Қазақстанның мұнай-газ саласында машина құрастырудың дамуын мемлекеттік реттеу

МАЗМҰНЫ

бет.

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

1 МАШИНА ЖАСАУ САЛАСЫН ДАМЫТУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ
1.1 Машина құрастыру саласының объективті қажеттілігі
1.2 Машина жасау кластері . ұлттық экономиканың бәсекеге
қабілеттілігінің факторы ретінде
1.3. Мұнай.газ саласында машина құрастырудын шетелдік тәжірибесі

2 ҚАЗАҚСТАНДА МҰНАЙГАЗ САЛАСЫНДА МАШИНА
ҚҰРАСТЫРУДЫҢ ЖАҒДАЙЫ
2.1 Мұнайгаз саласында машина құрастырудың жағдайы
2.2 Аталмыш салада машина құрастырудың механизмдері
2.3 Қазақстанның машина жасау кластерінің дамуын мемлекеттік реттеу

3 МАШИНА ЖАСАУ КЛАСТЕРІНІҢ ДАМУЫН ЖЕТІЛДІРУДІҢ
БАҒЫТТАРЫ
3.1 Мұнайгаз саласында машина құрастыруды дамытудағы мемлекеттік
реттеу құралдарын қолдану мәселелері
3.2 Мұнай.газ саласында машина құрастырудың бәсекеге қабілеттілігін
жоғарылатудағы мәселелер мен жетілдіру жолдары
КІРІСПЕ

Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазіргі кездегі әлемдік дағдарыс еліміздің экономикалық жүйесіне, өндірістік өнімдер көлеміне әсерін тигізіп, әлемдік нарықта бәсекелестік барлық бағытта күшейтті, осыған байланысты Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Нұр Отан» партиясының XII съезінде дағдарыстан шығу шараларын жүзеге асыру мәселелерімен қатар, өзінің жолдаған «Қазақстан 2030 Стратегиясы» аясында 2010 жылдан бастап Қазақстанның индустриялды-технологиялық дамыту шараларын жүзеге асыруда Үкіметке бірқатар бағыттағы тапсырыстар берді. Сол бағыттардың бірі машина жасау секторының инфрақұрылымын және мұнай өңдеуді дамыту болып табылады. Отандық машина жасау зауыттарын қайта құруды толығымен жүзеге асырғаннан кейін, өңдеу қуаттылығын жылына 17 млн.тоннаға дейін жеткізіп, ішкі нарықты сапалы мұнай өнімдерімен қамтамасыз ету. Парламенттің алдағы сессиясының жүктелген міндеттемелерінде 2010-2015 жылдарға арналған индустрияландыру картасын және өндірістік қуаттарды ұтымды орналастырудың 2020 жылға дейінгі сұлбасын әзірлеуді тапсырды.
Қазақстанның мұнай-газ саласындағы ұйымдық өзгерістердің негізінде тәуелсіз мемлекетіміздің экономикалық өсуін қамтамасыз ету және оның қалыптасу тетіктерін осыжұмысымыздың өзекті тақырыбы ретінде қарастыруымыздың мәні мен маңызы жайдан-жай емес. Өйткені, нарықтық экономикаға және демократиялық даму жолына түскен тәуелсіз Қазақстанның әл-ауқатын көтерудің бірден-бір жолы – мұнай-газ саласындағы ұйымдық өзгерістер мен осы бағыттағы жұмыстарды заман талабына, уақыт ағымына сайма-сай ұйымдастырудың үлкен маңызы бар. Себебі, Қазақстан халқының әлеуметтік-тұрмыстық хал-ахуалының жақсаруы мен мемлекеттің бюджетінің толығуы осы саладағы нақты жағдай мен мүмкіндікке тікелей байланысты. Сондықтан да, республикамыз егемендік алған алғашқы күннен бастап мұнай-газ секторын дамытуға, осы салаға шетелдік инвестиция мен компанияларды тартуға, олардың арасында шын мәніндегі нарықтық бәсеке болуына ерекше назар аударылған болатын.
Қазақстан экономикасының өсуі машина жасаудың озық өсуімен қатар жүруі тиіс. Бұл өнеркәсіп кәсіпорындарындағы механикаландыру деңгейін арттыруға және республика экономикасы салаларындағы еңбек өнімділігін ұлғайтуға мүмкіндік береді
Қазақстан Республикасы машина жасау кіші салаларының негізгі басымдылықтарының бірі - мұнай-газ өндірісіне арналған машиналарды жасау;
Отандық мұнай-газ машиналарын жасауды дамыту басымдығы мұнай-газ секторы машина жасау өндiрiсiнiң iрi тұтынушысы болып табылуына негiзделген.
Зерттеу мақсаты – машина құрастыру саласының қазіргі жағдайына талдау, мұнай газ саласында машина құрастыруды жүйесін ұйымдастыру және жетілдіру жолдарын анықтау.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік географиясы: /В. Усиков, Т. Казановская, А. Усикова, Г. Зөбенова. 2-басылымы, өңделген. - Алматы: Атамұра, 2009
2. Дүниежүзіне жалпы шолу. ТМД елдері. Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математика бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық/ Ө. Бейсенова, К. Каймулдинова, С. Әбілмөжінова, т.б. — Өңд., толықт. 2-бас. — Алматы: Мектеп, 2010. — 304 б., сур
3. Мендебаев, Т. М. Машина жасау технологиясының негiздерi: Т. М. Мендебаев. — Алматы: Эверо, 2005. — 321 б.
4. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 14 сәуірдегі № 302 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасын Үдемелі индустриялық-инновациялық дамыту жөніндегі 2010 — 2014 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарлама.
5. Байбатша Ә.Б.Жалпы геология (Жер динамикасы): Оқулық.Алматы: ҚазҰТУ. -364 б. Сурет- 132. Кесте-30.
6. 2010-2014 жылдарға арналған Қазақстанды индустриализациялау картасы (ҚР Үкіметінің Қаулысы 2010 жылғы 14 сәуірдегі №303)
7. «2020 бизнестің жол картасы» бағдарламасы (ҚР Үкіметінің 2010 жылғы 13 сәуірдегі №301 Қаулысы)
8. 2010-2014 жылдарға арналған ҚР машина жасауды дамыту брйынша бағдарламасы (ҚР Үкіметінің 2010 жылғы 30 қыркүйектегі №1002 Қаулысы)
9. 2010-2014 жылдарға арналған қазақстандық маңызын дамыту бағдарламасы (ҚР Үкіметінің 2010 жылғы 29 қазандағы №1135 Қаулысы)
10. 2015 жылға дейін ҚР өндірістік қуатты рационалды орналастыру схемасы (ҚР Үкіметінің 2010 жылғы 14 сәуірдегі №304 Қаулысы)
11. Қазақстан Республикасының Мұнай және газ министрлігінің «Мұнай және газ ақпараттық талдау орталығы»
12. Исмагулова Г.Е. Предложения по формированию системы быстрого реагирования на нефтяные разливы в Каспийском мор // Материалы междунар. науч.-практ. конф. «Эколого-экономические проблемы освоения каспийского шельфа»: сб.– Актау, 2006. – С. 68–73.
13. Айтжанова Д.А. Учет экологических факторов при формировании кластеров в минерально-сырьевом комплексе Казахстана // Материалы междунар. науч.-практ. конф. «Эколого-экономические проблемы освоения каспийского шельфа»: сб. – Актау, 2006. – С. 90–95.
14. Сабден О. Ұлттық экономиканың бәсекелік қабілеттілігін бағалау критерийлері мен арттыру жолдары: Монография. – Алматы, 2008. – 144 б.
15. Днишев Ф.М., Альжанова Ф.Г.. Совершенствование механизма трансферта технологий // Серия публикаций по проблемам устойчивого развития и повышения конкурентоспособности экономики Казахстана в условиях глобализации. – Алматы: Ин-т экономики МОН РК, 2006. – 34 с.
16. Бримбетова Н.Ж. Социально-экономическая дифференциация регионов Казахстана и стратегические приоритеты их развития // Серия публикаций по проблемам устойчивого развития и повышения конкурентоспособности Казахстана в условиях глобализации. – Алматы: Ин-т экономики МОН РК, 2006. – 26 с.
17. Меньшикова Е. Под знаком Нефти [Электронный ресурс]. – Режим
18. Ермекбаева Г.. Внедрение международных стандартов системы управления качеством / Группа компаний «КазМунайГаз» [Электронный ресурс]. – Режим доступа: www.kmg.kz. – Дата доступа: 26.01.2007.
19. Омаралиев Т.О. Мұнай мен газдан отын өндіру арнайы технологиясы. – Астана: Фолиант, 2005..
20. Төлтаев Б.С. Қазіргі таңдағы мұнай өңдеу зауыты. – Қарағанды.
21. Қазақстан Республикасының статистика жөніндегі Агентігінің 2008 жылғы деректері // Қазақстанның тәуелсізідк жылдары. – Алматы, 2013.
22. Энергетика және минералды ресурстар министрлігінің хабаршысы. – 2008. – № 4. – 120 б.
23. Производство нефтепродуктов нефтеперерабатывающими заводами за 2005–2006 гг. // Нефть и газ Казахстана. – 2006. – № 1. – С. 63.
24. Жанділдин Ж. Әр облыста бір мұнай өңдеу зауыты болса қайтеді? // Айқын. – 2008. – 2 наурыз (№ 38).
25. Тулебаев Е. На уровне мировых стандартов // Нефть и газ Казахстана. – 2008. – № 17 (октябрь). – С. 22–25.
26. Халқымаұлы X. Халықаралық өнеркәсіп саясаты: Қазақстандағы реиндустрияландыру стратегиясы. – Туркістан, 2000. – 250 б.
27. Туркебаев Е.А., Садыков Г.Х. Комплексное использование сырья и отходов. – Алма-Ата: Казахстан, 1988. – 140 с.
28. Зоря Е.И., Зенкин В.И. Ресурсосберегающий сервис нефтегазового обеспечения. – М., 2004. – 421 с.
29. Жұмабек А. Экологиялық қауіпсіздік-заман талабы // Астана хабары. – 2010. – 7 казан (№ 171–173).
30. Бейсенова Ә. Экология ел тағдыры // Егемен Қазақстан. – 2013. – 13 шілде (№ 156). – 1–3 бб.
31. Жетесова ГС., Жунусова А.Ш. Основы квалиметрии. – Караганды, 2003. – 65 с.
32. Елемесұлы М. АМӨЗдің механикалық бөлімі қайта жарақтанды ол өндіріске нендей өзгеріс әкелді? // Атырау мұнай өңдеу зауытың жұмысы жайында. – Атырау, 2012.
33. Оразбаев К. Айқын емес жағдайда мұнай өңдеудің технологиялық объектілерін оптимизациялау есептерін формализациялау және шешу // Ізденіс. Жаратылыстану және техника ғылымдарының сериясы. – 2013. – № 3. – 276–278 бб.
        
        Қазақстанның мұнай-газ саласында машина құрастырудың дамуын мемлекеттік реттеу.
МАЗМҰНЫ
бет.
КІРІСПЕ ......................................................................................................
1 МАШИНА ЖАСАУ САЛАСЫН ДАМЫТУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ
1.1 Машина құрастыру саласының объективті қажеттілігі
1.2 Машина ... ... - ... ... ... факторы ретінде
1.3. Мұнай-газ саласында машина құрастырудын шетелдік тәжірибесі
2 ҚАЗАҚСТАНДА МҰНАЙГАЗ САЛАСЫНДА МАШИНА
ҚҰРАСТЫРУДЫҢ ЖАҒДАЙЫ
2.1 Мұнайгаз саласында ... ... ... Аталмыш салада машина құрастырудың механизмдері
2.3 Қазақстанның машина жасау кластерінің дамуын мемлекеттік реттеу
3 МАШИНА ЖАСАУ КЛАСТЕРІНІҢ ДАМУЫН ЖЕТІЛДІРУДІҢ ... ... ... ... құрастыруды дамытудағы мемлекеттік
реттеу құралдарын қолдану мәселелері
3.2 ... ... ... ... ... ... ... мен жетілдіру жолдары ... ... ... Қазіргі кездегі әлемдік дағдарыс еліміздің экономикалық жүйесіне, өндірістік өнімдер көлеміне әсерін тигізіп, әлемдік нарықта бәсекелестік барлық бағытта күшейтті, ... ... ... ... Президенті Н.Ә. Назарбаевтың партиясының XII съезінде дағдарыстан шығу шараларын жүзеге асыру мәселелерімен қатар, ... ... ... 2010 ... ... Қазақстанның индустриялды-технологиялық дамыту шараларын жүзеге асыруда Үкіметке бірқатар ... ... ... Сол ... бірі ... жасау секторының инфрақұрылымын және мұнай өңдеуді дамыту ... ... ... машина жасау зауыттарын қайта құруды толығымен жүзеге асырғаннан кейін, өңдеу қуаттылығын жылына 17 млн.тоннаға дейін жеткізіп, ішкі ... ... ... өнімдерімен қамтамасыз ету. Парламенттің алдағы сессиясының жүктелген міндеттемелерінде 2010-2015 жылдарға арналған индустрияландыру картасын және өндірістік ... ... ... 2020 ... ... ... әзірлеуді тапсырды.
Қазақстанның мұнай-газ саласындағы ұйымдық өзгерістердің негізінде тәуелсіз мемлекетіміздің экономикалық өсуін қамтамасыз ету және оның қалыптасу тетіктерін осыжұмысымыздың ... ... ... ... мәні мен ... жайдан-жай емес. Өйткені, нарықтық экономикаға және демократиялық даму жолына түскен тәуелсіз Қазақстанның әл-ауқатын көтерудің ... жолы - ... ... ұйымдық өзгерістер мен осы бағыттағы жұмыстарды заман талабына, уақыт ағымына сайма-сай ұйымдастырудың үлкен маңызы бар. Себебі, ... ... ... ... жақсаруы мен мемлекеттің бюджетінің толығуы осы саладағы нақты жағдай мен мүмкіндікке тікелей байланысты. Сондықтан да, республикамыз егемендік алған алғашқы ... ... ... секторын дамытуға, осы салаға шетелдік инвестиция мен компанияларды тартуға, олардың арасында шын мәніндегі нарықтық бәсеке болуына ерекше ... ... ... ... өсуі ... жасаудың озық өсуімен қатар жүруі тиіс. Бұл өнеркәсіп кәсіпорындарындағы ... ... ... және ... экономикасы салаларындағы еңбек өнімділігін ұлғайтуға мүмкіндік береді
Қазақстан Республикасы машина жасау кіші салаларының негізгі басымдылықтарының бірі - ... ... ... машиналарды жасау;
Отандық мұнай-газ машиналарын жасауды дамыту басымдығы мұнай-газ секторы машина жасау ... iрi ... ... ... ... ... ... - машина құрастыру саласының қазіргі жағдайына талдау, мұнай газ саласында ... ... ... ... және ... жолдарын анықтау.
Қойылған зерттеу мақсатына байланысты дипломдық жұмыс мына ... ... ... ... құрастырудың объективті қажеттілігін анықтау, мұнай газ саласында машина құрастыру саласы дамыған елдердің тәжірибесін талдау;
* ... ... ... ... ... ... мен ... талдау;
* Машина жасау кластерінің еліміздің экономикасына әсерін бағалау;
* Мұнай-газ саласында машина құрастырудың бәсекеге қабілеттілігін қабілеттілігін жоғарылату ... ... және ... ... ... пәні - ... ... жасау саласының дамуы және мұнай-газ саласында машина құрастыруды жетілдіру механизмдері.
Зерттеу нысаны ретінде Қазақстан Республикасының машина жасау өндірістік кәсіпорындары.
1 ... ... ... ... ... Машина құрастыру саласының объективті қажеттілігі
Машина жасау өндіріс саласы ретінде Ұлы Отан ... ... ... ... ... ... негізінде құрылды.Металлургиялық құрал-жабдык (Алматы), автоматты сығымдау (Шымкент), аппаратураларын (Ақтөбе), автокөлік қозғағыштарын (Петропавл), ауыл шаруашылық ... ... ... ірі зауыттар осылайша пайда болды.Соғыстан кейінгі жылдарда ондаған машина жасау зауыттары салынды. Аспап жасаудың, электротехникалық өнеркәсіптің, трактор жасаудың жаңа салалары ... ... Яғни ... жасау салаларының кешені калыптаса бастады.1990 жылдардың басында машина жасау кешенінің құрамында 2500-дей өнім түрлерін шығаратын 370 зауыт ... ... ... ... ... даму ... бойынша Қазақстан басқа одақтас республикалардан бірталай артта калып келді. KCPO-да ол жалпы өнім шығарудан үшінші, ал машина жасаудан он екінші ... ... ... ... ... ... үшін қолайлы болмады.Барлық зауыттардың 1/3 белігі тек ... ... ... айналысса, ал тағы да сондай бөлігі металл конструкцияларын өндірді. Қалған бөлігінің жартысын Қорғаныс-өндірістік кешен (ҚӨК) құрады.1990 жылдары машина жасау кешені оның ... ... ... күрт ... ... терең дағдарыс жағдайында болды. Басқа республикалардағы кәсіпорындармен көптеген өндірістік байланыстар үзілді. ҚӨК ... ... ... ... яғни ... пен ... кажетті өнім шығару міндеті тұрды. Конверсия өте баяу жүрді. Өнеркәсіптердің ... жаңа ... ... үйреніп кете алмады. Нарықтық қатынасқа табысты етудің мысалын Петропавлдағы зауыттардың бірінен көруге болады.
Қазір зауыт Қазақстанның мұнай жөне газ ... ... ... Олар техниканың жаңа түрлерін - шағын бұрғылау қондырғыларын, ұңғымаларды жендеуге арналған автокөліктердің көтергіш қондырғыларын шығарады.Қазіргі уақытта машина ... ... ... ... ... ... бар.Онда өндірістің барлық салаларының арасында ең көп (13%) жүмыскерлер қызмет етеді. Бірак кешеннің өнім өндіру үлесі небөрі 3%-ды ғана құрайды.Сендер ... ... ... ... ... ... жасаудың барлық салаларын бірдей жоғары деңгейде дамыту мүмкін емес екендігін түсінесіңдер. ... ... ... ең ... мен болашағы барларын таңдап алу міндеті тұр.Оларға, ең алдымен мұнай, металлургия, ауыл шаруашылық жөне ... ... ... ... ... ... ... үш сала Қазақстанның экспорттық өлуетінің өсуіне ықпал етуі ... ... ... ... ... - ел ... ... әндірістердің дамуына жағдай туғызу (72-сурет).Өзірге біздің елімізде тек құрастыру көсіпорындары ғана құрылған. Олардың ішіндегі ең ірісіне Өскемен ... ... (жүк ... автокөлік), Семей (автобус) қалалары жатады. Өскемендегі автомобиль құрастыру зауыты казірдің езінде олар аккумуляторды Талдықорғаннан алады. Болашақта бөлшектер мен ... ... 50%-ын ... ... ... ... ... дамуына шетелдік серіктестермен біріккен кәсіпорындар (Оңтүстік Корея, Ресей, Қытай, АҚШ) ... ... Олар ... ... ... құралдарды жасау немесе дамытуға ықпал ететін болады.3. Машина жасаудағы мамандану мен кооперативтендіру.Машина жасау кешенінің орналасуына бірқатар қиыншылықтар әсер ... Ең ... бұл - ... енімдердің күрделілігіне байланысты. Ол кәсіпорындардың салалары мен ішкі салалық маманданудың қажеттілігін туғызады. Маманданудың үш түрі - ... ... мен ... шығару жөне технологиялық түрлері бар.Машина жасаудың әр саласы белгілі бір өнім түрлерін: трактор жасайтын - тракторлар, станок ... - ... ... ... - аспаптар шығарады. Бір салаға өнім шығаратын зауыттар сол өз саласына орай маманданады. Мысалы, Қызылордадағы ауыл ... ... ... ... - күріш жинайтын машина, Астанадағы зауыт - тұқым сепкіш трактор, Павлодардағы зауыт - тракторлар шығарады. Өнімдер бойынша ондай мамандануды - ... ... деп ... жасау зауыттары, кеп жағдайда, дайын өнім емес (станок, автомобиль), оның ... ... ... ... ... ... ... мамандану деп атайды. Мысалы, Степногордагы зауыт темір жол подшипниктерін, Қостанайдағы - ауыл ... ... үшін ... қозғағыштарын, ал Талдықорғандағы - аккумуляторлар шығарады.Машина жасау зауыттарының үшінші бір түрі - ... ... ... ... құрылымы өте күрделі. Оның құрамына үш топқа біріктірілген 30-ға жуық салалар кіреді:
1)машина ... ... мен ... ... ... ... конструкцияларын даярлау, машиналар мен құрал-жабдықтарды жөндеу);
3) (машина жасау ... ... ... өнім ... ... жасау кешенінің үлес салмағы. Машина жасау кешені - шаруашылықтың әр түрлі ... ... ... ... жағдайы үшін қару-жарақ, халыққа қажетті тауарлар (мысалы, автокөліктер теледидарлар, кір жуатын машиналар) шығарумен айқындалады. Еңбек өнімділігі мен барлық экономиканың ғылыми-техникалық ... алға ... ... ... оның даму ... тыгыз байланысты. Машина жасау кешені басқа да салааралық кешендермен тығыз өндірістік байланыста ... Ол жылу ... ... (ЖЭК) ... жұмыс істеуі мүмкін емес, сондай-ақ ЖЭК машина жасауданэнергетикалық, тау-кен өндірісі машиналарын және басқа да құрал-жабдықтар, әр түрлі машиналар алады. Машина ... ... ... балқытқан металды пайдаланып, оған техника, шикізат (мысалы, ... ... ... ... ... үшін көп ... химиялық тауарлар (пластмасса, синтетикалық талшық пенкаучук, бояу) жұмсалады. Оларды өндіру, керісінше, машина жасау өнеркәсібінсіз мүмкін емес. ... ... ... мен ... және ... ... ... қандай байланыстар бар?
Машина жасау зауыттары әр түрлі факторлардың әсерімен орналасады. ... мен ... ... ... көліктік фактордың рөлі артады. Ол әсіресе өнімдері барлық жерлерде қажет болатындар үшін (мысалы, ... мен ... ... станоктар шығаратын) маңызы зор. Темір жолдың болуы Алматыда металл құрал-жабдықтары мен ... ... ... ... ал ... - алып ... шығаратын зауыттарды орналастыруға мүмкіндік берді. Дайын өнімдерді тасымалдауға кететін шығын (құрал-жабдық, трактор) оларды шығаратын металды тасымалдау шығынынан жоғары. Сондықтан ауыр, ... ... ... тікелей пайдаланатын жерлерде шығаруға тырысады. Ендеше, мындай фактор - тұтыну факторы деп аталады. Мысалы, мұнай машиналарын жасау зауыты мұнай ... ... ... ... ... кен өндіру құрал-жабдықтарын көмір өндіретін жерде (Қарағандыда), ал металлургиялық ... пен ... ... ... ... (Өскемен) орналастырады. Трактор және ауыл шаруашылық машиналары зауыттары егіншілік (Павлодар, Астана, Қызылорда) пен мал ... ... ... ... Түрлі көліктерді шығару үшін өнім бірлігіне көп еңбек шығыны қажет болады. Бұлар - еңбекті көп қажет ететін ... ... көп ... ... ... ... зауыттарын орналастырған кезде, еңбек қорларымен қамтамасыз етілу, яғни еңбек факторы есепке алынады. Мысалы, әйелдерді жұмыспен ... ету ... ... ... - ... ... мен аспап шығаратын зауыттарды орналастырған. Кейбір машина жасау салалары, мысалы, аспап ... ... ... ... ... ... кеп қажет етуімен бірге күрделі технологиясымен де ерекшеленеді. Оларға ғылыми-зерттеу ... ... ... ... істеу қажет. Бұл салалар өрі еңбекті, әрі ғылымды көп қажет ететін салалар ... ... Олар ірі ... ... орталықтарға жақын орналасады. Осы факторларды есепке ала отырып, теледидарлар құрастыруға, компьютерлер мен ... да ... ... шығаруға () арналған технопарк Алматы мен Алматы облысында ... ... кеп ... ететін енімдер (ірі көлемді) шығаратын зауыттар металлургия зауыттарына таяу, яғни шикізат факторын есепке ала ... ... ... ... ... ... ... географиясына шоғырланудың жоғары деңгейі тән болып келеді. Олардың 1/2 бөлігі Алматы, Павлодар және ... ... ... ең ... ... машина жасау көсіпорнына 1909 ж. Верный (Алматы) қаласында орналаскан тұқым сепкіш машинасын жатқызуға болады.
2. Металл өңдеу ... ең бір ... ... - ... ... ... Республикасының Монеталар сарайы. Ол 1992 жылы ұлттық валюта - теңгенің енуіне дайындыққа байланысты Үлбі металлургия зауытының бір цехының негізінде құрылған. ... ... ... ... ... Республикасының ордендері мен медальдарын, төс белгілер мен ... ... ... белгілерін, әшекей бұйымдар шығарады.
3. Құны 20 млн. долларды құрайтын зауыты ... 2003 жылы ... Бұл ... ... ... ... ... бөлшектерден құрастырылады. Оны ресейлік акционерлiк қоғамы қалыптастырады.
+ ауыл шаруашылығы машиналарын жасау
Қазақстанның ауыл шаруашылығы машиналары мен жабдықтары ... ... ... ... ... ... ... иеленедi. Отандық өндiрушiлер барынша басым үлеске ауыл шаруашылығы машиналары (сиыр сауу кешенi, ауыл шаруашылығы өнiмiн ... ... ... машиналар т.б.) сегментiнде, компоненттер мен қосалқы бөлшектер сегментiнде - 50 %-дан астам, комбайндар мен аспа ... ... ең аз ... ... ... ... ауыл шаруашылығы машинасын жасау - ауыл шаруашылығы қызметі ... ... - ... және ... өңірлер;
* мұнай-газ машинасын жасау - мұнай-газ өндіру және қайта өңдеу кәсіпорындарының мамандандырылған жабдықтарға, шығыс материалдарымен олардың құрамдауыштары сұранысына бағдарлана ... ... ... келе жатқан мұнай-газ өндіруді технологиялық қамтамасыз ету мақсатында батыс өңірде және қазіргі өндірістік қуаттар - Алматы қаласында, Солтүстік Қазақстан және ... ... ... ... ... жасау - тау-кен металлургия кешенінің ірі кәсіпорындарының ... ... ... орталық және шығыс өңірлерде;
* электр-техникалық машина жасау - қолда бар өндірістік базаға бағдарлана отырып, оңтүстік және ... ... ... ... жасау - білікті еңбек ресурстарының, аралас саладағы құрамдауыштар мен қосалқы бөлшектер өндірісінің болуына бағдарлана отырып, солтүстік, орталық және ... ... ... ... ... - ұлттық экономиканың бәсекеге
қабілеттілігінің факторы ретінде
Қазіргі таңда кез келген елдің экономикасының дамуы, халықтың рухани және ... ... ... ең алдымен, сол елдің ғылымы мен білімінің, мәдениетінің тұрақты дамуына ... ... ... ... ... индустриялды-инновациялық бағдарламаларды құрудың ең кемінде екі жолы бар екенін көрсетеді. Бірінші жолдың мәні экономикалық даму мен ... ... ... көзі бола ... ... ... ... таңдау мен мемлекеттік қолдау болып табылады. Өндірушілерге өндірісті жетілдіруге және жаңа өндіріс салаларының пайда болуына ықпал жасайтын өнімді игеру және ... ... ... ... Ал мемлекеттің, шаруашылық субъектілердің іскерлік белсенділігіне тікелей ықпал ... ... ... және ... ... қатар инвестициялық саясаты таңдалған экономика салаларын қолдау бойынша, елдің ... ... ... ... таңдалған салаларды қолдауға көп көңіл бөлу елеулі әкімшілік күшті қажет етеді. Сондықтан, да мұндай ... ... ... ... ... ... тек сауда-экономикалық және өндірістік қатынастарды реттеуде мемлекеттің аймақтарының рөлі күшті елдерде ғана болуы мүмкін.
Сондықтан да аймақтардың инновациялық әлеуетін ... үшін ... ... ... ... ... ... әлеуетімен, мамандануымен және шешілетін мәселелер сипатымен ерекшеленетін аймақтарды төрт топқа бөлінуі негізінде, ҚР Экономикалық ... ... ... ... алуға болады.
І топ - жоғарғы технологияны талап ететін, өндіріс үшін қолайлы экономикалық ... және ... ... ... бар ... Бұл аймақтар технико-технологиялық озып кетуінде басты сүйеніш болатын, яғни қоғамдық-экономикалық даму үшін жоғары ... ... бар ... ... Павлодар, Қарағанды, Қостанай, Солтүстік Қазақстан облыстары жатады.
ІІ топ - стратегиялық сипаттағы табиғи минералды ... ... бар және ... ... ... ... деңгейдегі облыстар. Бұл аймақтар тобында халық шаруашылығының салалық құрылымы рационалды емес, минералды шикізаттың қазу және ... ... ... абсолютті үстем, Атырау, Ақтөбе, Маңғыстау, Батыс Қазақстан, Қызылорда, Жамбыл ... ... топ - ... ... әлеуетінде басты орын алатын индустриалды Солтүстік Қазақстан, Ақмола, Қостанай, Жамбыл, Көкшетау, Оңтүстік Қазақстан, Талдықорған, Батыс Қазақстан, Алматы облыстары ... топ - ... емес ... ... ... бейімсіз мүмкіншіліктері шектелген экстремалды технико-технологиялық шарттарымен сипатталатын облыстар және дағдарыс аудандары жатады.
Сонымен қатар, аймақтардың ғылыми-техникалық ... үшін ... ... әр түрлі, бірақ осы жағдайлар қоғамдық-экономикалық даму стратегиясының таңдау жолдары ... ... ... ... ... ... - ... және Орталық Қазақстан, орташа - Батыс және Шығыс ... және ең ... - ... ... ... ... Сондықтан да, Солтүстік және Орталық Қазақстан кәсіпорындарын инновациялық даму үлгісін өңдеу үшін полигон ретінде таңдау толық мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... қалыпты ғылыми-өндірістік потенциал, біліктілігі жоғары инженерлік-техникалық әлеует шоғырланған.
Жалпы алғанда, аймақтардың экономикалық дамуы және ... ... ... ... үрдістер деформациясымен, сонымен қатар аймақтардың өзін-өзі қаржыландыру мүмкіншіліктер ... ... [1, С. ... ... және ... ... ... кіретін фирмалар сатып алушылар қажеттіліктеріне сәйкес және тезірек жауап беруге икемдірек келеді (1 ... ... ... ... мен ... ... ... қажеттіліктеріне келетін болсақ, онда олар сатып алушылардың қажеттіліктерін білетін және олармен тұрақты қарым-қатынаста болатын компаниялар шоғырынан, ұқсас салалардағы ... ... ... мамандандырылған құрылымдар шоғырынан пайда алады. Бұл фирмалар тұтынушылық сұраныс тенденцияларын өздеріне бәсекелес фирмаларға қарағанда тезірек анықтайды. Мәселен, Силикон алқабында компьютерлік ... ... ... ... мен ... тез және ... ... олармен бұл қатынаста ешкім жарыса алмайды.
Кластерге қатысу жаңа технологияларға қол жеткізуге, жұмыс әдістеріне және тауарды ... ... ... ... береді. Кластерге кіретін фирмалар технология прогресі туралы, жаңа компонеттер мен жабдықтарға қол жеткізу туралы, маркетинг пен ... ... жаңа ... ... ... ... ... бұл міндеттер кластердің басқа мүшелерінің қатынасымен жеңілдетіледі. Бұған ... ... ... фирманың ақпаратқа жолы болмағандықтан, ол көбірек шығынданады және ол ... ... ... жаңа ... жету үшін ... қаражат шығарады. Инновацияның мүмкіндіктері үшін кластердің артықшылығы өте зор. Себебі ол ... ... тез ... тауып алып қимылдауға мүмкіндік береді.
Технологиялық
кластер
Жоғары және орта оқу орындары
Инновациялық
даму аймағы
Инновациялық
инфрақұрылым
Өндірістік кәсіпорындар
Ғылыми
ұйымдар
Сурет 1 - ... ... ... ... ... топ ... ... даму Стратегиясын іске асырудың маңызы өте зор. Мұнда ең маңыздыларына жоғары технологиялық және ғылыми сыйымды өнімдер мен өндірістерді ұйымдастыруды ... ... Бұл ... ... үшін ... ... болады. Мысалы, Қарағанды облысы республиканың индустриалды дамыған аймағы. Университеттер, оқу, ғылыми-зерттеушілік және жобалық-конструкторлық ұйымдар қызмет етуде. Оның территориясында телекоммуникациясы және ... ... ... ... ... түсті және қара металдардың, көмірдің және т.б. пайдалы қазбалардың қорлары анықталды. Облыс мемлекетімізге көмірді өндіруден алдыңғы орында. ... ... ... ... ғылыми-техникалық мәселелердің қатарына көмірді терең өндірудің технологиясын шығару және оны қолдану, жерде өте ... ... ... мен ... жанармайдың өндірістік жолмен алынуы, шахтадан метанды алу және оны өндірісте қолдану жатады. Қарағанды көмірлерінің басқа көмірлерден айырмашылығы, оны көмірлік-химиялық цикл ... ... ... ... Әр ... бағалы химиялық өнімдерді алумен, аймақта көмірлі-химиялық саланы жүзеге асыруды қарастырумызға болады [2, С. 5-7].
Сақталған ғылыми-техникалық болашақ, өндірістік база және ... ... ... ... ... қатарына технологиялық парктің құрылуын, тау-кен өндірістік техниканы өндіретін және жөндейтін, тау-кен техникалық машина жасау саласында технологиялық парктің құрастырылуын жатқызуға болады. ... ... ... ... ... өздерінің зерттеу нәтижелеріне негізінде өндіріс саласындағы өте қажетті болып табылатын арнайы кокс өндірісін кеңейтуге өздерінің үлкен ... ... ... ... ... ... ... кеңейту және сапасын жоғарылату, болаттың тоқтаусыз құйылуын қарастыруды үйрену, сорттық прокатты, арнайы болаттарды және мұнай трубаларын әр түрлі сорттарамен ... ... ... ... ... даму ... бар. ... түсті металлургияда техникалық алдын ала қарулануды және өндірістік үрдістердің, экспортталатын өнімнің қосымша құнын жоғарылату және Лондондағы металдар биржасында тіркелуі ... ... ... ... ... ... отыр. Мыс катанкасы өндірісінің көлемін ұлғайту және эмаль-сым, үлкен диаметрлі мыс трубалардың өндірісін игеру, ... ... ... ... ААҚ ... мыс ... қуатын игеру бүгінгі таңның мақсатына сай орындалып отыр. Қолда бар ресурстар базасында резиналық және ... ... ... және оларды экспортқа жеткізу үшін химиялық сала кәсіпорындарын қалпына келтіру мүмкіншілігі жүзеге асыру қажет.
Павлодар облысының индустрия кешенінің құрылуының ... ... ... ... сонымен қатар қуатты қайта өңдеу комплексінің, мұнайдың, бокситтердің, хромиттердің және т.б. рудалардың бай қоры табылды. ... ... ... ... ... сапасы мен бәсекеқабілеттілігін арттырылуы;
- Ақсу ферроқорыту заводында іске қосылған электрометаллургиялық комплекстің қалыптастырылуы және дамуы;
- аяқталған технологиялық циклдағы ... ... ... алюминий өндірісін кеңейту болып табылады.
Электр өнімдерін, дәрілік заттарын, қиын тұрмыстық техника және басқа жоғары технологиялық өнім өндірісі ... ... ... ...
Шығыс Қазақстан облысының миссиясы минералды ресурстарды терең қайта өңдеу, машина жасау және ... ... ... ... ету ... елдің экспорттық әлеуетін әртараптандыру негізінде оң нәтежилерге қол жеткізу болып табылады. Облыс экономикасының негізі түсті металлургия болып табылатын ИСО - 9000 ... ... ... ... ... және ... ... титанның губкасын, атомдық реакторлар үшін отынның, бериллийдің, необийдің, танталдың, сирек жерлік элементтердің экспорттық өнімдерінің мүмкіншілігін арттыру болып ... ... ... 10 ірі және ... ... жасау кәсіпорындарында жоғары қосымша құн өнімінің үлесін арттыру мақсатында модернизациялау және техникалық қайта қаруландыру үрдістерін жүргізу қажет. ... ... ... ... гаммасын шығаратын ғылыми сыйымды салаларды құру мәселелері қарастырылуы қажет.
Мұнайдың болжаулық қорлары бойынша бесінші орын алатын - хромит рудасының, тас ... ... ... және т.б. ірі қорлары бар Батыс Қазақстан республикасының индустриалды-инновациялық дамуында рөлі жоғары. Сондықтан басымдық негіздегі міндеттер төмендегідей:
- ... мен ... ... ... ... өңдеудің жаңа технологияларын енгізу;
- мұнай-химия саласын дамыту;
- аймақтық индустриалды-инновациялық ... ... ... ... ... ... үшін жоғары дамыған
инфрақұрылымды құру;
* көмір-сутегі шикізатын тасымалдау және өндірудің интенсивті артуымен байланысты қоршаған ортаны қорғау;
Жоғарыда ... ... ... ... ... ... үлкен экономикалық даму аймағы деп санауға мүмкіндік туып отыр.
Аймақтардың нақты мүмкіншіліктерін есепке алып, ғылыми-техникалық жэне экономикалық дамуына көңіл бөлу ... ... ... ... ... тең ... кейбір аймақтардың әлеуетінің әлсіздігі Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуында белгілі бір ... ... ... ... ... және ... билік, жаңа индустриялық-инновациялық саясатты қолдана отырып, аймақаралық ... және ... ... пен ... ... ... экономикалық әлеуетті дамытуға үлкен мүмкіншіліктер бар.
1.3. Мұнай-газ ... ... ... ... тәжірибесі
Өнеркәсіптің жетекші саласы ретінде машина жасау дамыған елдерде айрықша орынға ие. Оның ... ... ... 36 -- 40%-ы, индустрияда жұмыс істейтіндердің 34%-ы тиесілі. Қазіргі заманғы машина ... -- ... ... ... ... ... ... ең көп қажет ететін, шығаратын өнім түрі бірнеше миллионмен есептелетін аса күрделі сала. Сондықтан халықаралық деңгейде ұйымдасу ... ... ... ... ... ... дүниежүзіндегі аса ірі "Дженерал Моторс", "Форд Мотор", ... ... ... ... "Сименс" (ГФР), "Мицуи", "Мицубиси", "Тойота Мотор" (Жапония) ұлтаралық бірлестіктері жұмыс істейді.Машина жасау өнеркәсібінің ұдайы дамып, өркендеуі қоғам қажеттілігімен және FTP ... ... ... (тұрмыстық техника, автомобиль, электрондық техника) тұтынудың жаппай сипат алуымен анықталады. Машина жасау өнеркәсібінің орналасуы ... ... ... ... онжылдықтарда маман жұмыс күшіне, кейбір салаларының ғылыми-зерттеу орталықтарына, инфрақұрылымы дамыған ірі қалаларға шоғырлануы байқалады. Бірте-бірте бұл сала ... ... ... ... болады.
Сурет-2. Жеке елдердегі жеңіл автомобиль өндірісі.
Әлеуметтік-экономикалық даму деңгейі жоғарылаған сайын өндірістің құрылымы да күрделеніп, жеке салалардың арасалмағы өзгерді. ... ... ... құны ... электр техникасын жасау дәстүрлі салаларды артқа тастады. Ғылымды көп қажет ететін бұл салада өнім ... ... ... АҚШ, ... жаңа индустриялық елдер, Қытай, Батыс Еуропа елдері жетекші орынға ие. АҚШ қарапайым құрал-жабдықтар шығаруға қарағанда күрделі, ... ... ... маманданған. Азия елдері жаппай сипаттағы компьютерлік техника мен тұрмыстық, ... ал ... ... ... ... ... мен медициналық, өндірістік және ғылыми құрал-жабдықтар шығаруға бағдарланған. Көлік маишналарын жасау автомобиль, аэроғарыштық өндіріс пен ... ... ... жасауды қамтиды. Көлік қолданылуы жөнінен азаматтық және әскери мақсаттағы машиналар болып жіктеледі. ... ... саны ... 45 -- 50 млн ... өнім құны және ... ... автомобиль жасау алдыңғы орында; бұл өнімге сұраныс дүниежүзі бойынша тұрақты есу үстінде. Жалпы, автомобиль өндірісінің 3/4-і ... ... ... ... ... 25%-ын жүк ... арнайы (медициналық, өрт сөндіру, полициялық) автомобильдер мен автобустар құрайды (бұл көрсеткіш елдер бойынша айырмашылық жасайды). ... ... ... ... -- ... ... Америка және Жапония. Аймақтар арасында басты орын (өнімнің 1/3-ін береді) алатын Батыс ... ... ... ... шығарылған өнімнің 75%-ы өндірілген елден сыртқа сатылады.
Жеке елдер арасында АҚШ пен Жапония өндіріс көлемі жөнінен жетекші орын алады, олардың ... ... ... 9 -- 10 млн автомобиль шығарады. Автомобиль жасау күшті монополияланып, дүниежүзі бойынша бұл сала өнімінің 80%-ы аса ірі он ... ... ... ... ... әр ... ... "автомобиль астанасы" бар; олардың қатарына өндіріс шоғырлануыменкөзгетүсетін Детройт (АҚШ), Вольфсбург (ГФР), Турин (Италия), Төменгі Новгород (Ресей), Нагоя-Токио(Жапония) жатады. ... ... ... ... ... (кеме, теміржол көлігі, ұшақтар) жасау да көрнекті орын алады. Кеме жасаудан Жапония, Корея Республикасы, Германия, Қытай жетекші орында. Қазіргі кезде ... ... ... ... ... тасымалдаушы және мұзжарғыш кемелерге, туристік және ғылыми-зерттеу бағытындағы арнайы кемелерге сұраныс артып отыр. Ұшақ өндірісінде ... мен ... ... (АҚШ) ... ... тобы ... (Франция) "Конкорд" зауыты көзге түседі.
Жалпы машина жасау шаруашылықтың барлық саласына қажетті құрал-жабдықтар жасау мен күнделікті тұрмыста қолданылатын ... ... ... ... және ... ... т.б.) шығаруды қамтиды. Мұнда бірнеше данадан ғана (атом реакторы, металлургия комбинаттарының жабдығы) ... ... ... жабдықтан бастап, саны миллиондап есептелетін жаппай өнімдерге дейін өндіріледі. Бұл сала бойынша дүниежүзінде АҚШ, Германия, Жапония ... орын ... ... ... айрықша маманданған салалары бар; Швейцария сағат өндірісіне қажетті өте дәл станок жасауға, ... мен ... аса ірі ... жасауға маманданған.
Әлемдік көшбасылар - негізінен әр түрлі сегменттердегі өнімді шығаратын ірі әртараптандырылған компаниялар ... ... ... ... ... ... компаниялар (Jоу Global Inc.) табысты болуы мүмкін. Жоғары еңбек өнімділігінің (шамамен - бір ... 250 - 450 мың ... ... ... ... және ... әсерін пайдаланудың есебінен компаниялар жоғары маржиналдықты (10 - 15 %, ... жол ... ... ... ... - 4 %) сақтап қала алады. Барлық әлемдік көшбасы компаниялар тігінен ықпалдасқан болып табылады: олар ... ... ... ... жүйелер арқылы құндылық құру тізбегінің барлық буындарын бақылайды. Өндірістің бір бөлігі (негізгі емес не ерекше элементтер) ... ... ... ... ірі ... ... өз қызметінде сервистік жүйелердің, сатудан кейінгі қызмет көрсетуге, сондай-ақ, бірқатар жағдайларда өздерінің ... үшін ... ... ... ... ... ... 1. Инновациялық белсенділікті арттыру және ғылыми зерттеу мен тәжірибелік ... ... ... әрі ҒЗТКӘ) ынталандыру. Машина жасауды дамыту кезіндегі мемлекет алдында ... ... ... бірі бизнестің инновациялық белсенділігін көтеру болып табылады. Аталған сала барынша ғылымды қажетсінетіндердің бірі ... ... ... ... елдер және әсіресе көшбасы елдер машина жасауда жыл ... ... ... ... ... қабылдауға және ынталандыруға жұмсайды. Мемлекеттік қаржыландырудың әрбір доллары әртүрлі бағалаулар бойынша ҒЗТКӘ-ға ... ... жеке ... ... 1,74 ... ... қамтамасыз етеді. ... ... ... ... әдістерімен қолдаудың әртүрлі тетіктері бар, олардың ішінен мынадай 3 негізгісін бөліп көрсетуге болады: ... ... ... ... салық салу базасын азайту; салық жеңілдіктерін ұсыну - ҒЗТКӘ-ға арналған шығыстардың үлесі төлеміне салықты азайту; ... ... ... ... ... ... ... елдер ғылыми зерттеулерді қолдауға және оларды кейіннен коммерцияландыруға көңіл бөледі, әрі ірі ... ... ... ... Мәселен, француз үкіметі жоғары технологиялық фирмаларды (бюджеті шамамен 100 млн. франк) ... ... ... ... іске ... үшін 244 жоба ... алынды, олардың 23 %-ы машина жасау саласында болды. 2006 жылы ... ... RRJ ... ... ... ... француздық үлестің бөлігін қаржыландыруға 140 млн. евро ... 2. ... және орта ... ... ... жасаудың дамыған көшбасы елдерінде қосылған құнның және сала шығарылымның едәуір бөлігі (Европалық одақ ... ... ... қосылған құнының 30 %-дан астамы, Ұлыбританияда - 41 %, Португалияда - 49 %, ... -- 46 %) ... және орта ... ... ... қалыптастырады. Германия мен Австрияда шағын және орта ... да ... ... ... бәсекеге қабілеттілігіне едәуір үлес қосуда. Мәселен, Германияның үлгілік машина жасау ... ... 150 адам ... бар және айналымы 25 млн. евро компания болып табылады. Австрияда сектордағы шамамен орта есеппен 90 қызметкер штаты бар 800 ... ... және орта ... ... ... ... ауқымсыз нарықта және арнайы өнім шығарумен мамандандырылады (мысалы, тауда жұмыс ... ... ... ... ... ... ... көбінесе шағын және орта бизнес қамтамасыз етеді, ... 2007 жылы ... ... 47 %-ын ... жасау өнімі құрайды, бұл ретте экспорттың жалпы көлеміндегі ... және орта ... ... 65 %-дан жоғары болды. Дамыған елдердегі шағын және орта ... ... үшін ... ... ... ... ... айқындауға мүмкіндік береді. Германия, Ұлыбритания және Францияның машина жасау саласына көптеген мүмкіндіктер ... ... және ауыл ... ... ... ... ал аздаған мүмкіндіктер - тұрмыстық аспаптар мен кеңсе техникалары өндірісінде екендігін көрсетеді.Дамыған елдерде ірі, шағын және орта ... ... ... ... бұл ... олар ... жеке ... мамандандыру және инновациялық әзірлемелер саласында бірін бірі өзара толықтырып отырады. Түрлі елдердегі экономика құрылымдарында ... ... ... орны ... ... ... келеді. Егер Қазақстанда ол жалпы қосымша құнның тек 0,6%-ын құраса, Ресейде аталмыш көрсеткіш 2,9%-ға тең. Дегенмен, бұл ... ... ... ... ... ... саналатын елдерге қарағанда өте аз саналады. Мәселен, Германияда машина жасау үлесіне жалпы қосымша құнның 8,1%, ал ... - 7,2% ... ... өзінде бұл көрсеткіш неміс және жапон көрсеткіштерімен сай келеді, ол жерлерде машина ... ... ... ... 7,1% іске асады.
Кесте 1 - ... ... ... ... ... ... ... жасау
2,9
7,1
0,6
8,1
4,0
7,2
Машина және құрал-жабдық өндірісі
0,9
3,6
0,3
3,0
1,0
1,9
Электр құрылғылары мен оптика өндірісі
0,9
1,9
0,2
2,5
2,1
2,9
Көлік құралдары өндірісі
1,1
1,6
0,1
2,6
0,9
2,4
Бірыңғай экономикалық кеңістік ... ... ... ... ... ... болашағы жаңа өндірістерді ашу үшін одан да тиімді жағдайларды жасау мен машина жасау өнімдерін экономикалық ... ... ... ... кең ... ашу ... кеңейді. Кедендік одақ елдерінің машина жасау саласының құрылымының бір-бірімен айырмашылығы бар. Мысалы, Ресейде машина жасау ... ... ... мен ... ... ... ... сондай-ақ көлік құралдары өндірісінің үш негізгі қызмет түрі бар. Олар қосымша құнның ... ... ... ... Сондай-ақ, Беларус Республикасы мен Қазақстанда машина жасау қосымша ... 50% ... мен ... өндірісіне жатады. Қазақстанның машина жасау құрылымында ішкі сұранысты қамтамасыз ететін тау-кен ... мен ... ... ... өнім ... ... болады. Ықпалдастық үдерістердің тереңдеуімен өндірістің импортты алмастыратын сипаты экспортқа бағытталған ... ... ... - ... ғана ... бар. ... де, ... кезде Қазақстанда көлік құралдарының (теміржол, автомобиль, ұшқыш) өндірісі дами бастады, сондай-ақ жалпы нарыққа өнім жеткізетін беларус және ... ... ... ... да ... ... ... Қазақстанда машина жасау саласын дамыту үшін жағымды атмосфера жасайтын басқа салалардағы сияқты көптеген факторлар әсер етеді.
2 ҚАЗАҚСТАНДА МҰНАЙ-ГАЗ ... ... ... ... ... машина құрастырудың жағдайы
Мұнай өнеркәсіп кәсіпорындарының қазіргі жағдайы мен дамуы
Қазақстанда мұнай қоры 13 ... ... ... 12 орын ... жылына 65-70 млн. тонна мұнай шикізатын өндіреді, экспорттайды. Қазақстанның мұнай өңдеу саласындағы үш мұнай өңдеу зауыттары жылына 12 млн. ... ... ... ... ... табиғи ресурстарға бай болғанымен, экономиканы дамытуда көптеген қиындықтардан өтуде. Қазақстан нарықтық экономикаға көшу кезінде өндірістік салалар тоқырап ... ... ... ... ... ... 1997 жылы ... елімізге мұнай өндіру саласына шетелдік инвесторлар келіп, 20-40 жыл мерзімде мұнай кен орындарын игеру жөнінде мемлекетпен келісім-шарт жасасты. Мұнай шикізатын ... ... ... ... ... 20% пайызын құрайды. Мемлекеттің тарапынан шетелдік мұнай компанияларына инвестициялық ахуал ... яғни ... ... ... ... ... берілді. Шетел мұнай кәсіпорындары мұнай шикізатын өндіріп, оффшорлық аймақ арқылы экспорттайды. Сол ... ... ... ... ... ... ... шыға алмай, әлемдік нарықтағы шикізат бағасына толығымен тәуелді болып отыр
Қазақстан Республикасындағы көмірсутек шикізатының жалпы болжамды алынатын ... 17 ... ... ... оның 8 ... ... Каспий теңізінің қазақстандық секторына (бұдан әрі - КТҚС) тиесілі. Расталған мұнай қорлары ... ... ... 15 жетекші елдердің қатарына кіреді. Қазақстан көмірсутек шикізатының елеулі ... - ... ... ... иелік етеді (алынатын мұнай қорлары 4,8 млрд. тонна және алынатын газ қорлары Каспий қайраңындағы жаңа кен орындарын есептегенде, 3 трлн. ... ... ... ал ... ... 6-8 ... текше метр деп бағаланады). Республиканың 172 мұнай және 42 конденсатты кен орны ... ... ... ... ... ... ... аудандары, оның алаңы шамамен Қазақстан аумағының 62%-ын алып жатыр. Қазақстандағы мұнайдың негізгі қорлары (90%-дан астамы) ең ірі 15 кен ... олар - ... ... ... ... ... Жаңажол, Қаламқас, Кеңқияқ, Қаражанбас, Құмкөл, Солтүстік Бозашы, Әлібекмола, Орталық және Шығыс Прорва, Кенбай, Королевское, ... - екі ірі ... кен орны ... мен Теңізде шоғырланған. Кен орындары Қазақстанның он төрт ... ... ... ... Бұл ... ... ... Қазақстан, Қарағанды, Қызылорда және Маңғыстау облыстары. Бұл ... ... ... ... 70% Қазақстанның батысында шоғырланған. Мұнайдың неғұрлым ... ... ... облысына тиесілі, оның аумағында өнеркәсіптік санаттағы 930 млн. тонна қормен 75-тен астам кен орны ... ... ... ... кен орны Батыс Қазақстан облысының аумағында орналасқан. Мұнай-газды әлеует тұрғысынан Ақтөбе облысы тағы бір перспективті өңір ... ... ... 25-ке жуық кен орны ... ... және Қарағанды облыстарының мұнай өндіру саласының негізі - ... ... ... бесінші мұнай-газды провинциясы - Құмкөл кен орындар тобы болып табылады. Қазақстанның мұнай-газ саласының ресурстық ... одан әрі ... ... және Арал ... ... республика жүргізіп жатқан жер қойнауы учаскелерін кең ауқымды зерттеулер ықпал ... ... ... ... алынатын 2,02 млрд. тонна болжамды қормен 2000 жылы ... ... кен орны ... 30 жыл ішіндегі әлемдік тәжірибедегі ең маңызды оқиға деп аталды.
Қазақстан үшін ... газ ... ... ... ... ... оның ... бойынша Қазақстан әлемдегі 14-орынды және тәуелсіз мемлекеттер достастығы (бұдан әрі - ТМД) ... ... ... ... мен ... ... 4 - орынды иеленуде. Географиялық ... ... газ ... 98% - ы ... ... Маңғыстау, Атырау, Батыс Қазақстан және Ақтөбе облыстарына ... ... ... жер ... ... Қазақстан Республикасындағы мұнай өндіру көлемінің 70%-дан астамын АҚШ, Қытай, ... ... Одақ ... әрі - ЕО) ... ... ... қамтамасыз етеді, ExxonMobil, Chevron, Agip, BG, BP/Statoil, Shell, Total, INPEKS, Philips, ЛУКойл, Оман Ойл, Eni сияқты ірі ұлттық және ... ... және ... жұмыс істеуде. ... мен ... ... 2013 жылы ... мұнай мен газ конденсатын өндіру 2008 жылмен салыстырғанда 8,3%-ға ұлғайып, 76,5 млн. тоннаны құрады, мұнай мен газ ... ... 68,1 млн. ... - ... ... Қазақстан Республикасының аумағында 2013 ... ... ... ... ... ... ... шектеулі серіктестігі (бұдан әрі - ТШО) (22,5 млн. тонна), жауапкершілігі шектеулі серіктестігі (бұдан әрі - ҚПО б.в.) (11,9 мен. ... ... және ... ... ... ... әрі - БҰ) (8,9 млн. ... акционерлік қоғамы (бұдан әрі - АҚ) (6,0 млн. ... және ... ... (5,7 млн. ... болып табылады.
Қазақстанның оңтүстік өңірлерін газбен тұрақты жабдықтау қажеттілігін ескере отырып, жылына 300-330 млн. текше метр деңгейінде Амангелді кен ... ... одан әрі ... газ ... ... маңызды орын алады. Осы кен орындары тобын одан әрі ... ... ... Республикасы Үкіметінің кен орындарының табиғи газын сату бағасын кезең-кезеңмен көтеріп отыру саясатына байланысты болады, ... ... ... ... өсуіне тосқауыл қою жер қойнауын пайдаланушы-компанияға кен орындарының келісімшарттық аумағын барлау мен игерудің өндірістік бағдарламасын жүзеге асыру үшін жеткілікті қаражат ... ... ... ... ... бірге, газдың елеулі көлемін жер қойнауын пайдаланушылар өз қажеттіліктеріне пайдаланатынын ... кері ... үшін ... ... ... таратылатын тауарлық газдың көлемі маңызды көрсеткіш болып табылады,
Кесте 2 - 2013 ... ... ... өндіру және шығару теңгерімі

Көрсеткіштің атауы
Саны, млрд.текше м
1
Шикі газ ... ... ... ... оның ... және өз қажеттіліктеріне
7,5
2.2
қойнауқатқа қайта айдау
8,8
3
Құрғақ газ өндіру, оның ішінде:
19,7
3.1
жер қойнауын пайдаланушылардың өз технологиялық қажеттіліктеріне тұтынуы
3,0
3.2
таратылатын тауарлық құрғақ газ
15,6
3.3
жерасты газ қоймаларына ... ... ... ... ... барлық өнім талап етілетін стандартқа сәйкес келмегендіктен, қайталама немесе тереңдетіп өңдеу үшін жартылай фабрикат, шикізат болып ... ... ... ... барлық өнім республикадан тыс экспортталады. Қазіргі уақытта өндірілетін көмірсутек ... ... ... ... ... және отын ... ... пайдаланылады, көмірсутек шикізатын бастапқы өңдеу мұнай-химия шикізатын одан әрі шығармай, мұнай мен газды сепарациялауға негізделген. ... ... ... 30 жыл бұрын құрылған мұнай-химия кәсіпорындары тауарлық өнімді шектелген көлемдерде (полистирол, полипропилен) немесе сырттан әкелінген шикізатпен (Ресей Федерациясы -- ... ... ... ... ... және т.б.) шығарып отырды. Сонымен бірге, мұнай-химия өндірістерін құру үшін ... ... ... бар: Қазақстан Республикасының түрлі өңірлеріндегі кен орындарын (Теңіз, Каспий) игерген кезде газдың жалпы көлемінің ... 16 %-ға ... және одан ... этан ... ... болатын табиғи және ілеспе газдар, бұлар негізгі мұнай-химия өнімі - этиленді ... үшін ... ... және ... ... ... ... Жол маркалы битумдарды өндіру үшін Батыс Қазақстанның кен орындарынан өндірілетін мұнай. Мысалы, Қаражанбас кен орнындағы ... ... ... - 200С ... ... қату ... ... парафині аз (2,22 % масс.), құрамындағы шайыр мен асфальтені ... ... 13,28 % ... 1,86 % ... бұл ... сапалы жол битумын өндіру үшін қойылатын талаптарға сәйкес келеді. Қазіргі ... ... ... ... ... жоқ және ... ... жаңғырту жөніндегі іс-шаралар шеңберінде базалық майлар өндірісін құру жөнінде ... ... ... ЖШС ... (майларды араластыру және өлшеп орау зауыты), сонымен бірге гидрокрекинг қондырғысын салумен және ПКОП шикізатынан (вакуумдық газойль) базалық майлар өндірісінің толық ... ... ... ... ... (5 км ... ... қалыптасқан магистралдық және газ тарту құбырлары жүйесіне сәйкес табиғи газ республиканың 14 облысының 9-ына жеткізіледі. ... ... ... республиканың елді мекендерін газдандыру жөніндегі іс-шараларға баса назар аударып отыр. 2010 - 2012 жылдары осы ... ... ... 15 ... ... ... ... бөлінді. Қабылданған шаралар Ақтөбе, Атырау, Қостанай, Батыс Қазақстан, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстарының 80 елді мекенін, сондай-ақ ... ... 46 ... үй мен 4 мың жеке үйді ... ... қамтуға мүмкіндік берді. Газдандыру жөніндегі белсенді жұмыстар жергілікті деңгейде жергілікті бюджет есебінен жүзеге асырылады. ... ... осы ... 30 ... ... астам қаражат бөлініп, 400 мыңдай адам тұратын тұрғын үйлер газдандырылды. ... ... үшін бұл ... бір ... оң ... тигізгенмен, өйткені біздің экспортымыз шикізаттық бағытта болғаны және ... ... ... түсімді арттырды, екінші жағынан кері әсерін тигізбек, себебі, қымбаттаған мұнайды импорттайтын ... ... ... ... да, ... ... бағасы көтеріледі, ал Қазақстан болса дайын өнімді көптеп ... ... ... ... ... ... тауарлардың қымбаттауына әкеп соқтырады. Бұл мәселелерді шешу үшін қазіргі кезде, мұнай өнеркәсібін мемлекеттік тікелей реттеу ... ... ... ... ... ... соңғы жылдар үдете түсті. Қазақстан мемлекеттік мекемелер, мұнай өнеркәсібіндегі кәсіпорындарды тексеріп, ... ... ... қарастырып, олардың кемшіліктерін түзететін немесе компанияны өз ... алу ... ... ... инвесторлары мен келісім-шарттарын қайта қарастырып, оны ұлттық ... ... ... ... Қазіргі кезде, Қазақстан мұнай өнеркәсібіндегі мұнай өндіру, ... ... ... ... ... ... саны артық мұнай өнімдерін, газ өндіретін, тасымалдайтын кәсіпорындарға қарағанда.
Қазақстанда мұнай кәсіпорындарын көбінесе ... ... ... айналысады, өйткені олардың көбісі шетел мұнай корпорациялары, акцияларының үлесі 50% жоғары шетелдіктердің құзырында ... ... олар ... ... ... ... ... да, біздің елден мұнай шикізатын экспортталып, дайын мұнай өнімдері сырттан көптеп ... де, ... ... ... ... ... отырады. Сырттан алып келінген мұнай өнімдер сапасы тексерілмейді, бұл ... ... ... ... ... әкеп соқтырады. Мұнай өңдеу өнеркәсібін мемлекет өз қолына алуы қажет. Мұнай өңдеу зауыттарын ... құру ... ... ... ... немесе ұлттық қорлардан, бюджеттен қаржы бөлуі керек. Егерде мұнай өңдеу өнеркәсібі мемлекет өз ... ... ... ... ... ... ... оның бағасын қадағалау жұмыстары жеңіл болады.
Қазіргі кезде, Қазақстанда мұнай өңдеу өнеркәсібінде ... ... ... ... ... 50% ... ... өңдеу саласына мұнай шикізатын алады. Қазақстан мұнай шикізатының көп ... ... ... оны ... ... сай ... ... технологиясы артта қалған. М.Асанов мұнай өнеркәсібін талдаушы өзінің талдау нәтижесінде мұнай өңдеу зауыттары ішкі нарықтың 60% ғана мұнай өнімдерімен қамтамасыз ... ал ... ... және ... ... импорттайды. Зауыттардың өңдеу тереңдігі басқа елдерде 95%. Мұнай өңдеу өнеркәсібінде үш мұнай өңдеу зауыттары ... ... Олар ... ... ... ... ... мұнай өңдеу зауыты, Шымкент мұнай өңдеу зауыты. Қазіргі кезде, үш газ ... ... ... газ ... зауыты, Теңіз газ өңдеу зауыты, Жаңажол газ өңдеу зауыты іске қосылды. Сонымен қатар, мұнай өңдеу саласында зауыттарды қайта құру жұмыстарын ... ... ... ... ... әлемдік нарықта бәсекелік қабілетін арттыру, өңдеуді тереңдету және мұнай өнім сапасын арттырудың маңызы зор екені айқындалады. Қазақстанның ... ... ... ... ... маңызы зор.
Мұнай өнеркәсібінің ішкі және сыртқы мәселелерін қарастыру қажет, оны талдау барысында келесі мұнай өңдеу саласын мәселелері айқындалды, ол ... 6 ... ... ... ... ішкі ... жататындар: технологиялық үдерістер, құрал саймандарының физикалық ескіруі, артта қалуы; өзіндік қаржылық ресурстарының ... ... ... ... ... ... өнімдер сапасын басқару, бақылау, қадағалау жұмыстарымен толығымен қамтылмауы; ішкі нарықты ... ... ... қамтамасыз ету қуаттылығының жетіспеушілігі; мұнай өнімдер ассортиментінің аз болуы. Сыртқы мәселелеріне жататындар: мемлекет тарапынан реттеудің тұрақсыздығы; ... ... ... ... ... шикізатына тәуелділігі; энергия көздерінің қымбаттауы; әлемдік мұнай нарық ... ... ... ... компанияларының қызметіне тәуелділігі.
Ескерту - Сурет автордың зерттеуі бойынша құрастырылған.
3-сурет - ... ... ... ... ... ... ... өңдеу өнеркәсібінің мәселесін шешу жолдарын қарастырайық: мемлекет тарапынан нақты осы саланы ... ... ... ... және ... ... ... акцияларын шетелдік құзырындағы үлесті сатып алуы керек; мұнай шикізатын Қазақстан территориясындағы мұнай кен орындарынан тасымалдайтын құбырларды салуды көздеуі ... ... ... ... ... ... отандық мұнай шикізатын өңдеуге бейімдеу; мұнай өңдеу саласындағы сапа аясындағы және экологиялық мәселелерге аса көңіл бөлуі қажет, осы аталған ... ... ... сапасын басқару жүйесін ұйымдастыру және оның тиімді ... ... ... ... ... өнімдер ассортиментін кеңейту жолдарын қарастыру. Қазақстандағы мұнай компанияларының сапа аясындағы әрекеттерін талдауға келсек, келесі деректерге ... ... ... (КПО) ... төрт ірі корпорацияларының құрған компаниясы Қазақстанда мұнай газ саласында 1997 жылдан бастап жұмыс істейді. КПО 2007 жылы ... ... ... ... бөлу ... ... ... 10 жыл толды.
Бұл онжылдықта компания үшін барлық салада да әлемдік стандартқа сай болудың қауырт әрі жүйелі жұмыс жылдары болып ... Жаңа ... ... ... ... ... сонымен қатар, қайта өңдеу кешені газды қайта айдау, экспорттық құбыр салынды. Мұнай шикізатын өндіру мен ... ... озық ... ... Қоршаған ортаны қорғауға және қауіпсіздік техникасы талаптарын сақтауға көп ... ... ... қатар, халықаралық стандарты ISO 14001 экологиялық менеджмент жүйесін енгізуді көздейді. Компанияда ұлттық кадрларды дайындау бағдарламасы ... ... бұл ... ... ... ... ... мамандардан тұратын ұлттық кадрларды құрылған топтарды құру. Жергілікті қызмет көрсетушілермен және тауар жеткізушілермен де динамикалық ... ... Жыл ... КПО Батыс Қазақстанның тұрғындарының әртүрлі әлеуметтік әл ауқатын жақсарту бағытында мауқымды қаражат бөліп, үлесін ... ... [63]. ... компаниясы мұнай өнімдерін өткізу жолдарын дамытуда және ... ... ... көп ... алуда белсенді жұмыс атқарады. Инфрақұрылымдарды модернизациялау мен қайта жаңартудың салдарынан компания Ақтөбе облысының мұнайының сапасын жоғарылатты, сол себептен оған ... ... 1997 ... бастап компания мұнай сату жөнінде сауданы диверсификациялаумен ұдайы айналысады. 2001 жылы жақын мен алыс ... ... ... жеткізу үшін теміржол, теңіз жолы және мұнай құбыры арқылы мұнай ... жаңа ... ... ашқан. АҚ шаруашылық қызметті басқаруға маңызды көңіл бөледі. Өндірістің шаруашылық қызмет түбегейлі өзгерді. Мұнай мен газ өндірудің өз ... ... ... ... келеді. АҚ шығынды мекемеден даму болашағы бар экономикасы тиімді компанияға айналды. Алайда бұл компания ... газ ... ... ... ат ... ... ... мұнай өнімдерін өндірмейді. Мұнай өнімдерін өндірмеу себебі мынада: мұнай шикізатын экспорттап, сонымен қатар, Қытайға теміржол ... ... ... ... сол ... мұнай өңдеу зауытына жібереді. Сөйтіп, Қытай елінің ұлттық мұнай ... ... ... ... ... ... көңіл бөлмейді, олар өз елінің мүддесін қорғайды [64].
АҚ ТМК компаниясының негізгі мақсаты ... ... ... ... ... ... ... мердігерлік функциясын атқарады. Сапа менеджмент жүйесін ұйымдастыру барысында компанияда ішкі басқару үдерістерінің құрылымы өзгертіліп, оңтайландырылды және бөлімшелер арасында қарым- қатынас ... ... ету ... ... Сапа менеджмент жүйесін ұйымдастыру жұмыстары 2004-2006 жылғы Қазақстан Республикасының ұлттық ... ... ... дамыту бағдарламасы аясында жүзеге асырылды. компаниясы сапа менеджмент жүйесін жетілдіру шараларын қолданады. АҚ АҚ пен ҰӘҚ>> АҚ ... ... ... ... ... ... құрал-сай - ман - дарға деген сұраныс пен олардың Қазақстанда қандай кө - лемде өн - діріліп жатқанын то - лық ... ... ... ... да - мы - ту және отандық тауарөн - ді - ру - ... ... ... - шарт - тар ... ... мә - - - се - - - ... де жоқ ... ... АҚ отандық тауар - өндірушілер арасында ... ... ... са - тып алу ... ... рет ашық ... ... Бірақ сол тендерлерге қатысуға шақы - рылғанмен, АҚ, АҚ сияқты отандық көлік құрастыру ком - па - ... ... ... жи - ... мәліметтері мен белгілі баға жоқ деп тендерге қатыс - пап - ты. Соның салдарынан ол тен - ... ... деп ... Дәл ... жағдай ұзақ мерзімге жоспарлан - ған самосвалдар са - тып алу мәсе - лесінде де орын ал - ған. Соның ... ... - ... ... - дасу шең - - бе - ... ... ... жылға жасалуы тиіс келісімшарт әлі тек қол қою басқышында ғана тұр екен. Одан басқа, бірқатар ... ... - ... қол ... ұзақмерзімді келісім - шарт - тар бо - йынша өз ... ... ... ... Атап айт - сақ, АҚ, АҚ және ЖШС өнім - ... жеткізіп беру мерзімдерін үзіліске түсіріп келеді. Орын алып жатқан осындай түйткілді ... - ... ... АҚ басшылығы мен ұжым ұстан - ған бағыт ... ... ... ... және қызметтерді сатып алулар кезін - де қазақстандық маз - ... үле - сін ... ... мем - ... ... ... ... бағытталған шараларды белсенді түрде жүргізуге бел буып отыр. Естеріңізге сала кетейік, компаниясының қа - ра - ... 5,5 мың ... ... 2,1 мың ... су құ - быр - лары бар. Бұл ... ... Батыс, Ақтөбе және Шығыс деп бөлінетін оқшауландырылған үш тармақты біріктіреді. Егер Ба - тыс ... 2000 жылы елі - ... өн - ... 33 ... тон - на ... - дың 75 ... жуы - ғын ... компанияның жиынтық табысы - ның 70 пайы - зын берген болса, ондағы Шығыс тармағының үлесі - 20 ... Бұл ... ... ... ... ... кенішін еліміздің солтүстік-шығысындағы Павло - дар және оңтүстігіндегі Шым - кент ... ... ... - та - ... ... Ал ... ... - ғы осы аймақта өндірілген мұ - найды ... Орск ... өң - деу ... ... өз ... 95 пайы - зын экономиканың қаны сана - латын осы мұнай тасымалдаудан алып ... ... ... 29 ұлт - тық және ... ... - ... ... көрсетеді десек, , , - ұлт - тық мұ - ... ... мен ха - лық - ... ком - па - - ниясы солардың ең негізгілері болып есептеледі.Қазақстанда ... рет жү - зеге ... ... бағдарламасының тұ - сауы да дәл осы компа - ния - ... ... ... ... ... айта кеткен жөн. Аталмыш бағдарлама аясын - да қазір 40 миллион дана өз акциясын ұсынып ... ... бұл ... ... тауарөн - діруші кәсіпорындар ға - на емес, өз жетістіктері мен та - быстарын елімізде бірінші болып бірнеше жүздеген мың қара - ... ... - пен де ... ... ірі кә - сіп - орын ... сөз.
2.2 ... салада машина құрастырудың механизмдері
Машина жасау бүкіл әлемде ұлттық өнеркәсіптің технологиялық ... ... ... ... Бұл сала жанама салаларды дамыту үшін мультипликативтік әсер береді, халықтың жұмыспен қамтылуын бірнеше рет ұлғайтады және сол арқылы тұтастай ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан экономикасының өсуі машина жасаудың озық өсуімен қатар жүруі тиіс. Бұл өнеркәсіп кәсіпорындарындағы механикаландыру деңгейін арттыруға және ... ... ... ... өнімділігін ұлғайтуға мүмкіндік береді. Қазақстан Республикасында машина ... ... ... 2010 - 2014 ... ... бағдарламаны әзірлеу үшін негіздеме Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 14 сәуірдегі № 302 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасын Үдемелі индустриялық-инновациялық дамыту ... 2010 - 2014 ... ... мемлекеттік бағдарламасын іске асыру жөніндегі Іс-шаралар жоспарының 5-тармағы болып табылады. Бағдарлама ... ... ... ... ... технологиялық және қазіргі заманғы жабдықпен жаңғыртуға, халықаралық стандарттың бәсекеге қабілетті өнімін шығару ... жаңа ... ... ... жұмыс істеп тұрған отандық машина жасау кәсіпорындарының байланыстары мен кооперациясын дамытуға бағытталған. Бағдарламаны саланы ... ... ... негізінде айқындалған бәсекеге қабілетті өнімді шығаруға бағытталған жаңа сапалық деңгейде ... ... және ... ... оның өндіріс көлемін ұлғайтуға және тұрақты өткізу нарықтарын табуға ... ... ... ... ... ... қайта жарақтандыру және өндірістің озық шетелдік технологиялары мен ... ... ... ... есебінен жұмыс істеп тұрған машина жасау кәсіпорындарын жедел ... ... ... ... мен жабдықтардың жаңа түрлерін жасауға бағытталған барынша тиімді, ғылыми-техникалық және технологиялық әзірлемелерді игеру ... өнім ... ... ... ... ретінде қарастыру керек.
2012 жылғы ішкі өндіріс көлемі 303 млрд. теңгені құрады. Экспорт көлемі - 154,5 млрд. теңге, ол өз ... ... ... ... 2 %-ын ... 2013 ... қорытындылары бойынша 282,5 млрд. теңге сомасына өнім өндірілген, бұл 2012 жылмен салыстырғанда (303 млрд. теңге) 6,8 %-ға ... Оның ... ... мен ... 115,5 ... ... электр жабдықтары 61,5 млрд. теңгеге, көлік құралдары 105,5 млрд. теңгеге өндірілген, алдыңғы жылмен салыстырғанда өндірілген машиналар мен жабдықтар ... ... ... 9,8 %-ға, ... ... - 13,4 %-ға ... ал көлік құралдары 1,4 %-ға ұлғайған.
Кесте 4 - ... ... ... құндық көлемінің серпіні

Атауы
2009
2010
2011
2012
2013
1
Өнеркәсіп өнімінің көлемі, млрд. теңге
5 253,0
6 ... ... ... ... ... млрд. теңге
179
229
281
303
282,5
3
Машиналар мен жабдықтар өндірісі, млрд. теңге
53
67
98
128
115,5
4
Электр жабдығы, электронды және оптикалық жабдық өндірісі, млрд. теңге
42
54
66
71
61,5
5
Көлік құралдары мен ... ... ... ... өнім ... ... ... үлесі, %
3,4
3,5
3,6
3,0
3,2
Машина жасау секторы 2012 жылға дейін барынша жоғары қарқынмен өсті, 2012 жылы басқалармен ... ... орай көп ... ... Бұл бірінші кезекте машина жасау өніміне сұраныстың инвестициялық сипатымен ... ... ... ... ... өніміне сұраныс өсімінің өзекті драйвері мұнай-газ саласына инвестициялардың өсуі және құрылысты ауқымды дамыту болды. Дағдарыс басталғалы бері тұтынушы сала компаниялары ... ... ... ... тиімділігін сақтай отырып, өндірісті ұлғайтуға және жаңғыртуға ауқымды инвестициялардан бас тартты. Оның үстіне қаржы ... ... ... ... кредиттік ресурстардың қол жетімділігін төмендетуге әкелді, бұл да ... ... ... ... сұраныстың азаюына әкелді. ... ... ... ... ... ... жасау өнімінің үлесі 1990 жылғы 15,9 %-дан 2008 жылы 3,0 %-ға дейін төмендеді, ал 2013 жылы 2012 ... ... ол ... ... ... ... Өңдеуші өнеркәсіптегі машина жасау ... ... 9,5 %-ды ... Өнеркәсіп кәсіпорындарының жалпы көлемінде машина жасау өнімін өндірушілері тек 6 %-ды ... күні ... ... ... ... ... іске ... бойынша кадрларға деген қажеттілік осы Бағдарламаның 1-қосымшасына сәйкес 6 299 ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері 3-кестеде келтіріледі.
Кесте 5 - Машина жасау кәсіпорындары жұмысының негізгі көрсеткіштері
Көрсеткіш атауы
2009
2010
2011
2012
2013
Өнеркәсіп кәсіпорындары мен ... саны - ... ... ... ... ... өндірісінің көлемі, млн. теңге
179491
228732
281243
302771
282497
Кесте 6 - Машина жасау өндірісінің нақты көлемі индексінің серпіні ... ... ... ... ... индексі, алдыңғы жылға %-бен
104,8
107,2
105,0
102,1
101,7
Машина жасау өнімінің нақты көлем индексі, алдыңғы жылға ... ... ... ... ... ... ... талдау бірте-бірте төмендеу серпінін көрсетіп отыр (4-кесте). 2013 жылы ... ... ... 85,7 %-ды ... 7 - ... жасау өнімінің импорты мен экспорты
2011 ж.
2012 ж.
2013 ж.
Импорт
Экспорт
Импорт
Экспорт
Импорт
Экспорт
Барлығы, млрд. теңге, оның ішінде:
4012,7
5852,4
4558,0
8563,4
4190,3
6371,4
ТМД елдері
1788,4
976,1
2104,9
1332,7
1780,0
1001,7
әлемнің басқа да елдері
2224,2
4876,3
2453,2
7230,7
2410,3
5371,2
оның ... ... және ... ... техникалық жабдық
1078,9
42,9
1209,3
55,0
1140,0
40,3
ТМД елдері
245,5
34,3
287,4
40,6
233,8
25,6
әлемнің басқа да елдері
833,4
8,6
921,9
14,4
906,1
14,8
Жер үсті, әуе және су көлігі құралдары
698,5
69,9
551,5
96,5
421,9
16,2
ТМД елдері
199,9
16,1
182,5
26,0
125,1
5,3
әлемнің басқа да елдері
498,6
53,8
369,0
70,5
296,8
10,9
Оптикалық, өлшем, ... ... мен ... ... ... да ... ... аталғандардың барлығы:
1869,2
115,0
1861,6
154,5
1655,7
59,0
ТМД елдері
462,8
51,1
488,2
67,9
374,9
31,7
әлемнің басқа да елдері
1406,3
63,8
1373,5
86,6
1280,8
27,2
Қазақстандағы машина жасау өніміне деген қазіргі ... ... ... ... қанағаттандырылады, ол ішкі өндіріс пен импорттан 5 еседен астамға ... 2013 жылы ... ... 1655,7 ... теңгені (5-кесте), ал ішкі өндіріс 282,5 млрд. теңгені құрады. ... ... ... ... Ресей болып табылады - оның үлесі машина жасау өнімі импортында 19 %-ды және экспортта 31 %-ды ... ... ... ... ... ... негізгі импорттаушылары: Германия (11 %), Қытай (11 %), АҚШ (10 %) және ... (6 %) ... ... Қазақстаннан машина жасау өнімі экспортының негізгі бағыттары Ресейден кейін: Ұлыбритания (экспоттың 15 %-ы), ... (13 %), ... (7 %) және ... (6 %) ... ... 2012 жылы ... ... өнімінің экспортымен импортының құрылымы.
Импорт құрылымында автомобильдер, станоктар, мұнай-газ, тау-кен шахта және металлургиялық машиналар ... ... ауыл ... ... тұрмыстық техника мен техника 40 %-дан асады. Экспорт ... ... ... техникасы мен электр жабдығы, сондай-ақ автомобильдер басым. ... ... мен ... ... ... ретінде машина жасау өнімінің сыртқы сауда айналымы саланың экспортқа бағдарланушылығының әлсіздігін көрсетіп отыр. Машина ... ... ... ... ... де саланың төмен дамығанын көрсетеді.
Қазақстанда машина жасауды одан әрі дамыту стратегиясын дамыту мен ... ... ... үшін оның ... және ... жақтарын, сондай-ақ қолда бар мүмкіндіктер мен қауіп-қатерлерді нақты айқындау ... ... ... ... ... ... ... негізгі күшті және әлсіз жақтары, мүмкіндіктері мен қауіп-қатерлер ұсынылған. Одан арғы ... ... үшін ... факторларды жою, қауіп-қатерлердің алдын алу және сонымен бірге оң факторларды күшейту, мүмкіндіктерді пайдалану ... ... ... SWОТ - ... ... Ішкі ... бірінші кезекте жанама салалар тарапынан артуы.2. Көліктік және ... ... ... ... ... болуы.3. Ірі кәсіпорындарда өндірістік инфрақұрылымның болуы.4. Қолда бар машина жасау ... ... Ішкі ... ... ... да ... кіші көлемі.2. Білікті кадрлар тапшылығы, соның ішінде мамандардың шет елге кетуі.3. Қазақстанның машина жасау өнімінің бәсеке қабілеттігі ... ... ... ... ... жоғары болуы, қуаттардың төмен жүктемесі себебінен және т.б.).
Мұнай-газ машиналарын жасау
Отандық ... ... ... ... ... ... ... машина жасау өндірісінің ірі тұтынушысы болып табылуына негізделген. 2012 жылы Қазақстан Республикасының нарық көлемі 168 ... ... ... оның 12 %-ын ... ... сату ... ... мұнай-газ жабдықтарына қажеттілікті импорт қанағаттандырды, оның көлемі 2012 жылы 150 млрд. дерлік теңгені ... ... ... бұрғылау, ұңғымаларды жөндеу, мұнай мен газды өндіру, ... ... ... үшін ... ... ... шығаруды іске асырады, бұл теңіз платформалары өндірісін игеруге мүмкіндік береді. ... ... 2012 жылы 250 ... ... ... машиналарын және олардың бөлшектерін жасау ойдағыдай игерілді, олардың көбі ... ... ... ... Осы ... басымдығы мұнай-газ жабдықтарына сұраныс бірінші кезекте Қазақстандағы мынадай ... кен ... ... өндіру көлемінің ұлғаюына негізделген: Теңіз, Қарашығанақ және Қашаған. ... ірі ... ... сәйкес 2020 жылға мұнай өндіру көлемі 2,4 есе ұлғаяды. Бұдан басқа, Қазақстан Республикасында Каспий қайраңында жаңа ірі кен орындарын игеру ... ... ... Сұраныстың жоғарлауының екінші маңызды факторы технологиялық артта қалудың және мұнай өңдеу өнеркәсібі қуатының тозуы, ... ... және газ ... ... ... ... ... Республикасында мұнай және газ құбырлары жалпы ұзындығының 80 %-ы 20-30 ... ... ... ... 8 - ... ... ... машина жасау өнімі өндірісі
Көрсеткіш атауы
2009
2010
2011
2012
2013
Сұйықты қайта айдауға арналған ортадан тепкші сорғы; өзге сорғылар; сұйық көтергіштер, дана
7115
5758
7773
10253
12900
Мұнай-газ өңдеу жабдықтары, млн.теңге
535
366
133
148
398
Мұнай ... ... ... ... ... ... ... және көтергіштер өндірісінің өсуі байқалады (2013 жылы өсу қарқыны 2009 жылмен салыстырғанда 181 %-ды құрады). 2012 жылға дейін өнімнің мына ... ... ... ... ... мұнай кәсіпшілігі жабдықтары және мұнай-газ өңдеу жабдықтары, бірақ 2013 жылы 2012 жылмен салыстырғанда өсуі өнім түрлері бойынша өсу ... ... ... - ... 2,7 ... дейін, ал мұнай кәсіпшілігі жабдықтары 4,8 %-ға өсті.
Мұнай-газ машинасын жасауда 2015 жылға қарай құбыржол ... ... ... мен ... ... ... ...
Кесте 9- Елімізде өндірілетін тауарлар

Қажетті тауарлар
Әлеуетті өндірушілер
1
Мұнай ... ... ... ... орта ... ... қысым, күкіртті сутектің жоғары мөлшері)
ЖШС,
Ақтаулық мұнай Электрондық компаниясы,
ЖШС
2
Күкіртке төзімді Сорғылық-компрессорлық және жағалаушы құбырлар
... ... Mittal ... ... ... АҚ
5
Газ генераторлары, электростанциялар
АҚ
6
Өлшеу құралдары (қысым, температура, көлемдер)
ҚР өндірілмейді
7
Кемелер (катерлер, баржалар, буксирлер)
Катерлер - Орал Зенит зауыты
8
Терең скважиналарды ... ... ... ... (5000 м ... ... 500 кВА ... трансформаторлар
Кентау трансформаторлық зауыты
10
Жиілікті өңдегіштер
ҚР өндірілмейді
11
Химиялық реагенттер (мұнайды өндіру/тасымалдау/өңдеу үшін)
"Алматынефтехим-А АҚ, АҚ базаларында; Өскемен қаласында АҚ, АҚ, АҚ ... ... ... АҚ, АҚ, АҚ ... Ақтөбе қаласында АҚ базасында құбыржол өткізу арматурасының, сұйықтық сорғылар мен ... ... ... ... ... Атырау қаласында ЖШС базасында газ-турбиналық қондырғылар мен ... ... мен ... ... ... ... оның ... 18 күрделі және 12 ағымдағы жөндеу ұйымдастырылатын болады. Аталған жоба ЖШС компаниясы және ... ... ... ... келісімді іске асыру арқылы енгізіледі.
2.3 Қазақстанның машина жасау кластерінің ... ... ... ... ... ... ... шикізат бағытынан әлі арыла қойған жоқ. Ал пайдалы кен байлықтары қорының сарқылатындығы белгілі. Қазіргі таңда шикізат ... ... ел ... ... әсер ... ал кен ... саласындағы өндіріс деңгейі өз максимумына жетсе, экономика үлкен қиындықтарға тап бола бастайды.
Экономиканы ... ... ... ... ... ... керек. 2010 жылы мемлекеттік индустрияландыру бағдарламасында саланы дамыту үшін басымдықтар анықталды. Олардың қатарында машина жасау саласына ерекше назар ... ... 2011 ... 1 ... ... қарағанда 2012 жылдың сәйкес мерзімінде көрсеткіш 18,4% -ды ... ... ... ... ... мемлекеттік қолдаудың нәтижесін көрсетуде. Ал 2011 жылғы өсім 17%-ды құрады. Машина жасау ... ... ... ... ... ... Сала түрлі құрал-жабдық, машина, құрылғы, сондай-ақ халық тұтынатын заттарды дайындау арқылы әр индустриялды дамыған мемлекеттің экономикасы үшін ... ... ... ... ... саласы агроөнеркәсіптік кешен, энергетика және металлургия, көлік және экономиканың басқа салаларын, олардың қызметтерінің ... ... ете ... ... ... ... орта - лы - ... жүзеге жылына 120 мың ав - томобиль және автомобильдің ком - плектілеуші бөлшектерін шы - ға - ... ... ... жа - сай - - тын, ... ... өн - ер - - - кәсібі кластері жұмыс ... ... өнер - кә - сі - бі ... неғұрлым ау - қым - - ды бастаманы Үкімет пен Шы - ғыс Қазақстан ... әкім - - ... ... ... - сін - - де ... қо - - ға - - мы ... ... Бо - - лашақ өнеркәсіп кешені рес - пуб - - ликаның 2010-2014 жылдарға ар - налған жедел ... - ... даму ... - ла - ма - сы - ның бір ... ... ... және ... ... жо - ба - лар ... ... бағдарламасының шең - бе - рін - де автомобиль құрастыру ке - - ... ... ... аяқ - тағалы тұр. 2010 жылғы маусым айында Үкі - мет пен ... ара - сын - да ... қол қой - ыл - ған ... Сол ... ... ... ... кезеңі - ав - то - - мобиль жасаудың толыққанды клас - терін жасау. Оның плат - формасы ... ... ав - то - ... ... ... Кә - сіп - ор - ын - ның ... көлік қо - ра - бын штампылайтын, пісіретін, сыр - ... ... ... ... ... көлемі 517 мил - лион АҚШ доллары мөл - ше - рін - де ... ... Жо - ба - лық ... шыққан кезде ав - то - - мобиль ... 12 мың жаңа жұ - мыс орны ... ... іске қо - сылған соң жыл сайын бюд - жет - ке 68,6 миллион АҚШ доллары кө - ... ... мен ... тө - лем - дер ... ... 1,44 мил - ... АҚШ доллары мөл - ше - рін - де экспорттық түсім түседі деп жос - ... ... ... ... асуы ... ішкі жалпы ұлттық өн - ім - нің өсуі жыл ... 1,8 мил - ли - ард АҚШ ... ... бо - ... Бұл ... ауқым - ды - лы - - ғын түсіну үшін бұл Солтүстік Қа - ... мен ... ... - та - рын қоса ... ... өнер - кәсіп өнімінің ауқымынан ар - тық. Бұл ... ма - шина ... ... бү - гін - гі ... ауқымынан сәл ғана аз - дау. Бү - - гінгі күні Қазақстанның барлық ав - томобиль өндірістерінде ірі то - рап - тық ... ... асы - ... - Ол еліміздегі шектес өнді - ріс - терді ауқымды түрде дамытуға жә - не қазақстандық мазмұнның дең - ... ... ... бер - мейді, өйткені бұған өндіріс ау - қымы ... Ал ... одақ ... бұл жоба ... өң - деу ... ... есебінен бұл кедергіден аттап өтуге мүм - кін - дік ... Айта кету ... Шы - ... ... өнеркәсібі клас - терін жасаудың алғашқы ке - зе - ңі - автомобильдер құрастыру жө - ніндегі қазіргі заманғы қуат - тар - ды ... ... ... Жа - ... ... ... бөл - шек - ... шығару оның ауқымы 30000 данаға жеткенде, бамперлер - 60000, ... 100000 ... жет - ... ғана ... бола бас - ... Егер осы ... тек ... - стандағы пайдалану ауқы - мы - мен салыстыратын болсақ, дағдарысқа дейін елімізде жыл сайын 300 мың - нан ... ... ... алын - ған, бұл ... нарықты есеп - темегенде. АҚ автомобиль компоненттерін өн - ... ... ... ор - ... да аса ... ... базалық өн - ді - ріс - тен ... 300 ша - қы - рым - нан ... ... Бұл ... ... ға - на емес, бүкіл әлемдік авто - мо - би - ль ... ... - та - ры - ның ... ... ақи - қат. Ал қашықтық бұдан жоғары бол - ған ... ... ... мен ... автомобильдердің өзін - дік құны тым жоғары болып ке - теді . Бұл ... ... ірі ... ... то - рап - ... қатысты. Сондықтан да басшылары Шы - ғыс ... ... ету - ші ... қуат - та - рын іске ... ... ... бө - ... алаңда автомобиль ком - по - ненттерін шығару жөніндегі тех - нопарк құрып жатыр.Қазақстан ... - ті - леу - ші ... мен ... шы - ... орталықтардан алыста ор - наласқан. Сондықтан қосалқы өн - дірістерді қол астында шо - ғыр - лан - дыру ... ... - құ - ры - ... және ... мә - се - ле - лер - ді ... көмектеседі. Со - - - - ны - мен қатар қуаттарды шо - ғыр - ... ... ... са - па - сын ... жұмыс істейді. Шы - ғыс Қазақстан технопаркінде шы - ғарылады деп жоспарланған перс - ... ... бөл - ... ... ... орын - ... бамперлер, жанар - май бактары, түтін шығару жүйе - ле - рі, ... ... авто - мо - биль ... ... шиналар, ак - кумуляторлар, фильтрлер бар. Ал бұлар қайталама рынокта да сұ - ... ие ... аян. бұл ... жү - зеге ... ... одақ құ - рыл - ... ... кіріскен, Де - ген - мен Кедендік одақтың құ - ры - луы, біртұтас ... ... бо - луы ... ... жыл - дам - ... Жаңа ... ре - жим жә - не ... талаптарды ке - - - ле - - ... ... ... ен - гі - - зу - ге дейін жеткізу отандық ав - то - мо - - биль ... ... жыл - - - - дам - ... және автомобиль на - - - ры - ... ... ... Дағ - да - рыс - қа ... 2007 жылы респуб - ли - камызға 2,38 миллиард АҚШ дол - ... 388 мың ... ав - то - ... ... Ал ... зау - ыт сол ... бір ... ға - на жабады. Демек, еліміздің ав - то - - мобиль өнеркәсібінде импорт ал - ... ... өте жо - ға - ... ... ... Феде - ра - ция - сының Шығыс Қазақстанға жа - қын ... ... ... ал - ты ... ғана 14 миллион адам тұратын нарық бар. Тағы да сон - шама адам Орта Азия мен За - кав - - ... ... ... ... есептеу - ле - рінше, жаңа зауытта шыға - ры - ла - тын ... осы ... са - ... ... жыл ... елі - мізге ең кем дегенде 1 миллирад АҚШ доллары көлемінде экс - порт - тық ... ... бір айта ... ... бұл жоба отандық автомобиль өн - ді - - рісінің экспорттық ағынын қам - ... етіп қана ... со - ... ... шикізаттық емес са - ладағы еңбек өнімділігінің дең - гей - ін де ... ... ... ... - ... ... - сы - ның негізгі мақсаттарының бірі ма - шина жасау саласында өнім - ді - лік - ті 52 мың АҚШ ... дей - ін ... деп ... Ал да бұл ... бү - ... күннің өзінде бір қыз - мет - кер - - ге 188 мың АҚШ ... құ - ... ... толық циклі жо - - балық қуатына шыққан кезде ең - - бек ... 450 мың АҚШ дол - ... ... деп жос - пар - ла - ну - да. ... бұл ... дең - гей - ге бір ... ... сап - а - лылығының, екінші жағынан зау - ы - ттың өн - дірістік ... жо - ғары ... есе - ... қол ... ... үшін ... Германия, Жа - пония, Франция мен Корея се - ... ... ... ком - па - ния - лары ... бермек. Ал олар әлем - дегі ең танымал үштікке кі - ре - тін алпауыт автоконцерндер мен жұмыс істейтін кам - па - ния - ... ... ... іске ... ... ... кузовты балқытып біріктіру, толымдайтын бөлшектер және жылына 120 мыңға дейінгі көлемде дайын автокөліктерді шығару ... ... ... ... мен Шығыс Қазақстан облысы әкімдігінің қолдауымен отандық ... ... ... ең ірі ... АҚ іске асырады. Болашақтағы өнеркәсіп кешені 2010-2014 жылдарға арналған ҚР жылдамдатылған индустриалды-инновациялық даму ... бір ... ... ... және ... ... бар жобаларға жатады.Өткізілген тыңдау барысында қала тұрғындары, ШҚО қоғамдық Кеңесінің төрағасы В.Ф. Лопаткин, экология жөніндегі сараптау ... ... Г.Л. ... ШҚО ... ... және ... ... реттеу Басқармасының өкілдері Өскемен қаласының шегінде Ертістің сол жағалауында орналасатын автокөлік жасайтын кешеннің технологиялық циклы туралы толық ақпарат алды.
... ... ... кешеннің қуатын кеңейту жұмыстары аяқталуда. Бұл біздің жобамыздың бірінші кезеңі,- ... АҚ ... ... Мандиев. 2010 жылдың шілде айында ҚР Үкіметі мен біздің зауыттың арасында ... ... қол ... ... ... біз ... фазасына кірістік - автокөлікті толық жасайтын кластерін құруға. Оның тұғырнамасы толық циклдағы зауыт болады. Кәсіпорынның құрамына штамптау, ... ... ... және ... бояу ... қуат кіреді.
Н.Назарбаевтің Шығыс Қазақстан облысына жуық арада жасаған жұмыс ... ... ... ... жобаны іске асыру және құрылатын автокөлік өнеркәсіп кластерінің экономикалық ... ... ... ... ... ... жалпы көлемі 514 млн. АҚШ долларын құрайды. Жобалық қуатқа шығу 12 мың жаңа жұмыс орнын ... ... ... ... ... жыл ... төленетін жарнау түрінде қосымша 68,6 млн. АҚШ доллар түседі және ... 1,04 ... АҚШ ... ... іске ... ... ІЖӨ өсімі жыл сайын 1,8 млрд. АҚШ долларын құрайды. Оның көлемін түсіну үшін былай айтуыма болады - бұл ... ... ... ... де көп, ... Солтүстік Қазақстан мен Ақмола облыстарын бірге алғандай болады. Немесе бүгінгі таңдағы қазақстандық машина жасау өнімінің жалпы көлемінен біраз ... - деп ... ... ... ... мақсаттарына бірдей келетін, қазақстандық маңызы жоғары және де сонымен бірге шикізат емес саласының әлеуметтік дамуы мен ... дем ... дәл ... ... ... ... мысалын келтіруге едауір қиындау. Бүгін барлық қазақстандық автокөлік өндірістерінде ірі жүйелі SKD- жинақтау қолданылады, - деп белгіледі Е. ... - Ол ... ... ... ... ... дамуына және қазақстандық маңызының деңгейін жоғарылатуға мүмкіндік бермейді - ... ... ... одақ ... ... ... ... есесінен біздің жоба осы кедергіні жоюға мүмкіндік береді. Бірінші кезең - автокөліктерді жинау бойынша ... ... сай ... құру - іске асты. Қазір біз штамптау, балқытып біріктіру, бояу цехтері мен автобөліктерді шығару жөніндегі ... ... ... жобалау жүргізудеміз. Осындай толымдайтын отын багы сияқтылардың шығарылуы 30 мың, ... - 60 мың, ... - 100 мың ... данадан артық көлемінде ғана тиімді болады. Тек қана Қазақстандағы пайдалану көлемдерімен салыстырайық - ... ... ... жыл ... 300 мың автокөліктен артық сатып алынатын, қайталама нарықты есепке алмағанда! басшысының айтуынша, автобөліктер өндірісі қай жерде орналасатыны өте маңызды.
Базалық ... ... 300 ... ... керек. Бұл тек қана Volkswagen Group, KIA Motors, Chevrolet сияқты біздің серіктестеріміздің тәжірибесі ғана емес, басқа да ... ... ... ... Осы ... тыс ... ... мен дайын көліктердің өзіндік құны өте жоғары болып қалады. Біріншіден ол ірі көлемді толымдаушыларға қатысты. ... ... ... бар ... қуатпен жүктеумен бірге, біз тікелей бөлінген алаңшада автобөліктерді шығару бойынша технопарк құрудамыз.
Мандиев мырзаның назар ... ... ... ... ... ... алыс орналасқан. Сондықтан, қосымша өндірістердің шоғырлануы төмен шығындарды қамтамасыз етеді, логистикалық, инфрақұрылымдық және кадрлық ... ... ... ... ... ... соңғы өнімнің сапасын жоғарылатады. Шығыс Қазақстан технопаркінде шығаруға жоспарланған ең перспективті автокөліктің бөліктері қайталама нарығында ... ... ... ... ... орындықтар, бамперлер, отын бактері, пайдаланылған жүйелер, жарық техникасы, автокөлік бұраулар, ... ... ... ... ... ... Кедендік одақтың құрылуынан бұрын кірістік, бірақ, бірыңғай кедендік кеңістіктің құрылуы жұмыс қарқынын жылдамдатты. Жаңа кедендік ... және ... ... ... ... ... ... отандық автокөлік паркінің жаңаруын жылдамдатады және нарық көрінісін өзгертеді, - деп түсіндіреді Е. Мандиев. Дағдарысқа дейінгі 2007 жылы 2,38 ... АҚШ ... ... 388 мың ... ... ... әкелінген! Біздің зауыт осы көлемнің тек қана бір бөлігін жабады. Автокөлік саласында импорттың орнын ... ... өте ... ... Шығыс Қазақстанға жақын Ресейдің тек қана алты сібір аймағы халқы 14 млн. адамы бар рыногын ашуда. Тағы 34 млн. ... Орта Азия мен ... ... ... ... автокөліктерді осы аймақтарға жеткізу арқасында ең аз дегенде жыл ... ... ... ... 1 ... АҚШ ... артық түседі.Кәсіпорын басшысының айтуынша, жоба автокөлік өнеркәсібінің қазіргі заманға сай өнімдерін тек қана экспортқа шығару ағымын қамтамасыз етпей, шикізат емес ... ... ... ... салайын, жылдамдатылған индустрияландыру бағдарламасының мақсаттарының бірі - машина жасау өнімділігін 52 мың АҚШ ... ... ... бұл ... ... күні бір ... 188 мың АҚШ ... құрайды. Толық циклдағы зауыттың жобалық қуатқа шығуымен өнімділік 450 ... ... ... ... ... бір жағынан менеджмент сапасына, екінші жағынан - біздің өндіріс кешеннің технологиясына байланысты. Оған жабдықтар ... ... ... ... Германия, Жапония, Франция және Кореяның белгілі компанияларынан жеткізіледі.Осы таңдау жаңа қуаттың экологиялығын да белгілейді. Өскемен қаласы үшін өндірістің тазалығы қоршаған ... ... ... ... ... ... екені құпия емес. Сондықтан, тыңдау барысында жаңа өндірістің айналасында таза ауаны сақтау үшін ... ... ... ... тұрғындары бағалағанына біз ризамыз.Шығыс Қазақстан облысы әкімінің орынбасары Ермек Кошербаев жаңа ... өз ... ... ... ... одақ ... кейін, аты шулы жобалар көп. Талай бастамалар туралы біз бұрын естідік және олардың қаншасы табысқа ... ... Бұл ... жүзеге асыруды бұрыннан істеп жатқан бірегей тәжірибесі бар ... ... алып ... маңызды. холдингі бүгінгі таңда нарықтың 45% және төрт дүниежүзілік аты бар ... ие. ... ... ... емес ... мен ... ... келтіре алмаймын.
Әкімдікпен жаңа өндірістің құрылысына Ертістің сол жағалауынан 95,5 гектар жер бөлінді. Өскемен қаласының осы ... ... ... - ... ... ... газдандыру және басқа жүйелердің инженерлік байланыс тапшылығын көріп отыр. Жаңа көлік өндірісін инфрақұрылыммен қамтамасыз ете отырып, біз іргелес аудандардың ... ... ... ... ... Жаңа ... ... орталығы қаланың тұрғын-үй құрылысы мен әлеуметтік-экономикалық дамуына мұрындық болуын айтпағанның өзінде. Жобаның бірінші кезеңінде ... ... ... жаңа пәтерлер, бала бақша мен мектептің құрылысы жоспарлануда,- деп хабарлады ШҚО әкімінің орынбасары. - Сондықтан, бастамасы ... ... ... ... ... бар жоба ... ... облыстың инфрақұрылымдық, машина жасау базасын, көлік-географиялық ерекшелігін бағалай отырып, автокөлік ... ... ең ... ... жағдайы мен потенциалы республика кеңістігінде Шығыс Қазақстаннан артық жерде жоқ. ШҚО ... ... ... ... облыстарының, Қытайдың, ҚР солтүстік индустриалды орталығының шекарасы түйіскен жерінде ... және де ... пен ... ... ... ... ие. Бұл перспективалық рыноктарға кіруге және толымдайтын бөліктерді Ресей және Оңтүстік-Шығыс Азия, Жапония мен Қытайға жеткізу бағыттарын ... ... ... ... емес энергоресурстар көздерін, машина жасау мықты базасын, кәсіби ғылыми-техникалық кадрларын қосыңыз. Осыдан басқа, ... ... Daewoo Bus ... ... өндірісімен және ШҚО-ның ондаған машина жасау кәсіпорындарымен бірігу мүмкін. Олардың бәрі ... ... ... істемейді. Олдардың көбіне жоба жаңғырту мүмкіндігін береді.ШҚО әкімінің орынбасары Ермек Кошербаев Шығыс Қазақстан облысын түсті ... ... деп жиі ... ... ... ... кешенінде аймақтың маңызы екінші орынға кетіп қалады:
Шын манында барлық жеңіл автокөліктердің 96% ғана ... ... ... ауыл ... ... ... 94% ... шығарылады, - деп бөлісті Кошербаев мырза. - ... ... ... ... ... шоғырлануы ең жоғары дәрежеде. Олардың көбі профильді өнімнің елімізде ең ірі ... ... ... ... ... Қазмырышмашзауыт пен Шығысмашзауыттан бастап, Семей машина жасау зауытымен аяқтай отырып.
Техникалық және кәсіби білімді дамыту мемлекеттік бағдарламасы аясында ... ... ... жасау саласы үшін қызметкерлерді дайындау бойынша ... ... ... ... Өскемен қаласында Қазақстандық бас жобалық ... ... ... ... ... ... ... басталды. Оның құрамында конструкторлық және сынау орталықтары жұмысын атқарады.
Көріп ... ... құру ... ... ... және ... ... байланысты қамтамасыз ету үшін басқа ең жақсы ... ... ... ... ... таңда көрсете алмайды.
Екібастұзда теміржол саласына қажетті жабдықтар шығаратын көліктік машина жасау кластері

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасында мұнай газ кешенін мемлекеттік реттеу81 бет
Бағалау обьектілері ретінде машиналар мен құрылғылардың ерекшеліктері49 бет
Қазақстан Республикасы машина жасау өнеркәсібінің қазіргі даму жағдайы мен болашағы54 бет
: автомобиль жолдарының жабындарын қалпына келтіру және жөндеу машиналары мен жабдықтары3 бет
«Ассемблер-күрделі машиналық тіл»27 бет
«қазақ тілінен ағылшын тіліне машиналық аударудың лингвистикалық сөздіктерін apertium платформасының негізінде жасау»33 бет
ААҚ Алматы ауыр машина жасау зауытында өткен өндірістік практика туралы есеп беру14 бет
Автомобиль жолдары мен аэро алаңдарды жазда күту машиналары5 бет
Агротехнология мен машиналар37 бет
Алгоритмнің тиімділігі мен күрделілігі. Тьюринг, Пост абстрактілі машиналарымен жұмыс29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь