Мектеп жасына дейінгі балалар арасындағы ойынның қарым- қатынастың қалыптасуына ықпалы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

Негізгі бөлім:
І. Балабақшадағы қарым. қатынас ерекшеліктері мен ойындардың маңызы
1.1 Қарым.қатынастың адам психикасының
дамуына әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Мектеп жасына дейінгі балалардың қарым.қатынас ерекшеліктері мен негізгі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.3 Бала тәрбиелеудегі қимылды ойындардың маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
1.4 Балабақшадағы ойынның маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
ІІ. Мектеп жасына дейінгі балалар арасындағы қарым. қатынасты қалыптастыруға байланысты ойындар
2.1 Мектеп жасына дейінгі балалармен қарым. қатынас тренингін ұйымдастыру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
2.2 Қарым. қатынасты қалыптастыруға«Рөлдік ойын» әдісін қолдану ... ... ...24
2.3 Қарым.қатынаста қиындықтары бар балалар үшін ойындар мен жаттығулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..39

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40
Зерттеудің өзектілігі. Адам психикасының қайнар көзі - қарым-қатынас екендігі тек біздің зерттеу жұмысымыздың бірінші тарауында ғана дәлелденіп қойған жоқ, сондай-ақ қарым-қатынас жасау стилі мен технологиясының да адам психикасына зор әсер ететіндігі жан-жақты ашылып отыр.
Мектеп жасына дейінгі балалардың өз құрбылары арасындағы қарым-қатынас сипаты көбінесе ойын әрекеттерінде көрінетіндіктен, ойын барысында туындаған кейбір келіспеушіліктер мен конфликтілер баланың топтан оқшаулануының бір себебі болып табылады. Осыған орай психологиялық конфликтіні олардың ойын іс-әрекеті жағдайында зерттеу, сонымен қатар еңбек іс-әрекетінде бақылау арқылы топтан оқшауланатын балаға қарым-қатынас жасау технологиясын дұрыс меңгерту мен үйрету - біздің диплом жұмысымыздың негізгі міндеттерінің бірі болып табылады.
Мектеп тәжірибесінде ең көп кездесетін жағдай - оқушылардың ақыл-ойы мен сабаққа үлгеріміне байланысты балалардың өзара қарым-қатынасындағы ерекшеліктер. Мұнда да айтылатын мәселе қарым-қатынас жасау технологиясы баланың ақыл-ойы мен сабақ үлгеріміне тікелей байланысты.
Айталық, ақыл-ойы басқа балаларға қарағанда жоғары, сабаққа үлгерімі жақсы, оқу тапсырмаларына белсене қатынасатын оқушылырға балалар үйір болып келеді де, ақыл-ойы біршама баяу дамыған, оқу үлгерімі төмен, оқу тапсырмаларына енжар келетін оқушылармен басқа балалар көп жұғыса бермейді.
Қарым-қатынасында проблемасы бар балалардың өзіне тән жеке даралық психологиялық өзгешеліктеріне сипаттама беру болып табылады. Ақыл-ойы енжар балалардың психологиясына сипаттама беру барысында расында да бұл балалардың қарым-қатынаста едәуір қиналатынын, өзіне сенімсіздік басқалармен қатынас жасауына кедергі жасайтынын, сондай-ақ ондай балаларды құрбылары шектететіндігін сипаттайды.
Қорыта келе берілген бағыттардан алынған эмпирикалық материалдар жоғарыда айтылған проблемаларды тиянақты түсініп, оны шешу үшін көптеген жаңа мүмкіндіктер ашады.
Мектеп оқушылары арасында туындайтын оқшауланған балалардың болу себебін түсіндіретін оқушылардың өзара конфликттерін түгелдей болдырмау мүмкін емес. Конфликттерді алдын алу жолында маңызды роль алатын - тәртіп болып табылады. Тәртіп - белгілі бір тәртіптілікке бағыну әрекеті арқылы балаға өзіне қажетті бостандығының толық дамуын қамтамасыз ететін әрекет.
Мақсаты: ойын арқылы балалар арасындағы қарым- қатынасты дамыту жолдарын айқындау.
Міндеті:ойынның тәрбиелік, дамытушылық мақсатын анықтау.
ойын кезінде балалардың қарым- қатынасын жақсы жағынан қалыптастыру.
Зерттеу объектісі: балабақшада ойынды пайдалану арқылы балалардағы қарым-қатынасты дұрыс жасай білуге бағыттау.
Болжамы: балабақшада ойын технологиясын ұтымды пайдалансақ, балалар арасындағы қарым- қатынас ерекшеліктері жаңаша сипатқа ие болатынына көз жеткізе аламыз.
Теориялық негізі: Халық даналығында «Ойнай білмеген, ойлай да білмейді», «Ойында озган, өмірде де озады» деген аталы сөздер сырына жүгінсек, мектепке дейінгі жастағы баланың ойынға деген құлқы, қарым- қатынасы, мінез- құлық көріністері олар өсіп- есейгенде де жалғасы береді. Ойын барысында бала өзін қоршаған үлкендер сияқты, өзінің сүйікті әңгімелері мен кейіпкерлері сияқты өмір сүреді, әрекет жасайды.
Курстық жұмыстың құрылымы. Курстық жұмыс кіріспеден, негізгі бөлімі екі тараудан, қортындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1. Жарықбаев Қ.Б., Қалиев С. Қазақтың тәлімдік ой-пікір антологиясы. Алматы,1994.
2. Алдамұратов Ә.Ж. Жалпы психология. — Алматы, 1996.
3. Мухина B.C. Детская психология. — М., 1992.
4. Урунтаева Г.А. Диагностика психологических особенностей дошкольника. - М., 1999. - с.34-44, 76-79.
5. Буланова М.В. «Педагогические технологии», Ростов, 2002.
6. Кукушин В.С. «Современные педагогические технологии». Ростов, 2003.
7. Сущенко С.А. «Социальная поихология». Ростов, 2005.
8. Петров А.В. «Ойын әрекеті арқылы белсенділікке баулу». 2001.
9. Ж.Қ.Дүйсенова,Қ.Н.Нығметова «Балалар психологиясы» Алматы,2012
10. «Қазақстандағы Мектепке дейінгі білім» №3(47)қыркүйек/қазан 2013ж
11. «Бала мен балабақша» №12,2012ж
        
        Батыс Қазақстан инженерлік- гуманитарлық университеті
Педагогика және психология кафедрасы
Курстық жұмыс
Тақырыбы: «Мектеп жасына дейінгі балалар арасындағы ойынның қарым-
қатынастың қалыптасуына ... ... ... ... ... ... ... мен ойындардың маңызы
1.1 Қарым-қатынастың адам психикасының
дамуына
әсері.......................................................................
....................................5
1.2 Мектеп жасына дейінгі балалардың қарым-қатынас ерекшеліктері мен
негізгі.....................................................................
...................................................8
1.3 Бала тәрбиелеудегі қимылды ... ... ... Мектеп жасына дейінгі балалар арасындағы қарым- қатынасты
қалыптастыруға байланысты ойындар
2.1 Мектеп жасына дейінгі балалармен қарым- қатынас тренингін ұйымдастыру
жолдары
............................................................................
.............22
2.2 Қарым- қатынасты қалыптастыруға«Рөлдік ... ... ... ... бар балалар үшін ойындар мен
жаттығулар..................................................................
...........................................27
Қорытынды...................................................................
.......................................39
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі....................................................................40
Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі. Адам психикасының қайнар көзі - қарым-қатынас
екендігі тек ... ... ... ... тарауында ғана дәлелденіп
қойған жоқ, сондай-ақ қарым-қатынас жасау стилі мен технологиясының да адам
психикасына зор әсер ететіндігі ... ... ... ... ... балалардың өз құрбылары арасындағы қарым-қатынас
сипаты көбінесе ойын әрекеттерінде ... ойын ... ... келіспеушіліктер мен конфликтілер баланың топтан
оқшаулануының бір ... ... ... ... орай психологиялық
конфликтіні олардың ойын ... ... ... ... ... ... бақылау арқылы топтан оқшауланатын балаға қарым-қатынас жасау
технологиясын дұрыс меңгерту мен үйрету - ... ... ... ... бірі ... ... ... ең көп кездесетін жағдай - оқушылардың ақыл-ойы мен
сабаққа үлгеріміне байланысты балалардың ... ... ... да ... ... ... жасау технологиясы
баланың ақыл-ойы мен сабақ үлгеріміне тікелей байланысты.
Айталық, ақыл-ойы басқа балаларға ... ... ... ... оқу ... белсене қатынасатын оқушылырға балалар үйір болып
келеді де, ақыл-ойы біршама баяу дамыған, оқу ... ... ... ... келетін оқушылармен басқа балалар көп жұғыса бермейді.
Қарым-қатынасында ... бар ... ... тән жеке даралық
психологиялық өзгешеліктеріне сипаттама беру болып табылады. Ақыл-ойы енжар
балалардың психологиясына сипаттама беру ... ... да ... ... ... ... өзіне сенімсіздік
басқалармен қатынас жасауына кедергі жасайтынын, сондай-ақ ондай балаларды
құрбылары ... ... келе ... бағыттардан алынған эмпирикалық материалдар жоғарыда
айтылған проблемаларды ... ... оны шешу үшін ... ... ... ... арасында туындайтын оқшауланған балалардың болу себебін
түсіндіретін оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... алу жолында маңызды роль алатын - тәртіп болып
табылады. Тәртіп - белгілі бір тәртіптілікке ... ... ... ... ... ... ... дамуын қамтамасыз ететін әрекет.
Мақсаты: ойын арқылы балалар ... ... ... ... ... ... дамытушылық мақсатын анықтау.
ойын кезінде балалардың қарым- қатынасын жақсы жағынан қалыптастыру.
Зерттеу объектісі: балабақшада ойынды пайдалану арқылы балалардағы қарым-
қатынасты дұрыс жасай ... ... ... ойын ... ... ... ... қарым- қатынас ерекшеліктері жаңаша сипатқа ие болатынына ... ... ... ... ... «Ойнай білмеген, ойлай да білмейді»,
«Ойында озган, өмірде де озады» деген аталы сөздер ... ... ... жастағы баланың ойынға деген құлқы, қарым- қатынасы, мінез-
құлық көріністері олар өсіп- есейгенде де жалғасы береді. Ойын ... өзін ... ... ... ... ... ... мен
кейіпкерлері сияқты өмір сүреді, әрекет жасайды.
Курстық жұмыстың құрылымы. Курстық жұмыс кіріспеден, негізгі бөлімі екі
тараудан, қортындыдан және пайдаланылған ... ... ... Балабақшадағы қарым- қатынас ерекшеліктері мен ойындардың маңызы
1.1 ... адам ... ... - ... адам өмір ... ... ... Адам қалыпты
өмір сүру үшін, өзінің психикалық қасиеттерін дамыту ... жеке ... ... ... ... білім меңгеріп тәжірибе жинақтау
үшін адамдармен қарым-қатынас жасайды. Қарым-қатынас арқасында ғана ... кім ... ... өзін ... ... ... өзін ... арқылы басқа адамдағы қасиеттерді меңгереді. Қоғамнан тыс адам
өмір сүре ... Адам ... ... ... ... ... адам өзгелермен қатынасқа түсу арқылы ғана қалыпты өмір
сүре алады.
Адам дүниеге шыр етіп ... ... ... ... ... бастайды. Өмірінің алғашқы кезеңінде ... ... ... одан әрі оның ... ... әлеуметтік сипатқа
түсе бастайды.
Мектеп жасына дейінгі балалардың ересектермен қарым-қатынасы туралы
М.И.Лисина ... келе ... ... ... мен жеке ... тек ... ... ғана түсіндіруге болмайтындығын
атап өтеді. Баланың жасы ... ... оның жеке ... дамуында қарым-
қатынас ерекше орын алатындығын айтып өтеді. Өз құрбыларымен қарым-қатынас
жасай отырып, өзінің ішкі жан ... ... аша ... ... ... ... отырып, өз көзқарастарын жеткізе алады.
Тек балалардың қарым-қатынас ерекшеліктерін зерттеу ғана ... ... ... ... ... ... ... балалармен
өзара қатынасты толық құруға жол ашады.
Мектеп жасына ... ... өз ... ... ... ... ойын ... көрінеді. Ойын барысында туындаған
кейбір келіспеушіліктер мен ... ... ... оқшаулануының бір
себебі болып табылады. Осыған орай психологиялық конфликтіні ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінде бақылау
арқылы топтан оқшауланатын баланы зерттеу оңайырақ.
Ойын кезіндегі балалар қарым-қатынасының құрылымы мен мазмұны. Ойын ... ... ... балалардың негізгі іс-әрекеті бола отырып, ол жан-
жақты әрекет негізінде балалар ... ... ... ... ... ... ойындарда фантастикалық
өлшемдер кездесетіндігін көрсетеді. Оның айтуы бойынша шындық әрекет,
шындық тәсіл және ... ... ... ... ... ... әрбір баланың сюжетке, рольге, рольді орындауға қатысы көрінеді.
Рольге бөліну немесе ойыншықтарды бөліп алу негізінде туындаған конфликті
нәтижелердің соңғы нәтижелері ... ... ... баланың
адамгершілік нормаларын меңгеруге бірқатар әсер етеді.
Кей жағдайда педагогтың басқаруымен ... ... сырт ... қатынас болғанымен, дәрігер ролінде ойнайтын ... ... ... бала болғысы келуі мүмкін, яғни ... ... ... ... ... ... да мүмкін. Осының негізінде балаларда үнсіз
келісу туындайды.
Ойын қатынасындағы сыртқы көріністің тағы бір түрі - ... ... ... ... ... ... байланысты баланың
жеке басының дамуы адамгершілік бағытта көрінуі мүмкін. Дегенмен, ... жан ... ... ... мен ... ... ... алған
рольдік жағдайына қанағаттану, қанағаттанбау сезімдері жауапсыз қалады.
Ойын кезіндегі қарым-қатынастың сыртқы көріністерінің бір жағы - баланың
өзіндік, жеке ... ... ... бір-біріне симпатиялық, антипатиялық, ... ... көп ... бұл ... ... қажет етеді.
Балалар арасындағы қарым-қатынас ерекшеліктері туралы көптеген
педагогикалық, ... және ... ... келеді. Сонымен қатар балаға комплексті, жүйелік формадағы іс-
әрекетті ұйымдастыру ... ... ... ... терең қарастырылады. Педагогика және психология
ғылымындағы ... ойы: ... адам ... ... және ұжым ... арасындағы жүйелі қатынас балаларда болатын әсерлік жағдайлардың
бір-бірімен тығыз қатынас құратындығын, жеке адам қатынасында ... ... ... ... ... қалатындығын, оларда
эмоционалдық қанағаттану, жағымды әсер алатындығын дәлелдей түседі.
Мектеп жасына дейінгі ... ... және ішкі ... ... ... ... конфликті - олардың бірлескен
іс-әрекеті барысында ... ... ... ... ... істі ... ... бөлісу, ойын, еңбек материалдарын бөлісу,
рольдерді таңдау).
Ішкі психологиялық конфликт - ... ... ... ... ... ... өз ... арасында пайда болады және олар бақылауда
байқалмайды. Мұнда міндетті түрде ... ... ... болады. Баланың
үлкендермен қарым-қатынасының генезисі. А.С. ... ... ... өмір және қоршаған орта адам дамуының органикалық ... ... ... Бала ... қоғамға енеді және ол неғұрлым кіші
болса, соғұрлым ол әлеуметтік нәрсе болады. А.С. Выготскийдің концепциясына
сүйене ... ... ... ... ашады. Ол Кеңестік психологияға жаңа
- баланың үлкендермен қарым-қатынасы атты пәнді енгізіп, оны ... ... ... ... ... әсерін ғана
зерттеп қоймай, өзінің түсіндірмелік схемасын ұсынады. Схема ... ... ... ... Сол ... ... ... генезисінің концепциясын анықтау мүмкіндігі туды.
Біз білетіндей, 1970-ші жылдары психологиялық ғылымның екі жетекші саласы
- қарым-қатынас пен іс-әрекет кеңінен зерттелді. ... ... ... ... ... түрі деп қарауды ұсынды.
М.И.Лисина баланың үлкендермен қарым-қатынасының келесідей критерийлерін
бөліп көрсетті:
1) үлкенге деген қызығушылық,
2) үлкендердің әсерінің қабылдануындағы эмоционалды деңгейі,
3) ... ... ... ... ... ... үлкендердің оның әрекетіне деген қарым-қатынасы немесе
сезімталдылығы.
Зерттеу нәтижесінде баланың үлкендермен ... ... 4 ... ... ... әр ... коммуникативті
қажеттіліктің түрлілігімен сипатталады:
I - ситуативті - ... ... ... - ... - іскерлік (ерте балалық шақ)
III - ситуациядан тыс танымдық (мектепке дейінгі ерте орта шақ)
IV - ... тыс - ... ... ... орта және ... ... формаларының классификациясы оның психикасының
басқа да қырларының ... ... ... ... ... Қарым-
қатынастың әр бір жаңа формалары өткен формаларына сәйкес орнығады. Бала
өскен сайын ... ... ... ... пайдаланып, әрекет
жағдайына қарай қарым-қатынас формасын өзгерте алады.
Қарым-қатынастың дұрыс дамуы - әрбір ... ... ... жас ... ... түрде толығымен орындалғанда ғана жүзеге асады.
Зерттеулер көрсеткендей ... ... - бала ... ... ... ... оның ... қобалжу сферасын
(С.Ю.Мещерякова, А.И.Сорокина), танымдық белсенділігін (Е.О.Смирнова,
Т.А.Землянухина), еріктілігі мен ... ... мен ... құрбылармен қарым-қатынасын (Л.Н.Галогузова) анықтайды.
Жеке адамның қалыптасуына тек үлкендермен ... қана әсер ... ... ... та ... ... ие болады.
1970-80 жылдары А.Г.Рузскойдің басшылығымен жүргізілген зерттеулер
үлкендермен қарым-қатынас тек ... ... ... ерекшеліктерін анықтауға жағдай жасады:
I- коммуникативті әрекеттің түрлілігі.
II- қарым-қатынастың ерекше эмоционалдық сипаты.
III- қатынастың стандартталуы және регламенттенуі.
Мектепке ... ... ... ... ... ... сферасына пара-пар келетіндей бірнеше кезеңдерге бөлінеді:
1) эмоционалды тәжірибелік (1-4 жас аралығы)
2) ситуативті - іскерлік (4-6 жас ... ... тыс ... (6-7 жас аралығы)
Жүргізілген зерттеулер негізінде мектепке дейінгі шақтағы балалардың
қарым-қатынасын дамытушы және ... ... ... ... ... ... қарым-қатынас сипатына түсініктеме беретін
болсақ, балалардың өз сыныптастарымен қарым-қатынас жасауына, ... ... жеке ... ... әсерін тигізеді. Оның
әрекеттесуі әртүрлі аспектілерден көрінуі мүмкін.
Біріншіден, ... ... ... ... стилі баланың өзімен
жасты балалармен әртүрлі қарым-қатынасқа түсуінің алғы ... ... ... зерттеулерінің көрсетуі бойынша баланың алғашқы
тәрбиешіінің педагогикалық тактикасы мен қарым-қатынасқа түсу стилі, ... және ... ... ... және жеке ... ... үлкен әсерін тигізеді екен. Тәрбиешілердің жеке
тұлғалық қарым-қатынасқа түсу ... және ... ... ... ... бір-бірімен конфликтілі қарым-қатынасқа
түспеуінің алғы шарты. Бірақ ... ... тек ... ... ... ғана ... (15%). Бастауыш сынып
балаларының ... ... ... ... ... (85%) ... олар бір ... қолданады (диктатура). Бұл әрекет
сыныптағы жеке тұлғалық қарым-қатынастардың арасындағы кернеуді күшейтеді.
Екіншіден, тәрбиеші ... ... ... ... қиыншылықтарға
араласуға міндетті. Бұл, әрине, қиыншылықтарды басып тастау ... ... ... ... немесе қарапайым кеңес болуы
да мүмкін.
1.2 Мектеп жасына дейінгі балалардың қарым-қатынас ... ... ... ... ... әр түкпірінде қарым-қатынас мәселесіне
арналған.Мұндай ... ... ... ... ... ... ... адамдардың өзара әрекеттестік және
өзара қатынас жасауының ерекшеС.И.Ожегов сөздігінде қарым-қатынас ... ... ... және достық
Қарым-қатынас мәселесін психологиялық, педагогикалық тұрғыдан ... ... ... ... көп ... ... «коммуникативті іс-әрекет» ұғымымен
Ал отандық ғалым С.М.Жақыпов бүтіндей оқу-тәрбие үрдісінің тиімділігін
анықтайтын
Б.Г.Ананьев, ... ... ... ... ... ... басқаша
Қарым-қатынас мәселесін талдауда оның құрылымдық компоненттерін анықтап алу
зерттеугеБалалардың ересектермен және басқа балалармен қарым-қатынас ... ... 7 ... ... ... ... сферасының
ерекшеліктері менҚарым-қатынасты зерттеуде ең алдымен оның құрылымдық
компоненттерін ... ... ... ... ... ... асыруды
қажетсіну, қарым-қатынас құрудағыМұнда Т.В.Драгунова ... ... пәні ... ... ... ... ... мәселесімен айналысушы ғалымдардың көпшілігі
(А.Г.Ковалев, М.И.Лисина, ... ... және т.б. ... ... ... ... мен оған салалас ... ... ... жүйелеріМ.И.Лисинаның қарым-қатынас құралдарының үш тобын
экспрессивті-мимикалық, заттық-әрекеттік және ... ... ... ... ... алу ... де талдау
Қарым-қатынас анықтамасындағы (М.И.Лисина бойынша) оның жалпы ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін анықтайтын,
Қарым-қатынас компоненттерінің дамуы, ... ... ... ... пайдаАл М.И.Бобнева қарым-қатынас барысында жеке адамның ішкі
жан дүниесіВ.С.Мухина қарым-қатынас стилін ... ... ... дара ... ... ... 5-6 жастағы балалардың қарым-
қатынас сферасындағы стильКезі келгенде авторитарлық, демократиялық ... ... ... ... ... ... тәсілдері, құралдары,
формалары, стилдері мектеп жасынаБалалармен ... ... ... ... ... ... саласында
1. Әртүрлі қарым-қатынас жағдайларын ... ... ... ... Қазіргі кезде нақты қарым-қатынас жағдайын ... ... ... ... ... жұмысымызға арқау болды.
Сонымен, қарым-қатынас ... ... ... ... ... ... қарым-қатынастың
деңгейлері де қарастырылады. Б.Ф.Ломов үш – ... ... ... ... қалыптасқан қоғамдағы қатынастарға,
дәстүрге, салтқаМезадеңгей тақырып мазмұнымен анықталады. Микродеңгей –
мазмұны және ... ... ... ... т.б.)А.Б.Добрович
қарым-қатынас бірлескен іс-әрекетті реттейтін, таным мен ... ... ... әлеуметтік психологиялық
эффектілерін, механизмдерін талдау ... ... ... ... ... бар. ... ... тәрбиенің терең жолдастық қатынасқа негізделуін
бала тәрбиесіндегі басты
Оқу-тәрбие жұмысының нәтижелі болуын қамтамасыз ... ... ... педагогтармен тәрбиешілер, яғни ересектер мен
балалар арасындағы өзара
А.С.Макаренко ... жеке ... ... ... жоқ.
АлайдаА.С.Макаренко балалармен қарым-қатынас жасауға педагог ... ... ... еңбектерінде оптималды (тиімді) қарым-қатынас оқыту мен
тәрбиенің бастыСоңғы кездерде жас ... және ... ... ... ... ... дәстүр, әрекет
стилі беріледі, бірлік пайда
Қарым-қатынастың бұл аспектісі, кезіндегі ... ... ... ... ... үшін айрықша маңызды жайт,
ол жоғарыдағы қарым-қатынас5-6 ... ... ... ... жазықтықты қамтиды:
2) балалардың басқа балалармен өз қатарластарымен, ... кіші ... ... ... ... ең ... рет ... жылдары
М.В.Елагина, А.И.Сорокина, В.В.Ветрова, Н.Н.Подьяков, Е.О.Смирнова,
Д.Б.Годовикова, ... ... ... ... ... ... ... еңбектерінде
беріледі. Психолог-педагог-зерттеушілер балалардың
А.В.Запорожецтің, М.И.Лисинаның зерттеу концепциялары бойынша мектеп жасына
дейінгі балаларМ.И.Лисина және оның шәкірттері бұл ... ... ... ... сондықтан, дәл осы кезеңде балалардың қарым-қатынасын
жетілдіру өтеБүгінде қарым-қатынас мәселесі әртүрлі маман иелерінің назарын
аулап ... ... ... ... ... ... ара-қатынасының арқасында жүзеге
Осы түсінікті басшылыққа ала отырып Л.С.Выготскийдің адамда ... ... ары ... ... әрекет теориясы ықпал
етті.Осы жанамалықтың арқасында адам жекеленген және ... ... ... пайда болу көзін қарастырып қана ... ... ... еңбек процесі кезінде адам әрдайым басқа.
Басқа адамдарда қалыптасқан түсінік сияқты әрекеттің ... ... ... көп ... қатарына жатады. Қарым-қатынасты
зерттеудегі ғылымдар
Әлеуметтік-психологиялық деңгей әлеуметтік әрекетті ... ... ... жасалғанҚарым-қатынас субъектің әрекеті, оның
объектісі басқа адам, қарым-қатынастағы серігі
Бұл процестің жемісі ретінде ... ... ... ... ... ... қарым-қатынас тікелей бақыланатын шындық және «барлық қоғамдық
Шет елдерде қарым-қатынастың көптеген дефинициялары, яғни ... ... ... ... ... ... одан да көпАдамдардың қарым-қатынас кезінде маңызды сипаттамасы:
оған қатысушы ... ... ... ... бір ... ... ... жатқызбайды.
Мысалға,Қарым-қатынас пен әрекеттің байланысын әртүрлі түсінуге ... ... ... пен ... ... одан да ... ... келесі құрылымдарға бөлінеді: қарым-қатынас
нысанасы – ол.Қарым-қатынас болу үшін жасалатын шара ... деп ... ... ... ... шарттарға
тәуелді. Бұл шарттар ішкіҚарым-қатынас нәтижесі дегеніміз қарым-қатынас
кезінде материалды және ... ... ... ... ету ұйымы (ортақ нәтижеге қол жеткізу
Тұлғалардың арасында қарым-қатынастың ... мен ... ... мақсатындаАдамдардың бір-бірін танулары.
Бұл функциялар бір жағынан қарым-қатынастың негізгі «жұмысын» көрсетсе,
алОсылайша, қарым-қатынасты әрекет деп ... оң ... ... Қарым-
қатынас,Баланың ересектермен қарым-қатынас орнатуы жайында ... ... ... ... ... ... ... К.Лоренц қалыптасқан түсінікті
жоққаБіртіндеп баланың да ересектің да қарым-қатынаста белсенділігі ... ... ... ... ... ... ғалымдар
олардың қарым-қатынасыЕресекпен қарым-қатынас орнату баланың даму бағыты
мен шапшаңдығын анықтайды
Кейінгі жылдары ... ... ... түрі ... денесі
менСонымен қарым-қатынас қалыбы деп белгілі бір даму ... ... ... ... ... уақыт аралығында
пайда болуБаланың тіршілік әрекеті жүйесіндегі орны;
Осы қалыптағы қарым-қатынас кезіндегі ... ... ... мазмұны; Баланың даму кезінің белгілі бір кезеңінде
қоршаған адамдармен қарым-қатынас.Қарым-қатынастың негізгі құралдары, оның
көмегімен баланың адамдармен ... ... ... ... жеті ... ... кезеңінде төрт түрлі
1. Оқиғалы-тұлғалық қарым-қатынас түрі. Қарым-қатынастың бұл түрі ... ... ... ... ғанаСитуативті тұлғалық қарым-қатынастың
ерекшелігі ересектердің жылы қабағынан мұқтаж баланың
Алғашқы алты ... ... ... ... ... суық ... айға ... сәби ересек адамның интенсивті яғни, жымыю,
Тек алты айдан асқанда барып ... ... ... ... ... шеңберінде ересек адамның жылы қабағына
қажеттілік сәбидіңТағы бір ... ... ... ... шеңберінде сәбилер
Алты айға дейінгі бала өзіне ересектерді ажыратқанын біз тек
Жоғарыда келтірілген ерекшеліктер өмірінің осы ... ... ... отырған кезеңімізде баланың негізгі қарым-қатынас
мотиві тұлғалық мотивБалалардың ересектерге ... ... ... ... ... ... ... екі айдан кейін бала ересектерге өздерінің махаббаттарын
2. Қарым-қатынастың оқиғалы-іскерлі формасы Қарым-қатынастың бұл ... ... ... ... алты ... өзі ... сәттерде, жеңіліп қалған кездерінде, ... ... ... ... өз ... ... ... қарым-қатынас кезеңі дегеніміз баланың заттармен
специяфикалық емес манипуляциялауынан
Мектепке дейінгі баланың алғашқы ... ... ... коммуникативті
әрекеттіңБірақ бұл мәселелерді жалғыз өзі ... білу ... ... ... бала ... ... бастап
ересек адамЗ.М.Богусловская мен Б.О.Смирнованың айтуларынша мақтау сөз
мектеп жасына дейінгіБалаларда ... тыс ... ... ... негізгі құралы.Мектепке дейінгі жастағы ... ... ең ... ойын.Ойынның алғашқы этаптарында
балалар оның сырт келбетін ересектердің ... бұл ... ... ... ... орта туралы
4. Қарым-қатынастың оқиғадан тыс тұлғалық формасы.
Мектеп жасына дейінгі баланың соңғы ... ... ... ... қарым-қатынастың тұлғалық мотиві коммуникативті
әрекеттің басқаларға қарағанда.М.О.Смирнованың зерттеулері ... ... ... ... ... ... ... балалардың үлкендерінде ересектерден тек жылы көңілді.Алдымен ол
ересектерді түсіну үшін ... ... ... Ол Қарым-қатынастың жаңа
формасы мектепке дейінгі жастағы ... ... ... ... ... маңыздылығы сол, соның арқасында бала
Құрдастар тобындағы баланың өзара қарым-қатынас ерекшеліктері.
Мектепке дейінгі балалық шақ баланың ... ... ... ... ... ерте ... ... қалыптасады. Бұл кейін баланың
Бұл жастағы ... ... ... ... ... ... қарым-қатынастың бірінші саласында (бала-ересек)
психикалық дамудың бағыты мен
Жасты балалардың қарым-қатынас ... ... ... бай. ... ... ... ... зерттеу бойынша былай
деп бөліп баланың психикалық және тұлғалық ... ... ... онтогенез процесінде жасты балалармен қарым-қатынастың қалыптасуын
зерттеу; әртүрлі әрекеттердің қалыптасуы мен даму ... ... ... зерттеу; балалар арасындағы қарым-қатынасты ... ... ... ... ... болуы, қарым-қатынас
құралы менР.А.Смирнованың зерттеулері, ... ... ... ... қажеттілік болатынын
В.С.Мухинаның зерттеулері болса, мектепке ... ... ... ... өзі ... ... ... дейінгі жаста
ересектер мен. Кез-келген кішкентай топтарда топ мүшелері арасында ерекше
тартымды біреу.Көптеген ғалымдар достық ... ... ... ... ... бала дегеніміз басқа балалар онымен ынтамен
араласады ... ... ... ... сайлаулары топта
қалыптасқан бағалау қарым-қатынас
1. Балалардың бағасы әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасты бақылау мен түзеу
тәсілі
3. Балалардың бірін-бірі бағалаулары олардың тұлғасының ... ... ... ... ... ... ... негізгі көрсеткіші ол
ойын.Осылайша, баланың өзімен жасты ... ... ... ... ... ... ... қолданумен бірге ойлауға, тілді дамытуға, шығармашылық әрекетін
байытуға бағыт алады. Баланың ойын кезіндегі қимыл- ... дене ... ал ... ... пайымдаулары өзіндік таным- түсінік,
мінез- құлық әдептерін бекітуіне әсер етеді. Бала ойын ... бір ... ... ауыса отырып, өзіне түрлі ақпараттар алады, дүние сырын
ашады.
Мектепке ... ... ... ... ... ... анықтап, психологиялық мотивтерді туындатып, жағымды
мінез- құлық дағдыларын ... ... ... ... ... және достарымен қарым- қатынас мәдениетіне тәрбиелеп, өз
пікірлерін айтып жеткізе білуге көмектеседі. Ойын жаттығулар арқылы баланың
білімділік дағдыларын күнделікті ... ... білу ... ... ... жан ... ... жай-күйінің үйлесімді
дамуына ықпал етеді. Баланың сезім әрекетін, әсерленушілік деңгейін анықтау
үшін ... ... ... ... ... ... қорын, байқампаздығын, есте сақтау, қабылдауын дамытуғы, икемділікті
арттыруға, өзінің жеке құрбыларының іс- әрекетін бағалай, ... ... ... дәлелдей білуін анықтау, қалыптастыру. Ойынға зер салып,
ой жүгіртіп қарар ... сол ... ... де ... ... ... өрбитінін байқаймыз. Өйткені ең алдымен не нәрсенің болсын жөн
бастар қайнар көзі ... ... ... да ойын бала ... да бір ... ... деп ... Баланың бірінші әрекеті
ойын,сондықтан оның мәнісі ... ... ... ... басардағы
алғашқы адымы. Қазақ халқының ұлы ойшылы  А.Құнанбаев «Ойын ойнап ... бала ... ... ... ... ... ойын ерекше орын
алады.
Ойын - баланың жан серiгi. Қай бала болмасын ... ... ... ... бол ... ... ... тұрмыс - тiршiлiгiне, айналысатын
кәсiп - шаруашылық ерекшелiктерiне байланысты. Ойын сырттай қарағанда анау
айтқандай қиындықы жоқ, оп - оңай ... ... ... Ал iс ... үшін ... қатысты басқалармен тiл табысып, өзiнiң ойлаған ойын iске
асыру оңай емес. Сондықтан ... ... - ... ... ... ынтасымен қатысуын қамтамасыз ету. Сонда ғана ойын өз
мақсатына жетiп, тәрбиелiк мәнi арта ... ... ... ұжымдық
ойынды тартымды ұйымдастырып өткiзуi балалардың бiр - ... ... ... ... ... ... екенi сөзсiз. Ойын кезiнде
жолдасының айтқанымен келiсiп, оны ... ... өзi ... жол. ... ойын ... әр ... игi бастамасын қолдап, оның
бойындағы жақсы қасиеттердi әрбiте, өзiндiк мiнез - құлқын қалыптастырады.
Мәселен, Әлiм құмнан неше ... ... өзi ... сала ... ... Әсетке ол құмнан ғұрылыс салудың жолдарын барынтасымен ... ... осы ... ... ... ... ... ықтимал.
Әр баланың бойында өмiрге деген белгiлi бiр бейiмдiлiгi, сүйiктi ... Әне соны дер ... ... жан - ... дамыта тәрбиелеу қажет.
Баланың әдептi, көргендi, қайырымды болып өсуi қоршаған ... ... ... ... Бала ... көрген - бiлгендерiн, ойға
түйгендерiн ойын арқылы қалай ... ... яғни ... үлгi өнегемiз қандай дәрежеде болса, балалардың да төлiмдiлiгi
соны айқын бейнелейдi.
Балалардың мейiрбандық ... ... ... ... ... тәрбиешi - апайының олармен күнделiктi қарым - қатынасы мен
тәрбие жұмысын ұтымды жүргiзуiне ... ... ... ... сәби ... ... ... бөлейдi. Бала жаңа
елiктегiш, ол үлкендердiң әсрекетiн үлгi ретiнде қабылдайда да, оны ... ... ... ... ... бiр - ... ... қарым -
қатынасының дұрыс қалыптасуында мақсатты жүргiзiлген жүйелi ойын ... мәнi мол. ... ... ... ойын ... ... ... тобындағы сәбилердiң екi - үшеуден бiрiгiп ойнауы келе - келе
ұжымдық бағыт алады.
Бала табиғатының өзi тек ... ... Сәби ... ... ... ... ... ізгiлiк сезiмiн оятады да, әрi қарай
өрбiте түседi. Мұндай iзгiлiк сезiм құрбылар арасындағы достық ... ... ... Қай бала болмасын жеке - дара ойнағаннан
көрi, ... ... әлде ... ... ... болатынын айқын сезiне
бастайды. Соның нәтижесiнде олардың ойынға деген қызығушылықтары ... ... ... ... ... ... алған бiлiмдерiне, өмiрден жинағтаған азды ... ... ... ... тәртiптерiн, мiнез - ғұлықтарын
жағдайға ғарай бейiмдей алады. ... ... ... - ... ... ... ... Ойын кезінде баланы ... ... ... бұл ... жазалауға болмайды. Ойын соңында талдау жасап
кім өзін қалай ұстағанын айтады. Баланың тілін дамытуда ойын мен ... ... ... өте ... ... ... ... келіп
отырғаны негізгі мақсат танымдық іс - ... қана ... жеке ... ... ... беру арқылы тілін дамыту. Ойын терапияны алғаш
қолданған ағылшын психологы Анна Фрейд ... ... ... ... ... ... ... балалармен жұмысында көрсетті. Егер
бала ойын ... ... ... ... сөзбен жеткізе білсе ... ... ... - ... үшін тек сөз емес, ол тіл, сондықтан балаға дер кезінде
көңіл бөле білу ... ... ... ... бала және ... жүрген балалар
тобы педагогикалық тұрғыдан қарағанда екі түрлі жайт. Ойын балалар үшін
айналадағыны танып білу ... ... ... ... Балалар үн-
түнсіз ойнамайды. Тіпті бала жалғыз болғанның өзінде де сөйлесіп жүреді.
Ойын ... ... ... ... ... роль атқарады.Сөйлесе
жүріп,балалар пікірлесіп,әсер ... ... ... мен ... ... ... ... элементтері мыналар:ойынның өзінен
туатын және балалар жасайтын немесе ересектер ұсынатын ойын ережесі.
Ойын бала үшін ... ... Олай ... ... ... ... ... қажет. Ол балаларға жақын болуға, ... ... ... ... тиіс. Ойын көбінесе серуен кезінде ұйымдастырылады.
Сондықтан аулада арнаулы ... ... ... ... ... материалдары күректер, доптар, секіргіштер болуға тиіс.
Ойын ... ... ... ... ... де тығыз байланысты. Ойын
ешқашан да өзінің қызықтылығын ... тек оның ... ... Ойындар мазмұнына қарай, өзіне тән ерекшеліктеріне қарай сюжетті
- рольді, драматизиялық, дидактикалық, ... ... ... ... ... болып бөлінеді.
Сюжетті – рольді ойындар мектепке дейінгі балаларға тән, ең ... ... ... Ол ... ... ... орын алады. Сюжетті-
рольді ойындарының ерекшелігі сол, оны ... өзі ... ... ... ... ... және ... сипатта болады. Бұл ойындар ұзақ
та қысқа да болуы мүмкін. Сюжетті – рольді ойында бейнелеу құралы роль ... ... ... ... ... мазмұн, рольдер, ойын әрекеті қандай да бір әдеби
шығарманың, ертегінің т.б. сюжеті мен мазмұнына сәйкес болады. Ол ... ... ... ұқсас. Драматизия ойынында балаға ... да ... ... ... ... ол үшін ойынның шын мәнінде ойын болғаны дұрыс.
Құрылыс ойыны - ... ... бір ... Оның ... ... өмірді алуан тірлі құрылыстарды және соларға байланысты іс-
әрекеттерді бейнелеу болып табылады. Құрылыс ... бір ... ... ... ... ... ... және соның бір түрі деп қаралады. Олардың қайнар
көзі біреу - қоршаған өмір. ... ... олар ... заттардың,
құрылыстардың көшірмесін жасап, құр бейнелеп қана қоймайды, ... ... ... ... жобалық міндеттерінің өзіндік шешімін
енгізеді.
Дидактикалық ойын ... ... ... мейлінше тән оқыту формасы
болып табылады. Ойын өлең мен ... ... ... ... ... ... ... ашайық» деген ойында ересек топтарда
тәрбиеші балаларды зат ... айта ... ... олардың жүйелі сөйлеу
қабілетін дамыту міндетін алға қояды. Ойын міндеті - ... ... ... ... ... ойынның нәтижесі қандай жолмен болса да өту емес, балалардың
білімді ... ... ... ... ... ... жасауда
жеткен жетістіктерінің көрсеткіші. Дидактикалық ойындарда да ... ... да бір ... қойылады, оларды шешу үшін назарды
жұмылдыру, ерікті зейін қою, ережені ой ... ... білу т.б. ... ... және ... қабілетін дамытуға,ұғымдарын
қалыптастыруға, білімді ... ... ... ... ... таныстыру сабағында жиі қолданады. ... топ ... ... ... ... ... Дидактикалық
ойынның орталығы ойыншықтар мен ойын құралдары.
Әрбір топта дидактикалық тұрғыдан жабдықталған қуыршақ, оның күнделікті
тұтынуына ... ... ... ... болу ... үсті ... ... домино, тапқырлық ойындар («Қайда не ... ... ... т.б.) пазылдар, леголар қимыл белсенділіктерін, ептілікті
талап ететін ойындар. ... ... ... ... мозайка
типтес ойындар жатады. Ересек топтағы балалар ... ... ... ... ойын ... келеді. Оларға табиғат құбылыстары, көліктің
алуан түрлері (Кім не біледі? Немен жүреді? ... ... ... ... ... ... қимыл көрсетеді.
Қимыл-қозғалыс ойындарында балалардың қозғалысын жүгіру, секіру өрмелеу
т.б қимылдарға жаттығуына және жетілдіруге мүмкіндік береді. ... ... ... - ... ... жеке ... аса маңызды салаларының
қалыптасуына да үлкен әсер етеді. ... ... ... ... ... олар ойынның барысын, жүйелілігін, ойнаушылырдың қарым-
қатынасын, ... ...... ... Сол сияқты ойындар да топта
жас ерекшеліктеріне сай жүргізіледі. Ойын балаларға сабақта да, ... ... ... ... бала жай дем алып ... ... де ойын ... әрекет бағдарламасын зерттеген ... ... ... ... ... ... ... қызметтерді атқарады:
Әлеуметтендіру қызметі.Өйткені, ойын – баланы күшті қоғамдық қатынастар
жүйесіне ... және оған ... ... ... құралы.
Ұлтаралық қатынас құралы қызметі.Себебі,
ойын – балаға жалпы адамзаттық ... ... ұлт ... ... ... туғызады. Өйткені ойын - әрі ұлттық әрі
интернационалдық, сонымен бірге жалпы ... ... ... – балаға шынайы ... ... ... енуге мүмкіндік беретін дерегі айқын көрсетеді.
Ойынның диагностикалық қызметі- ... ... әр ... ... ... және т.б. ... мүмкіндік береді. Сонымен қатар ойын – баланың өз ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін танитын
өзін-өзі ... ... ... ... ... қызметі – баланың қарым-қатынаста, оқуда, мінез-құлқында
туындайтын әр түрлі қиындықтарды жеңу ... ... ... ... ... қызметін Д.Б.Эльконин аса жоғары бағалайды.
Ойынның түзеу қызметі деп – ... ... ... көрсеткішіне
жағымды өзгерістер, толықтырулар енгізу түсініледі. Ойын әрекетінде бұл
үрдіс басқа кездегіден гөрі неғұрлым жұмсақ өтеді.
1.4 Бала ... ... ... ... әрекеті ойын ,сондықтан да ойын адамның өмірге қадам
басардағы алғашқы қадамы.
Абай атамыздың ... ... ән ... ... бала болар ма?» деген өлең
шумақтары тегін айтылмаса керек.
Көптеген ... бала ... ... ... ... ... ашқан.Бала ойын арқылы өзінің қуанышын ... ... күні яғни ... сол ... ... ... ... мектеп жасына дейінгі баланың жеке ... ... игі ... ... ... бірі деуге болады.Ойын мен еңбектің бір
біріне ұқсас сипаатары көп, сондықтан ... ... ойын ... сияты да, жаман ойын жаман жұмыс сияқты деп қарайды.
Баланың қуанышы да, реніші де ойын ... ... ... Ойын ... ... эмоциялық әсері ұшқындайды, белсенділігі артады,қиялы ... ... дами ... ... ... ақылды,ойды, тілді дамытады, сөздік қорды , сезімді
кеңейтеді. Баланың мінез ... ... ... ... ... ... құралы.Балалар негізінен ойын үстінде тез тіл
табысады. Баланың ... ... оның ... ... ... Кейбір
балалар ойын кезінде еркін қозғалып , басқалармен тез тіл табысса, кейбір
балалар басқа балалармен ... ... ... ... ... ... батылы жетпей тұрады. Әрине бұндай кезде балаға
ойынға араласу үшін үлкендердің ... ... ... ... ... жинап алып, « менікі» дейтін балалар
көп. Педагогтың міндеті балаға ұрыспай жай ғана «мен» дегенннің ... ... ... ... ұғымды айтуға дағдыландыру.
Бала ойыны үшін ... ... ... ... бала ойынын қызықты ,
әрі көңілді өтуі үшін оған көп көмектеседі. ... ... ... ... ойын ... жол жасап,құрылыспен шұғылданып, бір
бірімен тығыз ... ... ... ... ... ... ... олармен сөйлесіп ,тілін дамытады. (Мысалы, сенің
шашын ұзын, менікі де әдемі; сенде бантик, ал ... ... ... ... ... ... ... көп ойналады. Ұлттық
ойындар ды меңгеру барысында балалар мен ... ... ... арқылы денесін шынықтырады,ой өрісін дамытады. Қазақ
ұлты негізінен ұрпақ ... ... ... ... нағыз азамат
болып қалыптасуына аса зор мән ... . ... ... ... ... ... ретінде ұлттық ойындарды ойластырып,дамытып
отырған. Ойындардың ... ... мәні ... ... ... ... яғни бұл ойындар да дәстүрлі ұлттық ... ... ... табылады.
Қазіргі заман талабына сай қалыптасқан : ... ... ... «Сынарын табу» сияқты ойындармен ... ... ... да жиі ... ойын ... бір ... ... қиыншылықты жеңіп,
табысқа жетуге баулиды.
Ойын,балалардың жас ерекшелігіне қарай ұйымдастырылуы керек. Мен ... ... ... ... ойын ересек балаларға қарағанда кең
көлемде емес.Ұлттық ойындардың ішінде жас ... ... ... ... көп.
Жалпы ойынның қандай түрі болса да атадан ... , ... ... ... ... ... ... мақсаты бала бойында ... ... ... ойындардың заман талабына сай өзгертіліп, ... ... ... бала ... да , ... да білсін. Балалар ... ... ... ... ойын ... ... тәлім тәрбиесі
болашақта балаға дұрыс жол көрсетеді.
Ойын өсіп келе ... бала ... ... ... баланың дене
күші артады, қолы ... , ... ... ... көзі ... ... , ... артып, жетіле түседі.Ойында балалардың
ұйымдастырушылық дағдылары қалыптасып шыңдалады.Ұстамдылығы, ... ... ... ... түседі.
Мұндай жағдайда балалардың түрлі топтағы бұлшық еттері бірдей ... де, ... ... олар ... жетіледі. Алайда қимылды
ойындардың маңызы тек ... ғана ... олар ... ... жан ... өсіп ... ... рөл атқарады. Сонымен қатар ,
ойынның зор тәрбиелік білімділік күші ... ... ... ... ... күрделі әрекет, баланың жеке
басын тәрбиелеудегі ең жақсы құрал деп ... ... ойын ... де ... ... ... келетінін, бар ынта ықыласымен
ойынға беріліп ... ... ... ... ... , зейінділікке , қиялдауға ,
дұрыс сезімдерін дамуына мүмкіндік жасайды.
Бала өзінің тең құрбылары ... ... тең ... ... ... ... ... күшіне деген сенбеушілікті, ұялшақтықты,
жасқаншақтықты болдырмайды. Қимылдарды дәлме дәл орындау батылдық ... ... ... сезімін күшейтеді және коллективте өзінің тиісті
орнын алуға көмектеседі.
Мектепке дейінгі ересек ... ... ... , ... ... ... тас лақтыру және басқада затармен ойнайтын көптеген
қимылды ойындарында ержені ... ... ... ... да
болса да келісім барлық ойнаушылар үшін заңды ереже болып табылады.
Бұл ... ... мәні ... ... ... ... беттерімен келісе білуге,келісіп әрекет жасауға , ... ... ... көмектеседі.
Жоғарыда айиылғандардың бәрі қимылды ... ... ... түрлі
міндеттерді шешуге болатындығын көрсетеді. Ал ол үшін бұл ... ... ... ... ... керек.
Қимылды ойындарды пайдаланған кезде дидактикалық ... ... ... ... ... ... ... жинағында «Балалар бақшасындағы тәрбие программасына» сәйкес
3 жастан 7жасқа дейінгі балаларға арналған ... ... ... ... жас тобы үшін ... ... басымдылық процесіне
қарай орналастырылған: жүру, жүгіру , лақтыру, секіру, ... жас ... ... ... пайдаланылатын, жұртшылыққа
кейіннен белгілі «Аққуқаздар» деген ойындар балаларға мынадай нәрсені
ескеру ... : ... ... ... ... шөп ... ... ,су ішеді.
Осы қимылдарға еліктеп бала еңкейеді, мойнын созады, ... ... ... т.б. ... ... ды ... ... үшін әртүрлі
уақытта себеп табуға болады.
Жаысна қарай бөлінген әр ... ... де бұл ... ... ... ... ... балалрдың
қимылына жағдай ... ... , ... , ынталандыру міндеті н
атқаратын ойындар берілген.Ол одан кейін ... ... ... ... ... ... ... сәл
биіктіктен секіретін ,одан кейін бір орында тұрып , екі аяқпен алға қарай
жылжып секіретін ойындар ... ... ... терең оларға, жоғарыға, жүгіріп ... бір ... ... ... жаттықтыратын ойындар іріктеліп
алынған. Айналып тұрған секіргіш жіп арқылы секіреді.
Естияр балалар мен ... ... ... «Кеглилер» (ағаш
қадаларды ағаш доппен ... «Қар ... және ... бара нысанаға
лақтыруға тапсырма беріледі. Мысалы, «Аңшылар мен қояндар» ... ... ... ... ... үстінде ойнайтын ойындар ( «ұшқыш
қалпақтар») және басқада дәлдікті ғана арттыратын емес, сондайақ қимылдар
шоғырландыратын , ... ... бір ... ... үйрететін
ойындарды ойнайды.
Қимылды ойындардың бәрі сайып келгенде балалар қимылының жеңіл ... ... да ... ... ... ... ... балаларға анықайтып беру, ойындағы
қимылдарды дәл де ... ... үшін ... ... ... қимылды ойындарды жақсы білуге міндетті.
Қимылды ... ... көп ... ... алдына қойылған
міндеттердің ауыр жеңілдігіне және дене ... ... ... Ойын көп күш қуат жұмсауд талап етіп, бала организмін қатты жұмыс
істеуге мәжбүр етуіне қарамастан , олар ... ... , ... ... тудырады. Алайда бұл қуанышты көңіл күй баланың дұрыс ... оның ... ... бір күш жұмсауды талап ететін , бірақ
орындай ... ... ... ... ғана ... көмектеседі.
Балалардың істеген әрекеті процестің өзінен сондай ақ ... ... ... ... ... ... немесе
күйініштерінен болсын, бәрібір оған қуаныш әкелуі ... ... олар тағы да ... ... ... ал одан ересегірек
балалар топтарында өз ... де ... ... ... ... тұрақты ойналып тұруы балалардың өздерінің
инициативасымен пайда ... ... үшін ... ... ... ... балалардың ойнауға деген ынтасын шақыратын
әр түрлі құралдарды пайдалану керек.
Ойындар үй ішінде, сондайақ ... ... де тез ... ... ойындармен алмастырып отыру керек. ... ... ... ... ... ... көленкелі салқын жерінде ... ... ... ... ... ... ... секіру
тәсілдері арқылы ұйымдастырып, қимылға ... ... ... ... «Торғай және автомобиль», «Пятнышки» (доп ойынының бір түрі), ... «Мұз ... және ... ... ... қыс ... алмастырылып отырылуы керек, балалардың денесінің артық қызып
терлеп кетуіне жол ... ... жас ... бар ... ... ... қимылды
ойындар балаларға қызықты ... қызу да ... ... емінеркін
өткізілуге тиіс.Тек осы жағдайда ғана олар бала ... ... бола ... ... әр ... ... жүргізілуі үшін, бірде бір баланың
назардан тыс ... үшін , ... ... ... ... ақ әр ... арналған жұмыс жоспарында , сондайақ әр күнге арналған
жұмыс жоспарында да ... ... ... ... ... ... ойындарды бүкіл топпен өткізетінін, қандай ойынды ... ... жеке ... ... белгілеп қояды.
Тәрбие жұмысы жоспарында ... әр жас ... бар ... ... жаңа міндеттер соларға байланысты шешіледі.
ІІ. Мектеп жасына дейінгі балалар арасындағы қарым- қатынасты
қалыптастыруға ... ... ... ... ... ... қарым- қатынас тренингін ұйымдастыру
жолдары
Мектеп жасына дейінгі балалар тәрбиесі, оқуы және дамуы жайлы ... ... ... ... ... Ал ... ... үрдістерін және психикалық қалып-кейіптерін тұтас
қамтитын, балалар психикасының дамуындағы басты ... әрі ... ... ерекшелік - балалардың қарым-қатынас саласы болып
табылатыны әйгілі.
Қарым-қатынас адамдардың   өзара   әрекеттестік   және өзара ... ... ... ... ... ... ... келісім, іскерлік және
достық байланыс арқылы анықталады. Нақты ... ... ... ... ... ... ұғымдарымен жақын мағынада қолданылады. Сонымен қатар  қарым-
қатынас   контексінде   өзара ... ... ... жүзеге
асырудың тәсілдері, дағдылары, құралдары, адамның қабілеті мен қасиеттері
жүйесінде ... ... ... ... ... ... ... этика, психолингвистика - осы сияқты, әр саладағы
ғылымдар әр жақты зерттейді.  Мысалы, Л.П.Буева  іс-әрекет пен ... ... ... сонымен қатар өзбетті деп тұжырымдайды, М.С.Каган
қарым-қатынасты адамның іс-әрекетінің бір түрі, құрылым мен атрибутына ... ... ... дамның қарым-қатынасын коммуникативті іс-
әрекет, қатынас, өзара сіңу және өзара әсер ... ... ... ... ... ... ... жаттығулар арқылы дамытып, қалыптастыруға болады. Әлеуметтік -
психологиялық тренингтің өзара ... және ... мен ... ... ... бірлескен пікірлестік танымдық іс - әрекет
қалыптасатындығын С.М.Жақыпов көрсеткен. Ғалым мұндағы ... - ... аса ... мен ... ... ... Тренингті оқытудың бір формасы, әдісі деп қарастырғанда,
оның ... ... ... ... ... адамдарды терең ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынас ерекшеліктері балаларды әлеуметтік ортада
басқалармен тіл ... өмір сүру ... ... ... екені дәлелденген. ... ... ... ... оң ... ... ашық-
жарқындығын қалыптастыруға, басқаларға ұнамды болу жолдарын ... ... ... ... кезеңі.
Танысу тренингі. Мақсаты: балаларды өздеріне ыңғайлы сезінетін жағдайға
келтіру және тренинг тобында барлығын толық бостандық беріліп, ... ... ... жасау.
Бірінші  тренингте  қатынасушылар өздеріне есім тандап ... ... ... ... ... ... ... арқылы бала өзінің атымен байланысты өз өміріндегі өзіне
ұнамайтын жағдайлардан шығып кетуіне ... ... ... Өз ... өзіне ұнайтын  адамның атын, өсімдіктер мен жануарлардың атауларын
таңдап алуына болады.
Психологта өз атын  немесе басқа бір атты ... ... ... бір мәселе, тренинг барсында барлығы бір-біріне ... деп ... ... алуы ... Егер балалардың жасы кіші, ал
психолог олардан көп үлкен болса, балалардың оны Сен деп ... ... де жоқ. ... бұл ... басын ашып алу керек.
Барлық қатынасушылар  бір-бірінің жаңа атын есте сақтап қалу үшін ... ... ... ... ... ... бір-
біріне бергенде өз патрнерының атын атап, оған бір ұнамды сөз айту, жаңа
танысқан досын ... ... ... ... да ... ма?" 15 ... ... аз уакыт ішінде топ есімдерін есте сақтау.
1. Топ мүшелері  көздерін жұмып ақырындап жүре бастайды ... ... ... ... ... ... болуларын қадағалау).
Топ  жақсы  араласқан соң "тоқта!" дейміз.
2. Бәpi көздерін  жұмып тұрады. Ciз ойынды бастайсыз, бip ... ... ... ... ... Ол ... ашып, бipeyгe қолын тигізіп,
оның eciмін ... ... ... және ... eciмi ... қалмауын
қадағалаңыз. Eндi топқа уақытты ... ... да ... ... ... Ол үшін ... ... кеңес беріңіз: Eciмi аталған ойыншы
тізерлеп отырады. Бұл - оның eciмi ... ... ... сөз. ... ... ... ... бермейді.
4. 0йынның әр кезеңінен кейін қортынды жасаңыз. Осы ... ... ... ... болғанын ... ол ... ... ... бipeyi ... eciмін  атаған  соң, оның
қолын  алу керек. Әpi қарай олар үшінші, төртінші және ... ... ... ... eciмi аталмағандар бipдeн көзге түседі.
Ойыншылардың  бәpi қол алысқаннан кейін  ғана  ойын бітеді.
Жаттығу. Қатысушылар шеңбер ... ... ... ... ... әркім өз   eciмi   қандай
әріптен басталса, сол әріптен басталатын өзінің  3  қасиетін   және өз
есімін кезекпен  айтады.  Сонымен  бipгe  өмipлiк кредосын да айтады.
Қазақтың ... ... ... ... ... Сәлемдесу рәсімі. Балалар екі шеңбер – бірі ... ... ...... ... ... да, ... ішкі не сыртқы шеңбер ... ... ... қол ... шығады.
  2. Тауқырайдай.
Балалар бірінің қолы бірінің басына жетрліктей мөлшерде дөңгеленіп
отырады. Тренинг жүргізуші: «Тауқырайдан - тауқырайдан»-деп, айта ... ... ... ... оң ... көршісінің басына кигізе қояды. Көрші де
ол сөзді қайталап оң жағындағы көршісіне кигізеді. ... ... ... Бір ... тренинг жүргізуші көзін жұмып отырады да: «Тау-тау»-
деп, басын өз қолымен баса қояды. ... ... өз ... қалдырмауға
тырысуы керек. Ойын барлық бала басына тақия киіліп өткенінше ... ... соң, ... ... үшін мына ... ... ... басына киілгенде не ойлай қалдың?
- Тақияны басқаның басына кигізген соң өзің не ойладың?
3. «Қандай сөздерге мен ... ... ... ... ... ... сол ... іздестіруге кіріседі. Біреуі: «рахмет» деген
сөз деп қоса, жүргізуші оны ары ... ... ... Ол сөзді қалай
әдемі айтуға болады? Жауаптардың жиынтығы: асықпай, адамға жақындап ... тура ... айту ... ... ... атап ... ... деп айту
керек. Осылайша пікірталас жалғаса береді.
4. «Айгүл бүгін балабақшаға өзінің ең әдемі қуыршағын алып келген екен»
ойыны.
Тренинг жүргізуші алдын ала ... ... ... кім ... да, ... да ... ешкімге бермеуін тапсырады. Ол үшін Айгүл балалрды
әрқйсысының өтінішіне нақты, тура жауап ... ... ... ... бар ... ... қуыршақты сұрап
алып, ойнауларына бағдар береді. Бұл ойын ... ... ... ... ... жауап таба алуға, сендіруге, иландыруға,
сыйлауға, өтініш ... ... ... ... ... ... соңында қорытындылау, жалпы ... ... ... ... ... ойын» әдісін қолдану
Рөлдік ойын - бұл өмірлік жағдайлардың белгілі бір мінез-құлық ... ... ... ... ... ... рөлдер арқылы
қатысушы топтардың сахналап ойнауы.
Рөлдік ойындар шағын топтарда (3-5 қатысушы) жүргізіледі. ... ... ... ... ... және т.б.) тапсырма ... ... ... ... және ... топқа ұсынады (көрсетеді).
Оқытушы балалардың мінез-құлқын ескере отырып ... ... ... ... ... сол, ... қатысушы өзін ұсынылған рөл жағдайында
көрсетеді, сол не басқа жағдайды айтарлықтай шынайы байқайды, сол не ... ... ... және шешім қабылдайды.
Жұмыстың аталған нысаны ойын жағдайларын құрастыру ... ... ... ала ... ... сол ... басқа жағдайларда
адамдардың мінез-құлқы мен эмоционалдық ... ... ... әдіс бойынша оқытудың мақсаты - сөйлесу, сөйлету. Сөйлеу ... ... ... іске ... қажет. Міне бұл коммуникативтілік
әдістің негізгі міндеттерінің бірі. Ал қарым-қатынас мақсаты - өзара қарым-
қатынас жасаумен байланысты ... ... ... үш ... ... Бұл адамдардың бір-бірімен көзбен көріп қабылдауы,
интуиция ... ... 2. ... Бұл ... бір-біріне өзара
әсер етуі. 3. Ақпараттық. Бұл ... ... ... пікір
алысуы, мақсат-мүддесімен, мұратымен, рухани байлығымен, қызығушылығымен
бөлісуі. Қарым-қатынастың бұл түрлерін жеке-жеке де, бір ... ... ... та ... болады.
Жоғарыда айтылған қарым-қатынастың үш түрі де қызмет етуі керек. Айталық,
интерактивті - бір іс - ... ... ... әсер ету. ... ... жеке тұлға ретінде қабылдау. Ақпараттық — бір-бірімен пікір
алмасу.Міне осындай мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... ... абзал. Себебі мұндай ойындар білімгердің ой-
өрісін дамытьш, сабақты жандандырып, тіл үйренушінің ... ... (сол ... ... ... түседі. Әрі рөлдік ойынның бұдан маңыздырақ
жағы да бар.
Ойынның сабақ барысында басты мақсаты – білім беруді ... ... ... ... ... ... оның ұжымдағы басқа да ... Ойын бір ... ... ... не әрекет сияқты
болғанымен, ол ұжымдық әрекет. Ойын арқылы баланың:
• Қисынды ой-қабілеті дамиды;
• Өздігінен жұмыс ... ... ... қоры баийды, тілі дамиды;
• Зейіні қалыптасады;
• Байқампаздығы артады;
• Өзара сыйластыққа үйретеді;
• Ойынның ережесін бұзбау, ... ... ... ... ... бала ... артады;
• Сабаққа қызығушылығы артады.
Педагогикалық үрдісті жетілдіруде ойынның алар орнын қазақстандық ғалым
Н. Құлжанова да ... Ойын бала үшін ... ... ... әрекет және оның жеке өмірі, - деп дәлелдеген. Н. Құлжанованың
айтуы ... ... ... ... ... ... өміріне түзу жол салу, үлкендерге еліктеуі және өмірдің талаптарына
сай бейімделуі басты педагогикалық мақсаттар. Ғалым ... ... ... «жұмыс жасап», өсіп жетіледі. Оның ойлау қабілеті жетіліп, ... ... ... ... атап ... – бала үшін өмірлік тәжірибе»,-деп М. Жұмабаев атап көрсетсе, «Ойын-
баланың рухани ... ... Л.С. ... ... өз
еңбектерінде атап көрсеткен.
Ойын балалар үшін күделі әрекет бола алады. Балалар білімді ойын ... ... ... ... сабақтағы ойын бала білімін
тыңдап, ой-өрісі кеңейте алады, ... ... ... ... ... бала ... ... алады, психологиялық ерекшеліктерін
қалыптастырады. Баланың жас ерекшелігіне, ... ... ... ... ... ... арқылы баланың білімі мен бейімін, жеке тұлғалық қасиет-қабілеттерін
арттыру мүмкіндіктері зерттелген. Ойындардың қажеттілігін ... ала ... ... ... Баланың тілін дамытуда сөздік ... ... ... ... бірі – ... сөзді тауып айт».
Ойынның мақсаты-қажетті сөздерді дұрыс ... ... ... бала
зейінін қалыптастыру. Мұғалім сол сабаққа қатысты жалпылама сөзді атайды,
балалар ... ... ... ... жазады. Бұл ойын балаларды талдау
жасауға да үйретеді. Мысалы: тіл дамыту сабағында ... ... ... ... балалар, бірнеше сөздер айтады және сұрақтар қояды.
Жауаптарды жазады. Сондай-ақ бала зейінін қалыптастыруда «Кім ... ... ... болады. Бұл ойынды барлық сабақтарда қолдануға
болады.
Сабақ барысында балалардың ... ... ... ... үшін
грамматикалық ойындардың орны ерекше. Сабақта тиімді ... ... ... толық меңгеріп, сауатты жазу дағдысына мол
мүмкіндік береді. Балаларды ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері де бар. Бұл
ойын әр түрлі жағдаяттар арқылы жүзеге асады. Ойын сабақтың әр ... ... ... дараланып қолданылады. Жаңа тақырыпты түсіндіруде,
өткенді қайталауда, пысықтау сабақтарында пайдаланылады. Мұғалім ойындарды
қолдану үшін жете дайындық жасап, ... ... ... ... грамматикалық лото, грамматикалық тренинг, грамматикалық гимнастика
т.б.
Сабақ ... ... ... дамытатындай, ... ... ... ... ... «Кім ... ... «Кедергіден өту», «Кім болам?», «Асауды ұстау»,
«Аударыспақ», «Вагондарды құрау», «Қай әріп ... ... ... ... айт», «Түсін таны» т.б. ойындар.
2.3 Қарым-қатынаста қиындықтары бар балалар үшін ойындар мен жаттығулар
Өз балаларының ойындарын бақылай отырып, олардың бір ... ... ... бата ... үлкендерден қорқып, сенімсіздік пен
ұялшақтық байқатуын көру ата-аналар үшін ... ... Бала ... басқа
балалармен төбелесіп, өкпелетіп, таласып ойнауға кедергі жасайды деген
сияқты шағымдарды ... мен ... есту де оңай ... ... жанжалдасушылық пен оқшауланушылық баланың
қоршаған ортаға нашар бейімделуінің белгісі. Келешектегі сезімдік-тұлғалық
мәселелердің маңызды себептері.
Балабақша психологының қызмет ... ... ... ... ... ... яғни кез-келген адамдар арасындағы қарым-қатынас
қиыншылықтарын шешу болып табылады. Себебі ортадатағы қарым-қатынас сипаты
баланың ... алуы мен ... ... әсер ... Егер ... ... тәрбие беріп, білімдерін жоғарылатамын ... онда ... ... ... ... қарым-қатынасын, сондай-ақ тәрбиеші мен
бала арасындағы қарым-қатынасты реттеп алған жөн.
Олай болса, біз бұл тарауда балаларды тату ... ... ... ... ... көмектесетін ойындар мен жаттығуларға
сипаттама ... ... оны ... ... жолдарын көрсетуге
тырысамыз.
Қарым-қатынасты жақсартуға арналған ... мен ... көп ... ... ... бола түседі. Кейбір жаттығуларды
ата-аналар өз балаларымен бірге орындай алса, ал ... ... ... бірге ойналатын болады. Сондықтан төменде
көрсетілетін ойындар мен ... ... ... оны жүртізетін
орындарды ұйымдастырып алған жөн. Балаларға арнап мерекелер мен ... ... ... ... ... ... бөлу ... іс-
әректін жандандыра түседі.
Енді мектеп жасына дейінгі ... мен ... ... ... ұйымдастыратын балалардың өзара қарым-қатынасын
жақсартуға, топтан оқшауланған баланы ... ... ... қарым-қатынасты жақсартуға бағытталған бірқатар тренингтерді,
ойындарды және жаттығуларды ... ... бұл ... ... ... ... ... көрсетуге зор үлесін қосады деп
сенеміз.
Мәдениаралық өзара әрекет тренингке жаттығулары
Мақсаты: Топта қолайлы жағдайды ... ойын ... ... ... ... дағдысын дамыту, бөтен мәдени топтың
жаңа қоршаған ... ... ... ... адамды тез таныстыру. Топ мүшелерінің талап ететін тұлғаралық
қатынастағы мәдениетаралық айырмашылықтарымен оқытылатындарды ... ... және ашық ... құру. Қарым-қатынастағы кеңістіктің
маңызын жете түйсінуге ... ... ... қатынас барысындағы
кеңістікте орналасуының әсерін орнату.
Жаттығу: "Амандасу"
Әр қатысушы топтың әр ... ... ... қол ... арқылы,
дене қимылымен (пантомимикамен), вербальді әрекеттерді қолданбай, амандасу
қажет. Егер амандасу ... ... онда ... ... ... ... ... психолог (жетекші) есіне түсіру керек.
Жаттығу: "Тұсаукесер " ("Презентация ")
Топтағы қатысушылар ... ... ... (жетекшіден) бастап, топқа
өз бейнесін таныстырады. Психолог: "Ыммен, қол қимылы арқылы, әрі ... ауыз ... ... ... Сіз ... адам ... ... Сізді қалай қабылдауын қалайтындығын көз алдыңызға
елестетіп, сол ... ... ... ... - ... ... сөзінен
кейін оның өзі топтың алдында айта бастайды. Содан ... әр ... ... өзін таныстырады. Тұсаукесер аяқталғаннан кейін, өзі айтқаны жайлы,
қалай ... ... ... ... ... ... қояды:
- "Сізге кімнің өзін таныстыруы өте ... есте ... ... "Сіз үшін қай ... өте ... әрі күтпеген танысу болды?";
- "Қай топ мүшесінің өзін таныстыруы Сізге бірден жақын адам ... ... ... ... ... айтқан ойы Сізге түсініксіз немесе Сізді таңқалдырды?
- Мүмкін, Сіздің сол адамға қандай да бір ... ... ... "Мұз ... екі қатар құрып, бір-біріне ... ... ... ... ... ... сұрақтар:
- Неге ұнамсыз сезім пайда болды?
- Сіздің өміріңізде кездескен ... ... ... бере ... ... "Көпір".
Қатысушылар шеңбер құрып отырады. Психолог диагонал бойынша бормен
сызық жүргізеді. Ойынның мәнін былай түсіндіреді: "Бұл ... ... ... тау ... өтетін көпір. Төменде желге теңселген, тартылып байланған
көпірдің ... ... ... ... аяғына дейін бір ізді жол, тек
бір ғана адам өте алады, әрі артқа шегінуге, ... ... жол жоқ. ... ... келе ... екі адам - екі ... ... бір-бірінің
тілін түсінбейді. Қалай да болса көпірден құламай, аяғына дейін жету
керек". ... ... бір ... ... ... ... ... ненің көмегімен орындалды?
- Қатысушылар бір-біріне көмектесті ме?
Осы жағдайда қарым-қатынастың ... ... ... немесе
вербальді емес) маңызды?
Қай ұлттың вербальді емес қарым-катынасы саған ... да, ... ... шетелдік!"
Топ бір қатарға тізіліп отырады. Әр адамға ... ... әр ... ... бір ... ... француз, италъяндық,
жапондық және тағы басқа ұлт ... ... ... ... бет ... ... ... көрсету керек екендігі
туралы тапсырма берілген. Қалған қатысушылар қай ... ... ... Неге ... ... Ұлттық таптауырындар қажет пе?
Осы сұрақ бойынша топ екіге бөлінеді. Бір топ таптауырындардың қажетін
дәлелдейтін болса, ал екінші топ - оның ... емес ... ... ... жүргізіледі.
Жаттығу: "Елсіз арал "
Психолог ойынның шартымен таныстырады: "Мүхит бойындағы бірнеше күнгі
болған окиғадан кейін адамдар елсіз аралға ... Осы ... ... ... салдан басқа ештеңе қалмады. Әрі ол да жарамсыз ... ... ... ... елсіз аралда қалдыңыз. 20 жылға дейін ... ... ... ... Енді үш ... ... әр топқа барып, оларға жеребе ... қай ... ... орыс, ұйғыр) болғанын анықтап алғаннан кейін, топтар бір-бірінің
қай ... ... ... ... әрі ... ... түсіндіреді.
Жиырма жылдың аралында әр ұлт өкілдері қалай өмір сүретінін, қандай
зандарға сүйенетінін, нені ... ... кім ... құндылық,
салт-дәстүр, түрткі, мейрам ерекшеліктерімен көпшілік алдында таныстырып,
ойнатып көрсету керек. Әр топ қағаз, түрлі-түсті ... ... және тағы ... ... ... топ тапсырманы алғаннан кейін, екі сағаттай дайындық жұмысын
жүргізеді. Топқа ... ... 30 ... ... Топ қай ... ... екенін айтпайды. Олар өздерін жан-жақты ... ... ... да дайындайды. Тыңдаушылар анықтауға тырысады. Талқылау
толық жүрмейді. Тек ... ... ... ... ... белгілер арқылы ұлтты анықтау мүмкіндігі болды?
Жаттығу: "Көзқиық"
Қатысушыларға адам саны бірдей ішкі және ... ... құру ... ... ... қарап тұрады. Олар бір минуттың
аралығында бір-біріне ... ... ... ... ... ... ... кейін сыртқы шеңбердегілердің барлық қатысушыларға сағат тілі
бойынша қозғалып, келесі ... ... ... осы ... ... жаттығу аяқталып, әр қайсысы өз орнына отырады.
Ескерту. Жаттығу, ... ... ... ... ... ... талап
етеді. Топтың барлық мүшелері өзін шаршаған және тітіркенген адам сияқты
сезінуі мүмкін. Мұндай жағдайда ... ... ... ... а) бәрі бірге дем тарту мен оны ... ... ... барлығы бірге тебінуі, бір мезетте қолды жұдырықпен
сілку;
б) барлығы ... ... ... "Ия" деп ... ... еске ... ұсынады:
а) жаттығудың басында және аяғындағы өзінің күйі қандай ... ... не ... не жасағысы келгені туралы;
б) адам бір-біріне қараған кезеңде қандай ... ... ... ... ... не ... ... жайлы айту керек.
Талқылау кезінде талап пен ақыл айтуға мүмкіндіх бермеу қажет. Шеңбер
бойында рефлексия жүргізіледі.
Жаттығу: "Мүсін өнерінің ... ... ... Бір топ мүшесіне "мүсіншінің" рөлін атқару тапсырылады,
ал ... - ... ... ... "Мүсінші" тек қолды қолданып,
мүсінді үндемей "жапсырады". Мүсінші ұлтгық ерекшелікке (ұлттық киімдерге,
дәстүрге, әдеп-ғұрыпқа) байланысты ... ... ... ... ... ... көрсету үшін жұмыстың соңғы, шешуші, нүсқасын есінде
сақтау керек. Содан кейін, әріптестер рөлдерімен ... ... ... топ ... қай ... мүсіні немесе қай ұлттың өкілдері екенін
табады. Содан кейін ғана мүсіннің шынайы "атын" автор жариялайды. ... ... - ... ... ... ... ... тию қасиеті қандай?
- Мүсінді қабылдаудағы субъективтілікке назар аудару: дененің сол ле
басқа ... ... ... туды?
- Сіздің денеңіз әрқашан Сізді тындай ма?
- Дене өз ... өмір ... ... ой ... ... ма?
Басқа қандай өз ұлтыңыздың ерекшеліктерін мүсінде байқадыңыз?
Жаттығу: ... ... ... ... ... ... қағазға
қолымен қалаған суретті салу керек. Әрі ... адам не ... ... ... Денеге қолдың тигені ұнады ма?
- Жағымсыз қандай сезім болды?
- Серіктесті ... не ... ... (тұлғалық қабылдау ма, қолдың
тиген кезеңі ме)?
-Қарым-қатынаста қалай кедергі жасайды?
Жаттыгу: "Сыйлық".
Топтағы қатысушылардың ... ... ... ... ... ... басталады: "Менің Сізге сыйлығым - ..." Неге сыйлаймын? Не
үшін? - деген сұрақтарға жауап беріледі.
Тренинг ... ... ... жылы күлуден басталады" Мақсаты: Жылы қарым-қатынас
түзу.
Барысы: Дөңгелене отырғандар бір-бірінің қолдарынан ұстасып, көршісінің
жүзіне үндемей қарап, ... де әсем ... ... ... жалғасып кете береді.
Тақырыбы: "Жел соғады".
Мақсаты: Ойынға қатынасушылардың зейінін тұрақтандырып, көпшілікпен
қарым-қатынасын нығайту.
Барысы: Жел соғады соған ..... деп ... ... ... білу ... келесі сұрақ: "Жел соғады соған, кімнің шашы қысқа болса",
барлық шашы қысқа ұлдар мен қыздар бір ... ... "Жел ... соған,
кім жануарларды жақсы көрсе", ".а", "....... кімде көп ... ... кім ... ... т.с.с.
Тақырыбы: "Қолғаптар"
Мақсаты: Өзгемен бөлісе отырып, жұмыс жасауға үйрету. Қажетті ... ... ... ... ... ... ... саны,
қатысушылардың анына тең болуы қажет. Әр пар қолғаптың ... ... ... боялмаған. Жүргізуші бөлмеде еденге қолғаптарды шашып
тастайды. ... ... бір ... ... ... серігін
(қолғаптың парын) іздейді. Серігін тапқаннан кейін екеуі бірге ойланып,
келісіп бояйды.
Ескерту: Серігімен ... ... ... ... ортақ тіл табысуға
көмектесу.
Тақырыбы: "Үйрек үйрек, қаз".
Мақсаты: Бір-бірімен кездескенде амандасу ... ... ... ... ... ... жасап тұрады. Жүргізуші шеңбердің
ішінде айналып жүріп, қолымен көрсетіп "үйрек, үйрек, үйрек, ......... қаз"
дейді. Қаз ... ... ... ... Бұл екеуінің
орындайтын тапсырмасы тезірек босаған орынға барып түру. Ойынның қиындығы -
олар ортада кездескенде бір-бірінің ... ... ... ... ілтипат)
жасау керек, бір-біріне күліп қарап: "Қайырлы таң, қайырлы күн, қайырлы
кеш" деп ... де, бос ... ... жүгіреді. Осылай ойын жалғаса
береді. Ескерту: Жүргізуші ... ... "Қаз" ... ... шығуын
қадағалап тұрады. Сәлемдесу және реферанс нақты көтеріңкі дауыс ырғағымен
орындалу қажет.
Тақырыбы: "Сиам егіздері"
Мақсаты: Өзін, өзгемен бөлісіп, ... етіп ... Ойын ... ... ... ... құшақтасып тұрады, бір қолын
белінен, ... бір ... ... ... Енді бұлар бірге өскен
егіздер: екі басты, 3 ... екі ... ... бір. ... ... ... жүруді, отыруды, бұрылуды, жатуды, сурет салуды т.с.с. ұсынамыз.
Кеңес: Үшінші аяқ әрдайым бірге болуы қажет, оны жіппен ... ... ... ... мен ... ... ... жақсы жақтарын ғана ойлап, оны айта білуге
үйрету.
Барысы: Жүргізуші балалармен шеңбер құрып отырады. Әр бала ... ... ... ... қарап, өздерінің бойындағы жақсы
жақтарын айтып өтеді. Мұнда әр баланың өз ... ... ... ұялмай жеткізіп айтқаны дұрыс.
Баланың жақсы жақтарымен қатар бойындағы кемшіліктерінен де дер ... ... ... ... ... ... психолог балаға үнемі өзін-өзі
сынату аркылы жағымсыз жақтарынан арылуға көмек бере алады.
Соңында педагог балалармен олардың бойындағы қалыптасқан ерекше ... ... ... ... ... ғана олар және ... жақсы өмір сүре алады. Өз бойына жақсы дағды қалыптастыру -бұл ... ... ... Жақсы көңіл-күй, жылулық сыйлау, бала өз көңіл-күйін түсініп,
оған баға беруге ... ... бос ... ... ... ... жұмыңдар.
Өздеріңді жағажайдамыз деп сезініңдер. Күн жарқырап сәулесін төгіп түр. ... ... ... ... ... ... ... қайталауға үйрету -бейсананы дамыту.
Барысы: Жүргізуші: Балалар, ... ... ... дүкенге
кірдік деп ойлаңдар. Сыртқы шеңбердегі балалар осы қабырғалардағы айналар,
ал ішкі ... ... әр ... ... ... ... Өтіп ... аңдар айнаға қарап секіріп, бетін, ... ... әр ... ... ... ал айна аңдардың әр қимылын бұлжытпай қайталып отыруы
қажет.
Жүргізуші алақанын соққанда ішкі - сыртқы шеңбердегі ... ... ... ... жалғастыра береді.
Жүргізуші балалардың әрқайсысы екі рольде (айна және ... ... ... ... ... мүсіндеу".
Мақсаты: Балаларды ұйымшылдыққа, ептілікке үйрету, қол моторикасын
дамыту.
Барысы: Бұл жерде жүргізушінің тапқырлығына ... ... ... ... денелерден, үлкен бір дене құрауын ... ... ... ... ... ... - ... бәрі бірге қалай
қозғалатынын көрсету. "Мысық" - бір бала - басын, ... ... - ... күлағын осылай әркім өзінің жасаған денесін -бәрі бірге
мысықтың бүкіл дене мүшесін түгел құрайды. ... тек ... ... ... оған жан ... ... ... бүтін қалпын бұзбай, бәрі ... ... ... Балаларды бір-біріне қуаныш сыйлай білуге ... ... әуен ... екі қолдарын бүйірлеріне таяп, еркін, ... ... ... ... ... соң, оң ... жүрегінің тұсына
сол қолымен, одан кейін екі қолын кеудесіне ... ... ... ... ... ... ішкі ... байқайды. Барлығы осы
қимылды қайталайды. Олар бір-бірімен мейірімді қарым-қатынаста ... ... ... ... ... ... ... дамыту, өзіне сенімділігін, шыдамдылығын
арттыру.
Барысы: Ойынға қатысушылар екі топқа бөлінеді, ... жақ ... ... жақ ... Саз ... ... ... ыңғайлы, ал
мүсіншілер өздері ... ... ... ... ... ... құстар, ойыншықтар т.с.с). ... ... ... катып,
қимылдамай тұрады, ал мүсіншілер оларға ат қояды. Соңында барлық мүсіншілер
саяжайдың ... ... ... ... ... ... ... мақтап, аттарын дұрыс табуға кіріседі. Қатысушылар рольдерімен
ауысады.
Ескерту: Мүсіндер тұрған қимылдарын өзгертпейді және сөйлесе алмайды.
Жүргізуші ... ... ... ... ... ... Көпшілікпен ойынның ережесін ұстана ойнауға үйрету, қарым-
қатынасты нығайту.
Барысы: ... бір ... ... ... ... тұрады. Бірінші
ойыншы айдаһардың "басы", ал соңындағылары "құйрығы". Басы құйрыққа ... оны ... ... Ойынның шарты бойынша айдаһардың денесі бөлініп
кетпеуі қажет. "Бас" "құйрықты" ... ... ол ... ... ... екі ... ойнап болмайынша ойын жалғаса береді.
Тақырыбы: "Қайырымды жануар".
Мақсаты: Жүректің дұрыс соғуына ... ... ... жағымсыз сезімдерден арылтып, жақсылыққа үйрету.
Барысы: Қатысушылар дөңгелене шеңбер жасап, қолдарын ... ... жай ... ... "Біз ... ... үлкен, қайырымды
жануармыз. Кәне, тыңдап көрейікші, ол ... ... ... ... Барлығы
бірге өзінің және көршісінің тыныс алуын тыңдап көреді. Ал енді бәріміз
бірге бірдей тыныс алып ... ... ... - ... бір ... ... шығарамыз - бәріміз бір қадам артқа. Тыныс аламыз - екі қадам алға, дем
шығарамыз - екі ... ... (2-3 рет ... тек қана ... дем алып қоймай, оның үлкен қайырымды жүрегі де,
осылай нақты соғады. Соғады - бір қадам алға, соғады - бір ... ... Біз ... осы ... ... мен ... ... өзімізге
аламыз".
Тақырыбы: "Мылқау сыйлық".
Мақсаты: Балаларды мимика, ым арқылы түсінуге үйрету. Барысы: Шеңбер
бойында дөңгелене түрып, көршісіне ... ... ... ... ... ... ... ету. Ал сыйлықты қабылдаған көршісі басын изеп
"Рахметін" ... ... ... ... ... ... ... Бөлмеде
қатысушылар шашырап жүреді. Жүргізуші алақанын қанша соқса, сонша қатысушы
бірігеді. ... ... ... 5 рет ... ... әр ... ... шоғырланады т.с.с. ... ойын осылай жалғаса береді.
Тақырыбы: "Көңіл-күйім неге ... Өз ... ... ... ... үйрету. Барысы:
Қатысушылар кезектесіп өзінің бүгінгі көңіл-күйін ... ... ... ... ... ... Бірінші қатысушы: "Менің көңіл
күйім ашық, көк аспандағы аппақ, жұмсақ ... ... ... қарап)
ал сенікі ше?" Келесі - "өте жақсы" деп, өзінің көңіл-күйін айтып, ары
қарай ... ... кете ... ... ... ... - "Бүгін
біздің топтың көңіл-күйі қандай екен? - ... ме, ... ма, ... бе? - деп ... Жүргізуші балалардың жауабын бақылап тұрады. Егер жауаптары
нашар - ауа-райы суық, нөсерлі ... қара ... ... ... ... ашу элементтері қолайсыз (жағымсыз) эмоционалды жағдайды көрсетеді.
Бірақ мұны ... ... деп ... қажеті жоқ.
Тақырыбы: Көңіл күйіміздің суретін саламыз. Қажетті заттар: Суланған
қағаз, түрлі-түсті бояу. Барысы: ... өз ... ... ... жанына анасының, әкесінің, ... т.б. ... ... ... түсіндіреміз. Жүргізуші баланың жұмысына араласпай
бақылап отырады. Ашық түсіне, бояудың ... ... ... ... Тұйық түстер -бұл алаңдатарлықтай жайды байқатады.
Тақырыбы: "Тілектер".
Мақсаты: Құрбы-құрдастарына жақсы тілектер айтып, жағымды қарым-қатынас
түзу.
Барысы: ... ... ... ... ... ... ... бір-екі ауыз сөз жақсы тілек айтады. Қабылдаған бала басын изеп:
"Рахмет, ... өте ... деп ... ... ... ол өзінен кейінгі
көршісіне жақсы тілегін сыйлайды, осылай жаттығу жалғасып кете ... ... ... ... айта ... ... байқасаңыз, оның
көршісінің күтіп, ренжігенін күтпей, өзіңіз көмектесіп айта салыңыз. Тұйық
балалардың көпшілігі айта ... ... көп ... ... ... ... ... ауғанын байқап, одан сайын тұйықталып еш нәрсе
айтпауы мүмкін, сондықтан да күттірмей өзіңіз айта салғаныңыз жөн, ол ... ... ... "Оқиғаны ойлап табамыз". Мақсаты: Қиялын, тілін дамыту.
Барысы: ... ... ... ... ...." деп бастайды, келесі
қатысушы оқиғаны ары қарай жалғастырады, осылай шеңбер бойынша бәрі оқиғаны
жалғастырып айтып ... ... ... ... ... ол оқиғаны
тереңдете, қиындата түседі, осылай жаттығу жалғаса береді.
Ескерту: Жүргізуші қиялға түсе алмай отырған ... ... ... "Жел ... және ... қуыршақ". Балалар жұп-жұп болып
бөлінеді: біреуі - еденде желі шығып жатқан (аяғы тізесінен бүгіліп, ... ... ... ... ... қуыршақ. Ал екіншісі - алдыға қарай
еңкейіп жел бергішпен ... жел ... ... ... ... ... ... жайлап жел үрленеді, бойы созылып түрегеліп, жел
толып қатаяды. Енді үрленіп болды. Сосын ... ... ... ... ... ... ... "с-с-с" деп желі біртіндеп шығады. Желі шығып,
қуыршақ қайтадан ... ... ... ... ... ауыстырады.
Тақырыбы: "Көзімізді түйістіріп"
Мақсаты: Сезім арқылы өзгенің ішкі дүниесін ... ... ... ... ... ... қолдарынан ұстасып тұрады. Жүргізуші: Үндемей
бір-біріміздің көзімізге қарап, қолымызбен сезініп, - "Мен көңілдімін, ... "Мен ... ... ... ... ... ... арқылы
жіберіп, оны қалай қабылдағанымыз жайында әңгімелеп, ойымызды бөлісеміз.
Тақырыбы: "Амандасу - сәлемдесу".
Мақсаты: Балаларды ... ... ... жағдайын жасау. Барысы:
Балалар жүргізушімен бірге шеңбер жасап отырады. Амандық сөздерді әндетіп
айтуға ... « ... таң, ... (күліп, басын изеу)
Қайырлы таң...! (жүргізушінің атын атайды)
Қайырлы таң ...! (шеңбер ... ... ... ... атап
шығады)
Қайырлы таң, аспан! (жоғарыдағы қимылдарды жасап қайталайды).
Қайырлы таң, барлық жақсылық өзімізге! (балалар қолдарын ... ... ... ... ... ... ... қуанта білуге, мейірімділікке
тәрбиелеу. Қимыл, мимика, жест арқылы байланыс. ... ... ... ... ... - ... ... көрермен. Жүргізуші балаларға
кімді бейнелеу керектігін ұсынады.
- Күзгі бұлт.
- Ренжіген адам.
- Қатыгез сиқыршы тәрізді қатуланыңдар.
- Күнге қараған мысық.
- Күн.
- ... ... ... ... ... күнді көріп тұрған сияқты күлімдеңдер.
- Балмұздағын жерге түсіріп алған бала.
- Көпірдегі екі ешкі тәрізді ашуланыңдар.
- Жұмыстан келген ана.
- Ауыр жүк ... ... ... ... ... құмырсқа тәрізді шаршаңдар.
- Орманда адасып жүрген бала.
- Қасқырды көрген қоян.
- Ит қуып жүрген мысық тәрізді қорқыңдар.
- Ауыр ... ... ... ... ... үйді жинауға көмектескен бала тәрізді дем алыңдар.
- Сендер осы кейіпкерлердің өздерін калай сезінгенін жеткізе біліңдер.
Бір - бірлеріңе ... өз ... осы ... ды ... біліңдер.
Тақырыбы: "Кім күлкілі күледі?".
Мақсаты: Өзінің ... ... ... ... ... Адам ... күлкі ролінің маңызы жөнінде түсінік беру.
Барысы: Балалар шеңбер құрып отырады, жүргізуші ... ... ... елді ... ханы ... Ал оның әйелі күлегеш ханым және оның
бірнеше күлдіргіш балалары болыпты. Бұл елде өмір ... ... ... ... ... кешке дейін күле берген. Бір күні бұл елге ... ... ... Оны ... ... алып, одан өзінің болған елдері
туралы әңгімелеп беруін сұранады. Сонда жолаушы барлық көрші мемлекеттерде
қауіпті ауру ... - ... ... бойы ... ... ... ... Бұл түні ханның жанұясы ұзақ уақыт көз ілмей, қалай көрші
мемлекетке көмектесудің жолын қарастырады. ... ... ханы ... ... күлдіргіш балаларын шақырып жолға дайындайды, яғни, ... - ... ... ... ... күлуге үйрету.
Күлдіргіштер әлемі бойынша барлық ... ... ... таратқан соң,
адамдар көңілдерін көтере бастады. Жылына бір рет қана олар ... ... ... ... ... шын ... күлуге
үйренді.". Жүргізуші күлкі мейрамын ұйымдастырып, барлық адамдарды қуана
білуге шақырады, мейірімді күле білуге үйретеді.
Тақырыбы: ... ... ... ... деген жылы сезімін оятып, қиялын дамыту.
Қажетті заттар: Плакат, түрлі-түсті бояулар.
Барысы: Қағаз бетіне әр қатысушы алдын-ала ... ... ... ... ... бал, теңіз түбіндегі өмір, таңертеңгі орман кейпі,
т.б.) суреттейді. ... ... ... ... атын ... осы ... ... бір оқиға немесе ертегі ойлап шығарады.
Тақырыбы: "Ауыл ауласындағы тіршілік" - ... ... ... ... ... ... ... Жүргізуші балалардың
барлығын сол жердің тұрғыны ретінде ауыл ... ... ... ... үй жануарларына айналып, ... ... ... ... тік ... ... көтеріп, қолын арқасына айқастырып, өзін бір
керемет санап, ауланың ... ... деп, әтеш жүр. ... ... ... ... шықты. Ол артқы аяғымен отырып, алдыңғы аяғымен ... ... ... ... жуып ... "Мияу!" деп дыбыстап қояды.
Аяқтарын шатастыра басып, ... ... ... Ол "кря-кря!" деп дыбыстап
қауырсындарының арасын тазалай бастады. Өзін ... ... ... ... ... ... әр ... бұрып: "Га-га!" деп қаз жүр.
Көлшіктің үстінде, алдыңғы, артқы аяқтарын ... ... ... ... ... ... көзін бадырайтып: "Хрю-хрю!" деп бір ... ... Ат ... ... ... түрегеп ұйықтап түр. Міне, есек көзін ашып,
бір құлағын көтеріп (алақанымен), сосын басы мен екінші ... ... ... ... деп ... қояды. Тауық ояна сала ауланың
ішінде олай-бұлай ... ... бәрі ... ма? ... таң! деп
қояды. Ескерту:
1. Балалардың өздері көптеген ... ... ... болады.
2. Этюдтің басында әр жануарды өз қимылына бөлек-бөлек дайындаймыз.
Балалар өз роліне бейімделіп ... ... ... ... ... бәрі ... бірдей көрсеткені дұрыс.
Тақырыбы: "Төмпешіктер".
Мақсаты: Балаларды өзара тіл табыса білуге үйрету. Ойын барысы: Еденнің
үстіне әр жерге жастықтарды ... қос ... ... жете алатындай
қашықтықта. Ойыншылар -батпақты мекендейтін ... Ал ... ... Бір ... үсті ... ... ... жасайды,
сондықтан да олар көрші төмпешіктерге ... ... ... дейді.
Егер екі бақаға бір төмпешік тар болса, біреуі келесі ... ... ... ... ... ол ... бос ... іздейді.
Ескерту: Жүргізуші де ойынға араласып төмпешіктердің үстінен секіріп,
бақылап жүреді. Егер бақалардың арасында өзара келіспеушілік пайда ... ол ... ... ... ... шешім кабылдауына көмектеседі.
Тақырыбы: "Құпия".
Мақсаты: Өзара тіл табысуға,бөлісе білуге ... ... ... қорапшадан қатысушылардың бәріне құпия сыйлық (түйме, моншақ, сағат,
сырға, т.б.) тарту етеді. Сыйлықты көршілеріне көрсетпей алақанына ... ... ... ... не ... берілгенін білгісі келген
қатысушылар бөлменің ішінде жүріп, келіссөзге келе ... ... ... ... ... ... келуін
бақылап тұрады. Келісе алмай тұрған балаға, әрқайсысымен тіл табысуына
көмектеседі.
Тақырыбы: "Жіп ... ... ... ... ... сезімін
қалыптастыру. Қажетті құрал: Жіп орамы.
Барысы: Балалар дөңгелене отырады. Жүргізуші қолындағы жіп ... ... ... ... ... өзін ... сұрағын көршісіне қоя
отырып (Мысалы: "Сенің атың кім, сен менімен достасқың келе ме?, сен ... т.б.") жіп ... ... ... Ол жіп ... алып өзінің
бармағына орайды да, сұраққа жауап береді, сөйтіп ол жіп ... ... ... ... ... ... қояды. Осылай, соңында жіп орамы
жүргізушінің өзіне ... Жіп ... ... ... ... бір-
біріне байланыстырып, әрқайсысының ішкі дүниесін сезініп, бір-бірін
жақынырақ түсінуге ... ... ... бір ... дене ... Қиналып айта алмай отырған балаға жүргізушінің көмегі қажет
жағдайда, ол жіп ... ... ... ... ... ... ... айтып қайта
лақтырады. Осылай жасалған тәсіл жүргізуші мен баланың арасындағы қарым-
қатынасты 2-3 есеге арттырады.
Зерттеу мақсатымызға орай ... ... ... ... ... алдық. Жоғарыда келтірілген балалардың қарым-қатынастарын
жақсартуға арналған ... мен ... ... ... ... ғана ... асырып қана қойған жоқ, сонымен қатар, балалардың
танымдық процестері мен жеке ... ... де ... ... әсер ... ... Айтылатын ойымызды кесте ... ... ... 2). Оқу жыл ... алған нәтижелермен
салыстыра отырып, зерттеу обьектісі - ортада ұжымынан ... ... ... ... ... балалармен қарым-қатынастары едәуір жақсарды.
Олай болса біз ... ... ... ... ... ... ... қызметіндегі негізгі ерекшелік.
Қорытынды
Қорытындылай келе, балалардың белсенді іс – әрекеті дамытудағы ойындар,
жаттығулар, еркін ойындар, ... ... ... балалардың қарым-
қатынас ерекшеліктерін ... қана ... ... ... ... дарындылығын, қабілетін,
шығармашылығын дамыта отырып бала бойына құзырлылықтарың ... ... ... ... еркіндікке дағдыларын таба
білу.Балаларды бір –өзгенің пікірімен санасуға, тәртіпті болуға, жеке ... ... ... емін – ... ... ... Ойын – ... жастағы балаларды еркінше дамыту әрекетінің түрі.
2. Ойын – бала әрекеттерінің ішіндегі ең ... ... онда ... ... ... ... ... жеке шығармашылығы үшін кеңістіктің ашылуы, өзін
–өзі тануы және өзін –өзі ... ... ... ... ... Ойын – ... жасына дейінгі бала әрекетінің ең алғашқы баспалдағы,
оның мінез – ... ... ... ... Ойын даму ... ... табылады. Бала ойын кезінде дамиды, даму
үшін ...... ...... ... ... мұнда құрбы
–құрдастарына, үлкендерге деген өзара қарым – қатынасы қалыптасады.
Қарым-қатынасты жақсартуға арналған ... мен ... көп ... ... нәтижелі бола түседі. Кейбір жаттығуларды
ата-аналар өз ... ... ... ... ал ... ... ... бірге ойналатын болады. Сондықтан ойындар мен
жаттығуларды өткізбес бұрын, оны ... ... ... ... ... ... ... мен ойын-сауықтарды жиі-жиі ұйымдастырып,
оларға көбірек ... бөлу ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
1. Жарықбаев Қ.Б., Қалиев С. Қазақтың ... ... ... Алдамұратов Ә.Ж. Жалпы психология. — Алматы, 1996.
3. Мухина B.C. Детская психология. — М., 1992.
4.
Урунтаева   Г.А.   Диагностика   психологических   особенностей дошкольн
ика. - М., 1999. - с.34-44, ... ... М.В. ... ... ... ... ... В.С. «Современные педагогические технологии». Ростов, 2003.
7. Сущенко С.А. ... ... ... ... ... А.В. «Ойын әрекеті арқылы белсенділікке баулу». 2001.
9. Ж.Қ.Дүйсенова,Қ.Н.Нығметова «Балалар психологиясы» Алматы,2012
10. «Қазақстандағы Мектепке дейінгі білім» №3(47)қыркүйек/қазан ... ... мен ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ойынның педагогикалық мәні. мектеп жасына дейінгі балалардың драмалау ойыны4 бет
Сәбилік кезеңде балалардың үлкендермен қарым-қатынас рөлі25 бет
Тұлға туралы теориялар жайлы4 бет
1925-1933 жылдар арасындағы халықаралық қатынас3 бет
Mario ойынның алғашқы ұғымдары12 бет
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы қоғамдық жағдайдың Отырар өңірі ақындары шығармашылығына ықпалы11 бет
Xvi-xviіі ғғ. қазақ-орыс елдері арасындағы дәстүрлі елшілік байланыстар тарихы10 бет
XXI ғасыр басындағы Қазақстан-АҚШ өзара ынтымақтастығына энергетикалық әлеуеттің ықпалы және мәні107 бет
«Оңтүстік Қазақстандағы татарлардың арасындағы этнотілдік үрдістер»26 бет
«Палестина-Израиль» қақатығыстарына әсер етуші факторлар негізінде қарастырып Араб шығысындағы мемлекеттердің шиеленістегі алған орны мен саяси ұстанымдардың халықаралық қатынастарға ықпалы63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь