Адамгершілік сананы қалыптастыру әдістері

МАЗМҰНЫ
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
1. Тәрбие туралы түсінік
2. Тәрбиенің негізгі зандылықтары
3. Тәрбиенің принциптері
4. Тәрбие әдісі
5. Тәрбие тәсілдері
6. Тәрбие құралдары
ІІІ. Адамгершілік сананы қалыптастыру әдістері
1. Адамгершілік ұғымының теориялық сипаты
2. Адамгершiлiк мәдениетi мәселесiнiң педагогикалық . психологиялық әдебиеттерде зерттелуі
3. Адамгершілік тәрбие
4. Адамгершілік және азаматтық тәрбие
5. Адамгершілік тәрбиенің мазмұны мен міндеттері
6. Адамгершілік санасын қалыптастыру әдістері
ІҮ. Практикалық бөлім.
1. Психологиялық ойындар мен жаттығулар.
Кіріспе

Тәрбие - күрделі әрі ұзақ процесс. Оған белгілі бір дәрежеде білім, тәжірибе, шеберлік қажет. Ондай болмаған жағдайда тәрбие саласында белгілі бір нәтижеге қол жеткізу қиындыққа түседі. Сондықтан да біз тәрбиені шығармашылық жұмыстарының жемісі деп білеміз. Тәрбие, сонымен бірге педагогикалық әрекетте
- мәдени құбылыс;
- педагогикалық ықпал ету;
- балалардың әрекетін ұйымдастыру;
- қарым – қатынас құралы ретінде жан – жақты қарастырылады.
Тәрбие педагогикада бірнеше қырларымен танылған:
- әлеуметтік мағынада – бұл аға буын жинақтаған тәжірибені жас ұрпақ өкілдеріне өткізу. Тәжірибе дегеніміз – адамзаттың өз тарихи даму барысында жасаған рухани мұрасы, дәлірек айтсақ: адамдарға белгілі болған білімдер, ептіліктер, ойлау тәсілдері, құқықтық, адамгершілік және т.б. нормалар.
- педагогикалық мағынада – бұл тәрбиеленушіге ықпал жасау үшін ұйымдастырылған арнайы іс - әрекет, тұлға қалыптастыруға бағытталған мақсатты процесс.
Диплом жұмысының мақсаты:
Тәрбие әдістері – тәрбие процесінің маңызды әрі өте күрделі құрамдас бөлігі. Себебі, тәрбиенің мақсат пен міндеттеріне сай оның мазмұны тек әдістерді қолдану барысында жүзеге асады. Тәрбие әдістерінің көздейтін мақсаты тұлғаның адамгершілік қасиеттерін қалыптастыру, соның негізінде олардың әрекеттерін ұйымдастыру.
Диплом жұмысының объектісі:
Қазіргі кездегі педагогика ғылымының дамуы, қазіргі педагогикадағы тәрбиенің жаңа әдістерімен тәрбие құрал – жабдықтары, формалары. Оларды топтастыру және тиімді пайдалану жолдары.
Диплом жұмысының практикалық қолданылымы:
Бұл еңбекті жоғары және арнаулы кәсіби білім беру педагогикалық оқу орындарының студенттері мен оқытушыларына, мектептің тәрбие жұмысын ұйымдастырушылары мен сынып жетекшілеріне қолдануға болады.
Зерттеу мiндеттерi:
1. Адамгершiлiк мәдениетiн қалыптастырудағы педагогикалық- психологиялық, әдiстемелiк ой-пікірлерге шолу жасау;
2. “Адамгершiлiк мәдениетi” ұғымына анықтама бере отырып, оның ерекшелiктерiн қарастыру;
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Әбенбаев С. «Тәрбие теориясы мен әдістемесі», Алматы – Дарын, 2004ж.
2. Бабаев С.Б., Оңалбек Ж.К. «Жалпы педагогика», Алматы – 2005ж.
3. Кукушин В.С. Теория и методика воспитательной работы: Учебное пособие. – Ростов н\Д: Издательский центр «МарТ», 2002ж.
4. Болдырев Н.И. Мектептегі тәрбие жұмысының методикасы. – Алматы: Мектеп, 1987ж.
5. Әмірәлиева Ш. Аға ұрпақ тәжірибесі жастарға. – Алматы, 1982ж.
6. Айтмамбетова Б.Р. Тәрбие процесінің мәні және мазмұны. Тәрбие принциптері (5-лекция). – Алматы, 1991ж.
7. Айтмамбетова Б.Р. Жаңашыл педагогтар идеялары мен тәжірибелері. – Алматы, 1991ж.
8. Керімов Л.К. Қиын оқушылар және оларды қайта тәрбиелеу. – Алматы, 1991ж.
9. Болдырев Н.И. Мектептегі тәрбие жұмысының методикасы. – Алматы: Мектеп, 1987ж. 2-тарау.
10. Кочетов А.Г. Оқушылардың өзін - өзі тәрбиелеуі. – М.: Просвещение, 1967ж.
11. Үрзімұлы Ф. Балаға тәрбие керек. \ «Қазақстан мұғалімі», 24 желтоқсан, 1993ж.
12. Серімов С. Тәрбие бастауы. \ «Қазақстан мұғалімі», ақпан, 1996ж.
13. Жұмабаев Ә. «Қиын» оқушыларды мектеп жағдайында тәрбиелеу мәселелері. – Алматы, 1974ж.
Аймауытов Ж. Тәрбие. «Қазақстан мектебі», №5, 1989ж.
Әдебиеттер:
1.Ж.Қоянбаев,Р.Қоянбаев. Педагогика.-Алматы, 1998, 2000.
2. Е.Сағындықұлы. Педагогика. - Алматы,1999.
3. С.Қалиев, Ш.Майғаранова, Г.Нысанбаева, А.Бейсенбаева. Оқушылардың тұлғалық қасиеттерін дамытудық педагогикалық негіздері. - Алматы, 2001.
4. А.С.Макаренко. Тәрбие мақсаты. – М 1958.
5. Мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балалардың тәрбие тұжырымдамасы. – А,1995.
14.
15. Ералиева М. Дәстүрлі мектебімізді ізгілендіру жолдары. \ «Қазақстан мектебі », №10, 1999, 38-42 беттер.
16. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Педагогика және психология. – Алматы: «Мектеп», 2002ж.
        
        Адамгершілік сананы қалыптастыру әдістері
МАЗМҰНЫ
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
* Тәрбие туралы түсінік
* Тәрбиенің ... ... ... ... ... әдісі
* Тәрбие тәсілдері
* Тәрбие құралдары
ІІІ. Адамгершілік сананы қалыптастыру әдістері
* Адамгершілік ұғымының теориялық сипаты
* Адамгершiлiк мәдениетi ... ... - ... ... ... Адамгершілік тәрбие
* Адамгершілік және азаматтық тәрбие
* Адамгершілік ... ... мен ... ... ... қалыптастыру әдістері
ІҮ. Практикалық бөлім.
* Психологиялық ойындар мен жаттығулар.
Кіріспе
Тәрбие - ... әрі ұзақ ... Оған ... бір ... ... тәжірибе, шеберлік қажет. Ондай болмаған жағдайда тәрбие саласында белгілі бір нәтижеге қол жеткізу ... ... ... да біз ... шығармашылық жұмыстарының жемісі деп білеміз. Тәрбие, сонымен бірге педагогикалық әрекетте
- ... ... ... ... ... ... әрекетін ұйымдастыру;
- қарым - қатынас құралы ретінде жан - жақты қарастырылады.
Тәрбие педагогикада бірнеше қырларымен танылған:
- әлеуметтік ... - бұл аға буын ... ... жас ұрпақ өкілдеріне өткізу. Тәжірибе дегеніміз - адамзаттың өз тарихи даму ... ... ... ... ... ... ... белгілі болған білімдер, ептіліктер, ойлау тәсілдері, құқықтық, адамгершілік және т.б. нормалар.
- ... ... - бұл ... ... ... үшін ... ... іс - әрекет, тұлға қалыптастыруға бағытталған мақсатты процесс.
Диплом жұмысының мақсаты:
Тәрбие әдістері - тәрбие процесінің маңызды әрі өте ... ... ... ... ... ... пен ... сай оның мазмұны тек әдістерді қолдану барысында жүзеге асады. Тәрбие әдістерінің көздейтін мақсаты тұлғаның адамгершілік қасиеттерін қалыптастыру, соның негізінде ... ... ... ... ... объектісі:
Қазіргі кездегі педагогика ғылымының дамуы, қазіргі педагогикадағы тәрбиенің жаңа әдістерімен тәрбие ... - ... ... ... ... және ... ... жолдары.
Диплом жұмысының практикалық қолданылымы:
Бұл еңбекті жоғары және арнаулы кәсіби білім беру педагогикалық оқу орындарының студенттері мен оқытушыларына, мектептің тәрбие ... ... мен ... жетекшілеріне қолдануға болады.
Зерттеу мiндеттерi:
1. Адамгершiлiк мәдениетiн қалыптастырудағы педагогикалық- ... ... ... шолу ... ... мәдениетi" ұғымына анықтама бере отырып, оның ерекшелiктерiн қарастыру;
ІІ. Негізгі бөлім
* ... ... ... - ... ... ... бірі, жеке адамды мақсатты, жүйелі қалыптастыру процесі, аға ұрпақтың тәжірибесін кейінгі буынға меңгертіп, олардың сана-сезімін, жағымды мінез-құлқын дамытушы. ... буын ... ... ... ... тәжірибені тәрбие процесі арқылы береді.
Тәрбие материалдық игіліктерді өндіруге қабілетті, іскер адамдарды дайындауға бағытталуы қажет. Басты өндіруші күш - жеке ... Адам ... ... күрделі қатынастарға араласып, қоғамдағы қалыптасқан идеяны, саяси және моральдық көзқарастарды, сенімдерді қоғамдағы адамдардың өмір сүру тәртібін меңгереді.
Тәрбиенің негізгі мақсаты- дені сау, ... сана ... ... ... ойлау дәрежесі биік, мәдениетті, парасатты, ар-ожданы мол, еңбекқор, іскер, бойында басқа да игі қасиеттер қалыптасқан ұрпақ тәрбиелеу.
Тәрбие қоғамдық талаптарға ... ... ... Егер ... ... ... мемлекет құрып жатса, ендеше ондағы адам тәрбиесі адамгершілік, ... ... мен ... - ... ... ... ... жатуы қажетті. Жалпы адамзаттық құндылықтар қалыптастырудың маңыздылығын ескерумен бірге әлеуметтік ортаның кездейсоқ та, мақсатты ... да ... ... жасайтынын естен шығармаған жөн.
Қазіргі заман тәрбиесі гуманистік негізде болып, ... ... - ... ... және ... - қылық кейпін таңдау және іске асыру), даралықты (тұлғаның өзіндік қалыптасуы), ... ... ... ... бағыттарында дамуына орайласады. Мұндай тәрбие технологиялық икемшілдігіменен ... ... және ... даму ... сай ... көңіл - күйге сәйкестігімен (көңіл - күй тәжірибесін қалыптастырады), сұхбаттастығымен ... ... ... үшін ... өз ... тәжірибесін құрастыру үшін), жағдайға қарай орындалуымен (негізгі ... - ... ... ... ... (дамудағы тұлғаға арналады) ерекшеленеді.
Сонымен, тәрбие - бұл жалпы, ортақ міндеттерді іске ... ... ... мен оқушының ықпалдасты әрекеттерін қамтамасыз етуші арнайы ұйымдастырылған тәрбиелік жүйе жағдайында мақсаты тұлға қалыптастыру болған әлеуметтік ... ... мен ... ... ... мен экономикасына тәуелді. Тәрбие мен қоғам бір мезгілде пайда болды. ... ... ... ... қоғам өмірі ілгері дамымайды. Алғашңы қауымдық құрылыста ересектер балаларды еңбекке ... үшін ... ... ... ... ... тәрбие мақсатын анықтау қоғамның ең негізгі мақсатына айналды. Құл иеленуші қоғамдық құрылыста ... ... ... (жер, ... ... - құл ... жеке ... болды. Тәрбиенің мақсаты құл иеленушінің мүддесіне бағындырылып, балаларды басқыншылық соғыс өнеріне тәрбиеледі.
Әрбір мемлекетте балаларға білім беру мен тәрбиені ұйымдастырудық нақтылы ... мен ... ... Мұғалім қандай адамды қалыптастыратынын дәл білуі керек. К.Д.Ушинский өз қызметінің айқын мақсатын көрмейтін тәрбиешіні ... ... бір ... үйіп ... одан не ... ... білмейтін архитектормен салыстырады. Тәрбиеші жас ұрпаққа берілетін білім, іскерлік, дағдыны, тәрбиелейтін ... ... ... ... ... ... жүргізеді.
Я.А. Коменский "Тәрбие мақсаты және міндеттері, маңызы, жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... "Келесі ғасырдық қандай болатындығы сол ғасыр үшін тәрбиеленген азаматтарға ... ... - ... ... ... - ... ... айтты. Осы ойларын "Ана мектебінің" кіріспесінде өрбітеді.
"Тәрбие - адамды қалыптастыратын және жетілдіретін үйлесімді процесс" - деп Коменский тәрбие мақсатын ... ... ... ... ... барлық заттарды білгізу - "ғылыми білім";
:: заттардың және өзінің қожасы ету - "адамгершілік";
:: ... ... ... ету - ... ... тән ... - "дене тәрбиесі".
И.Г. Песталоцци тәрбиенің мақсаты балаға бастауыш білім, еңбек, ... дене ... ... ... және ... дамыту деген.
Неміс педагогы А. Дистервег педагогикалық мәселелерді шешудегі сословиелік және шовинистік саясатқа қарсы күресіп, "Мектептің міндеті - ... және өз ... ... ... ... ... - ... Ушинский тәрбиенің мақсаты қоғамға пайдалы, адамшылығы бар адамды ... ... Ол ... ... ақыл-ой, еңбек тәрбиесімен тығыз байланысты қарастырады.
П.П.Блонский тәрбие мақсаты балаға жалпы адамзаттың және ұлттың ... ... ... жеке ... ... ... идеалдарын қалыптастыру деген.
1941-1990 жылдардағы педагогикалық әдебиеттерде "жан-жақты ... ... ... ... оқу және өндірістік еңбек, адамгершілік тәрбиесі, дене және эстетикалық тәрбие салалары енгізілді.
А.С.Макаренко тәрбиенің мемлекеттік міндеті негізінде педагогикалық міндет ... ... ... ... ... ... атап ... Ол "Тәрбиенің негізгі мақсаты баланы жан-жақты дамыту" - ... ... ... ... оны жүзеге асырды.Тәрбие мақсаты қазақ тәлім-тәрбие тағылымына да қойылды. Ұлы ұстаз Әбу Насыр әл-Фараби "Адамға ең әуелі білім ... ... ... керек. Онсыз берілген білім - адамзаттың қас жауы. Ол келешекте оның барлық өміріне апат әкеледі" - деді.
Ы.Алтынсарин "өмірдің негізгі мәні -- ... ол ... ... ... ... ... шын қадірін тек еңбексүйгіш адам ғана түсіне алады. Мәнсіз еңбек, мағынасыз бейнетқорлық адамның жігерін мұқалтады, өз еңбегінің қызығын, рақат-ләззатын көре білу - ... ... ... - ... ... ... ... терең ой, қанағат, рақым сынды жеке тұлғалық жақсы сапаларды қалыптастыру мақсатын қойып, өсек, өтірік, маңтаншақтың, еріншектік, ... мал ... ... ... ... ... шақырады.
М.Жұмабаев "Көркем денелі, түзу ойлайтын, дәл пішетін, дәл табатын ақылды болса, сұлу сөз, ... үн, ... ... .ляззат алып, жаны толқынарлық болса, баланың дұрыс тәрбие алып шын адам болғандығы" - деп жазды.
Мәтжан Мақсымұлы Тілеужанов ... ... ... атты ... (1994) ... ... ... бағыттарын атап көрсетті. Олар: ар-ождан тазалығын сақтау; ақыл-ойлы, парасатты болу; барлық әрекетінен, сөйлеген сөзінен, қарым-қатысынан, көзқарасынан ғибрат иісі аңқып тұру; ерте ... кеш ... аз ... көп ... иманды, инабатты, қайырымды болу; жас ұрпаққа тәрбие беруден жалықпау; халық дәстүріне берікболу; оны ... ... жоқ ... ... ... ... қырлы, бір сырлы болу; халқының рухына кір салмау; ел берекесін ... оның ... үлес ... дәстүрлі педагогикада жас ұрпақты тәрбиелеудің негізгі мақсаты "жан-жақты ... ... жеке ... қалыптастыру" - деп жазылды.
Қазақстан Республикасының 1995 жылғы "Мектеп ... ... және ... ... ... ... ... халықаралық адам құқығы туралы нормаларға сәйкес жазылған.
Қазақстан Республикасында халыққа білім, тәрбие берудің ... ... ... ... ететін, оны бүкіл дүние жүзіне мойындататын, онымен тең ... ... ... патриотизмді, саяси бостандықты қамтамасызыз ететін нарықтың іргетасын қалап, экономикалық бостандыққа қол жеткізетін, жан-жақты дамыған адамдарды ... ... ... ... ... тәжірибелерін қорытып, тәрбие және даму үшін қажетті жағдайларды анықтайды.
Қорыта айтқанда, тәрбие - ... ... ... ... ... ... ... Тәрбие процесінде бала өзінің дамуына қажетті жағдайларды пайдалануға тиіс. Табиғи және ... орта оның ... ... ... ... - бір ... ұмтылу, іске асыру. Бұл тұрғыдан алғанда тәрбие мақсаты -- ... ... ... мақсатымен жүргізілетін тәрбие жұмыстарының нәтижесін ерте болжау.
3. Дүниетіным - тәрбиенің маңызды міндеттерінің бірі. Дүниетіным - ... ... пен ... ... қарым-қатынас, іс-әрекетінің бағыты туралы көзқарастары. Дүниеге көзқарас ғылым негізінде дүниенің даму заңдылықтарын танып ... ... - ... ойлау қабілетін, дүниеге ғылыми көзқарасын қалыптастыру, ғылыми білім жүйесін меңгерту. Ақыл-ой тәрбиесінің басты ... ... ... және ... жайындағы ғылыми білімдермен қаруландыру; ойлау қабілеттерін жетілдіру арқылы (абстракттілі, ой операциялары талдау, синтез, салыстыру, жинақтау, саралау, т.б.) таным іс-әрекетін (іскерлік, ... ... ... алу, өзін-өзі бақылау, т.б.) дамытып, ғылыми көзқарасын қалыптастыру.
Адамгершілік тәрбиесінің міндеттері: гуманизм, адалдық, батылдық, төзімділікті қалыптастыру; адамға сүйіспеншілік, құрмет, ... ... ... оқушыларды өз міндетіне, өзгенің мүддесіне байыпты қарауға үйрету; өз ... ... ... ... ... ... тәрбиесінің негізгі міндеттері:
а) оқушыларды іскерлікке, еңбек дағдысына үйрету;
ө) оқушыларды халық шаруашылығының басты салаларымен, ... ... ... мамандық таңдауға тәрбиелеу;
б) озық еңбек дәстүріне тәрбиелеу.
Эстетикалық тәрбие міндеттері:
::бейнелеу өнері (кескіндеме, графика, мүсін) көркемөнер шығармашылығы (көркем өдебиет, музыка, театр, ... ... ... ... мен ... ... сұлулық туралы ұғымдарын қалыптастыру
:: эстетикалық құралдарды пайдалануға дағдыландыру.
:: әсемдікке үлесін ... ... ... міндеттері: оқушылар ағзасын дамыту; жастарды еңбекке, Отанды қорғауға даярлау, төзімділікке, батылдыққа, ептілікке, іскерлікке, ... ... мәні - ... ұжым және ... ... жүйесін құру, педагогикалық жағдайлардың, тәрбиелік әсерлердің нәтижесін талдау, жоспарлау жұмысын реттеу;
* ... ... ... құру және ... ...
* тәрбиелік ықпалдарды реттеу және оларға түзетулер енгізу;
* қорытынды, есепке алу және бақылау.
Тәрбие ... ... ... ... адам ... (субъективті) өтіп, іс-әрекет барысында көрінетін құбылыс. Адамның қоғамдық мәнінің ... ... іс ... ... рөл ... процесінде адамның қоғамдық мәнінің қалыптасуына сыртқы және ішкі қарама-қайшылықтар ықпал етеді.
Сыртқы ... ... ... мен ... тәртібі арасындағы сәйкессіздік.
:: Мұғалімнің талабымен оқушының тәртібінің арақатынасы.Ішкі қарама-қайшылықтар:
:: Тәрбиешінің талабы мен тәрбиеленушінің мүмкіндігінің ара- ... ... ... мен ... ... ара қатынасы.
* Тәрбиенің негізгі зандылықтары
Педагогикалық құбылыс пен үрдіс арасындағы байланысты заңдылықтар деп атайды.
1. 'Тәрбиенің қоғамның ... ... ... ... іске ... адам ... ... мәселелеріне тығыз байланыстылығы.
Осы заманғы тарихи жағдайларға байланысты ... ... ... ... халықаралық стандарт болып табылатын жалпы адамзаттың құндылықтар мен адамның негізгі құқығы, ... ... ... ("БҰҰ адам ... ... ... ... "Бала құқығының Конвенциясы") құжаттарын жасады. Олар осы заманғы ... ... мен ... ... ... мен рухани құндылықтарға жаңаша бағыт береді. Қазақстан Республикасының "Білім туралы" (1999) Зақына сәйкес бұл ... ... ... ... ... саясатының негізі болды.
2. Тәрбиенің оқыту мен білім ... ... ... ... - ... қалыптастырудық құралы. Тәрбиенің мазмұны, түрі және әдісі тәрбиеленушілердің даму дөрежесіне байланысты іріктеледі.
3. Тәрбие мен өзін-өзі тәрбиелеу ... Жеке ... ... мен ... белсенділіктің рөлі зор. Іс-әрекет барысындағы белсенділіктің түрлері: қарым-қатынас белсенділігі, таным белсенділігі, өзін-өзі тәрбиелеу белсенділігі.
Қарым-қатынас белсенділігі тұлғаның мінез-құлқын, ... ... ... - заттар мен құбылыстардың мәнін, ғылыми ұғымдар мен заңдылықтарды терең түсінуге, оны тәжірибеде қолдана білуге үйретеді. Егер ... ... ... ... қостап, таным белсенділігінің дамуына бағыт беріп отырса, онда олардың талпынғыштық және ... ... ... ... белсенділігі - тәрбиеші өзін-өзі тәрбиелеуге баланың ынтасын оята алғанда тәрбие жұмысы ... ... ... ... ұжым мен жеке ... ... байланысы.
Ұжымның басты борышы - әрбір адамның шығармашылық өсуіне қамқоршы болу.
* Тәрбиенің принциптері
Принцип дегеніміз - ... ... ... алатын алғы шарты, негізгі ережесі.
Бүгінгі күннің талабына сай ұрпақ тәрбиесінің мазмұнын, әдіс тәсілдерін және ұйымдастыру жүйесінің іргетасын қалайтын ... ... ... мен ... негізгі мақсаты - дені сау, ұлттық сана-сезімі оянған, рухани ойлау дәрежесі ... ... ... ... мол, ... ... бойында басқа да игі қасиеттері қалыптасқан адамды тәрбиелеу.Мектептің бүкіл іс-әрекеті, қоғамдық өмірі осыған қызмет етуі ... Жас ... ... пен ... ... тәрбиелеу - балаларды ақыл-ой әрекетімен қатар іскерлік пен пысықтыққа машықтандыру, ... ... ... бейімдеу, ата-ана мен бала, Тәрбиеші мен тәрбиеленуші, үлкен мен кіші арасынғы қарым-қатынасты өзара сенімге, қайырымдылыққа, имандылыкқа, бір-біріне сый-құрметпен ... ... ... ... ... ... үйлесімділік ахуал туғызу, жас азаматтың өзіне сенімін арттыру, қамқоршылық ... ... ... ... жеке ... ... ... пен көрсетілетін құрметтің бірлігі.
Жаңашыл ұстаз Құмаш Нүрғалиев "Мұғалім мен оқушы арасында үзілмейтін алтын желі болуы тиіс. Ол баланың ... ... ... ... ... сүюі" - деген болатын.Тәрбиеленушіні құрметтеу және оған талаптар қою - ... ... және ... ... біліп, оның өсуіне қажетті жағдайлар жасау. Талап ... ... ... күші мен ... ... көрінеді. Мұғалім оқушы бойынан рухани қасиетті жобалап, оған сүйеніп, оқушының өз ... ... ... ... ... ... тізбектестігі, жүйелілігі, үздіксіздігі.Тәрбие тәжірибесі балаларға қойылатын талап пен педагогикалық ... ... ... ... ... ... тәрбиесінің нәтижелілігі - тәрбие мекемелеріндегі талаптың бірлігі, іс-әрекеттің сабақтастығы.
5. Оқушылардың жас және жеке ерекшелігін ... ... жеке ... - ... ... адамгершілік қалыптасуы, сыртқы әсерлерге жауабы, қабылдауы, т.б. Біреулері өзінің байсалдылығымен ескертулерді дұрыс ... ... ... әсер етуі ... сондықтан оқушылардың тәрбиелік дәрежесін дер кезінде анықтап отыру қажет. Тәрбие жұмысының барлығы білім мен сенімнің, сөз бен ... ... ... ... - ... қамқорлықтың ең жоғары мақсаты. Баланың ішкі мүмкіндіктерінің ашылуы адамдардық сүйіспеншілік сезімі мен қарым-қатынасына байланысты. Баланы тең адам ... оған ... ... ғана ол өз ... ашық айта алады, үлкендердің балаға деген құрметі олардың сенімін арттырады.
Бастауыш сынып оқушыларының өзіндік санасы жаңа ... келе ... олар ... ... ... болады. Жасөспірімдер жедел дамып келе жатқандықтан тәрбиесі бірқалыпты жағдайға ауысып, өзін-өзі тәрбиелеуге қажеттілігі артады.
6. Баланы ұжымда, ұжым ... ... - ... ... жетекші принциптердің бірі. Мұны екі түрлі көзқарас тұрғысынан қарау керек. Бірі - ... ... ... ... қаруы. Бала берік ұйымдасқан, ынтымақты, өлеуметті, рухани таза ұжымда болуы қажет.
Екіншісі - тәрбиеленушінің педагогтың ықпалымен, көзқарасымен шектеліп қалмауы. Педагог - ... ... ... ... ... ... оны ұжымның жан-жақты тәрбиелік әсерімен бекітуді ұсынған.
Бірлескен іс-әрекетте, орынды ұйымдастырылған ұжымдық жұмыстарда өзара тәуелді, жауапкершілікті қатынастар туындайды, баланың ... және ... өмір ... ... ... жүреді.
7. Тәрбие процесінде мұғалім, мектеп, отбасы және қоғамдық ұйымдардық күш-қуатын үйлесімді педагогикалық бірізділікке бағыттау.Тұлға өзін өмірде ... ... ... ... деп ... Бұл ... мектеп мұғалімдерінің, отбасының және қоғамның педагогикалық күш-жігерінің бірлігі мен қызмет етуін қажет етеді.Бала тәрбиесінде ... рөлі көп ... жаңа ... ... ... Ол ... мен мектептің және қоғамның арасындағы нарықтық еңбек ... ... ... тәрбиеге көмек ретінде елімізде демеушілер мен қайырымдылық жасаушылар, әлеуметтік құқық қорғау бөлімдері мен қамқорлық қорғау кеңестерінің ... да ... ... ... бір ... кешенді түрде жүргізілетіндіктен, педагогикалық ықпал да кешенді сипатқа ие ... ... ... сын ... қарамауы, жауапкершілік сезінбеуі ата-аналары мен мұғалімдерді босқа мазасыздандырып отырған жоқ.Мектеп пен отбасындағы ... ... ең ... міндеті - оларды қажетті өмір сүру процесіне дайындау.
8. Өзін-өзі тәрбиелеуді көбіне ұнамсыз ... ... ... ... ... Біреуі - бойындағы берекесіздіктен, екіншісі - дөрекіліктен, үшіншілері - тұйықтықтан, ұялшақтықтан ... ... қою, ... ... ... ... мен өз ісіне талдау жасап отыру - өзін-өзі тәрбиелеудің ... ... ... ... ... ... ... жақсы елестете алмайтындықтан, оларға жиі-жиі көмек көрсетуге тура ... Олар ... ... ... мен ... талдау жасауға қиналады. Тәрбиешілер оқушыларға өзін-өзі тәрбиелеудің маңыздылығын ... ... ... немесе пікіртапастар өткізеді.
* Тәрбие әдісі
Тәрбие әдісі дегеніміз - оқушылардың тұлғалық қасиеттерін қалыптастыруға бағытталған тәрбиешілер мен тәрбиеленушілердің өзара байланысты педагогикалық ... ... ... ... мақсатына, мазмұнына балалардың жас және дербес ерекшеліктеріне, ... ... ... ... ... тәрбие мақсатына жетуге, оқушыларды қоғамдағы тәртіп ережелерін үйретуге, адамдармен ... ... ... ... ... алуға көмектеседі.
Қоғамдағы әлеуметтік-экономикалык; өзгерістерге байланысты тәрбие мақсаты мен ... ... ... ... ... ... ... әдістер жүйесінің ондаған жіктелісі бар, олардың біреулерінің тәжірибелік, ал екіншілерінің теориялық маңызы басымырақ.
Сипатына қарай топтастырылған тәрбие әдістері: сендіру, жаттықтыру, ... және ... ... ұйымдастыру, оқушының тәртібіне ықпал ету әдістері.
Нәтижесіне қарай топтастырылған тәрбие әдістері:
:: адамгершілікті қалыптастыруға бағытталған түрткілер, қатынастар, түсініктер, ... ... ... ... және тәртіптілікті қалыптастыратын әдістер.
А.П.Пинкевич тәрбиені екі топқабөліп, бірінші тобына педагогикалық ұзақ мерзімді әсер ету әдісін, ал екінші тобына өтпелі ... яғни ... ... нәтиже беретін әдістерді енгізген. Жеке тұлғаны қалыптастыруда ұзақ мерзімді педагогикалық әдістер тиімді деп саналады. ... ұзақ ... ... ... әдістерінің жүйесі, тәрбиешінің жеке басының үлгісі.
Қазіргі кезде тәрбие әдістерін жіктеудің 11-ден астам түрлері бар. ... ... ... ... ... ... тәрбие әдістері жіктеуінде бірізділік байқалады. Бұл жіктеу мектептерде қолданылады.
Осыған орай тәрбие әдістері төрт топқа ажыратылады:
:: Адамгершілік сананы қалыптастыратын әдістер.
:: ... және ... ... ... ... ... ... іс-әрекетке ынталандыратын әдістер.
:: Мінез-құлық пен іс-әрекетке бақылау жасау, өзін-өзі бақылау, ұйымдастыру және өзіне-өзі баға беруді, ұйымдастыруды жүзеге ... ... ... тәсілдері
Тәрбие тәсілдері дегеніміз - әдістің бір бөлігі. Тәрбие тәсілдері:
1. Тәрбиенің мақсаттарын, міндеттерін, ... ... ... ұсыну.
2. Ақпараттық - ағартушылық.
3. Бағдарлау - іс-қызмет.
4. Қатынас.
5. Бағалау.
Тәрбиенің мақсаттары мен ... және ... ... ... ... ... қолданып мұғалім оқушыларды идеялық адамгершілік көзқарастармен қаруландырып, өз еңбегі мен ұжым еңбегін жоспарлауға, ұйымдастыруға, ... ... ... жету ... ... іс-қызметтің сапасы мен нәтижелерін олардың алдағы мақсаттарға сәйкестігін ... ... - ... ... ... ... даярлауға қызмет етіп, еңбек белсенділігін туғызып, іс-қызметке жауапкершілікпен қарауды, халық игілігін молайту жолында еңбек ету қажеттігі ... ... ... ... іс-қызметке қатысып, қоғамның материалдық саласында адамгершілік және еңбек бағдарларын дұрыс таңдап дамытады.
Қарым-қатынас ... ... ... - ... мен ... іс-қызмет кезіндегі қатынасына негізделіп, оқушылардың қоғамдық мінез-құлық нормаларын игеруіне ... ... ... ... ... ... ... сыныпта, мектепте құрастырып, оны төменгі және жоғары сынып оқушылары, мұғалімдер, ата-аналар, ересек ... ... ... ... ... ... оқушылары адамдардық кимыл-әрекеттерін, көзқарастарын, сенімдерін, тәртіп бағыттарын айқындауға, негіздеуге, өз іс-қызметін, оқу мен ... ... ... ... өздері бағалауға үйренеді. Оқушы іс-қызметтің адамгершілік жақтарын ... ... ... ... ... баға ... ... қамқорлық жасайды. Баға беру алынған білімді жеке тәжірибемен байланыстырып, оған жаңа қасиет береді.
6. Тәрбие құралдары
Тәрбие құралдары дегеніміз - ... ... ... ... мұғалім мен баланың санасына тәуелсіз материалдар.
Тәрбие құралдары:
:: Іс-әрекет түрлері (ойын, еңбек);
:: заттар (ойыншыңтар, ... ... ... ... және ... ... (өнер, қоғам, өмір);
:: бұқаралық ақпарат құралдары;
:: ... ... ... ... ... ... ... әдістері
* Адамгершілік ұғымының теориялық сипаты
Адамгершiлiк мәдениет адамзат қоғамының даму ... ... ... әрбiр дәуiрдiң өзiндiк қайшылықтарымен бiте қайнасып, жетiледi. ... да ... ... ... ... ... оны ... табиғатымен, биологиялық ерекшелiктерiмен ғана байланыстыруға болмайды.
Адамзат тарихында адамгершiлiкке байланысты пайда болған категорияларға мыналар жатады: жомарттық, батырлық, ... ... ... кiшiпейiлдiлiк, адалдық, шыншылдық, ұяттылық, ар мен намыс, тағы басқалары. Әрбiр қоғам өзiнiң даму процесiнде адамгершiлiк категорияларына, оның мазмұнына ... ... ... ... ... - адамдардың практикалық өмiрiнен тамыр алып, пайда болған әдет- ғұрыптар мен дәстүрлердi тудырып, ... ... ... Ал мораль болса, шындыққа қарама- қарсы, терiс қарым- қатынаста пайда болады және адамның ... ... ... ... қоя бiлумен туындайды. Адамгершiлiк қасиеттерi отбасында, қоршаған ортада, балалар бақшасында, мектепте, адамдардың iс-әрекетiнiң барысында бiр- бiрiмен араласуы нәтижесiнде, қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... "Ұяда не көрсең, ұшқанда соны iлерсiң" деген мақал бар. Тәлiм - ... ... ... адамгершiлiк мәдениетi мен қасиетi де қалыптаспайды.
Адамгершiлiктi, оның жоғарыда айтылған категорияларын қалыптастыру үшiн ... ... аз ... өте көп. ... дос- ... ата- ... ... мен ұстаздың арасында қарым- қатынас орнату, өзара ... ... ... достық, туыстық қарым- қатынастар.
Адамның адамгершiлiгi - оның жоғары қасиетi, былайша айтсақ, ... Оның ... ... бiрi - ... ар - ... ... әр ... жақсылық жасауға ұмтылу, соған дайын болу, "Өзiң үшiн еңбек қылсаң, - дейдi ... - өзi үшiн ... ... бiрi ... ... ... ... iс, дұшпаныңа әдiл бол". Ақылды, мейiрiмдi адам кез- келген уақытта өзгенiң жақсылығын бағалағыш болып келедi. Арлы ... ... ... ... осы сапаларды бойына сiңiрiп қана қоймай, өзiн қоршаған ортаға ... ... өз ... жас ұрпақты тәрбиелеушi ұстаздар аз емес. Адамгершiлiгi мол адам - ... ... да ... ... ... ... дегенiмiз - адамның жан дүниесiнiң ерекше қасиетi. Ержүрек адамды бүкiл халық мақтаныш етедi. Бауыржан Момышұлы, ... ... Әлия ... ... ... тағы басқа ер жүрек ұл-қыздарымыз халқымыздың мақтанышы. Олардың әрқайсысы ... ... ... ... даңқ ... ... ... өнеге етіп отыру.
* Адамгершiлiк мәдениетi мәселесiнiң педагогикалық - психологиялық әдебиеттерде зерттелуі
"Адамға ең бiрiншi ... бiлiм ... ... ... ... ... қас жауы, ол келешекте оның өмiрiне апат әкеледi"- деп Әл- Фараби айтқандай, педагогика ғылымы зерттейтiн ... ... бiрi- ... адам ... ... болжайды, алдын- ала адамның рухани өмiрiнiң көптеген негiздерiн сақтайды, тәрбие алыс пен ... ... және өзiн ... ... қатынас орнатады. Тәрбие ұлылар өсиетiн сақтата отырып, олардың адамгершiлiк құндылықтарын ұрпақтан- ұрпаққа жеткiзедi. Адам тiршiлiгiне тек қана материалдық жағдайлар ғана ... ... - ... ... мiндеттi шарты.
В.Соловьев: "Адамгершiлiк бiр адамның екiншi адамға сыйлай салатын заты емес, ол ... ... ... ғана ... ... iшкi ... деп ... құндылығына ерекше тоқталған. Тәрбие мәдениетi - өмiрдiң өзi сияқты күрделi де көп қырлы. Еңбекке тәрбиелеу, патриоттық тәрбие, эстетикалық тәрбие, ... ... ... тәрбие, дене тәрбиесi. Осы барлық тәрбиенiң өзегi- адамгершiлiк ... ... ол ... жалғыз әрекет етпейдi, ол осы аталған тәрбие түрлерiмен бiрлiкте, демек адамгершiлiкпен қоса барлық тәрбие түрлерiмен ... келе ... ... мен ... ... ... сапаларын индивидтiң өзi анықтап, адамгершiлiк ұстанымын да өзi қалыптастырады.
Адамгершiлiк - (орысша нравственность) ... ... ... заңдылығына сәйкес, адамдар арасындағы қарым-қатынастарды реттеуге негiз болып табылатын талапқа сай белгiлi бiр имандылық шарттарын бiлдiретiн ұғым.
Халыққа бiлiм беру ... зор ... ... ... ... жылдан-жылға оқу-тәрбие жұмысын дұрыс жолға қоюды талап етедi.Ата-бабаларымыз өздерiнiң сан ғасырлар бойғы ұлы тарихында жас ... ... ... бай ... ... ... ... әдет-ғұрып, дәстүр рәсiмдерiн қалыптастырған. Әдеттер физиологиялық тұрғыдан ми қабатындағы динамикалық стереотиптiң бiр көрiнiсi. Бұлар ми ... тек ... ... бар ... ғана ... ... ... тежелуге ұшыраған алаптарында да пайда болады. Сондықтан да адамның жеке басында жағымды қасиеттердi тәрбиелеуде әдеттiң ерекше маңызы зор. Ежелгi үндi ... ... ... ... ... - әдет ... әдет ексең - мiнез орасың, мiнез ексең - тағдыр орасың". Әдет адамның ... - ... ... ... ... Әдет ... мiнез қалыптасатынын А.С. Макаренко мiнез-құлықта дұрыс әдет қалыптастыру қажет екенiн атап көрсеткен [78].Әдеп ... ... күш ... ... бола ... Әдептердi белгiлi бiр мағынада бiрнеше топқа бөлуге болады. ... ... ... ... ... шын сөйлеу, достарына адал болу, үлкендер тiлiн алу, т.б.).
Мәдени мiнез- құлықтары ... ... ... ... құрметтеу, дұрыс сөйлеу, т.б).
Гигиеналық әдептер: (таза жүру, қол жуу т.б) еңбек, ақыл- ой әдеттерi. Атақты ... ... В. ... "Жақсы әдет жақсылыққа бастайтын перiште" десе, орыс педагогы К. Д. Ушинский: "Жақсы әдет өсiмге берген ... адам өмiр бойы ... ... ... жаман әдет- борыш, адам өмiр бойы сол борыштың өсiмiнен азап шегедi" ... ... ... бiрi ... екi күш ... Бiрi ... ... екiншiсi жамандық жаққа тартады.
Ал оқуға деген әдет адамның әдет-дағдыларының күрделi бiр түрi болып табылады. Ол ... ... мен ... ... ... ... құрамына енедi. Олар оқушылардың бiлiм алуына және оқушыларды практикалық қызметке ... зор ... ... Сол ... ... ... жинақы, тәртiптi бола түседi. Егер оқушы өз-өзiне сенбесе, оған оқуда болсын, жұмыста болсын, кездескен кедергiлердi жеңу қиын ... ... ... әдеттерiн қалыптастыру, оларды адамгершiлiкке тәрбиелеуге зор әсерiн тигiзедi. Бастауыш сынып ... ... ... ... iс- жүзiнде тексерiлген ең сенiмдi әдiстерiнiң бiрi- мұғалiмнiң оқушыларға жүргiзiлетiн түсiндiру жұмысы болып табылады.Түсiндiру ... тек ... ... ғана уағыздамай, пайдалы әдеттердi тәжiрибеде тiкелей көрсетумен ұштастыру керек. ... - ... ... ... ... отырудың нәтижесiнде калыптасады, сондықтан жаттығуды дұрыс ұйымдастыру қажет" [86].Бұл проблема жан-жақты қарастырылып, үнемi ... ... де, ... ... ... да бүгiнгi күнге дейiн нақты жауап таба алмай келедi. Бұның шындыққа сай ең негiзгi қиыншылығы, бiздiң, яғни ... ... ... айырмашылықтардың болуында.
Болашақта өмiр сапасы, мүмкiн адамзат цивилизациясының өзiнiң өмiр ... ... ... ... және ... ... байланысты болады.
Жаңарған бiлiм беру жүйесiнiң анықтаушы белгiлерiне мыналар жатады: басты мақсат-бiлiм негiздерiн, әлеуметтiк тәжiрибелер жиынтығын беру ... жеке ... ... әлеуметтiк бағдарлы қоғамдық қатынасқа тәрбиелеу. Мұның өзi бүкiл оқудың мазмұнын қайта ... ... ... ... ... неғұрлым бiлiм негiздерiн көбiрек жинаса, соғұрлым жеке адамдық қасиет мол ... ... ... ... алып ... ... ... қандай бiлiмнiң жеке адамдық қасиеттердi қалыптастыра алатынын болжау.
Адам - табиғаттағы кемелденiп жетiлген ақыл-ой иесi және ... ... Осы ... орай ... ғылымның бiрнеше саласы зерттейдi. Ал педагогика мен психология ғылымы болса, адам жандүниесiнiң сырын, ... даму ... жеке ... ... жетiлiп, қалыптасу жолдарын зерттейдi.
Совет психологы С.А.Рубенштейн бұл түсiнiк туралы былай ... . ... ... ... ... ... әр қилы әрекеттердi ұйымдастыру керек. Дәстүрдi қолданудағы жаттығудың мәнi ... пен ... ... рет қайталату арқылы жеке бастың адамгершiлiк мотивi мен мiнез- құлқындағы қажеттiлiктi қалыптастыруға әсер етедi. Тәрбие әдiсiн балалардың ... ... ... ... ... ... ... стимулдандыру тәсiлi деп түсіндіреді. Оны сұрыптай отырып топтарға жiктеуге болады. Американдық психолог Л.Кольберг адамгершiлiк тәрбиелеудiң басты мақсаты ... ... ... ... ... пiкiр айту ... деп түсiндiредi. Дәстүр туралы мәлiмет беруде түсiндiру, ақыл-кеңес, нұсқау, бағыт- бағдар беру тәсiлдерiн қолдану адамгершiлiктi тұлға қалыптастыруға негiз бола ... ... ... ... яғни ... ... ұғымдарды саралап, санасына сiңiре бастайды. Моральдiк-этикалық дәстүр мәдениетiнiң толысқан сферасы ретiнде дәстүрлi педагогикалық мәдениеттi ... ... ... ... ... ... негiзгi құралы, формасы, әдiс-тәсiлдерi, адамгершiлiктiң қайнар көзi, iлкi бастауы бола алады.
Кейбiр зерттеушiлер адамгершiлiк ... ... ... ... ... ал өзгерген жағдайда ұзақ уақыт қызмет ететiн мораль элементiнiң ... ... ... ... ... моральдық саласында қызмет ететiн және моральдық қатынасты бейнелейтiн дәстүрлер" дей келе, ұлттық адамгершiлiк деп ... ... түп ... ... ... сара ... әкеп ... Тәрбиенiң дәстүрмен тығыз байланысты тұңғыш қарастырушы К.Д.Ушинский болды. Ол өз еңбектерiнде тәрбиенiң халықтық сипатына, еңбектiң тәрбиелiк және ... ... және ... адамгер-шiлiк мәселелерiне көңiл бөле отырып "Тәрбие көзi- халықтық педа-гогика" деген тұжырымға келген. Осы идеяны қазақ жерiнде жалғас-тырушы ... Ы. ... ... адамгершiлiктiң түрлерiн атап көрсетедi, 7 жақсы қасиет:
Бiрiншi: Имандылық.
Екiншiсi: ... ... ... ... ... ... Адал ниетпен өсиет беру.
Алтыншысы: Жомарттық, қайырымдылық.
Жетiншiсi: Дұрыс заңдылық.
Жалпы осы ... ... ... ... педагогика классиктерi: Я.А.Каменский, Ж.Ж.Руссо, К.Д.Ушинский, Л.Н.Толстой, Н.И.Ильминский, еңбектерi ерекше орын алады. Қазақ зиялы қауымынан: ... ... ... ... ... М.Дулатов, Х.Досмұхамедовтер жалғастырған.
Ә.Фараби: "Доскерлiк - адамгершiлiктегi жақсы қасиет, бұл өзi адамның басқа адамдармен ... ... ... ... туады, осының арқасында ол өзiнiң жүрiс-тұрысынан, сол адамдармен әңгiмесiнен жақсы ләззат алады. Бұл жөнiнде артық кету - ... ... ал ... кемтар болу - тәккаппарлыққа итередi. Ал ендi осы ретте ол басқаны ренжiтетiн iс жасаса, онда бұл дүрдараздыққа ... ... ... ... методика мәселелерi жайлы мәселе көтергенi белгiлi. "Ғылым" атты еңбегiнде: "Адам баласының жаман құлқы жаратылысынан емес, өскен орта, алған үлгi, ... ... және ... ... жас уақытта болады. Көпшiлiктi адамгершiлiкке тәрбиелеу үшiн жас буынды тәрбиелеу қажет ... Адамшылықты таза жүргiзу үшiн - көп ой ... ... үшiн оқу ... және оқу әр ... мағлұмат берiп, ақиқатқа баланың көзiн жеткiзiп, көңiлiне жақсылықпен ... беру ... ... ... ... пен әдеп, саналы тәртiпке тәрбиелеу мәселелерiне байланысты бiрнеше еңбек жазды. Автор өз еңбегiнде дүниежүзiлiк педагогиканың классигi Ян Амос ... ... жоқ ... - ... ... тең" ... афоризмiн эпиграф етiп алады. Ол "Саналы тәртiп оқушылардың еңбекке, оқуға саналы түрде өзiнiң бар ықыласымен қатысуын, мектеп мүлкiне ... ... ... ... көзқарас, қарым-қатынасы, сыпайы, қадiрлi, қошеметтi болуын талап етедi " .
Табиғат - адам тәрбиешiсi. Адам болып ... адам ... қалу үшiн ... ... ролi зор. ... бөлшектерi: жан-жануарлар дүниесi, өсiмдiктер әлемi, өзен, сай, биiк таулар, сағым тербеген сары дала - бәрi ... ... - сана , ... - қуат, бойына - күш, өнерiне - шабыт, көңiлiне - ... ... ... ... түсiнiктi оқушылар дүниетану сабағында алады. Ал В.А.Сухомлинскийдiң пiкiрiнше адамгершiлiк тәрбие беру дегенiмiз - ... ... су ... немесе тазалыққа үйрету емес, ол баланың санасына табиғат дегенiмiз - бiртұтас жүйе, ол адам мен табиғаттың бiрлiгiнен құралатындығын ... ... ... ... ... ... халықтық педагогика аса көп мән берген А.Б.Измаилова табиғатпен қарым-қатынас үрдiсi, оны оқып үйрену және пайдалануды бала өмiрiнiң ... ... ... ... керек. Ертегiлер мен ойындардағы мейiрiмдi үй жануарлары, құстар туралы ойлар, мақал-мәтелдер мен нақыл сөздер баланың ... ... әсер ... ... ... байланысқа түседi. Табиғатты қорғау, қызықтау сезiмдерi қалыптасады деп көрсеткен.
Ал Б.Т.Лихачев жеке ... ... ... ... ... ... ... мектеп жасынан бастап бұл Я.А.Каменскийдiң өсиет етiп кеткен тәрбиенiң табиғатпен байланыстылығын адам тәрбиесiнiң ... ... деп ... ... мен ... тыс ... өзара байланыс жұмысы үздiксiз болатыны жайлы көптеген көрнектi ғалымдар С.Т.Шацкий, А.С.Макаренко, А.В.Луначарский, Н.А.Семашко, В.А.Сухомлинскийлер ... ... ... ... мен ... негiзгi мақсаты мектеп оқушыларының қоршаған ортаға, оның қызметiне деген жауапты көзқарасын қалыптастыратын берiк ... ... ... ... қажет. Табиғат, экологиялық тәрбие берудiң көрсеткiшi ретiнде оқушылардың табиғи ортаға деген көзқарасы, оның адамгершiлiк нормаларын айтуға ... ... ... ... ... ... қалыптастыру мынадай мiндеттердi белгiлейдi:
-Табиғи және әлеуметтiк ортаға деген жауапкершiлiкпен қарауды қалыптастыру - тәрбиенiң құрамдас бiр ... Өзiн ... ... зиян ... ... iзеттiлiкке үйретудi мектептiң бастауыш сыныбынан бастау.
-Табиғатты қорғау, ағаштар отырғызу, бұталар мен гүлдердi баптау, үй жануарларын өсiру. Үлкенге iзет, ... ... ету ... ... ... негiзi - адамгершiлiк, еңбек тәрбиесi"-дейдi М.Жұмабаев. Адагершiлiк тәрбиесiн сәби шақтан озық түрде баулу ... ... ... қай ... де назардан тыс қалып көрген емес. Бүгiн де оқушылардың адамгершiлiк мәдениетi жоғары болуы ... ... ... ... ... ... мектепте оқушыларда адамгершiлiк мәдениетiн қалыптастыруға дүниетану сабағының өзiндiк орны бар.Осы орайда бабамыз Әбу-Насыр ... ... ... ... ... ... ақыл-ойдың жан-жақты дамуына көңiл бөлуi қажет. Шын мағынасындағы бiлiмдiлiк - тамаша адамгершiлiк сипат"-деген ұлағатты пiкiрiн мойындай ... жас ... бiлiм ... қандыру да педагогтық парыз екенiн ұмытпағанымыз абзал.
Адамгершiлiк iлiмінiң және адамгершiлiк тәртiптiң сәйкес келуi - азаматтың, ... ... ... ... ... "Адамгершiлiктерiң жоғары болсын. Бұл сендердiң ең басты ... деп ... ... ... ... Ал ... ... достық - қарыз iс, дұшпаныңа әдiл бол" деп жырлаған болатын. өмiрде адам неғұрлым ақылды, мейiрiмдi болған сайын, соғұрлым ... ... да ... ... "Жас ... ме, ... байымай ма!" демекшi, бүгiнгi бастауыш сынып оқушысының ертеңгi азамат екендiгi де еш күмән тудырмайды. Сондықтан өз ... ... ... ... ... ... ... бiлу, адал болу, арлы болу әркiмнiң парызы. Адам жақсылыққа жамандық iстеу арқылы жете алмайды, қашан да қайырымдылық қажет. Өйткенi, адамның асыл ... - оның ... ... Адам - ... мүшесi десек, әрқайсымыз осы атқа лайық болуымыз ... Ал ... ... оқушылар дүниетану сабағында танысады. Сондықтан да ұлы Абайдың 19-қара сөзiнде "Адам баласы туа сала естi ... ... ... ... ... ... айтқандарын есте сақтап қана естiлер қатарында болады. Естiген нәрсенi есте сақтау, ғибрат алу ғана естi етедi"-деп ақыл-естiң, тәрбиенiң ... ... ... ... тұрғыдан дәлелдеп бередi. Адам мiнезiнiң түрлерiн адамгершiлiк, моральдық, имандылық тұрғыдан қарастырып, оларды жақсы және ... деп ... Ал ... ... үлгi еткен өнер-бiлiмдi, адамгершiлiк iзгi қасиеттердi өзiне ұран тұтып балаға қатарыңнан қалма, өтiрiк, өсек ... ... әуес ... ... жамандықтан қаш, өнерлi, өнегелi елдердiң жастарынан үйрен, оқу оқып, бiлiм ал, ... деп ... ... сол - ... пен ар ... сол - ... жан ... сол - таза еңбекпен күнiн көрiп,
Жаны үшiн адамшылық ар сатпайды.
Ақынның жастарға ұсынған ... жолы ... пен ... меңгеру. Осы екi жол кiсiнi қиындықтан құтқарады, адамгершiлiк тезге салады.
Бүгiнгi тәуелсiз мемлекетiмiздегi жаңа қоғам мүддесiне лайықты, жан-жақты жетiлген, ... ... сана мен ... ... ... ... ... отбасының, бiлiм беру ошақтары мен барша халықтың мiндетi.
Өзiмiздiң өркениеттi ел қатарына қосылу бағытындағы үлкен мәселелердiң бiрi ... ... ... ... ... ... гуманизмнiң синонимi ретiнде адамның игi мақсатына айналғанда пайда болатын қарым-қатынастар ... мен ... ... ... ... кең ... қолданылады.Адамдарды сүю, оған жақсылық жасау, жанашыр болу - адамгершiлiктiң белгiсi. Адамның ... ... ... ... рухани қазынада. (В. Сухамлинский).
Ал рухани-адамгершiлiк құндылық белгiлi бiр ... ... ... ұлттық көзқарасты, мiнез-құлықтағы адамдық тәртiп пен рухани дағдыны ... ... ... - ... қасиетiнiң өлшемi. Оның жақсылыққа талпынуы, өзге адмға жанашырлық бiлдiруi. Айналадағы адамдарға қайырымы, өмiр сүру ... ... ... ... танып сол арқылы дүниенi - әлемдi тануы.
М.Шоқайұлы былай деген: "Мәдениет - адам әлемi. Мәдени көрiнiстерде адамдық парасат, ақыл-ой, ... пен ... ... ... ... құрылған. Сонымен бiрге мәдениет адамды тұлға деңгейiне көтеретiн негiзгi ... ... өмiр бойы ... ... ... да, ... ... жетелеген тұлғаның сипатын "Сегiз қырлы бiр сырлы " деген бiр ауыз ... ... ... Адам санасы үш түрлi құрамнан тұрады, ол ақыл-ой, сезiм, ерік. Осыған орай оның санасында адам ... қай ... ... ... оның ... iзденiсi мен ұмтылысы да соны бейнелейдi."Қазақстан - 2030" Ел Президентiнiң Қазақстан халқына жолдауында Қазақстан азаматтарының денсаулығын, бiлiм мен ... ... ... ... ... ... мән берiлген. Демек, жас ұрпақтың денсаулығын нығайту, рухани-адамгершiлiгiн жетiлдiру мәселелерiне тың көзқарастардың қажеттiгi туындауда. Сондықтан да ... ... ... ... бiрi - жетiлген тұлға тәрбиелеу.
Яғни, оқушының - ақыл-ойын, сезiмiн, еркiн үйлесiмдiлiкте ... ... ... ... ... ... қағидаларды меңгерген адам болып өсуi. Жетiлген тұлға болу, ... ... ... ... өз махаббатын адамдарға арнау. Оның бойындағы әдептiлiк сипаттар төмендегiдей болуы тиiс:
- ... ... өз ... жоғары қойып, кеңпейiл болу, тәкаппарлыққа жол бермеу.
- ... ... ... ... бiлу, ... ... оларға адал болу, оларды сүю.
- Достарының, отбасының, Отанының сенiмiн ақтау.
- Өз iсiн iзгiлiк мақсатқа ... ... ... ... ету және ... iстiң ... жету үшiн ... iс-әрекетiн, күш-қайратын жұмсау.
- Барлық адамдардың пiкiрiн, құқын, жеке ... ... ... ... сабырлықпен қабылдау, бiрақ та жағымсыз iстерден бойын аулақ ұстау.
- ... ... ... ... ... ортақтаса бiлу, оларға көмек көрсету.
- Кешiрiмдi болу, ренiшке, өшпендiлiкке жол ... ол үшiн ... ... кек ... аулақ болу.
- Рақымды, мейiрiмдi болу, адамның көңiл-күйiн алдын-ала сезе бiлу.
- ... ... ... ... ... беруге әзiр тұру.
Сонымен қатар рухани жетiлген тұлғаның бойында адамгершiлiк ұстанымдар да ... ... ... ... ... яғни ... ... сақтап, өзiне-өзi сенiмдi болу.
- ... ... адал ... ... көздеу, жалғандық пен алдап-арбаудан аулақ болу.
- Ержүрек болу, қорқынышты жеңе бiлу.
- Өзiн-өзi ... ... бiлу, өз ... ... ... iс-қылықтарын үйлесiмдiлiкте ұстай бiлу.
* Адамгершілік тәрбие
Адамгершілік тәрбие дегеніміз - оқушылыардың бойында мінез-құлықтың белгілі бір сипаттарын қалыптастыру және ... ... де ... ... ... ... ... Отанға деген қатынасын анықатйтын мінез нормалары мен ережелерін дарыту жөніндегі ұстаздардың арнаулы мақсат көздеген қызметі.
Адамгершілік тәрбие әр ... әр ... ... ... ... ... ... адамгершілік тәрбие дұрыс болған жоқ деп айта алмаймыз. Адамгершілік кейбір бағыттар замана өзгеруіне байланысты өзгеріп ... ... ... құбылыс.
Адамгершілікті мемлекет қайраткерлері, ғалым ұстаздар, көсемдер, небір жақсылар уағыздаған. Олар өз ... сай ... ... сананы, сезімді, саналықты, инабаттылықты, салауаттылықты, адалдықты, шындылықты, тағы басқаны насихаттаған. Адамгершілікті тәрбие біртұтас оқу-тәрбие процесінің негізі болып табылады. Адамгершілік ... ... ... ... арқылы айқындалады. Мораль, этика, өнеге адамгершіліктің күретамыры болып табылады. Сондықтан да біз ... ... ... ... жөн деп ... ... маралис, қазақшасы-әдет-ғұрып) - әлеуметтік шындықтың этикалық саналарын (ізгіліктілік, мейірбандық, әділеттілік, мінез-құлық, әдет-ғұрып тағы басқа) бейнелейтін қоғамдық сананның бір ... ... ... - ... ... және ... ... міндеттері мен қарым-қатынастарын анықтайтын қауымдық өмірсүру ережелерінің, адамдардың мінез құлықтары нормаларының жиынтығы. Моральдің сипаты экономикалық және қоғамдық құрылыспен анықталады, ... оның ... ... бір ... ... ... халықтың мүдделері байқалады. Ал қоғамда әр түрлі көз қарас болағандықтан, мүдделер де қарама-қайшы болады, әр ... ... ... өмір ... ... ... кеңестік моральдың кейбір түрлері өзгерді. Мораль барлық қоғамда өмірдің саласында - еңбекте, тұрмысты, саясатта, ғылымда, отбасында, әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... Мораль этикамен байланысты.
Этика - бұл философиялық ғылым, қоғамдық сананың формасы, қоғамдық қатынастардың ... ... ... ... - ... туралы, оның шығуы мен дамуы туралы, адамның өмір сүруі салтының аса мәнді жақтарының бірі болып табылатын ... ... ... ... сан ... формалары мен нормалары туралы ілімдер жүйесі.
Этика нормативті этика (этикалық норма) және мораль теориясы кіреді. Этикалық норма-адамдардың ... ... ... ... ... немесе тыйым салу арқылы реттеп отыратын адамгершілік қағидалар формасы. .
Этикалық норма және мораль теориясы әрбір азаматты саналылыққа ... ... ... теориясы мен тәжрибесін дамытуда елеулі орын алады. Этикалық норма ен мораль теориясының ... ... ... ... ... ... ... мораль болып бөлінеді.
Кеңес дәуірінде ұжымдық мораль бірінші орында болатын. Қазір бірінші орында белсенді, қаракетшіл мораль. Ол жеке адамды ... және ... ... іс-әрекетімен белгіленеді. , деген қағида осыдан шыққан. Қаракетшіл моральдың екі жағы бар: өзім үшін, ұжым ... ... ... ... ... ... ... жағымсыз құбылыстармен (мансапқорлық, алдау, сөзінде тұрмау, кертартпалық, нысапсыздық, әділетсіздік т.б.) тікелей ... ... ... ... қоюы керек.
Гуманистік мораль шынайы адамгершілік қарым-қатынастарды, ынтымақтастықты, ізеттілікті, адалдықты, кішіпейілділікті, қарапайымдылықты, қайырымдылықты қуаттап уағыздайды. ... ... ... бұл түрі ... ... ұйым, қоғам, серіктестік, жеке қожалық т.б. кездеседі. Шынайы ұжымдық моральдің ұраны , немесе . Мұндай принцип өзімшілдікпен, менмендікпен, пайдакүнемдікпен ... ... ... мүдделерді ұштастырады. Әр қоғамда бүкіл адам баласына тән ұзақ уақыт ... ... ... нормалар бар. Бұл халықтың ұлттық әдеп-ғұрыптары, қалыптасқан дәстүрлер. Осылар ұрпақтан-ұрпаққа ауысып отырады, жастарға үлкен әсер етеді, ықпал жасайды.
Мораль адамның ... ... ... ... ... ... ... өмірде моральды бұзушылар жеткілікті. әсіресе мына заманда: нашақорлық, ... ... ... ... ... бару ... - қоғамдық сананың бір түрі. Ол адамдардың арақатынасынан туындайды: адамгершілікке жататын немесе адамгершілікке ... ... ... ... ... біз оны ... ... қылықтар дейміз.
Адамгершілік, өнегеліліктің өзі: өнегілілік сана, өнегілілік идеал деп ... [4]. ... ... ... ардан басталады. Сезімі, ар-ұяты бара адам адамгершілігін жоғалтпайды, қашан да ... ... ... Ондай адамның өнегелі идеалы (мұраты, мақсаты) болады. Сол идеалға жетуге тырысады, жақсы адамға еліктейді. Ол үшін сезім, ... ... ... ... ерік ... керек. Сол ерікті, жігерді дұрыс басқара (сезім арқылы) білуі керек. Өнегесіздікке, жігерсіздік, еріксіздік, ... ... ... ... ... адам ... ... сананы, мінез-құлықты қалыптастыру үшін сезім, ар, ұят, ерік, жігерден басқа өнегелі дағды керек. Өнегелілікке дағдылану ... ... ... сұрақ бойынша қорытынды.
Адамгершілік тәрбиенің күретамыры-мораль, этика, өнеге. Осы қасиеттерді ... жас ... ... ... құя беру ... ... ... этика, өнеге заман өзгерісіне ұшырап отырады. Сондықтан да ұстаздар, ... сол ... ... ... ... ... жөн.
* --------------------------------------------------------------------------------
Адамгершілік және азаматтық тәрбие
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
Адамгершілік тәрбие дегеніміз - оқушылардың бойында мінез-құлықтың белгілі бір сипаттарын қалыптастыру және олардың ... де ... ... ... адамдарға, мемлекетке, Отанға деген қатынасын анықтайтын мінез ... мен ... ... ... ... ... ... көздеген қызметі.
--------------------------------------------------------------------------------
Адамгершілік тәрбие әр уақытта, әр қоғамда болып келген. ... ... ... ... ... ... болған жоқ деп айта алмаймыз. Адамгершілік кейбір бағыттар замана ... ... ... ... ... тәрбие - қоғамдық құбылыс.
--------------------------------------------------------------------------------
Адамгершілікті мемлекет қайраткерлері, ғалым ұстаздар, көсемдер, небір жақсылар уағыздаған. Олар өз заманына сай ... ... ... ... саналылықты, инабаттылықты, адалдықты, шыншылдықты тағы басқалар насихаттаған. Адамгершілік тәрбие біртұтас оқу-тәрбие процесінің негізі болып табылады. Адамгершілік ... ... ... ... ... ... Адамгершілік, өнегеліліктің өзі: өнегелілік сана өнегелілік идеал деп бөлінеді.
--------------------------------------------------------------------------------
Адамгершілік тәрбиенің күретамыры-мораль, этика, өнеге. Осы ... ... жас ... ... ... құя беру ... ... мораль, этика, өнеге заман өзгерісіне ұшырап отырады. Сондықтан да ұстаздар, ата-аналар сол өзгерістерді балаға уақытында ... ... ... ... ... мазмұны мен міндеттері
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
Адамгершілік тәрбиенің негізіг отбасынан басталып, балабақша, бастауыш сыныпта өзінің жалғасын тауып, жоғары сыныптарда күрделене береді.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1999 жылғы Қазақстандағы халық санағы бойынша елдің деморафиялық жағдайы4 бет
«Бөлшек сандары бір санау жүйесінен екінші санау жүйесіне ауыстыру»4 бет
Іс-әрекет және мінез-құлық мотивациясы. сана мен зейін бірлестігі7 бет
Авторлық сана – мәтіннің базалық ұғымы56 бет
Адам санасы4 бет
Адамдар санасына жарнама әсерінің теориялық аспектісі37 бет
Адамзат ақырзаманға күн санап жақындап келеді8 бет
Адамның сана сезімінің қалыптасуы7 бет
Адамның сана сезімінің қалыптасуы туралы10 бет
Ақпаратты кодтау. Ақпараттың өлшем бірліетері. Санау жүйелері10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь