Мектеп жасына дейінгі баланың зейін ерекшеліктері

Мазмұны

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3 1МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАНЫҢ ЗЕЙІН ЕРЕКШЕЛІКТЕРІНІҢ ҒЫЛЫМИ.ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

1.1.Мектеп жасын: дейінгі баланың зейін ерекшеліктерінің алыс.жақын шетелдерде, Ресейде және Қазақстанда зерттеліну жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.2. Мектеп жасына дейінгі (6.7 жас) балалардың
психикалық даму ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
1.ші тарау бойынша ой тұжырымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27

2 МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАНЫҢ ЗЕЙІН ЕРЕКШЕЛІКТЕРІНІҢ ОҚУ.ӘРКЕТІНДЕ ДАМУЫ
2.1. Мектеп жасына дейінге баланың зейін ерекшеліктерің
тәжірибе жүзінде анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
2.2. Мектеп жасына дейінгі балалардың зейін қасиеттерін үйлесімді қалыптастыру максатында, түзету
жұмыстарын жүргізу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...42
2. ші тарау бойынша ой тұжырымы ... ... ... ... ... ... ... ... 45

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .48
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 51
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі Елімізде білім беру жүйесі әлемдік стандартқа сай қайта қарау, жаңарту мәселесінің көтеріліп отырғанына біраз уақыт болды. Осы тұрғыда Н.Ә Назарбаевтың "Қазақстан халқына жолдауында", "Қазақстанда 2015 жылға дейін білім алудың тұжырымдамасында" білім беру жүйесінің әр буынында білім сапасын арттыру, дамыта оқыту мәселелерінің негіздерінде жас ұрпақтың психиқалық дамауын, атап айтқанда танымдық-шығармашылығын жетілдіру өзекті мәселердің бірі болып отыр.
Бәкеселестікке лайық білімді, сауатты мамандар даярлаудың басты шарты-оқыту әрекетінде баланың психикалық жағынан дамуына, қажетті жағдай тудыру, сөйтіп, жеке тұлға деңгейіне көтерілуі десек, онда бұл жайтардың бастауы, мектеп жасына дейінгі кезеңнен басталатыны даусыз.
Осы орайда адамның танымдық әрекетінің қалыптасуына тікелей негіз болатын ол, адамның мүдесін бағыт-бағдарын білдіретін, зейіннің алатын орны ерекше.
Зейінді өз ырқына қарай бағыттау және шоғырландыру қабілеті тұлғаның белсенділігін көрсетеді. Қазіргі кезде психологияда, зейін механизімі жүйке жүйесінің әртүрлі деңгейінде тұрған сүзгі-ми қыртысының анатомиялық- функциялық жағынан оңашалынған нерв ткані-ретикуларлық формация болып табылады. Ол бір импульстерді таратып, тежеп, екіншілерін күшейтіп, оларды ми қыртысына жіберіп отырады. Сөйтіп айқын сана аймағына, ми қыртысына осылай іріктеледі.
Психологияда зейінді әр қырынан зерттегендер баршылық. Мәселен зейіннің физологиялық құбылмалығы көрнісін И.П.Павлов өзі ашқан қозудың оптималдық ошағы, құбылысы түсіндіреді- деп көрсетеді.
А.А. Ухтомский ми қызыметінің физиологиясын зертеу нәтижесінде доминанта жайлы ілім жасады. Доминанта немесе козудың үстемдік ететін ошағы жылжымалы оптималдық қозу ошағынан жоғары тұрақтылығымен өзгешелінетінін анықтады.
Б.Г.Ананьев, И.В.Страхов өз зертеулерінде, мектеп оқушыларының зейінін тәрбиелеу жолдарын қарастырса, К.Д.Ушинский адамның психикалық іс-әрекетінде зейіннің алатын орнын ерекше атап көрсетіп; "зейін адам санасы арқылы қорытылатын және одан өтетін, барлық ойды аңғартатын адам жанының жалғыз ғана есігі болып табылады", деген .
АҚШ оқымыстысы Г. Мәгул, Итальян ғалымы Моруций -импульстардың төменнен жоғары ми алаптарына жетіп,
ойлаймыз.

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.
І. Жарықбаев Қ. - Жалпы пелхология. Алматы.
2. Жарықбаев Қ., Табылдиев Ә. Әдеп және Жантану. Атамұра-Қазақстан. Алматы-1 994жыл. З.Жарықбаев Қ. Жантану негіздері. Алматы- 1978 жыл.
4.Тәжібаев Т Жалпы психология. Алматы.Қаз.Универ.
1993 жыл.
5.Тәжибаев Т. Психика және жүйке саласын зерттеу.Саратов
1925 жыл.
б.МеңжановаӘ. Мектепке дейінгі педагогика. Алматы-1986.
7.Мухина В.С. Мектеп жасына дейінгі балалардың
психологиясы. Алматы-1986 жыл.
8.Алдамұратова Ә. Қызықты психология Алматы Қаз.Унив.
1992 жыл.
9.Белгибаева X. Мектеп жасына дейінгі баланың дүние танымы. Алматы-1989.
10. Еликбаев Н.Ұлттық психология.Алматы,Қаз.Унив.-92.
11.Әбеуова И.Ә. Әлеуметтік психология (оқу құралы)
Алматы 2001. 57 бет.
12.Бондаренко А.К. Балабақшадағы дидактика ойындары,
Москва-1 991 жыл.
ІЗ. Выготский Л.С. Собрание сочинений., М-1982.В.6 т.
14.Ушинский К.Д. Человек как предмет воспитание.,М-59ж.
Собран.соч.В. 1 1 т.23б.
15.ДжакуповС.М. Психология познавательной деятельности.
Алматы,изд.КазГу. 1992жыл.
16.Шерьязданова Х.Т. Қарым-қатынас психологиясы. 1 996ж.
17.Исмайлова Д.А.,Абишева -К.А.Развитие личности ребенка в процессе предшкольной подготовки.А.,1998ж.6бет.
18. Мусина И.А. Психология в заданиях к психологической практике: Учеб.пособ.Дубна-1 998 жыл.
19. Мухина В.С. Возрастная психология.М., 1998ж.364-371 бет 20. Выготский Л.С. Избр.психол.исследов. М.,446-450 бет.
21. Мұқанов М.М. Психология пәні,оқыту психологиясы.
Қазақстан.мектебі. 1967жыл.
22. Ушинский К.Д. Балаларды тәрбиелеу және оқыту жөнін-
дегі таңдамалы пікірлері. 1 95 1 ж.22бет.
23. Алтынсарин Ы. Таңдамалы шығармалары.Алматы-1955ж.
22-24 бет.
24. Павлов И.П. Полное собр.сочинение., 1том.М-1 974 ж.
25. Мұханов М.М.Жас ж-е педагогикалық психология.Алматы, 1986 жыл. 70-79 бет.
26. Әубәкірова Ж.Қ, Ерментаева А.В. Қазақ балабақшаларын- дағы жаттығу жұмыстарының психологиялық сипаты.
Алматы. ТОО "ӘВЕРО". 1 998ж.94-96 бет.
27. Қасымова Г.М. Развивающие игры в диагностике и коррекции психического развития детей дошқольного воз-т, Алматы-2000жыл.
28. Бапаева М.Қ. "Өзін-өзі тану" пәнін оқыту тәжірбесінде тренингтің психологиялык- ледагогикалық әдіс ретіндегі ерекшеліктер. Республикалық ғылыми-тәжірбелік конференц. материалдары."Өзін-өзі тану" курсының жеке тұлғаның дамуындағы ролі. Алматы-2004жыл.54-58 бет.
29. Сангилбаев О.С. Оқу материалын тиімді жоспарлау арқылы оқушының зейінінің қасиеттерін дамыту. Авторефераты. Алматы-1999 жыл.
ЗО. Ермекбаева Л.К., Нығыметова Ғ. Психодиагностика.
ЗІ. Ермекбаева Л.К., Нығыметова Ғ.Қ. Баланың мектепке психологиялық дайындығын анықтау. Алматы-2003 жыл.
32. Люблинская А.А. Бастауыш мектеп оқушысының психологиясы жөнінде. Алматы-1998 жыл.
33. Жұмабекова Ф. Балаңыз мектепке дайын ба? Астана-2003. 34 Әдістемелік құрал жиынтығы. Алматы-1999 жыл.
35. Қазақстан мектебі. Психология ұгымдарын қалыптастыру.
Алматы-1997 жыл. 4-11 бет.
З6. Қазақстан мектебі. Оқу іс- әрекетіндегі зейіннің атқаратын міндеттерін талдау. Алматы-1999 жыл. 24-28 бет.
37. Балабақшаларға арналған оқу әдістемесі. Тараз-1998 жыл.4-6 бет.
38. Әдістемелік құрал жиынтығы. Алматы-1999 жыл.
39.Көмекбаева Л.К. Білім беру ұйымдарындағы психолгиялық қызыметті ұйымдастыру. Алматы-2002.11 8бет.
40.Қойбағаров А. Педогогикалық және жас ерекшелігі психологиясы.Алматы-1999ж.
41 .Богословский В.В. жалпы психология. Алматы- 1980жыл.
42. Ғылыми-әдістемелік журнал " Отбасы және Балабақша"
№ 4, 2004жыл, 6-10 бет.
43. Ғылыми-әдістемелік журнал "Отбасы және Балабақша"
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ.................................................................
......................3 1МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ ... ... ... ... жасын: дейінгі баланың зейін ерекшеліктерінің алыс-жақын
шетелдерде, Ресейде және ... ... ... ... ... (6-7 жас) ... даму ерекшеліктері...........................................11
1-ші ... ... ... ... ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАНЫҢ ЗЕЙІН ЕРЕКШЕЛІКТЕРІНІҢ ОҚУ-
ӘРКЕТІНДЕ ... ... ... ... баланың зейін ерекшеліктерің
тәжірибе ... ... ... ... ... ... қасиеттерін үйлесімді
қалыптастыру максатында, түзету
жұмыстарын
жүргізу...............................................................42
2- ші тарау бойынша ой тұжырымы................................45
ҚОРЫТЫНДЫ...............................................................
..........48
Пайдаланылған әдебиеттер............................................51
Қосымшалар..............................................................
.......54
Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі Елімізде білім беру жүйесі ... ... ... ... ... мәселесінің көтеріліп отырғанына біраз уақыт болды.
Осы тұрғыда Н.Ә Назарбаевтың "Қазақстан халқына ... ... ... дейін білім алудың тұжырымдамасында" білім беру ... ... ... ... арттыру, дамыта оқыту мәселелерінің негіздерінде жас
ұрпақтың психиқалық ... атап ... ... ... ... бірі ... ... лайық білімді, сауатты мамандар даярлаудың басты шарты-
оқыту әрекетінде баланың психикалық жағынан дамуына, қажетті ... ... жеке ... ... ... ... онда бұл жайтардың бастауы,
мектеп жасына дейінгі кезеңнен басталатыны даусыз.
Осы ... ... ... әрекетінің қалыптасуына тікелей негіз
болатын ол, адамның мүдесін бағыт-бағдарын білдіретін, зейіннің алатын орны
ерекше.
Зейінді өз ... ... ... және ... қабілеті тұлғаның
белсенділігін көрсетеді. Қазіргі кезде психологияда, зейін механизімі ... ... ... ... ... қыртысының анатомиялық-
функциялық жағынан оңашалынған нерв ... ... ... Ол бір ... ... ... екіншілерін күшейтіп, оларды
ми қыртысына жіберіп отырады. Сөйтіп айқын сана аймағына, ми қыртысына
осылай ... ... әр ... ... ... Мәселен зейіннің
физологиялық құбылмалығы көрнісін И.П.Павлов өзі ашқан қозудың оптималдық
ошағы, құбылысы түсіндіреді- деп көрсетеді.
А.А. Ухтомский ми ... ... ... ... ... ілім ... Доминанта немесе козудың үстемдік ететін ошағы
жылжымалы оптималдық қозу ... ... ... ... И.В.Страхов өз зертеулерінде, мектеп оқушыларының зейінін
тәрбиелеу жолдарын қарастырса, ... ... ... ... ... ... орнын ерекше атап көрсетіп; "зейін адам санасы
арқылы қорытылатын және одан өтетін, ... ойды ... адам ... ғана ... ... ... деген .
АҚШ оқымыстысы Г. Мәгул, Итальян ғалымы Моруций -импульстардың төменнен
жоғары ми алаптарына ... ... ... ... ... алатынын
дәлелдеп берді.
Щвейцар психологы Ж.Пиаже ... ... ... ... ... арналған жаттығу - есеп ... ... ... ... ... ... ... екінші жартысынан бастап ғалымдар психикалық құбылыстарды
эксперемент жүзінде, әр түрлі құрал-жабдық аспаптардың көмегімен ... ... ... бастады.
У. Джеймс зейіннің психологиялық өзгешелігін анықтай келе оны біздің
"...сансалы тәжірибемізді толықтырудағы ... деп ... ... ... ... ... болған әрекет ретінде ұсынып, оның
жинақтылығын ( синтезділігін) ерекше ... ... ... ... нәтижелігін қамтамасыз ететін сананың
дәрежесі», - деп түсіндірді. Титчнер еңбегіндегі мәселенің бірі - ... ... ... ... зейін мәселесін дамытудағы маңызды ғылыми
жетістіктері зейін проблемасына ... және ... ... ... ... ... дамуы мен ынталандыру құралдарына мән
беріп, балалардың зейініне ... ... ... психологиялық ойлардың даму тарихына көз
жіберсек, өздерінің шығармаларында баланы жасынан
зеректікке, зерделікке, зейінділікке тәрбиелеу жолдарына
бағыт-бағдар ұсынған ағартушы-демократтарды ерекше
атауға ... ... ... ... ... байқампаздыққа баулу,
зейінділікті қалыптастыру мәселелерінің көтерулеріне мән ... ... мен ... тағы сол ... ... бар.
Одан беріректе академик Т. Тәжібаев өз зертеулерінде оқыту ... ... ... ... ... зейіні көбінесе
қызығумен байналысты болғандықтан; оқу процесін қызықты, көрнекті ... ... ... ойды ... ... ... мектеп оқушыларының сабақ үстінде ... ... ... ... ... шұғылданып жүрген
Қазақстандық психолог О.Саңғилбаевты атауға болады. Зерттеушінің осы мәселе
негізінде қорғаған кандидаттық ... "Оқу ... ... ... ... ... ... дамыту" деп аталады.
Ал, мектеп жасына дейінгі балалардың зейін
ерекшеліктерін ... ... ... жүргізгендер жоқтың қасы.
Осы мәселелер дипломдық жұмысымыздың тақырыбын, ... ... ... ... даму ерекшеліктері" деп алуымызға негіз болды.
I. Зейіннің мақсаты:
Мектеп жасына дейінгі баланың ... ... даму ... Зерттеудің міндеттері.
Зейін туралы ... ... ... ... ... ... дейінгі баланың зейін ерекшеліктерін
қарастырып, оны ... және ... ... ... ... дейінгі баланың зейін қасеттерін жүйелі дамыту
мақсатында түзету ... ... ... ... ... ... ... балалардың зейіннің қасиетерінің дамуына
психологиялық тұрғыда қалыпты жағдай туғызса, жаттықтырып отырса, ... ... ... ... мен ... ... бағыталған,
психологиялық тапсырмаларды жүйелі қолданса, онда олардың оқу әрекетінің
мазмұнын ... ... ... ... ... ... ... дейінгі балалардың (5-6 жас) ... ... ... ... ... ... зейін ерекшеліктерінің оқыту әрекетінде
дамыту.
УІ.Зерттеудің ғылыми теориялық ... ... ... ... ... ... ... қызыметі туралы теориясы, А.А.Ухтомскийдің доминанта теориясы,
Х.Т.Шериазданова-ның қарым-қатынас мәселелері ... ... ... ... ... ... алынды.
УІІ.Зерттеудің теориялық және практикалық маңызы.
Зейін туралы ... ... ... ... ... бақшасындағы тәрбиешілер,
бастауыш мектеп мұғалімдері, жоғарғы оқу орынның студентері оқу үрдісінде
пайдалануына болады.
VIII. Зерттеудің ... ... ... екі ... ... ... тізімінен, қосымшадан (балабақ-шада өткізілген сабақ жоспары
және түзету жаттығулар мен ойындардан тұрады).
1 Мектеп жасына ... ... ... ғылыми теориялық негіздері.
1.1 Мектеп жасына дейінгі баланың, зейін ... ... ... және ... ... ... - ... феномен, ол туралы пікір-таластар ғасырлар бойы
жалғасып келеді. Ғалымдардың бірқатары зейін ... ... ... ... ... тек қана кез ... ... процестің немесе адам іс-
әрекетінің бір жағы ретінде көрінуі деп тұжырымдайды. ... ... ... ... ... бар, олар ... және ... басқаратын құрылымына сүйеніп басқа таным процестерінің міндетін
атқаруын қамтамасыз етеді ... ... ... ... процестерінің
динамикасын және психикалык күйдің ерекшеліктерін зерттеген.
Зейін дегеніміз - сананы белгілі бір ... ... ... ... анық бейнелеуін қамтамасыз ету. Перспективтік
процестерде зейін өзінше бір ... ... ... ... анық ... ... ... ес үшін зейін қажет ақпараттарды
қысқа мерзімді және оперативті сақтап, сол материалды ұзақ ... ... ... ... фактор болып саналады. Ойлау үшін зейін -
мәселені, дұрыс ... және ... ... ... ... Зейін адамдардың
өз ара қарым-қатынас жүйесінде бір-бірін ... ... ... ... ... ... ... түсінуін жағдайын ескертіп және
шешуге мүмкіндік жасайды.
Зейін анық және дәл қабылдауды, естің беріктілігін және ... ... ... мен ... ... ... ... фнукцияларының сипатылығын және ... ... ... ... өте ... Оның ... әр түрлі деңгейде тұрған сезгіштік қызыметі. Сезгіш дегеніміз ... ... ... ... ... ... формациялар деп
аталатын анатомиалық және функционалдық ерекшелік. ... ... ... ... екі түрі бар. Ол бір ... ... ... күшейтіп, ми қабығына талғап жеткізіп отырады. Осының
нәтижесінде сананың айқындығы ретеледі.
Ми ... ... ... ... тежеліп) тұруы нәтижесінде
әрқилы жүзеге асады.
Әртүрлі ... ... ... ми ... ... ... ... Бұл төмендеуші ретикулярлық формация деп аталады.
1958-1960 ж.ж. АҚШ ... ... ... ... ... төменнен жоғары ми алаптарына жетіп, олардың жұмысына ... ... ... ... ... ғылыми зерттеулер ежелгі грек ғалымы Аристотель
(б.з.д. 384-322) ... ... ... ... іліміндегі
(аподейктика) анық дәлелді білім және мүмкіндік ... ... ... ... шындық сезіммен емес, ақылмен қарастырылады.
Бірақ, білімнің жоғары аксиомалары ақылымызда тұра бермейді, ол ... ... ... ... ойды ... ... деген көзқарасы
зейінді түсінудің философиялық негізі болды.
Шығыс ойшылы Әбу Насыр әл ... /1/ ( ... ... ... ... ... пен ... байланысына сүйеніп,
психикалық әрекеттің қисынын: "сыртқы әсер етуші ... ... ... ... - деп ... да ... ... бағытын көрсетеді.
Француз философы Рене Деқарт (Қартезий) (1596-1650)
философияда қозғалыс реакциясының схемасын, алғашқы
рефлекторлық ... ... ... ... ... ... ... саналы адам басқаратынына сенді.
Деқарт әйгілі тезисінде: "Ойлаймын, сондықтан өмір ... - ... ... ... ... ... ... бағытпен қарады.
Ағылшын философы, математигі Локк Джон (1632-1704): "Барлық идеяның
қайнар бұлағы - тәжірибе", - деп ... ... ... рүх ... ... ... пайда болатынын (рефлексия идеясымен)
көрсетеді. Локк ілімі міндетіміз - барлығын білу емес, тек қана ... ... ... ... даму қажет екенің түсіндіреді. Жеке
адам қоғамда бар тәртіпке қанағаттанбаса, оны ... ... ... ... ... ... ... (1646-1716) философиялық
эволюциясын механиқалық материализмнен бастады. Ақиқаттың критерииі ретінде
білімнің ... бере ... және ... - ... ғана ... бірге сананың ақиқаттығын аристотельдік ... ... ... ... ... ... заңы кажет екнін
айтты. Философ, психолог Юм Дәвид (1711-76)- білімнің міндетін болмысты
білуде емес, ... ... ... ... ... ... ... білімнің негізгісі -математика объектілері, қалғандары тек қана
тәжірибеден туады", - деп ... ... ... - ... ... ара - қатынасы.
Тағы бір ағылшын ... ... және ... ... ... ... материалдық шындық жоғары жаратылыстанудың ... ... ... ... ... ... ... екінші жартысынан бастап оны жеке сана психикалык
құбылыстарды ... ... әр ... ... ... ... зейіннің теорияларын өңдей бастады.
В.Вундт/6/ зейін мәселесін ... оны жеке сана ... ... ... ... ... қасиеті ретінде кабылдау
кезіндегі анықтықты, сол кездегі эмоцияны ескермей көрсетеді.
У.Джеймс ... ... ... ... келе оны ... ... ... фактор деп есептеген. Әрекет ретінде
ұсынып, оның ... ... ... ... /2/ ... ... ... қамтамасыз ететін
сананың дәрежесі", - деп түсіндірді. ... ... ... ... ... ... өлшеуі.
Вундтың, Джеймстің, Титчнердің зерттеулерінде зейіннің
әлеуметтік еңбектік негізі және ... ... ... Т. Рибо ... ... /3/ ... негізгі ғылыми міндеті-зейіннің механизімін айқындау және
біртіндеп оның ... ... ... екенін жазды.
А.М. Трейсманның тәжірибелік зерттеулерінде ... ... ... ... ғана ... ... ... да тәуелділігін анықтады.
Психолгия тарихында зейіннің моторлық теориясына үлкен орын беріп,
құрастырған Н.Н Ланге.
В.Д.Глезердің зерттеуінде адам көз ... ... ... танып, содан соң екіншісін танитынын анықтады.
Д.Е. Бробент зейінді ... ... ... өзінің
зерттеулерінде зейіннің моделін физикалық параметрдің ... ... ... ... ... ... ... физиологиялық теориясы А.Б. ... ... ... ... П.П. ... ... ... физиологиясының кебір жақтарын Ю.Б.Гиппенрейтердің,
В.П.Зинченконың, Б.Ф. ... А.Л. ... ... де
жаңғыртылған.
С.Л.Рубнштейн /3/ перифериялық зейін толқуы ... ... ... ... ... ... ... /4/ зейін туралы ... ... ... ... ... көлемі және бөлінуі ... ... ... ... ... ... ... И.Ф.Добринин
үйреншікті зейін туралы түсінікті негіздеп анықтады.
Л.С. Выготский /5/ зейін мәселесін ... ... ... ... проблемасына әлеуметтік және генетикалық тәсілдерді
қолданды.
А.Г.Ананьаетің /4/ зерттеулері ... ... ... ... зейінін тәрбиелеу жолдарын қарастырған.
Зейінді тәжірибе жүзінде қалыптастыру ... ... ... /5/ ... ... болжамдарын ұсынды: "Кез - келген зейін
бақылаудың ... және ... ... ... П.Г.Гальперин зейіннің
бақылаушы-түзетуші (коррекция) ... ... ... процестермен
біріктіре зерттеді.
Зейіннің физологиялык табиғатын түсінуінде И.П.Павлов /6/ ... ... ... және ... ... заңдылықтары
маңызды; өрлеуші және төмендеуші іс-әрекет болып саналады. Солардың
әсерінен ми ... ... ... ... әр ... қозу ... болады. Қозудың оптималдық ошағының қарқынды болуы, мидағы өзара
индукция ... ... ... ... ... құбылмалы.
Мысылы: адам бір нәрсеге зейін салғанда, кимыл-қозғалысы тежеліп, сезім
мүшелерінің әсәрі сол нәрсеге қарай ауады.
К.Д.Ушинский/8/ өзінің ... как ... ... ... ... ... ... толық талдау жасап, жасаған ... ... ... ол адамның психикалық іс-
әректінде зейіннің ... ... ... атап көрсетіп, "зейін адам ... ... және одан ... ... ойды ... адам жанның
жалғыз ғана есігі болып табылады", - деп ... ... ... да осы ... ... өз
пікірлерін жазған. Психолог ғалым, Т.Тажібаев /9/ - «егер зейін болмаса,
заттарды, құбылыстарды жақсылап, ... ... ... ... ... ... еді», деп жазды.
Қазіргі кезеңде бастауыш мектеп оқушыларының сабақ ... ... ... ... ... ... шұғылданып жүрген
психолог О.Саңғылбаевты атауға болады. Зерттеушінің осы зейін ... ... ... ... «Оқу ... ... арқылы оқушының зейінінің қасиеттерін дамыту», деп ... ... ... ... жүргізген.
1.2. Мектеп жасына дейінгі (6-7 жас) балалардың
психологиялық даму ерекшеліктері
Балалар ... ... ... ... ... ... ... да бар. Олардың әрқайсысы өзінше, ... ... ... ... балдырғанның басқа адамдармен қарым-катынас жасай
алатын, енбектенетін, жаңалық ашатын, өнер туындыларынан ... ала ... ... ... ... ... бөледі.
Жас балдырған үлкен адамға ұқсаңқырамайды, қарапайым күнделікті
бақылауларынан баланың сезімі ... ... ... емес ... дамуы үлкендерді үнемі таңдандырады, әрі қуанышқа бөлейді. Ол
бүгін кешегісіне, ал ... ... ... ... кейде баланың
"ақылына" таң қалады. Шынында бұл жердегі құпия ... ... ... ... бала неше ... ... бүгін үйреніп үлгермегендігінде
жатыр.
Баланың үнемі ілгері ұмытылуы, оның мінез-құлқында, іс-әрекеттінде
жаңалықтың ... ... ... ... ... ойналып
атқарылатын қимылға ауысып, сөйлеуді игерудің, алғашқы ... ... міне ... бәрі ... ... ... ... писихикалық дамуы көптеген жағдайларға байланысты. Міне
біздің алдымызда бес жасар бала түр ... ол ... етіп ... ғана айта біледі, қолына берген қуырдақты аузына ... ... ... ал ... ... ... әлдене шатпақтар
сызады. Мұның себебі неде? Мүмкін бала миынаң ... Әлде ... ... әлде ... ... ме? Осы ... ... да рас болуы ғажап емес, жаңа қай-қайсының да ... ... ... ... ... Осы шарттарды анықтау-бала
психологиясының маңызды міндеті. Бала психологиясы ... ... ... ... жағдайларды тауып, санап шығаруға ұмытылып қана ... ... ... ... неде екенін, осы жағдайлардың әрекетімен бала
дамуының бір кезеңінен екіншісіне қалай өтетінін анықтайды.
Дамуы күрт бұзылған балалар әрине ... ал ... ... ... Оның ... түсіну мүмкін емес. Сондықтан да
ғылымның басты міндеттерінің бірі, жекеленген оқиғаларға байланысты пайда
болатын, даму ... ... ... ... кез ... бала адам
болып қалыптасатын және онсыз қалыпты даму мүмкін ... ... ... бөліп көрсету болып табылады.
Мұндай шарттарға бала организмінің табиғи қасиеттері, мидың ... ... және ... өзін ... үйрететін адамзат коғамында, бөтен
кісілер арасында ... ... ... ... мен атқаратын қызметін өзінің ата-бабасының
мұраландыру. Туғанан-ақ оның адамға тән күрделі психикалық іс-әрекет органы
болуға қабілетті, миы, ... нерв ... ... адам болу үшін ... ... да, ... өмір ... де қажетті, дегенімен бұлардың әрқайсысының маңызы түрліше. Демек,
маймыл мен ... ... ... ... үлгі ... ... заңдары адамға байланысты өз күшін жойды. Табиғи
сұрыптау - неғұрлым ... ... ... ... қосу іске ... ... ... ортаны өз кажетіне бейімдеуді, оны ... ... ... ... ... қүруды
үйренеді.
Адам миы біздің ... ... ... мың жыл ... ... ... - бері өзгерген жоқ. Егер адам өзінің психикалық
қасиеттерін табигаттан ... ... біз ... де= ... ... ... тығылысып отырған болар едік.
Хайуанаттар дүниесінде мінез қүлық дамуының қол жеткен дәрежесі ... ... ... организімнің құрлысы сияқты, биологиялық тұқым
қуалау жолымен көшіп отырса, адамға тән іс-әрекет түрлері, ... ... ... ... пен ... ... басқа жолмен - әлеумметтік
тұқым қуалау жолымен ... ... ... ... ... ... балалар бірте -бірте
оны жасауға, сіңірілген ... ... тән ... іскерлікті,
психикалық қасиеттерді бойына жинайды. ... мұра ... ... бала ... ... ... ашып бере алмайды. Оны
ересектер тарапынан жасалайтын тәрбие және оқыту процесіндегі ... мен ... ... ... ... ... ... организмі атап айтқандай оның нерв жүйесі ... ... ... ... ... жеті жылы бойына, ми массасы ... ... есе ... оның құрылысы өзгереді, қызметі жетіледі. ... үшін ... ... ... зор, ... ... байланысты түрлі іс-
әрекетті игеру мүмкіндігі артады, баланың еңбекке қабілеттігі көтеріледі,
неғұрлым ... де ... ... оқыту мен тәрбиеленуді жүзеге
асыруға жағдай жасалады. Сонымен баланың психикалық дамуындағы әр ... осы ... ... рөлі ... ... ... ... құрылысы, оның қызыметі,
оның жетілуі - психикалық даму үшін қажетті, онысыз даму
мүмкін емес, бірақ олар баланың бойында қандай
психикаллық қасиеттердің ... ... Ол ... ... мен ... байланысты. Солардың
ықпалымен бала қоғамдық тәжірибені бойына ... ... бәрі ... ... ... ... бағыттап, жөнге келтіре бастайтын
ақылмен ойлауға өту болып отыр.
Мектеп жасына дейінгі бала ... оның ... ... ... ... ... ... жүйесімен белгіленеді. Мысалы мынандай
зерттеуге көз жіберейік: "бес жасар бала текшемен ойнап отыр ... ... ... ... ... ... ... ал әжесі оның әлдебір
шаруға көмектесіп жіберуін сұрайды. Әрине, оның көшеге шығ+қысы ... ... ... ... ... да ... кетеді" Бұлай болмауыда
мүмкін, себебі түрлі тәрбие алады ғой. Алайда ең маңызды ... ... ... ... ... ... саналы түрде іс-әрекет жасауға
қабілетті ... ... ... жеке - дара ... ерекшеліктер болады.
Бұл айырмашылықтар ең алдымен психикалық дамудың ... ... ... да бір ... ... ... балаларда дамудың
жасқа байланысты дағдарыстарының ... ... ... бір ... ... белгілі орташа мезгілі болады.
Жекеленген балаларда бұл мерзім ... ... не ... ... ... ... жекеленген түрлерін игеру
қарқынында, психикалық процестер мен сапалардың
дамуында бұдан да зор ... ... ... бала төрт ... ... ... болмайтын әлдебір
"шатпақ" сурет салса, ал екіншісі үйдің жанында тұрған
адам суретін бейнелейді. Біреуі зейіннің тұрақсыздығын,
алаңғасарлығын көрсетсе, ал ... ... ... ... бойы ... ісімен шұғылданады.
Балалар даму қарсанындағы айырмашылықтармен қатар,
жасы өскен сайын жеке-дара психологиялық салалардағы:
қызығуларындағы мінез құлык белгілерінде, қабілеттерінде ... ... ... түседі. Алуан түрлі шексіз сұрақтар беретін, білуге
құмар, енжар балалар бар; ... ... ... ... ... ... ... мінез қалыптасқан. Мектеп жасына дейін
кейбір балалардың музыкаға (естуі, ырғақты сезінуі), ал ... ... ... байқалады. Математикаға жақын балалар бес-алты жасын-
ақ едәуір қиын ... ... ... ... ... ... ... қалай түсіндіруге болады, деген сұрақтың тәрбие мәселесін
әркімен жеке дара жүргізудің, зор маңызы бар, бұл ... ... беру ... ... ... психикалық дамудың табиғи жағдайларына және тұрмыс
пен тәрбиенің қоғамдық жағдайына қайта оралыу керек. ... енді ... ... ... олардың жекеленген балалардың дамуындағы
ұқсастықтар мен айыр-машылықтарға тигізетін ... ... ... ... ... ... "адамзат қоғамының
кішкене мүшесі. Олардың ... ... ... мен өз ара ... ... - ... күтеді. Ол өз іс-әрекетінің құрбы-қүрдастарының іс-
әрекеттерімен үйлестіруге, өзінің және басқаларының ... ... ... ... ... баға беруге үйренеді. Оған адамның
көңіл - күй толғаныстары түсінікті. Бала тек енді ... ... өз ... ... сурет салу, құрастыру кездерінде дербес жүзеге
асыруға қабілетті, оның қабылдауды, есі ойлауы ырғақтылығы, ... ... ... ... ... ғана ... сонымен бірге әлдебір
мақсатқа жету үшін, үйрену қажет нәрселерді де тыңдау, көру, есте ... ... ... ... Бұл ... бәрі ... ... себептері бар заңды сипатағы нәрсе. Егер кейбір балаларда бұл
процесс ... ... онда ... ... бар ... дамудың озық
жүруі, кеже қалуы немесе ... ... ... ... да ... белгілі
бір себептері бар екенін айтуға болмайды.
Даму заңдылықтарын анықтау, оған әсер ... ... ... ... психологиясының маңызды міндеті.
Балалардың психологиясы тек балдырғанның дамуын, психикалық дамыдың
әрбір сатысын сипатайтын негізгі компоненттері ... ... ... ... ... ... дарынды
музыкантар шыққан. 1750 жылы үйіші салтанатына осы семьяның 128 ... ... оның ... 57-сі ... болып шыққан.
Сонымен бірге көрнекі адамдардың көзге түсерлік ... ... ... болмаған жағдайларда да аз емес. Түгелдей
суретшілер, ... ... ... ... ... ... деп
түсінуге әбден болатын сияқты, өйткені кейбір семьяларда тәрбиеге, белгілі
қызығушылық пен ... ... ... жағдайлар жасалады.
Психикалық дамуда тұқым ... ... жеке ... ... әсерін анықтау үшін егіз туған балалар да
зерттеледі. ... бір ... және әр ... ... Бірдей
жұмыртқалас егіздер барлық тұқым қуалау қасиеттері бірдей, өйткені олар бір
ұрықтық клеткадан тарайды, ал әр жұмыртқаластардың тұқым ... әр ... ... ... көмегімен жүргізіледі.
Балалардың психикалық дамуының түрліше болуына,
қабілеттерінің ... ... ... гөрі ... жағдайындағы, тәрбие мен
оқытудағы айырмашылықтар көбірек әсер етеді.
Психикалық даму ... ... ... ... ... ... да өзінің шығуымен алдымен
өмірдің және бала ... әлде бір ... ... ... ... бір ... бір ... тәрбиеленген балалардың
тұрмысын бақылау кезінде, екі ... ... мен ... ... ... және бола ... ... бермейді. Баланың психикасына терең
әсер ететін, назарын аударатын, ... ... ... ... жағдайлардың көптілігімен байланысты, екінші бала үшін еленбей
жайғана өте шығады. Тіптен нәрестенің ... ... ... әсеріне талғап қараушылығы байкалады және осыған байланысты белгілі
іс-әрекеттің түрлі ... үшін ... ... ... Баланың жасы
үлкейген сайын оның талғап қараушылығы арта түседі. Оның үстіне ... әр ... ... ... ... көз ... бірдей бола
бермейді, бір сөзбен айтқанда, жалпы ... ... ... бала ... ... ... ... Осы ортаның ерекшелігі оның психикалық
дамуының жеке дара ерекшелікткрін анықтайды. Баланың психикалық ... ... ... ... бар ... бізге белгілі. Психикалық даму
саласында балалар арасындағы айырмашылықтар әр түрлі болады. Олардың бәрі
де ... пен ... ... пайда болып, дамиды. Туа пайда болатын
бірде-бір жеке-дара псхологиялық ерекшелік жоқ. Бір-ақ балада әлде - ... ... ... жолы және ... ... осы ... табиғи ерекшелікке тәуелді болуы мүмкін. КейбІр сапалар ... ... бұл ... ... мол, басқалар үшін одан
азырақ, ал үшіншілер үшін мүлдем ... ... жеке дара ... ... ... - әр баланың жеткілікті дәрежеде псикалық ... ... ... ... ете ... ... қызыметті, осыған
ыңғайластыру ғана емес, сонымен бірге баланың дамуына ... ... ... жақсы қасиеттерді қолдау және қолайсыз мінез-қүлықты
түзету. Балабақша мен ... ... міне осы ... ... ... ... ... Олар үш түрге бөлінеді:
ырықты, ырықсыз, үйреншікті. Зейіннің бұл ... ... ... ... ... олар ... бір түрден екінші түрге ауысып отрады.
Ырықсыз зейін ... ... ... бағыталып, соған
шоғырлануын айта ма?, психологиялық әдебиеттерде бұл зейін түрінің бірнеше
синонимі бар. ... ... ол ... енді бір ... ... деп те ... бұл екі атауы жағынан ырықсыз ... ... ... кез келген обьектілері кейде ырықсыз-ақ баланың назарын
өзіне тартады. Мысалы: көшеде кетіп бара ... ... көзі ... ... ... ... ... суруттерге түседі, оған мойын бұрып ... бұл түрі ... осы жас ... жиі ... ... ... адамның күрделі іс-әрекеттері (оқу, еңбек) т.б. белгілі жүйеге келе
коймайды да , ... ... оның ... өте нәзік, түрлі сыртқы
әсерге берілгіш келеді. Әрине, бұдан бала Есейген соң, оның ... ... ... ... ... ... қажет. Адамның өмірінің барлық
кезеңдерінде ырықсыз зейін тиісінше орын алады. Қызығу - ырықсыз ... ... ... іске ... тез ... ... ... кітап
оқуға ырықсыз зейін жеткілікті. Ал ... ... оқу - ... ... етеді. Ырықты зейін де қызығуды, оны орындауды керек етеді. ... өз ... ... ... ... оны ... үшін күш ... іс өнбейді, күткен нәтижеге қол жеткізе алмайды. Ырықсыз зейін
физологиялық ... ... ... жемісі болып табылады. Зейіннің
бұл түрі жануарлар мен ... ... ... байланысында үлкен рөл
атқарады. Ырықсыз зейіннің көрінуіне төмендегі жағдайлар себеп болады:
Күшті тітіркендіргіштер (көзді ашытырмайтын жарық, ... ... ... ... ... иіс, т.с.с.) заттар мен құбылыстардың жаңалығы
мен қозғалысы, ... ... ... өзгеруі, дыбыстық, жарықтың
артуы не кемуі т.б).
Адамның ... ... ... ... ... ... кажетсіздену, көңіл күйінің
хош болуы) ырықсыз зейіннің тууына жақсы әсер етеді.
Зейіннің осындай ... ... ... күнделікті
сабақта түрлі көрнекі құралдарды пайдалану жемісті нәтиже бермек.
Ырықты ... ... ... обьектіге шоғырлануындағы
адамнын шешуші ... ... ... мазмұны адамның
іс-әрекетіңдегі ... ... ... ерік ... ... ... зейін
мынандай ерекшеліктермен сипаталады:
1. Қандай болмасын бір ... ... сай ... алу үшін іс-әрекетке, тікелей кірісу қажет.
Үйреншікті жұмыс жағдайын жасап ... ... ... ... жөн.
Орындалатын істің мәнісін, маңызын түсіну үшін білімге
шын ықыласпен берілген дұрыс.
Түрлі қолайсыз ... ... ... ... ... алаң ... ... (айқай-шу, тарсыл-күрсілдерде де)
әсеріне берілмей жұмыс істей беру. Бұл зейінді
шынықтырудың, оны мықты және шыдамды етіп
тәрбиелеудің ең жақсы жол болып ... ... ... ... ескертіп отыру керек.
Бір сөзбен айқанда, ырықты зейін іс-әрекетті ... ... ... бұл екі түрі ... ... ілесіп отырады. Ырықты зейін
ырықсызға, ырықсыз зейін ырықтыға қарай жиі алмасады. Шындығында, адамның
үнемі ырықты ... ... ... ... де ... ... бала алғашқыда
жай қызықан нәрсесіне тікелей ... ... ал ... ... ... қарай тікелей қызық емес басқа материалдарға да зейін қояды.
Алғашқы уақытта қызықсыз болып көрінген сабақ ... ... ... ... Бұл ... кезде оның ырықсыз зейіні сыртқа теуіп, ырықты зейіннің
пайда бола бастағаны.
Үйреншікті зейін- адамға табиғи сіңісіп кеткен, ... күш ... ... ... бала ... төселсе оның тұрақты әдетіне айналса,
оның зейіні де ... ... ... да ... болсада үйреніп,
жаттығып алған соң, адамның іс-әрекеті дағдысына ... ... де ... ... ... өйткені үйреншікті зейін ырықты зейінен
дамып қалыптасады.
Егер адам жұмысқа өздігінен беріліп істесе, ырықсыз зейін ... ұзақ ... ... ... ... беру де оңай ... ... жағдайда
ырықты зейінге орын береді. Ылғи ырықты зейінмен жұмыс істеу де адамды
қажытып ... ... адам ... зейіннің осы екі түрін
қатынастыра отырып, үйреншікті зейінмен істеуді ... ... ... мына ... ... ... ... бар(кесте 1):
| | | |
|1 ... |4 бала |0-2 ... ұпай |
|2 ... |3 бала |3-4 ... |
|3 ... |3 бала |5 - тен көп, ... ұпай ... көлемін анықтаудың нәтижесінде балаларда төмендегідей
көрсеткіштер байқалды.
І.Әдістеме. " ... ... ... ұпай ... (3 ... ұпай ... (4 бала).
4-5 ұпай төмен. (3 бала).
0-3 ұпай өте төмен.
2.Әдістеме. "Топтастыр". "
10 ұпай өте ... ... ... ... (4 ... 3-4мин. 5-7-ге дейін орташа ұпай.
(4 бала) 4мин. 4-6-ге дейін төмен ұпай. (2 ... 5мин. 0-2-ге ... ... ... ... ... (3 бала). 6-7-ұпай орташа. (4 ... ... ... ... өте ... ... саны |Зейіннің көлемі |
|1 ... |4 бала |8-9 ... ұпай |
|2 ... |4 бала |6-7 ... ұпай |
|3 ... |2 бала |4-5 ... ұпай ... тұрақтылығын анықтау нәтижесінде балаларда төмендегідей
көрсеткіштер байқалды.
І.Әдістеме. "Дыбыстарды ажырат".
0-2-ге дейін ұпай жоғарғы. (3 ... ге ... ұпай ... (4 ... -тен көп қате ... (3 ... Графикалық диктант".
0-2 ге дейін ұпай жоғарғы (3 бала). 3-4 ге дейін орташа ұпай. (4 5ала).
5 -тен көп қате ... ... 3 ... ... ... ... таңда".
0-2 ге дейін жоғарғы ұпай. (4 бала).
3-4 ге дейін ... ... (3 ... көп қате ... ... ұпай. (3 бала).
3-кесте.
|Әдістеме |Балалар саны ... ... |
|1 ... |4 бала |0-2 ... ұпай |
|2 ... |3 бала |3-4 ... ұпай |
|3 ... |3 бала ... көп. ... ұпай ... |Балалардың аты-жөні |Зейіннің ... ... |
| | ... ... ... |
|1 ... Алуа ... |8.5- ұпай. |1.5- ұпай. |
|2 ... ... ... |8.0- ұпай. |2.0-ұпай. |
|3 |Шалқар ұлы Біржан ... ... ... |
|4 ... ... ... |6.0-ұпай. |5.0-ұпай. |
|5 ... ... ... ... ... |
|6 ... Али ... ... ... |
|7 |Ранова Ақбота ... ... ... |
|8 |Сембай Ален ... ... ... |
|9 ... ... ... |5.0-ұпай. ... ... ... Саят ... |9.0-ұпай. |2.0-ұпай. |
1-сызба
| | | |
| |1 |2 |
| | | |
| | |
| | | ... | | |
| | | |
| | |
| | | | | ... | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... | | | | |
| | | | |
| | | |
| | | | ... | | | | |
| | | | | |
| | | | |
| | |___ | | ... | | | | |
| | | | | |
| | | |
| | | | | ... | | | | |
| | | | |
| | |
| | | | | ... | | | | |
| | | | | |
| | | |
| | | ... | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | ... | | | | |
| | | | | |
| | |
| | | | | |
| | | | | ... ... ... ... ... ... қалыптастыру,
мақсатында түзету жұмыстарын жүргізу.
Мектеп жасына дейінгі балалардың зейін қасиеттеріне ... ... ... балалардың зейін қасиеттерінің түрлері,
бәрінде бірдей дамымағанына көз жеткіздік. Енді осы ... ... ... ... отырып, олармен түрлі ойын-жаттығулар мен
қосымша сабақ түрлерін алып, қайта зерттеулер ... ... ... ... баланың қабылдауы педагог-
тәрбиешіні зер ... ... ... ... тыңғылықты орындауын
қадағалап, өз ойын жинақтай білуге, көрген, естігенін тереңірек ... ... ... ... мақсатты түрде дамыту.
Зерттеу үстінде баланың іс-әрекетке деген қызығушылығын аударып, ынта-
ықласын бір ... ... ... ... дұрыс орындау
мақсатында, зейіндерін тұрақтандырып, ... ... ... ... ... ... "Мен ... "Құлақ- мұрын," "Өз
орныңды тап", ... бол", ... ... ... ... ... ... "Мен жеңімпазбын".
Орындықтарды ортаға қойып, музыка әуені ойнағанда балалар шеңбермен
айналып жүгіреді. ... саны ... ... бір ... кем ... Ең ... қалған бала орындықтың үстіне шығып "мен ... айту ...... ... ... Жүргізуші: құлақ - деп қолымен мұрынды
ұстайды, ал мұрын деп құлағын ... Ал ... ... ... ... дегенде мұрындарын көрсету керек. Жүргізуші ... ... ... ... ... оларды шатастырып ай.тады.
3." Өз орныңды тап".
Балалар қатармен тұрады. Әр баланың ... әр ... ... ... ... уақытта балалар сандардың реті бойынша түруға тиісті. Ойын
бірнеше рет ... ... ... шатастырып алмауы
қадағаланады.
4."Дайын ... ... ... бір ... ... ал ... ... іс-қимылмен көсетеді.Мысалы: қоян-секіреді, ат- шабады, құс-ұшады,
ләйлек-бір аяғымен тұрады.
Үстел үстіндегі ойын-жаттығулар:
1."Екі бақаннын ... мен ... ... ... ... ... екі бақаның бірдей салынған суретін беріп,
солардың айырмашылығын сұрайды.
2."Суреттерді ... ... ... суреттердің қай
жерлері бітпегенін бала өзі ... соны ... ... белгіленген нүктелердің орнына сыз",-
мақсатты ... көп ... ... ... ... ... шыққанда олардың орнына ұлттық өрнегіміз шығады, осы тапсырманы дұрыс
орындап және өрнектің атын ... ... ... ... түзету жаттығуларының
нәтижесінде, зерттеген балалардың зейін қасиеттерінің ... ұпай ... ... ... бал ... ... ... ие болғандарына көз
жеткіздік. Зерттеу ... ... ... нақтылау мақсатында,
балалармен зерттеудің алғашқы аптасында ... ... ... ... ... таман қайтара өткізілу үйғарылды.
Әдістемелердің алғашқы жүргізілгендегі нәтижемен, ... ... ... ... ... ... болады. (8-
кесте бойынша) (2сызба)
5-кесте
|Әдістеме |Балалар саны |Зейіннің шоғырлануы |
|1 ... |6 бала |0-2 ... ұпай |
|2 ... |4 бала |3-4 Орташа ұпай |
|3 ... |жоқ |5 - тен көп, ... ұпай ... ... саны |Зейіннің көлемі |
|1 әдістеме |8 бала |8-9 ... ұпай |
|2 ... |2 бала |6-7 ... ұпай |
|3 ... |жоқ |4-5 Төменгі ұпай ... ... саны ... ... |
|1 ... |7 бала |г 0-2 ... ұпай |
|2 ... |3 бала |3-4 ... ұпай |
|3 әдістеме |жоқ |5 - тен көп, ... ұпай ... ... ... ... |Зейіннің ... |
| | ... ... ... |
|1 ... Алуа ... |8.5- ... |1.5- ұпай. |
|2 |Асқаров Сағындық ... |8.0- ... ... |
|3 ... ұлы ... |2.0-ұпай. |8.0-ұпай. ... |
|4 ... ... ... |9.0-ұпай. |2.0-ұпай. |
|5 ... ... ... |7.0-ұпай. |3.0-ұпай. |
|6 ... Али ... ... ... |
|7 ... ... ... ... ... |
|8 ... Ален ... ... ... |
|9 ... ... ... ... |3.0-ұпай. |
|10 |Ермекбаев Саят |2.0-ұпай ... ... ... ... ... ой ... ... дейінгі ... ... ... ... ... тарауда, балалардың,
оқу-әрекетінде өздерінің жетелген формаларында мектеп жасына дейінгі
шақтағы жаста қалыптаса ... ... ... ... ... ... ... орын алатынына талдау жасалынған.
Оқыту деп-таным әрекетінің ерекше түрі және білім
берудің негізгі жолы. Оқытуда баланың таным қабілеті
дамып, білімді, дағдылы, ... ... ... бір саласы
дидактиканың негізгі міндеті-оқыту ... ... ... ... ол ... мақсатқа сай қолданудың жолдары
қарастырылады.
Мектеп жасына дейінгі балаларды оқыту дегеніміз-"Балабақшада оқыту ... ... ... мөлшерде қірапайым білім жүйесімен
қаруландырып,оқу әдет дағдыларын қалыптастыру, балалардың ... ... ... ... ... ... ... ісі ақыл-ой
тәрбиесінің шешуші рөлін атқарады.
Оқыту-әрекетінің негізі- ... қою, ... кою, ... іске ... мен құралдарын таңдап алып, белгілі бір ... ... ... ... ... саналы іс-әрекетінен көрніс
табады. Сабақтың талаптарын орындау, баладан ... ... ... құралдары мен жолдарын дұрыс жолға қоя білсе, ... ... ... ... ... ... ғана дұрыс нәтиже
береді, оқу-әрекеті бірте-бірте қалыптасады.
А.П.Усова, оқу-әрекетін зерттеу нәтижесінде, оқу-әрекеті дамуының ... ... ... Біріншісі дәреже-(ең жоғарғы), балалардың
тәрбиешінің айтқандарын жақсы тыңдап, оқу ... оны ... ... жасағандарын бағалайды, яғни бұл деген баланың зейінінің бір жерге
шоғырлануы, зейін көлемінің ... ... ... ... ... ... ... тыңдамайды, оларға шартты түрде жүгінеді,
өзіндІк бақылауы әлсіз, бұл түрі зейінінің ауытқушылығы, зейін ... ... ... (өте төмен), нұсқауларды тыңдамайды, бірақ естімегенсиді,
бұл зейіннің бөлінушілігі, ... ... ... ... ... қалыптастырған славянның
ұлы ... Ян Амос ... XVI ... "¥лы ... ... ... оқытудың түсініктілік, жүйелік,
біртінділік, көрнекілік, белсенділік т.б. принциптерін ұғынған.
К.Д.Ушинский дидактикалық принциптерді талдап, XIX ғасырдың ... ... ... ... ... ... ... принциптерге ғылыми негіз берген.
Дамыта отырып оқыту принципі, оқытудың дамытушылық идеясын
ұсынған- ... ... ... ... қол жеткен табыс
дәрежесінде ғана қалмай, алда болуы керек, яғни білім мазмұны күрделі болып
кеген жөн, бала жаңа ... ... үшін бар күш- ... жұмсауға тиіс.
Осыған байланысты Л.С.Выготский ақыл-ой дамуының екі ... ... ... бала ... деңгейі,
екіншісі үлкендерден алған көмегімен тапсырманы өзі орындауы.
Баланың барлык ... ... ... ... жинақталған
тәжірибені беру аркылы жүзеге асырылады, ... мен ... ... ... ... ... ... нұсқауларын
орындаумен, сондай-ақ ойындар көмегімен, әр түрлі себептермен ... ... ... яғни ... ... бірте-бірте
қалыптасады. Баланың сұрақ қойғыштығы, баланың білуге ... ... ... ... ... ... сұрақ қоя білуі,
оның құбылысты байқауға қабілетілігі, бір құбылыстың екіншісімен байланысын
түсінуі болып табылады. Сұрақ таныс және таныс емес ... ... ... ... олардың сапасы, қолданылатын орны,
т.б.оқиғалар туралы, тіпті қабылдап отырған мәселесіне ... ... ... ... ... дұрыс жауап қайыру- үлкен өнер, ... ... ... деп ... ... Сондықтан балаға берілетін
көп сөзді болмай, дәл, дұрыс нақты ... ... оны ... ... ... ... жағдайларында, мектеп жасына
дейінгі ... ... ... ... ... мен ... ... зейін көлемін артырып, оларды бір обьект ретінде қабылдауға
машықтандырғаны дұрыс.Мектепке дейінгі бүкіл балалық шақтың ... ... ... ... ... ... ойын, білімді игерудің
тиімді құралы болып табылады. Баланың зейінін қалыптастыруда ойын түрлері
ерекше орын ... ойын ... ... байкай алады, фактілер мен кұбылыстарды ... ... ... ... ... ... бастайды. Оқу барысында ойын,
жаттығулар арқылы зейін ... ... ... ... психикалық процестердің дамуын анықтайды.
"Мектеп жасына дейінгі балалардың ... ... ... ... атты ... ... эксперименттік зерттеуі, Алматыдағы Медеу ауданының № ... ... 10 бала ... ... ... жасына
дейінгі балалардың зейін қасиеттерін анықтау мақсатында, зейіннің үш
қасиетін (шоғырлануы, көлемі, ... ... - ... ... ... ... сал", ... аттарын дұрыс ата", "Зейінді
бол" әдістемелері іріктеніп алынды. Зерттеуде он баланың
ішінен үшеу жоғарғы ұпай, екеуі орташа ұпай болса, ал
келесі бесеуінің ... ... ... ... шықты.
Екінші - зейін қасиеттерінің көлемін анықтайтын "Дауысты
дыбысты тап", "Топтастыр", "Зейін сал", ... ... ... он ... ... ... ... ұпайға,
төртеуі орташа ұпайға, ал қалған екеуі төменгі ұпайға ие болды.
Үшінші - зейін ... ... ... ... ... ... ... " Дауысты дыбысты таңда", әдістемелері іріктеліп
алынды, зертеуде он баланың ішінен төртеуі жоғарғы ... ... ... төменгі ұпай алды.
Осы зерттеулердің нәтижесінде балалардың зейін ... ... ... ... ... жасына дейінгі балалардың зейін қасиеттерін қалыптастыруға
бағытталғлн түзету жаттығулары".-атты бөлімінде зерттеген ... ... ... ұпаймен төменгі ұпай ... ... ... қалыптасттыратын ойын-жаттығулар жасадық. Түзетудің нәтижесінде
балалардың зейін қасиеттері көтерілгені байқалады.
Қорытынды.
"Мектеп жасына дейінгі баланың зейін ерекшеліктерінің ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерінің
түрлері оның ерекшеліктерінің сипатын талдап, оны зертеген ... және ... ... ... ... дейінгі
бала ақыл-ой дамуының осы жақтарын ... ... ... ... ... талданылды.
Мектепке дейінгі шақта балалар іс-әрекетінің күрделенуіне, жалпы ақыл-
ой дамуының ілгерленуіне байланысты зейін күшті ... ... ... ... ... ... ықтиярсыз, үйреншікті), ... ... ... жаңа ... ... ... ... көмегімен оның зейіннін бағыттап, ... ... ... пайдаланатын ойын әлементтері, іс-әрекеттің нәтижелі
түрлері, іс-әрекеттің ... жиі ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Зейін ерекшеліктерін зерттеген үлы ғалымдар мен ... ... ... ... ... ми алыптарының ... ... ... ... ... оқымысты АҚШ ғалымы Г.Магун,
Италиялық ғалым Моруцидердің еңбектері талданды.
Щвейцар психологы Ж.Пиаженің түрлі есептерін пайдаланып, ... ... ... ... ... беріп, баланың ақыл-ой
белсенділіғін ... ... ... ... ... сол сияқты үлы
психологтардың зейінге байланысты тұжырымдарын, мысалы: ... ... мен ... ... көз қарастары жайлы жазылғандары талданды.
Ресейлік К.Д. Ушинский, И.П. Павлов, А.А.Ухтомскидің еңбектерінің
зейіннің физиологиялық құбылмалығы, ми ... ... ... ... ... ... ... ошағы жылжымалы оптималдык
қозу жоғарғы тұрақтылығымьн анықтайтын ... ... өз ... ... әрекетінде зейіннің ерекше
маңыздылығына ... ... ... ... ... болғандықтан; оқу
процесін қызықты, ... етіп ... ... ... ... ... "Оқу ... тиімді жоспарлау арқылы
оқушылардын зейінінің ... ... атты ... ... жасалынды.
Мектеп жасына дейінгі (6-7жас) ... даму ... бала ... ... ... етте.гін барлық жағдайларды тауып, бала ... бір ... ... ... ... Бала психикасының ерекшелігі іс-әрекет
түрлеріне, сонымен бірге тиісті білім, іскерлік пен ... ... ... де ... ... ... ... өскен ортасы болады.
1. Зейін туралы шетелдік, кеңестік, ... ... ... мен еңбектеріне психология тұрғыда талдау жасалынды.
2, Мектеп жасына дейінгі ... ... ... ... ... ... негізделінді.
3. Мектеп жасына дейінгі ... ... ... ... ... ... жаттығулары іріктеніп
алынды.
Сонымен осы зерттеулерге талдау жасай келе, әрі ... ... ... ... ... ... ... жасауға
мүмкіндік туды.
Оқыту -әрекетінің негізі- мақсат қою, ... қою, ... ... ... мен құралдарын таңдап алып, белгілі бір ... ... ... ... ... саналы іс-әрекетінен
көрніс табады.
Сабақтың ... ... ... ... ... тапсырманы ... ... мен ... дұрыс жолға қоя ... ... ... ... ... ... ... ғана дұрыс нәтиже береді,
оқу- әрекеті бірте-бірте қалыптасады. Оқу ... ... ... ... ... ... ... орындау арқылы психикалық процестің дамуын аныктайды
Мектепке дейінгі ... ... ... ... қалыптастыруда
әдістемелердің, ойын-жаттығулардың гүрлері баланың ақыл-ойын, танымдық
қабілеттерінің артқандығы байқалды.
Дипломдық зерттеу ... ... ... ... ... жақсартуға
бағытталған дамытушы, ... ... және ... ... ... ретінде балаларбақшасында, мектептің
бастауыш сыныбында, балалар шипа жайында оқу ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.
І. Жарықбаев Қ. - Жалпы пелхология. Алматы.
2. Жарықбаев Қ., ... Ә. Әдеп және ... ... ... ... ... Қ. Жантану негіздері. Алматы-
1978 жыл.
4.Тәжібаев Т Жалпы психология. Алматы.Қаз.Универ.
1993 ... Т. ... және ... ... ... жыл.
б.МеңжановаӘ. Мектепке дейінгі педагогика. Алматы-1986.
7.Мухина В.С. Мектеп жасына ... ... ... ... Ә. Қызықты психология Алматы Қаз.Унив.
1992 жыл.
9.Белгибаева X. Мектеп жасына ... ... ... ... ... ... психология.Алматы,Қаз.Унив.-92.
11.Әбеуова И.Ә. Әлеуметтік психология (оқу құралы)
Алматы 2001. 57 бет.
12.Бондаренко А.К. ... ... ... 991 ... Выготский Л.С. Собрание сочинений., М-1982.В.6 т.
14.Ушинский К.Д. Человек как предмет ... 1 1 ... ... ... ... ... Х.Т. ... психологиясы. 1 996ж.
17.Исмайлова Д.А.,Абишева -К.А.Развитие личности ребенка в процессе
предшкольной ... ... И.А. ... в ... к ... ... 998 ... Мухина В.С. Возрастная ... ... бет ... Л.С. Избр.психол.исследов. М.,446-450 бет.
21. Мұқанов М.М. Психология пәні,оқыту психологиясы.
Қазақстан.мектебі. 1967жыл.
22. Ушинский К.Д. Балаларды тәрбиелеу және ... ... ... ... 1 95 1 ж.22бет.
23. Алтынсарин Ы. Таңдамалы шығармалары.Алматы-1955ж.
22-24 бет.
24. Павлов И.П. Полное собр.сочинение., 1том.М-1 974 ж.
25. Мұханов ... ж-е ... ... 1986 ... ... Әубәкірова Ж.Қ, Ерментаева А.В. Қазақ балабақшаларын- дағы
жаттығу жұмыстарының ... ... ТОО ... 1 ... ... ... Г.М. Развивающие игры в ... ... ... ... ... ... ... Алматы-2000жыл.
28. Бапаева М.Қ. "Өзін-өзі тану" пәнін ... ... ... ... әдіс ... ... ... конференц. материалдары."Өзін-
өзі тану" курсының жеке ... ... ... ... ... Сангилбаев О.С. Оқу ... ... ... ... ... қасиеттерін дамыту. Авторефераты.
Алматы-1999 жыл.
ЗО. Ермекбаева Л.К., ... Ғ. ... ... Л.К., ... Ғ.Қ. ... ... ... анықтау. Алматы-2003 жыл.
32. Люблинская А.А. ... ... ... ... Алматы-1998 жыл.
33. Жұмабекова Ф. Балаңыз мектепке ... ба? ... ... құрал жиынтығы. Алматы-1999 жыл.
35. Қазақстан мектебі. Психология ұгымдарын ... жыл. 4-11 ... ... ... Оқу іс- ... ... міндеттерін талдау. Алматы-1999 жыл. 24-28 бет.
37. Балабақшаларға арналған оқу ... ... ... ... ... ... ... жыл.
39.Көмекбаева Л.К. Білім беру ұйымдарындағы психолгиялық қызыметті
ұйымдастыру. ... ... А. ... және жас ... психологиясы.Алматы-
1999ж.
41 .Богословский В.В. жалпы психология. Алматы- 1980жыл.
42. Ғылыми-әдістемелік журнал " Отбасы және Балабақша"
№ 4, 2004жыл, 6-10 ... ... ... ... және ... 6,2005 ... бет.
44. Сатыбалдиева Ж.А. Ғылыми конференция. "Жеке тұлғаны дамытудағы
сынып ... ... және ... білім беретін педагогтардың
міндеттері". Алматы-2004 жыл.
45. Журнал "Открытая школа''.Алматы-2004жыл. №10, 34-41.
І.ҚОСЫМША (А).
"КӨКТЕМ-ТАБИҒАТ ТІРШІЛІК БЕСІГІ"
2.ҚОСЫМША ... ... ... БАҒДАРЛАЙ БІЛЕЙІК" 5.ҚОСЫМША (Г)
"ШЫНЫҚСАҢ ІПЫМЫР БОЛАСЫҢ".
Атырау қаласы, Әуезов көшесі 52, № 22 ... ... ... тобы ... ... ... тіршілік бесігі
Сабақ мақсаты: Балаларға табиғат туралы түсініктерін ... ... ... жанды-жансыз заттарға қамқорлық жасауға, ... ... ... ... ... имандылыққа тәрбиелеп,
дұрыс сөйлеуге, логикалық ойлау, білеуге қуштарлық, байқампаздық сияқты
қасиеттерін қалыптастырып, тиым сөз, ... ... ... ... ... байланыстыра отырып, үлттық музыкалық аспапты
мүсіндеу арқылы ... ... ... ұлгайтып шығармашылыққа
баулып тәрбиелеу.
Көрнекілік Көктем мезгілінің үш кезеңіне ... ... ... ... күй атасы Құрманғазының суреті,
ұлттық аспап домбыра: саз балшық, (әр балаға) тақтайша, ... ... гүл ... ... ... су ... ... Суреттерді көрсету арқылы айтып түсіндіру, жұмбақ
шешу, ... ... ... ... ... ... ... жауап
логикалық ойындар.
Жаңа сөздер: Мүз көшкіні, қызғыш, сарышұнақ, қарамойыл, сең, ... ... ... әуенмен, балалар топ бөлмесіне кіреді.
Жарайсындар, балалар, әдептен озбай үлкенмен амандасу рәсімін ... бір ... ... ... ... ... ... деп риза болып қалды. Рахмет сендерге, әрқашан ... ... ... ... құрып тұрады. Қолдарын ұстап, алақан арқылы жылылық
лебіздерін бір-біріне білдіреді.
- Аспанымыз ашык болсын!
Күніміз жарқырасын!
Деніміз сау ... ... ... ... ... ... түссін!
Тәртіпті әдепті бала болайық!-деп
Балалар орындарына жайлап отырады.
і/
Тәрбиеші:"Қар мұз еріп су көбейіп,
Сай ... ... ... ... бұл қай кезде болады? " -деп жұмбақ
жасырады.(Балалардың жауабы: Көктем мезгілі).
Логикалық ойын: "Жыл агашы"ойлау ... ... ... жыл ... ... балаларға ойната отырып сұрақ беру аркылы, жыл ... (4 ... ... (3 ай) ... (4 ... ... ... жылда қанша жыл мезгілі бар?
Әр жыл мезгілінде ... ай ... ... қанша ай бар?
Көктем мезгілінде үш ай бар: Наурыз, сәуір, мамыр. Яғни қазір көктемнің
екінші айы сәуір.
1-бала:
Көктем мезгілінің ерекшелІктерін айтады: Қар ... ... ... ... ... жануарлар оянады, жылы жақтан құстар ұшып келеді.
Ағаштар, өсімдіктер бүршік ... жер ... ... осы ... ... ... су, ауа, ... құс барлығы
бір сөзбен "ТАБИҒАТ" деп айтамыз. Адам да табиғаттың бір бөлігі.
Табиғаттағы заттардың барлығы ... ... ... ... ... ... ... білдіріп отырсақ, табиғат бізге
берері көп. Міне көктемде ... өте бір ... ... ... ... мезгілінің үш кезеңі болады: Кім айтады? Кім ай ... ... ... ... (Тақтада үш кезеңге байланысты сурет
ілінеді.)
1 кезең -Н А У Р Ы 3 - ... күн мен түн ... қар ... мұз ... көше ... ... бүршіктері
ісініп, жапырақ жаруға дайындалады.
2-бала: 2 ... - С Ә У I Р - ... күн ... ... күн
шуағы молайып, жер қызып, бәйшешектер гүл аша бастайды. Жер көгереді, мал
төлдейді, жануарлар ояна бастайды. (Аю, борсык, ... ... -М А М Ы Р- ... күн ... қар ... ... ... әдемі сайраған құстар үні, мен жаңадан ... ... ... ... ... ұшып ... Дұрыс айттындар балалар, кәне балалар бой жазып алайық.
Сергіту сәті:Ал балалар тұрайық
Алақанды ұрайық
Оңға қарай ... ... ... ... бір ... ... ... тұрайық
Белімізді жазайық
Жоғары-төмен қарайық
Оңга, оңға түзу тұр
Солға, солға түзу тұр
Бойымызға күш жинап
Біз демалып қалайық.
Тәрбиеші: Балалар енді осы ... ... ... ... кім ... ... Пір тұтып табиғат-ананы
Пайдасыз күйге оны ... ... іс істе ... ... жер-суға
түкірме! Парасат-пайыммен-кұстарға, Пана бол, үркітпе бірін де.
2 бала: Күн мен түн ... ... ... Соны тойлар ел енді.
3 бала: Қаусатып қар ... ... ... Таулар тастар ақ тонын Көк торғынға оранды.
Ойын: ... тап"- ... ... ... құрастыру, атарын атап, әңгімелейді).
Тәрбиеші: Жарайсыңдар, бәрің берілген тапсырмаларды дұрыс орында-
дыңдар. Сондай-ақ көктемде біздің бау-бақша, ... ... ... ... Балалар көктемде алғаш қандай жыл құсы ұшып келеді?
1 бала: Ең алғаш бізге ... ... ұшып ... содан кейін
бозторғай, кызғыш, су құстары-аққу, ... ... ... ... І. Осы ұшып ... ... ... камқорлық жасаймыз?
2.0сы құстарға байланысты қандай тиым сөздер, тақпақтар білесіңдер?
1 бала: Құстарға ұя ... жем ... ... ... ... ... илеуін бұзба. Құстың ұясын бұзуға
болмайды, ағаштың бұтағын ... ... ... бала ... ... ... ... болмайды
Кіп-кішкентай торғайлар
Бақшамызды қорғайды
Таспен атып торғайды
¥я бұзған оңбайды
Құс өкпелеп кетеді
Бақшамызға қонбайды.
Тәрбиеші: Дұрыс балалар, енді осы ... ... ... бар, соны ... ... кім айтады?
Балалардың
жауабы: "Адамдардың табиғатсыз күні жоқ, ... ... тілі ... ... аялап, басыңа болар сая бақ".
"Бір тал кессең, он тал отырғыз".
Тәрбиеші: ... ... ... ... бердіңдер. Осы табиғатқа деген
еліміздің ерекше қамқорлығы бар, ... ... және ... кету ... айрықша қорғау талаптарың қажет ететін хайуанаттар мен өсімдіктер
түрлері тіркелген арнайы кітап ... ... деп ... ... түріне жататын: Құлан, киік, аю, сілеусін, арқар тағы ... бар: ... ... ... ... т.б.
(Осы кезде домбыраның үні естілІп "Ақсақ құлан" күйі естіледі.)
Балалар қандай күй естілді, аты қандай, бұл күйді кім
щығарған? Деп, ... ... ... ... күй ... ... оның домбырасы
жайлы әңгімелейді. Осы домбыраның құдіретімен хабарын
естіртетінін ... ... саз ... ... ... ... кептіруге жібереді.)
"Домбырам менің"-әні орындалады.
Балалар табиғат бүрышындағы топырақ салынған қороптарға
ас бұршақпен гүл тұқымдарын отырғызып су күяды. Тәрбиеші: Балалар осы
еңбектерімен ... ас ... ... ... ... ... Осы ... байланысты
қандай мақал-мәтелдер білесіңдер?
(Балалардың жауабы:)
"Еңбек етсен ерінбей тояды қарның тіленбей."
"Еңбек түбі ... ... ... Ал балалар, бүгінгі тәрбие сағатымызды аяқтай отарып,
табиғатқа қамқорлық жасап, унемі аялап, қорғауды
ұмытпаңдар.
Атырау қаласы, Әуезов көшесі 52, № 22 Балабақшасы
Сабақтың ... ... ... ... ... ... БАҒДАРЛАИ БІЛЕЙІК
(мектепалды тобы)
Сабақтың мақсаты:
Кеңістікті бағдарлай білуге үйрету, ... ... ... ... ... ... аласа-биік, үлкен-кіші,
үғьшдарын қалыптастыру. Өтелген кеспе сандарды пайдаланьш, есеп ... ... ... арқылы бір заттан ... ... ... ... кеспе сандар, таяқшалар, әртүрлі ленталар, ағаштар, ойыншықтар,
қағаз, қарындаштар көрнекі құралдар ретінде пайдаланылады.
Сабақ, ... ... ... ... ... есеп шығарту сияқты
тәлімгерлік әдістер арқылы жүргізіледі.
Жоғарыда-төменде, биік-аласа, ұзын-қысықа, ... ... ... ... ... ... ... жылдың қай ... ... ... -Жаз. ... қай ... ... аптаның қай күні?
Бейсенбі.
Бір аптада неше күн бар?
Бір аптада жеті күн бар.
Бір аптаның қай күндерінде не істедіндер?
Балалар бір-бірден әр күнге есеп ... доп ... ... ... құрдық далада.
Сәрсенбіде сурет салдық сәнді етіп,
Бейсенбіде би биледік әндетіп.
Жұма куні жидек тердік ... куні кино ... ... уйде ... дем ... өте шықты бір апта.
Тәрбиеші:
Балалар, енді өткен сабақты еске түсІрейік. Сан санайық мудірмей,
Онга дейін ... ... сен ... ... ... жарадын, онға дейін мүдірмей әрі тез, өрі дұрыс санадың.
Ермек, сен оннан әрі ... ... ... Хасен 20-дан 10-ға дейін, Бауыржан 10-нан О-ге дейін кері санасын.
Бәрің дұрыс санадындар, енді аспй-саспай санамақты айтайық.
1-сан:
МенІ келсе ... ... ... жол ... ... Түрмын
2-сан:
Бірден кейін тұрамын,
Бірден кейін тұрағым.
Бірді бірге қосқанда,
Мен шығамын қарағым.
3-сан:
Екіден соң әрқашан,
Үшінші мен тұрамын.
Қағазға сызып түсірсең,
Екі ире ... ... тақ ... ... нежетсін.
Төрт дегенің баяғы,
Төрт түліктің аяғы.
5-сан: Төрттен кейІн бесті,
Бюілу оңай десті.
Төртеуін бүгіп санасаң,
Табасың оңай бсеті.
6-сан:
Мен өзімді қатарға,
Бестен кейін қоямын.
Басым Бірден басталып,
Нөлмен ... ... мына ... мені ... болам бір тартсаң,
Бел ортамнан сызықты.
8-сан:
Жетіден кейін тұрағым,
Жүп сан ... ... ... қос ... ... шығамын.
9-сан:
Төбесінен түрғанда алты,
Тоғыз болып шығады.
Онды куып жетсем бе ... бір ... ... О-ға ұқсаймын,
Санда 0-ге ұқсаймын.
Жеке тұрсам мәнім жок,
Жармасып бірді ... ... ... ... ... Енді ... есеп ... ата мен әженің 5 баласы, 3 ешкісі, 5 қойы, 2 ... бар. ... ... бар? - Бес баласы бар.
Қазда бар екі ... бар екі ... ... ... ... аяқ?
(Төрт аяқ).
Салтанат биыл 2 де
Бауыржан келді 7 ге.
Екеуінің жасын қосқаның
Сәтметтің жасын тапқаның?
2+7=9.
Білгің келсе егер сен, Сәтметтен 3 жас шегесен,
Қиын емес ... ... жасы ... ... 5 ... ... 5 ... жақты мөлшері қандай?
Тең, бірдей.
5=5
Ғарышкердің үшеуі үшып кетті. Неше машина, неше ғарышкер
қалды? 5>2
Енді бой сергітіп алайық.
Балалар, бүгінгі ... ... ... үғымдармен танысамыз. Ол
үшін ленталарды салыстыру арқылы ұзын-
қысқалығын ажыратамыз. Ағашитарды,екібаланьщ бойын салыстырғанда ... ... ... ... ... ... қоян қайда отыр, доп қайда
жатыр?-деген сұраққа жауап іздегенде, қоян жоғарғы сөреге койылған, ал доп
төменде, жерде жатыр-делік. ... ... ... үғым ... Енді ... және 4 ... екі жол ... Қайсысы ұзын, қайсысы қысқа
екенін анықтаймыз. ... жол ... ... жол ... ... қараңдар. 9 таяқшадан балта жасап, 3 таяқшаның орнын
ауыстырып( ) ... ... Неше ( ) ... Үш ... шықты. Дұрыс.
Енді балалар, сөз тапқырлығымен ойын ойнап көрелік. -Жол ұзын ба, ... Қол ұзын ба, ... ... ... ұзын ба, ... ... ұзын ба, ... ма?
Қасык ұзын.
Алма үлкен бе, түйме ме?
Алма үлкен бе.
Жарайсыңдар балалар, жауабын дұрыс ... ит, ... піл, ... суретін керінетін жерге койып, балаларға
сол суреттерді салып, олардың мүшелерін 1-ден 20-ға дейін ... ... ... ... ... ... ... жауап бергендерін
атап, кортындылайды.
Атырау қаласы, Әуезов көшесі 52
№22 Балабақшасы
Сабақтың тақырыбы:
ӘРІПТЕР ӘЛЕМІ
(мектепалды тобы)
Тәрбиеші: Күнтубаева А.
ӘРІПТЕР ӘЛЕМІ
(мектепалды тобы)
Сабақтың ... ... ... туралы балалардың
білімдерін ... ... ... ... ... қабілеттерін, киялын дамыту(буын ... ... ... ... ... ... ребустар шешу). Дамыту ойындарын
ойната отырып, игерген білімдерін бекіту.
Сабақ барысында аталған мақсаттарға жету үшІн кеспе өріптер, ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі сабағымызға көптеген қонақтар келіп отыр.
Қане, Қонақтармен ... ... ме? ... ... ... ... боп турайыц.
Бірінші қатар жәй отыр
Екінші қатар тез отыр-
деп өлеңдете келіп:
- Балалар, бүгінгі аптаның нешінші күні-деп сұрақ-жауап ... ... ... біз ... ... ... атаймыз?
Балалар, біз сауат ашу сабағында қандай дыбыстармен таныстық?
Біз әуелі дыбыс дегенІміз не ... ... біз ... ... нешеге бөлінеді?
Екіге : дауысты және дауыссыз дыбысартар болып.
Дауысты дыбыстар қадай айтылады?
Еш кедергісіз.
Ал, мвуыссыз мыбыстар ше?
Дауыссыз ... ... ... ... тіл, ... дыбыстар қандай текшелермен белгіленеді.
Қызыл текшемен белгіленеді.
Ал, дауыссыз дыбыстар ше?
Көк ... ... Оіз ... ... ... ... сауалдарға балалар жауап береді.
Тәрбиеші:
-Өте дұрыс. Өткен сабақтарды ... ... ... ... ... ... ... көрінбейтін, бірақ қүлаққа ... ... ... ... енді сол ... туралы жұмбақтар айтамын, оны біріміз
бірігіп шешейік.
Қарда бар
Борда жоқ
Жарда бар
Орда жоқ
... "А" ... ... ... па?
-Дауысты.
-Неліктен дауысты?
-Қане, бөріміз айтайық.
-"А"
-Еш кедергісіз айтылады.
-"А" дыбысыны байланысты кім тез сөздер тауып ... ... ... ... ... ... "А" дыбысыны байланысты тақпақ немесе жаңылтпаш
айтып береді.
1-ші бала: "Алма, алма" дейсің
Алма ... ... ... екен ... жумай жеме.
2- ші бала: Алгыр аттар
Аргымақтар
Аргымақтарды
Әркім мақтар
Тәрбиеші:
-Балалар, енді тағы бір дыбыс туралы жұмбақ айтамын; ... ... ... сәбізді
Сапсыз тұрган қай әріп
Жауап:"С"
"С дауысты" дыбыс па, дауыссыз дыбыс па?
Дауыссыз өйткені, тіс кедергі жасайды.
Ал, ендеше "С" дыбысына байланысты сөздер ... ... ... ... ... қалды, Самат ұйқышыл ма? Сағат ұйқышыл ма?
Сағат, сабын, сақина, сұлгі т.б.
Тәрбиеші: Ал, балалар ... ... ... ... ... Сабы жоқ ... ... еске саламын
Қайсы әріп, кім бар табатын? Жауап: "Ш"
Балалар- "Ш" - дыбысы дауыссыз екенін айтып, Ш-дан ... ... ... шана т.б. ... ... айтады.
Тәрбиеші:
- "Ш"- дыбысыа жаңылтпаш ойлап табыңдар. 1-ші бала:
- Шымшық, шымшықты шымши ма, шымшылай ма? Ендігі "Л" ~ге байланысты.
Ауыл да,
Үйде жоқ.
Дауылыда ... жоқ ... ... ... "Л" деп ... ... деген ерке ғой Лақ деген бөрте ғой
-деген мысал келтірді. Тәрбиеші:
Уық деген немене?
Уыз жегің келе ме
Қай әріптен ... тұр ... ... ... ... "У"
У-дан басталатын сөздер ойлап табуда.
1-ші бала: Уәде етпей ... ... ... ... ... ... ... жүзік пе, әлде шеңбер ме?
Мұны соққан ұста ма, әлде ... ... ... ... "О" әрпі ... ... бұл ... басталатын сөз ойлап
табуда
1-ші бала:
Отан-Ана,
Отан-жер,
Отап-дала,
Отан-ел-
деп тақпақ айтып береді. Тәрбиеші:
О-о бәрекелді, ... ... ... Онда тағы бір ... бару ... жоқ, ... бар, қузда жоц.
Балалар оны "Р" деп тапты. Р дыбысынан басталатын сөз ойлап
табуда
1-ші бала:
Рая алга шықты да,
Рояльга болған көпшілік
Ризалықпен қол соқты
-деген ... ... ... таныс дыбыстарды есте сақтау үшін сол дыбыстан басталатын
нәрселердің суретін көрсетіп, оны балалардың ... де ... қай ... ... ... ... ... әріптер бойынша "Дүкен ойыны"
кезінде балаларға әріп таратылып беріледі, олар сол ... ... ... ... ... сатып алады.
Соңында балалар әріптерді тауып "Мекткеп, Ана, Бала!" сөзін такпақтағы
текшемен жазады.
Атырау қаласы, Әуезов көшесі 52, № 22 Балабақшасы
Сабақтың ... ... БОЛА ... ... ... А.
Жазушы Б. Соқпақбаевтың " Шынықсын денеміз" деген өлеңімен таныстырудан
басталатын тіл дамыту сабағында ... жыл ... ... ... өлең ... ... ... бойынша екі шумағын
жаттатып үйрету, сөздік қорын ... жаңа ... ... арқылы
бейнелі сөздер тауъш айтуға, ол ... ... ... қолдана білуге
үйрету мақсаты көзделеді. Сондай-ақ осы өлең жолдарына байланысты балаларға
өз ой-киялына байланысты ... ... ... ... ... ... түсіндіру, ойын, сұрақ-жауап, жаттау, релаксация әдіс-тәсілдері
қолданылады.
Көрнекі құралдар ретінде: жыл мезгілдеріне байланысты ... ... ... ... ... ... ... бояу пайдаланылады.
Тәрбие жұмысының барысында балалардан көздерін жұмып, денелерін бос ... қиял ... ... ... ... ... Тәрбиеші кезін жұмып
қиялдап отырған балаларға, біздің айналамыз аппақ, ... ... ... лебі ... ... ... ... аспанда әсем қалықгап, ұшып
жүр. Біз әдемі киініп, балабақшаға келе жатырмыз — деп әңгімелеп ... ... енді ... ашып көріндерші, қайда отыр екенбіз? - қиял ... ... ма ... - деп ... (Балалардың жауабы.)
— Балалар, бугінгі тіл дамыту оқу-тәрбие жұмысында біз жазушы Бердібек
Соқпақбаев аталарыңның "Шынықсын денеміз" ... ... ... ... ... ... оқып ... балалар, Аяғың тоңбай ма,
Сырганаң тебеміз, Жел үріп,
Кұрыспай, Құрыштай Қар ... ... ... ... ма ... бау ... ... жарысып,
Шаңғыңды байлап ал, Сырғанақ тебеміз.
Биалай, малақай ... ... ал, ... ... Шынықсын денеміз.
Балалар, осы өлең ... ... ... ... ... түсіну үшін сол сөздерді талдайық, қандай мағына білдіреді екен?
Құрыспай деген сөз ... бос ... ... тітіркенбейік деген,
құрыштай деген сөз шынықкдн, суықган қорықпайтын мағынаны білдіреді. Ал
биалай деп суықта қолға ... ... ... деп ... киетін жылы бас
киімді айтады.
Ал енді, балалар, осы өлең жолдарын мына ... ... ... ... көрсетіледі).
Жаттап болған сон, өлеңнің мағынасы суретті схема ... Зере ... ... Балалар, өз ойларыңды жинақгап, қиялдарыңмен ... ... ... ... әңгімелесу.
Сурет әдістері: Шашырату әдісімен кдрсы алу, саусақгарымен аққала салу,
жаттығу жасап тұрған баланың суретін ... ... тік ... ... ... бұлданбай,
Еркін тұрып тыныста. Екі шеңбер сызғандай.
Жай оң қолды оң жаққа, Сәл ... ... ... сол ... сол ... ... рет қайтала,
Дидактикалық "Кім жылдам?"деген ойын ойналады.
Ойынның шарты бойынша қыста киетін жылы ... атын ... атап ... ... ... мен бас киімнің атын ... ... ... ... ... киім ... ал аяқ киімнің атын атасам
денеден жоғары қарай киілетін киімдерді жылдам айтып шығуларың керек.
"Жұмбақты шеш" ... ... ойын ... ... ... менсіз төбеге. (шана)
Қыста әйнекке біреу,
Өрнек салып жүреді. (аяз)
Қыста ғана болады,
Ұстасаң қолың тоңады. (қар)
Суга батпайды,
Отқа жанбайды. (мұз)
"Мен бастаймын, ал сен ... ... ... ... Жүріңдер, балалар, Бала: Сырғанақ тебеміз Тәрбиеші: Құрыспай
Бала: Құрыштай
Тәрбиеші: Шынықсын денеміз.
Сабақты қорыту үшін ... ... ... ... ... ... өлеңмен таныстыңдар?
Жазған авторы кім екен? (Балалардың жауабы.)
Жарайсыңдар балалар, бәрің берілген тапсырманы ... ... ... жауап бердіңдер, суретті де әдемі салдыңдар,
жұмбақгың жауабын шештіңдер, ойынды да жақсы ойнадыңдар. Енді ... ... таза ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балалардың психологиялық даму сатыларын анықтау36 бет
Балаларға үй жануарларымен, жабайы аңдарды таныстыру4 бет
Зейінді қалыптастырудағы ойын мен оқытудың маңызы24 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың таным үрдісінің дамуы30 бет
Мектепке дейінгі балалардың таным процестері32 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың зейін тұрақсыздығы35 бет
Мектеп жасына дейінгі және бастауыш мектеп жасындағы балалардың психикалық дамуы барысында зейіннің қай дәрежеде тиянақтылығын бағалау және оны дамыту33 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың дамуы туралы психологиялық мәселелер11 бет
Мектепке дейінгілердің оқу-танымдық әрекетінің ерекшеліктері15 бет
"тірек- қимыл жүйесі, жас ерекшелігі. баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар."20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь