Паскаль программалау тілі

Мазмұны.

1. Курстық жобалаудың тасырмасы.

2. Курстық жобалаудың орындау графигі.

3. Кіріспе.
3.1 Паскаль программалау тілі.
3.2 Паскаль тілінің негізгі элементтері.
3.3 Программалау тілінің синтаксистік диаграммалары
3.4 Мәлімет типтері.
3.5 Паскаль тілінде программа дайындау жолдары.
3.5.1 Программа құрылымы.

4. Модельдер және модельдеу түрлері.
4.1 Модель түрлері.
4.2 Таңбалық және вербальдік ақпараттық модельдер.
4.3 Компьютерлік және компьютерлік емес модельдер.
4.4 Модельдеудің негізгі кезеңдері.

5. Блок схема құрылымы.

6. Программаның түсінігі.
6.1 Алгоритмнің түсінігі.

7. Қолдану ережесі.

8. Программа.

9. Программаның нәтижесі.

10. Қорытынды.

11. Қолданылған әдебиеттер.
3. Кіріспе.
3.1 Паскаль – программалау тілі.
Паскаль тілін 1968 - 1971 жылдары швейцарлық ғалым Никлаус Вирт оқып – үйренуге қолайлы программалау тілі ретінде ұсынған болатын. Бұл тілдің стандарты кейінірек бекітілді, ол сол кездері кең таралған АЛГОЛ, ФОРТРАН, БЕЙСЕК тілдерінде қарағанда жетілдірілген, жұмыс істеуге ыңғайлы тіл болды. Паскаль тілі өзінің қарапайымдылығының және тиімділігінің арқасында дүние жүзіне тез таралды. Қазіргі кезде барлық дербес компьютерлер осы тілде жұмыс істей алады. Паскаль тілінде жазылған программаның дұрыстығын компьютерде тексеру және жіберілген қатені түзету оңай.
Бұл тілде жазылған программа компьютерде орындалу барысында алдымен трансляцияланады (машина тіліне аударылады), объектік программаға түрлендіріледі де содан кейін ғана орындалады. Осы сәтте компьютерде программаның екі нұсқасы болады, оның біріншісі – алгоритмдік тілдегі алғашқы түпнұсқасы, ал екіншісі – объектік кодтағы жазылған программа. Есеп нәтижесін машиналық кодта жазылған программа арқылы аламыз, ал программаны түзету қажет болғанда, оның алгоритмдік тілде жазылған алғашқы нұсқасы өңделеді.
Қазіргі кезде Паскаль кез келген күрделі есептерді шығара алатын, кең таралған стандартты оқу тіліне айналды.
11. Қолданылған әдебиеттер
1. Авторлары : Б. Бөрібаев. Б. Нақысбеков Т. Мадиярова. “Инфарматика және есептеуіш техника негіздері”. Алматы – 2002.
2. Авторлары: Г.Г.Рапаков. С.Ю.Ржецукая.
“Turbo Pascal для студентов и школьников ”. «БХВ - Петербург» - 2005.
        
        Мазмұны.
1. Курстық жобалаудың тасырмасы.
2. Курстық жобалаудың орындау графигі.
3. ... ... ... ... ... ... ... элементтері.
3. Программалау тілінің синтаксистік ... ... ... ... ... ... ... жолдары.
3.5.1 Программа құрылымы.
4. Модельдер және модельдеу түрлері.
1. Модель түрлері.
2. Таңбалық және ... ... ... ... және компьютерлік емес модельдер.
4. Модельдеудің негізгі кезеңдері.
5. Блок ... ... ... ... ... ... ... ережесі.
8. Программа.
9. Программаның нәтижесі.
10. Қорытынды.
11. Қолданылған әдебиеттер.
1. Курстық жобалаудың ... Pascal ... ... блок ... ... және ... ... жобалаудың орындау графигі.
|Мақсаттарды орнатып қоюы. |5.10.2007-5.11.2007 ... ... және ... ... ... ... | ... ... ... ... ... |2.12.2007-15.12.2007 |
| ... ... ... ... ... ... |
3. ... Паскаль – программалау тілі.
Паскаль тілін 1968 - 1971 жылдары швейцарлық ... ... Вирт ... ... қолайлы программалау тілі ретінде ұсынған болатын. Бұл ... ... ... ол сол ... кең ... ... ... тілдерінде қарағанда жетілдірілген, жұмыс істеуге ыңғайлы тіл ... тілі ... ... және ... ... дүние
жүзіне тез таралды. Қазіргі кезде барлық дербес компьютерлер осы тілде
жұмыс істей ... ... ... ... программаның дұрыстығын
компьютерде тексеру және жіберілген қатені түзету оңай.
Бұл тілде жазылған ... ... ... ... алдымен
трансляцияланады (машина тіліне аударылады), объектік ... де ... ... ғана ... Осы ... ... екі ... болады, оның біріншісі – алгоритмдік тілдегі
алғашқы түпнұсқасы, ал екіншісі – ... ... ... ... нәтижесін машиналық кодта жазылған программа ... ... ... ... ... болғанда, оның алгоритмдік тілде жазылған алғашқы
нұсқасы өңделеді.
Қазіргі кезде ... кез ... ... ... ... ... кең
таралған стандартты оқу тіліне айналды.
3.2 Паскаль тілінің ... ... ... бір ... ... ... ... Есеп шығару
барысында компьютерге бастапқы мәліметтер енгізіледі, ... ... ... және ... ... ... қандай құрылғыға
шығарылатыны айтылады.
Паскаль тілінде программа жеке –жеке жолдардан тұрады. Оларды ... ... ... ... ... ... ... азат жол
немесе бос орын саны өз қалауымызша алынады. Бір қатарда бірнеше ... ... ... ... олар бір – ... нүктелі үтір (;) арқылы
ажыратылып жазылады, бірақ бір жолда бір ғана оператор тұрғаны дұрыс, ... ... әрі ... ... тілінде программа үш бөліктен тұрады: тақырып, сипаттау бөлімі
және операторлар бөлімі.
Кез ... ... ... жолы PROGRAM сөзінен басталатын оның
тақырыбынан тұрады. Одан кейін программаның ішкі ... ... ... Бұл ... программадағы айнымалылар, тұрақтылар тәрізді
объектілердің ... ... ... ала ... ... ... бөлімі бірнеші ... ... ... программаның
күрделілігіне байланысты көбінесе ол бір немесе екі ғана бөліктен ... ... және ... ... ... құрылымы
|Program BASTAU: |
|Сипаттау бөлімі ... ... ... ... ... ... ...... ... ... іс - ... осы бөлімде орналасады. Ол begin түйінді сөзінен басталып, бірақ
атқарылатын ... ... ... жеке – жеке ... ... соң end түйінді сөзімен аяқталады.
Операторлар бөлімінде командалар ретімен орналасады. ... ... ... ... ал ... ... цикл ... қосымша
программа түрінде орындалады. Операторлар ... ... ... ... – сан ... мен ... түріндегі сөз тіркесін мән ретінде
қабылдай алатын тұрақтылар, айнымалылар т.б. осы ... ... ... адрестері.
Дерек енгізу – бастапқы деректерді пернетақтадан, дискіден немесе
еңгізу – ... ... ... ... жүзеге асады.
Операциялар немесе амалдар – берілген және есептелген мәндерді
меншіктеу, соларды өңдеу, ... ... ... ... ...... бір көрсетілген шарттың орындалуына
байланысты, командалар ... ... ... олар ... ... ... командалар жиыны орындалады.
Цикл – белгілі бір шарттар орындаған ... ... ... ... рет ... ... ... саны бүтін санмен
беріледі.
Көмекші программа – ... ала ... да бір ... ... ... ... Олар программаның кез келген жерінен оның атауын көрсету
арқылы шақырылып атқарыла береді.
Түсініктеме – программа жолдары соңында немесе оның ... ... ... ... ... беретін пішінді жақшаға алынып жазылған
сөз тіркесітері. Олар программа операторларының ... ... ... Программалау тілінің синтаксистік диаграммалары.
Синтаксистік диаграммаларда екі геометриялық фигура – тіктөртбұрыш
және эллипс ... ... кең ... ... ... ... элементтері (бейтерминалды символдар), ал эллипс ішінде
терминалдық ... яғни ... ... етпейтін таңбалар жазылады.
Синтаксистік диаграммалар құрылымы
Диаграмма құрылымы бойынша жылжу, яғни оны оқу ... ... ... ... пайдаланып, тілдің дұрыс конструкциясын
түсіну үшін ... ... ... бір ... ... фигураға қарай
жылжыту қажет. Бір емес бірнеше тармақталған бағыт көрсетілген жағдайда,
олардың кез ... ... ... болады. Егер сол бағытта басқа
диаграммаларға сілтеме тұрса, онда сол жаңа ... ... ... ... ... ... отырып, одан шығып, бастапқы диаграммаға
қайтып оралу қажет. Егер жылжу бағытында ... ... онда бұл ... ... ... ... ғана қатысты екені белгілі ... яғни ... ... ... ... ... деп ... жөн.
Программлау тілдерінің синтаксистік диаграмалары мен BNF тәсілінің
мүмкіндіктері тіл ... ... үшін ... деп ...... (identification – объектінің белгілі бір
символдар тіркесіне сәйкестігі бекіту) ... және ... ... ... функцияларды, файлдарды тағы
басқаларды белгілеп жазу үшін қажет.
Идентификаторлар тұрақтыларды, айнымалыларды, ... ... ... процедураларды, файлдарды тағы басқа
программа объектілерін белгілеу үшін ... ... ... әріптен басталатын сандар мен әріптердің тізбегінен тұратын
атау. Оның ұзындығын өте үлкен етудің қажеті жоқ, ... ... ... ... есте сақтау біраз уақыт пен жады көлемін қажет ... ... өте ... ... ... атау беру қалыптасқан. Мысалы: X,
X1, CYMMA. P23PS6. DT54AS. ALFA. Baga2. SALMAK. OMEGA2 тағы ... ... және ... ... берген атау)
болып бөлінеді. ... ... ... ... ... өзі ... алғаш жасаушылар стандартты атауларды кейбір тіл элементтері
типтерінің, шамалардың (тұрақты, ... ... ... ... ... ала баршаға түсінікті етіп белгілеу үшін
енгізген, ... тек сол өз ... ... ... ... ... сан), INTEGER (бүтін сан), VAR (айнымалы), CONST ... SIN, ... ... EXP, LOG ... ... ... ... мәндер) тағы басқа ағылшын тілінің қысқарған ... ... ... ... қолданылатын басқа да түйінді сөздер жай
атаулар ретінде қолданылмайтын ... ... ... ... AND, ARRAY, BEGIN, END, CASE, CONST, VAR, PROGRAM, IF тағы ... ... ... жоғарыда берілген.
Өзіміз тұрақтыларға және айнымалыларға беретін атауларымыз стандартты
идентификаторлардан өзгеше болуы тиіс, мысалы: L12, BAGA, SYT, F105, ... ... ... қарастырып отырған тіл – Турбо Паскаль деп ... ... ... ... ... ... бір ... мұнда
идентификаторлар тек латын алфавитінің үлкен не кіші ... ... ғана ... рұқсат етілген.
Тұтынушылар қойған бейстандарт ... ... өз ... шама ... яғни ... ... идентификаторлар
жатады. Олар төмендегі талаптарға сай құрылуы қажет.
1. Атау тек латын әріптерінен (астын сызу «_» ... де әріп ... ... ... Тек ... (label) ... ғана цифрдан да
әріптен де бастала береді.
2. Атаудың алғашқыдан ... ... ... ... ... сызу ... тұруы мүмкін.
3. Қатар орналасқан екі атау арасында кем дегенде бір бос орын ... ... ... ... саны 127- ден ... қажет.
5. Атауда бас әріптер мен кіші әріптерді қатар пайдалануға рұқсат етілген,
олардың ішкі кодтары әр түрлі болғанымен ... үшін ... ... болып саналады. Бірақ мұны да ұтымды ... жөн, ... ... тағы ... ... ... немесе константа деп программаның орындалу барысында мәндері
өзгеріссіз қалатын шамаларды айтады. Тұрақтыға ... ... ... ... мән ... те ... оны программаның сипаттау
бөлімінде идентификатор түрінде белгілеп алып мән берсек те болады. ... ... ... және ... ... real, boolean, char,
string) мәндерді қабылдай алады. Логикалық түрдегі ...... ... false ... ... ... ие бола ... және тіркестік (строковый - string) мәндер үшін орыс, қазақ
алфавитінің әріптерін және кез ... ... ... ... ... ... ... (литерлермен) жазылады, мысалы, ‘S=’,
‘ қосындысы‘,‘ функцияның мәні‘, ‘y=’ және тағы басқа.
Тұрақтыларға мысалдар:
Бүтін – x=-25; y=1936; ... – x=2.14; y=4E15; z=-0.5e -12; beta =- ... – s = ‘c’; s1 ... ... s3= ‘ ‘ ;
Логикалық – B1= true; B2= false;
Тіркестік - C = ‘ Turbo ... ... ... атау ... берілуі тиіс. Егер
программада оны құрастырған иесінің аты бірнеше рет кездесетін ... оны ... ... ... жөн, өйткені бұл ат кейіннен өзгеріске
ұшырамайды.
Барлық тұрақтылар программаның сипаттау бөліміндегі const түйінді
сөзінен басталатын ... ... ... Оның ... ... (форматы)
төмендегідей:
Const
Mening_atim= ‘Бақыт Бөрікбайұлы‘;
Max =1000;
Min=0;
Mektep_nomiri=121;
Паскаль тілінің қордағы түйінді сөздерімен алдын ала анықталған
тұрақтылар бар, ... ... ... ... ... ... ... |Сипатталуы ... |Boolean |True ... ... |Boolean |False ... ... |Integer |32767 | Ең ... |
| | | ... сан мәні ... деп ... орындалу барысында әр түрлі мәндерді
қабылдай алатын шамаларды ... Олар ... ... ... әр ... ... ие бола ... Айнымалылардың белгіленулері: ALFA,
Y, X3, KOSINDI, BAGA, A1B8 тағы басқалар. Айнымалы атауы оның ... ... ... және қарапайым болғаны жөн. Айнымалылар атауы
сипаттау бөлімінде var түйінді ... ... ... да, атауынан кейін
қос нүкте қойылып, айнымалының типі көрсетіледі. Оның жазу пішімі:
Var < идентификатор >: < тип ... A, B : ... baga : ... ... және ... ... ... Қарапайым
айнымалылар өз атаулары бойынша жазылады. Мысалы, delta, x,y,result,
number_of_student.
Индексті айнымалыларға жиым ... ... ... – бір атаумен белгіленіп, бір өлшеммен өлшенетін
шамалардың реттелген тізбегі. Жиым ... ... да бір ... тиіс. Индекс жиым элементтерінің нөмерін көрсетеді де, тік ... ... ... бір, екі, үш ... бола ... ... ... жазылады. Сипаттау бөліміндегі жиым array түйінді сөзімен
белгіленеді. Индекстің ең үлкен және кіші мәні сипаттау бөлігінде ... ... ... array [1..50] of real;
Mas: array [1..10, 1..10] of char;
Alfa: array [n1..n2] of ... ... ... ... мәліметтердің немесе шамалардың мәндері
Паскаль тіліндегі алдын ала келісілген типтердің біріне тән болуы тиіс.
Мәліметтердің немес ... типі деп, ... ... ... және ... орындауға болатын амалдардың жиынын анықтауды
айтады, яғни тип дегеніміз - шамалардың қабылдайтын мәндеріне берілетін
сипаттама.
Мәліметтердің әр типі тек ... ғана ... ... ... ... ... ... 1 мен 2 мәндері бүтін сандар ... ... ... ... ... және бөлуге болады.Ал, «IBM» және «РС»
мәндері сөз тіркесі типіне жатады, бұларды ... ... ғана ... РС»). ... ... ... бөлуге болмайды. Кез келген
тұрақты, айнымалы функция немесе өрнек өзіне тән бір ... ... ... ... ... ... ... міндетті болып
табылады. Сондықтан программа алдына оның ... ... ... шама ... және оның ... ... ... тілінде пайдаланылатын барлық типтер скалярлық (қарапайым)
және құрылымдық (структуралық) болып үлкен екі ... ... ... ... шамалардың стандартты типі және жасанды тип
(тағайындалған) жатады. ... ... ...... ...... ... – BOOLEAN;
• Тіркестік – (STRING);
• Мәтіндік (TEXT) тәрізді типтер жатады.
Құрылымдық типтері жиымдар – ARRAY, ... - RECORD, ... SET ... – FILE ... бөлінеді.
Бұлардан өзге типтер программаның типтері сипаттау бөлігінде анықталуы
қажет. Тұрақты сандардың типін олардың сыртқы ... ...... ... ал ... мен ... ... программаның
сипаттау бөлімінде көрсетіледі.
Ол үшін type түйінді сөзі қолданылып, жазылу пішімін былай көрсетуге
болады:
Type = ... ... ... ... ... ... «1» және «0» деген
мәндерді ғана қабылдайды. Мұндағы «1» тексерілетін ... бір ... ... ... ... яғни ... екенін, ал «0» сол
шарттың орындалмайтынын – тұжырымның жалған екенін көрсетеді. Бұл екі ... ... ... ... ... true (1) және false ... жазылады.
Символдық шамалар апострофқа алынған бір символды ғана мән ... ... ... ... тағы ... ... әрбір таңбаны оның
кодына байланысты реттелген бүтін сандармен де өрнектеу мүмкіндігі бар.
Мәліметтердің қарапайым түрлерін стандартты типтер деп ... ... ... real ... ... ... деп
аталады, өйткені оларды бүтін сан арқылы өрнектей отырып, өсуі не кемуі
бойынша реттеп орналастыруға болады.
Стандартты типтер. ... ... ... ... ... Бүтін типтер – SHORTINT, INTEGER, LONGINT, BYTE, WORD;
• Нақты тип – REAL, SINGLE, DOUBLE, EXTENDED, COMP;
• Логикалық – BOOLEAN;
...... ... ... тип;
• Саналатын тип;
3.5 Паскаль тіліндегі программа дайындау жолдары.
3.5.1 Программа құрылымы.
Паскаль тілінің программасы блоктардан құрылады. Қандай да бір ... ... да ... блоктар орналасуы мүмкін. Блоктар екі бөлімнен
тұрады, олардың алғашқысы – мәліметтерді сипаттау ... ал ...... ... әр ... іс - ... (операцияларды,
амалдарды) атқару бөлімі.
Мәліметтерді сипаттау бөлімінің ... ... ... ал екінші
негізгі бөлімінің болуы міндетті. Басқа блокқа ... блок ... блок ... ... Ал блок ... блок – ... блок деп ... блок – негізгі программа блогы, сондықтан ол басқа блоктарға
кірмеуі ... ... ... ... мен ... кіреді,
олар кейбір программаларда болмауы да мүмкін.
Программалардың негізгі объектілері болып саналатын айнымалы, тұрақты
және олардың типтері ... ... ... ... ... ... ... Программа объектілерінің де жұмыс істеу, ықпал ету ... ... ... ... ... Блоктық құрылым программа мәтінін
тиянақты ... ... ... ... береді.
Турбо Паскаль программасының тақырыбын (атауын) жазбай кетуге де
болады, бірақ жалпы Паскаль тілінің стандарты ... ... ... ... ... ... кез ... программаның тақырыбы, одан
кейін сипаттау ... және begin және end ... ... операторлар
бөлімі болуы керек.Сипаттау бөлімі толық жағдайда, 7 бөліктен тұрады, олар:
1) Программамен ... ... ... ... (ол uses ... ... басталады);
2) Белгілерді (label) сипаттау;
3) Тұрақтыларды (const) сипаттау;
4) Мәліметтер типтерін (true) анықтау;
5) Айнымалыларды (var) сипаттау;
6) Процедураларды (procedure) сипаттау;
7) Функцияларды (function) ... ... және ... ... ... – ақ ... ... әр түрлі саладағы
құбылыстарды зерттеу барысында модельдеу (қасиеттері ұқсас шағын ... ... ... ... ... Осы ... ... объектілер мен процестердің қасиеттерін анықтауда, құбылыстардың болу
себептерін ашуда, жаңа объектілерді құрастыру мен ескілерін ... ... ... орын ... ...... өз іс ... алдын – ала
жоспарлап, дұрыс шешім қабылдауына әсер ... ... ... ... ... материалды объектілер модель
бола алады. Модельді талдау нәтижесінде нақты күрделі объектіні тереңірек
білуге мүмкіндік туады. Мұндағы шын мәніндегі ... ... ... ... объект прототип немесе түпнұсқа (оригинал) деп аталады.
Модель дегеніміз – нақты объектіні, процесті ... ... ... ... ... ... ... - объектілерді, процестерді немесе құбылыстарды зерттеу
мақсатында олардың моделін құру.
Тұпнұсқаның ... оның ... ... ... ... бар ... сұрақ туындайды. Біріншіден, модельдеу үшін уақыт ешқандай кедергі
келтірмейді. ... ... ... ... гипотеза немесе ұқсастық
әдісімен өте ерте замандағы жағдайлар мен ... ... ... Екіншіден, түпнұсқаның қасиеті мен өзара әсері ... зор ... ... ... адамды қызықтыратын объектінің бір қасиетін зерттеу
үшін, оның бір ... ... ... ... ... түпнұсқаға
қарағанда оның қасиетін зерттеуде тиімдірек ... ... ... ... ... ... ғимараттың кішірейтілген көшірмесі, мектептегі оқу құралдары
тағы басқа алынуы мүмкін. Модель сутегі атомы, күн жүйесіндегі планеталар,
елдегі ... ... ... тағы басқа нақты өмірде бар дүниені
бейнелеуі мүмкін. Бірақ ... ... ... бір ... ... ... болады. Киім үлгісін насихаттайтын модель жеке
ерекшеліктері немесе кемшіліктері бар ... ... емес бір ... адам ... елестетеді.
Табиғат апаттарын алдын ала ... ... тірі ... ... үшін ... модельдері жасалады. Орыс ғалымы және
Ломоносовтың досы – ... ... ... XVIII ғасырдың басында магниттік
және электр күштерінің табиғатын зерттеу үшін, ... ... ... ... ... ... ... табиғат
құбылыстарын оқу барысында нақты жағдайға емес (сел, дауыл, жер сілкінісі),
олардың адамға тигізген ... ғана ... ... ... модельдің прототипі ретінде ортақ
қасиеті бар құбылыстар немесе объектілер тобы алынып отыр. ... ... ... ... ... яғни ... мен ... бейнеленеді.
Процестердің де моделін құруға, яғни материалдық объектімен жасалатын
іс - әрекеттерді модельдеуге болады. Оған мысал ретінде экономиқалық ... ... әлем ... ... ... ... ... адамның күнделікті іс-әрекетінде белгілі бір ... ... кез ... жұмыс орындалмас бұрын оның санасында алдын ала ... ... ... ... ... өту ... ... бару, сабақ оқу
тағы басқа әрекеттерді орындау ... өз ... ... ... өту, қандай
жолмен бару, қай сабақтан бастап дайындалу сияқты іс - әрекеттер тізбегінің
моделі жасалады.
Модель – көрнекі түрде ... ... ... ретінде жасалуы мүмкін.
Мұндай модель барлық уақытта біздің ойымызда ... ... ... ... ... объект (процесс, құбылыс) үшін әр түрлі ... ... ... ... ... мақсатында және прототип жөнінде жинақталған
мәліметтердің көлеміне тәуелді болады.
4.1 ... ... ... ... мынадай топтарға жіктейді:
1. Қолданылу аймағы.
2. Модельде уақыт факторын ескеру.
3. Білім саласына қарай топтау.
4. Модельді көрсету тәсіліне ... ... ... ... ... не үшін және ... ... деген сұраққа жауап беру мақсатында оқу, тәжірибелік, ғылыми –
техникалық, ойын, имитациялық тәрізді топтарға жіктеледі.
Оқу моделі - ... оқу ... әр ... ... ... ... болуы мүмкін.
Тәжірибелік модель - жобалау объектісінің кішірейтілген немесе өте
майда объектілер үшін олардың үлкейтілген көшірмесі ... ... ...... ... ... ... зерттеу мақсатында
құрылады. Мысалы, үлкен теңіз кемесінің ... ... ала ... оның тез ... ... ... ... кезіндегі
ұстамдылығын анықтайды.
Ғылыми – техникалық модельдер - процестер мен құбылыстарды зерттеу
мақстанда құрылады. Оған ... ... ... жылдамдығын үдеткіш –
синхротрон, найзағайдың разрядын бақылаушы құрал және ... ... ... айтуға болады.
Ойын модельдеріне - әскери, экономикалық, спорттық ойындар ... ... әр ... ... ... бақылауға жаттықтырады. Сондай-ақ
қарсыласы немесе одақтасы тарапынан ... іс - ... ... ... ала
шараларын анықтауға көмектеседі.
Имитациялық модель - шын мәніндегі нақты ... өте ... ... ... Тәжірибе нақты объектіні зерттеу, бағалау
мақсатында бірнеше рет қайталанады ... бір ... әр ... ... ... объектілермен қатар жүргізіледі. Дұрыс шешім таңдаудың мұндай
тәсілі байқау және қатенің әдісі деп аталады. Мысалы, жаңа ... ... ... ... ... үшін оны алдымен тышқандарға беріп, тәжірибе
жасайды.
Модельді уақыт факторына байланысты динамикалық және ... екі ... ... ... модель деп – объект жөнінде алынған ақпараттың белгілі
бір ... ... ... ... болады. Мысалы, тіс емханасында дәл
сол ... ... ... ... ... туралы мәлімет
береді: бастауыш сыныптағылардың сүт тісі, орта және ... ... ... ... ... ... саны тағы ... модель - уақыт барысындағы объектінің қасиеттерінің
өзгерісін көрсету мүмкіндігін береді. ... жеке ... ... кітапшасын динамикалық модель деп айтуға болады. Өйткені, осы
кітапша ... жыл ... ... ... болып жатқан
өзгерістерді анықтау мүмкіндігі бар.
Модельдерді көрсетілу әдісіне қарай топтау.
Модель көрсетілу әдісіне ... ... және ... ... екі ... ... модельді басқа сөзбен немесе физикалық деп ... ... ... ... ... мысалдарына балалар ойыншықтарын
алуға болады. Ойыншықтар көмегімен кішкене кезінен бала қоршаған ... ... ала ... ... кішкене жұмсақ жолбарыс ойыншығымен
ойнаған бала, зоопаркте оны бірден ... ... – ақ ... ... ... ... карталар, күн жүйесіндегі
плакнеталардың схемалары, жер серігінің макеттері тағы басқа ... ... ... оқу құралдарымен бірге ... және ... де ... ... ... Материалдық модель объектіні,
процесті, құбылысты материалдық жағынан зерттеуге мүмкіндік береді.
Ақпараттық модельді қолмен ұстап, ... көре ... ... ... ақпараттарға ғана құрылады. Мұндай ... ... ... жағынан зерттеуге мүмкіндік береді.
Ақпараттық модель ... - ... ... ... мен ... ... ақпарат жиынтығы және сыртқы әлеммен өзара
байланыс ... ... ... және ... ... ... немесе процесті сипаттайтын ақпарат әр түрлі көлемде,
көрсету тәсілі ... және әр ... ... берілуі мүмкін. Әр
адамның мүмкіндігі мен ... әр ... ... алуан түрлілікке
қойылар шек жоқ.
Ақпараттық модельге вербальдік ... ... ... ... ... Бұл модель ойлау мен оның қорытындысы нәтижесінде алынады.
Вербальдік модель ойда ... ... ... жеткізуі мүмкін. Мұндай
модельге жолдан өту кезіндегі біздің тәртібімізді ... ... ... ... ... жасайды, бағдаршамға қарап немесе көліктің қандай
жылдамдықпен келе жатқандығын ... ... ... ... ала ойша
жоспарлайды. Егер осы жоспар, яғни модель ... ... ... ... ал ... ... оқыс ... болуы мүмкін. Сондай – ақ осындай
модельге ... ... өлең ... сазгердің әуенін тағы басқа
мысал ретінде келтіруге болады.
Вербальдік модель ... ойша ... ... ... ... ... модель деп арнайы таңбалармен, яғни кез келген жасанды тіл
құралдарымен көрсетілген ақпараттық модельді айтады.
Таңбалық модельдерге сурет, мәтін, график, ... ... бола ... және ... ... бір – ... өте тығыз байланысты.
Адамның ойындағы вербальдік модель әр ... ... ... көрсетілуі мүмкін.
Керісінше, таңбалық модель арқылы шын мәніндегі модельді жинақтап, ... ... ... құруға болады.
Геометриялық модель – графикалық ... мен ... ...... ... ... және ... модель - объект ... ... әр ... ... ... математикалық формулалар.
Құрылымдық модель - схема, графиктер мен кестелер тағы ... ... - ой ... мен ... ... ... іс- ... таңдаудың әр түрлі нұсқалары көрсетілген
модельдер.
Арнайы модельдер – ... ... ... ... және ... емес ... ... модельдерді тарату үшін әр түрлі аспаптар қолданылады.
Модельдерді сипаттау үшін ... ... ... ... ... құру үшін ... қылқаламы, фотоаппарат, ара,
балға, сызғыш тағы басқа құралдар жеткілікті.
Егер модель абстракты түрде бейнеленсе, оларды сипаттауға ... ... тіл, ... ... ... ... ... тағы
басқа таңбалық жүйелер қолданылады. Ал оларды ... екі ... ... іске асырылады. Бірі – кәдімгі аспаптар, ал екіншісі – кәдімгі
компьютер болып ... ... ... ... ... және ... ... бөлінеді.
Компьютерлік модель деп программалық орта ... іске ... ... ... ... жұмыс істейтіні белгілі.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... ... басқа ақпараттармен жұмыс істей алады. Осы ақпараттарды өңдеу, тарату,
қабылдау үшін компьютердің техникалық және программалық жасауы ... ... және ... ... компьютерлік модельдеудің құралдары
болып табылады.
Геометриялық фигураларды графикалық редактордың көмегімен модельдеу
мүмкіндігі бар. ... ... ... ... ... ... ... кезде әр түрлі ... ... ... ... ... мәтіндік редактор, формула редакторы, электрондық кесте,
дерек базасын басқару жүйелері, программалау орталары тағы басқа бар.
4.4 Модельдеудің негізгі ... ... ... ... ... бұрын, берілгені мен соңғы нәтиже және
орындалатын іс - әрекет кезеңдерін айқындап алу қажет. Модельдеу ... ... ...... болады. Ол шын мәнінде бар немесе
жобаланатын объект – (процесс) болуы мүмкін.
Модельдеу ... ... ... ... ... ... ... Күнделікті
тұрмыста адам әр түрлі шешім қабылдайды. Демек, модельдеу арқылы зерттелген
модельдің жаңа объектісін құруға, бар объектіні ... ... ... ... ... ... ... техниканың даму тарихын
қарастырайық. Ғарышқа ұшуды жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... мүмкіндік алу қажет болды. Жердің тарту
күшін жеңудің мүмкіндігі бар ... ... XVII ... ... ... жану ... белгілі бір энергия бөліп шығатын
сұйық оттегі мен ... ... ... отын ... ... ... қозғалтқыш жасауды ұсынады. Ол болашақ планетааралық
әуе кемесінің моделін өте дәлдікпен сызба, есеп арқылы жасады.
Циолковскийдің осы ... ... әуе ... ... ... ... ... Әр түрлі сұйық отын, ракета
пішінінің ұшу жүйесін ... және ... ... төнетін қауіп,
ғылыми – зерттеу құралдары тәжірибе барысында сынақтан өткізілді. Әр ... ... ... ... ... ... мақсаты. Миллиондаған жылдар бұрын ... ... ... ... ... жеңу үшін, табиғаттан өздеріне
қажетті дүниелерді ала біліп, жыртқыш ... ... және ... ... ... ... тани ... жинақталған тәжірибесі ұрпақтан – ұрпаққа алғашында ауызша,
кейіннен жазбаша ең соңынада ... ... ... ... ... Мысалы,
Жер шарының моделі – глобус жылдар бойы жинақталған тәжірибе нәтижесінде
жасалады. Глобус Жер ... ... оның өз осі ... және ... орналасуын көрсетеді. Мұндай модельдер
нақты объектінің негізгі қасиеттерін, оның даму заңдылықтарын, ... ... ... ... ... ... мұндай жағдай модель
құрудың мақсаты – қоршаған ортаны тану деп айтуға болады.
Жеткілікті білім жинақтаған адам ... ... ... ... сай ... ... бола ма деген сұраққа ... ... ... ... жоқ ... де моделін жасады. Осылайша жел диірмені, әр
түрлі механизм, қарапайым қолшатыр жасалды. Бұл ... ... ... ... ... Олар адам ... қолымен жасалды.
Осылайша модельдеудің тағы бір мақсаты – ... ... ... ... ... табылады.
Модельдеудің бұрын өзге тағы бір мақсаты – объектіні немесе процесті
басқару тиімділігі болып табылады. Басқару ... ... ... ... ... ... ... модельдеу тиімділігі
көбінесе «қасқыр да тоқ, қой да ... ... ... ... ... Ақпараттық модель.
Бұл кезеңде элементар объектілердің қасиеттері, күйі және басқа да
ерекшеліктері кез келген пішінде, яғни ... ... ... ... ... да анықталады. Бастапқы объектіні құрайтын элементар объектілер
жөнінде толық мағұлмат, яғни ... ... ... ... қасиеттерін, белгілерін, күйін толық көрсететіндей
болуы қажет. Объектіні ... үшін адам сол ... ... ... ... аса көп ... міндетті емес, қолданылатын мақсатқа сай
болса, жеткілікті. Модель құру ... ... ... ... мен ... ... ... қарай әр түрлі ақпарат жинақталады.
Ақпарттық модельде объектінің параметрлері мен оның ... ... және ... ... беріледі. Ал зерттеу барысындағы іс -
әрекеттер ақпаратты өңдеу процесі түрінде көрсетіледі.
Ақпараттық модель адам ... ... орын ... ... құру ... ... ең ... таңдау мен оның күрделілігі
модельдеудің мақсатымен шартты түрде байланысты болды.
Ақпараттық модель, модель құру кезеңінің ... ... ... ... ... анықталған бастапқы параметрлері модельдеудің
мақсатына сәйкестендіріп, мәнінің кему сатысына қарай орналасып, модель
құрайды. Модель құрушының ... ... ... ... алынып қалады.
Егер өте маңызды фактор алынып қалса, модель дұрыс құрылмайды.
Анықтайтын факторлар санына байланысты бірнеше модель құруға ... ... бір ... ... ... ... ... параметрлерді жинақтау жолымен модель құру
қолданылады. Одан ... ... ... береді, бұрын енбей қалған
параметрлер енгізіледі.
Кейбір ... ... ... ... ... ... ... Мұндай есепте мақсат анық қойылып, модельдің ... ... ... ... талдау кезінде анықталған элементар объектілердің барлығы
бір – бірімен байланысты түрде көрсетілуі қажет. ... ... ... ... мен ... іс - әрекеттер бейнеленеді. Мұндай модель –
модельдеудің алдағы жолын анықтайтын алғашқы ойдың тууына әсер етеді.
Таңбалық модель. Ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... көрсетіледі. Компьютерлік модельдеу үшін алдын
ала қағазға модельдің сызбасын немесе үлгісін жасап, ... ... ... Тек, ... таныс, қарапайым есептерге ғана компьютерлік емес
таңбалық модельдің ... жоқ. ... ... ... ... ... ... отырғандықтан, адамдардың көпшілігі ... ... ... ... ... ... ... жасағаннан кейін
компьютерлік модельді құруға көшуге болады. Ақпараттық модельді зерттеуге
мүмкіндік беретін көптеген ... ... бар. ... ... ... ... бар және белгілі бір ... ... ... ... ... адам ... ... шешуге ыңғайлы
әрі жеңіл программалық ортаны таңдап алуы қажет.
Кейбір программалық ... адам ойын ... ... көмекші құрал
ретінде қоладанылады. Басқаша айтқанда, адам ... ... ... ... тек модельді таңбалық түрге ... ... ... ... ... ақпаратты өңдеу, алу, таңдау
құралы ретінде қолданылады. Мұндай программалық ортаға деректер ... ... ... ... мен ... ... ... жасауға
арналған программалар жатады.
Компьютерлік модель құру кезінде нақты бір программалық ортамен
аспаптарға бейімделетін болғандықтан ... ... ... ... жағынан біраз өзгерістерге ұшырайды.
Ауызша модель үшін құжатты безендіруге арналған формулалар редакторы,
графика, кесте элементтерімен жұмыс істеу мүмкіндігі бар мәтіндік ... блок – ... ... ... еңгізу тағы басқа мүмкіндігін беретін әр түрлі программалар
бар.
Объектілер жөнінде мәліметтерді бейнелеп қана қоймай, олардың өзара
байланысын ... ... ... ... ... басқару
жүйесінде жүзеге асады.
Математикалық модель құру үшін компьютерлік модель программа түрінде
көрсетілетін ... ... ... ... ... ... ... көмегімен де құруға болады. Мұндай нәтижелік ақпараттық
таңдаулық модель кесте түрінде көрсетіледі.
Компьютерлік модель дегеніміз - программалық орта ... ... ... ... ... ... техникалық шешімдерді өндірісте пайдалану
және жаңа идеяларды тексеру үшін эксперимент жасау қажет.
Лабораториялық және табиғи экспернименттер көп уақыт пен ... ... ... ... дамуына байланысты зерттеудің жаңа әдісі
компьютерлік ... жол ... ... үлгі мен ... ... жағдайда модельдерді компьютерлік зерттеулерде қолдануға болады.
Компьютерлік тәжірибе жүргізу мынадай 2 кезеңнен тұрады: модельдеу ... және ... ... ... ... жасалатын жұмыстың ретін анық көрсетуі
қажет. Көп ... ... ... модельді зерттеуші орындауға тиісті
іс - әрекеттердің нөмерлеген тізбегімен ... ... ... ... анық ... ... ... бірінші бөлімі тек құру, одан кейін модельді тестілеу болып
табылады.
Тестілеу ... ... ... ... ...... ала нәтижелері белгілі болатын бастапқы
мәліметтердің ... ... ... ... сенімді болу үшін құрылған
текст бойынша модельге алдын ала ... ... ... ... ... ... мәселелерді ескеру қажет:
1. біріншіден, тест компьютерлік модельдің ... ... ... ... ... ... Тест оның
мағыналық мазмұнын сипаттамайды. Бірақ ... ... ... алынған нәтиже, адамды есеп ... ... ... бастапқы ақпараттық немесе таңбалық модельге
өзгеріс енгізуге жетелеуі мүмкін.
2. ... ... ... ... ... ... мүлдем
көрсетпеуі мүмкін. Бұл кез келген қарапайым сан және ... ... ... ... ... ... нұсқасына
байланысты күтілетін нәтижені алдын ала білу маңызды.
Мысалы, күрделі математикалық қатынастар арқылы ... ... ... қажет болсын. Ол үщін бірнеше бастапқы деректерді
таңдап алып, алдын ала ... ... де ... ... ... Одан кейін осы бастапқы деректер ... ... ... де, ... ... ... нәтижемен салыстырамыз. Бұлекеуі
бірдей болуы тиіс. Егер бірдей болмаса себебін іздеп, қатені түзетеміз.
Тестілеуден кейін модельдің ... көз ... ... ... ... ...... адамның компьютерлік
модельмен орындайтын мақсатты іс - әрекеттерінің жинағы.
4-кезең. Модельдеу нәтижесін талдау.
Модельдеудің ... ...... ... ... табылады. Модельдеу
нәтижесін талдау шешуші кезең ... ... ... ... модельдеуді
жалғастыру немесе тоқтату керек. Модельдеу нәтижесі үнемі ... сай ... ... ... ... ... бастауға тура келетін кездер де
болады. Алдыңғы кезеңдерде қате жіберілгендіктен нәтиже ... ... ... Қате ақпараттық модель толық жасалмағандықтан, модельдеу
ортасы немесе әдісі дұрыс таңдалмағандықтан т.б. болуы ... Егер ... ... қайта қарап, алдыңғы кезеңге қайта оралу қажет. Бұл
процесс модельдеу мақсатына сай ... ... ... береді. Жіберілген
қатені табудың өзі нәтиже болып табылады.
5. Блок схема құрылымы
6. ... ... ... ... программада Турба Паскаль тіліндегі модельге блок – схема құрылған.
Бұл блок – схемада X, Y ... ... ... ... For ... ... ... және олардың жауабын
шығарамыз.
7. Қолдану ережесі.
Программаны іске қосыңыздар. ... А:\ Model. exe ... ... меню терезесі көрінеді. Көрінген меню ... ... ... ... ... ... ... таңдауды растау
үшін “Enter” пернесін басыңыз.
Егер сіз «Программа туралы» ... ... онда сіз ... ... және ... аты ... ... көресіз. Жалғастыру үшін
“Enter” пернесін басыңыз.
Егер сіз “Енгізу” ... ... онда ... “Turbo ... ... ... -ға хабарлама шығады.
X - мәніне “Enter” пернесі ... 10 сан ... ... соң Y - ... ... арқылы 10 сан енгізіңіз, “Enter” пернесін басқаннан ... меню ... ... мәндерді енгізіп болғаннан кейін «Жауабы» жолын
таңдасаңыз экранға ... ... ... ... ... ... ... Программа.
Uses crt;
var x,y: array [1..10]of integer;i:integer;
Begin for i:=1 to 10 ... ... i:=1 to 10 do ... ... (#218); for i:=1 to 5 do write ... (#194); for i:=1 to 5 do write ... (#191); write (#179); write(' ... ':3,'y');
writeln (#179:2); write (#195);for i:=1 to 5 do
write (#196); write (#197);for i:=1 to 5 do write ... ... i:=1 to 10 ... write (#179); write(' ... ... (#179); write(' ',y[i]:3,' ');
writeln (#179);
end; write (#192);for i:=1 to 5 do write (#196); write ... i:=1 to 5 do write (#196); writeln ... ... lubou clavishu dla okonshnia');
repeat until keypressed;
end.
9. Программаның нәтижесі.
Енгізілген мәндер: ... ... |Y |
|1 |10 |
|2 |9 |
|3 |8 |
|4 |7 |
|5 |6 |
|6 |5 |
|7 |4 |
|8 |3 |
|9 |2 ... |1 |
X (1) = 1
X (2) = 2
X (3) = 3
X (4) = 4
X (5) = 5
X (6) = 6
X (7) = 7
X (8) = 8
X (9) = 9
X (10) = 10
Y (1) = 10
Y (2) = 9
Y (3) = 8
Y (4) = 7
Y (5) = 6
Y (6) = 5
Y (7) = 4
Y (8) = 3
Y (9) = 2
Y (10) = ... ... ... ... жазу ... ... ... болатын. Курстық жобалау жұмысын жазу барысында Turbo ... ... ... ... ие ... Turbo Pascal
тіліндегі модельдермен ... ... және ... ... шешу,
шарттарды жазуды, жөңдеуді, тестілеуді үйрендім.
11. Қолданылған ... ... : Б. ... Б. ... Т. ... ... ... техника негіздері”. Алматы – 2002.
2. Авторлары: Г.Г.Рапаков. С.Ю.Ржецукая.
“Turbo Pascal для студентов и ... ”. «БХВ - ... - ... ... ... ... белік
Ғылыми- техникалық
Модель
begin
оператор
end
;
Тұрақтыны анықтау
Типтерді анықтау
Айнымалыларды сипаттау
Процедураны сипаттау
Функцияларды сипаттау
Белгіні сипаттау
ШЕШІМ ҚАБЫЛДАУ
ПРОТОТИП
МОДЕЛЬДЕУ
Басы
X
I = 1 to 5 do
Y
#218
I = 1 to 5 ... = 1 to 5 ... = 1 to 5 ... = 1 to 10 ... ...

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алгоритмдерді Паскаль программалау тілінде әзірлеу10 бет
Орта мектепте Паскаль программалау тілін оқытуды жетілдіру жолдары55 бет
Паскаль программалау тілі. Массивтер7 бет
Паскаль программалау тілі. Мәлiметтердi енгiзу және шығару операторлары6 бет
Паскаль программалау тілі. Программалау тілі командаларының ортасы7 бет
Паскаль программалау тілі. Шығу тарихы5 бет
Паскаль программалау тілінің негізі9 бет
Паскаль программалау тілінің негізі операторлары7 бет
Паскаль программалау тілінде білімді бақылау жүйесін жасау109 бет
Паскаль программалау тіліне жалпы түсінік28 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь