MS Excel функциялары мен формулалары

Жоспар
Кіріспе
1 MS Excel функциялары мен формулалары
2 Формулалармен жұмыс
3 Функциялар
4 Логикалық функциялар
5 Диаграммалар (Графиктер)
6 Құрама кестелер
7 Тақырып бойынша тапсырмалар
8 Финанстық функциялармен жұмыс
9 Тақырып бойынша тапсырмалар
10 Параметрді келтіру
11 Параметрді келтіру құралын пайдалану мысалдары
12 Тақырып бойынша тапсырмалар
13 Қою кестесі
14 Бір айнымалысы бар қою кестесін қолдану
15 Екі айнымалысы бар қою кестесін қолдану
16 Тақырып бойынша тапсырмалар
17 Шешімді іздеу (Поиск решения) баптамасының көмегімен
тиімділеу есептерін шығару
18 Шешімді іздеу баптамасы
19 Тақырып бойынша тапсырмалар
20 Транспорттық есеп
21 Транспорттық есептің математикалық моделі
22 Тақырып бойынша тапсырмалар
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе

«Экономикалық ақпараттық жүйелердегі жаңа технологиялар» пәнінің мақсаты экономикалық мамандықтарда оқитын студенттерді экономикалық және басқару мәселелерін компьютердің көмегімен шешуге әртүрлі әдістерді пайдалануға, компьютер жүйелерін жақсы игеруге, информациялық технологияларды болашақта өз кәсіпкерлік істерінде қолдануға үйрету болып табылады. Бұл жерде экономика саласына қолдануға ыңғайлы универсалды сайман ретінде ең бірінші электрондық кестенің мүмкіншіліктеріне көп көңіл бөлінген дұрыс. Әр түрлі қарапайым экономикалық, бухгалтерлік есептерді, оптимизация есептерін шығару бұл программаның мүмкіншіліктерін аша түседі.
«Экономикалық ақпараттық жүйелердегі жаңа технологиялар» курсының мақсаттары мен міндеттері
- студенттерді экономикалық және басқарудағы есептерді шешуге, информациялық жүйелерде жұмыс істеу негіздеріне оқытып үйрету;
- жаңа информациялық технологиялардың мүмкіндіктерін және болашақтағы олардың өркендеуін көрсету;
- ЭЕМ-нің, информациялық жүйелердің, компьютерлік жүйелердің және олардың программалық қамтамаларының даму қалпы мен келешегін зерделеу;
- теориялық білімдерді белсенді практикаға пайдалануға дағдыландыру. Аталған курсты оқу нәтижесінде студенттер келесіні меңгеруі керек:
- компьютерді экономикалық және басқару мәселелерін шешуге жан-жақты қолдану, ұтымды жақтарын іздестіру;
- экономикалық ақпаратты талдау әдістерін, құрылымдауын, өңдеуін көрсете білу;
- арнайы экономикалық және басқару есептерді шешуге қолданбалы программалық қамтамаларды қолданып үйрену;
- компьютерлік жүйелердің және информациялық технологиялардың жиі кездесетін өзгерістерін қадағалау.
Пайдаланылған әдебиеттер

1 Байшоланова Қ. С. Ақпараттық жүйелер теориясы. – Алматы, 2007. – 280 б.
2 Балапанов, Е. Қ., Бөрiбаев, Б., Дәулетқұлов, А. Б. Жаңа информациялық технологиялар: информатикадан 30 сабақ : оқулық. 4 басылым, жөнделiп толықтырылған. – Алматы : ЖТИ, 2007. – 408 б.
3 Бралиев Н. Б. и т.б. Ақпаратты жүйелер бизнесте. – Алматы : РИК, 2007. – 325 6.
4 Исаев С. Ә., Мұхамади А. Н., Ахметова О. С. Компьютерлік технология негіздері курсына арналған практикум. – Алматы, 2007.–305 б.
5 Хакимова Т. Компьютерлік өңдеудің әдістемелері. Алматы : «Ғылым», 2007.-453 б.
6 Халықова К. З. Информатиканы оқыту әдістемесі. Алматы : «Білім», 2007.- 250 б.
7 Гарнаев А. Использование MS Excel и VBA в экономике и финансах. К-М-СПб., 2000. - 510 б.
8 Ермеков Н., Ермеков М., Ноғайбаланова С. Информатика. Алматы : «Жазушы», 2005.-354 б.
9 Информационные технологии в маркетинге. /Под ред. Г.А. Титоренко.- М : ЮНИТИ-ДАНА, 2000.- 407 б.
        
        Жоспар
Кіріспе
1 MS Excel функциялары мен формулалары
2 Формулалармен жұмыс
3 Функциялар
4 Логикалық функциялар
5 Диаграммалар ... ... ... ... ... ... Финанстық функциялармен жұмыс
9 Тақырып бойынша тапсырмалар
10 Параметрді келтіру
11 ... ... ... ... мысалдары
12 Тақырып бойынша тапсырмалар
13 Қою кестесі
14 Бір ... бар қою ... ... Екі ... бар қою ... ... ... бойынша тапсырмалар
17 Шешімді іздеу (Поиск решения) баптамасының көмегімен
тиімділеу есептерін шығару
18 Шешімді іздеу баптамасы
19 Тақырып ... ... ... есеп
21 Транспорттық есептің математикалық моделі
22 Тақырып бойынша тапсырмалар
Пайдаланылған ... ... ... жаңа ... пәнінің
мақсаты экономикалық мамандықтарда оқитын студенттерді ... ... ... компьютердің көмегімен шешуге ... ... ... жүйелерін жақсы игеруге, информациялық
технологияларды ... өз ... ... қолдануға үйрету болып
табылады. Бұл жерде экономика саласына қолдануға ыңғайлы универсалды сайман
ретінде ең бірінші ... ... ... көп ... дұрыс. Әр түрлі қарапайым экономикалық, бухгалтерлік есептерді,
оптимизация есептерін шығару бұл ... ... аша ... ақпараттық жүйелердегі жаңа технологиялар» ... мен ... ... ... және ... ... ... жүйелерде жұмыс істеу негіздеріне оқытып үйрету;
- жаңа ... ... ... ... ... ... көрсету;
- ... ... ... ... ... ... ... қамтамаларының даму қалпы мен келешегін зерделеу;
- теориялық білімдерді ... ... ... ... ... оқу ... ... келесіні меңгеруі
керек:
- компьютерді экономикалық және ... ... ... жан-
жақты қолдану, ұтымды жақтарын іздестіру;
- экономикалық ақпаратты талдау әдістерін, ... ... ... арнайы экономикалық және басқару ... ... ... ... ... үйрену;
- компьютерлік жүйелердің және информациялық технологиялардың жиі
кездесетін өзгерістерін ... MS Excel ... мен ... Формулалармен жұмыс
MS Excel формулалары есептеулер жүргізуге және берілгендерге анализ
жасау үшін керек. Кез-келген формулаға мынандай ... ... ... ең ... ... ... ... түрде «=» белгісін жазу
керек;
- формуламен есептелген нәтиже сол формула жазылған ұяшықта шығады;
- ... ... ... ... жазылған
формула көрсетіледі;
- формулада жасалған сілтемелердегі ... ... ... ... де ... ... өзгереді.
Формулаларда ұяшықтарға сілтеме.
Белсенді жұмыс бетінде әр ... ... ... (немесе ұяшыққа
сілтемемен) анықталады. Ол ұяшық ... ... ... мен ... ... MS ... бұдан да басқа адрестеу жүйесі (сілтеме
стилі) -R1C1 бар. Онда ... да, ... да ... Бұл ... үшін ... - ... Общие астарлы бетінен Стиль ссылок пунктіне
жалауша қою керек. Мысалы, R5C2 адресі бесінші жолдағы, ... ... ... білдіреді.
Адрестеудің тағы бір тәсілі бар. Ол ұяшыққа ат беру ... ... ... ... ... блогына ат беру үшін Вставка - Имя -
Присвоить командасын орындаймыз. Мысалы, белгіленген ... ... ... деген ат беруге болады. Ат қою кезінде мына мәселелерге көңіл бөлген
жөн:
- ат ... ... ... ... ... атта бос орынның (пробел) немесе дефистің ( - ) орнына астын сызу
(_) немесе ... ( . ) ... ат ... және ... ... адрестеу стильдеріне (А1 және R1C1)
ұқсамайтындай болуы керек.
Біз ... ... ... ... ... ... түрлері деген ұғым
бар. Адрес түрлері: салыстырмалы (қатысты), ... ... ... ... ... ... ... көшірілетін орынға сәйкес
ұяшыққа сілтеме де өзгеріп отырады. Абсолютті адрестеуде формуланы ... ... тек қана ... формуладағы ұяшыққа жасалады. Аралас
адрестеу формуланы көшіру барысында баған ... жол ... ... ... F4 пернесін формуланы редакторлеу кезінде ... ... үшін ... ... ... ... жұмыс кітаптарына сілтеме.
Белсенді жұмыс кітабының басқа беттеріне сілтеме мынандай түрде
жазылады: Лист 3!А1
Мұндағы леп ... ... ... қойылады. Егер Жұмыс бетінің атында
пробел болса, оның атын тырнақшаларға алып жазу керек.
Сыртқы сілтемелер дегеніміз - басқа жұмыс ... ... ... ... ... ... аты тіктөртбұрыш жақшаларға
алынып жазылады. Мысалы: [Книга1] Лист3! B4
Үш өлшемді сілтемелер (3D) ... ... аты мен ... ... ... және ... диапазонынан тұрады.
Мысалы :
СУММ (Лист 1: Лист 3! $E$1:$E$6) формуласында «Лист1» және «Лист3»
аралығындағы ... ... ... ... ... ... ... мен математикалық операторлар реті жалпы
математика ережелеріне сай орындалады. Формулалардың есептеу нәтижелері сан
болуы ... Ал ... ... ... пен ... ... ... формулаларындағы операторлар 1.1 кестеде көрсетілген:
1.1-кесте – Excel формулаларындағы математикалық операторлар
|Оператор ... |
|( ... ашу |
|) ... жабу |
|* ... |
|/ ... |
|+ ... |
|- ... ... және датамен орындалатын операциялар.
MS Excel – де тек арифметикалық формулалар ғана ... ... ... де әр ... ... орындап, жұмыс кітабындағы
диапазондар мен ұяшықтарды ... да ... Сол ... дегеніміз – мәтінді, санды және датаны бір ұяшыққа жинау.
Конкатенацияның операторы & белгісімен жазылады.
MS Excel жұмыс бетіндегі әр ... ... ... ... ... ... керек.
Есептің шешімі 1.1 ... ... A3 ... ... ... А1&ТЕКСТ(В1; "ДДМММГГГГ "&ТЕКСТ(С1; "# ###т. "&D1
Мұндағы ТЕКСТ( ) функциясы дата мен ақша форматтарын жаңа форматқа
көшіруге ... ... және ... ... айналдырады.
1.1-сурет – Конкатенацияны қолдану
Тағы бір мысал қарастырайық. Егер ұяшықтың аты ИТОГИ болса, және ... да бір ... ... сан 50600 т ... ... Итого "& ИТОГИ
формуласының нәтижесі
Итого 50 600 т болады.
Даталарға мынандай формулалар қолдануға болады :
= ... " - ... " ... "18 ... 1993 "- "25 января 2006 "
Бұл формулалардың нәтижесінде көрсетілген даталар арасындағы күн ... және ... ... ... ... ... :
= А1 = 4 - ... егер В7 ұяшығындағы сан 4-тен ... ... ... ... ... 1.2 ... ... операциялардың белгілері берілген.
1.2-Кесте – MS Excel-дегі адрестік операциялардың белгілері
|Операция |Мысал ... ... ... | | | |
|: (қос ... ... |Екі ұяшықтың арасында |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
|, ... |СУММ(А1:А7, В8)|Біріктіру |Екі диапазонды |
| | | ... Яғни екі |
| | | ... да ... |
| | | ... ... |
|Бос орын |СУММ(А1:А7 |Қилыстыру |Екі ... ... ... | ... екі ... |
| | | ... ... |
| | | ... жиыны. Егер |
| | | ... ... ... |
| | | ... (#NULL) шығады |
1.2 Функциялар. Функция ұғымына анықтама
Microsoft Excel программасының функциясы ... ... бір ... ... ... ... ... есептеу операциялары
қарастырылады. Әрбір функцияның өзіне тән аты болады. Excel ... ... ... ... ... жазылады немесе Функция
шебері (Вставка-> Функций) деп аталатын ... ... ... fx ... ... ... Функция шебері функцияларға
сәйкес формулалардың дайын шаблондарын береді, ... бар ... ... ғана ... программасында, күрделі және қарапайым есептеулерге арналған 200
ден аса функцияларды ... ... ... ... ... ... ... програмалау мүмкіндіктерін (VBA)
пайдаланып ... ... ... да ... алуына жағдай жасалған.
Функция шеберін пайдаланып функцияларды іздеуді жылдамдату мақсатында
оларды келесі: 10 недавно использовавшихся, Полный ... ... Дата и ... ... ... ... и массивы,
Работа с базой данных, ... ... и ... ... бойынша топтастырған.
Функциялардың аргументтері ретінде сандар, сан мәнді өрнектер немесе
сәйкесінше ... мен сан ... ... ... ... ... ... пайдаланылады.
Мысалы
= СУММ(А5:А9) – мұндағы СУММ ... А5, А6, А7, А8, ... ... ... ... ... – мұндағы СРЗНАЧ функциясы, G4, G5, G6 ... ... ... ... функцияларды жазу әдеттегідей бірінің ішіне бірі жай жақшалар
арқылы жазылады : = ОКРУГЛ(СРЗНАЧ(H4:H8);2).
Функцияның аргументтерін Функция шеберін пайдаланып енгізу. ... ... ... жазғанда, егер оның аргументі бар болса, онда
келесі 1.2 суреттегідей ... ... ... Бұл ... ... ... ... – Функция шеберін терезесі
Анықтамасы,
1 – функцияның аты;
2 – ... ... ...... ... ... , бұл ... қайта шерту терезені
бұрынғы қалпына келтіреді;
4 – аргументтің мәндері ;
5 – ... ...... ... ... ... келесі тәсілдер қолданылады:
а) қажет адрестерді (ұяшықтың немесе диапазонның) пернелік тақтадан
теруге болады;
б) қажет ұяшықтар мен ... ... ... кестедан белгілеу
арқылы жазуға болады.
1.3 Логикалық функциялар
Логикалық функциялар қандай да ... бір ... ... ... ... Шарттарды көрсету үшін Excel программасында
салыстыру амалдарының “ =”, “>”, “=” ... ... ... ... ...... айналымының ішкі жылдамдығын есептеу
2.2 Тақырып бойынша тапсырмалар
1-есеп. 7 % жылдық ставкамен берілген 10 000 000т. 7 ... ... ай ... жəне жыл ... ... ... ... Бастапқы
салым 10 %. ПЛТ функциясын қолданыңыз.
2-есеп. 6 % жылдық ставкамен берілген 15 000 000т. 3 жылдық ... ай ... жəне жыл ... ... есептеу керек. Бастапқы
салым 14 %. ПЛТ функциясын ... ... ... 8 % ... ... ... 10 жылда қанша
болатынын есептеу керек. Процент квартал ... ... БС ... 4 жыл ... 200000 ... 20 % жылдық ставкамен берілген.
Процент ай сайын ... ... сома ... ... ... қолданыңыз.
5-есеп. 14,5 % проценттік ставкамен салынған 1000000 сомаға əр ... ... 10,897 болу үшін неше жыл өту ... КПЕР ... ... ... ай сайын жүргізілетін болса жəне проценттік
жылдық ставка 35,18 % болса неше жылдан ... 500000 ... ... жетеді. КПЕР функциясын қолданыңыз.
7-есеп. 7 жылға ... ... 200000 ... ... құны қанша болады? Процент мынандай тəртіппен ... ... ... – 18 %, ... төрт ... – 21 %. ... ... қолданыңыз.
8-есеп. 12 жылдан кейін кəсіпорынға 5 млн ақша қажет болады. Кəсіпорын
осы соманы алу үшін ... ... ... ақша салмақ ойы бар. Ол үшін
12 % проценттік ставкамен қанша мөлшерде ... ақша салу ... ... ... 3 жылдан кейін 90 млн алу үшін депозитке 20 % жылдық ставкамен
қанша сома салу керек екенін ... ... ... ... ... ПС ... ... Проект бойынша шығындар 570 млн. Үш жылда: 270, 330, 290
млн пайда ... деп ... ... ставкасы 17 %. Проектінің
ағымдағы құнын анықтау керек. ЧПС функциясын қолданыңыз.
3 Параметрді келтіру
3.1 ... ... ... пайдалану мысалдары
MS Excel-дің Подбор параметра құралы тəуелді ұяшықта қажетті нəтижені алу
үшін осы ұяшыққа ... ... ... ... мəн болу керектігін
анықтауға жол береді.
1-есеп. 5 жылдың ішінде проект бойынша алынатын пайда: 120 000 ... 000000, 300 000 000, 250 000 000, 320 000 000 ... ... болжау
бар.А.йналым жылдамдығы 12 % болғанда ... ... ... шығын
қандай болу керек?
Шешім:
Инвестиция айналымының ішкі жылдамдығы ВСД (значения;предположения)
функциясының ... ... ... ... ... 3.1
суретте көрсетілген терезеде жүргізіледі:
3.1-сурет – Проект бойынша бастапқы шығындарды анықтау терезесі
Алғашында проектіні іске асыру үшін кететін шығын мөлшеріне ... ... мəн бере ... ... бұл ... бос қалдырса да болады).
В13ұяшығына =ВСД(B4:B9) формуласын енгіземіз.
Одан кейін Сервис – Подбор параметра командасын ... ... ... ... терезеге параметрлерді енгіземіз:
3.2-сурет – Подбор параметра құралының терезесі
Нəтижесінде біздің ... ... ... ... ... 3.3 ... көрсетілгендей есептеліп шығады:
3.3-сурет – Бастапқы шығындарды есептеудің нəтижелік терезесі
2-есеп. Сізден танысыңыз 15000 қарыз ... оны ... ... ... бір ... ... – 3000, екі ... кейін – 5000, үш
жылдан кейін – 9000. Танысыңыз қарызды қандай ... ... ... ... шешу үшін ... значение1; значение2; ...) функциясын жəне
Подбор параметра құралын пайдаланамыз.
Берілгендерді енгізу терезесі 3.4 суретте көрсетілген.
3.4-сурет – Бірыңғай емес ... ... ... ... ... беті
Алғашында есептеу үшін жылдық проценттік ставкаға кез-келген ... ... бұл ... бос ... да болады).
В9 ұяшығына =ЧПС(B8;B4:B6) формуласын енгіземіз.
Одан кейін Сервис – ... ... ... ... ... 3.5 ... ... параметрлерді енгіземіз:
3.5-сурет – Подбор параметра құралының терезесі
Нəтижесінде біздің беретін қарызымыз қандай проценттік ... ... ...... емес ... ... ... нəтижелік бет
3.2 Тақырып бойынша тапсырмалар
1-есеп.Сізден танысыңыз 250 000т. ақша сұрап, оны ... ... бір ... кейін – 80 000, екі жылдан ...... үш ... кейін – 100 000. Қарызды қандай жылдық проценттік ставкамен
алмақшы? ЧПС функциясын қолданыңыз.
2-есеп. Сізден ... 320 000т. ақша ... оны ... ... бір ... ... – 80 000, ... үш жылда – 100 000-
нан, 5-ші жылы – 110 000. Қарызды қандай жылдық ... ... ЧПС ... ... 6 ... ... облигацияда процентті есептеу тəртібі
мынандай: бірінші жылы – 10 %, келесі екі жылда – 15%, ... үш ... ... Оның ... құны 1546,88 ... білсек, облигацияның номиналы
қаншаға тең? БЗРАСПИС функциясын қолданыңыз.
4-есеп. Мөлшері 1500 инвестицияның болашақ құны 4 ... ... ... Оның ... ... ... жылы – 15 %, екінші жылы – 17 %,
төртінші жылы – 23 %. ... ... ... табысын табу керек. БЗРАСПИС
функциясын қолданыңыз.
5-есеп. Проект бойынша табыс 4 жыл ... ... ... 200000. ... ... 10 % болу үшін ... шығын
қанша болу керек? ВСД функциясын қолданыңыз.
6-есеп. Табыс нормасы 9 % болу үшін ... ... ... ... болу ... 2, 5, 6, 8, 10 млн. ВСД ... қолданыңыз.
7-есеп. Салымның жылдық ставкасы 15 %, ... ... күні ... курс – 90 ... жəне ... ... бір төленсе купондық ставканың
мөлшерін қандай? Облигацияның ... ... ... кез – ... курсы
– 100.ДОХОД функциясын қолданыңыз.
4 Қою кестесі (таблица подстановки)
4.1 Бір айнымалысы бар қою ... ... ... ай ... ... ... ... мысалын
қарастырайық. Есептеуде ПЛТ функциясы қолданылады.
Шешуі:
а) Қолданушыға түсінікті болатындай берілгендері жазылған есептеу
бетін 4.1 суреттегідей құрамыз:
4.1-сурет – ... ... В5 ... ... төмендегі формуламен есептелінеді:
=ПЛТ($B$4/12;$B$3*12;$B$2)
Бұл формулада абсолютті адрестеуді қолданған дұрыс.
ə) Түрлі проценттік ставкада ай сайынғы төлемдер қалай өзгеретінін
анықтау үшін сол ... ... ... 4.2 ... ... мəндер мен шығатын нəтижелер орналасатын диапазондарды
ерекшелеп, Данные – Таблица подстановки командасын орындаймыз, нәтіжесі 4.3
суретте көрсетілген;
в) ... ... ... 4.4 ... ... ... мəндердің формулада қай ұяшық орнына қойылатыны көрсетеміз.
Біздің мысалымызда ол В4;
г) Нəтижесінде ай ... ... ... ... ... сəйкес
4.5 суреттегідей есептелініп шығады.
4.2-сурет – Мəндер кестесін дайындау
4.3-сурет – Қою ... ...... ... ... – Бір ... ... қою кестесі
4.2 Екі айнымалысы бар қою кестесін қолдану
Борышты өтеудің түрлі ... жəне ... ... ... займ бойынша ай сайынғы төлемдерді есептеуді қарастырайық.
Шешімі:
а) ... ... ... ... ... жұмыс бетін
4.6 суреттегідей дайындаймыз:
4.6-сурет – Берілгендер кестесі
Мұнда В5 ұяшығына =ПЛТ($B$4/12;$B$3*12;$B$2) формуласын жазамыз.
ə) Түрлі проценттік ставка жəне ... үшін ай ... ... үшін ... ... 4.7 суреттегідей дайындаймыз:
4.7-сурет – Мəндер кестесі
б) Екі айнымалының мəндерін қолданып есептеулер ... ... ...... ... командасын орындаймыз.
Шыққан 4.8 суретте көрсетілген терезеге параметрлерді енгіземіз:
4.8-сурет – Таблица подстановки терезесі
в) Нəтижесінде ай сайынғы төлемдер түрлі проценттік ... ... ... 4.9 суреттегідей есептелініп шығады:
4.9-сурет – Екі өлшемді нəтижелік қою кестесі
4.3 Тақырып ... ... Əр ... ... мен ... ... үшін ... 400
млн займ төлемдеріне қою кестесін құрыңыз. ПЛТ функциясын ... ... ... ... бойынша капитал салымдары 150 млн., ал 4
жылдың ішінде түсетін пайда 45, 48, 56, 60 млн деп ... ... ... ... ... ... нормалары мен капитал салымдарының
мəндеріне байланысты қою кестелерінде есептеу керек. ЧПС ... ... 89 ... ... ... алынған жəне купондық
пайда (ставка) 10%, төлем периоды жырты жылда бір рет. Облигация борышы
өтелетін күн ... ... – 100 деп ... Қою ... ... мен ... жылдық ставкаға тигізетін əсерін көрсету
керек. Уақытша ... ... – 1. ... ... ... ... 1000 облигация, купондық ставкасы 8 %, төлем периоды
– жылына 4 рет, ... күні - ... ... ... күні –
5.10.2003, купонның бірінші рет төленген күні – 12.12.2003, есептеу базисы
– 1. Қою кестесінің көмегімен ... пен ... ... жинақталған
табыстың мөлшеріне əсерін көрсетіңіз. НАКОПДОХОД функциясын ... 200000 ... ... ... ... ... сатып
алынған. Борыш өтелетін күн – 12.09.2005, бағасы – 250000. Уақытша ... – 1. Қою ... ... ... ... жылдық ставкасының
өзгеруі инвестиция мөлшері мен борышты өтеу бағасына ... ... ... ИНОРМА функциясын қолданыңыз.
6-есеп. Вексельдің берілген күні – 6.09.2002, сомасы (инвестиция) –
250000, 8 % ... ... күні – ... , Уақытша есептеу базисы –
1. Қою кестесінің көмегімен ... ... ... ... ... ... ... мен жеңілдікке байланысты қалай жүретінін
көрсетіңіз. ... ... ... ... алынған күні – 11.08.2001, борышты өтеу күні ... ... ... – 10 %, проценттер төлемі жарты жылда бір ... ... ... – 12 %. ... ... базисы – 1. Қою кестесінің
көмегімен құнды қағаздың ұзақтығының өзгерісі ... жəне ... ... қалай жүретінін көрсетіңіз. ДЛИТ функциясын
қолданыңыз.
8-есеп. 350000 бағаға ... ... ... ... ... ... өтелетін күн – 12.09.2008, бағасы – 450000. Уақытша есептеу
базисы – 1. Қою кестесінің көмегімен қосымша ... ... ... ... ... мен борышты өтеу бағасына қалай байланысты
екенін көрсетіңіз. ИНОРМА функциясын қолданыңыз.
9-есеп. Вексельдің берілген күні – ... ... ... ... 8 % ... ... күні – 12.03.2007 , Уақытша есептеу базисы –
1. Қою кестесінің көмегімен вексель бойынша ... ... ... ... ... мен ... байланысты қалай жүретінін
көрсетіңіз. ПОЛУЧЕНО функциясын қолданыңыз.
10-есеп. Облигация алынған күні – 18.06.2000, борышты өтеу күні ... ... ... – 10 %, ... ... жарты жылда бір рет,
пайданың жылдық ставкасы – 12 %. Уақытша есептеу базисы – 1. Қою ... ... ... ... ... ... жəне купонның
мөлшеріне байланысты ... ... ... ДЛИТ ... ... ... (поиск решения) баптамасының көмегімен тиімділеу
есептерін шығару
Күнделікті өмірде оптимизациялау есептерін шешу қажеттілігімен ... ... ... ... ... ... әрдайым мына бір сұрақ
туындайды: амиянымыздың мүмкіндігіне қарай қажеттілігімізді барынша ... ... Ал, ... ... ... ... қызметкерлер штатын жоспарлау, еңбек ақы қорын жоспарлау,
өндірістің ... ... ... ... ... жылжыту бойынша жарнама
кампанияларын жоспарлау секілді мәселелермен кездеседі.
Өмірде және экономикада жие ... ... ... ... Excel ... ... тиімді әдісі – Поиск
решения құралын ұсынады. ДК пайдаланушысынан ... ... Excel ... ... ... ... ал есептің тиімді шешімін дәл және тез
арада Поиск решения құралы тауып береді.
5.1 Шешімді іздеу ... ... ... – оптимизациялау есептерін шешуге арналған
Excel қондырмасы. Егер Сервис менюінде Поиск решения ... ... оны ... ... Ол үшін ... командасын ашып, Поиск
решения қондырмасын белсенді ету ... Егер ... ... ... ... ... Windows-ң басқару панеліндегі Установка ... ... ... шертіп, Excel (немесе Office) орнату
программасының көмегімен Поиск решения қондырмасын орнату керек.
Поиск решения 5.1 ... ... ... ... ... ячейку(Мақсатты ұяшықты орнату) өрісіне максимумы,
минимумы немесе берілген мән табылатын функция ұяшығына сілтеме жасалады.
Шешім мен ... ... ... ... ... типі ... ... ауыстырғыштарға белгі қою арқылы орнатылады. Мысалы,
мақсатты функцияның максимумын немесе ... табу үшін ... ... ... Минимальному значению жағдайына сәйкесінше
қойылады. Мақсатты функцияның ... ... табу үшін ... ... ... ... ячейки(өзгеретін ұяшықтар) өрісіне есептің шешімін табу
барысында өзгеруі қажет ұяшықтар ... яғни ... ... көрсетіледі.
5.1-сурет – Поиск решения терезесі
Есептің айнымалыларына қойылатын ... ... ... ... табу ... ... теңсіздік, сонымен қатар
айнымалылардың бүтін сан болу шарты ... ... ... ... ... ... енгізіледі. Шектеулерді енгізу үшін
Поиск решения сұхбат терезесіндегі Добавить батырмасына басу ... ... ... ... (Шектеулерді енгізу) 5.2 суретте көрсетілген
сұхбат терезесінің өрістерін толтыру керек.
5.2-сурет – ... ... ... на ... ... ... ... (шарттың) сол
жағы, Ограничение(Шектеулер) өрісіне оң жағы ... ... ... ... ... сол жағы мен оң жағының арақатысы таңдалады.
Келесі шектеулерді енгізу үшін ... ... ... ... ... басу ... Барлық шектеулер енгізілгеннен кейін ОК
батыршамасы шертіледі.
Поиск решения сұхбат терезесінің Параметры батырмасы шешімді табу ... ... ... ... мақсатына қолданылады.
Параметры поиска решения сұхбат терезесінде зерттелетін мәселенің
шешімін табудың ... мен ... ... сондай-ақ тиімді
модельді жүктеуге және сақтауға болады. ... ... ... ... ... жағдайлары мен мәндері көптеген есептердің шешімі
үшін жарайды.
Параметры поиска решения сұхбат терезесінің элементтерін ... ... ... ... есептің шешімін табуға кететін ... үшін ... ... число итераций өрісі аралық есептеулер санын шектеу үшін
қажет.
- Относительная погрешность және Допустимое ... ... ... ... табылатындығын анықтау үшін арналған. Үнсіз
келісім ... ... ... арқылы табылған шешімді ... және аз ... ... ... ... бастапқы шешіммен
салыстырған орынды.
Мұндай тексеруді айнымалыларына бүтін сандық шарты қойылған есептерге
жүргізу ұсынылады.
- Линейная модель ... ... ... ... табу ... ... емес септердің сызықтық аппроксимациясы үшін
қызмет етеді. Сызықтық емес есептер жағдайында бұл ... ... ... сызықтық есеп жағдайында салынуы қажет, себебі кері жағдайда бұрыс шешім
алынуы мүмкін.
- Показывать результаты ... ... ... табуды тоқтата тұруға
және жекелеген итерациялардың нәтижелерін қарау үшін ... ... ... ... ... ... сапалық
тұрғыда ерекшеленетін кіріс және шығыс мәндерді ... ... үшін ... ... ... теңгемен есептелетін
салымдарға қатысты пайда пайызын максимизациялау ... ... тобы ... ... таңдау үшін қызмет етеді.
- Производные тобы ... ... ... ... ... Метод тобы оптимизациялау алгоритмін таңдау үшін арналған.
Есептің шешімінің нәтижелері туралы есеп беруді ... ... ... решения сұхбат терезесінде қажетті есеп беру типін таңдау
қажет: Результаты, Устойчивость, Пределы.
5.2 Тақырып бойынша тапсырмалар
1-тапсырма. Бояу өндірісін ... ... ... ... ... Кіші ... 2 ... (І) және сыртқы (Е) жұмыстар үшін бояу шығарысымен айналысады.
Екі түрлі өнім ... ... ... ... өндіру үшін екі
бастапқы өнімдер А және В пайдаланылады. Тәуліктік ... қоры 6 және ... ... А және В өнімдерінің сәйкесінше ... бір ... 5.1 ... ... Бояу өндірісін жоспарлау есебінің бастапқы мәндері
|Бастапқы өнім|Бір тонна бояуға бастапқы |Максималды мүмкін |
| ... ... т |қор, т |
| |Е ... |I бояуы | ... |1 |2 |6 |
|B |2 |1 |8 ... ... ... І ... ... сұранысы Е бояуынан
ешқашан 1 тоннаға артық болмағанын көрсетті. Осыған қоса, І бояуына ... ... 2 ... ... емес ... көрсетті. Бояулардың көтерме
сауда бағалары: Е бояуы үшін 3000 ... және І ... үшін 2000 ... ақшаға айналдырудың табысы максималды болуы үшін фабрика әр бояудың
қандай мөлшерін өндіру керек?
Осы ... ... үшін ... ... құру ... ... құру
процессін бастау үшін келесі үш сұраққа жауап беру керек:
– модел қандай шамаларды анықтауға құрылады (яғни айнымалы моделдер);
– мүмкін ... ... ... ... ... таңдау мақсаты
неден құрылады;
– белгісіздер қандай шектерден аспауы керек.
Біздің ... ... ... көп алу үшін ... дұрыс өндіріс
көлемін жоспарлау керек. Осыған сәйкес айнымалылар: хІ І ... ... ... және хЕ Е ... ... ... ... табыс жиынтығы z І бояуының өндірістік хІ және Е бояуының
х2 z=3000х1+2000хЕ тең болады. Мүмкін болатын хЕ және хІ ... ... ... ... ... ... яғни ... z функциясын
анықтау.
Енді х1 және хЕ қойылатын шектерге көшейік. ... ... ... бола ... яғни х1 , хЕ >= ... екі ... ... қажетті бастапқы өнім шығыны мүмкін
болатын бұл бастапқы өнім қорынан артық бола алмайды. Яғни,
,
.
Осыған ... ... ... ... ... ... бұл ... математикалық моделі келесі түрге ие:
Төменгі шек арқылы z=3000х1+2000хЕ максималдау:
,
,
,
,
.
Мұндағы модель ... ... ... ... себебі мақсатты функция
және шектер айнымалылардан сызықты байланыста тұр.
Бұл ... ... ... ... ... ... командасы арқылы
шешейік. Шешім іздеу құралы Excel қондырғысының біреуі болып табылады. Егер
Сервис менюінде Шешім іздеу командасы жоқ ... онда оны құру үшін ... ... іздеу командасын орындау қажет.
5.3 суретте көрсетілгендей A3 және ВЗ ... ... ... ... – Айнымалыларға, мақсатты функцияға және шектерге бөлінген
диапазондар.
С4 ұяшығына мақсатты функцияны ... ... сол жақ ... ... ... – шектеулердің оң бөліктері.
Содан кейін Сервис, Шешім іздеу командасын ... 5.4 ... ... ... ... ... толтырамыз.
5.4-сурет – Бояу өндірісін жоспарлау есебінің Шешім іздеу терезесі.
5.5 суретте көрсетілген Орындау ... ... ... ... ... атты терезе ашылады да, шешім табылды деген ақпаратты береді.
5.5-сурет– ... ... ... ... есептің нәтиже санаулары (өндірістің тиімді жоспары мен оған
сәйкес табыс) 5.6 суретте көрсетілген. Ең тиімді ... ... Е ... және І бояуының 1,33 т ... ... ... көлемі
фабрикаға 12,67 мың. тенге табыс әкеледі.
5.6-сурет– Бояу ... ... ... ... іздеу құралы
көмегімен есептелген нәтиже санаулары.
2-тапсырма. Қорытпалардың құрамын анықтау
Есепті қарап шығайық: А және В ... алу үшін І, ІІ, ІІІ және ... ... ... А және В ... құрамында болу
талаптары 5.2 кестеде келтірілген.
І, ІІ, ІІІ және ІV металлдарын өндіруге қажетті ... ... ... мінездемелері 5.3 кестеде көрсетілген.
5.2-кесте – Қорытпа құрамын анықтау ... ... ... болу ... ... ... қойылатын талаптар ... |I ... 80 %-нен ... емес |
| |II ... 30 %-нен ... емес ... |II ... 40 %-нен 60 %-не ... |
| |III ... 30 %-нен кем емес |
| |IV ... 70 %-нен ... емес ... ... Қорытпа құрамын анықтау есебіндегі кендер мінездемесі мен қоры
|Кен |Максималды қор, т ... % ... |
| | | ... |
| | |I |
| |Ө1 |Ө2 |Ө3 |Ө4 | ... |1 |1 |1 |1 |16 ... |6 |5 |4 |3 |110 ... |4 |6 |10 |13 |100 ... ... ... ... Ө1 – 60, Ө2 – 70, Ө3 – 120, Ө4 – ... ... ... үшін əр өнім бойынша ... ... ... ... есеп
6.1 Транспорттық есептің математикалық моделі
Жалпы түрде транспорттық есепті былай түсіндіруге болады: m пунктте:
A1, …, Am біртекті жүк бар. ... ... ... a1, …, am. Бұл ... (B1, …, Bn) ... ... ... сұранысы – b1, …, bn.
Тасымалдау құны i-ші (i=1,m) ... j-ші (j=1,n) ... ... cij.
Тұтынушылардың сұраныстарын толық қанағаттандыратын жəне ... ... ... ... ... ... жазу түрінде былай беруге болады:
(1)
(2)
(3)
Сонымен, берілгені: сызықтық функция (1), ... (3), ... (2). ... ... (2) ... ... (1) ... болатын
теріс емес шешімін тау керек.
Егер жүк жеткізушідегі жүктің жиынтық көлемі тұтынушыға ... ... ... тең болса, онда транспорттық есеп жабық (балансталған) деп
аталады: яғни, төмендегі теңдік орындалса:
Егер төмендегі ... бірі ... онда ... есеп ... деп аталады:
Транспорттық есептің шешімі болу үшін ашық ... ... ... ... Егер ... ... онда фиктивті (n+1)-ші пунктті
Bn+1 кіргіземіз, яғни есепке ... ... ... Бұл ... ... тең ... ... құны нөлге тең болады, яғни, .
Егер шарты орындалса, онда ... ... ... ... ... ... ... жол кіргізіледі. Бұл жеткізушідегі жүк
мынаған тең деп ... ... құны ... тең ... ... .
Ашық модельді жабық модельге айналдырғанда мақсаттық функция өзгермейді,
өйткені қосымша жүк ... ... ... ... ... ... ... бойынша тапсырмалар
1-тапсырма. Транспорттық есеп
Шешім іздеу құралы қолданылатын тағы бір мысалды қарастырайық. ... және оның ... ... бес ... ие ... бар ... Күніне 200, 150, 225 және 175 өндіріс мүмкіншіліктерге ие фирма
фабрикалары Денвер, ... ... ... және Даллас қалаларында
орналасқан. Күніне 100, 200, 50, 250 және 150 ... ие ... ... ... ... Лос-Анджелес, Даллас, Сент-Луис,
Вашингтон және ... ... ... ... ... жіберілмеген
фабрикада өнім бірліктерді сақтау күніне 0,75 доллар қымбатқа түседі, ал
тұтынушының өткізу орталығында тапсырыс берілген, бірақ ... ... ... үшін ... 2,5 ... ... түседі. Фабрикадан өткізу
орталықтарға шейін өнім бірлігін тасымалдау құны 6.1 кестеде көрсетілген.
6.1-кесте– ... ... |1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... ... |
|Денвер |1,5 |2 |1,75 |2,25 |2,25 ... |2,5 |2 |1,75 |1 |1,5 ... ... |2 |1,5 |1,5 |1,75 |1,75 ... |2 |0,5 |1,75 |1,75 |1,75 ... шығындарды минималдандыру үшін тасымалдауларды дұрыс
жоспарлау қажет.
Бұл модель ... ... өнім ... сомасы оның
ішіндегі қажеттіліктер көлемінің ... тең ... ... және қоймалауға байланысты шығындарды санамауға болады.
Басқа жағдайда келесі мәліметтерді енгізу керек:
– артық өндіру ...... ... ... ... кіретін өнім бірлігінің бірдей ... ... ... ... – өнім ... ... ... жағдайында – жалған фабриканы , өнімді жеткізбеу айып ... өнім ... ... ... ... ал ... ...
өткізу орталықтарына жеткізілмеген өнім көлемін.
Бұл есепті шығару үшін оның математикалық моделін ... ... ... ... ... ...... j-нші өткізу орталыққа тасымалдау көлемі. ... ... ... ... ... яғни:
,
мұндағы – i-нші фабрикадан j-нші өткізу орталыққа өнім
бірлігінің тасымалдау ... ... ... ... керек:
тасымалдау көлемі теріс бола алмайды.
модель балансталғандықтан, бүкіл өнім фабрикадан шығарылу керек, ал бүкіл
өткізу орталықтардың қажеттіліктері ... ... ... келесі модель пайда болады: минималдандыру ... – i-нші ... ... ...... ... сұранысы.
6.1 суретте көрсетілгендей бұл есепті шешу үшін шешім іздеу құралы
көмегімен бастапқы ... ... ... ... ... енгіземіз. А6:Е9 ұяшықтары
белгісіздер (тасымалдау ... үшін ... G6:G9 ... өндіріс көлемі енгізілген, ал А11:Е11 ұяшықтарына ... ... ... ... ... ... енгізілген.
=СУММПРОИЗВ(А1:Е4;А6;Е9)
6.1-сурет– Транспорттық есептің бастапқы мәліметтері
А10:Е10 ұяшықтарына өткізу орталықтарына әкелінетін өнім ... ... ... ... ұяшықтарына фабрикадан шығарылатын өнім көлемін анықтайтын
формулалар енгізілген.
=СУММ(А6:Е6),
=СУММ(А7:Е7),
=СУММ(А8:Е8),
=СУММ(А9:Е9),
6.2 суретте көрсетілгендей ... ... ... ... ... ... ... терезесін толтырамыз.
6.2-сурет– Транспорттық есеп үшін Шешім іздеу сұхбат терезесі
Іздеу параметрлері терезесінде Сызықтық модель тұсында жалау қоюды
ұмытпаңыз. 6.3 ... ... ... ... ... ... ... құралы өнім жеткізудің ең тиімді жолын және оған тиісті
көліктік шығындарды анықтайды.
6.3-сурет – ... ... ... ... ... туралы есептер
Тағайындаулар туралы есептерді шешудің мысалын қарастырайық. Төрт
жұмысшы жұмыстың төрт ... ... ... j-й ... i-м ... ... 6.4 суретте A1:D4 диапазонының ұяшықтарында
келтірілген.
6.4-сурет - Тағайындаулар туралы ... ... ... кестеде жолдар жұмысшыларға сәйкес келеді, ал баған – жұмыстарға.
Барлық жұмыстар орындалғандай етіп, әрбір жұмысшы тек бір ... ... ... ал ... ... орындалуының жиынтық бағасы
минималды болатындай етіп ... ... ... құру ... ... ... яғни жұмыс саны жұмысшылар санына тең екенін атап көрсету
керек. ... есеп ... ... онда оны ... алдында есепті
теңгеру керек, ол үшін жұмыстың ... ... бар ... ... бағандардың санын енгізу керек.
Берілген есепті шешу үшін оның математикалық моделін құрайық. Егер i
жұмысшымен j ... ... онда , ... i ... j ... онда . Онда ... келесі түрге ие: минимизациялау
келесі шектеулерде:
,
,
.
Шешімді іздеу құралдарының көмегімен бұл ... ... ... F2:I5 ұяшықтарының диапазонын бөлейік. J1ұяшығына жұмыстардың
бағасын есептейтін мақсаттық функцияны енгіземіз:
=СУММПРОИЗВ(F2:I5;A1:D4),
6.5 суретте көрсетілгендей шектеулердің сол жақтарына сәйкес ... ... - ... ... есептегі шектеулердің сол жақтары
Бұдан кейін Сервис, Поиск решения ... ... және ... решения сұхбат терезесін 6.6 суретте көрсетілгендей толтырамыз.
6.6-сурет – ... ... ... Поиск решения сұхбат терезсі
Параметры поиска решения сұхбат терезесінде Линейная ... ... ... ... батырмасын басқаннан кейін шешімді іздеу
құралы 6.7 суретте келтірілген ... ... ... ... ... ... жұмыстардың тиімді жоспары
Пайдаланылған әдебиеттер
1 Байшоланова Қ. С. Ақпараттық жүйелер теориясы. –    Алматы, 2007. ... ... ... Е. Қ., ... Б., ... А. ... технологиялар: информатикадан 30 сабақ : оқулық. 4 басылым,
жөнделiп толықтырылған. – Алматы : ЖТИ, 2007. – 408 ... ... Н. Б. и т.б. ... ... ... – Алматы : РИК,
2007. – 325 6.
4 Исаев С. Ә., Мұхамади А. Н., Ахметова О. С. ... ... ... ... практикум. – Алматы, 2007.–305 б.
5 Хакимова Т. Компьютерлік өңдеудің әдістемелері. Алматы : «Ғылым»,
2007.-453 б.
6 ... К. З. ... ... ... Алматы : «Білім»,
2007.- 250 б.
7 Гарнаев А. Использование MS Excel и VBA в экономике и ... ... 2000. - 510 ... ... Н., Ермеков М., Ноғайбаланова С. Информатика. ... ... ... ... Информационные технологии в маркетинге. /Под ред. Г.А. Титоренко.- М
: ЮНИТИ-ДАНА, 2000.- 407 б.
-----------------------
2
1
3
4
5
6

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
MS Excel - дегі формулар мен функциялары7 бет
MS Excel электрондық кестесінде формуламен, функциямен жұмыс жасау және диаграммаларды құру13 бет
Excel электрондық кесте құралдарымен мәліметтерді өңдеу11 бет
Мектептегі информатика курсындағы Excel бағдарламасын меңгеру негіздері64 бет
Ньютон биномы2 бет
Органикалық қосылыстар жөнінде түсінік6 бет
Түбір анықтамасы13 бет
Excel программасы9 бет
Excel бағдарламасы13 бет
Excel бағдарламасында диаграмма құру28 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь