Семей қаласындағы минералды ауыз суларға экологиялық сараптама

Мазмұны
Кіріспе 3
1 Судың табиғаттағы экологиялық маңызы. (әдеби шолу) 5
1.1Тірі организмдердегі судың маңызы. 5
1.2 Минералды сулар
1.3 Судың минералды бөлшектерінің адам ағзасына әсері. 7
2 Зерттеу объектісі мен нысаны. 15
3Семей қаласындағы минералды ауыз суларға экологиялық сарапшылық. 21
3.1 Судың компонентік экологиялық мінездемесі 21
3.2 Семей қаласындағы минералды ауыз суларының сауда өнімдеріне экологиялық баға 40
3.3 Ауыз сулардың статистикалық компоненті 57
Қорытынды. 64
Практикалық ұсыныстар 65
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 66
Өзектілік. Адам өміріндегі ең басты экологиялық проблемалардың бірі, өміріне тікелей байланысты, үнемі қолданылатын судың тазалығы. Дуниежүздік денсаулық сақтау орталығынның баяндамасында «бүкіл ел бойынша миллиард адам кір суды қолданады, жыл сайын 3.4 миллион тұрғын, ең басты балалар осы ластанған, кір суды қабылдап,ауруларға шалдығып өліп жатыр»делінген.
Қазіргі кезде осыған байланысты жергілікті тұрғындарды міндетті түрде , таза сумен қамтамасыз ету туралы сұрақ көтеріліп отыр. Судың шарбағы, жаман-жұманның тиімсіз әдістері, құрамында хлор бар реагентті суды қолдану, судың тот басқан құбырларда тоқырауы су құбырлар суының сапасына кері әсір тигізеді. . Ол санитарлық нормаларға, химиялық және микробиологиялық қалыптарға жауап бермейді,бұл денсаулыққа зиян келтіреді. Сол себептен жергілікті тұрғындардың көбі шөлмектегі минералды суларды пайдаланғанды жөн көреді. Орташа есеппен алғанда әрбір қазақстандық 1 жыл мерзімінде 27 литр шөлмектегі минералды суды пайдаланады.
Қолданыстағы ауыз сулардың жергілікті тұрғындардың денсаулығына тікелей әсер ететін судың сапасы қазіргі кезде басты экологиялық проблемалардың бірі болып табылады. Дүниежүздік денсаулық сақтау ұйымының баяндамасында келесі мәселе айтылған, «дүниежүзі бойынша миллиард адам ластанған суды қабылдайды, олардың 3,4 млн жыл сайын судың сапасыздығына байланысты түрлі ауруларға ұшырап өледі,осыған ұшырайтын көп бөлігі балалар».
Семей қаласында сауда орындарында сатылатын шөлмектегі минералды сулар Қазақстанның және шетелдің түрлі аймақтарынан әкелінеді. Алайда оның сапасы үнемі экологиялық тексеру кезінде гигиеналық талаптарға сай келмейді, және сатылу пунктеріне сапасыз жасанды суларды келіп жатады. СЭҚ тексеруі бойынша алкогольсіз сусындардың құрамында жасанды өнімнің көлемі жиі кездеседі.
Өткен жылдың көрсеткіші бойынша санитарлық қызметкерлер 13000кг денсаулыққа зиян келтіретін қоспалары бар сусындарды пайдаланыстан алып тасады, олардың 92 % отандық өндірушілерден. Сол себептен осы берілген суларды шығаратын өндірушілерге судың химиялық құрамына экологиялық зерттеулер жүргізу маңызы туындады.
Зерттеудің мақсаты мен мазмұны.
Мақсаты. Семей қаласындағы сауда орындарында сатылатын минералды ауыз суларға экологиялық баға беру.
Міндеттер:
• Сауда орындарындағы минералды ауыз сулардың атауларын жаттап, танып алу.
• Зерттелетін сулардың макро және микрокомпонентік бөлшектерін білу. Жергілікті аудандарға ауыз суларды макро және микрокомпоненттік бөлшектерге минералдаудың әсері.
• Сапа нормативне жауап бермейтін минералды ауыз суларды айқындау. Ғылыми жаңалық.
Семей қаласындағы сауда орталығындағы шөлмектегі минералды ауыз сулардың химиялық құрамы тұңғыш рет зерттелді.
Денсаулыққа, қойылған талаптарға жауап бермейтін денсаулыққа зиян келтіретін маркалар айқындалды.
Практикалық және қағидалы бәс.
Айтылмыш экологиялық зерттеулер макро және микроэлементтер құрамындағы ортақ минералдануды, минералды ауыз сулардағы қышқылды зерттеуге мүмкіндік берді. Бұл зерттеу шөлмектегі судың мемлекеттік қалыпқа және нормативтарға сәйкестігінің дәрежесін айқындады. Ауызсулардың айтылмыш зерттеуі - минералдық судың денсаулық үшін ең қолайлы, суларға қойылатын нормативтарға лайықты түрін айқындап көрсетті.
Зерттеу нәтижелері санитарлық қызметтерде, денсаулық сақтау органдарында, оқу ғимараттарында, студенттерге биология пәні бойынша дәрістер оқуда, «Жер шарын сақтау» тәртібіндегі химиялық және экологиялық мамандықтарды «Қосымша экология», «Биомониторинг» және т.б.
Жұмыстың апробациясы.
Семей мемлекеттік педагогикалық инситуттың ұстаздар арасындағы ғылыми конференцияда магистрлардың дисертациялық еңбектері көрсетілген . (Семей қ,СМПИ 2011ж). Диссертацияның мазмұны бойынша журналда екі мақала жарияланды «Семей қаласында қолданылатын сулардың макроэлементтік құрылымы, экологиялық бағасы», «Экологияның биохимиялық және геохимиялық проблемалары», «СМПИ хабаршысы»
Жұмыстың құрылымы мен көлемі..
Бұл магистрлік диссертацияның көлемі 65 бет. Түсініктер кесте түрінде берілген, бұл жұмыста барлығы 28 кесте, 19 диаграмма, 50 ге жуық ғылыми әдебиеттер берілген, үшеуі шет тілінде.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
1. Разумов Б.Г. Біз не ішеміз?// Экология және өмір, 1999. - №3. - С.48-52.
2. Смирнов В.С. Азық-түліктерге бақылау// Казахстанская правда, 2009. – 21 февр. – С. 9.
3. Айтуганов Д.Т. Афоризмы о воде. // Экологическое образование в Казахстане, 2009. - № 1. – С. 36-38.
4. Сербина Р.И.Су туралы кітап. - М.: Вече, 1998. – 156 с.
5. Гаранин Л.Е. Табиғаттың тылсым сырлары- М.: Білім, 1991. – 156 с.
6. Минеральное сырье: Крат. справ./ М-во природ. ресурсов Рос. Федера-ции; Науч. ред. Орлов В.П., 1999. - С. 211-238.
7. Боголюбов В.М. Ішуге арналған минералды сулар// Курортология и физиотерапия. - М., 1989. - С.15-19.
8. Спенглер О.А. Слово о воде – Л.: Гидрометеоиздат, 1980. – 152 с.
9. Крайнов С.Р.Жер асты суларының геохимиясы. / С.Р. Крайнов, Б.Н. Рыженко, В.М. Швец – М.: Білім, 2004. - 671 с.
10. Александрова, В.А. Классификация лечебных минеральных вод // Вопросы курортологии. - 1991. - №3-4. - С. 17-21.
11. Куликов Г.В. О классификации питьевых лечебных и лечебно-столовых минеральных водах / Г.В. Куликов, А.В. Жевлаков // Вопросы курортологии, физиотерапии и лечения физической культурой. - 1983. - №1. - С. 61-63.
12. Матвеева Н.Ю. Изученность карбонатно-кальциевого равновесия в природных водах – Обнинск: Информ. центр, 1972. – 260 с.
13. Дривер, Дж. Геохимия природных вод: Пер. с англ./ Дж. Дривер – М.: Мир, 1985. – 440с.
14. Алекин О.А. Гидрохимия негіздері. – Л.: Гидрометеоиздат, 1970. – 265 с.
15. Щербак В.П. Об органических веществах лечебных минеральных вод / В.П. Щербак, Т.Ю. Зеленина // Вопросы курортологии, физиотерапии и лечения физической культурой, 1972. - №4. - С. 361-364.
16. Фомин Г.С. Вода. Контроль химической, бактериальной и радиационной безопасности по международным стандартам: Энциклопедический справочник, 3-е изд., перераб. и доп. М., 2000. – 585 с.
17. Овчинников А.М. Гидрогеохимия. – М.: Недра, 1970. – 201 с.
18. Александров, В.А. Су түрлерінің классификасциясы//. - 1994. - №8. - С. 35-39.
19. Красовский, В.В. Выбор приоритетных веществ в питьевой воде // Гигиена и санитария. - 2004. - №5. - С. 25-29.
20. Минералы: Справочник - М.; 1981. - Т III. - Вып.3. – 393 с.
21. Мarkert B., Fresenius I. // Alan. Chem. – 1994. - №349. - 697 р.
22. Куимов, А.Д. Минеральная вода «Карачинская»: современные подходы к лечебно- оздоровительному применению минеральной воды / А.Д. Куимов и др., М.: Мир, 2002. - 125 с.
23. EEC Drinking Water Pirective, 80/778/EEC N L229/11-29-30th August 1980, Brussels. EEC/ 1980
24. Емельянова Э.А. Минеральная вода мирнинская как природный лечебный фактор комплексной терапии при заболеваниях органов пищеварения в условиях Севера / Э.А. Емельянова, С.Л. Сафонова / Владивосток: Изд-во Дальневосточного ун-та, 2002. – 124 с.
25. Владимиров В.И. Применение питьевых минеральных вод в восстановительном лечении больных после операций по поводу рака молочной железы и желудка / В.И. Владимиров, Н.Д. Полушина, А.И. Лактионова/ М.: Вече, 2003. – 179 с.
26. Guidelines for Drinking Water Quality, Geneva: WHO, 1993. – 364 р.
27. Куликов Г.В. Емдік минералды сулар СССР: Анықтамалық. / Г.В. Куликов, А.В. Жевлаков, С.С. Бондаренко /- М.: Недра, 1991. - 386 с.
28. Спиваковский, Ю.М. Микроэлементтер және олардың адам өміріндегі маңызы/ Ю.М. Спиваковский, А.Ю. Спиваковская // Мед. сестра. - 2005. - №5. - С. 19-22.
29. Таяу Шығыс минералды сулары: Анықтамалық/ Құрастырған Б.И. Челнокова. – Владивосток: Изд-во Дальневосточного ун-та, 2006. – 108 с.
30. www.coca-cola.kz
31. www.wbd.ru
32. www.rosapv.ru
33. www.calipco-water.kz
34. www.ASEMAI.kz
35. www.borjomi.com
36. www.dalina.kz
37. Ленге О.К.КСРО жер асты сулары – М. ун-та, 1963. – 425 с.
38. Абдраимов, Т.М. Tassay –минералды суы №1 // Наше дело. - 2007. - №49. - С. 9-10.
39. Артезианские бассейны Южного Казахстана / У.М. Ахмедсафин, М.Ш. Батабергенова, М.Х Джабасов и др. Алма-Ата, 1998. – 122 с.
40. Ахмедсафин У.М. Кызылкумский артезианский бассейн / У.М. Ахмедсафин, А.В. Солнцев // Формирование и гидродинамика артезианских вод Казахстана. Алма-Ата, 1973. - С. 31-34.
41. Сырдарьинский артезианский бассейн. Алма-Ата: Гылым, 1992. – 200 с.
42. Государственный контроль качества воды. – М.: ИПК Издательство стандартов, 2001. – 688 с.
43. ГОСТ Р 51232-98. Вода питьевая. Общие требования к организации и методам контроля качества.
44. Ринькис Я.Г. Методы ускоренного колориметрического определения микроэлементов в биологических объектах. - Рига: Зинатке, 1963. – 245 с.
45. Лурье. Ю.Ю. Аналитическая химия промышленных сточных вод. М.: Химия, 1974. – 374 с.
46. Плохинский Н.А. Биометрия.– М.: Недра, 1970. – 366 с.
47. ГОСТ Р 18164-72. Вода питьевая. Метод определения содержания сухого остатка.
48. ГОСТ Р 51248-94. Вода питьевая. Методы определения жесткости, кальция и магния.
49. Елисеева И.И.Статистиканың жалпы теориялары :Оқулық. / И.И. Елисеева, М.М. Юзбашев / М.: Финанс және статистика, 2002. – 248 с.
50. Шмойлова Р.А. Общая теория статистики: Учебник. - М.: Финансы и статистика, 2002. – 185 с.
51. Доспехов Б.А. Математическая обработка геохимических данных – Л.: Наука, 1975. – 233 с.
52. Дунин- Барковский И.В. Теория вероятностей и математическая статистика в технике / И.В. Дунин- Барковский, Н. В.Смирнов / М., 1955. - С. 62-68.
53. Рахманин Г.Н. Ауыз су, сапасы мен нормативі/ Г.Н. Рахманин, В.Х. Ческис // Сб.Ауыз су. - 1997. - №4. - С. 16-21.
54. Зуев, Е.Т. Питьевая и минеральная вода: Требования мировых и европейских стандартов к качеству и безопасности. / Е.Т. Зуев, Г.С. Фомин, М.: ИПК Издательство стандартов, 2003. – 350 с.
55. Государственный контроль качества минеральной воды и напитков.- М.: ИПК Издательство стандартов, 2003. – 680 с.
56. О проекте российского стандарта «Качество воды. Вода питьевая. Контроль качества», Стандарты и качества, 11 (1995) 20
57. Тарасевич Ю.И. Суды тазартудың табиғи жолдары – Киев: Наукова думка, 1981. – 208 с.
        
        Мазмұны
Кіріспе 3
1 Судың табиғаттағы экологиялық маңызы. (әдеби шолу) 5
1.1Тірі организмдердегі ... ... ... ... ... Судың минералды бөлшектерінің адам ағзасына әсері. 7
2 Зерттеу объектісі мен ... ... ... ... ауыз ... ... сарапшылық. 21
3.1 Судың компонентік экологиялық мінездемесі ... ... ... ... ауыз ... ... өнімдеріне экологиялық
баға 40
3.3 Ауыз сулардың статистикалық компоненті 57
Қорытынды. 64
Практикалық ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... стандарттағы сілтемелер пайдаланылған:
– ГОСТ 18293-72 Ауыз су. Қорғасынның, цинктің, күмістің құрылымын
анықтау әдістері.
– ГОСТ 18164-72 Ауыз су. ... ... ... айқындау әдістері.
– ГОСТ 4245-72 Ауыз су.Хлоридтердің құрамын айқындау әдісі.
– ГОСТ 4011-72 Ауыз су. Ортақ темірдің шоғырларын өлшеу әдісі.
– ГОСТ 18826-73 Ауыз су.. ... ... ... әдісі.
– ГОСТ 26449.1-85 Ауыз су. Карбонаттың және гидрокарбонаттың мазмұнын
айқындау әдісі.
– ГОСТ Р 51232-98 Ауыз су. ... ... ... талаптар қойылу
әдісі.
– ГОСТ РК 452-2002«Минералды ... ... және ... ауыз ... ГОСТ РК ... ... ... сулар оның ішінде табиғи,
минералды және асханалық сулар».
– ГОСТ РК 52964-2008 Ауыз су. Сульфат құрамын анықтау ... ... және ... сөздер.
қ-қала
ДДСҰ – Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы.
СЭҚ – санитарлық эпидемиялық қызмет.
кг - ... - ... balneum - ... минералды суларды емдік түрде
қолдану туралы ғылым.
г/дм3 – 1 текше дицимметрге грамм
мг/дм3 – 1 текше ... 1 ... – 1 ... ... 1 балама милиграмм
0С – цельсия градусы(өлшем)
% - пайыз
мкг/дм3 – 1 кубқа 1 текше дециметр
мкг/кг – 1 киллограмға микрограмм
ОҚО– Оңтүстік ... ...... ... ... – метр
млн. –миллион
тыс. – мың
л/ж– литр ...... ......... – себебі
МЫШ – Межелі ықтимал шоғырлары
ЕТҚД– ең төмеңгі қажетті деңгей
ФТН – физиологиялық толықтықтың нормативі
Кіріспе.
Өзектілік. Адам ... ең ... ... ... ... тікелей байланысты, үнемі қолданылатын судың тазалығы. Дуниежүздік
денсаулық сақтау орталығынның баяндамасында «бүкіл ел ... ... кір суды ... жыл сайын 3.4 миллион тұрғын, ең басты балалар ... кір суды ... ... өліп жатыр»делінген.
Қазіргі кезде осыған байланысты жергілікті тұрғындарды міндетті ... таза ... ... ету ... ... ... отыр. Судың шарбағы,
жаман-жұманның тиімсіз әдістері, құрамында хлор бар реагентті суды ... тот ... ... ... су ... ... ... кері әсір
тигізеді. . Ол санитарлық нормаларға, химиялық және ... ... ... денсаулыққа зиян келтіреді. Сол себептен
жергілікті ... көбі ... ... ... пайдаланғанды жөн
көреді. Орташа есеппен алғанда әрбір қазақстандық 1 жыл мерзімінде 27 ... ... суды ... ауыз ... ... ... денсаулығына
тікелей әсер ететін судың сапасы қазіргі кезде басты ... бірі ... ... ... ... ... ұйымының
баяндамасында келесі мәселе айтылған, «дүниежүзі ... ... ... суды ... ... 3,4 млн жыл ... ... сапасыздығына
байланысты түрлі ауруларға ұшырап ... ... көп ... қаласында сауда орындарында сатылатын шөлмектегі минералды сулар
Қазақстанның және шетелдің түрлі аймақтарынан әкелінеді. Алайда оның ... ... ... ... ... ... сай ... және
сатылу пунктеріне сапасыз жасанды суларды келіп ... СЭҚ ... ... сусындардың құрамында жасанды өнімнің көлемі жиі
кездеседі.
Өткен жылдың көрсеткіші ... ... ... ... зиян ... қоспалары бар сусындарды пайдаланыстан алып
тасады, олардың 92 % ... ... Сол ... осы ... шығаратын өндірушілерге судың химиялық құрамына экологиялық
зерттеулер жүргізу маңызы туындады.
Зерттеудің мақсаты мен ... ... ... ... ... ... минералды ауыз
суларға экологиялық баға беру.
Міндеттер:
• Сауда ... ... ауыз ... ... жаттап, танып
алу.
• Зерттелетін сулардың макро және микрокомпонентік бөлшектерін ... ... ауыз ... ... және ... ... әсері.
• Сапа нормативне жауап бермейтін минералды ауыз суларды ... ... ... ... ... шөлмектегі минералды ауыз
сулардың химиялық құрамы тұңғыш рет зерттелді.
Денсаулыққа, қойылған талаптарға жауап бермейтін денсаулыққа ... ... ... және қағидалы бәс.
Айтылмыш экологиялық зерттеулер макро және ... ... ... ... ауыз ... қышқылды
зерттеуге мүмкіндік берді. Бұл ... ... ... ... және ... ... ... айқындады.
Ауызсулардың айтылмыш зерттеуі - минералдық судың денсаулық үшін ... ... ... ... лайықты түрін айқындап көрсетті.
Зерттеу нәтижелері санитарлық қызметтерде, денсаулық сақтау
органдарында, оқу ... ... ... пәні ... ... «Жер шарын сақтау» тәртібіндегі химиялық және экологиялық
мамандықтарды «Қосымша ... ... және ... апробациясы.
Семей мемлекеттік педагогикалық инситуттың ұстаздар арасындағы ... ... ... ... ... . (Семей
қ,СМПИ 2011ж). Диссертацияның мазмұны бойынша журналда екі ... ... ... ... ... ... ... бағасы», «Экологияның биохимиялық және геохимиялық
проблемалары», «СМПИ хабаршысы»
Жұмыстың құрылымы мен көлемі..
Бұл магистрлік ... ... 65 бет. ... ... ... бұл ... ... 28 кесте, 19 диаграмма, 50 ге жуық ғылыми
әдебиеттер берілген, үшеуі шет тілінде.
Алғыс
Автор өзінің ғылыми жетекшісі биология ... ... ... Михайл Семеновичке магистрлік жұмыс жазуда, баға жетпес көмек
көрсетіп консультация ... үшін шын ... ... ... Судың табиғаттағы экологиялық маңызы. (әдеби шолу)
1.1Тірі организмдердегі судың маңызы.
Адам өмірінде су ... ... ... рөл атқарып, көптеген
ғалымдардың назарын аударған затты атау қиын. Бұл судың адам ... ... ... ... да Винчидің байқағаны: «Өмір-ол
жандандырылған су» .
Су тірі ... ... ... ... ... Ересек
адамның ағзасында 70 - 80 % көлемінде судан тұрады. ... ... ... % ... 83 %, ... бұлшық еттердегі судың саны 75,8 %, сүйектерде
22 % судан ... Вода ... ... ... живых организмов.
Органы и ткани взрослого человека содержат до 70 - 80 % ... ... ... ... из воды на 74,5 %, кровь - на 83 %, в ... 75,8 %, в ... – 22 %. ... құрсағы суға толы: үш күндік
эмбриондп Адамның ұрығы - шылқыған су : үш ... ... 97 %, үш ... 91 %,8 ... ... 81 % суды құрайды. ... ... ... 90 % ... ... Су оларда әмбебап еріткіштің
рөлдерін ғана емес, әр түрлі метаболіктер үшін ... ... және ... көп іргелі функциялар орындап жатыр. К.СТринчер ... ... ... ... ... ... ішіндегі» сулар құрылымының басты ... ... ... ... құрамында судың бірыңғай,бірқалыпта ... ... ... атқаруында маңызды рөл атқарады. Судың тағы бір
ерекшелігі – биологиялық ... ... ... ... болған су :
1) органикалық және органикалық емес ... ... ... ... диспенсорлық ортасы болып табылады;
3)клетканың метаболизмне қатысуы (заттардың химиялық реакцияға түсуі,
өнім айырбасын шығару) ;
4)торшаларды қорғаныс ... ... етіп ... ... су ... ... ... және жылу регуляциясына қатысады.
Су біз үшін- тіршілік энергиясының негізгі көзі. Адам үшін ... ... қиын - егер ... адам ... ұзақ өмір сүре
алса, қазіргі күннің өзінде аш болуды диетаның жақсы бір түрі деп ... ... суды ... ... ... ... ... метаболизмді және жылу регуляциясының қызметін жылдам бұзады
Біздің организмізде су ... тез ... ... ... 2 ... ... 2 %, біздің жұмысқа деген қабілеттілігіміз және
шоғырландыруымыз 20%, ... 3 ... ... адам ... ... ал егер 5% ... ... жүктемелер көтеру
мүмкіндіктерінен айырылады, ал организммен 10% суды ... өмір ... ... ... ... ... да басқа көптеген функциялары бар. Ол
макромолекулалардың кеңістік құрылымын ... ... ... ... пайда болуына әсер етеді,ақпараттық қызметті орындайды.
Су барлық тіршілік ... ... ... ... ... зор.
1 1.2 Минералды сулар
Минералды сулар- табиғи құрамында минералдар жер асты сулары, және
белгілі бір қызметі бар ... мен ... ... ... таза сулар болмайды, олардың құрамында міндетті түрде
ерітінді тұздар, газды және органикалық ... ... ... ... ... ... барлық элементтер табылған. ... ... ... көп, маңызы өте зор алуан қасиеттерге ие болып
жатыр, соның ішінде ... ... де бар. ... және ... ... бойы ... мен қатар емге де қоладынылып келе жатыр. Азияда
өткен археологиялық қазбалар минералды ... қола ... ... 5мың ... ... ... ... (лат . balneum-ванна бөлмесі,суға
түсу және терапия) табиғи немесе ... ... ... ... келе ... дәстүр.
Минералды сулардың емдік әсері олардың шығу ... жер ... ... осы ... ... бір
лабораторияда шықпаған шарттар ... ... ... ... газдың көптігі, жерден әр түрлі құрамында сирек
металдар бар ... ... ... судың құрамында,оның атқаратын
қызметінде көрінеді.
Осындай ерекшеліктерінің арқасында минералды сулар адам организмінде
емдік қызмет ... Олар суда ... ... ... байланысы
нәтижесінде,тұзда және иондық айырбастың «су табиғат»жүйесінде еру кезінде
пайда болады.
Қарын –ішекті трактқа және ... ... ... ... әр
түрлі.Минералды сулармен гастрит,колит, ішек аурулары,шаншулар,қабынулар
сияқты аурулар емделеді. Действие ... вод на ... и ... ... есте ... ... нәрсе минералды сулар қабылдаудың нақтылы
температурасы,пайдалану мерзімі сияқты шарттарды ... ... ... ... ие ... Минералды суды литрмен қабылдап, оны ем ... ... ал ... өте зиян. Дәрігерлердің айтуынша минералды сулар
мен басқа қосуларды көп мөлшерде қабылдаса денсаулыққа ... ... ... ... ... ... кезінде немесе дәрігердің арнайы
бақылауында жүргізген ... ... ... минералды суды бүкіл әлем
бойынша тек дәріханалардан сатып ... ... ... ... бойынша терең және шалағай минералды суларды
бөліп қарастырады. Біріншісі жер ... ... ... ... ... ... Екіншісінің пайда болуында жерге тұнба түрінде түскен ... ... ... ... минералды су күнделікті қолданыста жүрген ауыз судан
айырмашылығы бар ... Ол ... ... ... ... тұздардың белгілі пропорциясы мен
басқада элементтерді ... ;
2) Оны ... ... көздерден немесе жер асты ... ... ... қатар судың ластануын,химиялық
және физикалық қасиеттерге ... ... ... ... қалу ... сақтану шаралары қолдану керек.
3) Шығыспен температураның тұрақтылығы үшін тербелітің ... ... ... Оны микробиологиялық тазалық және химия құрамды маңызды компоненттерді
қамтамассыз ... ... ... жинақтайды.
5) Оны шыға берістен ерекше гигиеналық талаптарды сақтай ... бір ... Оны ... ... басқа ешқандай қосымша өндеуге ұшыратпайды.
Минералды сулардың негізгі ... ... ... ... ... ... ... көмірқышқылының газды ... ... ... органикалық заттардың
радиоактивтігі, қоршаған ортаның реакциясы(рН),температура.
Судың ... ... ... 1 ... 1 ... сома ... дәрежесі бойынша келесі шарттарды
ажыратады: әлсіз минерализациялар (2 г/дм3), кіші ... ... ... ... биік ... ... (35-150 ... ерітінділер (150ден астам г/дм3).
Минералды судың иондық құрамында 50 ге жуық химиялық элементтер ... 6 ... ... (Na+), кальций (Ca2+), магний (Mg2+); анионы
– хлорид (Cl-), ... (SO42-), ... ... ... ... ... фактордың ең маңызды көрсеткіштері
болатын әр ... ... ... бар. Маңызды компоненттері көміртектің
екі тотығы, ... ... ... ... қабылдау
кезінде радонның және көмір тектің қатысуы міндетті.
Минералды суларда ... ... ... ... организм үшін
маңызды,олардың құрамында: 0, 7 мг/дм3 мышьяк,йод 5 мг/дм3,бром 25 ... ... ... ... керек.
Бұл элементтер тірі организмнің гормон мен ферменттернің құрамына ... ... ... рөл атқарады.Табиғи суда су текті иондардың
шоғырлануы мен НСО3- и СО32-, ... және ... ... ... ... ... реакциясына күшті қышқыл рН < 3,5; қышқыл– рН
3,5 ... ... рН 5,5 - 6,8; ... – рН 6, 8-7, 2 ; нашар сілтілік ... 7, 2-8, 5 ; ... – рН 8, ... ... тұзы ... бар минералды суды ... ... су ... ... ... ерітінді тұздары бар. 4 мг-
экв/дм3 қаттылығы бар су жұмсақ деп аталады; 4-8ге ... ге ... ... өте ... деп аталады.
Минералды суларда келесі органикалық заттар ... ... ... ... могут находиться органические вещества –
битумы, гумины, ... ... ... ... ... ... ... заттардың мазмұны 3-5 мг/дм3 сай
болуы керек,көмірқышқылы емес -30 мг/дм3 немесе оданда көп болады.
Минералды сулар өздерінің құрастыруына ... ... ... ала ... Мынадай суларды танып біледі: салқындатылған-0
0Стен төмен, өте ... ... ... ... ... ыстық-80-1000С;ысытылған-1000С астам;
Физико-химиялық қызметіне қарай минералды ... ... ... ... кең ... ... ... ерекше
құрамына сай жасалған классификациясы химиялық ... ... 5 ... қарастырады.
Гидрокорбанатты сулар-анионның құрамында гидрокарбонаттар басым
болады. Құрамында катион болса натрий, кальций, магний болуы ... ... ... құрамында ион басымдылығы бар сулар. . ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Сульфатты сулар-
құрамында ион сульфаты бар сулар (натрий.кальций,магний)
II Нитрат ... ... ... ионы бар ... Күрделі құрамы бар сулар (құрамды).
1)хлорлы гидрокорбанатты;
2) сульфатты гидрокорбанатты;
3) хлорлы сульфатты;
4) гидрокорбанатты, хлорлы,сульфатты.Осы класстың суларында:
1) Белсенді ион–темір,мышьяк, йод, бром, ... газы – ... газ, ... ... азот, метан;
3) температурамен ажыратылады (суық,ыстық,жылы).
Минерализация деңгейі бойынша:
... ... ауыз ... –10 - 15 г/дм3 о ... ... ... аз ... кезінде мышьяк, бор басқа ... ... ... Өте ... ... ... қабылдауға болады. Емдік
ауыз сулар адамның денсаулығына емдік әсер етіп, дәрігердің ... ... ... ... ауызсулар- 1 - 10 г/дм3 минерализациясы,
немесе 1г/дм3 минерализациясы бар ... ... бұл ... биологниялық
белсенді микрокомпоненттердің концентрациясы төмен, бальнеология
көрсеткішінің нормасына ... ... ... ... ... ... табиғи асханалық сулар Минеральные природные столовые 1 ... тән ... ... ... үшін ... алатын
өңделмеген тұщы судың сияқты құндылық ұсынып жатыр, арнайы реагентной
су дайындаусыз жайылу шиқылдайдың, мақсаттар үшін ... ... ас ... сапа ... үшін [19] ... ... ... құрамдың
құбылғыш емес су дайындаулар әдістердің қолдануы ... ... ... Адам ... ... сулардың әсері.
Минералды судың арасында адам ағзасына әсер ететін тетіктердің екі
деңгейін ажыратылды. Ең ... бұл ... ... және де ... әрекет ететін,терапиядан кейін де ұзақ
уақыт әсер ететін ықпал.
Әр деңгейге құрамында түрлі заттар бар минералды ... әсер ... Ең ... ... су ... ол ... ... ерекшеліктеріне
байланысты гомеостаз торшаларының бір қалыпқа келуіне ықпал ... ... ол ... ... химиялық компоненті, олардың әрқайсы
ағзада маңызды рөл атқарып,құрылымдық және ... ... ... түрлі заттардың жиынтығы табиғи суды минералды ... ... ... ... химиялық компонентін ... ... ... ... ... ең ... бөлшектері ион
түрінде келеді: натрий катоины, кальций, калий және магний, хлор ... ... Адам ... тамақтану кезіндегі негізгі
компонент боп табылатын,сонымен қатар иондық құрамды анықтайтын минералды
сулардың компонентін - ... деп ... ... ... газ және ... бар ... минералды
сулар адам ағзасына түрлі әсер ... ... ... ... әсер ... Мысалы: құрамында қайнатылған тұздар бар сулар, яғни
хлоридтер асқорытуға жақсы әсер етеді; ... ... ... ... ... ... жағымды әсер етеді; магний хлориды хлориды қан
тамырларын көлемін кеңейтеді. Сульфатты сулар- көбінесе от айдайды ... ... ... сода ... басады.
Алайда көптеген минералды сулардың құрамын өте күрделі болып келеді,
сондықтан олар адам ... ... әсер ... ... ... ... кері ... әсері бар 2 түрлі судан турады. Бұл
сулар ... ... ... ... азаюында жағымды әсер етеді.
Минералды сулардың терапиялық белсенділіктері ... ... ... ... Fe, As, Co, I, Br және ... Олар гемоглобин (Fe, Co), кейбір гармондар(Zn), ферменттер (Fe,
Mn, Cu), дәрумендер (Co) тәрізді ағза үшін маңызды әсер ететін ... ... ... ... ... ... қан айналу
процесінде жағымды әсер етеді, иодтты сулар- қалқанша бездің және бауырдың
жұмысын жақсартады, ... ... ... ... ... ... ... бальнеологиялық мағына минералды бастаулардың газды
құрамында. Құрамында көмірқышқылы, күкіртті ... және ... ... ... ... ... соң адам ... жүргізілетін процестерге
әсер ететін минералды сулардың компоненттеріне қысқаша мәлімет беріледі.
Натрий. Адам ... ... ... ... ... ... бір қалыпты болуын және қышқылдардың сәйкестігін сақтауда маңызды
рөл атқарады. Тәулікте қолданылатын мөлшер 4-5 гр.
Адам және ... ... ... ... ... тұрақтылығы натрий ионының торша мембранасындағы ... ... ... Ол ... ... әрекетінің мынадай маңызды
үдерістеріне жауапты ол қабылдау, секреция, экскреция, электр ... өсу және даму ... ... ... ... ... ... суларды қабылдаған кезде натрий ас қортқыш
трактың, және де өттің құрамындағы қышқылдың ... болу ... ... әсер ... ... ионының белсенді транспорт процесінің белгілі
бір себептерге ... ... ... жоқ ... ... ... ... және жасанды факторлардың натрий ионының
белсенді ... ... ... ... ... ... міндет етеді.
J және Br ионның транспорт үрдісіне үлкен әсер тигізеді. [20]
Калий - адам ағзасындағы торшасыз ... ... ең ... ... Оның ... ... 99 %-ы ... және тіске
келеді, ал қалған 1 %-ң ... ... ... иондары қаңқа және
тегіс күштің, бас миы нейрондарының қозғыштығын ... ... ... ... ... ... ... кальций ионы қорғаныс ... ... ... ... ... ... ... жоғарлатады,
ферменттерді жаңартады, гастринның пайда болуында ... ... ... био ... ... ... бірдей немесе
тіпті тәуір болып ... бұл ... ... ... ... алу үшін өте ... [22]. ... авторлардың пікірі бойынша
минералды суларды астың кальций бастауы деп қарастыруға ... ... ... паратиреоидты гармондардың мөлшерін және ... ... ... ... ең маңызды катионы болып табылады: ағзадағы мөлшер 125 -
135 г-ды құраса оның тек 2 %-ы ... тыс ... ... ... иондары қан қысымының тұрақты болуында және ... ... ... атқарады. Торшадағы катион калийі басты
катион сияқты ... ... ... айырбасы кезінде,
дефосфорилді процеске қатысады. Калий ионы асқазан және ішектің ... ... ... ... ... ... Күнделікті
қабылдау 2 - 4 г.
Торшадан тыс ... ... ... ... ... (мөлшері 10
рет). Осы катионның сулы ... ... ... ... емес; оның
ферменттерінің кофактор ... ... ... рөл ... холинэстераз, фосфотрансфераз [21, 22].
Магний иондары ... ... ... трипсин және эрипсин
ферменттердің қызметін шығарады.Асқазан ... ... ... ... тағы бір ... әсері қан мен өттегі холестеринді
төмендету.[21].
Магнидің орталық нерв жүйесінің қозғыштығын төмендетіп, ... ... ... ... ... көбейту терапиялық қызметі
деп ... ... аз ... ми ... жүйесінің құрамында
төмен болуы,оның метаболизмінің бұзылуы мигрень пайда болуына себеп болады.
Құрамында ... бар ... ... 2 ... ем ... алған
науқастарды бақылау кезінде,бастапқы кезбен салыстырғанда ... ... ... Бұл ... ... ... био қолжетімділігін
айғақтайды. [21].
Сульфаттар. Сульфатты сулар ішектің кілегейлі қабығының түршіктігіш
әрекеті болып табылады. Метеоризмді ... және ... ... қорғаныс
қызметін атқарады,[22, 23], бұл сулар ағзаны әсіресе бауырды ... ... ... ... ... ... болуын процесін жақсартады. Ағзадан өт
қышқылдарының, түрлі ... ... ... ... ... ... ... ауруларды азайтып өттегі тастардың пайда болуын
тоқтатады. [24]. ... ... ұзақ ... ... ... ... және өт қышқылы қалыпына келеді. Кальций катионы ... ... ... ... өт ... ... ... қалпына келтіреді.
Хлоридтер. Торлы аяның басты анионы ... ... ... саны 80 - 100 г-ды құрайды. Хлоридтер осматикалық ... ... және ... бір ... ... қатысады, басқа
галоид(бромид және йодид) аниондарының көлік қызметін атқару ... рөл ... ... ... ... 6 - 7,5 г-ды ... [25].
Құрамында хлоридтер бар минералды суларме емдеу ас қорытуды жақсартады,
асқазанның секреторлық функциясын ... ... ... бірге хлоридтер мембрана торшаларының өткізгіштігін қан
тамырларының қанауын төмендетеді, бас ... ... ... ... ... ... НСО3- ... өт резервын құрып қан жүйесінің басты
компоненті ... ... ... ... ... патологиялық
сілекейлерді жояды, сонымен қатар асқынуды төмендетеді. Ішкі сулы аяның
тазаруынан ағзадағы ... ... ... еруі ... ... жақсарады.
Ацидоздың азаюынан көмірсудың айырбасы жақсарады бұл сахар ... ... ... әсер ... ... ... нуклейн
айырбасын, ішектегі кейбір ұсақ бөлшектерді сіңіруді ... ... ... ұсақ ... саны 50, ... бұлардың келесі 14-
ғана биологиялық ... ... йод, ... кремний, никел.[28].
Биологиялық қатардағы компоненттердің ... ... ... ... ... ... ... Осылайша ферменттер молекуласының
қатарында мыс, цинк, молибден, темір бары ... ... 25 - 30 ... процестердің қатысуы ағзадағы ұсақ бөлшектердің арқасында
іске асады. [28].
Йод 1 - 2 ... ... ... үшін 10 -25 мкг 1000 ... ... ... минералды сулардағы концентрациясын ескере отырып,
олардың әр қайсысының адам ағзасына тигізетін әсерін бірнеше түрге бөлуге
болады. ... ... ... ... ұсақ ... физиологиялық
белсенді агент түрінде шығады, ал көп болған ... оның кері улы ... ... ... ... бір ... құрамында темір бар минералды
суларды қабылдау. ... ... бар ... ... емді
сіңіру мыс, кобальт, марганец,никельді қабылдау бір уақытта болуы керек.
Осы аталғанның барлығы құрамында ... бар ... ... бар. ... ... ... өте ... және азық түліктердің, дәрілердің
құрамындағы темірлерден қарағанда тез сіңіріледі. [29]. Құрамында темір
бар ... ... ... және ... жағдайын жақсартады.
Мыс. Металопроидтер құрамына кіреді,соның ішінде: ... ... ... ... көп емес: 100-150 мг. Бұл ұсақ бөлшектің
тапшылығы темірдің сіңірмеуіне, фосфолипид синтезінің ... ... ... ... ... ... біріктіру кезінде
керек:коллагена және эластин.
Цинк. ... ұсақ ... ... Ол ... түрлі торшасының
дұрыс жұмыс істеу кезінде керек. Адам ... 2-3 г цинк ... ... ... маңызды физиологиялық қызмет атқаратын ферменттер
және кешендер қатарына кіреді: білім алу, өсу және ... ... ... ... иммун реакцияларын
белсенділеу,көмірсудың және майды сіңіру, сүйеу және есте сақтау ... дәм және иіс ... ... ... ... ... минералдың ағза үшін күнделікті қалыпты мөлшері 10-20 мг [29].
Хром. ... ... ... ... ... ... жараны және язваны емдеу, миокард ауруының
және жүйке жүйесінің метаболизмін жақсартады және жыныстық ... ... Егер ... хром саны ... ... холестерин
және қант мөлшері көбейе түседі. Хром көмірқышқыл ... ... ... адам үшін 1 ... ... мөлшері 150 мг. Жүрек
тамырларының және қант ... ... ... ... рөл атқарады.
[28].
2 Зерттеу обьектісі мен нысаны.
Қойылған мақсатқа жету үшін ... қ-ң ... ... ... ... ауыз ... келесі 22 маркасы алынды: Сарыагаш, Таssау,
Рахмановские ключи, Свежесть, Вonaqua, Calipco, Diva, Dalina, ... ... ... ... ... ... Шунгит – природный фильтр,
Умай, Vita, Боржоми, Asem-ai, Aqua ... Finka, ... ... ... ... ... ... көп түрі Қазақстанның әр
түрлі облыстарында өндіріледі,ал ... және ... ... шет ... ... ... ... 200-ге жуық кәсіпорын
тіркелген. Барлық зауыт саны ... ... ... ... ... 15-16 ... ... келесі жүйе бойынша жұмыс ... ... ... ... ... жабдықталмағандықтан жұмысын тоқтатып,
мамыр айы мен қыркүйек айы мезгілінде жұмыс істейді.жабдылмаға.
|№ |Судың атауы ... |Ең ... ... |Өңдірулердің |
| |(сауда | ... ... жылы ... |
| ... | | | |
|1 ... |ЮКО, ТОО ... ... | 150 ... ... | | ... | |
| | | ... 1033 м | |
| | | ... | |
| | | ... келе | |
| | | ... | |
|2 ... |ЮКО, ... ... ... ... |120 млн. л/ж |
| | |ТОО ... |желтоқсан 2001ж | |
| | | ... | |
|3 ... ... ... |Алтай таулары 1760|20 тыс. л/ж |
| | ... ... ... |м. ... | |
| | | ... | |
| | | ... №2 ... | |
| | | |2002г. | |
|4 ... ... ... |6 км ... |83 млн. 22 |
| | ... |мың. л/ж |
| | | ... ... | |
| | | ... ұңғыма№ | |
| | | |1943, ... | |
| | | ... ... | |
| | | ... 1991 ж. | |
| | | | | |
|5 ... | | | |
|6 ... | | | |
|7 ... | Алматы қ-сы, ООО |220 және 380 м |321,1 млн. ... | ... ... ... | |
| | ... ... |алынған, құрамына | |
| | | ... бір | |
| | | ... ... | |
| | | ... ... | |
| | | |1995 ж | |
|8 |Calipco |г. ... ТОО ... көлі,320м |2 млн. 343,2 |
| | ... ... |тыс. л/ж |
| | | ... ... № | |
| | | |5036 ... 1997 ж | |
|9 |Diva |ШҚО, ... |Тазартылған су, 2 |25 тыс. л/ж |
| | |ТОО ... ... |рет ... | |
| | | |2005 ж | ... |Dalina |г. ... ТОО ... ... |285 млн. л/ж |
| | ... ... ... №1, | |
| | | ... | |
| | | |200 м, 1999ж. | ... ... ... ... қаласы, ТОО |Минералды |18 тыс. л/ж |
| | ... ... қосу | |
| | | ... кері | |
| | | ... | |
| | | |2009 ж. | ... ... ... ... , ... |58 тыс. л/ж |
| | ... ауданы |қоспаларды қосу | |
| | ... ... ... | |
| | | ... | |
| | | |2008ж | ... ... |Россия, Ставропольск|Джиналь жотасы , |94 млн. л/ж |
| | |елі, ... ... ... | |
| | ... , ООО ... ... | |
| | ... завод |қашықтық, ұңғымақ | |
| | ... вод на |№46 | |
| | ... |1826 ж. | ... ... |Шымкент қаласы, ТОО |Дербисек Сарыгаш |65 тыс. л/ж |
| | ... ... | |
| | | ... 1998 ж. | ... |Шунгит ... ... ... | |
| ... |ООО ... ... и | | |
| ... |Фитиерапии» | | ... ... ... | ... ауылының|86 тыс. л/ж |
| | ... ... | |
| | ... ТОО «Одак» |ауданындағы | |
| | | ... ... | |
| | | ... , | |
| | | |1991ж | ... |Vita ... қ-сы, ТОО ... ... |96 тыс. л/ж |
| | ... ... ... жері ... | |
| | ... |қ-сы | |
| | | ... № 7/2, | |
| | | |2003ж. | ... ... ... ... | Боржоми демалыс |660 млн. л/ж |
| | ... "IDS ... ... | |
| | ... |800 м, ... №59, | |
| | ... ... |№41, | |
| | ... ТОО «Food |1890 ж. | |
| | |Trade House» | | ... |Asem-ai ... а-ны, ... ... млн. л/ж |
| | ... ... ТОО ... | |
| | ... |тереңдіктегі №3МD | |
| | | ... | |
| | | |1995 ж. | ... |Aqua ... Алматы қ-сы АО « |70 -300 м |501,9 млн. ... | |PRG Bottlers », ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... | |
| | |ы ... БҰҰ | | ... |Finka |ОҚО, ... а-ны, ... жері |62 тыс. л/ж |
| | ... ... , №1 | |
| | ... 3км ... | |
| | ... ТОО |2006ж. | |
| | ... | | ... ... |Павлодар қ-сы, ОАО |Минералды суларды |84 млн. л/ж |
| | ... ... ... кері | |
| | | ... | |
| | | |1998ж | ... 2001 ж салыстырғанда 2010ж минералды сулардың сатылуы 3,5
есе өсті. 95 % базардың отандық брендттері.
Бірінші үздік үштіктің ... 47 % ... ... Tassay и Asem-ai ... компаниялар біздің сауда орталықтарымызда орнай алмады.
Иностранные компании не смогли закрепиться на нашем рынке. Ресейде ... ... ... ... ... 40–50 % ... бізде –10–15 %
құрайды [30].
Судың физикалық, химиялық параметрі ... ... ... [42-44] және Ю.Ю.Лурье ұсынған [45]. Н.А. Плохонскийдің басшылығымен
өткен ... және ... ... [46].
Минералды судын минералдануын тексеру ылғалдандыру арқылы, 250 ... суды су ... және оны ары ... 1100С ... ... ... Есеп келесі формула арқылы жүргізілді
[47]:
Х= ... х – ... ... ... ... ... ... а – шыны аяқтағы құрғақ қалдықтың салмағы мг; а1 – бос шыны ... мг; v – ... үшін ... ... ... [48] сай ... және ион магнийінің қаттылығын анықталды, рН 11-
12 мурексид индикаторы қатысқан кезде – ... үшін және ... ... үшін Б 0,05 н., ... көк түс ...... бояу.Есеп келесі формула бойынша жүргізілді:
ХСа= V1ТрБ *10 (мг/ дм3) (2)
ХMg=V2ТрБ*6 (мг/ дм3) (3)
ОЖ=(мг-экв/ дм3) (4)
мұнда: ХСа – ... ... ... ... құрамы, мг/ дм3; ХMg
- зерттеуге түскен судағы магнийдің құрамы, мг/ дм3; V1ТрБ -Б ... ... ... кезде кеткен шығын дм3; V2ТрБ - Б ... 2 ... ... ... ... дм3; ОЖ –ортақ қаттылық, ... ... ... Плохинскидің жазбашы бойынша өңделді. Ортақ мағына
мен ортақ қатені () келесі формулалар арқылы есептеді [49, ... = ... = ... ... Хср – ортақ мағына; Х – әр сынаманың мағынасы; n – ... ... - ... ... - стандарттық ауып кетулер.
Колденең аумақтың вариациясының ... бұл- ... ... ... осы ... ... ... мағына кеткенін көрсетеді.
Ортақ квадртапен ... ... ауып ... ... емес ... белгі мағынасының статистикалық ... ... ... Вариация коэффицентін келесі формула бойынша
есептеген [51]:
V = (9)
мұнда: V – вариация ... - ... ауып ... ... ... ... түскен сулардың химиялық құрамын көрсету үшін Курлов
формуласы ... ол ... ... ... ... ... солдан оңға
қарай аниондар кему түрінде жазылған, ал төмеңгі жағында-катиондар ... – екі ... ... ... аумақтардың статистикалық
қатынасы (немесе осылар қатарлы есептеуге болатын белгілі бір ... ... ... ... бір ... ... өлшемдердің өзгерулері
басқа өлшемдердің жүйелік өзгерулеріне әкеледі. Математикада ... боп екі ... ... ... ... ... ... корреляцияның түрлері салмақты немесе жағымсыз болады (сонымен
қатар тәуелсіз кездейсоқ өлшемдерде статистикалық ... ... ... ... бір ... өсуі ... өлшеммен азаюымен
тікелей қатысты, бұл кезде корреляция коэффиценті жағымсыз болады; салмақты
корреляция мұндай ... ... өсуі ... бір ... ... байланысты, осыған орай корреляция коэффиценті салмақты болуы мүмкін.
Корреляция коэффиценті −1 ден +1 ... ... ... ... бойынша мағына 1 ге тең болса , бұл күшті байланысты білдіреді, ... ... 0 ... бұл- ... ... білдіреді. Модуль бойынша
корреляция коэффиценті бірге тең ... оны ... ... деп ... ... ... яғни екі ... өзгеруін математикалық
функция деп аталады. [38].
Корреляция коэффиценті Microsoft Office Excel 2003 пен ... ... ... есептелінеді.
Регрессиялық тәуелділік графигі Microsoft Office Excel 2003
бағдарламасы ... ... ... көмегімен құрылды.
. 3.Семей қаласындағы минералды ауыз суларға экологиялық сарапшылық.
. 3.1 Судың ... ... ... ... ... ... ... минералды, емдік-ас,шөлмектегі
ауыз сулардың физико-химиялық ... ... ... әр ... компонент бойынша келтіріледі.
Минералдану. Минералдану дәрижесіне қарай табиғи ... ... ... ... ... (1 ... аз ), емдік-ас (2-8 г/дм3)
және емдік сулар (8-12 г/дм3).
Бізбен 3 емдік-ас сулардың маркалары ... ... ... және 19 ... сай [54], ... ... 100 мг/дм3ден төмен болмауы
керек. Зерттеудің нәтиже көрсеткіші бойынша 1 ... сай, ... ... ... 4 ... (Таssау, Calipco, Aquаtica, Vita)
ауызсуларға қойылған стандартқа сай ... яғни ... ... ... ... сулардың минералдануы 85тен – 740мг/дм3 дейін
(3кесте); ортақ ... және оның ... ... ... коэффицент - 78,3 %.
Емдік-асханалық судың минералдануы 2 кестеге сай 2100 - 4600 мг/дм3
(4кесте), ... ... ... 3366,7 мг/дм3; вариацияның орташа
коэфффиценті- 52,52 %ды құрайды. ... ... ... ... ... ... 16 есе көп екені айқындалды.
1Сурет Асханалық сулардың минералдануы.
2Кесте
Минералды сулардың физико-химиялық көрсеткіштері.
|№ ... ... ... |
|1 |
|1 ... ... |4600 |6,52 |1,98 |
|1 ... | ... |78,3 |
| | |85-740 | | |
| |рН ... ... |17,8 |
|2 | | | | |
|3 ... ... |3,790,42 |50,78 |
|4 |Ca2+ |15-75 |38,84,4 |51,7 |
|5 |Mg2+ |9-45 |23,22,5 |50,0 |
|6 |Na++K+ |2-291 |5317 |143 |
|7 |Сl- |12-207 ... |111,9 |
|8 |HCO3- |34-439 ... |80,1 |
|9 |SO42- |3-155 ... |65,4 ... |NO3- ... ... |43,3 ... |Fe общ. ... ... |23,7 ... |Zn2+ ... |13,12,7 |91 ... |Cu2+ ... |3,51,3 |168,9 ... |Cr общ. ... |5,42,0 |161,9 ... ... ... n ... ... XSx - орташа
орташаның қателігі, мг/дм3, lim – шектің ... ... Сv – ... %.
4 кесте
Емдік-асханалық сулардың химиялық құрамының вариация-статистикалық
көрсеткіштері.
(n=3)
|№ |көрсеткіш |Lim |XSx |Сv |
|1 ... ... ... |
| | | |0,9 | |
| |рН ... ... |5,20 |
|2 | | | | |
|3 ... ... | |88,1 |
| | | ... | |
|4 |Ca2+ |20-60 |3517,8 |88,06 |
|5 |Mg2+ |12-36 |2110,7 |88,1 |
|6 | ... |1467645 |76 |
| |Na++K+ | | | |
|7 |Сl- ... ... |
| | | |8 | |
|8 |HCO3- ... | |169,4 |
| | | ... |
| | | |9,2 | |
|9 |SO42- |68-297 ... |
| | | |8 | ... |NO3- ... ... |12,1 |
|11 |Fe орт. ... ... |19,7 ... |Zn2+ ... |406,4 |28,0 ... |Cu2+ ... |0,950,2 |44,5 ... |Cr орт. ... |7,424,9 |113,9 ... 2 – ... сулардың минералдануы.
рН. Қоршаған ортаның реакциясына сай сулар: өте қышқыл,(рН8,5) деп бөлінеді. [13].
Зерттеу нәтижесі ... ... ... ... 55 %-ы
қышқылға жататыны анықталды, (Сарыагаш, ... ... ... Dalina, ... муслим, Дәcтүр, Байсар, Aquаtica, Умай, Vita, Aqua
minerale).
22,7 %-ы ауыз ... ... ... реакциясы арқылы баяу
қышқылдыға жататыны анықталды. (Diva, ... ... ... ... ... 3 ... ... (Таssау, Свежесть, Туран).
(Шунгит табиғи, Finka) ... ... ... баяу ... ... ... ... сай [55], рН 0,5 - 6,5
көлемінде болуы керек. Сондықтан 3 ... ... ... ... бойынша,зерттелінген сулардың 31 % берілген нормаларға сай емес,
олардың құрамыдағы рН 6,5 тен асып ... ... ... ... ... ... Finka, ... Павлодарская). Алайда СаНПиНомға сай рұқсат
етілген ... рН 9ға ... [51], ... ... ... ... ... бар.
рН реакциясының ең төмеңгі көрсеткіші (17,8 %) ... және ... (5,20 %) ... тең ... ... ... ... рН
көрсеткіші 4,32 - 7,33; ... 6,31- ... рН ... ортақ мағынасы мен қателігі 5,690,23 ,және ... ... ... ... 3 ... ... және емдік-ас сулардағы мөлшері.
Қаттылық. Суларды қаттылығы бойынша:жұмсақ (0-4 мг-экв/дм3), орташа(4-8),
қатты (8-30) және өте қатты (30 ... ... деп ... ... ... ... ... сулардың 68,1 % жұмсақ суларға
жатады (Сарыагаш, ... ... ... ... Diva, ... Туран, Шунгит табиғи фильтр, Vita, Asem-ai, Aqua minerale, Finka,
Павлодарская); 31,8 % орташа ... бар ... Calipco, ... ... Дәcтүр, Ессентуки, Умай, Боржоми).бекітілген нормаларға сай ,
4 суретте берілген бойынша ... 22 су ... 9 ... ... ... ... ... Dalina).
Асханалық сулардың ең көп және ең төмен көрсеткіштері 1,51 ... ... сай ... ... ... ... мағынасы және оның
қатесі ,790,42 мг-экв/дм3ті құрайды; вариацияның ортақ коэффиценті -
50,78 %. Емдік-асханалық сулардың қаттылығының ... ... ... 1,98 до 5,95 мг-экв/дм3; 3,47 мг-экв/дм3ке тең; варияцияның
ортақ коэффиценті- 88,1 %.
Сурет 4 – асханалық және емдік-ас ... ... ... сай ауыз сулардың құрамындағы ... 25 - 75 ... ... тиіс ... суретке сәйкес зерттелген сулардың құрамындағы кальций ионы берілген
нормалардан аспайды. Алайда мына ... ауыз ... ... Vita, ... ... сулардың құрамында кальций ионы 25 мг/дм3төмен ... ... ... нормаларына сай емес.Асханалық сулардың
құрамындағы кальций вариациясының ортақ коэффиценті 51,7 % ды құрайды,
ортақ ... және ... ... ... ... ... ... коэффиценті– 88,06 %; ... ... ... 3517,8 ... ... 5 – ... және емдік-ас сулардағы кальций мөлшері.
Магний. ... ... ... сай ауыз ... ... ионы 5 - 65 ... тең ... қажет [54,55].
Семей қаласының сауда орталығында ... ... ... сулардың (6 сурет)құрамындағы магний ион ... ... ... ... ... сай ... ... магний ионы бар сулар ажыратылды.
Асханалық сулардағы магнийдің ең төменгі мағынасы 12 мг/дм3ге тең;
ең көп - 45 және 36 ... ... ... ... ... ... оның қатесі - 23,22,5 мг/дм3, және 2110,7 мг/дм3 – емдік-ас
суларға. ... ... ... орташа коэффиценті 50,0 %
құрайды; ... – 88,1 ... 6 – ... және ... ... ... ... және калий. ВОЗ ұсыныстарына сай натрий және калийдың мазмұны
жинақталған сулаларда 200 мг/дм3 ден ... ... ... ... ... Asem-ai) ... ... асханалық
сулардың маркасы нормалардаң асып кеткені анықталды. Құрамында натрий
калийі 53 мг/дм3құрайды, 2 ... ден 291 ... ... ... ... 143 % тен.
8 суретке сәйкес минералды емдік-ас суларға айтылмыш катиондардың
асып кетуі мүмкін.Алайда бұл қорқыныш ... ... ... ... ... қолданбайды, тек емдік су ретінде қолданылады. Натри
мен калийдің ортақ мағынасы 1467 мг/дм3 ... 595 ... - ... ... ... коэффиценті-76 %.
Сурет7– асханалық сулардағы натрий мен калийдің мөлшері.
Сурет 8 – емдік-ас сулардағы калий мен ... ... ... судағы мөлшері 250-350 мг/дм3 аспауы тиіс54 [,
55].
9 ... ... ... қ-да ... ... ... құрамындағы
хлоридтер саны нормаға сай.
Зерттелінген сулардың құрамындағы хлоридтедің құбылыс саны 12 ден ... ... ... мен оның ... - 51,313,2 мг/дм3 құрайды.
Хлоридтер үшін ең жоғарғы ортақ коэффицент көрсетілген - 111,9 ... ... және ... ... ауыз ... ... ... хлоридтері ауыз суларға қойылған талаптарға сай; ал Есентуки
маркасының суы 10 суретке сәйкес 1024 ... ке ... ... ... қалыпты деуге болады, себебі минералды сулар үшін
құрамындағы тұздың көтеріңкі ... ... ... ... ... Ессентуки маркасындағы сулардың иондық құрамы хлорлы
суларға жатады.
Емдік-ас сулардың ... ... 105,2 % тең деп ... 292
ден 1024 мг/дм3-ге дейін құблып отырады; ортақ мағына және оның қатесі -
551,3334,8 мг/дм3.
Сурет 9 – ас ... ... ... 10 – ... ... хлордың мөлшері.
Гидрокарбонаттар. Гидрокарбонаттардың судағы мөлшері 30 - 400 мг/дм3
ді құрайды [54, 55].
11 суретке сәйкес ... ... ... ... ... ... берілген нормативтерден асып кеткені байқалды. Басқа маркаларда
гидрокарбонат мөлшері нормаға сай.асханалық сулардағы концентрация саны ... 439 ... ... ... ... вариацияның ортақ коэффиценті–
80,1 %-ға тең.
12 суретке сәйкес Боржоми,Ессентуки және ... ... ... ... суларға жатады, себебі оларда гидрокарбонат мөлшері
басым– 4697 ... 2645 ... ... ... ... ең ... мөлшері - 4697
мг/дм3-ді құрайды. Ортақ мағына және оның ... ... ... ... ... ортақ коэффиценті – 169,4 %.
Сурет 11 –гидрокарбонаттардың судағы мөлшері.
Сурет 12 – гидрокарбонаттардың емдік-ас сулардағы мөлшері.
12-сурет – емдік-ас ... ... ... ... ... 500 ... ... тиіс.[54, 55]
13 суретке сәйкес сульфаттардың минералды ас сулардың мөлшері
стандарт бойынша 3 тен 155 ... -ге ... ... ... Орташа
мағынасы мен оның қателігі 70,110,5 мг/дм3; орташа коэффициенті -
65,4%.
Емдік-ас сулардағы сульфаттардың мөлшері 68 - 297 мг/дм3. ... мен ... ... мг/дм3; орташа коэффиценті- 119,3 %.
13-сурет – емдік-ас сулардағы сульфаттардың мөлшері
Нитраттар. Судағы нитраттардың жалпы мөлшері 45-50 мг/дм3 аспауы ... сату ... ... су маркаларындағы 14
суретке сәйкес нитраттардың концентрациясы нормативтен ... ... ... ... 43,3 % болса,емдік ауыз суларда– 12,1 %
құрайды.Орташа маңызы мен қателігі ауыз суларда 3,270,32 ... ... ... 2,650,18 ... ... ... концентрациясы 0,82 мг/дм3-ден 7,35ге
дейін болса, емдік-ауыз суларда 2,46 ... ... ... Ауыз ... мен ... сулардағы нитраттар мөлшері
Темір. Санитарлық тәртіпке сәйкес ауыз сулардағы темір мөлшері 0,3 мг/дм3
аспауы тиіс, бірақ дүниежүзілік денсаулық ... ... ... бойынша
темір концентрациясы 1 мг/дм3-ге дейін қолданылады.
15-суретке сәйкес тек 3 ... ғана ... ... ... (Таssау,
Свежесть, Bonaqua). Ал сулардың 68 % ішуге жарамсыз. Дәcтүр, Туран, ... ... ... ... 1,5-2 есе артық.
Бірақ дүниежүзілік денсаулық сақтау ... ... ... ... ... суларда көп емес.
Біздің зерттеуіміз бойынша ауыз суларда темір концентрациясы 0,27 ... ... ... орташа маңызы мен концентрациясы 0,360,02
мг/дм3; вариацияның ... ... 23,7 % ... ... ... 0,38 до 0,42 мг/дм3; ... ... ... 0,380,04 ... ... ... коэффиценті- 19,7 %.
15-сурет, темірдің емдік сулар мен ауыз сулардағы мөлшері
Цинк. Аузы сулардағы цинктің мөлшері 5000 мкг/дм3 [56] аспауы тиіс.
Зерттеу ... ... 16 ... ... ... концентрацияның жоғарылауы кездеспейді.
Ауыз суларда цинктің мөлшері 0,75 мкг/дм3 ден 35,75ге дейін құбылып,
орта есеппен 13,1 мкг/дм3 құрайды. ... ... 91 ... ауыз ... ... 32,5 мкг/дм3-48,25, орта есеппен 40
мкг/дм3. Коэффициент вариациясы 28 ... ... ... және емдік-асханалық сулардағы мөлшкері.
Мыс. Санитарлық талаптар мен нормаларға сәйкес мыстың сусындардағы
мөлшері 1000 мкг/дм3 ... ... ... ... Семей қаласындағы сатылымдағы сусындарда мыстың
қалыпты жағдайда екендігін көрсетіп отыр.Асханалық суларда ... ... 3,5 ... ең ... ... 0,13, ең ... 22,88 мкг/дм3.
Орташа вариация коэффиценті -168,9 %.
Емдік-асханалық суларда орташа ... 90,95 ... ... ... - 1,3 ... ... вариация коэффиценті - 44,5 %.
17-сурет. Асханалық және емдік-ауыз сулардағы мыстың мөлшері
Хром. Ауыз сулардағы хромның мөлшері ДСҰ талабы бойынша 50 ... ... ... сулардағы хромның мөлшері 0,26 -37,24 мкг/дм3
аралығында. Орташа ... мен ... - 5,42,0 ... ... 161,9 ... ... ... мөлшері 0,65 -11,97 мкг/дм3. Орташа
мөлшері мен қателігі 7,424,9 мкг/дм3;орташа вариация коэффиценті ... ... ... ... және емдік ауыз сулардағы мөлшері
Асханалық және емдік—ауыз сулардың химиялық құрамын көру ... ... ... ... және ... ... арналған Куров формуласы [51].
|Сусын атауы |Курлов формуласы |Су түрі ... ... ... | ... ... ... ... |
|Рахмановские |M0,14,87 ... ... | | ... ... ... | ... ... ... ... | ... ... |M0,094,32 ... | ... ... ... ... | ... |
|Dalina ... ... | ... ... ... ... ... | ... |
|5 ... ... ... ... ... | |тты ... ... ... ... ... ... ... |
|Туран |M0,317,15 ... | |тты ... ... ... | |ті ... ... ... | |ті ... ... ... |
|Asem-ai |M0,5255,59 ... | |тты ... minerale ... ... ... ... ... | |ті ... ... ... | |тты ... ... ... | ... |
|Павлодарская |M2,16,79 ... | |тты ... ... ... 19 ... сәйкес, асханалық және емдік-
ауыз сулардың 36,4 % гидрокарбонатті-натрийлі және 36,4 % гидрокарбонатті-
кальцийлі болып ... . ... ... ... - ... – 4,5 %, ... 4,5 % және ... – 4,5 %.
19 сурет. Жалпы саны бойынша сулардың типтің үлесі
1 3.2 Семей қаласында ұсынылған ауыз ... ... ... ... ... ... алынған асханалық және емдік-ауыз суларға
нақтылы экологиялық баға беріледі.Сарыағаш минералды суы рН 5,42 ... ... 6) ... ... ... су. ... ... гидрокарбонатті, катиондарды қабылдауына байланысты натрийллі
болып келеді. Сусында темір мөлшерінің аздап жоғарылығы ... , ... ... ... кесте
Сарыағаш суының химиялық құрамы
|Компонент |Негізгі |Алынған |ПДК ... |ДСҰ |
| ... ... ... ... |[53] |
| ... ... ... [54]| |
| | | |[56] | | ... |700 |350 ... |1000 |1000 ... |- |5,42 |6-9 |0,5-6,5 ... қаттылығы|- |2,48 |7,0 |1,5-7 |- ... |- |25 |- |25-130 |- ... |- |15 |40 |5-65 |- ... +K+ |- |48 |120+180 |- |200 ... |21-23 |75 |350 |- |250 ... |56-59 |83 |- |30-400 |- ... |18-21 |45 |500 |- |250 ... |- |0,82 |45 |- |50 ... ... |- |0,34 |0,3 |- |1 ... |- |11,25 |5000 |- |3000 ... |- |0,26 |1000 |- |2000 ... жалпы |- |37,24 |50 |- |- ... ... ... ... ... бірлігі мг/дм3, Zn, Cu,Cr
жалпы - мкг/дм3,Жалпы қаттылығы– мг-экв/дм3.
Таssау сауда белгісінің ... ... ... емес.
Физиологиялық толыққандығы төмен - 85 ... (7 ... ... ... ... ... ... қабылдауына байланысты кальцийлі-
сульфатті болып саналады. ... ... ... нормативтен төмен, ал
басқа макро және микрокомпоненттері үйлесімді мөлшерде.
7 кесте
Таssау суының химиялық құрамы
|Компонент ... ... |ПДК ... |ДСҰ |
| ... ... |СаНПиН |толыққандылығы |[53] |
| ... | ... [54] | |
| | | |96 [56] | | ... |- |85 ... |1000 |1000 ... |- |7,16 |6-9 |0,5-6,5 ... | | | | |5 ... ... |1,98 |7,0 |1,5-7 |- ... |45 |20 |- |25-130 |- ... |26 |12 |40 |5-65 |- ... +K+ |35 |2 |120+180 |- |200 ... |20 |18 |350 |- |250 ... |220 |35 |- |30-400 |- ... |22 |44 |500 |- |250 ... |- |2,82 |45 |- |50 ... ... |- |0,28 |0,3 |- |1 ... |- |9,75 |5000 |- |300 ... |- |0,13 |1000 |- |2000 ... ... |- |1,33 |50 |- |- ... негізгі химиялық компоненттердің өлшем бірлігі мг/дм3, ... ... - ... ... ... ... сусынының минерализациясы төмен - 100 мг/дм3
(8кесте). ... ... ... ... суда ... ... қалыпты.Судағы радон, кремний, азоттың болуына байланысты
емдік қасиетке ие [40].
8 кесте
Рахмановские ключи сусының химиялық құрамы
|Компонент ... ... |ПДК ... ... |
| ... |деректер ... | |[53] |
| ... | ... | |
| | | |[56] | | ... |- |100 ... |1000 |1000 ... |- |4,87 |6-9 |0,5-6,5 ... ... |2,48 |7,0 |1,5-7 |- ... |- |22 |- |25-130 |- ... |- |15 |40 |5-65 |- ... +K+ |37 |4,4 |120+180 |- |200 ... |13,3 |14 |350 |- |250 ... |86,1 |52 |- |30-400 |- ... |4,8 |66 |500 |- |250 ... |- |3,11 |45 |- |50 ... ... |- |0,33 |0,3 |- |1 ... |- |18,1 |5000 |- |300 ... |- |22,88 |1000 |- |2000 ... ... |- |0,65 |50 |- |- ... ... ... ... өлшем бірлігі мг/дм3, Zn,
Cu,Cr жалпы - мкг/дм3,Жалпы қаттылығы– мг-экв/дм3
Свежесть суы жұмсақ.(9 кесте), типі ... ... ... ... ... ... ... ие, яғни
пайдалы тұздарға бай. Натрий мен калийдің ... ДСҰ ... ... [53]. ... ... және микро элементтер үйлесімді
мөлшерде.
9 кесте
Свежесть суының химиялық құрамы
|Компонент ... ... |ПДК ... |ДСҰ [53] |
| ... |дерекет ... |[54] | |
| ... | ... | |
| | | |96 [56] | | ... |600-650 |650 ... |1000 |1000 ... |- |7,02 |6-9 |0,5-6,5 |6,5-8,5 ... ... |4,0-5,0 |1,51 |7,0 |1,5-7 |- ... |42-48 |52 |- |25-130 |- ... |24-30 |33 |40 |5-65 |- ... +K+ |105-125 |291 |120+180 |- |200 ... |13,3 |174 |350 |- |250 ... |140-155 |317 |- |30-400 |- ... |95-125 |142 |500 |- |250 ... |0-2 |3,02 |45 |- |50 ... ... |- |0,28 |0,3 |- |1 ... |- |34,25 |5000 |- |300 ... |- |1,3 |1000 |- |2000 ... ... |- |0,39 |50 |- |- ... ... ... компоненттердің өлшем бірлігі мг/дм3, Zn,
Cu,Cr жалпы - мкг/дм3,Жалпы қаттылығы– мг-экв/дм3
Bonaqua ауыз суы ... және ... ... су ... ... типі ... ... Қаттылығы жоғары екедігі
байқалады, макро және микрокомпонеттері стандартқа сай. Дегенмен, бұл ... ... ... ... ... үшін ... ... қосылады.
10 кесте
Bonaqua суының химиялық құрамы
|Компонент |Негізгі |Алынған |ПДК ... |ДСҰ [53] |
| ... ... ... |[54] | |
| ... | ... | |
| | | |6 [56] | | ... |< 600 |400 |100-1000 |1000 |1000 ... |- |5,22 |6-9 |0,5-6,5 |6,5-8,5 ... |- |7,44 |7,0 |1,5-7 |- ... | | | | | ... |73 |75 |- |25-130 |- ... |12 |45 |40 |5-65 |- ... +K+ |115 |8 |120+180 |- |200 ... |169 |16 |350 |- |250 ... |164 |365 |- |30-400 |- ... |66 |66 |500 |- |250 ... |- |2,85 |45 |- |50 ... ... |- |0,27 |0,3 |- |1 ... |- |6,25 |5000 |- |300 ... |- |0,78 |1000 |- |2000 ... ... |- |2,66 |50 |- |- ... ... химиялық компоненттердің өлшем бірлігі мг/дм3, Zn,
Cu,Cr ... - ... ... ... сауда белгісі аз минералдылығым-90 мг/дм3 сипатталады. (11
кесте). Бұл су қышқыл, орташа қатты, гидрокарбонатті- ... ... ... ... компонттері стандартқа сай.
11 кесте
Calipcо суының химиялық құрамы
|Компонент |Негізгі ... |ПДК ... |ДСҰ |
| ... ... ... |[54] |[53] |
| ... | ... | |
| | | |96 [56] | | ... |186,5 |90 ... |1000 |1000 ... |6,5 |4,32 |6-9 |0,5-6,5 ... | | | | |5 ... |- |4,96 |7,0 |1,5-7 |- ... | | | | | ... |30,1 |25 |- |25-130 |- ... |6,7 |12 |40 |5-65 |- ... +K+ |7,8+7,8 |6 |120+180 |- |200 ... |- |23 |350 |- |250 ... |- |75 |- |30-400 |- ... |16,3 |28 |500 |- |250 ... |- |2,42 |45 |- |50 ... ... |- |0,32 |0,3 |- |1 ... |- |2,25 |5000 |- |300 ... |- |1,3 |1000 |- |2000 ... ... |- |1,33 |50 |- |- ... ... ... компоненттердің өлшем бірлігі мг/дм3, Zn,
Cu,Cr жалпы - мкг/дм3,Жалпы қаттылығы– мг-экв/дм3
Diva суы аз ... – 150 ... (12 ... аздап қышқыл, жұмсақ,
гидрокарбонатті-кальцийлі су. Зерттелген ... ... ... дегенмен темірдің жоғарылығы байқалады
12 кесте
Diva суының химиялық құрамы
|Компонент ... ... |ПДК ... |ДСҰ ... ... |деректер |СаНПиН |[54] | |
| ... | ... | |
| | | |96 [56] | | ... |- |150 ... |1000 |1000 |
|рН |- |5,62 |6-9 |0,5-6,5 |6,5-8,5 ... |- |2,98 |7,0 |1,5-7 |- ... | | | | | ... |- |30 |- |25-130 |- ... |- |18 |40 |5-65 |- ... +K+ |- |8 |120+180 |- |200 ... |- |19 |350 |- |250 ... |- |122 |- |30-400 |- ... |- |43 |500 |- |250 ... |- |3,17 |45 |- |50 ... ... |- |0,32 |0,3 |- |1 ... |- |6,65 |5000 |- |300 ... |- |0,52 |1000 |- |2000 ... ... |- |6,66 |50 |- |- ... негізгі химиялық компоненттердің өлшем бірлігі мг/дм3, Zn,
Cu,Cr жалпы - мкг/дм3,Жалпы қаттылығы– мг-экв/дм3.
Зерттеу нәтижесі ... Dalina ... ... ... – 615
мг/дм3 ие екені анықталды. (13 кесте). рН көрсеткіші бойынша ... ... ... ... ... ... – кальцийлі. Зерттелген химиялық элементтер қалыпты
мөлшерде, дегенмен темірдің жоғарылығы ... ... ... ... құрамы
|Компонент |Негізгі |Алынған |ПДК ... |ДСҰ ... ... ... ... |[54] | |
| ... | ... | |
| | | |[56] | | ... |- |615 ... |1000 |1000 ... |- |5,43 |6-9 |0,5-6,5 |6,5-8,5 ... |- |7,44 |7,0 |1,5-7 |- ... | | | | | ... |2 |75 |- |25-130 |- ... |0,1 |45 |40 |5-65 |- ... +K+ |117,2 |15 |120+180 |- |200 ... |- |24 |350 |- |250 ... |253,2 |395 |- |30-400 |- ... |- |42 |500 |- |250 ... |- |7,35 |45 |- |50 ... жалпы |- |0,33 |0,3 |- |1 ... |- |1,5 |5000 |- |300 ... |- |1,04 |1000 |- |2000 ... ... |- |5,32 |50 |- |- ... негізгі химиялық компоненттердің өлшем бірлігі мг/дм3, Zn,
Cu,Cr жалпы - мкг/дм3,Жалпы ... ... ... суы ... қатты, қышқыл(14 кесте),гидрокарбонатті-
натрийлі су. Гидрокарбонат ионы мен ... ... ... қалған компоненттер қалыпты. Дегенмен бұл су ... ... ... ... тұздар қосылған болып саналады.[31].
14 кесте
Халал муслим суының химиялық құрамы
|Компонент ... ... |ПДК ... | |
| ... |деректер |СаНПиН |[54] ... ... | ... |] |
| | | |[56] | | ... |- |500 ... |1000 |1000 ... |- |5,44 |6-9 |0,5-6,5 ... | | | | |5 ... |- |6,94 |7,0 |1,5-7 |- ... | | | | | ... |40 |70 |- |25-130 |- ... |45 |36 |40 |5-65 |- ... +K+ |10 |86 |120+180 |- |200 ... |15 |24 |350 |- |250 ... |100 |439 |- |30-400 |- ... |50 |122 |500 |- |250 ... |- |5,35 |45 |- |50 ... ... |- |0,59 |0,3 |- |1 ... |- |35,75 |5000 |- |300 ... |- |4,13 |1000 |- |2000 ... ... |- |3,12 |50 |- |- ... ... химиялық компоненттердің өлшем бірлігі мг/дм3, Zn,
Cu,Cr жалпы - ... ... ... ... ... ... ие - 740 мг/дм3 (15
кесте).Қышқыл,орташа ... ... ... ... 1,8 есе көп, ... ... ... сай.
15 кесте
Дәcтүр суының химиялық құрамы
|Компонент |Негізгі ... |ПДК ... |ДСҰ [53] |
| ... ... |СаНПиН |[54] | |
| ... | ... | |
| | | |96 [56] | | ... |890 |740 ... |1000 |1000 ... |- |5,45 |6-9 |0,5-6,5 |6,5-8,5 ... |6,0 |5,95 |7,0 |1,5-7 |- ... | | | | | ... |60 |60 |- |25-130 |- ... |41 |36 |40 |5-65 |- ... +K+ |175 |189 |120+180 |- |200 ... |230 |207 |350 |- |250 ... |175 |293 |- |30-400 |- ... |165 |140 |500 |- |250 ... |- |2,17 |45 |- |50 ... общ. |- |0,59 |0,3 |- |1 ... |- |21 |5000 |- |300 ... |- |1,26 |1000 |- |2000 ... общ. |- |0,79 |50 |- |- ... негізгі химиялық компоненттердің өлшем бірлігі мг/дм3, Zn,
Cu,Cr жалпы - мкг/дм3,Жалпы қаттылығы– ... ... ... ... 100 ... (16 ... аздап қышқыл,
жұмсақ, гидрокарбонатті-кальцийлі су. Зерттелген химиялық ... ... ... ... ... байқалады.Дегенмен су табиғи
емес, жасанды. Қолданыстағы құбырдағы суды тазартудан өткізіп, минералды
тұздарды мөлшермен қосады.
16 кесте
Байсар суының химиялық ... ... ... |ПДК ... |ДСҰ ... ... |деректер |СаНПиН |[54] | |
| ... | ... | | |
| | | |[56] | | ... |120-170 |100 ... |1000 |1000 |
|рН |- |5,07 |6-9 |0,5-6,5 |6,5-8,5 ... |- |2,98 |7,0 |1,5-7 |- ... | | | | | ... |20-35 |30 |- |25-130 |- ... |2-4 |18 |40 |5-65 |- ... +K+ |4-8 |6 |120+180 |- |200 ... |3,5-5,5 |16 |350 |- |250 ... |60-95 |85 |- |30-400 |- ... |6-12 |64 |500 |- |250 ... |- |3,58 |45 |- |50 ... жалпы |- |0,31 |0,3 |- |1 ... |- |9 |5000 |- |300 ... |- |0,26 |1000 |- |2000 ... ... |- |0,26 |50 |- |- ... негізгі химиялық компоненттердің өлшем бірлігі мг/дм3, Zn,
Cu,Cr жалпы - ... ... ... суы ... ... ... ... сәйкес емес.
Физиологиялық толыққандығы төмен - 90 мг/дм3 (17 кесте). Аталмыш ... ... ... қатарына жатады.Аниондарды қабылдауына байланысты
кальций-хлоридті болып саналады. ... ... ... ... ... ... сай.
17 кесте
Aquаtica суының химиялық құрамы
|Компонент |Негізгі |Алынған |ПДК ... |ДСҰ |
| ... ... |СаНПиН |[54] |[53] |
| ... | ... | |
| | | |[56] | | ... |- |90 ... |1000 |1000 ... |- |5,22 |6-9 |0,5-6,5 ... | | | | |5 ... |- |3,47 |7,0 |1,5-7 |- ... | | | | | ... |- |35 |- |25-130 |- ... |- |21 |40 |5-65 |- ... +K+ |- |22 |120+180 |- |200 ... |- |89 |350 |- |250 ... |- |36 |- |30-400 |- ... |- |58 |500 |- |250 ... |- |3,33 |45 |- |50 ... ... |- |0,34 |0,3 |- |1 ... | |1,5 |5000 |- |300 ... | |0,52 |1000 |- |2000 ... ... | |0,93 |50 |- |- ... негізгі химиялық компоненттердің өлшем бірлігі мг/дм3, Zn,
Cu,Cr ... - ... ... ... ... ... ... суға жатады (18 кесте). Дегенмен, темір мөлшері
1,8 есе көп, ал ... ... және ... ... ... кесте
Тұран суының химиялық құрамы
|Компонент |Негізгі құжат |Алынған |ПДК ... |ДСҰ |
| ... ... ... |[54] |[53] |
| | | ... | |
| | | |96 [56] | | ... |160-365 |310 ... |1000 |1000 ... |- |7,15 |6-9 |0,5-6,5 ... |2,0-2,8 |2,98 |7,0 |1,5-7 |- ... | | | | | ... |25-45 |30 |- |25-130 |- ... |5-15 |18 |40 |5-65 |- ... +K+ |10-20 |64 |120+180 |- |200 ... |15-40 |60 |350 |- |250 ... |90-180 |232 |- |30-400 |- ... |15-65 |3 |500 |- |250 ... |0-2 |2,62 |45 |- |50 ... ... |- |0,54 |0,3 |- |1 ... |11-270 |0,75 |5000 |- |300 ... |3-6 |0,78 |1000 |- |2000 ... жалпы | |0,65 |50 |- |- ... ... ... ... ... бірлігі мг/дм3, Zn,
Cu,Cr жалпы - мкг/дм3,Жалпы қаттылығы– ... ... ... су. ... 15мм ... ... өткізіп, 75
см3/сағ жылдамдықпен бөлме температурасында алған. Негізі – құбырдан
алынған су. Су ... ... ие - 250 ... (19 ... Жұмсақ,
гидрокарбонатті-кальцийлі су.
19 кесте
Табиғи тазартудан өткен Шунгит суының химиялық құрамы
|Компонент ... су ... |ПДК ... |ДСҰ |
| | ... ... |[54] |[53] |
| | | ... | |
| | | |96 [56] | | ... |131 |250 ... |1000 |1000 |
|рН |7,26 |7,29 |6-9 |0,5-6,5 ... |1,94 |2,48 |7,0 |1,5-7 |- ... | | | | | ... |26,8 |25 |- |25-130 |- ... |12 |15 |40 |5-65 |- ... +K+ |18 |20 |120+180 |- |200 ... |31,9 |20 |350 |- |250 ... |105 |134 |- |30-400 |- ... |20,57 |25 |500 |- |250 ... |1,98 |2,55 |45 |- |50 ... ... |0,38 |0,31 |0,3 |- |1 ... |22 |18 |5000 |- |300 ... |3,02 |2,56 |1000 |- |2000 ... жалпы |12,08 |10,12 |50 |- |- ... ... ... ... өлшем бірлігі мг/дм3, Zn,
Cu,Cr жалпы - мкг/дм3,Жалпы қаттылығы– мг-экв/дм3.
Ұмай минералды суы орташа қатты, ... су ... ... мен ... ... Бұл суда ... ... 1,6 есеге көп.
Басқа компоненттері нормативтік талаптарға сай.
20 кесте
Ұмай суының химимялық құрамы
|Компонент ... ... |ПДК ... |ДСҰ |
| ... ... ... |[54] |[53] |
| ... | |2.1.4.559-| | |
| | | |96 [56] | | ... |200-250 |270 ... |1000 |1000 ... |7-7,9 |5,23 |6-9 |0,5-6,5 ... | | | | |,5 ... |- |5,46 |7,0 |1,5-7 |- ... | | | | | ... |40-50 |55 |- |25-130 |- ... |9 |33 |40 |5-65 |- ... +K+ |8 |10 |120+180 |- |200 ... |7-8 |19 |350 |- |250 ... |145-150 |243 |- |30-400 |- ... |15-20 |65 |500 |- |250 ... |- |2,84 |45 |- |50 ... ... |- |0,47 |0,3 |- |1 ... | |16,5 |5000 |- |300 ... | |6,5 |1000 |- |2000 ... жалпы | |5,33 |50 |- |- ... ... ... ... ... ... ... Zn,
Cu,Cr жалпы - мкг/дм3,Жалпы қаттылығы– мг-экв/дм3.
Vita суы аз ... - 90 ... (21 ... ... ... төмен. Қышқыл, жұмсақ су. Иондарды қабылдауына байланысты сульфатті-
натрийлі типке жатады.Кальций мөлшерінің төмендігі мен ... ... ... ... микро және макро компонеттері үйлесімді
қалыпта.
21 кесте
Vita суының химиялық ... ... ... |ПДК ... |ДСҰ |
| ... ... ... |[54] |[53] |
| | | ... | | |
| | | |[56] | | ... |200 |90 ... |1000 |1000 |
|Продолжение ... 21 ... |- |4,76 |6-9 |0,5-6,5 ... қаттылығы|- |1,98 |7,0 |1,5-7 |- ... |- |20 |- |25-130 |- ... |- |12 |40 |5-65 |- ... +K+ |- |56 |120+180 |- |200 ... |- |12 |350 |- |250 ... |- |37 |- |30-400 |- ... |- |155 |500 |- |250 ... |- |2,98 |45 |- |50 ... ... |- |0,4 |0,3 |- |1 ... | |2,75 |5000 |- |300 ... | |0,26 |1000 |- |2000 ... ... | |0,79 |50 |- |- ... ... химиялық компоненттердің өлшем бірлігі мг/дм3, Zn,
Cu,Cr жалпы - мкг/дм3,Жалпы қаттылығы– мг-экв/дм3.
Asem-ai сусыны жоғары ... ие -525 ... (22 ... қышқыл, жұмсақ су. Иондарды қабылдауына байланысты гидрокарбонатті-
натрийлі типке жатады.Кальций мөлшерінің төмендігі мен темірдің, натрий ... ... ... ... ... микро және макро компонеттері
үйлесімді қалыпта.
22 кесте
Asem-ai ... ... ... ... ... ... |ПДК ... |ДСҰ |
| ... ... ... |[54] |[53] |
| | | ... | |
| | | |96 [56] | | ... |650-950 |525 ... |1000 |1000 ... |8,2-8,5 |5,59 |6-9 |0,5-6,5 ... |- |1,51 |7,0 |1,5-7 |- ... | | | | | ... |- |15 |- |25-130 |- ... |- |9 |40 |5-65 |- ... +K+ |185-280 |238 |120+180 |- |200 ... |- |82 |350 |- |250 ... |370-500 |396 |- |30-400 |- ... |- |108 |500 |- |250 ... |- |2,81 |45 |- |50 ... ... |- |0,35 |0,3 |- |1 ... | |35 |5000 |- |300 ... | |2,6 |1000 |- |2000 ... ... | |13,3 |50 |- |- ... ... химиялық компоненттердің өлшем бірлігі мг/дм3, Zn,
Cu,Cr жалпы - мкг/дм3,Жалпы қаттылығы– мг-экв/дм3.
Aqua minerale - сусыны төмен ... ие ... (23 ... ... су. ... ... байланысты сульфатті-кальцийлі
типке жатады.Т емірдің жоғары мөлшерде екені анықталды.Өзге микро және
макро ... ... ... ... minerale ... ... ... |Негізгі құжат | |ПДК ... |ДСҰ |
| ... ... |СаНПиН |[54] |[53] |
| | ... ... | |
| | | |96 [56] | | ... |500 |100 ... |1000 |1000 ... |- |4,49 |6-9 |0,5-6,5 ... ... |2,97 |7,0 |1,5-7 |- ... |< 30 |30 |- |25-130 |- ... |< 20 |18 |40 |5-65 |- ... +K+ |

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алматының табиғи-климаттық жағдайларының сипаттамасы7 бет
Ақшалай қаражаттардың кәсіпорынның жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз етуіндегі маңызын анықтау және оларды басқару стратегиясын жетілдіру67 бет
Банктік несиенің қайтарылуын қамтамасыз етудің формаларына талдау және олардың несиелік тәуекелдерді азайтудағы маңызы66 бет
Бес арыс2 бет
Кәсіпорын қызметінің тиімділігі жайындағы жалпы түсінік38 бет
Кәсіпорынның ақшалай қаражаттарын басқару34 бет
Смог9 бет
Смог (түтінді тұман)4 бет
«Алматы қаласындағы жер беті озонының статистикалық сипаттамалары»40 бет
«Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-дегі өндірістік шығындардың аудиті және талдауы66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь