К.Ахметова лирикасындағы образдар жүйесі

Жоспар
І Кіріспе
1.1 Күләш Ахметованың шығармашылық ғұмырбаяны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2Ахметова поэзиясының табиғаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
ІІ Негізгі бөлім
2.1 Күләш позиясының тақырыбы, поэтикасы және жанрлық ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
2.2 Ақынның өлеңдеріндегі лирикалық толғаныстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
2.3 К.Ахметова лирикасындағы образдылық жүйе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
ІІІ Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33
ІV Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...37
Ұлттық поэзия патшалығына өзіндік өрнек, өзгешеліктерімен келген, адамдық, ізгілік иірімдерін нәзік лиризммен, терең тебіреністі толғамдармен еркін жырлаған - Күләш Ахметова уақыт талаптарын жіті зерделеді. Қайсібір тақырыпты да тереңнен толғап, ақыл-парасат нұрын, көңіл күнделігін, жан-жүрек сәулесін молынан түсірді. Атамекен мұратын, ел-жер тағдырын, адам әлемін алуан ізденіс, түрлі салыстырулар арқылы шебер де шешен жеткізді. Күләш Ахметованың ақындық өнері-талант қуатымен, көркемдік нәрімен, сыр-сезімге толы шындық сипаттарымен даралана түседі. Ақынның махаббат тақырыбындағы өлеңдерінің өзекті мәселесіне үңіліп,өзіндік өрнектерін тану талмай зерттеуді талап етеді.
«Күләш» деген бүкіл халқымызға ардақты есім, бізге «Күләш» десе, алдымен ән келеді. Құлағымызға сыңғырлап күллі қазақ даласын жаңғыртқан оның бұлбұл үні жандүниеңді тербеп, денеңді бір суытып, бір ысытып таңғажайып сиқыр күйге бөленгендей боласыз. Күләш жайлы М.Әуезов, Ғ.Мүсіреповтен бастап, қаншама ақын – жазушылар тебірене жазды. Тербетіле сөз етті. Әнші Күләш жайлы ақын Күляш Ахметова да толғанған, ол:
Келтірген түрлі сазын, түрлі нәтін,
Қалдырды ұрпағына мол мұрасын.
Әлі мен ойланамын өз ортасы,
Әлпештей алды ма деп бір Күләшін, - десе біз іштей қуанамыз. Дархан да талантты халқымыз «Күләштардың» қатарын сиретпепті, ел ішінде әншісі де, бишісі де ақыны да мол, олардың әлі -ақ қайнап, бұрқап шығары сөзсіз
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Қазақстан Заман // 4 сәуір 2003 жыл 7-бет.
2. Қазақстан Заман // 14 ақпан 1997 жыл 15-бет.
3. Шалқар // 12 қазан 2003 жыл 5 –бет.
4. Абдуалиева Ж.Б. «Күләш Ахметованың лирикасы» Автореферат.
ҚР.Астана 2006 жыл. 10-бет.
5. Жұмалиев Қ. Стиль - өнер ерекшелігі. Алматы. 1966 жыл 79-бет.
6. К.Ахметова «Күн шыққанда күліп оян» Алғы сөз: Жебеу жырлар.
Алматы: Ана тілі, 1996 – 10 бет.
7. К.Ахметова. Бұлақтағы жұлдыздар. Алматы: Жазушы. 1982 жыл.
8. Сыздық Р. «Көркем мәтінді лингвистикалық талдау». Оқу құралы.
Алматы «Ғылым 2002 жыл.
9. Қазақ әдебиеті // 7 мамыр 1996 жыл № 19. 14 –бет.
10. К.Ахметова. Арғымақтар даласы. Өлеңдер. Алматы. Жалын. 1987
жыл. 142-бет.
11. «Күн шыққанда күліп оян» Өлеңдер мен поэмалар. Алматы. «Ана
тілі» 1996 жыл 35 бет.
12. Қазақ әдебиеті // 19 мамыр 2006 жыл №20 4 бет.
13. Жұмабек С. Сын симфониясы. Таңдамалы. Әдеби толғаныстар.
Алматы. 2005 332-340-бет.
14. Егемен Қазақстан // 2006 25 сәуір №89 6-бет.
15. Түркістан 2004 жыл 6 мамыр. № 19
16. Ақ желкен 2004 жыл 7 қыркүйек №9 2-бет.
17. «Лениншіл жас» 1968 жыл сәуір 4-бет.
18. Егемен Қазақстан 2006. 25 – сәуір. № 89. 6-бет.
19. Егемен Қазақстан 2004. 26 – мамыр. № 132-135. 13-бет.
20. Қазақ әдебиеті. 1999. 26-раурыз. 4-бет.
21. Нарынбетов Ә. Қазіргі қазақ поэмасы. - Алматы: жазушы. 1982 ж.
178-бет.
22. Жүсіп Қ.П. Қазақ лирикасындағы стиль және бейнелілік. - Павлодар. 1999. - 384-бет.
23. Дәдебаев Ж. Өлеңдегі сөз. Уақыт және қаламгер. - Алматы: Жазушы. 11 кітап. 1985. 151-бет.
24. Ахметова К. Сен менің бақытымсың. - Алматы: Жалын. 1977. 80-бет.
25. Кәрібозұлы Б. Қазақ өлеңінің ұлттық сипаты. Фил.ғылым.докторы диссертациясының авторефераты. - Алматы: 1997. 50-бет.
26. Тілешев Е. Суреткер және көркем әдіс. - Алматы: Аркас. 2005. 278-бет.
        
        Жоспар
І Кіріспе
+ Күләш Ахметованың шығармашылық ғұмырбаяны......................................4
1.2Ахметова поэзиясының табиғаты................................................................8
ІІ Негізгі бөлім
+ Күләш позиясының тақырыбы, поэтикасы және ... ... ... ... лирикалық толғаныстар........................................24
+ К.Ахметова лирикасындағы образдылық жүйе..........................................24
ІІІ ... ... ... тізімі.......................................................................37
Кіріспе
Ұлттық поэзия патшалығына өзіндік өрнек, өзгешеліктерімен келген, адамдық, ізгілік иірімдерін нәзік лиризммен, терең ... ... ... ... - Күләш Ахметова уақыт талаптарын жіті зерделеді. Қайсібір тақырыпты да тереңнен толғап, ақыл-парасат ... ... ... ... ... ... түсірді. Атамекен мұратын, ел-жер тағдырын, адам әлемін алуан ізденіс, түрлі ... ... ... де ... жеткізді. Күләш Ахметованың ақындық өнері-талант қуатымен, көркемдік нәрімен, сыр-сезімге толы шындық сипаттарымен даралана түседі. Ақынның махаббат тақырыбындағы өлеңдерінің ... ... ... ... тану ... ... талап етеді.
деген бүкіл халқымызға ардақты есім, бізге десе, алдымен ән ... ... ... ... қазақ даласын жаңғыртқан оның бұлбұл үні жандүниеңді ... ... бір ... бір ... таңғажайып сиқыр күйге бөленгендей боласыз. Күләш жайлы М.Әуезов, ... ... ... ақын - ... ... ... ... сөз етті. Әнші Күләш жайлы ақын Күляш Ахметова да толғанған, ол:
Келтірген түрлі сазын, түрлі нәтін,
Қалдырды ұрпағына мол мұрасын.
Әлі мен ойланамын өз ... алды ма деп бір ... - десе біз ... ... ... да ... ... қатарын сиретпепті, ел ішінде әншісі де, бишісі де ақыны да мол, олардың әлі -ақ ... ... ... ... ... ... ... орайда Күләш Ахметова жайлы сыр қозғасақ, ол 1946 жылы 25 сәуірде бұрынғыша Жамбыл облысы, ... ... ... ... ... орта ... ... жыл медициналық училищеде оқып, оны 1966 жылы тәмамдаған. Он бір ... ... ... ... ... ... қызметін атқарып, кейіннен Талас аудандық газетінде әдеби қызметкер ... ... ... 1968 жылы КАЗ ГУ -ге ... оны 1973 жылы бітірген. Жоғарыдағы оқу орнын тәмамдаған жылы газетінің әдеби қызметкері, артынан ... ... ... ... ... 1977-1980 жылдар аралығында баспасында қызмет атқарады.
Ақынның 1975 жылы атты өлеңдер жинағы жарық көрді. Осы ... ... ... ... ... ... бұл айшықты ойға, әдемі суретке толы жырлар еді. Ақынның екінші жинағы деп ... Осы ... ... ... ... Әбділдә Тәжібаев деп аталатын көлемді мақаланы сол кездегі ... ... ... Ақын ... ... осы еңбегінде Күләшті нәзік лирик әрі үлкен ой қорыта білетін терең толғамды, әрі табиғаттың суретін ... сала ... ... ретінде бағалады. Ақынның осы аталған кітабына берілді. Күләш Ахметова он ... жыр ... ... ... ең бастылары: , , , , , т.б.
Ақынның Әбіш Кекілбаевтың алғы ... атты ... ... мен ... ... 1986 жылы ... көрген. Ақынның өлеңдері орыс украин, беларусь, өзбек, тәжік, башқұрт тағы басқа тілдерге аударылған. ... ... ... ... ... ... жұптаған шумақтарымды қосып алып келдім. Екі өлең ... ... ... ... ... аңғарамыз. Студенттік кезеңінде поэзияның қасиетті өлкесінде нәзік сырлы, ыстық сезімді, күмістей сыңғырлаған сұлу әуенді, дарынды өлеңдерімен елең еткізген ақын ... ... ... Ақын бір сөзінде: деп тебірене сөз еткен [1.7]. Көп ұзамай ақынның оқырманы молая берді.
Сөйтіп халқының сүйікті ақынына ... ... оның ... ... ... ... деңгейіне көтерілгенін айта аламыз.
Кезінде әдебиетіміздің айтулы азаматтары - Сәбит Мұқанов, Асқар Тоқмағанбетов, Әбділдә Тәжібаев, көрнекті ақын - ... ... ... ... Молдағалиев, Фариза Оңғарсынова баспасөз бетінде аталық батасын беріп, ағалық ақ тілектерін айтқан ақын бүгінде толысқан, кемеліне ... аты ... сырт ... де белгілі тұлғаға айналған. Шығармалары бірқатар шетел тілдеріне де аударылған.
Күләш Ахметова - ... ... ... ... ... Әл Фараби өзінің трактатында ақындарды тума, еліктегіш және жасанды деп неге үшке бөледі. Үшке бөледі де ұлы ... деп бір -ақ ... ... ма? Олай болса, Күләш Ахметова сол топтың табиғатына жатады.
Нағыз ақын өзінің алғаш аяқ алысынан -ақ арыны мен ... кім ... ... ... бере ... ... алғаш қалам ұстағаннан -ақ Күләш - та ақын ... тап ... ... ... ... ... деген өлеңіне назар аударалықшы:
Апыр-ау қайда мейірім, қайда рақым,
Болдым ғой төзімімнен айрылатын.
Өлсең де өлмейтұғын өлең ... сен ... ... ... жан ... ... ... білген ақынның қайғылы болмасқа қақы жоқ!
Сен үшін адал перзент, жырың бақыт,
Ғасырға өзің болып жүр үн қатып...
Жырыңның бір парағын ... ... ... ұлын ... үшін ... асқан бақыт бар ма?
Ол - Қазақстан Жастар силығының лауреаты, Қазақстан Жазушылар одағы басқармасы хатшыларының ... ... ... А.Ахматова, Б.Ахмадуллина, Ә.Межелейтис, А.Межиров, П.Ислам секілді көрнекті ақындардың өлеңдері қазақшаланды. Бергенінен берері көп ақын үздіксіз ізденіс үстінде, жемісті еңбектеніп келеді.
Жаңа ... ... ... алдында үнемі өзімізді алдында не күтіп тұрғаны беймәлім алыс сапарға шығуға дайындалған жолаушыдай сезінесің. Әлі де беті ... жаңа ... ... ... қойғаныңда, не болар екен деген тынымсыз ой мазалайды. Жаңа кітап әсерлендіре алмаса, сапарға бекер шығып, түк ... ... ... ... ... әлеміңді байытатын шын жауһардарды тапсаң, сағынышыңды басатын сырласыңды кездестіргендей қуанып, рахаттанасың. Ол кітап кей ... сені ... ... ... ... ... күн бойы жаңа жыр ... қолыңа алғанда, есіңе ақынның алдыңғы туындылары түсіп, сол кездегі толқыған сәттерің мен алған әсерлерің санаңа қайта келіп тіреледі. Алпыстың ... ... ... ... біртуар ақын қызы , кітабында өзінің толысқандығын, кемелденгендігін, ұлттық поэзиядағы өз ... ... тағы бір ... дәлелдегендей. Кітап түгелдей еліміздің егемендігіне, халқымыздың әдет - ғұрпына, республика жұртшылығының ынтымағына арналған. Қос ... ... ... ... де бір себеп бар секілді. Менің ойымша, ақын еліне, жұртына, қазақтың әрбір отбасына , деп ... ... ... кең ... ... отты ... тербеткен осындай біртуар ақын қызы бүгінде мерейлі белесіне ... ... ... ... ... ... Мырза Әлиевтің: - деуі тегін емес.
газетінде жарияланған тікелей сұхбатта деп ... ... >, - ... жауабынан нағыз ақынға тән тектілікті тани аламыз. [2.15].
Өткен ғасырдан бастау алып, жаңа ғасырда да ... да ... ... ... қазақтың айтулы да айбынды ақын қызы Күләш Ахметова өлең өлкесінде өнімді де жемісті еңбек ... жыр ... ... ... ... тәнті етіп келеді.
> - деп ақын Күләш Ахметова айтқандай жан нұрына шарпылған ... ... ... ... ақын ... оқып, ой түйіндемеу мүмкін емес [3.5].
Қашанда нағыз ақын, кесек ... ... сөз ... ... күн ... сайын оның жұмбақ та құпия қырлары гауһар тастай жарқырай ашылып, жан - жағына өз ... шаша ... ... ... ... қазақ поэзиясында өзіндік көзқарасы мен қолтаңбасы бар, ізденіс пен ... жаны ... ... ... ... ... толы талантты тұлғалардың бірі - Күләш Ахметова.
К.Ахметованың ақындығы алыптар тобының асылы мен ... сөз ... ... ... өнер мен көркемдік қабылдау мұраты өмір тәжірибесімен уақыт бедерінен де із ... Мұны ... ... бел - белестерінен жіті көруге болады. Айталық, К.Ахметованың алғашқы өлеңдерінде (Атамекен, , , , , , , , тб.) ... ... адам мен оның ... ... ... ... игілік пен ізгілік қасиеттері, жыл мезгілдері мен табиғат тамашалары кең орын алған.
Ақынның аталған өлеңдері адам ... ... ... өмірдің нұрлы да жарқын сипаттары, еңбек мұраты мен ізгілік, инабат табиғаты сол секілді әр алуан ізденіс, салыстыру мен суреттеулер арқылы ... ... ... де ... пен ... ... ... өршіл сипаты, жасампаздық сырлары, еңбек қуанышы кеңінен көрініс береді.
Күләштің жырлаған тақырыбы, жанрлық ерекшеліктері, көркемдік ... ... әр ... Ол ... ... ... ... бүгінгі заман тақырыбын жырлайды. Табиғат толғаныстарын, сезім ... ... пен ... жеке адам психологиясын, қазіргі қоғамның өзекті мәселелерін өлеңдерінің өзекті тақырыптары ете отырып, жаңа идеяны насихаттаушы ақын ... ... ... ... ... ... ұлттық болмыс бедері, қазақ тілінің өлең - жыр болып ... әрі мен ... ... мен ... қиял ... ... құштарлық, өнерге сүйіспеншілік сезімдері сырлы да нәрлі түрде өріс алады.
Адам өмірін үлгі ету, еңбек мұраттарын бағалау, келешекке үміт арту ... ... Кеше - ... ... берік те тағылымды. Мәселен, өлеңінде:
Түрлі достар ... бар ... ... ... ... анам, ал әкем
Әнін салып отыратын қырғыздың, - деп балалық дәуренін сағынышпен еске алу арқылы алтын тамыр - ... кеше - ... ... - ... жасайды [4-10]. Ақын үйді - отан бейнесінде алып, одан нәр - қуат ... ... ... ... тынысын еркін де көркем, серпінді суреттейді. Ата - ... ... ... ... ... ... ... да табиғилық, тазалық танылады.
К.Ахметова поэзиясындағы сыр мен сезім шындығы, тұтастығы - ... - ... ... ... - көркемдік ерекшеліктерінен, тілдік - стилдік қырларынан танылар ... ... ... ақын өмір ... ... ... ... тұста, тақырып табиғатына айрықша мән береді. Ақын кез - ... ... ... ... ... ... жаза бермегені ақын аңғарылады. Бұл ретте, әрине, өзі көрген, көңіл сеніп жүрекке берік ұялаған жайларды ғана тереңнен толғап, ... ... Өзін ... ... ... ... еніп, оны әр қырынан танып, қалың ... ... - ... ... пен шешендікке сай сомды бейне, ұтымды қырларымен жеткізу - Күләш Ахметова ақындығының басты белгілерінің бірі.
2.1Күләш позиясының поэтикасы
Күләш ... ... ... ... - ... да ... тақырыптары - іргелі де мәнді, көзқарас пен қолтаңба мәнерінен ақиқатты ту етіп, шынайы шындыққа табан ... ... ... ... ... - ұлт пен ... мұратына адалдық, ел мен жерге берілгендік, адамдық істі ардақтау, кісілік пен кішілікке ден қою, тарих пен танымға, дәстүр мен ... діл мен ... ... мән ... ... де ... ... де шешен жырлайтыны айқын танылады.
Күләш Ахметованың ақындық өмірінде де өзіндік өзгешеліктер мол. Оның бастысы және қайсібір ... ... өмір ... ... ... Өлең ... ондағы өмір оқиғасы мен лирикалық қаһарман әлемі осы бағыт, ұстаным аясында кең өріс алады [4.11].
Күләш ... ... ... ... Өмірге өнердің көзімен қарайды. Сыр мен сезімді қатар ұстайды. Әр кезде шындықтың шырағданы бола ... ... ... да ... ... ... ... болмыс пен уақыт өрнегі бедерлі. Қазақ әдебиетіндегі қазіргі адым, жер, әлем, орта, гуманизм жеке адам тағдыры ... ... ... ... адам ... психологиясы мен көңіл - күйі өрелі түрде, ... ... ... ... К.Ахметованың лирикалық туындыларында өмір шындығы және қаһарман әлеміне кең орын беріледі.
К. Ахметованың (1982) атты өлеңдер мен ... ... жыр ... - ... ... мол, ... мен ... бай, көркемдік - рухани әсері жоғары, қолтаңба мен көзқарасы таным - ... ... ... амал - ... ... мен ... өзара үйлесім - тұтастық тапқан тағылымды туынды.
Жыр жинағы - бес ... ... ... төрт ... - ... пен ... ... игілік пен ізгіліктен, еңбек мерейі мен табиғат тамашаларынан ... ... ... ... ... ... ... енген.
Бұдан басқа, атап айтқанда , , , , , сынды өлеңдері жаратылыстың ғажайыптарын, жыл ... ... адам ... оның ... ... ... тынысымен өзара сәйкестікте суреттейді.
К.Ахметова поэзиясында ақынның өмірге деген құштарлығы, өнерге деген шынайы ілтипаты айқын аңғарылады.
Екіншіден, ақын өлеңдері ойлы да ... ... де ... өріс ... ... ... өнер табиғатынан өлең өрісінің кең көкжиегі, ондағы шындық пен суреткерлік, шеберлік пен ... ... ... ақын ... ... ... ... еңбек ырғақтары, адам әлемінің сырлы иірімдері оңды сипаттарымен, ұнамды қырларымен көрініс береді.
Бесіншіден, ақынның өлең өрімдері, ондағы өмірден өрбіген шындық сырлары ... ... ... ... ... суреттейді. Ақын қайсібір құбылыс, көріністерді сырттай қызықтап, үстірт суреттемейді, керісінше көңіл көрігінде шыңдап, жүрек ... ... ... ... тұстарда ой мен сөз жүйесіне, сыр мен сезім тұтастығына тербеп, талғам - ... еніп ... қана ... көпшілікке ұсынады. Өмір шындығы негізгі нысаны етіліп, осы бағыт - арна мезгіл әуенінен, адам әлемінен, көркемдік таным иірімдерінен кең ... ... ... ... ... ... мен жүрек сыры осында. Ақын шығармаларында байқалған сыршылдық, терең лиризм, романтикалық әуен мен ... ... оның ... ... ... айқындайды. Парасатты поэзия биігінен көрініп, жемісті еңбегімен әдебиетке өзіндік үлесін қосып жүрген К.Ахметова лирикасы айқын қолтаңбасымен, дүниетаным тереңдігімен ерекшеленеді [4.15].
К. ... ... ... алып ... кілең лирикаға құрылған деуге болады. Оған мөлдірлік, тазалық тән. Ондағы табиғат, көңіл - күй, махаббат лирикалары оқырманның жан ... ... ... сезіммен баурап әкететін табиғилық басым.
Ақынның табиғат лирикасы - кең даланың ... Ақын ... төрт ... адам ... ... оның өзі ... төл ... екендігін әр өлеңінде еске салатындай. Жүрегімізге терең үңіліп, ойымызға салмақ салсақ ... мен ... бір - ... ... дүние, тамырлары тереңде, бір арнада тоғысқан тұтас жүйе екеніне ешбір шүбә ... ... ... - ... ... ... ұясы ғана емес, тылсым, жұмбақ дүние. Тылсым дүниенің сырын ашу әрбір жеке адамның қолынан келмейді, ол үшін әрбір адамның бойынан ... тән ... пен ... бейнелейтін асыл көз, сергектік пен серпінділік сипаттар көп болуы шарт. Ақын мұраты, өлеңсіз өріс өресі де осында. ... ... ... ... ... ... шығармаларының шоқтығы десе де болады. Ақын жаны да, тебіреністі тұстары да бейнелі, ... ... ... ... - ... ... көп ... Ақын басқаға қаратып жыр арнау арқылы өзі туралы емес, өзінің сезім - күйі арқылы өзге туралы ой ... ... ... үн қосады.
К. Ахметованың ақындығынан оның бел - белестері, көркемдік көкжиегі, өзіндік көзқарасы, ... жіті ... ... өз ... ... ... еңбек етіп, ұлттық мұрат пен өмір өнегесін шынайы да шебер жырлағандардың алдыңғы қатыранан - К. Ахметованың есімі құрметпен ... ... ... ... ... ... әр алуандығы, ізденіс мұраттары, өлең өрісі мен ондағы өрнек - өнегелері, бунақ, шумақ, тармақ табиғаты кеңінен көрініс ... Ең ... ... Ахметованың ақындығы адами болмысты бедерлеуден, игілік пен ізгілікке құштарлықтан, өмір - ... ... ... ... ... ақын поэзиясы көркемдік таным арналарында қоғам, кезең көріністері бар сыр - сипаттарымен даралана түседі.
К. Ахметова лирикасындағы ... ... ... ... да ерекше назар аударады. Әдебиеттану ғылымында стиль мәселесіне ... ... ... [5.79]. Сол ... суреткердің өзіндік ерекшелігі оқшау, дара қалыптасатын құбылыс емес. Жеке стильдің жасалуы үстінде ... ... бар ... ... ... алмайсыз, өйткені олар бірлесіп, өзара ұқсас көркемдік мәселені шешуге қатысады. Мұның ақындық өнермен де үндесетін ... ... ... ... ... ... - ... адамға тән сыр - сезімдер, уақыт өрнектері, ... ... мол ... ... ... ... ... айтар жәйт: ақын лирикасы өмір шындығы мен уақыты өрнектерінен тұрады. Онда адам мұраты, еңбектің бейнеті мен зейнеті, ... - ... ... сыр ... ... - ұлттық болмыспен бедерленген, ана тілінің қуатынан нәр алған. Мұның ақын лирикасына, ... ... - ... ... қатысы мол.
Ақын поэзиясының көкжиегі кең. Көркемдік көкжиегі, тілдік мүмкіндіктері мол. Таныс тақырыпты әр қырынан байытып, түрліше суреттейді. Алуан ... ... Олар ... шындық сипатында өріс алады.
К. Ахметова эпитет жасауда дәстүрлі көк тоғай, көк тау, көк ... ... көк ... көк көйлекті қыз, көк гүл, көк бұлт секілді эпитеттерді бір ... ... ... келіп көк гүлдерін санасақ,
Көтеріле көк таулармен таласа ән [7.81].
К. Ахметова ... ... ... ... ... жүйесі мол. Мәселен >, , , секілді ауыстырулар ақынның өмірге ... ... Ақын сол ... ... ... , , , , ... ... оралым тауып, жарыстыра қолдана білген.
Бұл тұстардан да ақын ізденісі, көзқарасы ... ... ... ... еркін де терең меңгеруі жіті танылады.
К. Ахметовада көркемдегіш сөз ... ... ... ... ... мол. ... ... түрде бірнеше тақырып аясына бөліп қарауға болады. Онда табиғат құбылыстарын теңеу ретінде қолдану мүмкіндіктері де мол. ... ... ... ... ... тез ... Ағын судай асыққан бұл өмірде;
б) Күзгі күндегі дүние құбылмалы;
К. Ахметова лирикасы, ондағы жанрлық көркемдік ... тың ... ... ... - ... ұлттық тіл мен өзгеше бояу өрнектер, адам әлемі мен еңбегіне қатысты көзқарастар, ... - ... ... ... мен ... ... болмыс пен уақыт бедерін, замандас тұстастар тағылымын, табиғат пен махаббат мәселесін талант қуаты, шабыт ... ... ... тіл ... бар ... ... ... ең негізгісі қазақ өлеңін өзіндік өзгешеліктеріне сай сыр - сипаттарымен жеткізуді - ... ... ... талант табиғатына тән құбылыстардың бірі.
Дара дарын дидары, білім болмысы бөлек шынайы ақын әлемінің орны қашанда биікке - даңқ ... болу ... К. ... ... ... ... - ... сипаттар, дүниетаным иірімдері мен шынайы шындықтар хақында осыны айтар едік.
Көркем әдебиеттегі суреткерге тән сезімталдық, жіті ... ... ... ... ... ... қасиеттерді өн бойына жинаған ақын поэзиясынан алар ғибрат мол.
Күләш Ахметова - ... ... ... ... ақын. Арманындай аялаған жайсаң жігітке, өзінің, сөзінің бағасын білген асыл жарға, баллдай тәтті ... ... ... ... ... ... ерге сүйіспеншілік сезімі оның өлеңдерінің арқауына айналып, өріліп төгіліп жатады.
>, - деп ... ... да ... ... ... ... ... достық өлкесіндегі берік махаббатты Күләш Ахметова.
Тірлікте мынау үмітсіз, ойсыз кім тынған?
Тынымсыз адам алдына қарай ұмтылған.
Күн туған сәтте, жан ... сені ... етіп ... ... ... ... - дей келе, шынайы достар арасындағы адалдық, тілектестік, сенімділік, жанашырлық секілді ізгі ... ... ... ... атты ... бастың қамын жеу -
Ұят та, айып.
Бақыт деген -
Баянсыз ... ... ... қиянат теңізіне
Бірімізді - біріміз құлатпайық, - ... ... ... қаны бір ... ... ... тіпті адамзат әлеміндегі әрбір жанға қарата айтып мәңгілік ... адал ... өмір ... үндейді.
2.3Ақынның өлеңдеріндегі лирикалық толғаныстар
Күләш Ахметованың ыстық сезімді жырлаған асқақ үні мәңгілік алтын қорға айналары шындық. Өзіндік ... ... ... ақын ... ... тереңде жатыр. Сол себепті ақынның ғашықтық жырларына тереңнен көз жіберу керек.
, - деген Әзілхан Нұршайықов сөзінің мәні тереңде. ... ... ... өмірдің тірегіне айналып Қозы Көрпеш пен Баян сұлудың, Еңлік пен Кебек, ... мен ... ... ... ... ... тағдырлардың арқауына айналған махаббат жырларының қазақтың көркем ... ... орны ... Міне, осы тақырыпта бүгінгі таңда да қаншама ақын - ... сыр ... ... тербеуде. Мұқағалиша айтқанда:
Ғашықпын! Қайтіп оны жасыра алам,
Бір алтын оның әр тал шашы ... ... ... ... ... ... Шахановша айтқанда:
Ғашық жүрек сүйгені үшін бол алмайды жазалы,
Адам азса ғашықтықтың жоқтығынан ... ... ... ... сонда жылап қалғам.
Сен сезбедің кетті ұшып жыраққа арман
Мұның бәрі неліктен? Білесің сен -
Өзіңді ұнатқаннан;
Ал, Күләш Ахметова - ... ... ... ақын.
Поэзия мен махаббат - бір - бірінен айрылмайтын егіз ұғым. Сондықтан, әр елдің әдебиетін, ... ... көп ... мәңгілік тақырып - махаббат. Бірақ, әр халықтың жан дүниесінің құрылымына, ... ... ой - ... ... ... ... ... жырлайды.
Көз салмасам, ерінімді тоспасам,
Көнерсің сен, сенерсің де шыдарсың.
Дәл осылай ешкімді де ешқашан
Таза, сұлу сүймеген - ақ ... өз ... ... ... ... ... ... Сол арқылы жырына демеу, жанына ләззат, жүрегімде сенім ... ... Ақын ... негізі - махаббатты адам бойындағы ұлы күш ретінде ... және өз ... ... ... ... ... арнасынан тасытып отырады. Күләш өмірдің өзі махаббаттан бөліне алмайтынын, тек сол сезім арқылы бір - бірімен жарасым, үйлесім ... ... ... ... жаны бар адам ... тағзым ете, табына білу керектігін әсем жырларымен аңғартады.
"Алғашқы махаббатыңыз кім? махаббат тақырыбында жазған алғашқы ... ... - ... сұраққа ақын Күләш Ахметова: , - дей келе:
Серілерден сезімге толы талай хат алдық,
Талайына тіл қатпай тәкаппар да ... ... ... - тән еді ... ... бір нәзік қызға да - тән ... ... - [3.5] ... ... ... Осы ... ... бастау алған өнердің заңғар биігінен көз тастайды.
2.3К.Ахметова лирикасындағы образдылық жүйе
Ақын құдіреті - өзінің танығанын өзгелерге қапысыз таныта алғанында. Үлбіреген дүниенің ... - ... ... пен ... ... пен ... ... пен жауыздықтан, адалдық пен арамдықтан, шуақ пен көлеңкеден тоғысып - тағы ... ... ... ... ... трагедиясынан тұратындығы Күләш ақынның қаламына тән зайыр бояулармен, ... ... ... ... ... ... суреттелініп жатады, бейнеленіп жатады.
Тілге тиек ретінде, ... ... ... ... ... мына ... зер салайық:
Жаңалық жоқ қалада,
Тәкәппарлау таулардың басы бірақ,
Күндегіден шыршалар жасылырақ
Жаңалық жоқ қалада,
Ән салады құс түгіл тас та бірақ.
Күндегіден астана асқағырақ.
Жаңалық бар ал ... - ... жоқ ... ел не ... рет жанымда сен келесің! - деген үш тармақты өлеңнен небір ғаламатты қалайша сезінбейміз. Бүкіл қалада ... жоқ. ... тұра ... қала ... ... толы емес пе? Таулар тәкәппар, дүние сүйкімді, астана асқақ болса, құс түгіл тас та ән ... ... ... ... ... жарығырақ болып тұрса, күндегіден қандай ғажап! Сөйте тұра, бір ғана адамның жаңалығы бүкіл қаланы, айнала қоршаған ... өзін ... ... ... ... ... ... парадокс.
Сөйте тұра, бүкіл қала мен қоршаған ортаның ... еш ... жоқ. ... қасірет, қандай антитеза!... Мұның бәрі баршасы ұлы мағынады ... ... емес пе? Оған қоса ... бәрі - ... ... ... ақынның дара қолтаңбасы, сара көркемдігі, яғни бір сөзбен айтқанда, үлбіреген дүниенің үйлесімдерін көре, тани білгендігімен ... соны ... де ... білгендігі емес пе?
Осы өлеңде баршасы поэзияның сиқыр - қуаты арқасында ғаламат ... тым ... ... ... ... ... ... заңды, қаншама заңды болса да, ал соған керісінше, барша жаңалықтардың - небәрі тамшыдай өзгеріске керемет қуат дарытатыны, соншама ... ... да ... Бұл ... ... ... ... те асау, қарапайым да асқақ, өршіл де өміршең поэзия тілімен - Күләш қаламымен жеткізгеннен артық қандай ақиқат бар.
Ақын сөзі ... ... ... ... теңіздей терең, ерекше сырлы да мұңлы, сол себепті оның өлеңдері халықтың жанына жақын. Оқырман бір ... ... ... да бір ... ... ... шыға алмай тығырыққа тірелсе де, бір жақын досына жан (досын) сөзін ... ... де, ең ... ... ... оның отты туындысынан кілті табылмай жатқан сұрағының жауабын іздейді. Осы орайда ... адам ... ... толы жырлары талай ғашықтардың арасына дәнекер болғаны анық.
Түсіндім мен көктемнің тағы ... ... мен ... ... - ... ... арасынан.
Күн шыққандай оянды сағынышым;
Көшелерден жас жандар бірге өткенде,
Өрік сезім кетеді гүлдеп демде.
Гүлдеп мен де, тағы да сені ... сен ... ... бұл көктемде?!
Жас кезде жазылған бұл өлеңде сол жастыққа тән албырттық, аңқаулық, шынайы таза сезім бар, адам бойындағы еркіндік те, еркелік те қос ... ... ... ... ... атты ... ... поэзияның ерекшелігі туралы айта келіп деген ойын білдіріпті. Айтса айтқандай, расында да ақынның ешкім білмейтін, ... үшін ... жан сыры оның өлең ... ... ... ... емес пе? ... көміліп жатқан ойының құнарына терең бойлағанда ғана сіз оның тағдырын түсініп, алтын сарайының кілтін табасыз. Сондықтан да Күләш Ахметованың ... ... ... ғашықтық жырлары ақын әлемінің барометрі деп қабылдау керек. Ақын Күләштің сезім сырларын суреттейтін сезімтал жырлары, ақынның жан ... ... ұға ... өзі де ... өнерінің биік шыңынан көрініп ақын атын жамылып жүрген өмірлік серігі Қайырбек Асанов есімімен тікелей үйлесімде. Бұған дәлел ретінде:
, - ... жыр ... айта ... , - деп өмір мен өнерге деген сезімдерді қатар ұштастырып, ... өмір иесі ... ... ... ... өр ... ... шың.
Жүрегімді бір шаттық биледі шын.
Қайғыруға хақым жоқ,
Бақытты екем,
Сендей жігіт мені адал ... ... - ... ... жастық жалыны мен жүрек жарды көңіл күйі, бүгінгі таңда өмірге әкеліп жүрген махаббат тақырыбындағы ... ... ... Мысалы:
Қандай бақыт тағы да таң атқаны,
Тамылжытып жылда жаз келетіні,
Қандай бақыт өзіңе сенетінім.
Қандай бақыт жапырақ билегені,
Қандай бақыт басқаны сүймегенім.
Күләш Ахметова ... ... ... ... пен ... ... ... аңғарылған. Өзінің әрбір өлеңі арқылы дархан елдің тәлім - тәрбиесін алғандығын, сол арқылы бүгінгі мен кешегісіне ... ... ... ... мен іңкәр сезімі үшін күресе алатындығын дәлелдейді. Мысалы ретінде, 2001 жылы деген ... ... ... - деген сұраққа:
Ерлер жайлы жоқ тарих жазып біткен,
Азаматын арулар азып күткен.
Өжеттікпен, ерлікпен емес, қыздар
Жігіттерді ... ... ... ... шаш ... ... қарамаңдар!
Өмір ұлы көш болса баяғыдан
Алға тартып келеді ер адамдар! - дей келе, - асыл азаматтарымызды ... - ... ... тек ... сезімімізді, яғни махаббат мейірімімізді қазақи тәрбиеге сай нәзіктік пен салмақтылықтың таразысына салсақ, ол ... ... ... ... деп ... ... ... түрткі салып, ақыл - парасатын көрсеткен.
К. Ахметова өлең өлкесінде ақиқат пен адалдықты, жастық сезімін, ... ту етіп ... ... ... ... ... ... айтты. Өмірді, еңбекті жырлады. Адам мен оның еңбегінің жасампаздығын назардан тыс қалдырмады. Соның бәрінде ақынның ұлттық мінез - ... ... ... - К. ... ... ... ... мұраты.
Бұл - ақынның көркемдік әлеміндегі үздік үлгісі, дәстүрлі үрдісі.
Бұл - адалдықтың, махаббатқа тұрақтылықтың, сезім мен сырға ... биік ... ... ... ... - ... салтанатының, достық дастанының көркем шежіресі.
Бұл - мейірім шуағы, сезім сәулесі, мөлдір махаббат тағылымы.
Иә, қаншама ... елді ... ... ... қара ... ... танытқан ақын жырларындағы махаббат тақырыбы қарапайым адамның күнделікті өмірде басынан ... ... ... ... сөзбен көрікті жеткізіп суреттейді.
Күләш Ахметова қазақ ... ... жолы бар, ... ... ... ақын. Күләш шығармашылығын қай қырынан алып қарасақ та, ... ... ойды ... ... Ақын ... ... шықтай мөлдірейді, самал желдей еседі. Көзге, көңілге жиі ... ... ... идеялық - көркемдік негіздің сол жазушыға ғана тән ерекшеліктерін аңғарамыз. Күләштің өзіндік ерекшелігі - тілінде. ... ... тіл ... өте ... ... Оның ... мағынасы өте терең, әрі көркем. Ақын өлеңдерінің тілі таза, көркем, сөз қолданысы өте шеберлікпен қолданылған.
Отанға, жерге, туған елге ... ... ... мөлдір махаббатын әрбір адам баласының азаматтық сезімін оятуға арналған жырлары ... ... ... бұл ... ... ... ... синонимдер жеңімпаз, батыр сөздері. Өлеңнің басқы екі тармағы дыбыстық аллитерацияға құрылған. Ақын өз жерінің киелі қасиеттілігіне бас ие отырып, ... ... ... жеңімпаз батыр елдің ұрпағы екендігін бүкіл әлемге паш ете жырлайды. Сол сияқты ... ... ... ... ... ... ардақтауға шақырады. Бұдан ақын қыздың еліне деген сүйіспеншілігін, мақтанышын байқаймыз. Біз сөзбен бере салмай, мағыналы сөзді қолдануы, батыр деп айта ... ... ... ... әсерін күшейтіп, стильдік бояуын айқындай түсіп, үстеме мағына жамап ... өлең ... ... ... ... ... анық орын ... Ұмыттырсын күн мен түн жиі алмаса,
Менен қашсаң берілме қиялға аса.
Еш әйелге ренжіп, өкпелеме
Мендей таза, тәкәппар сүйе алмаса! [11.35].
Өлеңнің үшінші ... ... ... ... контекстік синонимдер таза, тәкәппар қолданылған. Мұндағы ренжіп, өкпелеме қатар келген етістік синонимдер, адамның іс - әрекетін ... ... тұр. ... қатардың алғашқы сыңарынан, екінші сыңарының мағынасы басым келіп, өлеңге стильдік бояу ... ... ... ... ... ... өлең ... лирикалық кейіпкердің жан дүниесіндегі сезім оты таза, тәкәппар ... сын еміс ... ... ... ... Тәкәппар сөзі ғашықтық әлеміндегі сезімнің тазалығы, яғни махаббат тазалығы ретінде берілген.
Әйел ақын өлеңінде күн мен түннің жансыз заттардың күресі суреттелуі, ... жан ... алай - ... ... ... ... ... Өлеңнің мазмұны әйел затына деген силастық, әйел затын бағалау, аялау, ұлы сезімге деген адалдық. Өлеңнің идеясы әйел ... ... Бұл әйел ... ... әйел ... тән ... әр ... ажарлы бір нәзіктікпен жырланады.
Ақынның табиғат лирикасына тән ... - ... тіл ... боп ... мен ... - ау не ... ... жапырақтардан қайратты ақыл сұрап, артық сырлары бар екенін айтып, тілектес болуын қалайды. Өзінің қасиетті талантының ... ... ... ... жыр ... ... деп ... өзі әсерлі. Ақынның деген өлеңі нағыз лирикалық ақынның жан дүниесінің айнасы. Әрине, қуана білмеген адам күле де ... ... өмір сүре де ... ... ... ... ... шыққан нәзік те, шынайы сезімі. Ақынның көңіл - күйі ... өзі өмір ... ... ... хал ... ... өзін қоршаған шындықтың саяси әлеуметтік сырымен сабақтас. Ол қуана шалқыса да, жабырқай толғанса да - ... сол өз ... ... сыры ... ... ... ... үлкен белестерден бастау алады. , [12.4] - деп бүгінгі ... келе ... ... ... енді ғана бас ... талант иелері осылайша ақынға жыр жолдарын арнайды.
Күләш өлеңдері еліне, халқына қызмет етіп, адал ниетте әр ... ... ... жанып, жарық нұр шашыратып тұр. Өйткені ол жыр Күләші!
Пайдаланылған әдебиеттер
* Қазақстан Заман // 4 ... 2003 жыл ... ... ... // 14 ... 1997 жыл 15-бет.
* Шалқар // 12 қазан 2003 жыл 5 - ... ... Ж.Б. ... ... 2006 жыл. 10-бет.
* Жұмалиев Қ. Стиль - өнер ... ... 1966 жыл ... К.Ахметова Алғы сөз: Жебеу жырлар.
Алматы: Ана тілі, 1996 - 10 бет.
* К.Ахметова. Бұлақтағы жұлдыздар. Алматы: ... 1982 ... ... Р. . Оқу ... ...

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Күләш Ахметованың лирикасындағы стиль және бейнелік мәселесі44 бет
Ілияс Жансүгіровтың "Күйші" поэмасы7 бет
К.Ахметованың шығармашылық өмірбаяны44 бет
Электродвигательді таңдау және жетектің кинематикалық және күштік есебі18 бет
"сопылық ілім мен қазақ лирикасындағы үндестік"6 бет
Абай лирикасындағы азаматтық сарын. Абайдың қара сөздері. Абай және Толстой9 бет
Г.Салықбаева лирикасындағы дәстүр жалғастығы61 бет
Көркем шығармалардағы кейіпкерлердің образдары4 бет
Сопылық ілім мен қазақ лирикасындағы үндестік6 бет
Сұлтанмахмұт Торайғыров романдарындағы образдар жүйесі6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь