Ахмет Байтұрсынов - әдіскер ғалым

Жоспар

ІКіріспе
Ахмет Байтұрсынов . әдіскер ғалым
II. Негізгі бөлім
2.2Ахмет Байтұрсынов . әдіскер ғалым
2.3Ахмет Байтұрсыновтың өмірі мен қызметі туралы
2.4Ахмет Байтұрсынов . ағартушы.
2.5Ахмет Байтұрсынов . қазақ тілін зерттеуші
2.6Ахмет Байтұрсынов . қазақ әдебиетің зерттеуші.
III. Қорытынды.
IV. Қолданылған әдебиеттер тізімі.
Ахмет Байтұрсынов – қазақ халқының әлеуметтік өмірі мен мәдениетінде Қазан революциясына дейін де, кейін де аянбай қызмет еткен ірі қайраткер, үлкен талант иесі, тарихта орны айрықша зор тұлға.Мұхтар Әуезовтің сөзімен айтқанда, қазақ халқының «Рухани көсемі» болған.Ахмет Байтұрсыновтың ұланғайыр еңбегі сан саладан көрінеді.
Ол – ең алдымен, қазақ балаларының ана тілінде сауатын ашып, әрі қарай қазақ тілінде оқуын жалғастыруға көп күш жұмсаған ағартушы қайраткер.Осы мақсатты орындау үстіне ол қазақ тілін, оның дыбыстық жүйесі мен грамматикалық құрлысын баяндап, талдап – танытқан зерттеуші әрі ол зерттеулерінің негізінде «Әліппе» мен тұңғыш ана тілі оқулықтарын жазған автор.Сонымен қатар Ахмет Байтұрсынов - өз халқының саяси мәдени, рухани және әлеуметтік өмірінің сан саласына көз тігіп, тікелей араласқан ірі публицист, қоғам қайраткері.Ахмет Байтұрсынов - өнер иесі – ақын; қазақтың тілін ғана емес, әдебиетін де, мәдениетін де зерттеуші ғалым.Сондықтан Ахмет Байтұрсынов қалдырған мұра да әр тектес.Олар: көркем дүние - өлең жинақтары «Маса» мен «Қырық мысал»; әдебиеттану саласынан жазылған ғылыми еңбек – «Әдебиет танытқыш»; қазақ тілін оқытып – үйретуге арналған оқулықтар мен хрестоматиялар; оқыту әдісіне арналған методикалық құралдар; оқу – ағарту проблемасын сөз ететін мақалалар; графика мен терминология мәселелерін әңгімелейтін мақалалар мен баяндамалар, ұсыныстар мен жобалар; саяси әлеуметтік тақырыпты қамтитын публицистика.
Ахмет Байтұрсыновтың өз қаламынан 15 – 16 кітап (үш бөлімнен тұратын бір оқулықтың үш кітап болып
шыққанын есептегенде) жарық көрген болса, солардын 11 – 12 – сі тіл мен методикаға қатыстылары екен.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Байтұрсынов А.
Тіл тағылымы (қазақ тілі мен оқу – ағартуға қатысты еңбектері) – Алматы, «Ана тілі», 1992, 448 бет.

2. Қордабаев Т.
Қазақ тілі білімінің мәелелері. – Алматы: «Рауан», 199, 256 бет.

3. Қ.Бітібаева. Әдебиетті терендетіп оқыту (оқу құралы, бағдарлама) X ,XI сыныптар.Ы.Алтынсарин атындағы Қазақтың білім академиясының Республикалық баспа кабинеті, Алматы. 200 ж., 274 бет.

4 Р.Сыздықова «Ахмет Байтұрсынов» (методикалық көмекші)

5 Байтұрсынов Ахмет. Бес томдық шығармалар жинағы.Бірінші том – Алматы «Жібек жолы» баспа үйі, 2002 – 208 бет.

6 Ахметтану, шығармалары – Алматы, « Ғылым», 1998 – 294 бет.
        
        Жоспар
ІКіріспе
Ахмет Байтұрсынов – әдіскер ғалым
II. Негізгі бөлім
2.2Ахмет Байтұрсынов - әдіскер ғалым
2.3Ахмет Байтұрсыновтың өмірі мен ... ... ...... Байтұрсынов – қазақ тілін зерттеуші
2.6Ахмет Байтұрсынов – қазақ ... ... ... ... ... тізімі.
Кіріспе
Ахмет Байтұрсынов – қазақ халқының әлеуметтік өмірі мен мәдениетінде Қазан
революциясына дейін де, кейін де аянбай қызмет еткен ірі ... ... ... тарихта орны айрықша зор ... ... ... ... ... ... ... болған.Ахмет Байтұрсыновтың
ұланғайыр еңбегі сан саладан көрінеді.
Ол – ең ... ... ... ана тілінде сауатын ашып, әрі қарай
қазақ тілінде ... ... көп күш ... ... қайраткер.Осы
мақсатты орындау үстіне ол қазақ тілін, оның дыбыстық ... ... ... ... талдап – танытқан зерттеуші әрі ол
зерттеулерінің ... ... мен ... ана тілі ... жазған
автор.Сонымен қатар Ахмет Байтұрсынов - өз халқының саяси мәдени, рухани
және ... ... сан ... көз тігіп, тікелей араласқан ірі
публицист, қоғам қайраткері.Ахмет Байтұрсынов - өнер иесі – ... ... ғана ... ... де, ... де ... ... Байтұрсынов қалдырған мұра да әр тектес.Олар: көркем дүние - ... ... мен ... ... ... ... ... ғылыми
еңбек – «Әдебиет танытқыш»; қазақ тілін оқытып – ... ... мен ... ... ... арналған методикалық құралдар;
оқу – ағарту проблемасын сөз ... ... ... мен ... әңгімелейтін мақалалар мен баяндамалар, ұсыныстар мен жобалар;
саяси әлеуметтік тақырыпты қамтитын ... ... өз ... 15 – 16 ... (үш ... ... оқулықтың үш кітап болып
шыққанын есептегенде) жарық көрген болса, солардын 11 – 12 – сі тіл ... ... ... ... - ... ... ... қазақ тілін оқыту методикасын ірге ... ... яғни ... ... ... ... ... негізін
салушы.Еңбектердің бүгінгі мектеп тәжірибесіне, оқушыларға ана тілін үйрету
маңызы. Ол бұл салада 1910 жылдан бастап 1927 – 1928 ... ... ... ... ... (әріптерді) түсіндіретін «Баяншы»
атты кітапшасы 1912 жылдан ... ... ... ... құрал
тұңғыш әліппемен («Оқу құралымен») қатар дүниеге келгендігін автордың өзі
білдіреді.Мұны дәлелдейтін және бір факт – осы. ... 1920 ... ... ... ... бұл ... 14 жыл бойы бала ... шығарып жазғандығын айтады.Ал оның бала оқытқан кезі – 1895 ... ... ... «Баяншыны» ол 1910 – 1912 жылдары ... ... өте ... (не бары 15 ... ... бірақ нағыз
методикалық құрал.
Сауат аштыру ... жөн ... ... ... «Әліп – би
астары» атты еңбегінде де ... -1928 ... ... ... «Ана ... ... «Қай әдіс жақсы?», « Жалқылаулы – жалпылау
әдісі» деген методика ... сөз ... ... ... ... ... оқулықтарында болсын, үлкендерге
арналған «Сауат ... ... ... ... ... ... үлкен тәрбиелік әрі тіл ұстарту мүддесін көздегені
байқалады.Автор жалпы оқулыққа тән «Жеңілден ... ... ... ... принципті ұстанғандықтан, 1 – басқыш ... ... ... балаларына арналған материалдарды аса түсінікті етіп
беруді көздейді,сондықтан мысалдарды ... ... ... (үлкендердің
аузынан сан рет естіп, ... ... ... – мәтелдерден, нақыл
сөздерден, мысалдардан алады
Ахмет Байтұрсыновтың өмірі мен қызметі туралы.
Қазақ тіл ... ... ... ... ... ... ... ағартушы – педагог, ғұлама методист, оқулықтар авторы,
қазақ жазуының реформаторы (графикасы), сөз ... ... ... ақын,
қазақ баспасөз тілінің ұлттық үлгісін көрсеткен талантты публицист,
аудармашы, сазгер, ... ... ... дүниесін көтеруге көп күш жұмсаған
мәдениет қайраткері, жас совет үкіметіне адал қызмет еткен ірі ... ... 1873 жылы 28 (15) ... сол ... ... ... ... болысының 5 – ші ауылында, ... ... ... ... облысы, Торғай ауданы, күні кешеге дейін ... ... ал бұл ... Ахмет Байтұрсынов атындағы Совхоз орналасқан жерде)
дүниеге келген.Әкесі – қарапайым шаруа адамы ... ... ... жаратылысынан қажырлы, ... ... ... ... Ахмет Байтұрсынов жергілікті әкімдермен көп сыйыса
бермейді, ... уезд ... ... ... – зомбылығына
көнбейтіндігін көрсетеді.Сол үшін уезд ... ... ... ... ... ... 12 – ... Жыңғылдының бойында отырған ... ... ... ... пен Байтұрсынды ұстамақ болады.ол сәтте ауылда ... ... ... ... деп елге ойран салады, ... бала ... ... ... ... ... ... бен оның әскрінің бұл
бассыздығына шыдай алмаған Байтұрсын Яковлевтің өзін ... ... ... ... ... нөкерлерін ауылдан қуып шығады.Әрине, ... ... бұл ... ... ... ... ... жазалаушы
отряд шығып, ауылды өртеп, мал – мүлкін талап, бала – шағаны шулатып,
еркектерді ұрып – ... ... ... пен Байтұрсынды, Ерғазаны ұстап
алып кетеді.Оларды Қазаннан келген әскери сот 15 ... ... ... ... ... Отбасы осындай қайғылы халге дұшар болғанда,
Ахмет 13 жасар бала ... ... жас сәби ... ... ... ол ... хат» дегең өлеңінде:
Оқ тиіп он үшінде ой түсіріп,
Бітпеген жүрегімде бар бір жарам, - ... өлең ... ... ... ... ... Ахметті ағайындары Торғайдағы екі кластық орысша –
қазақша мектепке оқытады.Оны бітірген соң Ахмет 1891 жылы ... ... ... қазақ училищесіне оқуға түседі.Оны 1895 жылы
тамамдап, ... әр ... ... ... болып істейді.
Әкесі мен ағасы Ақтас айдауда жүрген (олар елге 17 ... ... ... ... ... көп ұзамай қайтыс болған кезде ... ... ... ... ... әрі ... ... мақсатпен ол жаяулап – ... оқу ... ... ... ... Алтынсарин салдырған мұғалімдер даярлайтын оқу
орнына – «Учительская школа» дегенге түседі.Мұнда төрт жыл оқып, 1895 ... ... ... ... қызыметті қаламайды.
Ахмет Байтұрсыновтың еңбек жолын ағартушылық бастауының үлкен мәні
бар.Өткен ... соңы мен ... ... бас ... қазақ
интелегенциясы қалыптаса бастағаны ... ... т.б. ... оқып, мұсылманша немесе орысша
білім алған қазақ жастары шыға бастады.Олар ... де, ... да, ... ... ... ... ... білім алғандарының көбі әкімшілік – сот
орындарында қызмет етіп, бас ... , өз ... ... ... өз ... айтқанда, «Байға мал, оқығанға шен мақсат ... ... ... адам аз боп» ... оқу – білімнен кенде қараңғы
қазақ қауымының ... ... ... беру ... қалап алғандардың бірі, бірі
ғана емес, бірегейі Ахмет Байтұрсынов еді.Ағартушылық ісі ол ... ... ... ең ... ең ... ... болған.
1895 – 1909 жылдарда Ахмет Байтұрсынов Қостанай, ... ... ... ... ... бала оқытады, екі ... ... ... жылдардың ішінде Ахмет Байтұрсынов
Қостанайдан ... ... ... ... тарихын, этнографиясын,
фольклорын, тілін зерттеуші А.Е.Алекторовпен танысады.Қарқаралыда қызмет
еткен жылдарында Ахмет ... ... де ... ... ол патша үкіметінің отаршылдық саясатына ... ... ... ... елдігін сөйлей бастайды».Ал 1909 жылы 1
шілдеде оны Семей губернаторы Тройницкийдің жарлығымен жандермерия ... ... ... ... кейін Семей түрмесіне қамайды.Оны түрмеде
ешбір тергеуіз сегіз ай бойы ұстайды.Аханның «Анама хат» деген өлеңінде:
Бара ... ... ... ... ... отыр балаң,
Мал ұрлап, кісі өлтірген айыбым жоқ,
Өкімет өр зорлыққа не дүр шараң, - ... ... ... 1910 ... 21 ақпанында екі жылға туған жері топырағынан кетуге
ұйғарылады, яғни административтік ... жер ... ... ... сау бол, ... ... бер, қалса адамың қуылмаған, - деген ызалы кекесіні осы ... ... ... 9 ... ... ... Ахмет Байтұрсынов 1917
жылдың соңына дейін онда қызмет етеді.Уфадағы «Ғалия» медресесінде ... ... ... ... ... ... ... «қазақтың ерте
оянған тобының» инициативасымен, елден қаржы жиналып, 1913 жылы «Қазақ»
атты газет шығару ұйғарылады.Газеттің ... ... ... ол 1913 ... ... 1917 ... соңғы айларына дейін осы
органның редакторы болып қыруар еңбек етеді.Бес жылдай (1913 – 1918) ... ... сол ... үшін үлкен тиражбен (8000 дана) ... ... ... ең алдымен қазақ халқының ұлттық ... мен ... ... даму үшін күрескен және қазақ қоғамының мүдделерін ... ... ... ... үн бере ... орган болды.Газет
әсіресе тіл мәселесін бірінші орынға қойды.Қазақ тілін сақтап, әрі ... ... ол үшін ... ... ... ана тілінде оқу
керектігін, ұлт мектептеріндегі оқу – тәрбие ісін ... ... ... жиі ... ... наурыз айынан бастап өз қалауымен Совет үкіметі жағына
шығады да, бірден мемлекеттік істерге ... ... ...... ... ... болып жұмысқа кіріседі.Бұл комитет
РСФР Халық Комиссарлар Советінің қаулысы бойынша 1919 жылы 24 ... ... ... қол ... ... ... 1920 жылдардың басынан бастап әр түрлі мемлекеттік
басқару істеріне, қоғамдық жұмыстарға араласа жүріп, ... ... ... 1921 – 1926 жылдары ... ... ... ... деп ... оқу ... 1926 – 1928 жылдары Ташкенттегі
Қазақ педагогика ... ... тілі мен ... ... ... ... ... қыркүйек айында Алматыда Қазақ
мемлекеттік университеті деп аталған жоғары оқу орны ... ... ... Ташкент сияқты орталықтардан мамандар ... ... ... ... ... келеді. Қазақ мемлекеттік
университеті директорының 1928 жылғы қазан айының 15 ...... осы ... ... бірінен бастап Ахмет Байтұрсынов қазақ тілі
мен әдебиетінің профессоры болып ... ... ... оқу ... «Университет»» деп (ҚазМУ) 1930 жылдың 24 ... ... ... 1930 ... ... 25 – сінде бұйрығын (№114( «Қазақтың
мемлекеттік педагогикалық институты бойынша» деп ... ... ... ... ... ... – де Ахмет Байтұрсынов 1929 ... ... 5 ... ... жылы ... 2 күні ... алынғандықтан, қызметтен босату
туралы ректордың бұйрығы шығады.
1936 – 1937 ... ... ... НКВД ... ... екінші рет ұстап, ... ... ... 1937 жылы желтоқан айының 8 күні атылған.
Ахмет Байтұрсыновты Қазақ ССР – інің Жоғарғы Соты 1988 жылғы қарашаның 4
күні ... ... жоқ деп ... оны ... ақтау жөнінде шешім
қабылдады.Ал Қазақстан Коммунистік партиясы Орталық ... ... ... желтоқсанның 28 күні М.Жұмабаевтың, Ахмет Байтұрсыновтың, Жүсіпбек
Аймауытовтың қоғамдық – ... ...... және ... жөніндегі тарихи шындықты толық көлемінде қалпына келтіру қажет
дегенді ұйғарды.Сонымен қатар бұлардың өмірі мен ... ... ... жүргізіп, мақалалар жариялау, насихаттау, әдеби – ғылыми
мұраларын басып шығару ... ... ... ... ... тар жол тайғақ кешулерінің қысқаша сыры осындай.
Ахмет Байтұрсынов - ағартушы.
Ахмет Байтұрсынов оқу – ... ісін ... ... ... мен ... деп санаған.Ол 1911 жылдың өзінде:
Ызыңдап ұшқан мынау біздің маса,
Сап – сары, аяқтары ұзын маса.
Өзіне біткен түрі ... қара я ... ... ... ... ... жеп, қанаттары бұзылғанша.
Ұйқысын аз да болса бөлме пе екен,
Қоймастан құлағына ызындаса, - деп, білім – ... ... ... ... ... ... қазақ халқын ол қараңғылықтан маса болып ызыңдап оятып,
алып шығуды күрес жолының мақсаты етіп қояды.1913 жылы ... ... ... деген бас мақала жарияланады.Бұл мақалада оқу – ... ... ... ... ... ... ... жерінде өндіріс жоқ, шикізатын сатады, ал сол шикізаттан
жасалған өнімді 2 – 3 есе ... ... ... ... – надандықтан келген
кемшілік - дейді. «Надандық» деп отырғаны, әрине, білім – ғылымнан қалыс
қалушылық.Ал ... ... ... ...... ... мектептер өте аз
дейді.Оның үстіне сол мектептерде бала оқытатын мамандардың да өте тапшы
екенін ашып ... ... ... ... ...... ... Байтұрсынов оқу – білімнің осы бірінші сатысына ... ... жылы ... ... атты көлемді мақаласын
жариялайды.Мұнда автор ... ... ... ... болуы керек
деген мәселе қойып, сол кездегі қазақ жеріндегі ауыл ... жай ... мәз емес ... ... ... құралдары дегендердің
жоқтығын, мұғалімдердің жетіспейтіндігін айтады.
Оқу ... ... ... жан – ... сөз етеді.Ол Алашорда
үкіметі кезінде де, Қазан революциясынан кейін де ешбір тоқтатпаған.
Міне, айтылғандардың барлығы Ахмет Байтұрсыновтың оқу – ... ...... ... ... – талаптарын танытады.Өткен ғасырдың II
жартысынан бастап көтерілген оқу – ағарту мәселесі ... ... ... ... үлкен проблема болса, оны іс жүзінде қолға алған тұңғыш
ағартушы Ыбырай Алтынсарин екендігін ... ... одан ... нақты
іс істеген екінші адам Ахмет Байтұрсынов болды.Ол – халықты оқуға шақырған,
білім – ғылымның қажеттігін түсіндірген жалаң үгітші ... ... ... ... ... ... ісін ... қоюға көп күш салған бала
оқытып, ұстаздық құрған тәжірибелі жан.Сонымен қатар ол – оқу – ... ... қою үшін ... өзге де іс - ... ... ... қайраткер.Бұл іс
- әрекеттер:қазақ жазуына лайық ... ... жазу ... – емлені жасау,
қазақша сауат ашатын «Әліппе» жазу, ана тілін танытатын мектеп ... бала ... ... ... осы ... ... ... мәдениеті көгінде жалаң ағартушы болып қана еме, ...... та ... ... тілі мен ... пән ... ... тілінде
тұңғыш баяндаушы ғалым.
Ахмет Байтұрсынов - қазақ тілін зерттеуші.
Ахмет ... ... ... оқу орнын бітірісімен, 1895 – інші
жылдардан бастап бала оқытуға кіріседі.13- 14 жыл бойы (1895 – 1909 ... ... ... ... ... мен 5 – 6 жылдық екі кластық
училищелерде мұғалім болып ... ... 1910 ... бастап
қазақ жазуымен (графикаымен) айналыса бастайды.Сол күнге дейін өзге ... ... ... да ... ... араб ... таза ... қазақ тілі үшін қолайлы емес екендігін біліп, оны ... ... ... ... қайта түзуді қолға алды.Ол үшін алдымен қазақ
тілінің фонетикалық құрамын зерттеуге кіріседі.
1929 жылы 1 ... өз ... ... ... ... өмірбаянында «1901
жылдардан бастап, бала оқытқан кездерден бос ... өз ... ... ... шұғылдандым.Ал Орынборға келгеннен кейін
ең алдымен қазақ тілінің дыбыстық ... мен ... ... ... ... қазақ алфавитің және емлесін ретке салып,
жеңілдету жолында жұмыс істедім.Үшіншіден, ... ... ... ... ... ... арылтуға, синтаксистік құрылысын өзге тілдердің
(жағымсыз) әсерінен тазартуға әрекеттендім.Төртіншіден, қазақ ... іс ... ... ... мен ғылыми тілін) жасанды кітаби
сипаттан арылтып, ... ... ... ... ... ... ... кірістім және стильдік өңдеу ... ... деп ... ... ... ... мен оны ... әріптер туралы пікірлерін
ол 1912 жылдан бастап «Айқап» журналы мен «Қазақ» газетінен беттерінде
білдіре бастайды.Әрі ... ... араб ... ... ... ... лайықтап алуды ұынады.:1. араб алфавитіндегі жуан дыбыстардың
таңбаларын алмау, 2. қазақ тіліндегі ы, е, и, о,ұ,у ... ... ... 3. к,г ... басқа дауыссыз дыбыстармен
келген сөздердің жіңішкелігін ... ... ә, е, і,ү ... ... үшін ... ... дәйекші таңба қою.Бұлайша
түзілген алфавиттің сауат ашудың дыбыс жүйесі әдісіне сай ... ... араб ... ... тіліне икемдеген нұсқасын қазақ
жұртшылдығы, әсіресе мұғалімдер қауымы ешбір талассыз қабылдады, ... ... ... тілінің табиғатына сүйеніп, ғылыми негізде
жасалған болатын.Сонымен қатар оның 1912 жылдардан ... ... ... ... ... жаңа ... (ол «Жаңа емле» деп аталады) іс жүзінде
қолданыла бастады.1915 жылдың бір өзінде осы ... ... 15 – ... тітабы басылып шығыпты және бұл жазуды («Жаңа емлені») 1912 жылдардан
батап мұсылман медреселері мен қазақ – орыс ... де ... ... ... ... ... әрі қарай да зерттей түседі,
полиграфиялық ... ...... ... ... ...... жақтарын салмақтайды.Сөйтіп, араб әріптер негізінде
лайықтап жасалған қазақ графикасы 1924 жылы Орынборда ... 12 – ... ... ... ... ... ... талқыланады.Бұл
съездің күн тәртібіне алты мәселе қойылды.Олар:1. жазу ережелері (яғни
орфография мәселелері); 2. әліпби ... ... ... 3. қазақша пән
сөздер ( яғни ... 4. ауыз ... жию ... 5. оқу,ғылым
кітаптарын көбейту шаралары; 6. бастауыш мектептердің программасы.
Сөйтіп, Ахмет Байтұрсынов реформалаған араб жазуы өз ... ... ... ... роль атқарған, қалың көпшілікті жаппай сауаттандыру
ісіне , жазба дүниелердің дамуына, баспа жұмысының ... ... ... ... ... Байтұрсыновтың бұл тәжірибесін сол кезде
өзге түркі халықтары, мысалы ... мен ... үлгі етіп ... олар ... ... ... ... бастады.
Ахмет Байтұрсынов - қазақ әдебиетін зерттеуші.
Қазақ ... ... да ... ... бірі, әдебиет теориясын
алғаш жазған, Абайдың қазақ топырағында теңдесі жоқ ірі ... ... ... ... ... ... ... Байтұрсынов – дарынды ақын,
шебер аудармашы.
Ахмет Байтұрсыновтың көзі тірісінде оның екі ... ... ... ... ... ... екіншісі Маса» деп аталады.Мұның алғашқысы
– И.А.Крыловтан аударған мысал өлеңдер.Ахмет ... ... ... ... арада «басқаларды қойып, Ахмет Байтұрсынов неге
И.Крылов мысалына қызықты екен» деген сұрақ туады.Ахмет Байтұрсынов - ... ... ... ... пен білімсіздікке,
надандыққа, жалқаулыққа, өр ... ұр да ... ... ... ...... өміріндегі айтылғандар сияқты зиянды, жексұрын қылықтарды
әшкерелей отыра, ... ... ... ... адамгершілікке, өнер
– білімге, қайырымдылыққа, еңбек сүйгіштікке тәрбиелеу ... ... ... адамдар арасында болатын алуан түрлі қарым – қатынастарды
тұспалдап, өткір де ықшамды, ақыл – ... ... ... етіп ... ... баулуда, өз бағытын, өз түсінігін білдіруде лиро – эпостық
формалы мысалдар таптырмайтын ... ... ... ... ... И.Крылов мысалдары ішінен қазақ топырағында, қазақ ... ... ... ... ... ... ... көрсетуге, оларды күлкі
– сықақ етуге қолайлы және халық ұғымына жеңіл, ... ... ... алып ... ... ... түсіп қалған шымшық қасына
келіп, көгершін тапа – тал түсте құрулы тұрған торды ... сені не ... ... жоқ ... неме деп ... бұл қылығын Ахмет:
Түсер ме есі дұрыс күндіз торға?
Ақылдың жоқтығынан қалдың сорға...
Мысалы, мені алдап еш ... ... ... ... одан ... ... шумақтан береді.Бұл шумақта бірінші жағынан басына іс ... ... ... ... ... қол үшін ... ... орнына оны табалау, жерлеу сияқты тұрпайылықты,
рақымсыздықты айтса, екінші жағынан өр ... ... ... ... ... ... душар болу –
ақылсыздықтан ғана деп біліп, өзінің есен – сау ... ... ... ... аяқ астынан өзінің тұзаққа қалай түсіп қалғаның ... ... ... ... ... адам ... ... ақылыңа қарамайды.
Ісіңнен бір істеген жазым тайсаң,
Болады деп ... ... - ... ... ... ... ... басқа» дейтің халық даналығына саяды.
« Маймыл», «Өгіз бен ... «Піл мен ... ... ... ... ... көре ... әлін білмеушілік сияқты ... ... ... жағымсыз қылықтарды күлкі, сықақ етсе, «Қасқыр мен қозы», ... атты ... қара ... ... ... ... сынға алады.
Ахмет Байтұрcынов аударған мыcалдардың қай – қайсыларының ... ... мәні ... ... өмірінде6 адамдар қарым ... ... да ... ... ... қалып отыратын сан қилы
жағымды – жағымсыз жайттарды әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Ахмет Байтұрсыновтың екінші туындысы «Маса» деп аталады дедік.Осылай
атаудың өзінде үлкен мән жатыр.Патша ... ... ... ...... отырған туған халқын надандықтың қара ... ... бар ... ... ел болуға шақыруға заман қыспағы жол
бермегендіктен, ... ... ... ... ... да, өнер – ... ... еді
Бұл мақсатын Ахмет Байтұрсынов:
Ұйқысын аз да болса ашпас па екен,
Қоймастан құлағына ... - ... ... да ... болады.
Елдікке, бірлікке, білімге, еңбекке ... үшін ... ... ... ...... туған халқының тынысы тарылып,
елдігінен айырылып бара жатқаның хан жылай зарлап айтқаны үшін ... ... ... пәле ... ... ... сол ... да
жеткілікті болғаны белгілі.олар жапқан жаладан сан рет түрмеге жабылып азап
шегеді.
Үстінде ұйықтағанның айнала ... жеп ... ... - ... ... маcа ... елді оятушы да, қаққыдан (жаладан) қанаттары ... да ... ... ... ... көзінді оянып.
Қанған жоқ па әлі ұйқын,
Ұйықтайтын бар не сиқың!- деген шумақтың алдыңғы екі тармағында сол
уақыттың шындығы, ... ... ... ... көрсетіп отырған
озбырлығы ашық та, батыл айтылса, кейінгі үш ... ... ... ... ... ел ... ел ... шақырады.
Ахмет Байтұрсыновтың басына тиген сан алуан соққы да оның жоғарыдағыдай өз
пікірін бүкшесіз ашық та батыл ... үшін ... ... көптген
ақын – жазушылар сияқты «cүйдім – күйдім, өлдім, талдым» деп, махабатты,
сұлу ... ... ... ... ақын ... оның өлеңдері де, ондағы
сөздері де қарапайым, ұғымға жеңіл, үгіт - насихат, ...... ... ... барлық туындыларында да, негізінде, бір ғана проблеманы, ел
өміріндегі саяси - әлеуметтік, оқу ағарту мәселелерін сөз ... ... ... ... ... ... біріншіден, қазақ тілінің
әліппесі мен оқулықтарының авторы, соңынан із ... ... араб ... ... қазақ жазуының
реформалары.Бұл жазу ... ... X – ... ... XX ... ... дейін қазақ мәдениетіне, оқу – ағартуына ... ... ... ... әлі ... дейін қолданыс тауып
келеді:Қытай Халық Республикасы, Ауғаныстан,Иран ... ... ... сауаттарын осы жазумен ашып, баспа дүниелерін осы
графикамен шығарады.Үшіншіден, ... ...... ... мен
тілің, мәдениет тарихын зерттеуші тұңғыш филолог, тарихшы ғалым ... ... ... ... ол қазақ халқына,
жас совет ... адал ... ... ірі ... ... ... ... ұлдарының бірі, XX ғасырдың бас кезіндегі
үркердей шағын топ – демократтық бағыттағы қазақ интеллигенциясының ең ... ... ... бір ... екі рет ... ... ... режимнің
құрбаны болған Ахмет Байтұрсынов кешкен өмір өткелдері тар, жол ... ... сыры ... ... ... Байтұрсынов А.
Тіл тағылымы (қазақ тілі мен оқу – ... ... ... ... «Ана ... 1992, 448 ... Қордабаев Т.
Қазақ тілі білімінің мәелелері. – Алматы: «Рауан», 199, 256 ... ... ... ... ... (оқу ... бағдарлама) X
,XI сыныптар.Ы.Алтынсарин атындағы Қазақтың білім ... ... ... ... 200 ж., 274 бет.
4. Р.Сыздықова «Ахмет Байтұрсынов» (методикалық көмекші)
5. Байтұрсынов Ахмет. Бес томдық шығармалар ... том – ... ... ... үйі, 2002 – 208 ... ... шығармалары – Алматы, « Ғылым», 1998 – 294 бет.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ахмет Байтұрсынов — лингвист ғалым36 бет
Ахмет Байтұрсынұлы - ғалым, ағартушы, қоғам қайраткері6 бет
Ғалым, ағартушы, тілші - Ахмет Байтұрсынов29 бет
Қазақ орыс ғалымдары – ахмет байтұрсынұлы туралы33 бет
«Қазақ» газетіндегі көтерілген оқу –тәрбие мәселелері8 бет
А. Байтұрсыновтың өмірі мен қызметі 6 бет
А. Байтұрсынұлы және ХХ ғасыр басындағы орыс тілші ғалымдары53 бет
А.Байтұрсынов және халық педагогикасы7 бет
Алаш зиялыларының оқу-тәрбие үрдісіне қосқан тәрбиелік үлесі15 бет
АХМЕТ БАЙТҰРСЫНОВ (1873-1938)20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь