Мектеп жасына дейінгі балалардың мазасыздану деңгейін анықтау

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3

І. Мазасыздану феноменінің теориялық қалануы.
1.1.Мазасыздану туралы психолог. ғалымдардың теориялары мен ой. пікірлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2. Мазасыздану мәселелерінің Oтандық психологияда зерттелінуі ... ... ... ... 9
1.3. Mазасыздану феноменін шет елдердің ғылыми балабақшаларінде қарастырылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . ..13

ІІ.Балабақшадағы мазасыздану проблемалары және деңгейі
2.1 Балабақшадағы мазасыздану проблемасын қарастыру ... ... ... ... ... ... ... ...20
2.2 Балабақшадағы мазасызданудың негізгі факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
2.3 6 жастағы балалардың мазасыздану деңгейі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28

ІІІ. Мектепке дейінгі балалардың коммуникативті үйренулерінің қалыптасуына әсер ететін эксперименттік зерттеулер.
3.1. Мектепке дейінгі жастағы балалардың мазасыздану деңгейінің көрінісіне бағытталған психодиагностикалық зерттеу (белгілеу эксперименті) ... ... ... . 31

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 36

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 38
Зерттеудің өзектілігі.
Қазіргі кезде эмоциялық тұрақсыздықпен, сенбеушілікпен, жоғары алаңдаушылықпен ерекшеленетін мазасыз балалар саны едәуір көп ұлғайған. Мазасызданудың пайда болуы және орнығуы баланың жас кезеңіндегі қажеттіліктерінің қанағаттанбауымен байланысты. Мазасызданудың тұрақты бейнесі, көбіне жеткіншек жас кезеңінде көрініс табады. Ал, оған дейін, бұзылыстардың кең шеңберін өндіруші болып табылады.
Балабақшадағы оқыту (жаңаны тану, алынған дағдылар мен үйренулерді тексеру) әрдайым балалардың мазасыздануының жоғарылауымен байланысты екенін психологтар байқады және де кейбір мазасыздану деңгейінің жоғары шегіне жетуі оқытуды белсендіріп, оны тиімді етеді. Мұндағы мазасыздану зейін , ес, интеллектуалдық қабілетті жасаушы фактор. Бірақ егер де мазасыздану деңгейі осы шегінен асып кетсе, адамды байбалам (паника) жаулайды. Сәтсіздікке ұрынбауға тырысып, ол қызметіне көңіл аудармай кетеді. Немесе нақты жағдайдағы жеттістікке жетуге түгелімен беріліп кеткендігі соншалық, басқа ситуацияларда ол жеңіліс табады. Осының барлығы сәтсіздік қорқынышын күшейтеді, мазасыздану жоғарылап, күнделікті кедергіге айналады.
Мазасыз балалар үшін оқу жылдарының қаншалықты ауыр өтетінін, ата – аналар да, мұғалім де жақсы біледі. Ал балабақшалық кезең негізгі және балалық шақтың негізін қалаушы: бұл тұлғалық қалыптасу уақыты, өмірлік жолды таңдау, әлеуметтік нормалар мен ережелерді иемдену, бойға сіңіру. Егер де бала уайымының себебі өз - өзіне сенімсіздік болса, онда жеке тұлға да «күмәншіл» болып қалыптасады. Мамандық таңдау бұл адам үшін өзін сәтсіздікке ұшырауға сақтану бағытына негізделген, құрдастары және мұғалімдермен қатынас жасау – қуаныш емес, ауыртпашылық..., және де мазасыздық бойын алып тұрған баланың интеллектуалдық дамуы, оның ойлау бірегейлінімен, құмарлығымен, шығармашылық қабілеттерінің дамуымен сәйкес келмейді, өйткені шығармашыл адам - ол ерікті және тәуелділікке бел буатын адам. Ол жаңа қалыптаспаған көзқарас пен шешімді ұсынуға қорықпайды, өз жолымен жүргісі келеді, көпшіліктің мақұлдағанына қарсы келеді. Ал мазасызданғыш адамдар - қашаннан қабылданған, ескірген, бірақ көптеп тексерілген өмір нұсқаларының құлы.
Әр жас кезеңдері үшін, мазасызданудың тұрақты көрінісі немесе шынайы қатерсіз – ақ, көптеген балаларда жоғары үрейді тудыратын белгілі бір аймақтар, ақиқат объекттер болады. Бала өзінің күшінен, қабілеттілігінен күмандана бастайды. Бірақ мазасыздану сабақтағы әрекет қана емес, жекелеген құрылымды да бұза бастайды. Сондықтан жоғарылаған мазасызданудың пайда болуы себептерін білу, мектепке дейінгіжастағы балалардың адекватты құлығының қалыптасуы және мазасызданудың төмендеуіне септігін тигізетін, корекциялық – дамытушылық жұмысты жасап шығаруға және уақытында жүргізілуге әкеледі.
Зерттеудің мақсаты. Мектеп жасына дейінгі балалардың мазасыздану ерекшеліктерінің деңгейін анықтау.
Зерттеудің обьектісі. Мектеп жасына дейінгі балалардың мазасыздану деңгейінің көрінісі.
Зерттеудің пәні. Мектеп жасына дейінгі балалардың мазасыздануларының пайда болу себептері.
Зерттеудің негізгі жорамалы. Мектеп жасына дейінгі жастағы балардың жоғары мазасыздануының белгілі бір себептерін анықтау – мектеп жасына дейінгі жастағы балалардың мінез-құлығыдағы мазасыздануларының төмендеуіне әкелетін, бағытталған коррекциялық - дамытуышылық бағдарламаны жүргізуге септігін тигізеді.
1. Овчарова Р.В. Практическая психология образования. М., «Академия». 2003.
2. Овчарова Р.В. Практическая психология образования. М., «Сфера». 2001.
3. Нетреба С. Влияние коррекции тревожности на формирование адекватной самооценки младшем школьном возрасте с учетом этническо й принадлежности детей. //Ұлт тағылымы. 2004. №3, 122-126б.
4. Жуманкулова Е. Тревожность как предпосылка девиантного поведения подростка. //Бастауыш мектеп. 2005. №2. 47-50б.
5. Овчарова Р.В. Практическая психология образования. М., «Академия». 2003.
6. Овчарова Р.В. Практическая психология образования. М., «Сфера». 2001.
7. Нетреба С. Влияние коррекции тревожности на формирование адекватной самооценки младшем школьном возрасте с учетом этническо й принадлежности детей. //Ұлт тағылымы. 2004. №3, 122-126б.
8. Психология. Учебник. – М.: “Проспект”, 1998. – 291-294 с.
9. Психологическая служба школы. Учебное пособие для студентов / Под ред. И.В. Дубровиной – М.: Международная педагогическая Академия, 1995 – 222 с.
10. Раттер М. “Помощь трудным детям” – М.: 1987
11. Реан А.А., Коломенский Я.Л. Социальная педагогическая психология – СПб.: Питер Ком., 1999 – 416 с.
12. Рейковский Я. Экспериментальная психология эмоций: - М.; 1979
        
        Батыс Қазақстан инженерлік- гуманитарлық университеті
Педагогика және психология кафедрасы
Курстық жұмыс
Тақырыбы: «Мектеп жасына дейінгі балалардың мазасыздану деңгейін
анықтау»
оРАЛ- 2015
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
................................................ 3
І. Мазасыздану ... ... ... ... ... ... ... мен ой-
пікірлері...................................................................
.................................................6
1.2. Мазасыздану мәселелерінің Oтандық психологияда
зерттелінуі................9
1.3. Mазасыздану феноменін шет елдердің ғылыми балабақшаларінде
қарастырылуы................................................................
..................................... ... ... ... және ... ... ... ... Балабақшадағы мазасызданудың негізгі
факторлары..................................25
2.3 6 жастағы балалардың мазасыздану
деңгейі..............................................28
ІІІ. Мектепке дейінгі ... ... ... ... ... ... ... Мектепке дейінгі жастағы балалардың мазасыздану деңгейінің көрінісіне
бағытталған психодиагностикалық зерттеу (белгілеу
эксперименті)............. 31
Қорытынды...................................................................
...................................... 36
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
............ 38
Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ерекшеленетін мазасыз балалар саны едәуір көп ... ... ... және орнығуы баланың жас кезеңіндегі
қажеттіліктерінің қанағаттанбауымен ... ... ... ... ... жас ... ... табады. Ал, оған дейін,
бұзылыстардың кең шеңберін өндіруші болып табылады.
Балабақшадағы ... ... ... ... дағдылар мен үйренулерді
тексеру) ... ... ... жоғарылауымен байланысты
екенін ... ... және де ... ... ... шегіне жетуі оқытуды белсендіріп, оны тиімді етеді. Мұндағы
мазасыздану ... , ес, ... ... ... ... егер де мазасыздану деңгейі осы шегінен асып кетсе, ... ... ... ... ... тырысып, ол
қызметіне көңіл аудармай ... ... ... ... ... ... ... кеткендігі соншалық, басқа ситуацияларда
ол жеңіліс табады. Осының ... ... ... ... ... күнделікті кедергіге айналады.
Мазасыз балалар үшін оқу ... ... ауыр ...... да, ... де жақсы біледі. Ал балабақшалық кезең
негізгі және ... ... ... ... бұл ... ... ... жолды таңдау, әлеуметтік нормалар мен ережелерді
иемдену, бойға ... Егер де бала ... ... өз - ... ... онда жеке ... да ... болып қалыптасады.
Мамандық таңдау бұл адам үшін өзін ... ... ... негізделген, құрдастары және мұғалімдермен қатынас жасау –
қуаныш ... ... және де ... бойын алып тұрған
баланың интеллектуалдық дамуы, оның ... ... ... ... дамуымен сәйкес келмейді,
өйткені ... адам - ол ... және ... бел ... Ол жаңа ... көзқарас пен шешімді ... өз ... ... ... көпшіліктің мақұлдағанына
қарсы келеді. Ал ... ... - ... ... ... ... тексерілген өмір нұсқаларының құлы.
Әр жас кезеңдері үшін, мазасызданудың ... ... ... ... – ақ, көптеген балаларда жоғары үрейді ... ... ... ... ... болады. Бала өзінің күшінен, қабілеттілігінен
күмандана бастайды. Бірақ мазасыздану сабақтағы әрекет қана емес, ... да бұза ... ... ... мазасызданудың пайда
болуы себептерін білу, мектепке дейінгіжастағы ... ... ... және ... төмендеуіне септігін тигізетін,
корекциялық – дамытушылық жұмысты жасап шығаруға және уақытында жүргізілуге
әкеледі.
Зерттеудің мақсаты. Мектеп жасына ... ... ... ... ... ... Мектеп ... ... ... ... ... ... Мектеп жасына дейінгі балалардың мазасыздануларының
пайда болу себептері.
Зерттеудің негізгі жорамалы. Мектеп ... ... ... ... ... ... бір себептерін анықтау –
мектеп жасына дейінгі ... ... ... ... ... ... ... -
дамытуышылық бағдарламаны жүргізуге септігін тигізеді.
Негізгі жорамал төмендегі жанама жорамалдармен нақтыланады:
- ... ... ... ... ... бастауларды талдау
және жүйелеу.
- ... ... ... ... ... ... деңгейінің
көріну ерекшеліктерін зерттеу және ... ... ... ... жасына дейінгі жастағы балалардың мазасыздануының төмендеуіне
бағытталған, арнайы ұйымдастырылған ... - ... әсер ... ... әдістері мен әдістемелері :
- ... ... ... ... ... ... Филлипстің «Балалардың мектепке мазасыздану деңгейін анықтау ... ... ... ... ... ... арналған
социометрия әдісі;
- белгілеу эксперименті ( екінші ... ... ... ... ... формасында және педагогикалық ұжыммен жұмыс);
- мазасыздану деңгейінің көрінісіне ... ... ... ... және де ... ... ... ... ... нәтижелерді белгілеу.
- зерттеу әдістері мен әдістемелері ... ... ... мен ... тексеруде бір – бірін ... және ... ... ... әдістері қолданылды: мазасыздану деңгейін анықтау
мәселесі ... ... және шет ... ... ... әдісі зерттеудің ұйымдастырушылық ... ... ... ... деңгейін анықтауға арналған әдістері.
Зерттеудің ... және ... ... қарастырылып
отырған мәселеге ... ... ... жүйелеу мүмкіндігі
жасалынды, мектеп жасына дейінгі жастағы ... ... ... ... мен мазасыздану ... ... ... ... ... ... ... қылығындағы
мазасызданудың төмендеуіне әсер ететін, жалпы білім беру ... ... ... - ... ... жүйесін құру
талпынысы жасалынды.
Зерттеудің ... ... бар ... ... ... мәнін аша ... ... мен ... ... ... Зерттеу барысында
алынған мәліметтер бастауыш мектеп ... ... ... ... ... ... ... теориялық
ұғымдарын толықтарыды, зерттеу мәселесіне байланысты жас ... ... - ... мәні мен ... ... ... мазасыздануы мен құрбы топтарында өзінің ... ... ... ... практикалық құндылығы.
Зерттеуден алынған нәтижелерді психологиялық ... ... ... ... ... ... ... төмендетудің
психологиялық негізі» тақырыбында дайындалған ... ... оқу ... ... ... ... студенттеріне қолдануға болады.
Зерттеу нәтижесінің сенімділігі мен ... ... ... ... ... бойынша
теориялық талдаудың тереңдігі және көлемімен, ... ... ... ... таңдауды негіздеумен, алынған
мәліметтердің сандық және ... ... ... ... ... жұмысының құрылымы: Курстық жұмыс кіріспеден, негізгі бөлімнен,
үш атару мен жеті бөлімнен, ... ... ... ... ... феноменінің теориялық қалануы.
1. Мазасыздану туралы психолог- ғалымдардың теориялары мен ой-
пікірлері
 
Эмоция мен эмоционалды қалыптың негізгі ... ... ... ... енді ... ... мазасыздық сияқты
эмоционалды қалыпқа ... ... ... психологиялық
тұжырымдамалардың басты ... ... ... ... ... ... бір ... реакция деп түсінген
бихевиористік көзқарастан бастаймыз. Бұл бағыттың психологтары Д. ... ... К. ... және т.б ... ... бір ... арқылы
туындаған жағымсыз процесс деп қарастырды. Олар балаларда мазасыздану мен
қорқыныштық қалыптасу мүмкіндігін көрсетті.
Бихевиористік бағытка ... ... ... ... 50-ші ... 60-шы жылдардың басында когнитивті психология мектебі пайда болды.
Оның көрнекті өкілдері - С.Шехтер, Дж ... ... ... пен ... ... ... Яғни, "эмоциналды калыптар
субъект бір аспект жөнінде екі түрлі психологиялық білімде болғанда пайда
болады. Ал мазасыздану – ... ... ... күйі және оны жағдайды
дұрыс шешу жағына өзгерту жолы аркылы, әрі жаңа ... алу жолы ... ... ... ... ... ... пен Дж Адамстор
мазасыздану қалпын соматикалық аурулар табиғатымен салыстырды. Олар
мазасыздық ... адам ... ... ... ... ... өлшеуді ұсынды. К.Кеннан мазасыздану кезінде адам қанында адреналин
деңгейі жоғарылайтындығын анықтады. Франкенштейн мен Кинг, ... ... яғни ... ... қан ... тез арада және біршама
уақытка төмендейтіндігін дәлелдеді.
Мазасыздануды талдау З.Фрейдтің тұжырымдамасын ... тыс ... Осы ... ... ... зерттеуді бастаған осы З.Фрейд
бодды. Ғалым бөлген мазасыздануды тудыратын ... ... ... ... мыс, ... ... ... айрылған бала т.б
б)    махаббат сезімінің жоғалуы.
Э.Фромм, К.Хорни, ... ... ... ... ... ... тумасынан мазасыз болмайды, оларды
мазасыз болуға өмір жағдайлары себепші болады.
Г. Салливан ... ... ... екі ... болады:
невротикалық және экзистенциалды.
Мазасыз (қорқак) адамдар: бастауыш мектеп немесе жалпы бала ... ... ... ... ... яғни олар ... өзге
балалардан, ит, найзағайдан т.б қорқады.
Ресей ғалымы А.М.Прихожан өзінің "Жас ... ... ... ... талдау" деген еңбегін жазды. Ал, ғалым
Н.Имедадзе мектеп жасына дейінгі балалардың мазасыздануы ... тың ... Оның ... ... "Жеке-дара, сараланған қалып-күй жеке
бастың қасиеті. Әлеуметтік қажеттіліктерді ... үшін ... ... ... ... ... қатынасты білдіру".
Н.В. Имедадзенің берген анықтамасына көптеген кеңес ... В. ... В. ... В. Кисловская, Т. Купцовалар келісіп,
қолдады.
Сонымен, мазасыздану дегеніміз — ... ... ... ... бастан кешіру.
Ал, бастан кешулер дегеніміз ... ... ... формада қажеттіліктерді қанағаттандыру дәрежесін бейнелейді.
Мазасыздану мен тынышсыздық таламусты тітіркендірген кезде байқалған
(Делгадо).
З.Фрейд ұғымынша, ... ... ... ... ... ... қосып алады. Қажетттіліктерді түйсінген адам
ізденістік әрекетін әрі ... ... ... келе жатқан жеке адамның
негізгі проблемасы мазасыздануды жою ... ... ... ... болжалған шиеленістің күшеюі немесе қанағаттанбаудан туады., және
кез-келген жағдайда (ол шындық, ... ... ... ... ... әбден мүмкін .
З.Фрейдің психоаналитикалық теориясы XIX гасырда физика мен биология
дамыткдн позитивизм климатында ... ... ... ... әлеммен
өзара әрекеттестік арқылы ұстап тұрған ... ... жүйе ... аяғында социология мен антропология ғылымдары дербес
пәндер ретінде дамып ... ... Осы жаңа ... ... адам
көп дәрежеде қоғам жемісі. Психоанализге мазасыздану проблемасы жайлы
көптеген еңбектер ... ... ... ... мен ... Э.Фромм "Сүйе білу өнері", және ... ... ... ... ... тек ... ... деп атады.
К. Хорни Фрейдистік жүйені тереңдетуді жалғастыра түседі. Ол "негізгі
мазасыздықгы" – оқшаулану сезімі немесе баланың зұлым ... ... ... - ... алғанда, баланың ата-аналарымен қарым-қатынасында қауіпсіздікті
жоятынның барлығы мазасыздануды ... ... ... ... бала ... оқшаулану және дәрменсіздік сезімін игеруге ... ... ... Ол бала ... ... ... өте ... өзі жоғалтқан махабабатты қайтаруға дайын болатындай ... ... ... сай ... ... ... калыптасуы да мүмкін.
Гарри Стек Салливан — "психиатрияның тұлғааралық теориясы деп аталатын
жаңа тұжырымдаманы жасаушы ірі ... Оның ... ... ... ... қайсыбір гипотетикалық мазмұн, мағына. Оның негізі – тұлғааралық
қарым-қатынастар"- деп түсіндіреді. ... жеке ... ... ... тыс ... ... емес ... да Хорни сияқты, мазасыздануды тұлғааралық қарым-қатынас
жемісі деп санайды, және алғашқыда анасынан баласына ... ... ... ... ... адамдар өз мінез-құлқын бақылау мен ... ... ... Нақ осы ... ... мен ... "Мен" ... мазасызданудан қорғайды, әрі жоғары деңгейлі
өзін-өзі сыйлау арқылы бекиді, өзін сыннан да ... ... да, ... ... жеке ... ... жүйе деп ... Ғалым
дәлелдеуінше, мазасызданудың жоғары деңгейі индивидтің өз қажеттіліктерін
қанағаттандыру тиімділігін төмендетеді, ... ... ... ... ... ... ... септігін тигізеді.
Мазасыздану қарқыны қауіптің қаншалықты екендігіне және ... ... ... ... ... ... ... Салливан "мазасыздану өмірде бірінші болып оқып-білім
беруші әсер береді", - деп ... ... және ... ... ... ... ... жалпы болатын ұғым: мазасыздану әлеуметтік кұбылыс деп
есептеледі.
Адамдар табиғатынан мазасыз бола ... ... өмір ... ... ... етеді. Фрейд пікіріне қарама-қарсы адамдар табиғатынан
деструктивті емес. Олар ... бола ... ол үшін ... ... ... ... ... тұжырымдама авторлары мазасыздануды мінез ... ... да, ... жеке ... деп ... бөледі. Мысалы, ол автордың
бірі К.Леонгард ол былай дейді: ... ... ... ... ... ... ... В.Франкл мазасызданудан құтылудың
тәсілі ретігіде логотерапияны қолдануды ұсынады.
Психикалық күй – қалып проблемасы және оның ішінде ... ... өте ... ... ... ... еңбектері негізінде
психикалық қалып ұғымы категориалды сипатқа ие болды. Мысалы, Аристотель
бойынша, психикалық ... — адам ... ... күйі. Аристотель ой-
пікірлері арқылы, психикалық ... ... ... және ... әрі еріктік күй сияқты психикалық қалыптарға
бөлінетіндігі анықталды. (Тален, Плотин, Августин).
Ал, ... ... ... ... ... белгілі бір
формасы. Ол медицинаны психологиямен біріктіру керек, яғни тығыз ғылымдар
деп санаған ғалым. И. М.Сеченов ... ... ... жаңа бір
кезеңді ашты.
Психикалық күй-қалып, оның ішінде мазасыздану, ... ... І-ші ... орыс ... В.М. ... ... терең зерттеді. Олардың айтуынша, психикалық күй-қалып — яғни
адам психикасының байқалуында үнемі адам ... бояп ... және ... іс-әрекетімен еріктік аумағы және тұтас жеке тұлғасына ... ... ... жүретін күй.
В.Н.Мясищев былай дейді: "психикалық қалыптар адамның психикалық
әрекетінің жалпы функционалды ... ... ... ... ... ... ... зерттелінуі.
Психологиялық әдебиеттерде, мазасыздану түсінігінің түрлі анықтамаларын
кездестіруге болады, бірақ зерттеушілердің көпшілігі оны ... және ... күй мен оның ... ... ... мінез
ретінде қарастыруды жөн көреді.
Сонымен, А.М.Прихожан: «Мазасыздану – бұл төніп келе ... ... ала ... ... күтумен байланысты, эмоционалдық
дискомфортты уайымдау» - дейді.
Мазасыздануды эмоционалдық күй ретінде және ... ... ... ... ... ... де ... көрсетеді.
Р.С. Немовтың анықтамасы бойынша: «Мазасыздану - әлеуметтік ... ... пен ... ... ... ... ... әкелетін
адамның тұрақты немесе ситуативті көрініс табатын қасиеті».
Л.А. Китаев-Смык, өз кезегінде мынаны белгілейді, ... ... екі ... ... ... ... кеңінен
тарала бастады». «Мінездің мазасыздануы» және ситуативтік мазасыздану,
Спилбергтің ұсынуымен.
А.В.Петровскийдің ... ... ...... ... ... ... сипаттайтын индивидтін қатерді
уайымдауға бейім болуы жекелік ерекшеліктердің негізгі параметрінің бірі.
Мазасыздану, ... ... ... және ауыр соматикалық ауруларда
жоғары ... ... ... ... ... ... жатқан сау
адамдарда көптеген топ мүшелерінде жекелік сәтсіздіктің субъективті
көрінісінің ... ... ... ... жеке ... қасиеті болып табылатын, жекелік мазасыздану және нақты сыртқы
ситуациямен байланысқан ситуативтік ... ... және де жеке ... және оны ... ... ... ... мазасыздану анализінің әдістерін өңдеуге бағытталған.
Г.Г. Аракелов, Н.Е.Лысенко, Е.Е. ... өз ... ... ... – бұл кез – келген адамның тұрақты қасиеті, шектеулі уақыттағы
адамның ... күйі ... ... көп ... психологиялық
термин. Соңғы жылдардағы әдебиеттер анализінде ... ... ... Онда ... әртүрлі стрестерден әсер етуден
туындайтын, қиын өзара ... ... және ... ... ... ... ... мазасыздану туралы айтылған.
Мазасыздану - жеке тұлғаның кескіні ... ... ... ... қозу сезімінің жоғарылауымен қаланатын, адам
миының генетикалық детерминистік қасиетімен ... ... ... деңгейінде М.З. Неймарк анықтады:
олардың сәттілікке тартылуына қанағаттанбаудан келіп ... ... ... ... кері эмоциялық күй. Соған қоса, мазасыздану
түріндегі ... ... ... ... бағалайтын балаларда
байқалады. Олар «ең жақсы» бала ... ... ... ең ... ... және де ... ... жоғары тартылыстарға үміттенеді, бірақ
олардың өз тартылыстарына ... ... ... психологтар, баладағы адекватты емес өзін жоғары бағалау, ... ... ... ... бала ... ... бағалаудан,
яғни мақтау, оның жетістіктерін асыра сілтеуден деп есептейді.
Айналадағылардың берген жоғары бағасы және соған негізделінген өзін ... ... ... толығымен қанағаттандырады. Жаңа талаптар және
қиындықтармен соқтығысқанда оның тұрақсыздығы байқалады. ... бала ... ... ... ... ... ... тырысады, өйткені ол өзін
құрметтеуге өзіне деген жақсы қатынасты қамтамасыз етеді. ... де, ... ... ... келе ... Сыныптағы құрбыларының арасында
қалаулы орынға ие болуға оның кері ... мен ... ... әсер ... мүмкін, ал оқудағы жоғары жетістіктер деңгейіне жетуге ... емес ... ... септігін тигізеді. Осылайша жоғарғы ұмтылыстар мен
шынайы мүмкіндіктер арасындағы қайшылық ... ... ... ... ... бала санасына сәтсіздік сенімсіздік
және өзін сыйлауды ... ... ... ... ... Ол өзінің сәтсіздіктерінің себептерін басқа адамдардан іздеуге
тырысады: ата –ана, мұғалім, достары. ... ... ... ... бас ... ... айтқандардың барлығымен
конфликтіге түсіп, сескену, қапа болу, ашуланшақтықты байқатады.
М.С. Неймарк «оны адекватты емес деп айтады» - ... ... ... мықты эмоционалды қорғаныс, кез-келген тәсілдерімен санасына
өзіне ... ... ... ... барлығына және бәріне
қарсы сескену және ашу- ыза. Бұл күй өмірлік болып, ... ... ... ... ... ... бола қызығуларының өзіне ғана
бағытталуына әкеледі. Мұндай күй баланың үрейленуді ... ... ... үрей ... алдында тұрған шынайы қиындықтардан
туындап, содан соң баланың әлемге, адамдарға, өзінің мүмкіндіктеріне, ... ... ... емес ... ол ... ... ие болады.
Мұның бәрі балаға кері әсерін тигізіп, бала ... ... ... ... ... үрей мазасыздануға айналады.
Аффект жеке тұлғаның дұрыс қалыптасуына кедергі болады, сондықтан оны
жеңу өте маңызды екенін Т.В. Драгунов, Л.С. ... Е.С. ... ... атап ... ... ... адекватты емес аффектті жеңу өте қиын
екені көрсетілген. Басты міндет бұл бала ... мен ... ... ... оның шынайы мүмкіндіктерін өзіндік бағалау
деңгейіне көтеруге көмектесу, немесе өзіндік бағалауын түсіру. ... ... жолы – бұл ... қызығушылықтары мен ұмтылыстарын баланың шамасы
жететін, жетістікке жетіп ... ... ... ... ... ... ... балалардағы күрделі эмоционалды уайымдаулар адекватты ... ... ... ... ... құлықтағы балаларды
зерттеген зерттеулерінде көрсетіледі.
Бұған қоса, ... ... ... ... ... қиындықтарға әкелетін кері уайымдаулар тума агрессивтік
инстингтердің салдары болып табылмайды.
Бұл ... ... ... үшін ... база ... ... бала өміріндегі белгілі бір жағымсыз жағдайлардан
тындайтын ... ... ... ретінде оның қызметі мен ... ... ... ... ... айтқанда бұл биологиялық емес
әлеуметтік құбылыс.
Мазасыздану мәселесі ... да ... ...... пен ... ... ... бағыты осы кездегі күйдің
деңгейіне негізделетін, жеке ... ... және ... ... ... бағытталуда.
Көптеген авторлар, үрейленуді қатты психологиялық қысымдағы күй –
«стресстің» ... ... деп ... ... ... ... ... оның анықтмасына түрлі дәлелдеулер енгізді.
Сонымен, А.А. Суворова лабораториялық жағдайда алынған ... Ол ... ... қиын және ... эксперимент жағдайында
туындайтын, күй ретінде анықтайды.
В.С. ... ... «өте қиын ... ... ... ... емес
психологиялық деп табады. «Стресс» түсінігінің түрлі ... ... ... ... ... - бұл өте қиын ... ... қысымдағы жүйке-жүйесі. Стрессті мазасызданумен сәйкестендіруге
болмайды, өйткені стресс әр ... да ... ... ... ал
мазасыздану олар болмаған кезде де көрінуі мүмкін. Күші жағынан да стресс
пен мазасыздану күйлері ... Егер ... ... - ... өте ... болса, ал мазасыздану үшін мұндай қысымның күші тән емес.
Осыдан стресс кезіндегі үрейді қатер немесе сәтсіздікті күтуден, ... ала ... ... деп ... болады. Күй ретіндегі
мазасыздану - сәтсізідікті күтушілік. Бірақ үрей субъект сәтсіздікті ... ... ... тәуелді әртүрлі болуы мүмкін: өзінен ... ... ... ... немесе басқа адамдардан.
Авторлар фрустрация, стресс ... ... ... ... ... түрінде көрінетін ... ... атап ... ... факт ... ... бұл үрей ... қиындықтармен байланысып негізделген. Сонымен И.В.
Имедадзе үрейді фрустрацияны алдын ала сезінумен тікелей байланыстырады.
Осыдан кез-келген түсініктегі ... пен ... ... ... – жүйесі қасиетінің физиологиялық қасиеті тұрғысынан алып қарасақ,
біз үрейге бағытталушылық ... ... ... ... ... лабораториясында сыртқы қоздырғыштар ... ... ... ... ... соң қозғыш және ең азы жақсы ... ... ... ... ... ... ... берілгеніне қарасақ, үрей күйі жүйке жүйесі ... В.Д. ... ... ... әлсіз типтегі мазасызданудың одан
да жоғары деңгейін зерттеулерінде ұсынады.
Мазасызданудың симптомокомплексі мәсілісін қарастырған В.С. Мерлиннің
жұмыстарына тоқталған да жөн. ... В.В. ... екі ... – физиологиялық және психологиялық.
Мазасыздануды сендірудің психологиялық ... ... ... ... В.А.Бакеевтің зерттеуі ерекше
қызықты болып табылады (Бакеев 1970). ... ... ... ... ... ... Осыдан мынадай
қорытынды шығаруға болады: эмоциональді уайымдау, жаны жай ... және ... ... ... қарастырылатын алдағы
сәттілікке сенімсіздік, бұның бәрі құлықтың кері ... ... ... ... ... шет елдердің ғылыми балабақшаларында
қарастырылуы.
Мазасыздану түсінігін психологияға психоаналитиктер және психиаторлар
енгізді. ... ... ... ... жеке ... ... және ол ... о бастан-ақ тән күй ... ... ... ... ... ... бірнеше тума әуестік
инстингтер болады деді. Олар оның ... ... ... адам ... күші ... табылады. З.Фрейд биологиялық құмарлық пен әлеуметтік
тыйымдардың ұштасуын невроз бен мазасыздандыруды ... деп ... ... ... ... байланысты көріністің жаңа
формаларына ие ... Жаңа ... олар ... ... кездесіп,
адам өз құмарлығын жасырып көрсетпей, ... ... ... ие ... өмірінің психикалық драммасы туылғанна ... және ... ... ... ... ... туындауына жаңа көзқарас
ұсынады. Адлердің пікірі ... ... ... ... ... сияқты механизмдер жатыр. Сонымен қатар белгілі бір
позицияға ұмтылған топта индивид кез-келген жекелік ... ... ... жете ... ... анық ... тұр. Дәл осы ... жағдайда осынша немесе басқа мөлшерде үрей сезімін сезінеді.
Толық еместік сезімі физикалық әлсіздікті субъективті сезінуден немесе
кез-келген организмнің жетіспеушіліктерін немесе, ... ... ... ... жеке ... сапасы мен психикалық
қасиетінен. ... ... бұл – сол ... ... ... ... болу қажеттілігі де. Бір нәрсені істей алмаушылық, толық еместік
сезімі ... ... бір ... ... Сөйтіп, ол қалауларынан бас
тартып, капитуляция немесе компенсация жолымен құтылуға тырысады. Мұнда
индивид толмаған жеріне бар ... ... ... ... және ... ... ... сәтсіздіке ұшырайды.
Биіктікке ұмтылып, индивид «өмір тәсілін», өмір жолын және құлықты өңдейді.
4-5 жаста-ақ балада ... ... ... толық
еместік сезімі туып, ал олар болашақта сәтсіздікті кешуіне әкелуі ... ... ... емес ұстаным мен өмір стилінің пайда болуына ... үш ... ... ... ... ... толық еместігі. Мұндай
жетіспеушіліктегі ... ... ... ... ... ... ... өздерімен босамауы мүмкін. Өзін басқа балалармен ... ... ... ... пәс түсу, күйзелу сезіміне әкеледі. Бұл
сезім ... ... ... ... Әсірсе, бала өзін кәдімгі
балаға қарағанда, нашар ... қиын ... бұл ... ... ... ... өз-өзімен патогендік болып табылмайды. Ауру баланың өзі
де ситуацияны ... ... ... ... ... ... мақсаты бар, түрлі күші бар және түрліше көрінетін, индивидтің
шығармашылық күшіне байланысты.
Ағзаның жетіспеушілігімен байланысты ... ... және ... оны жеңу ... табуға тырысқан алғашқы – Адлер болды.
2. Тым ерке болу да ... ... ... ... ... еш нәрсе
бермей барлығын ала беру әдетінің пайда болуы. ... ... ... оңай ... ... өмір ... бола бастайды. Бұл
жағдайда да барлық ... мен ... ... ... қатынас жасау, көмек беру, оларға қамқор болу тәжірибесі
болмайды. Қиындықтарға ... ... ... ... – басқа адамдарға талап
ету. Мұндай балалар үшін қоғам жау сияқты көрінеді.
3. Елеусіз қалған бала. Елеусіз қалған бала ... және ...... не ... ... Ол ... қатысып жатқанын
көрмейді. Қиындықтармен кездескенде қиындықтарды бағалайды, ол ... ... ... ... ... өз күшіне де сенбейді.
Ол махаббатқа және жоғары бағалаушылыққа адамдарға пайдалы әрекет ... қол ... ... ... ... да ол ... және
ешкімге сенбейді. Оның басқаларға деген махаббаттан тәжірибесі жоқ, өйткені
оны жақсы көрмейді және оның құны өшпенділік. ...... ... ... ... ... ... жақсы көре алушылық дамыту мен жаттықтыруды қажет ... ... ... ... ... және де ... анасын және әкесін
көреді. Сонымен, Адлерде жеке тұлға конфликті негізінде, мазасыздану ... ... ... ... ... «қалу» (мықтылыққа
еріктік) және «құнсыз» арасындағы қайшылық. Осы қайшылықтың қалай шешіліп
жатқанына ... жеке ... ары ... ... жүріп жатады.
Қуаттылыққа ұмтылу бастапқы күш сияқты ... ... ... басымдылыққа ұмтылу топ адамдарынсыз іске асуы мүмкін емес
деген қарым – ... ... ... ... ... осы ... ... және осыдан
шығатын барлық жеке конфликттері, Адлер сияқты өткір психологтың ... еді. Ол ... ... негізі сияқты үстемдікке ұмтылудың неге
пайда болғанын түсінбеді. Сондықтан ол 20-шы жылдардағы осы батыс ...... ... ... қабылдап және оны тума ... деп ... ал ... өз ... үстемдікке ұмтылумен іске
аспаумен байланысты мазасыздану, қорқыныш, ... және ... ... ... ... ... ... адекватты
алаңдаушылық және адекватты еместің арасындағы айырмашылық емес, сондықтан
мазасызданудың құрылымдық күй ретінде нақты бейнесі басқа ... ... ... ... арнайы зерттеулерінің пәні болды
және ең алдымен К.Хорнидің. Хорнидің теориясында жеке тұлғаның үрей ... ... көзі ... ... пен әлеуметтік тыйымдардың
арасындағы конфликт емес, ол – дұрыс емес адамдық қарым – қатынастар.
«Невротическая личность нашего времени» ... ... 11 ... атап ... ... ... ... ұнауға байланысты жүйкелік қажеттілігі.
2. Жалғыздықта қалуға қорқыныш, барлық күтулері мен ... ... ... ... қажеттілік.
3. Өз өмірін шектеуге, көзге түспей, елеусіз қалуға деген жүйкелік
қажеттілік.
4. Болжам ... ... ... ... басқаруға деген жүйкелік
қажеттілік.
5. Басқаларды қанау арқылы олардан жақсыны алуға деген ... ... ... ... ... ... ... қажеттілік.
7. Жеке тұлғалық яғни өзінің өсіріп көрсетілген ... ... ... ... ... қажеттілік, жекелік жетістіктерге жүйкелік
ұмтылушылық.
9. Өзіндік қанағаттану мен тәуелсіздікке деген жүйкелік қажеттілік,
ешкімге мұқтаж ... ... ... ... ... қажеттілік.
11. Артық, кемел, қол жеткізуге деген жүйкелік қажеттілік.
Осы қажеттіліктерді ... ... адам ... құтылуға
тырысады, бірақ жүйкелік қажеттіліктер тойымсыз, оларды ... ... ал ... ... ... құтылудың жолы жоқ деп ... Көп ... ... ... ... ... ... арасындағы
теорияны» құраушы ретінде танымал. Жеке адам басқа адамдардан, жеке адамдар
арасындағы ситуациялардан бөлектенуі ... ... Сәби ... туылған
алғашқы күнінен бастап–ақ адамдармен өзара қарым – ... ... ... ... ... Индивидтің ары қарай дамуы мен әрекеті жеке тұлға
арасындағы қарым қатынастың өнімі болып саналатын бастапқы ... бар деп ... ... ... ... энергиялық жүйесі ретінде қарастырды.
Ол белгілі бір шектердің арасында айнып тұрады – босаңсу, тыныштық күйі
және ... ең ... ... ... ... үрей және ... болып табылады. Үрей адам қауіпсіздігіне шынайы немесе жалған
қатерден ... ... ... ... тек қана жеке ... ... бірі ... қарастырмай, оның дамуын анықтайтын ... де ... ... емес ... ... ... нәтижесінде,
ерте жастық шақта пайда болған мазасыздану, күнделікті және әрдайым адамның
бүкіл өмірінде ... ... ... ... ... үшін «орталық
қажеттілікке» айналады және оның әрекетін анықтайтын күш ... ... ... пен ... ... ... ... табылатын түрлі
әрекеттерді өңдеп шығарады. ... ... ... ... ... мен ... ... Фромм психикалық дискомфорт мәселесіне
қоғам дамуының тарихи тұрғысынан қарастырады.
Э.Фромм ортағасыр қоғамдық ... оның ... ... мен топтық
құрлымында адам еркін болған жоқ, ... ол ... және ... ... ... ...... сезінген жоқ және капитализмдегідей үрейді
сезінген жоқ, сондықтан ол заттардан, ... ... ... Адам әлеммен бастапқы бастаумен байланысты болды. Фромм оларды алғашқы
қауым болатын “табиғи әлеуметтік байланыстар” деп ... ... ... бастаулар айырылып ерікті индивид пайда болады,
табиғаттан, ... ... ... ол терең сенімсіздік,
дәрменсіздік, күманданғыш, жалғыздық және үрей сезімдерін сезінеді. ... үшін ... ... ... адам осы еркіндіктің өзінен
құтылуға тырысады. Жалғыз жолды ол еркіндіктен қашу деп ... Яғни ... өзі ... ... ... және ... өзіндегі үрей күйін басып
жаныштайды. Фромм, Хорни және ... ... ... ... ... талпынады.
Фромм, бұл механизмдер сонымен қатар, “өзіне қашу” да, тек қана ... ... ғана ... ол толығымен индивидті одан құтқармайды.
Керісінше бөлектенгендік сезімі күшейіп, өз «менің» ... ең ауру ... ... ... ... ... иррационалды болып
келеді. Фроммның пікірі бойынша, олар ... ... ... беру
реакциясы емес, сондықтан үрей мен күйзелу себептерін ... ... Осы ... мынадай қортындыға келуге болады, мазасыздану
қорқыныш ... ... ал ... ... ... ... ... бір ситуацияларға жауап беретін тума реакция болып
табылады.
Авторлар алаңдаушылық пен ... ... ... Екеуі де, бір
кезде балада қорқынышты тудыратын, жағымсыздықты күту ретінде көрінеді.
Үрейдің көмегімен бала ... ... ... ... ... және ... авторлар өздерінің ... ... ... ... ... ... ... Потенциальді физикалық зияннан үрей бұл ... ... ... – қатер, физикалық сәтсіздік стимулдарымен байланысудың
нәтижесінде пайда болады.
2. Махаббатты жоғалтып алудан үрей (ана ... ... Үрей ... төрт ... кем емес ... ... кінә ... мүмкін. Біраз үлкен жастағы балалардың кінә сезімдері өзін
кемсіту, ... ... ыза, өзін ... ... ойлап уайымдау,
сезімдерімен сипатталады.
4. Қоршаған ... ... ... ... ... ... ... орта бөліп шығаратын мәселелерді адам шеше ... ... Үрей ... ... ... байланысты бірақ онымен пара – пар
емес.
5. Үрей фрустрация ... де ... ... мүмкін. Фрустрация қатты
қажеттілік немесе қалаулы мақсатқа жетуде кедергі пайджа ... ... ... Үрей күйін әкелетін (ата-ана махаббатынан айырылу және
т.с.с) және фрустрацияны туғызатын ситуациялар арасында ... ... және ... да осы ... ... ... ... көрсетпейді.
6. Үрей әр адамға сол немесе басқа дәрежеде тән. Болмашы үрей ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін және ол қайғы әкеледі. Үрей адамға міндетті түрде
шешілуі керек, мәселелерді ... Осы ... ... қорғаныс
механизмдері (тәсілдері) қолданады.
7. Үрейдің пайда болуында үлкен мән отбасылық ... ... ... бала мен ананың өзара қарым – қатынасына. Жастық шақ кезеңі ... ... ... ... кез ... ... орайда Массер, Корнер және Каган үрейді, бір ... әр ... тән, ... ... тума ... ретінде қарастырса, екінші жағынан
адам қоршаған ортамен өзара іс - ... ... ... ... ... тәуелді адамның мазасыздану деңгейін
бөліп көрсетуге болады. lersild A, қорқыныш күйін алаңдаушылық және ... ... ... тұратын субъект жағдайға реакция ретінде қарастырады.
Бұл екі ... ... ... ... Алаңдаушлық кішкентай сәбиге
тән болып келеді, ол ... ... ... ... орын ... немесе сүйенішін жоғалтқанда, сонымен қатар, ағза әлі дайын емес,
басқа да кездейсоқ тітіркендіргіштер кезінде. Бірақ ... бала ... ... шағында мазасын алуы мүмкін көптеген ... ... ... ... ... ... ... қарастырады. Ол жеке
тұлғаны адам тәжірибесінің өнімі ретінде ... ... және ... ... ... ... ретінде қарастырады.
Қоршаған ортамен өзара іс-әрекет нәтижесінде балада өзі ... ... ... ... ... ... ... тек, қоршаған
ортамен үнемі қатынасу тәжірибесінен ғана емес, сонымен қатар, ... ... ... ... өзі ... ... ... болып
қабылдануы мүмкін.
Роджерс мазасызданудың басқа бастауын ... деп ... ... ... ... құбылыстар бар және де егер олар жеке тұлға үшін
қауіпті сипатта болса, онда ... ... ... ... ... ... ... қоюы мүмкін. Бұл адам алаңдаушылықтық себептерін
бағалай алмау күйіне, толқу үрей ретінде саналы ... ... ... ... ... мүмкін. Үрей оған себепсіз болып көрінеді.
Негізгі үрей және жеке ... ... ... ... ... екі – ... және санасыз жүйесінің қатынасынан шығарып
қарастырады. Егер осы екі ... ... ... ... болса, онда
адамның көңіл күйі жақсы ... ол ... ... қанағат болады. Және
керісінше екі жүйе арасындағы келісім ... ... ... ... ... ... Бұл эмоционалдық күйлерді ескертудің басты шарты тез арада,
адам өзінің ... ... алуы және жаңа өмір ... ... болса, өзін өзгерту болып табылады. Сонымен Роджерс теориясының
шиеленіс драммасы, ол өткен ... ... ... өзі ... мен ... ... жатқан тәжірибесі арасындағы индивид өмірінің
процесінде пайда болады. Осы ...... ... ... көзі.
Негізгі жұмыстардың анализі көрсеткендей шет елдердегі авторлар
мазасыздану табиғаты түсінігін екі ... ... ... ... о ... ... қасиет ретінде және ... ... ... ... ... ... ... яғни мазасыздану өмірдің
әлеуметтік шарттарынан шыққан.
Бірақ, ... ... ... ... ... ... деп бөлу принципті болар еді. Бірақ біз авторларды осы ... бөле ... Бұл екі ... ... көптеген авторларда
қиылысып, араласады. Сонымен, Хорни ... ... ... ... ... ... деп ... Бірақ оның әлеуметтік шығуын оның ерте
балалық шақтағы қалыптасу ... ... ... ... ... басқа әлеуметтік ұстанымдардан тұратын сияқты, ... ... ... ... ... ... нәтижесінде пайда болады деп есептеді. Ал табиғи әлеуметтік
бастаулар дегеніміз не? - ол ... яғни ... ... Онда ... биологиялыққа басып енуінен пайда болады. Осыны ... ... ... табиғи құштарлықтардың бұзылысы орнына, оның пікірінше,
«табиғи байланыстардың» бұзылысы болып жатады.
Мазасыздану ... ... ... және ... біз ... ... байқаймыз. Мазасыздану табиғаты
түсінігінің нақты еместігіне, түрлі бітпейтін айырмашылықтарға қарамастан
барлығына ... бір ... бар. ... ... ... ... мен
адекватты емес мазасыздану арасын бөліп айырмайды.
Осы орайда, үрейді немесе мазасыздануды уайымдау күйі немесе азды көпті
жеке тұлғаның ... ... ... онда оның ... ... ... ... ... ... уайым – қайғы,
қарастырылғандай, негізделмеген уайым – ... ... ... бұл ... тең. ... ... жағынан айырмашылық
өте үлкен. Субъект үшін объективті мазасыз ситуациядағы үрей уайымдаулары –
бұл қалыпты адекватты реакция. Бұл жеке ... ... ... ... ... әлемді қалыпты адекватты сипаттайтын реакция болып
табылады. ... ... ... мазасыздану көрсеткіші ... ... ... негізсіз уайымдау, бұл әлемді бұрмалап, қате
адекватты емес, ... ... ... Бұл ... ... адамның
ерекше қасиеті ретінде ерекше адекватты емес түрі ретінде сөз болады.
ІІ.Балабақшадағы мазасыздану проблемалары және деңгейі
2.1 Балабақшадағы мазасыздану проблемасын ... ең ... ... бала алдында әлеуметтік – қоғамдық өмірдің
әлемін ашады. Жанұясымен қатар өзіне бала ... ... ... Осылайша Балабақша баланың жеке тұлға болуына белгілі бір ... Оның ... ... ... және ... сапасы өмірінің осы
кезеңінде қалыптасып, олар ... ... ... оның ... ... ... ... ауысуы бала үшін маңызды қиындық
екені белглі.
Мазасыз күй, эмоциялық кернеу, басты түрде ... ... ... өмір ... мен ... ... қоршаған орта
жағдайының өзгерісімен байланысты.
Үрейдің мұндай психикалық күйін ... емес ... ... ... анықтау қабылданған.
Келе жатқан қауіпті күту белгісіздік сезімімен үйлеседі: ... ... ... ... тұрғанын айта алмайтын күйде болады. Осыған ұқсас
қорқыныш эмоциясынан ... ... ... бір ... ... ... және жалпы бұзылған іс-әрекетте, оның өнімін және бағытын бұзатын
әрекет болып көрінуі мүмкін.
Балабақша баланы ... ... ... ... ... Тәрбиеші, балабақшадағы оқиғаларды бағыттаушы мазасыз бала үшін
«психотерапевт» бола алады және болу ... ... оның ... ... ... ғана ... ... де» баға, қоғамдық ұжым өмірі,
сабақтағы және сабақтан тыс жұмыстар
Үрей мен ... ... ...... ... өте ауыртпашыл түрі. Белгісіз бір жақтан ... ... ... ... ... ... қалуы, «бір нәрсені ... ... деп ... ... сиқты бәрімізге таныс сезімдер бір орында
отырғызбайды. Ал, бірақ нақты нені және неден ... қашу ... ... ...... нәрседен қорқыныш. Неміс философы Пауль Тилих жазды,
үрей – болмыстың жоқтығына қорқыту реакциясы. Бір ... ... ... жоқ, ... ... ... ... жоғалтуға қауіптендіреді.
Үрейді нақты емес анықталмаған, бағытталмаған қауіп, түсініксіз қатер
сезімі ретінде ... Бұл ... ... сай ... одан ... ... білмейді. Қорқыныш эмоциясынан айырмашылығы белгілі бір
бастауы ... пен ... ... басы ... ... болады. Адам
қатты алаңдаған (беспакойство) кезде сасқалақтап, ... ... ... ... сөйлеп, және көбіне мүлдем сөйлемейді, қорыққан кейіпте
болады. Ішінде бәрі ... ... дене ... аузы құрғап
алақан ылғалданады, жүзі ... адам ... ... ... ... ол көп ... жасайды, аяқты қайта – қайта айқастырып, тынымсыз
киімін ... ... ... қозғалыссыз қалыпқа енеді. Қатты
алаңдаушылықтың осы көріністері ағза ... ... ... басым болып алаңдаушылық күй мен қоса қозғалыс қозуы
көрінеді. Яғни адам өзін ... және ... емес ... де ... Қиын басқарылатын сөздер ағымы (логария) түрінде ... ... жоқ ... тән және де көп ... түсінудегі артық
байымдылық, жалғыздық қорқынышын жоятын нәзіктік сезімі, жұмыс бастылықты
көрсететін үздіксіз қоңырау ... жаңа ... ... бел ... барлық жаңалық белгісіз болып қабылданған соң, құлық кертартпа
(консервативный) сипатқа ие болады. Бұл қатынас одан да көп ... ... ... жай ... ,бір ... ... тұру ... бір жерді қайта - қайта басу тән. Сөйлеу мәнері анық емес, ойлауы
жігерсіз, жүректе «ауыр», көңілі ... ... ... ... өзін - өзі жою ойы ... ... қорқыныш жауламаған тіршілік
әрекеті белсенді өтеді. Осылайша қорқыныш күйі сайланбалы және ... ... орай ... холерикті ал қорқыныш – флегматик темпераментті
байқатады. Ұзақ жасалған үрейлену ... және ... ... да
темпераменттің болып тұрған типтерін күшейтуге қабілетті.
Қорқу мен алаңдаушылық күйде адам күту қысымында болады, жиі қорқып, аз
күледі, үнемі уайымдауда. Ол ... ... ... ... ... бас ауру тән. ... қарамастан бірден ұйықтап
кетпейді, әртүрлі ... ... маза ... Ұйқы ... ,жиі ... ... ... болады. Күнделікті өзінің «менімен» ... ... ... Ұйқы ... болмайды, ертерек оянуға тырысады.
Қатынас таңдамалы эмоционалды тура емес болып, ескі алаңмен шектеледі.
Бейтаныс адамдармен қатынас қиындап, сөйлемді бастау ауырлап, ... ... ... ... Бұл әсіресе телефонмен сөйлескенде байқалады,
ойды жинап, негізгіні айту барысында.
Үрейлену, абыржу, көбіне өзіндік намыс сезімі ... ... ... басқалардың пікіріне жоғары қарайтын адамдарға тән. Оыған ... ... ... үшін де, ... ... үшін де ... көрініс береді. Осыдан келіп, қорқыныш – адам өмрі мен ... ... ... ... ... алда ... ... қатердің күшті
эмоциональді сезімі.
Үрейленудің қорқыныштан айырмашылығы ол тек кері сезімнен емес, көңілді
толқудан да туындайды.
Алаңдаушылық ... ... ... ... өмір ... ... қатынасқа байланысты және қорқыныш мәнге де
ие болады. Адам белгісіз алаңдаудан мазасыздануды, ал нақты объекттерді
мойындаудан ... ... ... термині қысымның субъективтік сезімдерімен ... ... ал ... ...... ... ... жағымсыз эмоциялық күй мен ішкі шартпен суреттеледі.
Үрейлену күйі стресс қызметінің сатысы сияқты өзгереді.
Әлемдік статистика бойынша, ... ... ... - ... 60-75%.
Мак – Рейнальдо үрейленуді өлшейтін 88 процедураны қарастыра келіп,
үрейленудің аралығы бір ... ... аса жұп ... ... ... ... күйі ... мазасыздану, мазасыздануға үйір болу, жалпы
және спецификалық мазасыздану.
Күй ретіндегі үрей «мұнда және қазір» аспектісіне ... Ал ... ...... үрей деңгейінің кәдімгі ... ... Ал үреу ... мазасыз түрде жауап беруге
даярлықты сипаттайды.
Жекелік кескін ретіндегі ... күйі ... ... ... ... - күнделікті шешімдер мен өзіне сенімді емес, әр уақытта
сәтсіздікті күтетін, эмоционалды аумалы ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Бірақ ол ... ... ... ... ... адекватты емес көп сәтсіз тәсілдерді өткізуі
керек. Профилактика осындай ... үшін ... ... ... ... ... тиімді тәсілдерді табу қажет.
Үрейленудің екі үлкен белгісін бөліп көрсетуге болады. Біріншісі –
толқудан туындайтын ішкі соматикалық ... ... ... -дене) екіншісі
– мазасыз ситуациясына қарсы сыртқы құлықтың реакциялары.
Үрейленудің ішкі ... ... жиі ... ... ... алу, ауыздағы, құрғақшылық, тамақтағы дауыстың шықпай қалуы ауырлықты
немесе бас ... ... ... сезіну, аяқтағы әлсіздіктік, қолдың
дірілдеуі, күн сәулесінде тұрып салқындықты ... ... ... ... ылғалды алақан, кенеттен әжетханаға барғысы келу, өзін икемсіз сезіну,
тиянақсыз сезіну және т.б. Осы сезінулердің барлығы неге бала тақтаға ... ... ...... ... көйлегін жөндейді, неге емтихан уақтында
шашын ұстай беретіні біреулер, ... ... ал ... сыртқа шығуға
сұрана беретіндігін түсіндіріп ... Бұл ... ... адамдарды
сескендіреді.
Жоғарыда айтылған белгілердің барлығы үрейленуді білдірмейді, мысалы,
ол адамның қызуы көтеріліп, суықтап ... ... осы ... күйі ... бала ... жеңу ... ... бұл көріністер үлкен бұзылыс симптомдарына көшуі мүмкін. А.Моруаның
байқауынша, «қиын сынақ болашақта да балабақшадағылер үшін ... ... әсер ... ... және ... - өз алдына ауру; басқа
сәтсіздікке қосылып, оның ағымын қиындатады».
Үрейленудің ... ... ... ... ... және
алуан түрлі кейде, үрейден біршама жоғары болғандығы, адам өзіне еріксіз
зиян келтіреді. ...... ... ... қол, ... соққы
мен құлап та кетеді. Сәтсіздіктен құтылу, қашу барысында бала қияли, өтірік
айтады. Селсоқ, ұмытшақ ... Бұл ... ... оны жеңу жолы ... ... үрейленуді танып, білу үшін, бала онымен ... білу ... ... өзгеру формасын , көріністерін білу
қажет.
Мазасызданудың себептері
Үрейдің туындау себебі ішкі ... ... бір ... ... ... ... ... – қарсы болғанда пайда болатын қайшылықтар.
Баланың ішкі қайшылық күйі: түрі бастаудан келетін ... ... ... ата – ана ... ... беріп біресе қатаң түрде тыйым салады);
баланың мүмкіндігі мен ұмтылысына сай ... ... емес ... пәс, ... ... ... жағымсыз талаптардан келіп шығады.
Үш жағдайда да «сүйенішті жоғалту» сезімі өмірдің бекем бағытын ... ... ... туады.
Ішкі конфликт негізінен балада сыртқы конфликт жатады – ата – ... және ... ... ... ... уақытта қоршаған
орта жағдайы басының ішкі қайшылықтарына айналмайды. Егер де әжесі ... бір – ... ... оны ... етіп ... әрбір бала мазасыз
келмейді, ол тек, бала конфликтегі екі жақты да жүрегіне жақын ...... ... бүкіл жағдай жасалады.
Бала жанында тәрбиелену жүйесі емес, өзіндік қалауы – анасын ... ұнау ... ... ... ... ... да балаға
әсерін тигізеді. Неге осы сияқты сыртқы конфликттер бір ... ... ал ... ... онша әсер етпейді. Себеп көп, бірақ бастысы –
бала үшін қандай қатынастың мәнді болуы. Егер балаға ... ... ... ол конфликттен құтылуға тырысады, бірақ жаны күйзелмейді.
Қатынас шеңбері кең болған сайын, үрейленудің ... ... ... да көп ... ... ... әлеммен қатынасы тар болса
да, бала толығымен өсіп дами ... Егер де, ... ... ... бала
үшін мәнді тұлға тек анасы ғана болса, онда олардың ... ... емес ... да жан күйзелісіне айналады. Сүйеніштің көптеген бастауы
болса конфликт үрейленуге алып келмейді.
Ешкім де ... қаша ... ... бала өмір бойы ... ... Олай ... ... ит үргенінен, айқайлаған мұғаkімнен, жанұядағы
ұрыстан, неврозбен ауырып қалатын балалар онша ... ... ... ... ... бала біз ойлағаннан әлдеқайда мықты ,табиғат
адамды жағымсыз ситуациялардан құтқаратын, ... ... ... бала ... егер оның ... ... ... кедергі
болатын конфликт кезінде ғана енеді.
Бұл маңызды қажеттіліктерге жатады: физикалық өмір сүруге ... су, ... ... ... ... топқа деген
жылуарлық, жақындық қажеттігі; тәуелсіздікке, өз «меніне» құқығының тануына
қажеттілік; ... ... ... ... ... өмірлік мән және
құндылыққа деген ... жиі ... ... ... жоғары талап, тәрбиелеудің
догматикалық жүйесі, баланың белсенділігін қызығушылықтарын, ... ... ... Кең ... ... ... – «сен өте жақсы
болуға міндеттісің». Ұят сезімі, балаға келгенде ... тым ... ... ал
тану процесін емес, міне ... ... ... үрей ... ... ... ата – ... балаларына өнерде, спортта олардың
мүмкіндіктері жетпейтін үлкен жоғары жетістікке жетуге бағдар береді (ал
бұл ... ... ... емес). Осы сияқты балаға бейтанысты (бірақ ... ... ... ... ... Мысалы туризм. Бұл жаттығулардың
бәрі де ... ... ... бала өзі ... қажет. Балаға қызық емес
жұмысты қbнап бергеннен ол сәтсіздікке ұшырайды.
Баланың адалдық, тіл алу, тиянақтылық сапаларын ... ... ... күйін одан әрі ... ... көп ... ... адал ... қажет ,бірақ бала жұмысы (оқу) – ерекше, онда
нәтижеден гөрі процесс маңызды. Егер жұмысшы ... ... ... ... үшін яғни ... үшін ... онда бала ... шығару
үшін оқымайды: ол есеп баяғыда шығарылып жауабы оқулық соңында енгізілген.
Оқудың мәні даму ... ... ... ... ... Бала ... жасаушылар үлгеріміне байланысты екенін сезінеді. Сөйтіп баға ... ата – ана мен ... шығу ... ... ... ұл бала мен қыз балада әртүрлі. ... ... ... ... ... ... ... қарағанда мазасыздануы
көп болып келеді. 9-11 жаста ұл және қыз балада ... ... ... ... ары ... ұл балаларда қиын бұзылыстар кездескенімен жалпы үрей
деңгейі қыздарда өсіп, ұл балада ... мен ... ... ... олар үрейді қандай ситуациямен
байланыстырады, оны ... ... ... ... Адам ... ... ғана ... оның қоршаған әлемге байланысты ... ... де ... Балабақшалық кез – адамның маңызды
өмірлік ... ол ... оның ... ... уайым –қайғы сипаты
өзгереді.
Бұл жастағы қорқыныш деңгейі дегеніміз «ондай болмау», яғни нақтыласақ
«ондай болмау» ол ... оны емес және олай емес ... ... ... ... барлығы әлеуметтікке белсенділіктің жоғарылауын
жауапкершілік міндеттілік нығаюын білдіреді. Балалар селк ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілікті
жоғалтады.
Мазасыздану уайымның салдары
Қауіп –қатердің белгісіз емес, анық емес болуы жағдайдан шығу жолын
күрделендіріп қиындатып ... ... ... ... ... ... тұрғанда жұбаныш іздей аламын. Ал үрей күйінде мен қорғана
да күресе де алмаймын, өйткені неге қарсы күресіп қорғанатынымды білмеймін.
Үрей ... ... –ақ ... ... бір күй ... ... Бала
сырт көзге байсалды және өзіне сенімді көрінуі мүмкін. Бірақ ... ... ... ... ... ... тұрақты емес баланың ішкі мақсаты: үрейлену теңізінде
кішкене ... ... оны ... жауып, қауіпсіз қылуы.
2.2 Балабақшадағы мазасызданудың негізгі факторлары
Бала балабақшалық өмірдің жаңа сатысына ... ... жаңа ... «Балабақшалық фобия» термині балада мектепке бару ... ... ... ... бұған жалғыз мектеп емес, сонымен
қатар үйден ... Көп ... ата – ана ... көп ... ... ... ата – аналардың өздері мектептен қорыққандықтан балаларына
санасыз осы ... ... оқу ... проблемаларды айтып
балаларының ... ... ... ... Оларды тым артық ... ... ... сенімді ,сүйікті құрдастарымен болғысы келетін және
оқудағы ... өз ... ... ... ... ... бару ... қорқынышты сезбейді. Басқа жағдай, егер ... тым ... ... құрдастарымен қатынаста керекті тәрбиені меатепке
дейін жинап үлгермесе, бұл ... «ата – ... ... ... ... деп ... ... бейімделмейді, қиын болып мұғалім алдында қорқады.
Мектепке барғанда ол қателік, ақымақтық жасау, ұятқа қалу, күлкіге қалу
сияқты ... ... ... Сұраққа үрейшіл балалар жауап беруге
қорқады, әсіресе тақта алдында. Тақта олар үшін - ... ... ... ... ... ... жиі ауыратын, «кім күшті» екені
анықталып қойған сыныптарға жаңадан ауысқан балаларда көп болады.
Үрейленудің ... ... ... ... ... он бірінші
сыныпқа дейін екі есеге өседі. Бастауыш сыныпта ... баға ... ... ... ... сынақ, көпшілік алдында сөйлеу туғызады.
Көбіне бала қысымын жеңілдететін жанұясы болып табылады. Отбасында бала
жеке тұлға ретінде нақтыланады, өз уайымдарымен ... ... ... ... ... жөн ... бөліспей қоя салады. Осы ... бере ... ... ... ... және ... алдында баланы қорғансыз қалдырады. Сонда ол жан сүйеніші мен
басқа ересектер арасында іздей бастайды.
«Жанұя ... ... ... ... абай болу қажеттігі
осыдан түсінікті болып отыр. ... ... өзі де ... ... ескермей, қателесуі мүмкін осы кезде жанұя мен мектеп бір-
бірінің әрекетін ... жай ғана ... ... ... ... ... пен ... былай көрінеді, ата –аналар жақсы бала деп –
жақсы ... ... тату ... үйге ... қағаздарын тағы басқа
әкелетін үлгерімді бала деп таниды. Ал мұнда отбасы мен мектеп ... ... ... ... ... үрей ... ... балалар болмайды, ол мектепке
дейін қалыптасса да қорқыныш сезімі күшін жояды. Олар өзінің ... ... ... деген сенімділігін қайтару деп біледі.
Бірақ көп балалар басқа мектепке шартты жағдайда оқиды. ... ... ескі ... ... ... қосымша тағы да жаңа
одан да қиын ... ... ... ... ... бәрін мектепке жаба
салу бұл әдепсіз болар еді. Мектепке бара жатқанда бала ... ... ал үйге бара ... ... ... мен конфликттерді мектеп
гардиробында қалдырып ұмыта алмайды. Одан қалса өз ... ... бал ара ... өзі туралы ақпаратты отбасынан, мектептен, есік
алдынан, секциядан жинайды. Үйдегі жылы қатынас ... ... ... ... ... тәрбиендегі кемшіліктер мықты мұғалім мен
жақсы қатынастағы сыныптастарымен бітуі мүмкін.
Ата –ана баланың ... ... жеке ... ... жиі жағдайда баланы кіналайды. Бұл баланың өзін - өзі ... ... үшін ... ... әртүрлі адамдардың қарым – қатынасы маңызды.
Бастауыш метеп жасындағылар, әсіресе бірінші сыныпта бірінші ... өте ... ... ... Егер де мұғалім нашар баға қоятын
болса онда кіші мектеп бала ... ол мені ... ... ... балалардың мазасыздану деңгейі - екі ол үшін маңызды
,бірегейліктің бір ... ... ... ... талабына баяғыда үйренген)
және мектеп талабы онша анық емес бірақ ... егер ... ... ... ал мектеп оларды өздері қандай болса, сондай етіп ... ... ... ... ... ... ... бола бермейді: не атанасы баласын өздерінің
жекелік жанұялық мәселесінен жандарынан сөз ... ... іс ... , не ... ... ірге бейімделуге көмектеспейді. Осыдан
бастауыш мектеп баласында ... ... ... болуы мүмкін. Міне
осы балабақшалық невроз. Ол іш ауруы,қызыуы көтерілуі, бас ... ... ... балалық депрессияда да – көңіл ... ... өлім ... ... ... ... ... бұрын құрдастарымен араласуда тәжірибесі аз балаларда әсерлі
болады.
Мектепке дейінгі балалардың мазасыздануының жоғарылуының тағы ... ...... ... және ... дамуының
жеткілікті деңгейде болмауы. Мектепке қадам басу кезі жастың дағдарысымен
сәйкес келеді, одан әр бала ... кез бен ... ... алып ... белсенді де тез түсінетін, басқасы жай қозғалатын, үшіншісі ақымақ
және ... ... өте ... ... ... деген сенімділікті
жоғалтып алмаса, олардың қабілеттері біршама бірдей деңгейге ... ... ... ... Ал кім «өте ... ... ... бірінші сәтсіздіктен құлайтын» жұлдыз ауруына шалдығуы мүмкін.
Кейде балаға жоғары талап қоятын бастау ғана маңызды болып , ал ... ... ... болмайды. Мысалыға ол үшін қандай баға алғаны бәрібір,
тек анасын ренжітпеуге бола ... бар ... ... ... жағдайларда осы жоғырғы талаптар балаға сіңіп оның жеке өзінің
талаптарына айналады. Бірақ оның ... ... ... ... және де «міндеттімін» деген қайшылықты комплекс пайда болады.
Осыдан «оқу бәрінен жоғары» принципі ... ... бала ... ... жаулайды. «Мен - өте жақсы оқимын» бейнесі оның өзіндік
сипаты болған соң, ата – ... 3,4 ... баға емес сөзі ... оның ... бойынша бағалау (мектепте, секцияларда) – оны
ішкі конфликтке ұшырату деген сөз. Өйткені, ... да ... ... одан да көп ... ... адам табылады.
Мазасызданудан босану мүмкін егер ересектер түсінсе: ... бала ... ... ... ... жай ... да – ... көрінушілік пен
құрметке лайық; адамның құндылығы бағасы оның ... оның ... ... ... шарттары емес, оның өзінде яғни адамгершлік
қасиеттерінде.
Әлде де ... ашық ... ... ... ... ... ... жағдайлар көбінесе маскүнемдер үйінде болады. Мұндай
ситуациялар қорқынышты бірақ ... ... ... ... шықпайды. Осы
жанұядағы бала ашуланшақ немесе ... ... ... ... достық пен эмоционалды жақындықты сырттан іздейді. Егер тапса оның
жақсы дамуына барлық жағдай бар.
Балалық ... ...... ... ... ол ... сенімсіз ал кейде жай алдамшы
махамббат баланың ішкі ... ... Ал ... ... – ол ... ... алыс, біресе бар шапағатқа бөленеді. Біресе неге екенін өзі де
білмейді – жазаланады. ... мәні – бала ... ішкі ... ... Бала ... ... ... күштерді сезінеді. Оның біреуі ата
– анасына тартады. Басқасы итермелейді, алыстатады. Ол ... ... (ең ... оның ... ... бірақ сол мезетте қатар осы
махаббатты жоғалтып алу қорқынышын да ... Ол оның ... ... ... қорқыныш кез-келген жазадан да қорқынышты.
Мектепке дейінгібалалардың қорқыныш және мазасызданумен қалай күресуге
болады? Немесе, олардың балабақшадағы үлгеріміне әсерін барынша ... Ең ... оның ... ... ... ... құбылыстар
бар екенін анықтап, соған байланысты көмек берудің ең тиімді тәсілін таңдау
керек.
2.3 6 жастағы балалардың мазасыздану деңгейі
Бұл ... ... ... - ... ... оқушыларының
мазасыздану көріністерін және себебін, анықтау. Қойылған мақсатқа жету ... ... ... ... ... ... ... зерттеу жүргізу.
2.Жоғарылаған мазасызданудың туындау себептеріне ... ... ... ... мен мазасызданудың пайда болу себептері
арасындағы байланыстың бар ... ... ... ... өзін ... құруда, бастауыш сынып
оқушыларының күйін анықтап, белгілеп, қана қоймай, оның дамуында біршама
болжам жасап, ... ... ... ... ... ұсыныстар беріп, соның
негізінде коррекциялық бағдарлама құруға әбден мүмкін.
Балалардың мазасыздану көрінісін қарастыру үшін «Тейлордың ... ... ... ... ... мазасыздану тесті»
әдістемесі  қолданады.
№1 кесте. Мазасыздану көрсеткіші
... ... ... ... ... |Төменгі |
| ... ... ... ... ... ... |көрсеткіші |қарай) |қарай) |у |
| | | ... ... | | ... |ну | |
| | | | ... |
| | | | |і | ... |39% |20% |26% |2% ... | | | | | ... % | | | | | ... кейін, бастауыш сынып оқушыларының ... ... ... мен деңгейін анықтауға мүмкіндік беретін «Филлипстің
мектептегі мазасыздану тесті» жүргізілді. Тест ... ... ... ... түрде ұсынылатын 48 сұрақтан тұрады. Әр сұраққа «Ия» ... деп ... беру ... ... ... кезінде жауаптары тест
кілтімен сәйкес келмейтін жауаптардың сұрақтарын ... ... ... ... бұл ... ... ... саналады:
1. Барлық тест бойынша сәйкес келмейтін жалпы санды, егер ол 50% ... ... ... ... ... ал егер 72% көп ... мазасыздануды айтады.
2. Мұғаліммен қатынас жасауға қорқатынымен байланысты проблемалары ... ... ... ... ... – қатынасы бала
үлгерімінің ... әсер ... ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... мазасыздану |13% ... | | ... ... уайымдау |2% ... | | ... ... ... |6% ... ... | ... ... ... |17% ... | | ... ... ... қорқыныш |17% ... | | ... ... ... |26% ... |келмей қалу қорқынышы | ... ... ... |17% ... |тұруының төмен болуы | ... ... ... ... |13% ... |байланысты проблемалар | ... ... ... отырып, біз мазасызданудың ... ... әр ... жеке алып ... сондықтан біз
үшін әр параметр ақпаратты болуы, және де ... бір ... ... болу ... ... мүмкіндік берді.
Біздің байқағанымыз, бастауыш сынып ... ... ... көбіне, айналадағылардың жеткендеріне сәйкес келмей қалу
қорқынышты болып шықты.
Бұдан эксперименттік ... ... ... бастауыш сынып
оқушыларының топтағы мәртебелік орынға ... ... ... арасында байланыс бар. Олай болса, бастауыш
сыныптағы мазасыз балалар, ... ... іс - ... ... ... ... коррекциялық әрекетті қажет етеетінін
белгілеуге болады. Мазасызданудың өзі ... ...... ол, қиын ... ... оны ол ... қызметі мен
басқа адамдармен өзара іс - ... ... ... ... ... ... емес, коммуникативтік құралдарының
қолдану аясының белсенді дамуына көзделеді.
ІІІ. Мектепке дейінгі ... ... ... әсер ... эксперименттік зерттеулер.
Мақсаты: Мектепке дейінгібалалардың мазасыздану мәселелерінің теориялық
бастауларында көрінетін эксперименттік қалануы.
Эксперименттік зертту келесідей міндеттерді шешуге ... ... ... ... ... көрінуін және себебін
анықтау.
2. Мектепке дейінгібалалардың құлығындағы мазасыздануды төмендетуге
бағытталған комплекстік шараларды құру.
3. Мектепке ... ... ... төмендетуге бағытталған
коррекциялық – дамытушылық жұмыстың тиімділігін тексеру.
3.1 Мектепке дейінгі ... ... ... ... ... ... ... эксперименті
Бұл кезеңдегі зерттеу экспериментінің ... - ... ... ... ... және ... ... Қойылған
мақсатқа жету үшін келесідей міндеттер ұсынылады:
1. Мектепке ... ... ... ... зерттеу жүргізу.
2. Жоғарылаған мазасызданудың туындау себептеріне психодиагностикалық
зерттеу жүргізу.
3. Мазасызданудың көрінісі мен мазасызданудың ... болу ... ... бар жоғын анықтау.
Эксперименттік жұмыс пен зерттеу процесінің өзін дұрыс құруда, мектепке
дейінгібалалардың ... ... ... қана ... оның ... ... жасап, сонымен қатар балалармен жұмыс кезінде ұсыныстар
беріп, соның негізінде коррекциялық бағдарлама құруға әбден ... ... ... ... үшін ... ... ... әдістемесі, «Филлипстің балабақшадағы мазасыздану тесті»
әдістемесі қолданады.
Әдістеме мазасыздану деңгейін ... ... Ол 50 ... тұрады.
Ол тізім немесе карточка ... ... ... ... ... жауаптар саны есептеледі.
40 – 50 балл мазасызданудың өте ... ... ... ... 25 –
40 балл мазасызданудың жоғары деңгейде екенін, 15 – 25 балл – ... ... ... 5 – 15 балл – ... ... қарай) деңге
йде, 0 – 5 балл мазасызанудың төменгі деңгейін ... ... ... ... | Өте ... ... |Орта ... ... |
| ... |мазасыздану |(жоғарыға |(төменге ... |
| ... ... ... ... |көрсеткіші |
| | | ... ... | |
| | | ... ... | ... |40% |23% |32% |2% ... ... % | | | | | ... жүргізгеннен кейінгі алынған нәтиже зерттелінушінің 43% өте
жоғары және мазасыздану деңгейінің жоғары көрсеткіштерін көрсетті.
Содан кейін, ... ... ... ... ... мен ... анықтауға мүмкіндік беретін «Филлипстің
балабақшадағы мазасыздану тесті» жүргізілді. Тест балаларға санауға болатын
немесе жазбаша түрде ұсынылатын 58 ... ... Әр ... «Ия» ... деп ... беру ... ... өңдеу кезінде жауаптары тест
кілтімен сәйкес ... ... ... ... ... сәйкес
келмейтін жауаптар - бұл мазасыздану көрінісі. Өңдеу кезінде саналады:
1. Барлық тест бойынша сәйкес ... ... ... егер ол 50% ... ... ... мазасыздануын айтуы, ал егер 75% көп ... ... ... Тестте белгіленген мазасызданудың әр 8 ... ... ... ... ... ... ... Көбіне сол немесе
басқа мазасыздану синдромдары (фактор) мен оның мөлшерін анықтайтын,
баланың жалпы ішкі ... күйі ... Әр ... ... ... ... мазасыздану – мектеп өміріне қосылатын түрлі
формамен байланысты, баланың жалпы эмоционалды күйі.
2. ... ... ... - ... ... (ең ... ... даму бейнесіндегі баланың эмоционалді күйі.
3. Сәттілікке жетудегі структуралық ... ... ... ... жоғары жетісткке жетуге дамуға мүмкіндік
бермейтін жақсы ... ... ... ... Өзін байқауға қорқынышты өзін ашумен емес, өзін басқаларға
тапсырумен, өз ... ... ... ... ... ... ... тексерудегі жағдайға қорқыныш білімдерді, жетістіктерді,
мүмкіндіктерді тексеру (әсіресе ... ... ... ... және кері ... ... ... ақтай алмай қалу ... ... ... ... ойлап, мазасыздану.
7. Стреске психофизиологияық қарсы тұруының төмен болуы - әсіресе,
баланың стрессогендік сипаттағы ... ... ... организациялар.
8. Мұғаліммен қатынас жасауға қорқатынымен байланысты ... ... ... ... ... қарым – қатынасы бала
үлгерімінің төмендеуіне әсер етеді.
№2 ... ... ... ... ... ... ... ... | ... |
| ... ... ... |14% |
| ... ... ... |3% |
| ... ... ... |7% |
| ... | |
| ... ... ... |18% |
| ... ... ... қорқыныш |18% |
| ... ... ... ... |
| ... ... | |
| ... психофизиологиялық қарсы тұруының |18% |
| ... ... | |
| ... ... ... қорқатынымен |14% |
| ... ... | ... методиканы пайдалана отырып, біз мазасызданудың ... ... әр ... жеке алып ... ... ... әр параметр ақпаратты ... және де ... бір ... ... болу ... ... мүмкіндік берді.
Бұл зерттеуді талдай келе, ... ... ... ... ... ... ... жеткендеріне сәйкес келмей қалу қорқынышты болып шықты.
Сонымен қатар екінші сынып балалардың көбі ... ... ... ... ... ... |Мазасыздану факторы ... ... ... | ... |
| ... ... мазасыздану |14% |
| ... ... ... |14% |
| ... ... фрустрациялық |20% |
| ... | |
| ... ... ... |7% |
| ... ... ... қорқыныш |27% |
| ... ... ... ... |
| ... қорқынышы | |
| ... ... ... ... |20% |
| ... болуы | |
| ... ... ... ... |20% |
| ... ... | ... ... ... ... ... сәйкес келмей қалу қорқынышы факторымен ... ... ... ... ... болу ... ... - бала»
жүйесінің бұзылуынан деген ұсыныс жасалды. Жасалған ұсынысты дәлелдеу үшін
социометриялық зерттеу жүргізілді.
Социометриялық тест топ ... ... ... ... ... ... және келесідей міндеттерді шешуге
арналды:
а) топтағы ұйымдасқан (үйлесімді) ұйымшыл емес ... ... топ ... мәртебесі бойынша симпатия антипатия белгілерін
(лидерлер, жұлдыздар, шетте қалғандар) қарастыруға;
в) ресми емес мүдделердің ... топ ... ... ... ... аз ... топ ... қатынасты анықтап, соның әсерінен
алынған нәтижелерді топтың қайта құрылуына, қызметінің ... ... ... қолдануға болады.
Мазасыз балалар кез – келген оңды және солды таңдауларды саны болуы
мүмкін екенін, әдістеме жүргізілгеннен ... ... ... Әр ... үшін ... ... ... топтағы өз орнына ... ... ... көмегімен алынған нәтижелер социометрия
түрінде ұсынылуы. Осыдан, жүргізілген социометриялық зерттеудің нәтижесінде
анықталды:
1. Мазасызданудың айқын ... ... ... ... ... мүмкін және оңды, солды әр ... ... ... ... ... ... айқын көрінісіндегі балалар көп ... ... ... ... ... ... ... мынадай қорытынды шығаруға болады:
мектепке дейінгібалалардың топтағы ... ... ... ... ... ... ... бар. Олай болса, бастауыш
сыныптағы мазасыз балалар, олардың өзара іс - ... ... ... ... ... ... ... етеетінін
белгілеуге болады. Мазасызданудың өзі адамға қолданылады – затты шектеулік,
оларды ол, қиын өзіне жетіспеушілігі, оны ол ... ... мен ... ... іс - әрекетте қолданады. Сондықтан балалардың қылығының,
мазасыздануынан құтылу емес, ... ... ... ... ... ... ... жалпы, қойылған мақсаттардың барлығы орындалғанын
атап өтейік. Құрылымдық эксперимент кезеңінде мектепке дейінгі жасындағы
мазасыз ... ... ... топтағы мәртебелік ... және ... ... байланыс табылды. Анықталған
байланыс мектепке дейінгіжастағы балалардың коммуникативтік дағдыларды
қолдана алуды ... ... ... ... ... ... берді.
Мектепке дейінгі жастағы балалардың мазасыздануының төмендеуіне
бағытталған коррекциялық-дамытушылық бағдарламаны құру ... ... ... екі кезеңнен жүргізілді: бұл да осы кезеңдегі
эксперименттік жұмыстың мақсатына кіретін арнайы модельденген ... ... ... ... балалармен топтық коррекциялық-
дамытушылық және педагогикалық ұжыммен жұмыс.
Бақылаушы ... ... ... ... ... мазасыздануларының төмендеу динамикасын
тексеруге мүмкіндік берді. Бұл ... ... ... ... ... ... және де ... дағдыларды,
сонымен қатар өзара ... ... ... дамытуға
бағытталған коррекциялық – дамытушылық жұмыс ... ... ... төмендеуіне септігін тигізді. ... ... ... ... балалармен өзара іс-әрекетке белсенді түсуге
мүмкіндік беретін құралдары көп болса, ... оған ... шығу жолы оңай ... және ... нәтижелерге қол жеткізеді,
соғұрлым оның құлығындағы мазасыздану бәсеңдей түседі.
Жүргізілген зерттеу келесідей жалпы қорытындылар ... ... ... ... гипотеза бойынша, ... ... ... мазасызданудың себептерін анықтау ... ... ... ... ... Ол бағдарлама бастуыш сынып жастағы мазасызданудың төмендеуіне
алып келетіні, жалпы дәлелін тапты.
Екіншіден, коммуникативті дағдылардың дамуына, сонымен қатар ... ... ... ... және олардың мазасыздандырулардың
төмендеуіне бағытталған коррекциялық-дамытушылық бағдарлама өзін ақтады.
Үшіншіден, экспетрименттік зерттеуді ... ... ... көрсетеді. Бағдарламада өңделген коммуникативті дағдылардың
даму принциптері, өзара іс-әрекеттің құрылымдық ... ... ... ... өзін ... ... ... бейімділігін дамыту,
мектепке дейінгіжастағы ... ... ... ... ... ... ... жалғыз ғана нұсқамен біте салмайды, ол ұлғайтылуы
мүмкін, бірақ тәртіпті сақтап қалу маңызды: қатысушылардың таныстарына ... ашық ... ... ... алғашқы сабақтарда көрініс
тауып, ал өзара іс-әрекет ... оңды ... ... - ... ... ... орын ... керек.
Осылайша, алынған мәліметтер, бұл мәселе бойынша алдағы зерттеулердің
негізі болмақ. Сонымен қатар, олар ... ... ... ... ... және де мақсатталған ... ... ... дейінгіжасындағы балалардың мазасыздануының
төмендеуіне реалды әсер ететінін сендіреді.
Мектепке дейінгі жастағы балалардың ... жеңу ... ... ... ... емес, ол жалпы, әр жас
кезеңінде мазасыздану себебі болуы мүмкін ... даму және ... ... жеке ... бағдарланған сипатта болуы керек.
Жұмысты, әр баланың жекелік «әлсіз аймағына» және ... ... ... ... ... ... керек. Мектепке
дейінгіжаста жұмыстың орталық орны – баланы қоршаған ... ... ... және ... ... ... ол үшін ... қажетті құралдармен, әрекет тәсілдерімен қаруландыру балада
елеулі рол ойнайды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Овчарова Р.В. Практическая ... ... М., ... Овчарова Р.В. Практическая психология образования. М., «Сфера». 2001.
3. Нетреба С. Влияние коррекции тревожности на ... ... ... школьном возрасте с учетом этническо й
принадлежности ... //Ұлт ... 2004. №3, ... ... Е. Тревожность как предпосылка девиантного ... ... ... 2005. №2. ... Овчарова Р.В. Практическая психология образования. М., «Академия».
2003.         
6. ... Р.В. ... ... ... М., «Сфера».
2001.         
7. Нетреба С. Влияние коррекции тревожности на формирование адекватной
самооценки младшем ... ... с ... ... детей. //Ұлт тағылымы. 2004. №3, 122-126б.
8. Психология. ... – М.: ... 1998. – 291-294 ... ... служба школы. Учебное пособие для студентов / Под ... ... – М.: ... ... ... 1995 – ... Раттер М. “Помощь трудным детям” – М.: 1987
11. Реан А.А., Коломенский Я.Л. Социальная педагогическая психология ... ... Ком., 1999 – 416 ... ... Я. Экспериментальная психология эмоций: - М.; 1979

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектепке дейінгі ұйымда балаларды оқытудың психологиялық негіздері6 бет
Бастауыш сынып жастағы балалардың құрбыларымен өзара іс - әрекет ерекшеліктері58 бет
Дағдарыстық күйлер және посттравмалық бұзылыстар туралы6 бет
Жеткіншек жасындағыларда кездесетін эмоционалдық үйлеспеушілікті диагностикалау және коррекциялау100 бет
Мазасызданудың эмоционалды қалпына жалпы шолу51 бет
Тұлға бойында қорқынышпен мазасыздық күйлерінің туындау ерекшкліктері4 бет
Экологиялық ортаның психикалық денсаулыққа ықпалы32 бет
"ҰБТ психологиялық дайындық" (Жасөспірімдердің суйцидімен күресу,мазасызданудан қалай айырылуға болады?)8 бет
Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалану арқылы білім беру деңгейін көтеру11 бет
Барабанынды бу генераторында су деңгейін реттеуді автоматтандыру жүйесі86 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь