Мектеп жасына дейінгі балалардың есте сақтау процесінің ерекшеліктері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
І. Мектепке дейінгі жастағы балалардың есте сақтау қабілетін дамытудың теориялық негіздері
1.1 Психологиялық.педагогикалық «есте сақтау қабілеті» туралы түсінік, зерттеуші ғалымдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2 Есте сақтау қабілетін өзара топтастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.3 Оқу үрдісінде мектепке дейінгі жастағы балалардың есте сақтау қабілетін дамытудың шарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
1.4 Оқу үрдісінде мектепке дейінгі жастағы балалардың есте сақтау қабілетін дамыту жағдайлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
ІІ. Оқу әрекетінде мектепке дейінгі жастағы балалардың есте сақтау қабілетін дамытудың практикалық негіздері
2.1 Мектепке дейінгі жастағы балалардың есте сақтау қабілетінің даму деңгейінің диагностикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
2.2 Мектепке дейінгі жастағы балалардың есте сақтау қабілетінің дамуының жағдайларын іске асыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Курстық жұмыстың өзектілігі: Осы курстық жұмыста мектепке дейінгі жастағы балалардың есте сақтау қабілетін дамытудың тәсілдері мен жолдары қаралады. Есте сақтау қабілеті – бір-бірімен байланысты бірнеше жеке үрдістен тұратын күрделі психологиялық үрдіс. Есте сақтау қабілеті адамға қажет. Ол оған өмірлік тәжірибені жинақтауға, сақтауға және кейін де пайдалану мүмкіндігін береді. Білім мен дағдыларды бекітудің бәрі есте сақтау қабілетінің жұмысына жатады. Осыған сәйкес психологиялық ғылым алдында есте сақтау қабілеті үрдісін зерттеу бөліміне енетін бірқатар күрделі мәселелер тұр.
Бүгінгі күнде есте сақтау қабілетін зерттеумен түрлі: психология, биология, медицина, генетика және тағы басқа да ғылым өкілдері айналысады. Осы ғылымдардың әр қайсысында есте сақтау қабілетінің теориялары бар: психологиялық (Г. Эббингауз, К. Левин, П. Жане), биогенетикалық (И.П. Павлов, И.М. Сеченов), физиологиялық (Л.С. Выготский).
А.А. Смирнов пен П.И. Зинчеконың зерттеулері есте сақтау қабілетін үрдіс ретінде қарастырып, есте сақтау қабілеті баланың мағыналы қызметі ретіндегі жаңа және маңызды заңдарды ашты. Есте сақтау қабілеті қандай да бір жеке функциямен емес, ол тұлғамен, оның ішкі дүниесі, қызығушылықтары, ынтасымен тығыз байланысты. Сондықтан даму мен жетілу баланың дамуымен қатар жүреді.
Бүгінде есте сақтау қабілеті үрдістерін зерделеудің көптеген әдіс-тәсілдері бар, негізінен оларды түрлі деңгейлі деп есептеуге болады, өйткені психологиялық қызметтің осы күрделі жүйесін психологиялық, физиологиялық және нейрондық, сондай-ақ биохимиялық деңгейде зерттейтін есте сақтау қабілетінің теориялары бар. Көптеген теория бүгінде болжам түрінде қала береді.
Мектепке дейінгі жастағы балалардың есте сақтау қабілетттерін барлық жағдайда дамыту қолайлы кезең болып табылады.
Қазіргі уақытта көптеген елдер, оның ішінде АҚШ, Жапония, Англия,
Канада, Германия, Венесуэлла білім беру жүйесіне қомақты жаражат жұмсайды, тілдік теорияны үйрету үрдісінде есті дамыту деңгейін арттыруға арналған күрделі құрылғылар мен жүйелер ойлап табуда.
Есте сақтау қабілетін зерттеумен Г. Эббингауз, З. Фрейд, А. Бине, К. Бюлер, А.Н. Лентьев, А.Р. Лурия, С.Л. Рубинштейн, Б.В. Зейгарник, Л.С. Выготский және т.б. көптеген шетел және отандық ғалымдар айналысқан.
Бүгінгі күнде де есте сақтау қабілетін зерттеумен медицина, генетика, психологияы, кибернетика және басқа ғылымдар өкілдері айналысуда.
Біз зерттеу тақырыбын мәселенің актуалды болуына байланысты таңдадық.
Психолого-педагогикалық әдебиетті зерттеуде біз мектепке дейінгі жастағы балалардың есте сақтау қабілетін дамыту қажеттілігі және тілдік теорияны үйрету үрдісіндегі мектепке дейінгі жас балаларының есте сақтау қабілетін дамыту бойынша әзірлемелер саны аз болуы арасында қарама-қайшылықты айқындадық.
Айқындалған қарама-қайшылық: тілдік теорияны үйрету үрдісінде мектепке дейінгі жас балаларының есте сақтау қабілетін дамыту жағдайларын айқындау зерттеу мәселесін белгілеу мүмкіндігін берді.
Аталмыш мәселе негізінде «оқу үрдісінде мектепке дейінгі жас балаларының есте сақтау қабілетін дамыту» деген зерттеу тақырыбын тұжырымдау мүмкін болды.
Зерттеу объектісі: мектепке дейінгі жас балаларының есте сақтау қабілетін дамыту үрдісі.
1. Айсмонтас, Б.Б. Общая психология: Схемы [Текст]/Б.Б.Айсмонтас. - М.: ВЛАДОС-ПРЕСС, 2003. - 288 с.
2. Аткинсон, Р. Человеческая память и процесс обучения [Текст]/Р.Аткинсон. - М.: Наука, 1980.-321 с.
3. Битянова, М.Р. Работа психолога в начальной школе [Текст]/М.Р.Битянова, Т.В.Азарова, Е.И.Афанасьева, Н.Л.Васильева. - М.: Совершенство, 1998. - 467 с.
4. Возрастная и педагогическая психология/Под ред. М.В. Гамезо, М.В. Матюхиной, Т.С. Михальчик. - М.: Просвещение, 1984. - 547 с.
5. Выготский, Л.С. Психология [Текст]/ Л.С. Выготский. - М.: Эксмо-пресс, серия "Мир психологии", 2002. -108 с.
6. Зеньковский, В.В. Психология детства [Текст]/В.В.Зеньковский. - Екатеринбург: Деловая книга, 1995. - 350 с.
7. Мухина, В.С. Детская психология/Под ред. Венгера Л.А.
8. Тыныбаева Б. « Дарынды бала – бақытты ғасыр кепілі» Қазақстан мектебі, 7- 2005ж.
9. 23. Тілеухан Ж. « Баланы қызықтыратын не?» ғылыми журнал, 2003ж.
10. 24. Тынысова А. « Мұғалім шығармашылығы бала санасына» Қазақстан мектебі, 2004ж.
11. 25. Тәтімбекова Р. « Үйірмелердің дидактикалық құрылымы» Қазақстан мектебі, 2004ж.
        
        Батыс Қазақстан инженерлік- гуманитарлық университеті
Педагогика және психология кафедрасы
Курстық жұмыс
Тақырыбы: «Мектеп ... ... ... есте ... ... ... Мектепке дейінгі жастағы балалардың есте сақтау қабілетін дамытудың
теориялық негіздері
1.1 Психологиялық-педагогикалық «есте сақтау қабілеті» туралы түсінік,
зерттеуші
ғалымдар....................................................................
.............................6
1.2 Есте сақтау қабілетін өзара
топтастыру........................................................10
1.3 Оқу ... ... ... ... ... есте ... ... Оқу үрдісінде мектепке дейінгі жастағы балалардың есте сақтау қабілетін
дамыту
жағдайлары..................................................................
.............................16
ІІ. Оқу әрекетінде мектепке дейінгі жастағы балалардың есте сақтау
қабілетін дамытудың практикалық ... ... ... ... ... есте сақтау қабілетінің даму
деңгейінің
диагностикасы...............................................................
......................22
2.2 Мектепке дейінгі жастағы балалардың есте сақтау қабілетінің дамуының
жағдайларын іске
асыру.......................................................................
.................26
Қорытынды...................................................................
.......................................28
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі....................................................................30
Кіріспе
Курстық ... ... Осы ... ... ... ... балалардың есте сақтау қабілетін дамытудың тәсілдері мен жолдары
қаралады. Есте ... ...... ... ... жеке
үрдістен тұратын күрделі психологиялық үрдіс. Есте сақтау ... ... Ол оған ... ... жинақтауға, сақтауға және кейін де
пайдалану мүмкіндігін береді. ... мен ... ... бәрі ... ... ... жатады. Осыған сәйкес психологиялық ғылым
алдында есте сақтау қабілеті үрдісін ... ... ... бірқатар
күрделі мәселелер тұр.
Бүгінгі күнде есте сақтау қабілетін зерттеумен ... ... ... ... және тағы ... да ... өкілдері айналысады.
Осы ғылымдардың әр қайсысында есте сақтау ... ... ... (Г. ... К. ... П. ... ... (И.П.
Павлов, И.М. Сеченов), физиологиялық (Л.С. Выготский).
А.А. Смирнов пен П.И. Зинчеконың зерттеулері есте сақтау қабілетін үрдіс
ретінде ... есте ... ... ... ... ... жаңа және маңызды заңдарды ашты. Есте сақтау қабілеті қандай да
бір жеке функциямен емес, ол тұлғамен, оның ішкі ... ... ... ... ... даму мен ... ... дамуымен
қатар жүреді.
Бүгінде есте сақтау қабілеті үрдістерін зерделеудің көптеген әдіс-
тәсілдері бар, ... ... ... ... деп есептеуге болады,
өйткені психологиялық қызметтің осы күрделі жүйесін ... және ... ... ... ... ... ... қабілетінің теориялары бар. Көптеген теория бүгінде болжам
түрінде қала ... ... ... ... есте ... қабілетттерін барлық
жағдайда дамыту қолайлы кезең болып табылады.
Қазіргі уақытта көптеген елдер, оның ішінде АҚШ, Жапония, Англия,
Канада, ... ... ... беру ... ... ... ... теорияны үйрету үрдісінде есті дамыту деңгейін арттыруға
арналған күрделі құрылғылар мен жүйелер ойлап табуда.
Есте сақтау ... ... Г. ... З. ... А. ... ... А.Н. ... А.Р. Лурия, С.Л. Рубинштейн, Б.В. Зейгарник, Л.С.
Выготский және т.б. ... ... және ... ... ... күнде де есте сақтау қабілетін зерттеумен медицина, генетика,
психологияы, кибернетика және басқа ғылымдар өкілдері ... ... ... ... ... болуына байланысты таңдадық.
Психолого-педагогикалық әдебиетті зерттеуде біз мектепке дейінгі жастағы
балалардың есте сақтау қабілетін дамыту қажеттілігі және ... ... ... ... ... жас ... есте ... қабілетін
дамыту бойынша әзірлемелер саны аз болуы арасында қарама-қайшылықты
айқындадық.
Айқындалған ... ... ... үйрету үрдісінде мектепке
дейінгі жас балаларының есте сақтау қабілетін дамыту жағдайларын айқындау
зерттеу мәселесін белгілеу ... ... ... ... «оқу ... ... дейінгі жас
балаларының есте сақтау қабілетін дамыту» деген ... ... ... ... ... ... ... жас балаларының есте сақтау қабілетін
дамыту үрдісі.
Зерттеу мәні: оқыту үрдісінде мектепке дейінгі жас ... ... ... дамыту жағдайлары.
Зерттеу мақсаты: оқыту үрдісінде мектепке дейінгі жас балаларының есте
сақтау қабілетінің ... ... ... ... және ... ... тексеру.
Ғылыми болжам: Зерттеу тақырыбы бойынша психолого-педагогикалық әдебиетті
зерделеу мынадай болжам жасау ... ... ... дейінгі жас
балаларының есте сақтау қабілетін дамыту табысты ... егер ... ... ... ... ... ... жаттаудың
оңтайлы тәсілдеріне үйрету, есте сақтау өнімділігін арттыруға бағытталған
жаттығулар, мектепке ... жас ... ... есте сақтауды
қалыптастыру, яғни есте сақтау үшін қосымша ... ... ... ... ... ... жасалса.
Зерттеудің мақсаты мен болжамына сәйкес мынадай міндеттер анықталды:
1. Зерттеу мәселесі бойынша ... ... ... ... ... жас балаларының есте сақтау қабілеті дамуының
ерекшеліктерін анықтау.
3. Тілдік ... ... ... ... ... жас ... сақтау қабілетін дамыту жағдайларын айқындау.
4. Эксперимент амалы арқылы тілдік теорияны үйрету ... ... жас ... есін ... жағдайларының тиімділігін тексеру.
Зерттеу әдістері: зерттеу мәселесі ... ... ... ... және ... оқу-тәрбие үрдісін бақылау,
педагогикалық эксперимент, педагогикалық экспериментті талдау ... ... ... ... ... ... ... қорытынды, екі тараудан ... ... ... ... мен ... берілген.
І. Мектепке дейінгі жастағы балалардың есте сақтау қабілетін дамытудың
теориялық негіздері
1.1 Психологиялық-педагогикалық «есте сақтау ... ... ... ... ... ...... өмірдің маңызды сипаттамасы. Сондықтан
есте сақтау қабілеті мәселесі – психологияның назар көп бөлінген және
көп ... ... ... ... дейін өзінің ғылыми мәнін
жоғалтпаған, есте сақтау ... ... ... ... ... ... есте сақтау қабілетінің ең бірінші психологиялық
теорияларының бірі – ... ... ... Ол ХVІІ ғасырда туды,
Англия мен ... ... ... танылды. Аталмыш теория негізінде
ассоциация ... – Г. ... Г. ... Ф. ... және ... ... ... – белгілі бір психикалық феномендер
арасындағы байланысы жатыр. Басты міндет ... ... ... ... ... ол ... мәлім ассоциацияның пайда болуы, әлсіздеуі,
өзара әрекеттесу жағдайларын зерттеу. Есте сақтау қабілеті ... ... ұзақ ... ... ... ... уақытша және кеңістік
жақындығы бойыша көп не аз ... ... ... ... ... Осы ... ... есте сақтау қабілеті механимздері мен
заңдары ашылды және түсіндірілді, мысалы, Г. Эббингауздың ұмыту ... ... ... ... ... қатесіз қайталаудан соң тез жүреді.
Ассоциативтік теорияға сәйкес ... ... бір ... ... және ... ... ... және оқшау емес
жаңғыртылатын ақпараттың кейбір элементтері сақталады. ... бар есте ... ... ... ... ... да ... құндылығы болса да, адамның мнемикалық ... ... аша ... ... онда есте сақтау және жаңғырту қатысатын ойлау
үрдістерін талдау артта қалып келеді.
Қызметтің ерекше түрі ретінде есте ... ... ... ... ... ... ... еске түсірудің, яғни біздің амал-
тәсілдермен сақтау мен жаңғырту өтуі ... еске ... ... ... өте келе ассоциативтік теорияда бірқатар мәселелер туындады,
олардың негізгісі – балалар есте ... ... ... ... ... ... туындайды, ал есте сақтау қабілеті
әрқашан белгілі бір ... ... ... ... есте сақтау
қабілетінің ассоциациялық ... оның ... ... білу үшін көп ... ... саны әртүрлі болуында және ... ... ... байланысты ұғылатын элементтен саны қалай өзгеретіні, жаттау мен
есте сақтау арасында ... ... ... есте ... мен ... есте ... сақталатыны анықталды. Ассоциативтік
теорияның орнына ХІХ ... ... ... ... ... – алғашқы элементтердің бастапқы, тұтас ұйымдастырылу негізгі
түсінігі және принципі болды. ... ... ... есте ... ... береді. Осы теорияда құрылымдық ... ... ... ... ерекше аталды. Субъектіден тәуелсіз
қауіпсіздік, ұқсастық принциптеріне ... ... ... ... материалының ұйыдастырылуы немесе өздігінен ұйымдастырылуы. Осы
себептер бұдан кейінгі негіздеу мен ... ... ... ... ... ... болады. ... ... ... тыс ... ... Есте ... және ... әрекет етеуі мынадай. Қандайда бір қажеттілік ... есте ... ... ... ... ... ... ұстаным бала
санасында тұтас құрылымдарды жандандырады, олар негізінде материал есте
сақталады немесе ... ... ... ... ... орын ... Ол ... қалаушы ретінде мақсатқа лайықтық,
құрылымдық принципін ұсынды. ... ... ... ... ... ең
алдыменен ерік талап ететін әрекеттерді, олар ... ... ... ... ... оның ... мен ниетін қосады. Есте
сақтау қабілеті саласында ол бағыттылық немесе күш ... ... ... есте ... ... ... ықпалда көрінісін
табады. Осыған тән көрініс – аяқталмаған әрекеттерді аяқталғандардан гөрі
жақсы еске ... ... ... есте ... қабілетінің таңдаулы болу
фактілерінің кейбіруіне психологиялық түсіндіру тауып, ... ... ... ... ... ... қызметіне байланысты
есте сақтау қабілеті үрдістерін зерттеген жоқ. ... ... ... есте ... ... ... аталған теорияда
қойылмаған және шешілген емес.
Есте сақтау ... ... ... ... ... ... ... жұмысымен басталды. Ол есте сақтау қабілетінің ең ... ... ... ... және ... бағытталған әрекет ... Есте ... ... ... ... ... осы қызметтің
сипаты әртүрлі, бірақ барлық кезең үшін ортақ болатыны – өткенде болғанмен,
бірақ Ж. Пиаже есте ... ... ... ... ... жеңу ... Ең алдыменен ол болғанның қайта жаңыруын күтуде көрінісін табады;
одан әрі – оны ... ... - ... ... ... ... Келесі
сатылары тапсырма және сөздік тапсырма беру, соңында, балаға тән ... ... ... ... айту үшін ... ... ... көрген бейнелерді белгілеу. Есте ... ... ... ... ... ... ... фактілер негізімен
дәлелденбейді.
Біздің елде бұл ... ... ... ... шығу тегі
теориясында жалғасын тапты. Осы теорияға сәйкес материалды түрлі елестету,
есте ... және ... ... байланыс-ассоциациялардың пайда
болуы, оның мнемикалық ... ... ... осы ... ... түсіндіреді. А.А. Смирнов ойдан гөрі ... тез ... ал ... ... кедергімен байланысты, ... ... ... ... деп ... болатын.. А.А. Смирнов пен П.И.
Зинченко баланың саналы қызметі ретінде есте сақтау қабілетіның жаңа ... ... ... Есте ... ... ... да бір ... функция
емес, ол тұлғамен, оның ішкі ... ... ... ... Әр баланың есте сақтау қабілеті дамудың жалпы ... да, ... ... ... өз ... ... ... есте сақтау қабілетінің көрнекі-бейнелік түрімен ... есте ... ... ... ие ... бала бейнелерді,
олардың түрлерін, түстерін және де тағы ... ... ұғып ... бар есте ... ... ... тән балаларда, екінші
белгі жүйесі басым болады. ... ... ... және ... ... да жақсы аңғарады, сонымен қатар, ... ... есте ... ... ... жаттығуларды түсінуге және мағыналы есте сақтауға ат
салысатын негізгі амалдарды бөліп көрсеткен: ... бар ... ... салыстыру, жіктеу, жүйелеу, өзін-өзі ... ... ... ... әдістемелік тәсілдердің
арасындағылардың негізгісіне, суретте және т.б. бейнеленген ... ... ... ... ... ... орын ... Выготский, П.П. Блонскийлер бір-біріне сәйкес емес екі түрлі, яғни
екі есте сақтау қабілеті бар деген тұжырым жасады.
Бір есте ... ... ... ... ... ... үрдістерге ұқсас және
ми функциясы ретінде қаралады. Балада рухани қызметті танытатын ... ... ... да ... ... ... ... психологтар есте
сақтау қабілеті дамымайды, олар балалық шақ дамуында ең максималды болады
деген тұжырым жасайды. ... есте ... ... ... 10 жас
шамасында шегіне жетеді, содан соң төмендейтінін ... Осы ... бәрі де ... ... мәселе бойынша қарапайым
қойылатындығын ... Осы ... есте ... ... даму
мәселелерін шешкен емес.
1.2 Есте сақтау қабілетін өзара топтастыру
Есте сақтау қабілеттеріне өмірлік тәжірибе алу, сақтау және ... ... ... беруге болады. Мінез-құлықтың түрлі түйсіктері,
тума және жинақтаған механимздері есте сақтау қабілетінде ... ... ... ... ... жеке өмір ... ... жинақталған
тәжірибе. Адам өзінің есте ... ... оны ... ... патшалығынан бөлініп шықты, бүгіндегі шыңға жетті. Осы фунцияның
үнемі жақсаруысыз адамзаттың прогресі болуы мүмкін емес.
Есте ... ... ... негізінен адамға, оның қызмет ету саласына
және басқа да «танымдық» үрдістерінің ... ... етуі мен ... ... Қандай да бір үрдіс бойынша жұмыс істей отыра, адам
есте сақтау қабілетін дамытып, жаттықтырады.
Есте ... ... деп ... ... ... есте ... жылдамдығы, беріктігі, ұзақтығы,
дәлдігі мен ... ... ... көру, есту, эмоционалдық, қимыл және басқа да
есте сақтау қабілеті түрлерінің басым ... және ... ... ... ... ... ... басым болу мағынасында есте сақтау
қабілетінің «таза» түрі сирек болады. Көбінесе іс жүзінде біз ... ... және есте ... ... ... ... кездесеміз. Олардың
қабысуы үшін көру-қимыл, есту-көру және есте сақтау қабілетінің қабысуы тән
болады. Бірақ көптеген ... ... есте ... ... басым болады.
Адамда жиі қолданлнатын есте сақтау қабілеті түрлері ... ... Бұл ... өз ... кәсіби қызмет тигізеді. Мысалы,
ғалымдарда мағыналық және қисынды есте сақтау ... ... ... ... есте ... қабілеті нашарлау. Актерлер мен дәрігерлерде
адам жүзін есте сақтау қабілеті жоғары.
Есте сақтау қабілеті үрдістері ... ... оның ... ... мен ... ... байланысты.
Сонымен қатар, адамның есте сақтау қабілеті әдетте ... ... ... ... ... ... болады. Бұл есте сақтау
қабілетінің аурумен бұзылуын дәлелдейді. Осындай барлық жағдайларда ... деп ... есте ... ... қысқа мерзімді немесе ұзақ
мерзімді бұзылуы ... есте ... ... ... тән ... олар өз ерекшеліктерінде ауырған тұлға жабырқауын танытады. Адамның
есте сақтау қабілеті тұрақты емес, ол өмір бойы ... Ерте ... есте ... ... ... ... ... бойынша жүреді.
Біріншіден, аффективті (эмоциялық) және механикалық (моторлық, қимыл) есте
сақтау қабілеті ... ... ол ... қисынды және бейнелікпен
толығады және ауыстырылады. Екіншіден, тура есте ... - ... өте ... ... ... мен ... есте сақтау және еске түсіру
үшін белсенді және саналы пайдаланумен ... ... ... балалық шақта басым болған еріксіз ұғу ... ... ... ... үшін ынта ... бір заңдылыққа бағынады: ең алдыменен
олар сыртқы (мысалы, еске алу үшін жіп түю) ... ... ... сезім, ассоциация, елестету, бейне, ой) айналады. Есте сақтаудың
ішкі құралдарын қалыптастыруға тән болатыны ол - ... роль ... ... ... функциясынан ішкіге сөйлеу тілде айналатынында.
Материалды сақтау тәсіліне қарай
Жылдам ... ... ... ... есте ... қабілеті сезіну органдарымен қабылданатын
ақпарат бейнесінің тікелей көрінісі болып табылады. Оның ұзақтығы 0,1-ден
0,5 с. дейін.
Ұзақ мерзімді есте ... ... ... ... ... (шамамен 20 с.
дейін) қабылданған ақпараттын жалпыланған бейнесін, оның мәні ... ... Ұзақ ... есте ... ... ... ... бірлігін құрайды және бір рет ұсынылғаннан соң адам дәл ... ... ... ... ... мерзімді есте сақтау қабілетіның маңызды сипаттамасы – ол оның
таңдаулы ... ... есте ... ... оған ... және адам ... сай ... оның артқан ықыласын
аударатын ақпарат қана түседі. ... ... миы, көзі ... бір ... де ... деген екен Эдисон.
Жедел есте сақтау қабілеті қандай да ... ... ... операция жасау
үшін алдын ала белгілеген мерзімде ақпаратты сақтауға есептелген. Жедел
есте сақтау қабілетіның ұзақтығы ... ... ... ... дейін
болуы мүмкін.
Ұзақ мерзімді есте сақтау қабілеті ақпаратты шектелмеген мерзімде сақтай
алады, сонымен қатар (бірақ әрқашан емес) оны көп рет ... еске ... ... ... ұзақ мерзімді есте сақтау қабілетінің қызмет етуі ... ерік ... ... байланысты.
Генетикалық есте сақтау қабілеті генотиппен негізделген және ұрпақтан
ұрпаққа беріледі. ... ... есте ... ... осы ... тым шектелген (егер ол тіпті мүмкін болса).
Есте сақтау қабілетінің қызмет ету ... ... ... ... сақтау қабілетінің қимыл, көру, есту, сезіну, иіс, дәм, эмоциялы және
басқа түрлері бөліп көрсетіледі.
Адамда көру қабылдау басым ... ... біз ... адам ... ... есімін еске түсіре алмаймыз. Көрген бейнелерді сақтау және еске ... ... есте ... ... ... ... Ол ... дамыған қиял
елесіне байланысты: адам көру арқылы елестете алатынын әдетте, жеңіл ұғады
және жаңғырта ... есте ... ...... дыбыстарды жақсы есте сақтау және дәл
келтіруіне мысалы, музыкалық, сөйлеу дыбыстары жатады.. Есту, есте ... ... ... сөз, ой және ... ... ... болатын
сөйлеу-қисынының түрі құрайды.
Қимылдың есте сақтау қабілеті ол есте сақтау және жадында сақтау, қажеті
болса әртүрлі күрделі ... дәл ... Ол ... ... ... қалыптастыруға қатысады. Баяғыдан үйренген белгілерді автоматты
түрде жазуды көздейтін ... ... ... ... есте ... ... мысалы болып табылады.
Эмоционалды есте сақтау қабілеті – бұл күйзелу кезіндегі есте ... Ол есте ... ... ... ... тән, ... ... көп көрінісін табады. Эмоционалды есте сақтау қабілетіне
материалды берік есте сақтау негізделген: адамда ... ... ... және ұзақ ... ... сақтау қабілетінің сезу, иіс, дәм және ... ... ... ... және ... есте ... ... түрлерімен салыстырғанда
шектелген болады; адам өмірінде айтарлықтай роль атқармайды.
Жоғарыда қаралған есте сақтау қабілетінің түрлері ақпараттың шыққан көзін
сипаттайды және де есте ... ... таза ... ... ... (жаңғырту) үрдісінде ақпарат түрлі: сараптау, іріктеу, жалпылау,
кодтау, синтездеу және ... ... ... түрлері де өзгеруге
ұшырайды.
Материалды есте сақтау және ... ... ... ... сипатына
қарай
ерікті
еріксіз
Ерікті жағдайда адам ерік күшімен жасалатын арнайы ... ... ... ... ... ... және еске ... Еріксіз есте сақтау қабілеті
автоматты түрде, адам тарапынан қандай да ... ... ... ... есте ... ... ... міндетті түрде әлсіз болмайды,
көптеген өмір жағдайларында ол одан ... ... есте ... қабілеті – өткен тәжірибеге жаңғырту амалы,
ақпаратты ұзақ ... ... және саны мен ... ... оны ... ... ... көрінісін табатын жүйке жүйесінің ... ... Оқу ... ... дейінгі жастағы балалардың есте сақтау қабілетін
дамытудың шарттары
Мектепке дейінгі жаста есте сақтау қабілеті басқа психикалық үрдістер
ретінде елеулі өзгерістерге ұшырайды. ... ... мәні ... ... ... ... ... кейпіне ие болады, саналы реттелетін
және жанама ... ... ... оның тиімділігіне қойылатын талаптар
артуымен негізделген, оның жоғары деңгейі оқу қызметі барысында туындайтын
түрлі мнемикалық ... ... үшін ... Енді бала осы жаста көп
затты есте сақтауы тиіс: материалды тура жаттатуы, оны мәтінге жақын ... ... ... беруі, сондай-ақ жаттағанын есте сақтауы және ұзақ
мерзім өткен соң айтып беруі тиіс. Баланың ұқпауы оның оқу ... ... ... және ... деген қатынасына әсерін тигізеді.
Мектепке дейінгі жас балаларында жарқын, бала үшін эмоцияға толы мәлімет
пен өмір ... ... есте ... ... жақсы дамыған. Осыған
байланысты мынадай мысалды қарастырайық.
Ересектер тобындағы балалар үшін еріксіз есте ... ... ... ... ... бойынша тапсырманы орындау үрдісінде ... ... ... 20% ... ... ... оны ... әрекеттік тапсырылған мақсатын орындап, теориялық материалды
еріксіз ұғып, ерікті ете ... ... 50-60% жуық ... - жаңа фактілерге деген ... ... ... шеше ... ... олар еріксіз сақтау
тапсырмасын нақты материалды орындағанда ғана ерікті ... ... ... ... ... жоқ.
Ең ақырында, балалардың үшінші тобы (шамамен 20-30%) есте ... ... ... ... ... түсіне алмады, нақты материалдың кейбір
бөлігін ғана еріксіз есте сақтады. ... ең ... ... бірі ... ... есте ... қабілетін дамыту үшін ... ... аз ... ... ... ... есте ... қабілетін жетілдіру біріншіден түрлі
тәсіл мен ұғатын материалды ... және ... ... ... ... ие болумен негізделеді. Бірақ осындай амалдарды
қалыптастыруға ... ... ... олар кездейсоқ қалыптасады және
көбінде өнімсіз болады.
Тірек ... есте ... ... ... ойлау үрдістерін пайдалану
қисынды есте сақтау қабілетіның негізі ... ... ... есте ... түсінуге негізделген. Осыған орай Л.Н. ... ... ... егер ол бір есте ... ... емес, ой күшімен табылса»
деген екен.
Есте сақтаудың ойлау ... ... ... ... ... ... бөлу, жоспар құру және т.б. пайдаланылуы мүмкін.
Мектепке дейінгі жастағы балаларда осы ... ... ... бағытталған арнайы зерттеулер негізінде ақыл
қызметінде жатқан мнемикалық амалға, ... екі ... ... ақыл ... өзін ... оны мнемикалық амал ретінде қолдану, яғни есте сақтау құралы ретінде.
Нәтижесінде, материалды есте сақтау үшін ... ... ... ... ... жеке ақыл ... ... меңгерулері қажет.
Мектепке дейінгі жас балаларының қисынды есте сақтау ... ... ... ... ... ... осы ... балалардың басым
бөлігі материалды мағыналық өңдеу тәсілін өздігінен (арнайы үйретусіз)
қолданбайды және есте ... үшін ... амал ... ... амалын
қолданады. Бұған ересектер тарапынан әдейі ынталындырулар болуы керек.
1.4 Оқу үрдісінде мектепке дейінгі ... ... есте ... дамыту жағдайлары
Дамыту жағдайы бұл – Ожеговтың айтуы бойынша ... ... да ... ... ... ... Жағдай сондай-ақ
бірдеңеге тәуелді болғанда бір нәрсеге ... бір жайт ... ... жайт ... ... Біздің зерттеулерде жағдай – бұл тілдік
теорияны зерделеу барысында мектепке дейінгі жас ... есте ... ... ... ... ... ... қабілетін дамытуға қатысты кейбір құралдарда балаларға оқу
бағдарламасвындағы ... ... ... ... ... жұмбақтар
ұсынылады. Өкінішке орай, авторлар көбіне осындай үлгідегі тапсырмаларды
орындау арқылы ... ... ... ... ... ... көп ... есте сақтау қабілетін мақсатты дамыту бойынша жүйелі жұмысты
ұйымдастыру үшін, қажет жағдайларда оқу ... толы ... ету қиын ... ... ... жас ... ... ерекшеліктер олардың
интелелктуалды даму ерекшелігін анықтайды. Олардың есте сақтау қабілеті
көбінде нақты ... ие, ... ... ... дейінгі жас балаларының есте сақтау қабілетін дамытудағы негізгі
шарт – жанама есте сақтауды қалыптастыру, яғни есте сақтау үшін ... оның ... ... ... ... ... Ол үшін
ұғылатын объектілерді бөлшектеу, олардың түрлі сипаттарын бөліп көрсету,
олардың арасында қандай да ... және ... ... ... орнату. Ассоциативті есте сақтау қабілетін дамытуға ... өз ... ... ... ... ... есте сақтау;
ә) сөздерді әңгіме құрастыру арқылы есте ... ... ... ... ... ... ... есте сақтау.
Қосымша сабақтардағы жалпы көңіл-күй оң эмоционалдық ... ... ... ... ... орындауға үйрену тілектері.
Өзінің табыстарын ... ... ... ... ... ... ... деген сенімділігінің артуы көмегін береді.
Кіріспе бөлімінің маңызды сәті – ол ми ... ... ... ... ... жаттығулардың психикалық қызметке
ынталандыру әсері баяғыдан баршамызға ... ... ... ... психикалық үрдістер көрсеткіштерінің жақсаруында: есте
сақтау қабілеті көлемінің артуы ... көп ... бар. ... оқу
қызметінің табысты болуына өз ықпалын ... ... ... деңгейінде қамтамасыз етіледі. Әр сабақ үшін осы сабақта дамытылуы
тиіс ... ... ... арнайы жаттығуларды таңдаған
жөн. Сабақтың негізгі ... үшін ... ... танымдық үрдіске
бағытталуы және сыныпта ұжымда жасау үшін ыңғайлығы ... ... ... жету үшін бір ... ... ... ... ... ... ... бөлігінің міндеті - сабаққа қорытынды жасау, балалар
нәтижесін және тапсырмаларды ... ... ... ... дейінгі жас балаларымен сабақ өткізудің маңызды ерекшілігі
ойын, жарыс элементтерінің қосылуы, мейірімді, қызықты ... ... ... ... ... ... ... болады.
Осының бәрі сабақты жоғары танымдық деңгейде өткізуге, іскерлік және еркін
атмосфераны ұстауға мүмкіндігін береді.
Оқыту ... ... ... жас балаларының есте сақтау қабілеттерін
түзету және де дамыту бойынша қызмет амалдары мен ... ... ... қолайлы жағдайды, бала мен тәрбиешінің психологиялық
қорғанысындағы атмосфераны құрған жөн.
Осы психологиялық ... ... ... ... ... қажет етсе, секіреді, жүгіреді, ол ... өз ... ... ... ... жағдайда ашық болады..
Есте сақтаудың амалдары еріктік көрсеткіштері болып табылады. Алдыменен
есте сақтаудың негізгі тәсілі бүкіл ... ... рет оқу ... есте сақтаудың маңызды тәсілі – мәтінді мағыналық бөліктерге ... ... ... ... ... ... ... өлеңдерді
жаттағанда қолданады, бірақ өлеңді шумаққа ... ... ... ... ... амалдары әртүрлі. Қандай да мәтінді есте ... ... ... әңгімені, жоспар арқылы құру маңызды.
Мектепке дейінгі ... ... үшін ... соң бірі ... ... ... жасалған жоспар қолжетімді және ... ... ... ... ой ... ... не ... айтылады? Әңгімені
қандай бөліктерге бөлуге болады?» деген сөзге алмастырылады.
Әрбір нақты жағдайда мұғалім мектепке дейінгі жас ... ... ... ... ... ... айтып отырады.
Барлық оңай және тірнектеген жұмысты педагогикалық мәселелерді ... күші бар қиын емес ... ... деп ойлауға болмайды. Есте
сақтау қабілетін дамытуда табысқа мектепке дейінгі жас балаларында оқуға,
сабаққа, үнемі ... ... оята ... ... ... тіл сабақтарында жұмыстың дидактикалық жұмыс түрлері мен
жаттығулары ... ... ... ... қоса ... диктанттар;
- «Жанды сөздер» ойыны;
- Көңілді есте сақтаулар;
- Суреттері бар жеке карточкалар;
- Кесте, алгоритімдер;
- Сөйлемдермен жұмыс жасауда «сергіту» ... ... ... ... ;
- ... сөзжұмбақтар;
- Дидактикалық ребустар;
- «Дыбыстарды тыңдайық» тапсырмасы;
- Сауат ашу сабақтарындағы көңілді өлеңдер;
- Эмоционалдық есте сақтау қабілетін ... ... ... Дидактикалық ерегілер;
- Балалар, мұғалім, тәрбиеші, ата-аналарға ... ... ... ... ... үшін тіл ... ... «Дыбыстарды
тыңдайық» сияқты тапсырмаларды орындау пайдалы болады. Сабақ кезінде
мұғалім ... ... ... ... ... ... жатыр, ал біз
тыныштықты тыңдай аламыз ба? ... ... біз ... ... Олар ... Ыңғайланып отырыңдар, көздеріңді жабыңдар, қоршаған дыбыстарды
тыңдандар» дейді. Екі-үш минут балалар тыныш отырады, сосын ... ... ... шығаруды, ақырын көздерін ашып, жұмыстарына оралуды ... кім не ... не ... ... ... дыбыстар реті,
қаттылығы, үдемелігін олар әртүрлі ұғатындарын аңғарады. Бұл жаттығу есту
шегін төмендету (қатты ... ... баяу ... қабылдамайды)
мүмкіндігін береді және аудио жазбаны ұзақ ... ... ... табу ... ... тым көп ... ... байланыс жасау себін тигізетінін ескеріп, сөзжұмбақ, ребус,
жұмбақ сөз шешуге көп көңіл ... жөн, бұл өз ... ... сөзжасам,
морфемиканы меңгеруге ықпалын тигізеді.
Дыбыстарды дұрыс айту ... ... ... ... ... ... ... өлең, жыңалтпаш, мәтелдерден ... ... есте ... ... ... ... бар, ... мен дамуы есте сақтау қабілетінің түр дифференциациялануының
жалпы дамуына байланысты. ... есте ... ... ... ... көру және ... ... жинақтау арқылы ұғу өнімділігін
арттыру керек.
Есте ... ... ... ... ... ... ... тәсілі ең тиімді. Бұндай тәсілде оқушыға иллюстрация
көрсетіледі, ... ... не ... ... сұрайды, болжамдар расталғаны
тексеріледі. Осындан соң мұғалім балалармен бірге қолмен айтып, ... ... ... дейінгі жас балаларының есте сақтау қабілетін
дамытудың ... ... ... біз ... жасаймыз:
1. Есте сақтау қабілеті бұл – ақпаратты жазу, сақтау және ... Есте ... ... ... да болсын көрінісі ең
алдыменен есте сақтауды, яғни қабылданған ... ... ... ... сақтауды талап етеді, бұл адамға ықпалды қайталауда
туындайтын оны тану ... ... ... Ал ...... ... ... емес, есте сақтау қабілеті қоймаларынан тыс
шығару.
2. ... ... жас ... есте ... ... ... оқу ықпалымен дамиды. Сөз-қисынды, мағыналық есте
сақтаудың ролі мен ... ... ... өздері есте сақтау
қабілетін саналы басқару және көріністерін ... ... ... ... - жүйе ... жасқа қарай басым болуына
байланысты мектепке дейінгі жас балаларында сөз-қисындысынан
гөрі, ... есте ... ... басым дамыған болады.
Олар анықтама, сипаттама, түсіндіруден гөрі нақты ... ... зат, ... тез ... және естерінде жақсы сақтайды.
Мектепке дейінгі жас балалары ұғылатын материал ... ... ... есте ... ... Оқу үрдісінде мектепке дейінгі жас балаларының есте сақтау
қабілетін дамыту ... – ол ... ... жас балаларының есте
сақтау қабілеті үрдістерін дамытуда көрнекіліктері пайдалану.
ІІ. Оқу ... ... ... ... ... есте сақтау
қабілетін дамытудың практикалық негіздері
2.1 Мектепке дейінгі жастағы балалардың есте сақтау қабілетінің даму
деңгейінің диагностикасы
Тілдік ... ... ... ... ... жас ... сақтау қабілетін дамыту үшін практикалық іс-тәжірибемде ... ... ... 8 бала ... үш ... ...... кезеңі – мектепке дейінгі жас балаларының есте
сақтау қабілетінің дамуының деңгейін алғашқы диагностикасы;
2-кезең – ... ...... ... ... ... жас
балаларының есте сақтау қабілетін дамыту жағдайларын іске асыру;
3-кезең – бақылау кезеңі – мектепке дейінгі жас балаларының есте ... ... ... ... ... ... ... беріледі.
Есте сақтау қабілеті дамуы деңгейін бөліп көрсету үшін ... ...... ... әр түрлі, оны есте сақтау қабілетіне
арнайы жаттықтыру арқылы арттыруға болады.
2. Дәлдік – бала ... ... мен ... ... ... еске ... дәлдік көрінісін табады.
3. Есте сақтау қабілетінің ұзақтығы – ұзақ уақыт ішінде бастан ... ... білу ... Есте ... қабілеті көлемі- есте сақтау қабілетінда ұсталынатын
ақпарат саны.
Бөлінген критерийлер, сондай-ақ зерттеу нәтижелерін өңдеу негізінде және
сандық көрсеткіштерді алу үшін ... ... жас ... есте ... ... үш деңгейі: төменгі, орташа және жоғары көрсеткіші
бөлінді.
Жоғары деңгей – аз ғана ... ... ... ... 0,6-0,7 қате).
Балалар үшін үғуды жеңілдететін тәсілдерді белсенді іздестіру және ... ... ... ... ... ... Қайталау;
3) Еске түсіру;
4) Материал бірліктерін мазмұндап айту;
5) Дыбыстау және т.б.
Орташа деңгей – қарапайы мнемикалық тәсілдер: қайталау, ... ... ... есте сақтаудын дәл болуына әрқашан тырыспайды, ... ... ... жібереді.
Төменгі деңгей – байланыссыз материалды әзер ұғады, оларда есте сақтау
мақсатты жоқ. Балалардың көбінде есте ... ... ... және пайдалану ынтасы жоқ, олар баяу және есте ... ... ... ... ақырында берік болайтын материалда байланысы ... ... ... ... баяу және ... көп ... жүреді.
Мектепке дейінгі жас балаларындада есте сақтау қабілетінің даму ... ... біз ... ... суреттерін жіктеу» әдісі.
Эксперимент материалы – 15 кеспе, әр қайсысында бір зат бейнеленген. 15
зат оңай ... ... ... ... Зат ... ... кеспеде
(жоғарғы оң бұрышында) екі жақта сан жазылған.
Зерттеу басында кеспелер ... ... ... ... ... ... ... заттарды жалпы белгілері бойынша жіктеу
білулеріне ... ... ... ... ... ... қатысушының міндеті – заттарды топтар ... ... ... алға ... ... ... ... аяқталған соң қатысушыларға
ұққандары бойынша кеспеде ... ... ... ... ... ... ... әдісі». Бұл әдіс цифрлық материалмен мынадай жұмыс түрінде
өткізіледі. Зерттелушіге 4-тен 10-ға ... ... бар ... ... ... цифрлар ұсынылады. Цифрлар қатары кездейсоқ құралады.
Эксперемент өткізуші қысқасынан ... әр ... ... бір ... Әр ... ... соң 2-3 секундтан кейін зерттелушілер хаттамада
қатар элементтерін естерінде қалғандары бойынша жазады. Тәжірибе бірнеше
рет әр цифр ... ... ... ... ... ... ... тағы бір әдісін ... және В.М. ... ... ... Олар ... ... ... тапсырмалар Джекобс әдісі бойынша орындалады. Тәжірибенің ... есте ... ... көлемі анықталады, ол үшін зерттелушіге
ойында бір-біріне қосып, нәтижесін есте ... тиіс ... ... ... соң ... ... есептерінің барлық нәтижелерін айтып беруі
керек.
«Жол элементті анықтау ... есте ... ... ... әдісі.
Зерттелушілер экспериментте қолданылатын ынталандыру қатарымен ... ... ... осы стимулдар кездейсоқ тәртіпте оларға ... ...... ... қатардың қай элементі ... ... Есте ... үшін ... ... ... ... сөздер
қолданылуы мүмкін.
Есте сақтау қабілетінің даму деңгейін зерттеу үшін мен мындай классикалық
әдістерді пайдаландым: қатардағыберілген сөздер мүшелерін таңтап алу ... ... ... ... ... антиципация әдісі.
Мысалы, жаттау әдісін өткізуде зерттелушіге кез -келген тәртіпте қатесіз
айтып беру критерийіне ... ... ... ... сөз, сан, ... т.б.) ... ... Зерттелушінің объектілер қатарын қатесіз айтып
беруі үшін қайталаған санды есте сақтау ... ... ... бір уақыт өткен соң объектілер графигін қайта еске ... ... ... ... ... Жаттау әдісі эксперимент өткізушіге көлемі
мен мазмұны әр ... ... есте ... және ... ... бақылау мүмкіндігін береді.
«Жаттау үрдісін зерттеу» әдісінен мысал келтірейік. Бұнда эксперимент
материалы ретінде мағынасы жаңынан ... жоқ ... ... ... ... беріледі. Зерттелушіге кез -келген тәртіпте қатесін айтып
беру шартымен 12 ... ... ... ... Әр ... ... оны ... Қайта айтып беруден 5 с. өткен соң ... Есте ... ... ... «+» ... егер зерттелуші еретеде болмаған сөзді атаса, онда ол хаттама
ескертулеріне жазылады. ... ... ... ... ... ... ... қабілетінің даму ... ... ... ... ... ... берілген.
Констатация кезеңінде өткізілген жұмыс нәтижесінде эксперимент басында
белгіленген ... ... ... 30% есте ... ... ... төмен екені анықталды. Балалар байланысы ... әзер ... ... есте ... ... туындамайды. Балалардың
көбінде есте сақтауды ... ... ... және ... жоқ, олар баяу және есте сақтау нәтижелеріне ... ... ... ... пен ... ... бөлу ... ол
нәтижесінде мықты болмайды. Сондықтан жаттау үрдісі баяу және көп қатемен
жүзеге асады. Зерттелушілердің 57 %-ы ... ... ... ... ... ... ... дәл есте сақтауға
тырыспайды, ерік танытпайды, сондықтан жиі қате жібереді. Бұл есте ... ... ... ... көрсеткіші. Балалардың 13%-ы ғана
аздаған қатемен ... ... ... есте ... ... белсенді іздестіру, оларды қолдану ынтасы тән, бұл есте сақтау
қабілеті дамуының жоғары болуын көрсетеді.
Алынған нәтижелер таладу зерттелушілердің ... ... есте ... ... деңгейі орташа және төмен, түзетуді талап етеді.
Зерттеудің ... ... ... ... ... ... қалыптастыратын кезеңі өткізілуін талап етеді.
2.2 Мектепке дейінгі жастағы балалардың есте сақтау қабілетінің
дамуының жағдайларын іске асыру
Қалыптастырушы экспериментте біз ... есте ... ... ... ... өткіздік. Ол үшін есте сақтау қабілетін
жақсартуға ... ... ... жаттырғуларды пайдаланумен тілдік
теорияны үйрету бойынша сабақтар топтамасын ... ... ... ... және есте сақтауды жеңілдетуге арналған
тәсілдер мен жаттығуларды қарастырайық:
1. ... тиіс ... ... ... ... фраза жасау
.
2. Ырғақтау – ақпараттық өлеңге, әнге, белгілі бір ырғақ не рифмамен
байланысты жолға ... ... ... ... ұзын ... жаттау (мысалы шетел терминдер
үшін дыбысталуы бойынша өз тілінде баламасын іздеу – ... ... және ... ... есте ... үшін
әуендес және әзіл «тамақты әкеле ... ... ... ... Есте ... ... ақпаратпен «байланыс әдісі» бойынша байланыстыратын
ашық, ерекше бейне, суреттер іздестіру қажет. Мысалы, ... ... ... жұлдыз, қоңыз сөздер қатарын есте сақтау
қажет – егер сіз оларды бір ... ... ...... ... ... бар ... мінген
«люстра» ханымға «көзілдірікті» сал ... ... ... ... есте сақтау оңай болады. Осылай ... ... ... ... қиын ... ... әдісі»
бойынша есте сақтау тиімділігін арттыру үшін пропорцияларды (үлкен
«қоңыз») ... ... ... ... ... («қарындаш
келеді) алмастыру; заттар санын көбейту (жүздеген «жұлдыздар»); заттар
қызметтері орынын алмастыру («орындық «люстар» ... ... ... ... Елестетіңіз, сіз өзіңізге жақсы ... ... ... Есте ... ... ... ... бойынша аралау
жолыңызға қойыңыз. Өз бөлмеңізді аралап, ақпаратты еске түсіре аласыз
– бәрі өткен жолы қалай қойдыңыз сол орындарында ... ... ... қосу арқылы есте сақтау.
Мысалы, қисыны жоқ сөздерді есте сақтау (ағаш, ... ... ... ... ... ... ... тарктор, жауын, күн, сағат, шам, скрепка, үй,
ұшақ, дәптер, шұлық, ауа):
Жаттығу-жарыс: «Кім ... ең ұзын ... ... ... ... ... көбейтіп сөйлемдер оқиды: бірінші сөйлем
– 5 сөз, екінші 6 сөз, т.б., ... – 10 ... ... ... ... біз ... теорияны
үйрету үрдісінде есте ... ... ... ... ... ... эксперименттің осы кезеңі сабақтарының әзірлемелері берілген.
Жұмыс экспериментінің құрастыру ... ... ... ... бақылау тексеруінен өткізілді. Бақылау тексеру әдістемесі
зерттеушілер есте сақтау ... ... ... ... ... ... ... Өткізілген әдіс бойынша ... ... ... ... Нәтижелер зерттеушілер есте сақтау
қабілетін дамыту деңгейі констатациялық ... ... ... ... қабілеті адам өмірінде үлкен рөл ақарады. Ол кез -
келген психологиялық құбылыс негізінде ... ... ... мен бүгінгісін
байланыстырады, тұлға тұтастығын қамтамасыз етеді. Есте сақтау қабілеті –
өткен тәжірибе іздерін есте қалдыру, ... және ... ... ... ... ... жас ... есте сақтау қабілеті жетекші
психологиялық үрдіс деп есептеледі. Осы ... есте ... ... өтеді, бұл материалды түсіну қабілетінің жеткілікті дамымауымен,
ассоцацияларды аз ... ... ... мен есте ... ... түсіндіріледі. Егер оқиғаларда бала ... мән ... оған ... ... есте ... ... ... айрықша дәлдігі және тұрақтылығымен ерекшеленеді. Мектепке дейінгі
жас балалары мағынасыз (мысалы, санамақ) немесе ... ... ... түсініксіз немесе оларға түсініксіз сөздер, фраза,
өлеңдері бар материалды оңай ұғатыны белгілі. Осындай есте ... ... ... осы ... ... ... оған деген ерекше эмоционалдық
қатынасы, ойын қызметіне қосылу мүмкіндігімен балаларда ... ... ... қатар, ақпараттың түсініксіз болуының ... ... және оған ... ... ... мүмкін. Есте
сақатуды ынталандыру – мектепке дейінгі жас ... есте ... ... ... ... ... табылады.
Зерттеудің нәтижесінде біз «есте сақтау қабілеті» түсінігін
психология-педагогикалық әдебиетті қарастырдық, ... ... ... есте ... қабілетінің даму ерекшеліктерін бөліп таныдық,
мектепке дейінгі жас балаларында тілдік теорияны ... ... ... ... ... ... айқындадық.
Эксперименттің констатация кезеңінде біз 4-сынып балаларының
есте сақтау қабілетінің даму деңгейін ... ... ... критерийлер негізінде балалардың басым бөлігінің есте сақтау
қабілеті ... ... ... ... Бұл балалар мағынасыз материалды әре
ұғады, есте сақтау мақсатын танытпайды. Балалардың көбінде есте ... ... ... ... ... жоқ, ... ... есте
сақтау нәтижелеріне ырықсыз болады. Оларда материал бойынша байланыс құру,
күрделіні ... баяу ... ... ... ... ... ... үрдісі бәсең және айтарлықтай көп қатемен жүзеге асады.
Мектепке дейінгі жас ... есте ... ... дамыту
бойынша іске асырылған шараларды талдау үшін эксперименттің бақылау
кезеңі ... ... ... нәтижесінде балалар басым бөлігі аз
қате ... ... ... үйренді.
Жұмыста мектепке дейінгі жас балаларының есте сақтау қабілеті
жағдайының өзгеруін зерделеу ... ... ... бақылау
кезеңінде мектепке дейінгі жас балаларының есте ... ... ... ... ... ... ... өткізу нәтижесінде
балаларда есте сақтау қабілеті дамуы ... ... ... өзгерістер
қалыптастыру эксперименті барысында іске асырылатын жұмыс ... ... жас ... есте сақтау қабілеті дамуына тиімділігіне едәуір
ықпалын тиігізеді.
Нәтижесінде, осы жұмыс ... ... ... ... ... жеттік, болжам растталды. Өткізілген зерттеу ... ... ... ... ... дейінгі жас балаларының есте
сақтау қабілетін ... ... одан ... жұмыс бағытын анықтау
мүмкіндігін ... ... ... Айсмонтас, Б.Б. Общая психология: Схемы ... - ... 2003. - 288 ... Аткинсон, Р. Человеческая память и процесс обучения [Текст]/Р.Аткинсон.
- М.: Наука, 1980.-321 с.
3. Битянова, М.Р. Работа ... в ... ... [Текст]/М.Р.Битянова,
Т.В.Азарова, Е.И.Афанасьева, Н.Л.Васильева. - М.: Совершенство, 1998. - 467
с.
4. Возрастная и педагогическая психология/Под ред. М.В. ... ... Т.С. ... - М.: ... 1984. - 547 ... ... Л.С. Психология [Текст]/ Л.С. Выготский. - М.: Эксмо-пресс,
серия "Мир ... 2002. -108 ... ... В.В. ... ... [Текст]/В.В.Зеньковский. -
Екатеринбург: Деловая книга, 1995. - 350 с.
7. Мухина, В.С. Детская психология/Под ред. ... ... Б. « ... бала – ... ғасыр кепілі» Қазақстан мектебі, 7-
2005ж.
23. Тілеухан Ж. « ... ... не?» ... ... ... Тынысова А. « Мұғалім шығармашылығы бала санасына» Қазақстан
мектебі, 2004ж.
25. Тәтімбекова Р. « Үйірмелердің дидактикалық ... ... 2004ж.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балалардың ақыл-ойын дамытуда сенсорлық тәрбиенің маңызы6 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың дамуы туралы психологиялық мәселелер11 бет
Мектепке дейінгі балалардың таным процестері32 бет
«Қайнау қабатындағы жану процесі »4 бет
Індеттік процестің даму заңдылықтары және сатылығы6 бет
Астық түйірлерінің өздігіне қызуы7 бет
Білім беру процесінің субъектілері4 бет
Білім беру процесінің субъекттері14 бет
Басқару процесі6 бет
Бес және жеті жас аралығындағы балалардың ұлттық тілді меңгеруі11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь