Мектеп жасына дейінгі кезеңдегі балалардың өзара қарым- қатынас ерекшеліктері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

Негізгі бөлім:
І. Мектеп жасына дейінгі балалардың өзара қарым. қатынас ерекшеліктерінің теориялық негіздері
1.1. Мектеп жасына дейінгі балалардың типологиялық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.2. Мектеп жасына дейінгі балалардың қарым. қатынас ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
ІІ. Мектеп жасына дейінгі балалардың өзара қарым. қатынас ерекшеліктерін анықтаудың практикалық негізі
2.1 Мектеп жасына дейінгі балалардың қарым. қатынасын дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
2.2 Мектеп жасына дейінгі балалардың қарым. қатынасын ойын арқылы дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .39
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 жылғы 11 қазандағы Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының 2005-2010 жылдарға дейінгі Стратегиялы даму жоспарында - еліміздің жас өспірімдеріне білім беру мен тәрбиелеу ісін жақсарту мен нығайту мәселесін баса айтқан.
Адам адам болып жарытылғаннан соң, оның өмір сүруінің негізгі тірегі мен қажеттілігі, сондай-ақ қалыпты өмір сүру жағдайы басқа адамдармен қарым-қатынас жасау болып табылады. Сондықтан балалардың қарым-қатынасындағы мәселе - бүкіл қоғам алдындағы негізгі міндеттер болып қала бермек.
Адам қалыпты өмір сүру үшін, өзінің психикалық қасиеттерін дамыту үшін, жеке тұлғалық ерекшеліктерін жетілдіру үшін, сондай-ақ білім меңгеріп тәжірибе жинақтау үшін адамдармен қарым-қатынас жасайды. Баланың жастайынан айналасындағылармен қатынас жасауы, өзінің кім екенін танып, өзін өзгелерден ажырата алудың, өзін басқалармен салыстыру арқылы басқа адамдағы қасиеттерді меңгерудің, балалардың әлеуметтік мінез-құлқы мен жеке басының дамуының негізгі тірегі деп қарастырсақ, онда олардың қарым-қатынас жасауын жақсарту аса қажет болып табылады.
Әрбір қоғамның дамуы, әрбір топтың немесе бөлек индивидтің де дамуы - олардың айналасындағылармен қарым-қатынас жасауына байланысты болатын күрделі процесс екені анық. Бұл процесс әрқашан да тиімді әрі нәтижелі түрде жүзеге аспайды, кейде қарама-қайшылықтардың туындауынан және шешілуімен байланысты.
Мектепке дейінгі мекемедегі балалар арасындағы туындайтын кейбір қарама-қайшылықтар, кейбір балалардың мінез-құлқы мен даралық ерекшеліктеріне байланысты түсінбеушіліктер, топқа енгісі келмейтін жағдайлар жиі кездеседі.
Мұндай жағдайлар бала өмірі мен психикасында едәуір дақ қалдырады. Осыдан келіп баланың дамуында түрлі ауытқулар, сабаққа қатынасының өзгеруі байқала бастайды. Топтың жеке адамға, адамның топқа әсер ету негізінде балалар арасында дараланатын немесе оқшауланатын жағдайлар да туындап жатады.
Мектепке дейінгі мекемеде баланың жеке тұлғалық әлеуметтену барысында оның рухани, ұнамды құндылықтарын ескеру арқылы балалар арасындағы қарым-қатынасты жақсарту қажеттілігі туындайды.
Балалар арасындағы қарым-қатынас сипаты мен климаты баланың тек психикасына немесе жеке басына ғана әсер етіп қоймайтындығы белгілі. Ол баланың оқу-тәрбие істерінде де елеулі орын алады.
Біздің зерттеу жұмысымыздың өзектілігі осы мәселелерді дұрыс жолға қою арқылы мектепке дейінгі мекеме тәжірибесіне көмектесу керектігінен туындайды.
Қазіргі кезде мектепке дейінгі мекеме өмірінде қарым-қатынасында проблемасы бар балалардың туындауына кез-келген жағдай әсер ете береді. Туындаған мәселені шешу мектепке дейінгі мекеме психологының негізгі психологиялық қызмет көрсетуі міндетіне кіретіндігі даусыз.
Мектепке дейінгі мекеме балалары арасындағы қарым-қатынасты жақсарту мәселесі, сол арқылы баланың білім алып тәрбиеленуін қамтамасыз ету актуалдылығы ешқашан төмендемеген.
1 Рояк А.А Проблема социальной изоляции детей. //Вопросы психологии. 1996г №3 1016.
2 Немов Р.С. Психология. Книга 2. М., Владос, 2000г
3 Рояк А.А. Психологический конфликт и особенности индивидуального развития личности ребенка. М., Педагогика 1998г
4 КуницынаВ.Н., Казаринова Н.В., Погольша В.М. Межличностное общение. Санкт - Петербург:, 2001г
5 Смирнова Е.О. Теория привязанности: концепция и эксперимент. // Вопросы психологии 1995. №3.
6 А.В.Дмитриев «Конфликтология». Изд. Гаролрики, Москва 2001.
7 О.Н.Громова «Конфликтология» курс лекции, Москва 2000.
47 Т.В.Корнилова,С.ДСмирнов,Е.Л.Григоренко факторы социаального и психологического неблагополучия подростков (в покозателях методик стандартизовонного интервью и местов ноблюдения). //Вопросы психологии 2001. №1.107-122с.
48 Е.О. Смирнова, Р.Радева. Развитие теории привязонности //Воп. психол.1999, №1.105-1 Ібсс.
49 О.А.Белабрыкина. Влияние социального окружения на развитие самооценки старших дошкольников.//Воп. психол.2001.№4.31-38с.
50 Т.П.Скрипкина. Взаимодоверие как основание межличностных взаимодействий//Воп.психол.1999, №5.21-30с.
54 В.Н.Куницина, Н.В.Казоринова, В.М.Погольша. Межличностное общение. Санк-Петербург. »Питер» 2001
        
        Батыс Қазақстан инженерлік- гуманитарлық университеті
Педагогика және психология кафедрасы
Курстық жұмыс
Тақырыбы: «Мектеп жасына ... ... ... ... ... ... ... бөлім:
І. Мектеп жасына дейінгі балалардың өзара қарым- қатынас ерекшеліктерінің
теориялық негіздері
1. ... ... ... балалардың типологиялық
ерекшеліктері.......................................................
......................................7
1.2. Мектеп жасына дейінгі балалардың қарым- қатынас
ерекшеліктері...............................................................
.....................................15
ІІ. Мектеп жасына дейінгі ... ... ... ... ... ... негізі
2.1 Мектеп жасына дейінгі балалардың қарым- қатынасын
дамыту......................................................................
..........................................20
2.2 Мектеп жасына дейінгі балалардың қарым- қатынасын ойын арқылы
дамыту......................................................................
..........................................24
Қорытынды...................................................................
....................................36
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі.................................................................39
Кіріспе
Зерттеу ... ... ... ... Президентінің
2004 жылғы 11 қазандағы Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының
2005-2010 жылдарға дейінгі ... даму ... - ... ... ... беру мен тәрбиелеу ісін жақсарту мен нығайту мәселесін
баса ... адам ... ... соң, оның өмір ... ... тірегі мен
қажеттілігі, сондай-ақ қалыпты өмір сүру жағдайы басқа ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасындағы
мәселе - бүкіл қоғам алдындағы негізгі міндеттер болып қала бермек.
Адам қалыпты өмір сүру үшін, өзінің ... ... ... ... тұлғалық ерекшеліктерін жетілдіру үшін, сондай-ақ ... ... ... үшін ... ... ... ... жастайынан
айналасындағылармен қатынас жасауы, өзінің кім екенін ... ... ... ... өзін ... салыстыру арқылы басқа адамдағы
қасиеттерді меңгерудің, балалардың әлеуметтік мінез-құлқы мен жеке басының
дамуының негізгі тірегі деп қарастырсақ, онда ... ... ... аса ... ... ... қоғамның дамуы, әрбір топтың немесе бөлек индивидтің де ... ... ... ... ... байланысты болатын
күрделі процесс ... ... Бұл ... ... да тиімді әрі нәтижелі
түрде жүзеге аспайды, кейде қарама-қайшылықтардың ... ... ... ... ... ... арасындағы туындайтын кейбір қарама-
қайшылықтар, кейбір балалардың ... мен ... ... ... топқа енгісі ... ... ... ... бала ... мен ... ... дақ қалдырады. Осыдан
келіп баланың дамуында түрлі ауытқулар, сабаққа қатынасының өзгеруі байқала
бастайды. Топтың жеке адамға, адамның топқа әсер ету ... ... ... ... ... ... да туындап жатады.
Мектепке дейінгі мекемеде баланың жеке тұлғалық әлеуметтену барысында
оның ... ... ... ... ... ... ... қарым-
қатынасты жақсарту қажеттілігі туындайды.
Балалар арасындағы қарым-қатынас сипаты мен ... ... ... ... жеке ... ғана әсер етіп қоймайтындығы ... ... ... ... де ... орын алады.
Біздің зерттеу жұмысымыздың өзектілігі осы мәселелерді дұрыс жолға қою
арқылы ... ... ... ... ... ... ... мектепке дейінгі мекеме өмірінде қарым-қатынасында
проблемасы бар балалардың ... ... ... әсер ете ... мәселені шешу мектепке дейінгі мекеме психологының негізгі
психологиялық ... ... ... ... ... ... ... балалары арасындағы қарым-қатынасты жақсарту
мәселесі, сол арқылы баланың білім алып ... ... ... ешқашан төмендемеген.
Сондықтан мектепке дейінгі мекемеде тәрбиеленетін топтарда туындайтын
қарым-қатынас жасауда қиыншылықтары бар ... ... ... ... көмектесу - қазіргі мектепке дейінгі мекеме алдында, қоғам алдында
тұрған міндеттердің ... ... ... ... жасына дейінгі балалар арасындағы өзара
қарым- қатынас ерекшеліктерін анықтау және оны шешу жодарын қарастыру.
Зерттеу обьектісі: мектеп жасына дейінгі балалар қарым- ... ... ... жасына дейінгі балалар психологиясы
Зерттеудің негізгі жорамалы: мектепке дейінгі мекеме жас ... ... ... ... сол жас кезеңіндегі даму дағдарысын
өткізу ерекшелігіне байланысты туындайды.
Зерттеу мақсаты мен ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынас мәселелерін ғылыми ... ... ... ... ... дейінгі мекемедегі топтық ұжымда балалардың өзара қарым-
қатынасын зерттеу.
• қарым-қатынасында проблемасы бар ... ... ... тыс ... ... ... әлеуметтендіру шараларын қарастыру
және оларға психологиялық көмек көрсету жолдарын анықтау.
• Қарым-қатынасында ... бар ... ... ... ... ... құрастыру.
Зерттеудің әдіснамалық және теориялық негіздері:
Л.С.Выготскийдің балаға комплексті, жүйелік формадағы ... ... ... ... ... ... ... арналған ілімдер, педагогика және
психология ғылымындағы А.С.Макаренконың "жеке адам ұжымда дамиды және ... ... ... ... ... ... ... тактикасы мен қарым-қатынасқа түсу стиліне байланысты, ... және ... ... ... және жеке ... ... ... әсерін тигізетінін дәлеледейтін зерттеулер
- біздің зерттеу жұмысымыздың теориялық жақтарына арқау болды.
Зерттеу әдістері мен әдістемелері: Топтағы балалардың бір-бірімен ... ... ... арналған бірнеше әдістер мен әдістемелер
қолданылды.
Зерттеу жұмысының ... ... жас ... ... ... қарым-
қатынас ерекшеліктеріне байланысты, жас даму дағдарыс ... ... ... ... мен ... мінез-құлық
ерекшеліктеріне байланысты қарым-қатынас жасауға қиналатын балалармен жұмыс
жүргізу ерекшеліктерін ғылыми тұрғыда дәлелдеп, психолог ... ... ... ... жұмысының теориялық және практикалық құндылығы: Мектепке дейінгі
мекемелерде балалардың құрбыларымен қарым-қатынасы мен әлеуметтік ... орны бала ... ... қайнар көзі. Олай болса, бұл
мәселелердің ... ... ... мен ... ашудың мәні зор. Зерттеу ... ... ... ... мекеме қабырғасында жиі кездесетін проблема - топтан
оқшауланған балаларды анықтаудың жолдары ... ... ... ... ... ... ... нәтижелі жұмыс жүргізуге
арналған кеңестер мен психологиялық қызмет жолдары ... ... ... ... барлығы дерлік мектепке дейінгі
мекеме ... ... ... жоғарылатып, қарым-қатынаста
проблемасы бар балаларды ... ... ... ... ... ... базасы:
Курстық жұмыстың құрылымы: Курстық жұмыс кіріспеден, негізгі бөлім екі
тарау және төрт бөлімнен, қортындыдан және ... ... ... ... ... дейінгі балалардың өзара қарым- қатынас ерекшеліктерінің
теориялық негіздері
1. Мектеп жасына дейінгі балалардың типологиялық ерекшеліктері
Мектепке дейінгі балалық шақта ... жеті ... ... ... ... жалғаса түседі. Жалпы өсумен қатар ткандар мен мүшелердің
анатомиялық ... және ... ... ... ... Скелеттің
сүйектеніп, бұлшықтың еттердің ... ... алу, қан ... ... ... ... бар. Ми салмағы 1110 грамнан 1350 грамға
дейін өседі. Үлкен ми сыңарлары ... ... ролі мен оның ... ... ... ... арта ... Шартты рефлекстердің
пайда болу жылдамдығы артып, әсіресе екінші сигнал жүйесі қарқынды дамиды.
Дене дамуы баланың ... арта ... ... ... мен ... ... ... жаңа формалары игеруі үшін ... ... ... ... тән қимылдық іс-әрекет ерте ... ... ... ... ... іс-әрекеттің дамуы заттармен
жұмыс істеудің қоғам жасап шығарған тәсілдерін игерумен байланысты болады.
Адам үшін ... ... ... ... бар. Адам ... ... нәрселер дүниесінде өмір сүреді. Маймылдың ... су іше ... ... ... ... ... үшін заттардың
ситуациялық маңызы бар: егер су саптаяқка құйылған ... ... ... егер су ... ... ... ал егер ... төгіліп жатса,
еденнен ішеді. Бала үлкендерден заттардың адам іс-әрекеті ... ... ... ... ... ... қоршаған заттық дүние —
мебель, киім-кешек, ыдыс-аяқ — заттар, олардың ... ... ... ... бар. Бала ерте ... ... да ... маңызын түсінеді.
Заттың бекітілген мазмұны балаға өзінен-өзі берілмейді. Ол шкафтың есігін
сансыз рет ашып-жабуы, сол сияқты ұзақ ... ... ... ... ... мұндай белсенділік оны заттардың атқаратын міндетімен
таныстыра алмайды. ... ... ... ... ... және ... ықпалдары арқылы ашылады. Бала түрлі заттармен
жасалынатын іс-әрекеттер ... ... ... ... біледі. Кейбір
заттар өздерінің қасиеттері жағынан іс-әрекеттің ... бір ... ... ... ... ... ... қақпақпен жабылуы, пирамиданың
шығыршықтарын өткізу, ... ... ... жатады). Басқа заттарда әрекет тәсілдері ... ... ... ... Олар — ... ... қарындаш, балға).
Нақ осы арақатынастың және құралдың әрекеттерді игерудің баланың психикалық
дамуына ... ... әсер ... атап өту ... Ерте ... ... сан жағынан шағын болуынан келіп кетер
ештеме жоқ. Мәселе санда емес, осы заттар ... ... жаңа ... ... тән ... ... деген мақсатын қалыптастыратындығында.
Ерте сәбилік шақтың санына қарай (үш жасқа қарай) ... ... ... бастайды. Олар осы жас шегінде кең жайылған формаға
жетеді және ... ... ... ... бастайды. Бұларға ойын мен
жемісті іс-әрекет түрлері (сурет салу, ... ... ... ... бұл ... болашақта мәнді болатынын ескеріп, олардың ерте
сәбилік шақта қалыптасуына жағдайлар жасау ... ... ... ... ... ... ... дамытудың
негізі болады. Сөздің артында ақиқат дүниенің бейнелері тұрған ... сол ... ... ... ... ... ... нәрестелік шақтан-ақ
басталған қарым-қатынас қажеттілігінің әрі қарай дамуына байланысты жүзеге
асады. Сөздік қарым-қатынас баладан ... ... ... еткен
жағдайда, яғни үлкендер оны түсінікті сөйлеп, өз ойын айқын сөздермен құра
білуге көндірген жағдайда ... ... Егер ... ... ... тілегін
қағып алып отырса, онда оның тілінің дамуына ... ... ... ... сәбилік шақ тілді дамыту үшін өте сезімтал (сензитивті) ... ... нақ осы ... ... ... аса ... өтеді. Егер бала қайсыбір
себептермен осы жылдарда тілді ... ... ... ... қалса,
онда кейін жіберілғен қателіктердің ... ... ете қиын ... ... жаста баланың тілін дамытумен қарқынды шұғылдану қажет.
Үлкендермен бірлескен іс-әрекет үстіпде бала ерте сәбилік ... ... мен ... ар ... тұрған ақикат болмыстың арасындағы
байланыстарды аңғара бастайды. Сөздерді олар белгілейтін заттар мен ... ... ... ... бола ... Үлкендердің сөзі мен өз іс-
әрекеттерінің арақатынасын белгілеу қабілеті де ұзақ дамып, оның ... ... ... Үш ... ... ... үлкендердің сөзін
түсінуі сапалық жағынан өзгереді. Бала бұл мезгілде жекеленген сөздерді
ғана ... ... ... ... ... әрекеттер жасауға ғана
қабілетті болып қоймайды. Сәби ... ... ... ... ... ... қызыға тындай бастайды. Үлкен адам мен баланың тікелей
қарым-қатынас жасау ... ... ... ... мен ... жетістік болып саналады. Ол сөйлеуді баланың тікелей тәжірибесінің
өресі жетпейтін болмысты танудың негізгі құралы ... ... ... ... ... ... белсенді сөйлеуінің қалыптасу кезеңі.
Бір жарым жасқа дейін бала 30—40-тан 100-ге дейін сөз ... және ... ... колданады. Ол әлі тым мүдіріп сөйлейді. Тілді ... ... ... ... жаста жүзеге асады, сәби бастамашыл болады. ... ... атап ... үздіксіз талап ете бастайды. Сөйлеудің даму
қарқыны арта түседі, екі жастың аяғында бала 300-ге ... ал үш ... 1500 - те ... ... ... ... ана ... дыбыстық жағы мен грамматикалық құрылысын
игеруді көздейді. Егер алғашында бала ... ... ... ырғақты-
мелодиялық құрылымын қағып алу жолымен кабылдайтын болса, екінші жылдың
соңына ... онда ана ... ... дыбыстарын фонетикалық қабылдау
қалыптасады. Осының негізінде белсенді сөздікті және сөзді дү-рыс айтуды
игеру жүзеге ... ... ... өз даму ... ... Бірінші кезең
бір мен екі жасқа дейін — түбірлі сөздерден құралатын ... ... ... бір ... және екі ... сөйлемдер ажыратылады. ... ... адам ... аз ... ол ... ... сөздерді қолданады. Мұндай сөйлеу автономиялы сөйлеу ... ... ... ... ... автономиялы сөйлеу тез өтеді.
Тілдің грамматикалық ... ... ... ... үш ... ... ... сөйлеуі біршама байланысты сипатка ие болып, заттық
дүниедегі ... ... оның ... ... ... Үш ... ... бала бірсыпыра септік жалғауларды
игереді. Заттық қатынастарды ... ... ... ... ... ... тәсілдерін игеруді жүзеге ... ... ... ... Бала ... заттық катынастарды
бейнелейтін грамматикалық мәндердің байланысына ерте бағдар ала бастайды.
Мәселен, ... ... ... ... ... ... ... мен жалғауындағы кұралдық мағынаны түсінеді де оны ... ... ... ... ... ... ... және
т. б. Тілдік қарым-катынастар практикасында бұл стереотип ... ... ... септік жалғаулар пайда болады. Ана тілінің грамматикалық формаларын
меңгеру баланың тілді сезінуін дамытады. Сәби сөйлемдегі сөздерді тәп-тәуір
байланыстырады. Ерте ... ... бала ана ... менгеру жағынан оның
негізгі синтаксистік құрылымдарын, грамматикалықк формалары және дыбыстарды
игере отырып, орасан зор ... ... ... қалыптастыру баланың бүкіл психикалық дамуының ... ... ... ... бала ... ... ... олардық арасындағы қарапайым байланыстарды аңғарып және оларды
пайдалана ... Бұл ... ... ... ... ... салу мен сөйлеуді игеруге байланысты бұдан арғы ақыл-ой дамуының ... ... Ерте ... ... ... ... негізін балада
қалыптасып жатқан қабылдау мен ойлау ... жақа ... ... ... ... ... ... дамиды. Бала заттарды олардың формаларына, көлеміне, түсіне сәйкес
іріктеген кезде, оның сыртқы ... ... ... ... ... табысты игеру баланың, атап ... ... ... ... ... Бұл ... балаларға деген
ойыншықтардың көпшілігі олардың құрылыстарының өзінде ... ... ... ... ... ... етіп (матрешкалар,
қорапшалар, мозаикалар т. б.) ... ... ... яғни өзін өзі ... ... деп ... бағдарлау әрекеттерінің көмегімен заттардың қасиеттерін
салыстырудан, арақатынастарын ... бала енді ... көз ... ауысады. Қабылдау іс-әрекетінің жаңа типі қалыптасады.
Көзбен қабылдауымен қатар ерте сәбилік шақта естіп ... да ... ... есту өте тез ... ... екі жастың соңында
балалар ана тілінің барлық дыбыстарын қабылдайтын ... ... ... ... ... ... жүріп өтеді.
Баланың ойлауының дамуы, біріншіден, баланың өз іс-әрекетіне ... оның ... ... жататын, екіншіден, іс-әрекет
тәсілдеріне үйрететін және заттардың жалпылама аттарын ... ... ... ... ... практикалық әрекет жасау сәбиді
көбіне ... ... ... ... ... ... алып ... Әре-
кет үстінде табиғи үйрену болып өтеді: заттарға әсер ете отырып, бала ... ... ... ... ... ... ... іс-
әрекет тәжірибесі кейінгіде көрініп отырады. Ойлау заттық міндетті шешу
процесінде ... ... және ... ... ету ... ... ... жеке бастың практикалық тәжірибесі ... ... ... ... ... ... орта ... әсер етеді. Л.
С. Выготский бала ... ... ... ... оның ... ... ситуация терең ықпал ететінін атап көрсеткен еді.
Өзінің ақыл-ой ... бала ... ... ... ... ... заттармен жасаған іс-әрекеттерін бақылай ... ... ... іс-әрекеттік адамзаттық формаларын иемденеді. Заттармен
әрекет жасау практикасында бала әр түрлі ... ... ... ... ... ... заттарды («қайсыбір белгілері бойынша) ғана
жалпылап қоймай, сондай-ақ іс-әркет тәжіриесін ... да алып ... ... үшін ... ... ... маңызды. Құрал баланың
заттық дүниеге жасайтын ықпалын дәнекерлейді. Әр түрлі ситуацияларда және
әр ... ... ... ... құрал жалпылаудың алғашқы таратушысы
болады.
Бада дамуының алғашқы кезеңдеріндегі ойлаудың сапалық ... ... ... ... ... формаларын игеруіне және баланың
адам тіліне біртіндеп тартылуына байланысты. Ең мол ... ... ... ... жасау арқасында алады. Бала адамзат
жасаған ұғымдарды, ойлау тәсілдерін игереді. Үлкендерге еліктей отырып, ... ... ... жәде ой ... ... ... ... дамуын қарастыра отырып, И. М. Сеченов балаға өте ерте бастан іспен
де, ... де ... ... даяр ... ... деп ... сәбилік шақта үлкеннің сөзі ... ... ... дамытуға
көмектесе алады. Ересек адам қайсыбір ситуациялық міндеттің шешілу жолын
балаға іс-әрекетпен ғана ... ... де ... ... ... ... шыбықтары арасынан қорапты өткізгісі келіп, бірақ дұрыс өткізе
алмаса, үлкендер. «Қорапты төңкер, сонда ол ... деп ... ... ... ... ... ... сәбилік шақта бала іс-әрекеттің орындалу барысында сөйлеп отыра
алады. Бірақ бастапқы ... ... ... ... тәрізді болып
көрінеді: бұл кезде баланың мінез-құлқы-дан әрекеттің екі түрін: сөйлеуді
және ойлауды байқауға ... ... ... ... құра отырып, бұл іс-
әрекеттер бірігеді.
Үш жасқа қарағанда баланың ... ... ... ... мен жаңа ... бұдан былайғы игеруде анықтаушы мәні бар
мадызды ұмтылыс ... ...... ... ... ... функциясы
қалыптаса бастайды. Оныд мәні бір объектісі екішісінің орнын басушы ... ... ... өзінде заттармен әрекет жасаудың орнына
олардың орнын басушы заттармен ... ... ... мен ... ... ... — адам психикасына тән
айрықша ерекшелік. Таңбалардың кез ... түрі (тіл, ... ... ... ... ... т. б. ... адамдар арасындағы қарым-қатынас үшім қызмет аткарады, заттар мен
кұбылыстардың орнына жүріп, соларды белгілейді. ... ... ... ... ... ... байланысты дамиды да, тек
кейінірек қана сөзді ... ... жеке ... ... ... кезеңі
Ерте сәбилік шақта бала мен ересек адамның бірлескен іс-әрекеті қарқынды
дамиды. ... ... адам ... басшылығын өзіне алады. ... ... ... ... ... ... адам
ыытымақтастық сипатын анықтайды.
Бұл кезеңде ... ... ... аттарын білуге ұмтылады.
Үлкендердің ... ... ... балалар аттарын айта бастайды.
Екі жастың соңында өз атын атап айту «мен» деген есімдікпен ауыстырылады.
«Мен» ... ерте ... ... ... қарай пайда болатын орталық құрылым
(Л. И. Вожович). Бөбек өзін ересек ... ... ... ... ... ... ... қарай бастайды, яғни онда өзіндік ... ... ... ... ... бала өзін ... ... ал өз іс-әрекеттерін көшпелі деп жіктейді. «Қазір Сәбит отыр, енді
Сәбит жүгіреді, Сәбит енді ... ... Шын ... бала өз ... ... білуге үйретіледі.
Даму жетістіктері сәбидің барлық мінез-құлқын сапалы түрде өзгертеді.
Ересек адамның рөлі ... ... ... ... ... тар ... өзінің шағын мүмкіншіліктерінің шеңберінде бала
ересектердің көмегінсіз-ақ ... ... ... Жаңа ... белсенділігін күшейтеді («Мен өзім») және ересектермен жаңа қарым-
катынастар жасаудың пайда болуына алып ... Бұл ... ... қиын ... жас ... деп ... ... ересек адам өзі баламен қарым-
қатынас ... ... ... ... ... ... мен
қиқарлығы жағынан адам төзгісіз болуы мүмкін.
Үш жас дағдарысы — бала мен ... ... ... карым-қатынасының
дамуында болатын объективті құбылыс. Балада өз қажеттілігін ... ... ... ... ... ал ... адам қарым-қатынастың
ескі типін сақтайды да, сол ... ... ... ... ... дамып келе жатқан бала бұрынғы қарым-қатынастарға қарсыласа
бастайды.
Үш жас ...... ... ... ... ... ... — өзін айналасындағылардан бөлектеу, өзін ... ...... ... ... ... ... болуға ұмтылу ойын формасында (тек ойында ғана бала дүкенге
барады, түскі тамақ дайындайды, ракетамен космосқа ұшады т. б.) ... ... ... ... ... да үш жас дағдарысы баланың ойын
әрекетіне ауысу жолымен шешіледі.
1.2. Мектеп жасына дейінгі балалардың қарым- ... ... - ... адам өмір ... негізгі жағдайы. Адам қалыпты
өмір сүру үшін, өзінің психикалық ... ... ... жеке ... ... үшін, сондай-ақ білім меңгеріп тәжірибе жинақтау
үшін ... ... ... ... ... ғана ... кім ... танып, өзін өзгелерден ажырата алады, өзін ... ... ... адамдағы қасиеттерді меңгереді. Қоғамнан тыс адам
өмір сүре ... Адам ... ... ... ролі
ерекше. Сондықтан адам өзгелермен қатынасқа түсу арқылы ғана қалыпты өмір
сүре алады.
Адам дүниеге шыр етіп ... ... ... ... жасай бастайды. Өмірінің алғашқы кезеңінде биологиялық сипаттағы
қарым-қатынас болса, одан әрі оның қарым-қатынас сипаты ... ... ... ... дейінгі балалардың ересектермен қарым-қатынасы туралы
М.И.Лисина зерттей келе балалардың ... ... мен жеке ... тек ... ... ғана ... болмайтындығын
атап өтеді. Баланың жасы ұлғайған сайын оның жеке басының дамуында ... ... орын ... ... ... Өз ... қарым-қатынас
жасай отырып, өзінің ішкі жан дүниесіндегі тұйықтықты аша алады, ... ... ... ... өз ... жеткізе алады.
Тек балалардың қарым-қатынас ерекшеліктерін зерттеу ғана олардың арасында
туындаған қиыншылықтарды басқаруды жеңілдетеді, топтағы ... ... ... ... құруға жол ашады.
Мектеп жасына дейінгі балалардың өз құрбылары арасындағы қарым-қатынас
сипаты ... ойын ... ... Ойын ... ... келіспеушіліктер мен конфликтілер баланың топтан оқшаулануының бір
себебі болып табылады. Осыған орай психологиялық ... ... ... жағдайында зерттеу, сонымен қатар еңбек іс-әрекетінде бақылау
арқылы топтан оқшауланатын ... ... ... ... балалар қарым-қатынасының құрылымы мен мазмұны. Ойын -
мектеп жасына дейінгі балалардың негізгі іс-әрекеті бола ... ол ... ... негізінде балалар қарым-қатынасының бірқатар типтерін
ажыратады.
А.Н.Леонтьев балалар арасындағы қарым-қатынастық ... ... ... ... Оның ... ... шындық әрекет,
шындық тәсіл және заттармен шындық бейне жасау болады. Сюжетті-рольдік
ойындарда әрбір ... ... ... рольді орындауға қатысы көрінеді.
Рольге бөліну немесе ойыншықтарды бөліп алу ... ... ... ... нәтижелері адалдыққа бағытталған жағдайда ... ... ... ... әсер ... жағдайда педагогтың басқаруымен жүргізілген ойындар сырт қарағанда
жағымды қатынас болғанымен, дәрігер ролінде ... ... ... ... бала ... келуі мүмкін, яғни емделуші емес, емдеуші
болатын балалардың қалауы болуы да мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... көріністің тағы бір түрі - рольдік, іскерлік
қатынаста ... ... ... ... ... ... ... дамуы адамгершілік бағытта көрінуі мүмкін. Дегенмен, ... жан ... ... ... мен ... ... ... алған
рольдік жағдайына қанағаттану, қанағаттанбау сезімдері жауапсыз қалады.
Ойын кезіндегі ... ... ... бір жағы - баланың
өзіндік, жеке даралық қатынасында байқалады.
Мысалы, бір-біріне ... ... ... ... көп ... бұл ... ... қажет етеді.
Балалар арасындағы қарым-қатынас ерекшеліктері туралы ... ... және ... ... ... Сонымен қатар балаға комплексті, жүйелік формадағы іс-
әрекетті ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... Педагогика және психология
ғылымындағы А.С.Макаренконың ойы: ... адам ... ... және ұжым ... арасындағы жүйелі қатынас балаларда болатын әсерлік жағдайлардың
бір-бірімен тығыз қатынас құратындығын, жеке адам ... ... ... ... ... ... қалатындығын, оларда
эмоционалдық қанағаттану, жағымды әсер алатындығын дәлелдей түседі.
Мектеп жасына ... ... ... және ішкі ... кездеседі. Сыртқы психологиялық конфликті - олардың бірлескен
іс-әрекеті барысында туындаған қарама-қайшы көзқарастарынан шығады (мысалы:
жалпы істі ... ... ... ойын, еңбек материалдарын бөлісу,
рольдерді таңдау).
Ішкі психологиялық конфликт - мектеп жасына дейінгі ... ... ... өз ... ... пайда болады және олар бақылауда
байқалмайды. Мұнда міндетті түрде ересектердің көмегі қажет болады. Баланың
үлкендермен ... ... А.С. ... позициясына
сәйкес әлеуметтік өмір және қоршаған орта адам дамуының органикалық ... ... ... Бала ... ... енеді және ол неғұрлым кіші
болса, соғұрлым ол әлеуметтік нәрсе болады. А.С. Выготскийдің концепциясына
сүйене отырып М.И.Лисина ... ... ... Ол ... ... ... ... үлкендермен қарым-қатынасы атты пәнді енгізіп, оны зерттеудің
жаңаша жолдарын қарастырады. М.И.Лисина қарым-қатынастың ... ... ... ... ... схемасын ұсынады. Схема қарым-
қатынастың жүйесін, ... ... Сол ... ... ... ... ... анықтау мүмкіндігі туды.
Біз білетіндей, 1970-ші жылдары психологиялық ғылымның екі жетекші саласы
- қарым-қатынас пен іс-әрекет кеңінен зерттелді. Осыған сәйкес ... ... ... түрі деп ... ... ... ... қарым-қатынасының келесідей критерийлерін
бөліп көрсетті:
1) үлкенге деген қызығушылық,
2) үлкендердің әсерінің ... ... ... ... ... ... индивидуалды актілері,
4) баланың үлкендердің оның әрекетіне ... ... ... ... ... ... ... генетикалық
реттелген 4 формасы ... ... әр ... ... ... сипатталады:
I - ситуативті - жекелік (сәбилік шақ)
II - ситуативті - іскерлік (ерте балалық шақ)
III - ситуациядан тыс танымдық (мектепке ... ерте орта ... - ... тыс - ... ... дейінгі орта және жоғары
деңгей).
Үлкендермен қарым-қатынас формаларының классификациясы оның ... да ... ... бірлікте қарауға мүмкіндік берді. Қарым-
қатынастың әр бір жаңа ... ... ... ... ... ... ... барлық коммуникативтік құралдарды жақсы пайдаланып, әрекет
жағдайына қарай қарым-қатынас ... ... ... дұрыс дамуы - әрбір қарым-қатынас формасының өздеріне
сәйкес жас кезіңде ретті түрде толығымен орындалғанда ғана ... ... ... ... қарым-қатынас - бала әрекетінің ішкі
құрылымын (А.В.Болбочану, Г.И.Копчеля), оның эмоционалды қобалжу ... ... ... ... ... ... мен ... бағалауы мен саналылығын
(Н.Н.Авдеева), құрбылармен қарым-қатынасын (Л.Н.Галогузова) анықтайды.
Жеке адамның қалыптасуына тек ... ... қана әсер ... ... ... та ... орынға ие болады.
1970-80 жылдары А.Г.Рузскойдің басшылығымен жүргізілген ... ... тек ... құрбылармен қарым-қатынастың
спецификалық ерекшеліктерін анықтауға жағдай жасады:
I- коммуникативті әрекеттің түрлілігі.
II- қарым-қатынастың ерекше эмоционалдық сипаты.
III- қатынастың стандартталуы және ... ... ... құрбылармен қарым-қатынас үлкендермен қарым-
қатынас сферасына пара-пар келетіндей бірнеше кезеңдерге бөлінеді:
1) ... ... (1-4 жас ... ... - ... (4-6 жас ... ... тыс іскерлік (6-7 жас аралығы)
Жүргізілген зерттеулер негізінде мектепке дейінгі шақтағы ... ... және ... ... ... ... жасына дейінгі балалардың өзара қарым- қатынас ерекшеліктерін
анықтаудың ... ... ... жасына дейінгі балалардың қарым- қатынасын дамыту
Балалар ұжымынан оқшауланған балалармен жұмыс жүргізу ... ... ... ... ... ... ашудан басталады. Олай болса осы мәселеге тереңірек тоқталайық.
Психологиялық келіспеушіліктің даму динамикасын зерттеу барысында мұндай
келіспеушіліктерді ... өз ... шеше ... түсіндірілген.
Мұндай балалармен ерекше жеке дара жұмысты ересек адамдар жасау керек, яғни
өз құрбыларымен жағымды ... құру ... ... ... ... ... ... ойындар балаларда әрбір баламен өте ерекше,
дифференциалды әрекеттер жасай отырып, балалардың жағымсыз әрекеттерінің
себебін анықтап, оның ... ... ... одан әрі оны ... ... ... негізінде балалардың психологиялық келіспеушілігін шешу міндетті
түрде сол ойынның ... ... ... ... тиімді.
Үлкендердің балаға берген бағалық қатынасы ... ... ... әсер ... Көп ... мақтау, яғни әлеуметтік-
психологиялық бағаның орны ерекше.
Келіспеушілікті шешуде балалардың басқа балалар ... ... ... ... жөн. ... ... тек ... ғана шектелуге
болмайды, ол баланың басқа балалармен бірге ойнауында серіктестік ролінде
сәйкестенетіндігіне көзін жеткізу қажет.
Тәрбиешідер ... ... ... жағымды климат балалардың өз-
өзіне сенімділігін ... ... ... ... ... ... етеді.
Тағы бір методикалық тәсіл - ойынға қосымша тағы бір ... ... ... ... ойынын ұйымдастыру.
Мектепке дейінгі мекемелердегі балалардың ... ... ... ... ... емес. Мектепке дейінгі
мекемелерде баланың жеке тұлғалық әлеуметтену барысында оның ... ... ... ... ... арасындағы келіспеушілігінң
интенсивтілігін өзгертуге болады.
Келіспеушілігін алдын алу жолында ... роль ... ... ... ... - ... бір тәртіптілікке бағыну әрекеті арқылы балаға
өзіне қажетті бостандығының ... ... ... ... ... ... басқа балалармен араласуы қылықтарына тәрбиешінің
жеке тұлғасы үлкен әсерін тигізеді. Оның әрекеттесуі әртүрлі ... ... ... ... ... ... стилі баланың өзімен
жасты балалармен әртүрлі қарым-қатынасқа түсуінің алғы ... ... ... ... ... ... ... келіспеушіліктергі
араласуға міндетті. Бұл, әрине, келіспеушілігін ... ... ... ... ... араласу немесе қарапайым кеңес болуы
да мүмкін.
Мектепке дейінгі мекемелер балаларына олардың қарым-қатынасын жақсартуға
арналған арнайы оқылатын ... ... ... ... ... зор. ... кезекте осы бағдарлама туралы айта кетейік.
Мектепке дейінгі мекемелер жасы оқу ... ... ... ... ... даму ... ... (АҚШ),
мектепке дейінгі мекемелерте философияны ... ... ... ... жұмысқа негізделген интелектуалды бағдарламасын
ұсынады. Бұл ... ... ... ... ... және ... ... маңызын нақты мысалдармен баяндау; балалармен дискуссия
жүргізу арқалы өмір және ... ... ... ... оң ... жету ... мүмкіндіктерін және
терістерінен алыс болуын баяндау.
Келіспеушілікті түсіну дағдысының дамуымен қатар, оны шешу ... ... да ... ... ... ... пікірінше оқу
бағдарламаларында келіспеушілікті шешуге байланысты сұрақтар қарастырылуы
қажет дейді. Сұрақтар, бір шетінен, келіспеушіліктіні ... ... ... ... ... ... ... және оны басқару мен
байланысты болу ... ... ... ... ... ... және әр ... адамдардың мінез-құлқы,
қылықтары және қызығушылықтарының сәйкес келмейтіндігі туралы баяндама оқу
арқылы басталады. Әрі ... ... туу ... туралы және
олардың типтері (жеке тұлғалық және т.б.) ... ... ... Бұл ... ... ... ... ойын комуникация, құндылықты
анализ теорияларын, топтық әрекеттесу, ұжымдық әңгімелесу және ... ... ... ... ... ... психология,
социология, экономика, білім беру және т.б. ... ... ... ... ... Оқытудың теориялық және
тәжірибелік жағынан бөлінбейді, оның ... ... ... шешу ... ... ... Ал тәжірибелік оқыту өзіне
рольдік ойындарды нақты жағдайлардың ... т.б. ... ... ... ... болып, проблеманы тыңдай білу, шешу және т.б. ... ... ... ... ... ... атмосфера, басқаның
пікірімен сезімдерін құрметтеу, ... ... ... ... ... ... ... бір-біріне көмек беруі).
Қарым- қатынасы нашар баламен жеке даралық жұмыс жүргізу
ерекшеліктері
Эмоцианолды қозғыштығы тым жоғары ... ... ... ... эмоциогендік бұзылысының байқалуы тән, басқаша айтқанда, ол
тек ұяң ... қана ... ... ... ... ... көңіл
күйге тез берілгіш болады. Осындай адамдарға негізінен ... ... ... ... қырынан, әсіресе, эмоционалды моторлық
сферасын жаттықтыру қажет.
Ұяңдықпен күресу үшін адамдармен түрлі қиын ... ... ... ... керек.
Балалық шақтан бастап ұжымға тез бейімделіп, ұжымда жұмыс істегенді
ұнататын адамдарда ... ... ... немесе әлсіз байқалады.
Кейбір ата-аналар балалары олқылықтарға жаман ... ... ... ... ... үшін ... ұжымнан тыс ұстайды. Кейін
балалары ұялшақ және көпшіл емес болып өскенде түсінбей де ... да ... ең ... ... ... ұжым ... өмір сүріп
және жұмыс істетіп үйрету, өз құрбыларына дұрыс қарым-қатынас жасап ... да оған ... ... ... жеткізу керек.
Кейде ересек адам өзін ... ... ... ... білмей
қалуынан дұрыс емес қадам жасайды. Содан соң жағдайды тым ауыр қабылдап, ... ... ... ... ... ... ... оның ұяңдығы одан
бетер жоғарлап кетеді. Сондықтан да ұжымда ... ... ... ... білу де ... ... бір жолы бола ... назар аудартатын, ол - өтпелі, яғни жыныстық жетілу кезіндегі
пайда болатын ... ... Осы ... әлі де ... дұрыс орынға
қойылып, дұрыс жыныстық тәрбие беруге жөнді көңіл бөлінбей келеді. ... туу ... ... ... оның ... жолдарын да табуға
болады.
Мектепке дейінгі мекемелердегі делдалдар дегеніміз балалар немесе олардың
топтарының арасында туындаған келіспеушіліктің шешу жолдарын ... ... ... ... ... оқыған балалар. Олардың мақсаты -
дауласып жатқан екі жақтарға дұрыс араласу ... ... ... ... ... келіспеушілікті шешуге мүмкіндік беру.
Д.Шапиро мектепке дейінгі мекемелердегі делдалдылықтың келесі позитивті
функцияларын көрсетеді:
1. Келіспеушіліктерді ... ... ... ... Балалар
арасындағы келіспеушілікті болдырмау үшін, оларға өздерімен жасты балалар
көмектеседі, ... олар ... үш ... қолданады. Мектепке
дейінгі мекемелертің администрациясынан көмек сұрау, төбелесу, немесе ... аяқ ... ... оң процеске айналады. Делдалдылық бірлесіп әрекеттесуі,
«жеңу-ұтылу» принципі ... ... ... ... сай ... ... ... Бір-бірімен қарым-қатынасқа түсушілігі жақсарады. Келіспеушілікіге сай
кернеу мен ызалану сезімдері басылады, мектепке ... ... ... және ... ... ... жақсарады.
4. Дисциплина жақсарады. Мектепке дейінгі мекемелер өміріне делдалдылықты
енгізу дисциплинаны жақсартаты, балалардың сабақтан шеттетілуі ... ... ... тек шешу ... ғана ... ... ... ... ... тыңдау дағдыларын,
лидерлік және басқада пайдалы ... ... ... ... ... ... мекемелер тәрбиешідерінің мұндай жұмысты
балалармен жүргізгенде алынған пайданы ... ... ... ... ... аргументтеуге болады.
Медиаторлыққа оқытатын бағдарламаның эффектілігін анықтау үшін, әртүрлі оқу
орындарына ... ... ... ... ... ... ... болуы арқылы алынған нәтижелердің 85-95 %-інде
келіспеушілікілер оң ... ... ... ... арқылы
мектепке дейінгі мекемелертерде балалардың келіспеушілік сұрақтары бойынша
мектепке ... ... ... ... ... сұрануының саны
азайды және балалардың мектепке дейінгі ... тыс ... шешу үшін ... және ... әрекеттерін қолдануды
үйрене білді. Джонсондар мысал ретінде тәрбиешінің айтқанын келтіреді:
«Бағдарламаны енгізбей тұрғанда, балалар ... ... жету ... ... ... ... ... ситуациядан қашып кету үшін барлық
жауапкершілікті тәрбиеші мойнына ілетін» (Johnson D. and R., ... ... ... ... ... ... байланысты
мектепке дейінгі мекемелертік делдалдық ... ... ... ... ... ... санын, бұзықшылық жағдайларының және
баланың сабақтан шеттетілуінің санын азайтты.
2.2 ... ... ... ... қарым- қатынасын ойын арқылы дамыту
Қарым-қатынастың бұзылуы, жанжалдасушылық пен оқшауланушылық баланың
қоршаған ортаға нашар бейімделуінің белгісі. ... ... ... ... ... қызмет көрсету сферасы балалар, тәрбиешілер, ата-
аналар, ... яғни ... ... ... ... шешу болып табылады. Себебі сыныптағы қарым-қатынас ... ... алуы мен ... ... әсер ... Егер ... дұрыс тәрбие беріп, білімдерін жоғарылатамын десе, онда ... ... ... ... ... сондай-ақ тәрбиеші мен
бала арасындағы ... ... ... ... болса, біз бұл тарауда балаларды тату болуға, бірігуге үйрететін,
басқаларды түсінуге, қолдауға ... ... мен ... ... ... оны тиімді қолданудың жолдарын көрсетуге
тырысамыз.
Қарым-қатынасты жақсартуға арналған тапсырма мен ... ... ... соғұрлым нәтижелі бола түседі. Кейбір жаттығуларды ... ... ... ... ... ал ... ... құрдастары, достарымен
бірге ойналатын болады. Сондықтан төменде көрсетілетін ойындар ... ... ... оны жүртізетін орындарды ұйымдастырып алған
жөн. Балаларға ... ... мен ... ... ұйымдастырып,
оларға көбірек көңіл бөлу -тәрбиеші іс-әректін жандандыра түседі.
Бірінші ... ... ... - ... ... -қарым-
қатынасты дамытуға арналған жаттығулар.
Мақсаты: Бұл жаттығулар қарым-қатынас тренингтің тұтастай бағдарламасын
құрайтын ... ... ... ... ... ... "Барлығымыз шеңбер жасап отырайық. Сендерге өзіңе және өз
мінезіңе ең ... ең ... не ... ... ... ... Енді оған қысқаша айту формасын тауып көр, мысалы, өлең түрінде
де ... (Мұз және ... ... ... ... бірде сәбидей
жылаймын), (Тыныш, мұңды, үнсіз... және т.б). Ойландың ба? Жақсы. Қазір
шеңбер бойымен ... ... оң ... ... ... ... ... бастаймыз. Алдымен өз есімдеріңді айтыңдар. Егер ол ... ... да ... ... өлең немесе метафора қолдануға ... ... аяқ ... ойлап тап... Өтінеміз. Рақымет. Біз бір-бірімізге
бір қадам жасадық. Кімнің таныстыруы көбірек әсер қалдырды, талқылауымызға
болады. ... ... ... ... ... ... қандай күйде болдың?
2. Танысу барысында не сездің?
3. Танысу аяқталғанда қандай күйде болды?
Тақырыбы: "Біз нені жақсы көреміз?"
"Қоршаған ... ... ... ... біз әншейінде олардың
бізге ұнайтынын немесе ұнамайтынын байқаймыз. Көбінесе бұл ... ... ішкі ... ... Қане ... қандай
қасиеттерін бағалаймыз және қабылдаймыз осы туралы айтып өтейік. Тапсырманы
жазбаша орындаймыз. Бір парақ алып, топ ... көп ... ... ... ... ... Бұл кісідегі саған ерекше ұнайтын бес қасиетті
белгіле. Сонымен адамның өзін ... ол ... ... ерекше ұнайтын
бес қасиетгі жаз. Бастадық! Уақыттарың бітті. Енді ... ... ... ... ал біз ... оның қай ... ... анықтап
көрелік. Ал, енді кім бастайды! Сол жақтан оңға қарай бастауымызға болады.
Бастадық. Ал, енді ... ... ... ... Қатысушылардың қайсысын
біз тезірек таныдық, яғни ең ... адам ... кім ... ... ... ... "
"Қандай да бір қарапайым фразаны таңдайық, мысалы: бақта алмалар түсіп
жатыр." Енді, экранның оң жағындағы ... ... осы ... ... ... әр қатысушысы фразаны жаңа интонациямен айтуы керек
(сұраулы, қуанышты, таң қалушы, немқұрайлы және т.б.). Егер ... ... ... таба алмаса ойыннан шығады, ойын бірнеше рет ойналады. Соңында үш-
төрт жеңімпаздар қалғанша. Басқа ... ... ... ... ... ... ... бастайық. Жеңімпаздарды құттықтаймыз".
Тақырыбы: "Жалпы назар аудару"
"Ойынның, барлық қатысушыларына бір қана қарапайым тапсырманы орындау
ұсынылады. Кез-келген әдістермен, ... ... әсер және ... ... ... назарын аударуға тырысыңдар. Тапсырма
ойынға қатысушылардың барлығы оны бір ... ... ... ... кім ... жолдармен қол жеткізгенін анықтандар.
Бастадық. Санаймыз ойын ішінде қатысушылардың назарын көп аудартқан ... ... ... ... Жүргізуші белгі бойынша көзін жабады, ал қалған
қатысушылар тыныш қана өзара бір ... ... ... ең ... ойластырған жөн (қызыл, жасыл, көк, ... ... ... ... қатысушылар өз қылықтарымен, әсіресе эмоцияларымен білдіруі
керек. Түстің атын атамау керек. Егер ол адам ... ... ... ... ... біз сендерге бірнеше тапсырмаларды орындауға ұсынамыз. Тапсырманың
шартына назар аударыңдар. Барлығы төртеу:
1. Түймені тігеміз;
2. Жолға жиналамыз;
3. Пирог пісіреміз;
4. ... ... ... ерекшелігі мынадай, оның әрқайсы-сын жұптап орындайды,
жұптағылар бір-біріне қарсы тұрып екеуінің бірі уақытша айна ... ... ... ... ... ... ... кейін жұптағылар өзара
рөлдерін ауыстырады. Ол үшін алдымен жұп-жұпқа ... ... әр ... өз ... ... ... ... Олардың бірі -
орындаушы, ал екіншісі -оның ... ... ... ... ... ... басқа қатысушылары - ... ... ... ... және айна ... ойнаушының шеберлігіне баға
береді. Содан кейін ... ... ... ... ... ... топ алдына барлық қатысушылар шығады.
Топ айна ... ... бес ... жүйе ... бағалайды. Кейін барлық
қатысушылардың бағалары қосылады да әркім өзінің айна роліндегі жұмысының
сәттілігін біле алады. Рахмет! Қорытынды ... Әр ... өзі ... ... ... топтың берген бағаларының қосындысын есептейді.
Екінші бағыт. Психологиялық коррекциялық жұмыстар. Мәдениаралық һзара
қарым- қатынасты ... ... ... мен ... ... ... ... қалыптастыру, ойын мінез-құлқы қабілетін,
әлеуметтік өзара әрекет дағдысын дамыту, бөтен мәдени топтың жаңа ... ... ... ... сенімдерімен адамды тез
таныстыру. Топ ... ... ... ... қатынастағы
мәдениетаралық айырмашылықтарымен оқытылатындарды таныстыру. Топта сенімді
және ашық ... ... ... ... ... жете
түйсінуге көмек беру. Серіктестердің ... ... ... ... ... ... қатысушы топтың әр мүшесімен ыммен (мимикамен), қол ... ... ... ... ... ... ... амандасу
қажет. Егер амандасу біркелкі болса, онда амандасудың ұлттық тәсілдерімен,
фильмдердегі амандасу тәсілдерді психолог (жетекші) есіне түсіру ... ... ... ... ... ... ... бойынша бормен сызық
жүргізеді. Ойынның мәнін былай түсіндіреді: "Бұл сызық ... ағып ... ... ... ... Төменде желге теңселген, тартылып байланған
көпірдің астында сарқыраған өзен. Көпірдің аяғына ... бір ізді жол, ... ғана адам өте ... әрі ... шегінуге, қайтып кетуге жол жоқ. Бір-
біріне қарама-қарсы келе жатқан екі адам - екі ұлттың ... ... ... ... да ... көпірден құламай, аяғына дейін жету
керек". Тапсырманы орындауға бір минут уақыт ... ... ... ... ... ... ... бір-біріне көмектесті ме?
Осы жағдайда қарым-қатынастың қандай құралдары ... ... ... ... ұлттың вербальді емес қарым-катынасы саған жақын да, түсінікті
көрінді?
Жаттығу: "Танысыңыз, шетелдік!"
Топ бір ... ... ... Әр ... ... ... әр ... белгілі бір ұлттың ағылшын, ... ... және тағы ... ұлт ... ... ... ... бет қимылын, позасын, жүріс-тұрысын көрсету керек екендігі
туралы тапсырма берілген. Қалған қатысушылар қай ... ... ... Неге сүйеніп анықтадық?
- Ұлттық таптауырындар қажет пе?
Осы сұрақ бойынша топ екіге бөлінеді. Бір топ таптауырындардың қажетін
дәлелдейтін ... ал ... топ - оның ... емес екендігін дәлелдеу үшін
пікір-талас жүргізіледі.
Жаттыгу: "Сыйлық".
Топтағы қатысушылардың ... ... ... ... ... ... басталады: "Менің Сізге сыйлығым - ..." Неге ... ... - ... ... ... ... рефлексиямен аяқталады.
Тақырыбы: "Достық жылы күлуден басталады" Мақсаты: Жылы қарым-қатынас
түзу.
Барысы: Дөңгелене отырғандар бір-бірінің қолдарынан ... ... ... ... ... де әсем ... сыйлайды, кезекпенен
осылай жалғасып кете береді.
Тақырыбы: "Жел соғады".
Мақсаты: Ойынға қатынасушылардың зейінін тұрақтандырып, көпшілікпен қарым-
қатынасын нығайту.
Барысы: Жел соғады ... ..... деп ... ... бір-бірін жақсы
білу үшін, келесі сұрақ: "Жел соғады соған, кімнің шашы қысқа ... шашы ... ... мен ... бір ... ... "Жел ... соған,
кім жануарларды жақсы көрсе", ".а", "....... кімде көп ... ... кім ... ... ... ... Өзгемен бөлісе отырып, жұмыс жасауға үйрету. Қажетті заттар:
Қағаздан қиылған дайын ... ... ... Қолғаптың саны,
қатысушылардың анына тең ... ... Әр пар ... ... ... ... боялмаған. Жүргізуші бөлмеде еденге қолғаптарды шашып
тастайды. Балалардың ... бір ... ... өзінің серігін
(қолғаптың парын) іздейді. Серігін тапқаннан кейін екеуі бірге ... ... ... келісе алмай отырған балаларға ортақ тіл табысуға
көмектесу.
Тақырыбы: "Үйрек үйрек, қаз".
Мақсаты: Бір-бірімен кездескенде ... ... ... ... ... дөңгелене шеңбер жасап тұрады. Жүргізуші шеңбердің
ішінде айналып жүріп, қолымен көрсетіп "үйрек, үйрек, үйрек, ......... ... Қаз ... ... ... ... Бұл екеуінің
орындайтын тапсырмасы тезірек босаған орынға барып түру. ... ... ... ортада кездескенде бір-бірінің қолын алып, реферанс (қимылмен ілтипат)
жасау керек, бір-біріне күліп қарап: "Қайырлы таң, ... күн, ... деп ... де, бос ... қайтадан жүгіреді. Осылай ойын жалғаса
береді. Ескерту: ... ... ... "Қаз" ... ... шығуын
қадағалап тұрады. Сәлемдесу және реферанс нақты ... ... ... қажет.
Тақырыбы: "Сиам егіздері"
Мақсаты: Өзін, өзгемен бөлісіп, ... етіп ... Ойын ... ... ... ... ... тұрады, бір қолын
белінен, бір-аяқтарын бір ... ... ... Енді ... ... өскен
егіздер: екі басты, 3 аяқты, екі қолды, денесі бір. Бұларға бөлме ... ... ... ... жатуды, сурет салуды т.с.с. ұсынамыз.
Кеңес: Үшінші аяқ әрдайым бірге болуы қажет, оны жіппен байлап қоюға да
болады.
Тақырыбы: "Ұлдар мен ... ... ... ... ... ғана ... оны айта ... Жүргізуші балалармен шеңбер құрып отырады. Әр бала ... ... ... ... қарап, өздерінің бойындағы жақсы
жақтарын айтып өтеді. Мұнда әр баланың өз ... ... ... ... ... ... ... жақсы жақтарымен қатар бойындағы кемшіліктерінен де дер кезінде
арылуға жағдай ... ... ... жағдайда психолог балаға үнемі өзін-өзі
сынату ... ... ... арылуға көмек бере алады.
Соңында педагог балалармен олардың бойындағы қалыптасқан ... ... ... айтып қорытындылайды. Сонда ғана олар және айналасындағылар
өте жақсы өмір сүре алады. Өз бойына жақсы ... ... -бұл ... ... ... ... көңіл-күй, жылулық сыйлау, бала өз көңіл-күйін түсініп,
оған баға беруге үйрету.
Барысы: Денелеріңді бос ұстап, ... ... ... ... жағажайдамыз деп сезініңдер. Күн жарқырап сәулесін төгіп түр. ... ... ... ... ... қимылын бұлжытпай қайталауға үйрету -бейсананы дамыту.
Барысы: Жүргізуші: Балалар, қабырғасы айналардан жасалған дүкенге ... ... ... ... ... осы қабырғалардағы айналар, ал ішкі
шеңбердегі балалар әр түрлі, ... ... ... Өтіп бара ... айнаға қарап секіріп, бетін, көздерін қисайтып әр түрлі қимылдар
жасап өтеді, ал айна аңдардың әр ... ... ... ... қажет.
Жүргізуші алақанын соққанда ішкі - сыртқы шеңбердегі балалар орындарын
ауыстырып, ... ... ... ... ... ... екі ... (айна және аңдар) ойнап шығуын
қадағалап отырады.
Тақырыбы: "Психологиялық мүсіндеу".
Мақсаты: Балаларды ұйымшылдыққа, ептілікке үйрету, қол ... Бұл ... ... ... ... ... өздері жасаған денелерден, үлкен бір дене ... ... ... ... ... ... жатып) - дененің бәрі бірге қалай
қозғалатынын көрсету. "Мысық" - бір бала - ... ... ... - аяғын, күлағын осылай әркім өзінің жасаған ... ... ... ... дене ... ... құрайды. Балалар тек денені мүсіндеп қана
қоймай, оған жан бітіреді. Денені ... ... ... бұзбай, бәрі бірге
жеңіл жүреді.
Тақырыбы: "Қуаныш".
Мақсаты: Балаларды бір-біріне қуаныш ... ... ... ... әуен ырғағымен екі қолдарын бүйірлеріне таяп, еркін, бірін-бірі
көргендеріне ... ... ... ... соң, оң қолын жүрегінің тұсына
сол қолымен, одан кейін екі қолын кеудесіне қойып тілегін ... ... ... ... ішкі ... ... Барлығы осы
қимылды қайталайды. Олар бір-бірімен мейірімді ... ... ... ... ... ... Балалардың қиялын дамыту, өзіне сенімділігін, ... ... ... екі ... ... ... жақ "саз балшық",
екінші жақ "мүсіншілер". Саз балшық жүмсақ, илеуге ... ал ... ... ... ... ... (аңдар, гүлдер, балықтар, құстар,
ойыншықтар т.с.с). Жасалған дайын мүсіндер ... ... ... ... оларға ат қояды. Соңында барлық мүсіншілер ... ... ... ... ... ... ... мүсіндерін мақтап,
аттарын дұрыс табуға кіріседі. Қатысушылар рольдерімен ауысады.
Ескерту: Мүсіндер тұрған ... ... және ... алмайды.
Жүргізуші барлық жасалған мүсіндерді мақтап, мадақтайды.
Тақырыбы: "Айдаһар"
Мақсаты: ... ... ... ұстана ойнауға үйрету, қарым-
қатынасты нығайту.
Барысы: Ойыншылар бір қатарға бір-бірінің иығынан ұстап тұрады. Бірінші
ойыншы ... ... ал ... ... Басы ... ... оны ұстауы керек. Ойынның шарты бойынша айдаһардың ... ... ... "Бас" ... ұстаған сәтте, ол құйрыққа айналады. Бүкіл
ойыншы екі рольде ойнап болмайынша ойын жалғаса береді.
Тақырыбы: "Қайырымды жануар".
Мақсаты: Жүректің дұрыс соғуына ... ... ... ... ... арылтып, жақсылыққа үйрету.
Барысы: Қатысушылар дөңгелене шеңбер жасап, қолдарын ұстасып тұрады.
Жүргізуші жай ... ... "Біз ... бірге, үлкен, қайырымды
жануармыз. Кәне, тыңдап көрейікші, ол қалай тыныс ... ... ... ... және ... тыныс алуын тыңдап көреді. Ал енді ... ... ... алып ... ... аламыз - бәріміз бір қадам алға,
дем шығарамыз - бәріміз бір қадам ... ... ... - екі ... ... дем
шығарамыз - екі қадам артқа (2-3 рет қайталаймыз).
"Жануар тек қана бұлай дем алып қоймай, оның үлкен қайырымды жүрегі ... ... ... ... - бір ... ... ... - бір қадам артқа
т.с.с. Біз бәріміз осы жануардың тынысы мен ... ... ... ... ... ... ... ым арқылы түсінуге үйрету. Барысы: Шеңбер
бойында дөңгелене түрып, көршісіне ыммен, ... ... ... ... ... ... ету. Ал сыйлықты қабылдаған көршісі басын изеп
"Рахметін" байқатады.
Тақырыбы: "Молекула".
Мақсаты: ... ... ... ... ... ... шашырап жүреді. Жүргізуші алақанын қанша соқса, сонша қатысушы
бірігеді. ... ... ... 5 рет соқса қатысушылар әр жерге бес-
бесеуден шоғырланады т.с.с. ... ойын ... ... ... ... неге ... Өз ... ауа-райына баламалай айтуға үйрету. Барысы:
Қатысушылар кезектесіп өзінің бүгінгі көңіл-күйін табиғат ... ... ... ... ... ... ... "Менің көңіл
күйім ашық, көк аспандағы аппақ, жұмсақ ... ... ... ... сенікі ше?" Келесі - "өте жақсы" деп, ... ... ... ... ... ... кете ... Соңында жүргізуші барлығынан - "Бүгін
біздің топтың көңіл-күйі қандай екен? - ... ме, ... ма, ... бе? - деп ... ... балалардың жауабын бақылап тұрады. Егер жауаптары
нашар - ауа-райы суық, ... ... қара ... ... ... ... ашу ... қолайсыз (жағымсыз) эмоционалды жағдайды көрсетеді.
Бірақ мұны балаларға нашар деп айтудың қажеті жоқ.
Тақырыбы: Көңіл күйіміздің суретін ... ... ... ... ... ... ... Балаға өз көңіл-күйінің суретін салуын
сұраймыз, жанына ... ... ... т.б. ... де
бейнелеуге болатынын түсіндіреміз. Жүргізуші баланың жұмысына араласпай
бақылап отырады. Ашық түсіне, ... ... ... түсіне қарай
анықтаймыз. Тұйық түстер -бұл алаңдатарлықтай жайды байқатады.
Тақырыбы: "Көзімізді түйістіріп"
Мақсаты: Сезім арқылы ... ішкі ... ... білу. Барысы: Балалар
жұп-жұп болып бөлініп қолдарынан ұстасып тұрады. Жүргізуші: Үндемей ... ... ... ... ... - "Мен ... ... "Мен сенімен достасқым келеді!" т.с.с. ойларымызды ... ... оны ... ... ... әңгімелеп, ойымызды бөлісеміз.
Тақырыбы: "Амандасу - сәлемдесу".
Мақсаты: Балаларды біріктіріп, ... ... ... жасау. Барысы:
Балалар жүргізушімен бірге шеңбер жасап отырады. Амандық сөздерді әндетіп
айтуға жаттығады. « ... таң, ... ... ... ... таң...! (жүргізушінің атын атайды)
Қайырлы таң ...! (шеңбер бойымен балалар бір-бірінің аттарын атап шығады)
Қайырлы таң, ... ... ... ... қайталайды).
Қайырлы таң, барлық жақсылық өзімізге! (балалар қолдарын жандарына жайып,
кейін түсіреді).
Тақырыбы: "Ұжымдық сурет"
Мақсаты: Балалардың бір-біріне деген жылы ... ... ... ... ... ... түрлі-түсті бояулар.
Барысы: Қағаз бетіне әр қатысушы алдын-ала дайындап алған оқиғаны (күлкі
ханы, әуедегі бал, ... ... ... таңертеңгі орман кейпі, т.б.)
суреттейді. Сосын барлығы өзінің суретінің атын атап, осы ... ... бір ... ... ... ойлап шығарады.
Тақырыбы: "Құпия".
Мақсаты: Өзара тіл табысуға,бөлісе білуге үйрету. Барысы: Жүргізуші әдемі
қорапшадан қатысушылардың бәріне құпия сыйлық (түйме, моншақ, сағат, ... ... ... Сыйлықты көршілеріне көрсетпей алақанына ... ... ... ... не ... ... білгісі келген
қатысушылар бөлменің ішінде жүріп, келіссөзге келе бастайды.
Ескерту: Жүргізуші бір-бірімен ... ... ... ... ... Келісе алмай тұрған балаға, әрқайсысымен тіл ... ... ... көзі - қарым-қатынас екендігі тек біздің зерттеу
жұмысымыздың бірінші тарауында ғана дәлелденіп қойған жоқ, ... ... ... ... мен ... да адам ... зор әсер
ететіндігі жан-жақты ашылып отыр.
Мектепке дейінгі мекеме тәжірибесінде ең көп ... ... ... мен ... ... ... ... өзара
қарым-қатынасындағы ерекшеліктер. Мұнда да айтылатын мәселе қарым-қатынас
жасау технологиясы баланың ақыл-ойы мен ... ... ... ... ... ... бар балалардың өзіне тән
жеке даралық психологиялық ... ... ... ... балалардың психологиясына сипаттама беру барысында расында да бұл
балалардың қарым-қатынаста едәуір ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ ондай балаларды
құрбылары шектететіндігін сипаттайды.
Оқшауланған баланың себептері түрлі болатындығын біздің ... ... ... ... ... оқшаланудың бір түрі - балада
қорқыныш пен қобалжу кезінде ... ... Оның ... ... ... қорқыныш сезімімен байланысты. Әлеуметтік оқшауланудың келесі
формасы - тұйықтық. Мұның мотиві болып жаңа жағдайға және әлеуметтік бағаға
деген ... ... ... Бұл ... және алшақтау мотивтерінің
күресі негізіндегі құрылған ішкі конфликт.
Ерте шақта бала мінезіндегі тежелу, яғни басқа адамдармен ... бас ... ... зерттеулер көрсеткендей ... ... ... әрі ... ... ... ... әрекет функциясына тәуелді болады.
Алынған мәліметтерді сараптай отырып баланың әлеуметтік жағдайына, яғни
топта алатын орнына әсер ... тағы бір ... ... ... ... Ол -
нәрестенің өз белсенділігінің реттеуге қабілеті және икемділігі.
Балалар арасындағы ... ... ... яғни ... ... ... топтан тыс қалуына әсер ететін тағы бір фоктор -конфликтер. Оның
ішіндегі ... бірі ... ... ... ... Мұнда екі-үш лидерлердің және олардың ... ... ... ... Орта ... ... тобымен үлдар тобының
арасындағы келіспеушіліктері жиі болып тұрады. Үш-төрт жасөспірімдердің
бүкіл топ немесе бір ... ... топ ... ... ... мүмкін.
О.Ситковская, О.Михайлова сияқты психологтардың бақылауынша лидерлікке
жол, әсіресе жасөспірімдер ортасында, қатыгездік, мейірімсіздік, ... ... ... демонстрациялау - топтан тыс қалудың немесе
балалардың келіспеушілікті балалармен қарым-қатынас жасаудан қашқақтайтынын
көрсетеді.
Қорытындылай ... ... ... ... ... көмек
көрсетпес бұрын, оқшауланған баланы анықтап алу, оның ұжымнан ... ... ... алу ... ... ... екінші
тарауымыздағы материалдар бұл міндетті шешудің бірден-бір жолы деп сенеміз.
Мектепке дейінгі мекеме балалары арасындағы қарым-қатынасында ... ... ... ... көрсету істеріне, келіспеушіліктердің
алдын-алу әрекеттеріне мектепке дейінгі мекеметегі ... оқу ... ... болуы, тәртіптің болуы, балалардың қарым-қатынасқа түсуінің қиын
жағдайларында тәрбиешінің ... ... ... ... роль ... Бүдан
басқа, балалардың келіспеушіліктерді шешу және ... ... ... ... ... ... балаларға арнайы оқытатын жоғарыдағы
бағдарламаларды қолдануға болады.
Қарым-қатынастың бұзылуы, жанжалдасушылық пен ... ... ... ... ... ... ... балаларға дұрыс тәрбие беріп, білімдерін жоғарылатамын
десе, онда ең бірінші кезекте балалардың өзара қарым-қатынасын, ... мен бала ... ... ... ... ... болса, біз әрбір сабақта, балалармен бірлесе жұмыс жүргізу ... тату ... ... ... басқаларды түсінуге, қолдауға
көмектесетін ойындар мен жаттығуларды тиімді қолданудың жолдарын білуіміз
керек.
Қарым-қатынасты жақсартуға арналған ... мен ... ... ... ... ... бола ... Кейбір жаттығуларды ата-аналар өз
балаларымен бірге ... ... ал ... ... құрдастары, достарымен
бірге ойналатын болады. Сондықтан төменде ... ... ... ... бұрын, оны жүргізетін орындарды ұйымдастырып алған
жөн. Балаларға арнап мерекелер мен ойын-сауықтарды ... ... ... ... бөлу ... ... жандандыра түседі.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1 Рояк А.А Проблема социальной изоляции ... ... ... 1996г
№3 1016.
2 Немов Р.С. Психология. Книга 2. М., ... ... Рояк А.А. ... ... и особенности индивидуального развития
личности ребенка. М., Педагогика 1998г
4 КуницынаВ.Н., Казаринова Н.В., Погольша В.М. Межличностное ... ... ... 2001г
5 Смирнова Е.О. Теория привязанности: концепция и эксперимент. // Вопросы
психологии 1995. ... ... ... Изд. ... Москва 2001.
7 О.Н.Громова «Конфликтология» курс лекции, Москва 2000.
47 Т.В.Корнилова,С.ДСмирнов,Е.Л.Григоренко факторы ... ... ... подростков (в покозателях методик
стандартизовонного интервью и ... ... ... ... №1.107-122с.
48 Е.О. Смирнова, Р.Радева. Развитие теории привязонности ... ... ... ... ... ... окружения на развитие самооценки
старших дошкольников.//Воп. психол.2001.№4.31-38с.
50 ... ... как ... ... №5.21-30с.
54 В.Н.Куницина, Н.В.Казоринова, В.М.Погольша. Межличностное общение. Санк-
Петербург. »Питер» 2001

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектеп жасына дейінгі балалардың құрдастарымен, ересектермен қарым- қатынасы31 бет
Жоғары сынып оқушысының танымдық қызығулары мен кәсіби анықталуы7 бет
Жасөспірімдердегі өтпелі кезеңдегі психикалық процестердің даму сатылары27 бет
Жаңа дәуірдегі психология сипаттама4 бет
Кеңестік дәуірдегі дамуына орыс тілінің тигізген әсері16 бет
Корпорацияның айналым капиталы11 бет
Корпорацияның меншікті капиталы6 бет
Кәсіпорынның айналым капиталы туралы44 бет
Кәсіпорынның айналым қаражаттары (айналым капиталы)3 бет
Кәсіпорынның рентабельділігі мен іскерлік белсенділігі13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь