор. Ол үшін ... ... ... ... білімдерді енгізген
жөн. Күштемеу, сүйіспеншілік, шындықты білуге талаптану және ... ... ... ... тану ... ... ... алдындағы жауапкершілігін түсіне біледі. Күштемеу деген табиғатқа
жасалып тұрғанның кез-келгеніне мейлі ол ағаш, ... ... ... ... зиян ... керек дегенді білдіреді. Балалар тірі атаулының бәрін
бағалай білуі тиіс. Табиғатқа деген ... тек оның ... және ... жиі бару деп түсінбеу керек. Балалардың өздері де
ағаштар отырғызуға, бұлақтардың көзін ашуға, ұя жасауға ... ... ... ... қалдықтардан құтылудың тәсілдері туралы сұрақ-
тарға жауаптар іздейді.
Сайф Сарай: - “Ағаштың жемісін жеймін десең, ... ... ... - ... Жас бала ... ... әсем ... айналадағы әсемдікке
қызығады, содан әсерленеді, көркемдікті түсініп, оның мәнін ... ... ... ... ... ... ... таныстыру
кезінде, олар олардың түрлерімен, пайдасымен тапсырмалар арқылы танысып,
хош иісімен далаға ... ... ... сезінеді. Осы сұлулықты
бұзғылары келмейді. Оны елестету арқылы парақ ... өз ... ... және тірі ... нысандарына деген қызығушы-лық өте ерте жастан
қалыптаса бастайды. Балалар бәрін байқайды: орман алқабындағы ... ... ... ... ... ... ағаш ... т.б.
Балалардың көңілін табиғаттағы маусымдық өзгерістер, ... әр ... ... иістер тартады. Олар өздеріне жаңа әлем ашады:
барлығын қолмен ұстап қарауға, ... егер ... ... дәмін көруге
тырысады.
Баланың айнала қоршаған табиғатқа қызығушылығын ескере ... ... ... ... ... керекпіз. Ең
маңыздысы біздің табиғатты сүюіміз және соны балаларға жеткізуіміз, біз та-
биғатсыз өмір сүре ... ... ... ... таңда
балалардың дамуында экологиялық біліктілігіміздің, жаңа ... ... ... тәрбие адамгершілік тәрбиесімен өте тығыз
байланысты. Әсемдіктен сусындау, оны ... ... және ... білу
адамгершілік негіздерді қалыптастыруға көмектеседі. Оның міндеттері күрделі
де сан алуан. Экологиялық тәрбие балалардың ... мен ... ... ... мен нанымдардың орнығуына жәр-демдесе отырып, оның
дүниетанымын қалыптастыруға елеулі ... ... ... ... ... ... маңыздылығын көріп, бағалауды үйретеміз.
Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінде, мақсатты серуендер мен саяхаттарда
ойындарды қолдану көп жетістіктерге жеткізді. Ойын ... мен ... ... ... оқу әрекетінің өзара байланысты технологиясы
десек те болады. Экологиялық дамытудың түпкі мақсаты оның ... ... ... ... ... ... жеке қабілеттерді ашуға
болады. Жалпы экология барлық оқыту – ... ... ... оқу ... тиімді дұрыс пайдалануы мектеп жасына дейінгі
баланы жан-жақты ... ... ... ... қызығушылықтарын тудырады.
Балалар оқу іс-әрекетінде алған білімдерін іс-жүзінде ... ... ... көреді. Мысалы: өсімдікке ауа қалай ... ... ... ... ... ... ... мазмұны:
1. Балаларды табиғаттың ерекшеліктерімен таныстыру:қар ,аяз, қардың
қасиеттері/ол жұмсақ,одан мүсін ... ... /ол ... аязда су мұзға айналып, жылы жерде мұз бен қар ... ... ... ажыратуға үйрету,жергілікті жердің кең
тараған құстары мен жануарларын танып, дұрыс атауға үйрету.
3.Балалардың санасында ... пен адам ... ... ... түсінік қалыптастырып, табиғат аясында еңбекке баулу/гүл ... жем ... үй ... ... ... ... ... таныстыру әдістері:
1.Көрнекілік әдісі
2. Практикалық әдіс
3. Элементарлы тәжіибелер
4. Сөздік әдіс
Балаларды табиғатпен таныстыру тәсілдері:
1. Ойын – сабақтар.
2.Топсеруендер және ... ... ... ... және ... ... ... шарттары:
1. Балабақшада балаларды табиғатпен таныстыру жұмысының басты ... ... ... ... топта бөлек немесе барлығына ортақ./Тірі
жәндіктер болмағанда суреттері мен макеттерін ... ... ... ... ... жағдайлар./гүлзарлар,
жемсалғыштар,т.б./.
Балаларды табиғатпен таныстыру талаптары:
1.Аймақтық компоненттерді, яғни жергілікті жер материалдарын қолдану.
2. Күтімге қарапайым, балалардың шамасына сай болуы.
3.Көз тартарлық ... ... ... ... ... ... болуы.
5.Балалар еркін жақындап, қызыға қарауына мүмкіндік болуы.
Қарапайым мысал — бөлме өсімдіктерін күтіп баптау
Мысалы, герань немесе кактус.
Олар күн көзін сүйеді.Сондықтан күн ... ... ... ... ... қажет.
6. Табиғат бұрышының бөліктерін «уақытша» және « ... деп ... ... ... / ... өсімдіктері мен аквариум/, уақытшалық
деп маусымдық ерекшелігі барларын атаймыз ... ... тек ... күнге шыдайды, Көбелектерді көктем мен жаз басында көрсетіп, ... ... ... сонымен қатар күтімі қиын және оларды ұстаудың
бала денсаулығына әсерін ұмытпау абзал.
8. Бауырымен жорғалаушылардан тек ... ... ... ... ... ... ... мен бала денсаулығына
қауіпсіздігі жағынан кеміргіштерді ұстау тиімді ... үй ... ... топ ... арналған табиғат бұрышы
Ортаңғы топ балаларының санасында заттар мен олардың бөліктерінің
қасиеттері мен ... ... ... көру ... ... ... ... сан
алуандығы/.Балалар заттарды терең салыстыруға, олардың ұқсастығы ... ... ... ... ... ... жануарлар әлемі туралы білімдері қиындайды.4 жастан 5жасқа қараған бала
жануарлар әлемімен ... ... түр ... ... ... ... ... бірге/ күту кезінде қарапайым еңбекке үйренеді –
гүлді ... ... ... жапырақтардан арылту.Олардың қалай өсіп келе
жатқанын көреді.Сондықтан , бөлме өсімдіктерінің пішіндері , жапырақтарының
формалары ... ... ... ... ... ... ... дымқыл шүберекпен сүртүді үйренеді.Ұсынылатын гүлдер атауы:
герань, мәңгі гүлдейтін бегония, алоэ, агава, барлығы 6-8 гүл.
Аквариум туралы ... сырт ... мен ... орай ... балық ұстау керек:біреуі – баяу қозғалатын, екіншісі шапшаң болуы
шарт.Ұсынылатын балықтар «алтын балық», карась, телескоп.
Сүтқоректілерді ... ... ... ... ... ... ... тура келеді, сонымен қатар ... жер ... үй ... үй ... ... бастапқы білімі бар
екенін ұмытпайық.Ортаңғы топ балаларын үй жануарларымен ... ... ... көрсетуге болатынын ескеру керек.Мысалы:күшік,
марғауды,т.б.ұсақ жәндіктерді көрсете отырып бақылау жүргізу, ал ірі қараны
бақылау үшін ... ... ... ... бақылау жүргізуге болады.
ЖЫЛ МЕЗГІЛДЕРІ ЖӘНЕ ТАБИҒАТТЫ БАҚЫЛАУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ.
Бағдарлама мазмұны:
І .К Ү З.
Балаларды күзгі табиғат өзгерістерін бақылауға үйрету ... ... жел/, ... ... ... гүлдерді /георгин, «алтын
шар», календула немесе тырнақгүл/,күзде пісетін жеміс ... ... ... ... екенін танытып, дұрыс атауға үйрету.Күзгі
табиғатқадеген қызығушылықтарын оятып, оны ... және ... Ауа ... ... ... кезінде ауа райы жағдайына балалардың назарын аудару:
суық па, жылы ма?жел ме, тынық па?аспанның түсі қандай? Жауын – шашын ... ... ... ... ... ... үшін ... алып
шығу.Табиғаттағы кейбір байланыстарды түсіндіру, мысалы:жер неге ... ... күн ... жер ... ... бақылау.
Күзде ағаштардың әдемілігіне назар аудару, жазда бұл ... ... ... ... ... кезде олардың қайдан?
Қайда? құлап жатқанын сұрау /жоғарыдан төмен/.Тәрбиеші ... ... ... ұсынады, бәрінің жапырақтарын салыстыру,не нәрсеге ... топ ... алып ... ... ... ... жағдайда
тәрбиеші балалармен бірге жүріп, аяқ ... ... ... ... бірге іздейді.Топта сурет сабағында сол ... ... ... ... ... ... кейбір гүлдерді ұқыпты ... ... не ... ... ... ... ... гүлдесте жасауға болады
в/. Дидактикалық ойындар.
Көкөністер мен жемістер туралы түсініктерін нақтылау үшін және ... ... үшін күз ... балалармен әртүрлі дидактикалық ойындар
жүргізуге болады.Кіші топта олар тек қана атап ... ... ... немесе сипаттама бойынша тауып үйренеді. Мысалы: «Қолымда не бар
екенін таны», «Дорбада не бар ... ... ... ... атты д/о ... ... тәрбиесін жүргізу мақсатындв тәрбиеші күнделікті ... ... Қай ... ... ... , ... су керек?Серуен кезінде
жапырақтар жинату, т.б.
Серуенге шыққанда күзгі ауа райына сай киіну.
ІІ. Қ Ы ... ... қыс ... ... ... таныстыруды
жалғастыру:Қардың жаууы, аяз, қар мен мұздың қасиеттерімен таныстыру.Қыс
кезіндегі ағаштардың бейнесіне назар ... ... ... түсінік
беру.Ауылымызда қыстайтын құстарды танытып, дұрыс атауға үйрету.Қысқы ауа
райы мен ... ... ... түсіндіру.
а/ Өлі табиғат құбылыстарымен таныстыру.
Күнделікті серуен кезінде балалар ... ... ... ... сай киінудің қажеттілігін түсінеді.
ә/Бақылау жүргізу
«Қардың жаууы» :қар қалай жауып тұр?баяу ма немесе тез ... ... ... ... бұлттардан жауатынын түсіндіріп, әркез серуенде
қар басқан бұталар мен ... ... ... ... ... қар
туралы тақпақ немесе қысқа әңгіме айтуға болады.
б/ Қарапайым тәжірибе
Серуенге шыққанда бір ... су ... алып ... ... екінші
бөлігінде мұз боп қатқан суды бөлмеге кіргізіп, балаларға ұстатып , ... ... ... ... ... ... ... Ағаштарды бақылау
Ортаңғы топ балаларының санасында қысқы ағаштар ... ... ... ... үшін бір ... ... жалаңаш ағашты,
келесі серуен кезінде түгелдей қар ... ... ... діңі ... жағы мен ... ... қайда кеткен?Қане, көктемде бұл ағашымызға көп жапырақ
шығу үшін қардан ... ... ... деп ... ... бейімдеу.
г/ Құстармен таныстыру.
Балалардың бойында құстарға деген қамқорлық, аяушылық сезімдерін оятып,
тәрбиелеу үшін үнемі ... жем ... , ... ... ... ... бақылату.Қонған торғай, қарға, сауысқандарды сырттай көлемі
, сырт пішіні және дыбыстауы ... ... ... түсі ... ... құйрығы ұзын ба?қысқа
ма?
Бекіту мақсатында ойын жүргізуге болады «Қарғалар мен торғайлар»
Тәрбиеші балаларды екі топқа ... де, ... ... ... ... ... ... секіріп, «чик-чирик» деп
дыбыстайды, ал қарғалар тобы шайқала жүріп, бастарын шұлғып, «қар-қар» ... ... бір бала ... боп, ... ... ... бала мысық болады.ойын барысында топтар атауларымен
алмасады.
д/ Еңбек тәрбиесі
серуенге шығарда және кірерде өз-өздеріне ... ... ... ... ... ... ... Ө К Т Е М.
Бағдарлама мазмұны:
Табиғаттағы көктемгі құбылыстармен балаларды ... ... ... ... ... және ... Табиғаттағы маусымдық
өзгерістерді өзара байланыстыру/күн қатты қыздыра бастады, қар еріді/.
Астрономдардың пікірінше, көктем 21-нен 22-не ... ... ... ... түн ... көктемнің басталуы боп, ал соңы болып жылдың ең ... ... ... үшін көктем 19 наурызда –
ұзақтар ұшып келген күні ... Өлі ... ... айының ортасынан былай күн ұзарып, түн қысқарады.талтүсте күн
неғұрлым биікке көтеріліп, сәулесі ... ... ... ... ... еріген қарлар суға айналып, мұздар ери бастайды.Мамыр
айының басында алғашқы рет күн күркірейді.Тәрбиеші серуен ... ... ... ... ... балалармен бірге жауап іздейді.
ә/ Ағаштардың оянуы
Сәуір айында қар құрсауынан босаған ағаштар бүр ... ... ... мен ... ... ... айында үйеңкі, акация, емен мен жөке ағаштары бүр ... ...... ... ... ... табиғаттың оянуы:
—-/Жәндіктердің пайда болуы.
Алғашқы көбелектер ұшып, қоңыздар тіріледі.
—-/ Жыл құстарының ұшып келуі.
Жәндіктердің пайда болуынан соң ұзақ, ... ... ұшып ... ... ... ... торғайлар да олармен бірге ұя
салуға әрекеттенеді.
—-/ Қысқы ұйқыға жатқан аю, суыр оянып, қояндар мен тиіндер, ... ... ... ... ... гүл отырғызу.Тәрбиеші гүл тұқымын сеуіп, одан қандай гүл
өсіп шығатынын ... ... ... ... ... көрсетіп,
үйретеді.Жұмысты қорытындылайды: «міне, ... біз ... ... осы ... ... суарып, күтіп, қандай өсімдік өсетінін
бақылайық».
ІV. Ж А ... ... жаз ... ... ... және ... ... орната білуге үйрету/күн шақырайып тұр – сондықтан ауа ысып
кетті,жаңбырдан соң шөп тез ... ... ... ...... ... қияр – көкөніс/ ;жан-жануарлардың
тіршілігіне жылу, жарық, ... ... ... ... көре білуге, оны аялауға тәрбиелеу.
а/ Өлі табиғат құбылыстарымен ... ... ... ... ... ... күн, жел, жауын-
шашынға назар аударуын жалғастырады.Ыстық кезде қалай киіну керектігіне
назар аударады.
ә/Тірі табиғаттағы ... ... ... ... көп ... ... ... топсеруен
ұйымдастыру, биік шөп арасынан әдемі гүлдерге ... ... үзіп ... ... ... ... назарларын аударып, қысқа көлемді
өлең оқуына болады.Бақбақ гүліне назар аудару: ... ... ... ... ... ... шар нді, енді міне әдемі сары гүлге
айналыпты»,- деп ... ... ... онып жүрген көбелектердің әрекеттерін түсіндіру/ұшқан
кезде қанаттарын жайып, қонғанда жинайды екен/.
-«Жылдың төрт мезгілі» топтамасынан бір ... ... сол ... ... көкөністер мен жемістер туралы түсініктерін тереңдету мақсатында
әңгіме жүргізу, «Сипап сезіп, таны»сияқты ... ... ... Еңбек тәрбиесі
Күнделікті бөлме өсімдіктерін, гүлзарларды күтеді.Мүмкіндігі бар топтар
табиғат бұрышындағы жұмыстарын орындауды жалғастыра береді.
Т О П С Е Р У Е Н Д Е Р Ө Т К І З У Д І Ң Б І Р Н Е Ш Е Ү Л Г І С ... Ү Л Г І — ... : Топ ... ... топсеруен
Мақсаты:
1.Балалардың назарын күздің алғашқы белгілеріне аудару/жапырақтар түс
өзгерді/.
2. Ағаш ... мен ... түсі ... ... ... ... ... молайту.
3.Бақылауларға деген қызығушылықтарын оятып, эстетикалық қабылдауға
тәрбиелеу.
Мұндай мақсаттағы топсеруендеркүз белгілері анық біліне ... ... ... ... ... қызыл, көк…
Алуан-алуан жапырақ.
Күзгі бақта күлімдеп,
Көз тартады атырап.
Күн шуақта маужырап
Ағаштардан жамырап
Түсті енді жапырақ.
Ой, алақай, тамаша,
Шашу ... ... іші ... ма еді жатып ап.
«Жазда тұрып жоғары, күзде жерге құлады» /жапырақ/
№2. ҮЛГІ-САБАҚ:
ҚЫС КЕЗІНДЕ БАЛАЛАРДЫ СЕРУЕНГЕ ДАЙЫНДАУ, КИІНУГЕ ҮЙРЕТУ.
Мақсаттары:
Серуенге ... ... ... киіну ретін үйрету. Баланы өзінің
назары ауған ... ... ... ... ... ... ете ... тәрбиелеу.
Барысы:
Тәрбиеші мен оның көмекшісі балаларды серуенге дайындауда.Бұл әрекеттер
әлі өздігінен киініп-шешінуі нашар балалармен жасалынады /3 ... ... ... киіне білуге тиіс/.
–Кәне,Жәңгір, алдымен не киеміз? Қолына кофта алады.
-Кофтаны,- дейді бала.
-Дұрыс, кофтаны. Ал, енді не ... деп ... ... ... ... сырт ... бас ... рет-ретімен киіліп жатады.Дұрыс
айтпаған сөздер ... ... ғана ... дұрыс қайталатуы керек.
-Малақай қайда?Малақай қайда кеткен?- деп көз алдында жатса да, ... ... ... оны тез ... алады»
-Міне, мақай/малақай/!
-Ә, мұнда екен ғой, Қане, құлағыңды аяз тістеп алмауы үшін бауын
байлайық.Енді не ... енді біз ... ... ... «Бала жылы киінген
екен.Онымен ойнауға болады!» — дейтін болады, кеттік.
№3. СЕРУЕНДЕГІ ОЙЫН: «Аю және ... ... ... мезгілінде/
Дидактикалық ойынның мақсаттары:
Балаларды табиғат әлемімен таныстыруды, оның ... ... т-ды ... ... ... дыбыстардың дұрыс
айтылуын бекіту. Көтеріңкі көңіл күй сыйлау. Топпен әрекет етуге, бір бірін
сыйлап, ұйымшыл болуға тәрбиелеу.
Уақыты, ... кезі , ... ... екі ... ... ... ... «Мына жерге тышқандар отырады , олар менің барлық сұрақтарыма И-И-И
деп жауап береді
-«Мына ... ... ... олар ... барлық сұрақтарыма Ы-Ы-Ы деп
жауап беретін болады». Ал енді , ... ... ... ... ... ... ... қалай күлесіңдер?
Тышқандар /қуанышты дауыспен/: И- И-И
-Аюлар-ау, аюлар, ... ... ... ... ... ... тапсырманы ауыстыру, аюлар мен тышқандар қалай жылайды
екен?Тәрбиеші көрсетеді, балалар ... ... соң ... ... тапсырманы дұрыс орындамағанын байқаған тәрбиеші
олармен жеке жұмыс жүргізу үшін белгілі бір сылтаумен шақырып алады.Мысалы,
-Ал, бір аю ... ... ... ... ... кәне, ол қалай жылап
келе жатыр екен, көрсетіп жіберші?
-Ал, бір тышқан /аю/ гүл ... ... ... ... бөлек кетіп бара
жатыр. Кәне, Жансая, сен сол тышқан болшы.
Балалар, біз бүгін ойнаған ойын ... ... ма? ... мен
аюлардың күлуі мен жылауын ұмытпаңдар, жарай ма?
№4. ҮЛГІ-САБАҚ:
«Құстарға, аңдарға, жәндіктерге арналған мереке» / ... ... ... ... өткізу.Жұптасу әрекеттерін дамыту, жан-жануарлардың
дыбыстау әрекеттеріне қызығушылықтарын ояту, білімдерін бекіту.Бір-бірін,
қыз баоаны сыйлауға ... ... ... ... ... ... өз б/б ... өзін үй иесі деп таныстырып, балаларды бір ұл-бір қыздан
жұптастырады.
-Құстарға, аңдарға, жәндіктерге ... ... ... ... ... ... балалар жіберіледі .Қазір мен қай жұпқа қарап
амандассам,сол жұп ... ... ... ... ... ... ... ма, қоңыр қаздар!
-Га-га-га, — деп қаңқылдайды қаздар.
-Амансыңдар ма, бал аралары?
— З-З-З,- деп ... ... ма, ... ... ... ... ... т.с.с. Үй иесі барлығымен амандасып ... ... да ... амандасады: алдымен бәрімізқаздар сияқты
амандасайық /қаңқылдап ... ... Ал енді ... ... ... Ш-
Ш-Ш деп ирелеңдейді, бүкіл денелерін қозғайды/
Қорытындылау: Балалар, барлықтарың ойынға жақсы қатыстыңдар.
Мереке ұнады ма, ... тағы ... ба? ... ... К Ө К Т Е М Н І Ң А Л Ғ А Ш Қ Ы Г Ү Л Д Е Р І » ... орманда/
Мақсаттары:
Көктем белгілеріне назарларын аудару.Бақыланатын заттардың белгісі мен
сапасын сөзбен айтуға үйрету.Табиғатты ... ... ... ... ... бір гүлдң көріп, оның айналасына
жинала қалады.
-Бұл – ... ... ... ... біз оны ... жылы ол ... өзі ... көптеген гүлдер сыйлайды.Оның тұқымынан
жаңа гүлдер өсіп шығады. Келіңдер, онан да біз ... ... ... гүл ... ... ... ... гүл жапырақшасы қандай?
— Ақ түсті ме?ұзын ба? Сен ... , ... ... гүл ақ, ... ... қандай? Сары түсті ме? Барқыт секілді ме?
-Сары түсті, барқыт секілді.
-Сен оған аздап еңкейіп иіскеші, иісі ... ... Хош ... ... иісті екен.
— Бұл гүлдің сүйкімді, жағымды иісі бар.Сен оның ... ... ... мен ... айтқам.
— Түймедағы.
-Қараңдаршы, ол күнге ұқсай ма?
Жүріңдер , енді басқа гүлдерді тауып қарайық. Таныс гүлдер көріне ме?-
деп , гүлді ... ... ... ... бұрып жіберу.
Қорытынды
Жаңа ғасырда табиғатсыз баланы тәрбиелеуді көз ... ... ... да бала – ... ... ... негізгі
міндеттерінің бірі – балаларды айналамен таныстыра отырып, ... ... беру ... ... Біз ... табиғат сұлулығын
іздей жүріп және оның жаңа қырларын табу ... ... ... ... сұлулығын бірге қарсы аламыз. Осы сұлулықты іздеу барысында ... ... ... қолдан жасалған түріне, яғни табиғат сұлулығынан – сөз,
әуен және бейнелеу өнерінің сұлулықтарына көшеміз.
Сұлулыққа тәрбиелемей ... ... ... ... ... жұмыс істейтін адамды қалыптастыру мүмкін емес. Сұлулық
бала бойында қуаныш сияқты ең жақсы ... ... ... ... түрде шығармашылықпен жұмыс істеуі мен денсаулығына оң ықпалын
тигізеді. Балалар тәрбие арқылы, ... ... ... ... ... ... тындауды үйренеді.
Баланың өміріндегі алғаш қабылданған қуанышты сәттер оның болашақтағы
өміріне жағымды ... бере ... өмір бойы ... ... Мектепке
дейінгі жастағы балаларды қоршаған табиғаттың сұлулығына, ... ... оған ... ... ... қорғауға
тәрбиелеуге байланысты мектепке дейінгі тәрбие мекемелердің алдында тұрған
міндеттер зор.
Біз күнделікті жұмысымызда баланы өз туған өлкесінің ... ... ... ... , оны ... қызығушылығын арттыруға,жауапкершілігін
күшейтуге, табиғатпен бірге өмір сүретінін сезінуге үйретуді мақсат
тұтамыз. ... ... ... мен ... ... киіміндегі қарапайым маусымдық өзгерістерді байқауға талпындыру
арқылы эстетикалық талғам қалыптастырамыз.
Балалармен ... ... ... ... ... ... ғана ... бірге қатар мекеме орналасқан ғимарат та әсем болуы керек. Егер
балалар сұлулықты өз ... көре ... оның ... ... ... онда олар сұлулықтың бар екеніне сенеді. Балаларды табиғатқа
деген сүйіспеншілекке тәрбиелеу ... ... ... ... ... сол ... ... еңбектене білуге үйретудің маңызы зор. ... ... – су, ауа, ... ... отырып экологиялық тәрбие
мәселелерін шешеміз. Балаларды өсімдіктер және жануарлар әлемі ... ... ... ... ... ... ... отырып, оларды
аялай білуге тәрбиелейді.
Балабақшадағы тәрбие ... ... ... ... ... өзара тығыз байланысты білімділік және тәрбиелік
міндеттер жүзеге асырылады. ... ... ... және ... алу ... ... және эстетикалық тәрбие беру
мақсаты да ... ... ... ... ... ... жануарлар мен
өсімдіктердің болуы оларды қоршаған ортаға ұқыптылықпен ... ... ... және ... дағдылануға үйретеді, сондай-ақ бала
бойында біртіндеп тапсырылған іске ... ... ... ... ... Д. ... «баланы табиғатпен жастай таныстыра дамыту, оның өзіндік
логикалык ойын, сөз ... ... ... ... мол ... ... ... ойдың, пікірдің дамуы баланың келешекте рухының жоғары
болуына, батыл пікір, нақты шешім айтуына және оны ... ... ... ... ... тәрбиенің негізгі салалары
болып есептелетін адамгершілік, эстетикалык, еңбек тәрбиелерінің желісінде
және ... ... ... ... ... ... ... орта, табиғат жайындағы жалпылама ұғымдар нақтыланып, қалыптаса
береді. Экологиялық тәрбие жұмысына орай ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылып
экология проблемалары туралы, жағымды-жағымсыз әрекеттер бейнеленген
картиналар ... ... мен ... ... ... ... туралы шағын кітапхананы өлі және тірі
табиғатпен жабдықтау арқылы ... ... ... «Алтын күз»,
«Құстар күні», «Табиғатты сүйеміз», т.б. ... бала ... әр ... ізденімпаз әрекеті ғана болашақ табиғат жанашырын
тәрбиелей алады дей келіп, ... ... ... ... екі ... аударамыз:
А. балалардың айналадағы табиғатқа деген сүйіспеншілігін оятып, ұғымын
кеңейту, оның әсемдігін нәзік ... ... мен ... ... ... ... ... табиғат жайында алғашқы ұғымды қалыптастыра отырып
қарапайым білім беріп, ... ... тірі және өлі ... жөнінде нақты және жалпылама таным-түйсік қалыптастыру. Табиғат
туралы бүлдіршіндердің ой- өрісін ... осы ... ... ... ... ... жөніндегі экологиялық тәрбиенің
ересектер тобына арналған жоба-бағдарламасын ... ... ... ... ортаны танудың физиологиялық механизмдері өзінің
жоғары даму денгейіне жетеді. Іштей ойлау, ой түю пайда болады. ... ... мен ... ... мен ... ширығып, күшейеді, тепе-теңдік сипат
алады. Абстракты ойлау біршама дамиды, айналадағы орта туралы талдау, ой
түю әжептәуір ... ... ... ... ... ... қалыптасады.
Ол енді табиғаттың өзіне тән кейбір құбылыстары мен қасиеттері жайында
білетін болады. Ойын мен ... ... ... ... ... ... заңдылықтары, бұл құбылыстардың мерзімді
қайталануымен таныстырылады, ... ... ... ... тұрғыда ұғынуы, білуге құлшынысы, байқап- көре білуі, логикалық
ойлауы, ... ... ... ... ... ... береді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Богуславская З.М., Смирнова Е.О. Мектепке дейінгі ... ... ... ... – М., 1991.
2. «Отбасы және балабақша» журналы, 2004ж №4
3. «Отбасы және ... ... 2009ж ... ... бала – ... ... оқыту мазмұнын жаңарту
тұжырымдамасы – Алматы, 1991.
5. Балалар ұйымдарының білім кеңістігіндегі алатын орны. Бала ... ... ... ... ... ... 2012ж ... Шілдебаева Ж. Қызықты экология: оқу құралы. –Алматы: Ы.Алтынсарин,
2000. – 172 б.
8. Қалықбаева З. Табиғат – тал бесігің. \\ Отбасы және ...... 6. ... ... Р. И. ... ... беру. \\ Отбасы және балабақша. –
2006. № 5. 20 – 22б.
10. ... Ж. ... ... ... ояту. \\ Отбасы және
балабақша. – 1997. № 4 - 6. 70 – ... ... Р. Д. ... ... ... ... \\ Отбасы және
балабақша. – 2008. № 2. 29 – 30б.
12. Қамақов Ә. Жеткіншектердің көркемдік талғамын қалыптастыру. \\ ... ... – 1997. № 1 – 3. 53 – ... ... Ф. И. Көркемдік тәрбиені ... ... ... көркемдік тәрбие.
14. Құдашева Д. Т. Баланың жан – дүниесін әсемдікке баулу. \\ Отбасы және
балабақша. – 2007. № 3. 15 – ... ... А. Е. ... ... ... ... рухани жан дүниесін
дамыту. \\ Білім беру және менеджмент. – 2007. № 2. 117 – 119б.
16. Хамитқызы Ғ. ... ... ... жұмысы.\\ Отбасы және
балабақша. – 1996. № 3 – 4. 34 – ... ... А. ... экологиялық тәрбие арналары. \\ Отбасы
және балабақша. – 1996. № 11 – 12. 52 – 57б.
18. Шалғынбаева Қ. Экологиялық ... \\ ... және ... – 2001. №
12. 55 – 58б.
19. Құлшанова С. Табиғатты қорғау. \\ Отбасы және балабақша. – 1993. № 6.
6 – ... ... Бала және ... \\ ... және балабақша. – 1993. № 5.
6 – 7б.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектеп жасына дейінгі балаларды табиғатпен таныстыру16 бет
«Қазақстан-2030» стратегиялық бағдарламасының орындалуы51 бет
Таңшолпан бағдарламасы26 бет
Экологиялық аудит туралы26 бет
1С бухгалтерия бағдарламасының қолданылуымен еңбек көрсеткіштерінің есебі62 бет
Norton Commander сервистік қаптама бағдарламасының функциялары мен қызметі7 бет
«1С Кәсіпорын» бағдарламасының деректерін өңдеу8 бет
«Оңтүстік жарық" ЖШС-дегі іс-тәжірибе бағдарламасының жоспары:30 бет
«Таныстыру бюросы» мәліметтер қорын өңдеу15 бет
Адамның табиғатпен байланысы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь