С.Мұқановтың ғылыми зерттеу еңбектері

Жоспар:
І Кіріспе
1.1 С.Мұқановтың шығармашылық ғұмырбаяны
ІІ Негізгі бөлім
2.1 Жазушының әдебиеттану саласындағы іргелі еңбектері
2.2 Сәбиттің әдебиет тарихы және ақын.жыраулар шығармашылығы туралы зерттеу еңбектері
2.3 Қаламгердің қазақ әдебиеті туралы ойлары
ІІІ Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Творчестволық еңбек көп қабатты, көп қатпарлы дүние. Бір жай ақиқат – кез-келген үлкен қаламгер творчествосы жайында ол зерттеліп аяқталған деген пікір дұрыс болмайды. Әр ұрпақ жазушы қалдырған әдеби мұраны әр қырынан келіп ашады. Әдебиетшілер айтатын «әр ұрпақтың өз Пушкині, әр ұрпақтың өз Абайы бар» деген пікір де осы жайдан туындаған. Белгілі бір уақытта зерттеліп бітер болса, ол шын жазушы емес, ал оның жазғаны шынайы көркем шығарма болмағаны. Міне, осы жайдан келіп, табиғи талантты жазушы қаламынан туған, шынайы көркем творчестволық әлемді күн өткен сайын қайта оралып келіп, қайта қарап, бұл саладағы жетістікті айтып, кемшілікті көрсетіп, ашылмаған қабаттарын ашып, айтылмаған ойларды айту әрбір кезең әдебиетшілері міндетіне айналады. Бұл – заңдылық.
Қаламгер Сәбит Мұқанов мұрасына да осы заңдылық тұрғысынан келуіміз керек. Сәбит Мұқанов – өндіріп көп жазған, соңына мол мұра қалдырған жазушы. Мол мұра жайында аз жазылған жоқ. Сөйте тұра Сәбит Мұқановтың көзі тірісінде жазылған зерттеу еңбектерінің біршамасы біртекті, бірсарынды екенін де айту парыз. Атап айтқанда, ол зерттеулердің біразы тап пен тақырып төңірегінде. Үлкен қазақ жазушысы жайындағы зерттеулер әлі күнге жалпылама келеді. «Ботакөз», «Мөлдір махаббат» секілді бірді-екілі шығармалары ғана болмаса, көп туындылары жазылу, жаратылу, тарих-тағдыры тұрғысынан зерттелмеген. Сондай зерттелмеген туындының бірі – «Балуан Шолақ». Тереңдік пен көркемдікті көлемге қарап өлшеген кеңестік дәуірде «Балуан Шолақ» туындысы елене қоймады. Оның үстіне бұл шығарма кезінде Кенесары Қасымұлы жайындағы тарихи шындыққа негізделген эпизодтары үшін біраз уақыт қолданыстан алынып қалған. Бірсыпыра уақыт тыйым салынған шығарма әдеби сында да көп әңгіме болмаған.
Әдебиеттер:
1. Мұканов С. Өмір мектебі. 1-кітап. – Алматы: Жазушы, 1970. – 487 6.
2. Горький М. Әдебиет туралы. – Алматы, 1984. – 280 6.
3. Оклянский Ю. Рождение книги. (Жизнь. Писатель. Творческий
процесс). – Москва: Худ. лит. 1973. – С.302.
4. Пушкин А.С. Капитанская дочка. – Ленинград: Наука, 1984. – С.170.
5. Сәбит Мұқанов тағылымы. Әдеби-сын макалалар№ – Алматы: Жазушы,
1990. – 384 6.
6. Белинский В.Г. Поли. собр. соч., т.7. – Москва, 1956. – С.107.
7. Петров С.М. Проблемы реализма в художественной литературе.
– Москва: 1962. – С.157.
8. Шонанұлы Т. Қазак, жері мәселесінің тарихы. //Социалистіқ Қазақстан. 1991. 16 наурыз.
        
        Жоспар:
І Кіріспе
1. С.Мұқановтың шығармашылық ғұмырбаяны
ІІ Негізгі бөлім
2.1 Жазушының әдебиеттану саласындағы іргелі еңбектері
2.2 Сәбиттің әдебиет тарихы және ... ... ... ... ... қазақ әдебиеті туралы ойлары
ІІІ Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Творчестволық еңбек көп қабатты, көп қатпарлы дүние. Бір жай ... ... ... ... ... жайында ол зерттеліп аяқталған деген
пікір дұрыс болмайды. Әр ұрпақ жазушы қалдырған әдеби ... әр ... ... ... айтатын «әр ұрпақтың өз Пушкині, әр ұрпақтың өз
Абайы бар» деген пікір де осы ... ... ... бір уақытта
зерттеліп бітер болса, ол шын ... ... ал оның ... ... ... ... Міне, осы жайдан келіп, табиғи талантты жазушы қаламынан
туған, шынайы көркем творчестволық әлемді күн ... ... ... ... ... ... бұл ... жетістікті айтып, кемшілікті көрсетіп,
ашылмаған қабаттарын ашып, ... ... айту ... ... ... ... Бұл – ... Сәбит Мұқанов мұрасына да осы заңдылық тұрғысынан келуіміз
керек. Сәбит Мұқанов – өндіріп көп ... ... мол мұра ... Мол мұра ... аз жазылған жоқ. Сөйте тұра Сәбит Мұқановтың көзі
тірісінде жазылған зерттеу ... ... ... ... де айту парыз. Атап айтқанда, ол зерттеулердің біразы тап ... ... ... ... ... ... ... әлі күнге
жалпылама келеді. «Ботакөз», «Мөлдір махаббат» секілді ... ғана ... көп ... ... жаратылу, тарих-тағдыры
тұрғысынан зерттелмеген. Сондай зерттелмеген туындының бірі – ... ... пен ... ... ... ... кеңестік дәуірде
«Балуан Шолақ» туындысы елене қоймады. Оның ... бұл ... ... ... ... ... ... негізделген эпизодтары үшін
біраз уақыт қолданыстан алынып қалған. Бірсыпыра уақыт тыйым ... ... ... да көп әңгіме болмаған.
1917 жылғы Қазан төңкерісін қазақ халқына келген теңдік‚ бостандық ... ... ... ... ... ... ... коммунистік идеяға
берілгендігімен ерекше көзге түскен Сәбит Мұқанұлы тек көркем ... ғана ... 1920-30 ... ... ... ... араласып‚ сын мен әдебиеттану саласында да қалам тартты. Сәбит
Мұқанұлы ... ... ... дәуір‚ заман алға қойған
тақырыптарға қалам тербеді. Ол ... ... ... жанрында өндіре
еңбек етті. Жазушы қаламынан туған әдеби мұра сан ... мол ... мәні ... да бағалы. Оның артында қисапсыз мол мұра - 80
мың ... жуық ... ... жиырмаға тарта поэма, бірнеше повесть пен
роман, көптеген әңгіме, очерктер, оннан астам ... ... оқу ... ... ... ... шығармаларын талдайтын
монографиялар мен ... ... ... және этнографиясы туралы
зерттеу еңбектер‚ т.б. сан-салалы ... ... ... ... ... - қазақ әдебиетінің негізін қалаушылардың
бірі, қоғам қайраткері, Қазақстанның ... ... ... ... академигі.
Қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы ... ... ... ... Омбыдағы оқытушылар ... ... ... ... Қызыл профессорлар институтының әдебиет бөлімін
бітірген.
          Ауыл молдасынан оқып, хат таныған. Жасынан ел ... ... ... ... мақамдап айтып үйренген. 14-15
жасынан өлең-жырды ауызша да, ... та ... ... ... ... ... курсында білім ала жүріп Мағжан Жұмабаев хатшылық
еткен. Оқуды бітіргеннен кейін біраз уақыт ... ... 1921 жылы ... ... ... ... ... әскери бөлімнің
жауынгері болды. 1921-1922 жылдары әр түрлі қызметтер атқарып, ел арасында
астық ... ... ... ... жылдары Орынбордағы жұмысшылар
факультетінде оқыған. 1926-1928 жылдары ... ... ... ... ... ... (қазіргі «Егемен Қазақстан») газеті
бөлімінің меңгерушісі, ... ... ... бас ... ... 1928 жылы ... қаласының «Кеңес ауылы» газетінің
редакторы және Жазушылар бөлімінің жетекшісі болған. 1930 жылы жергілікті
ақын-жазушылар шығармалары негізінде «Жарыс» ... ... ... ... ... ... ... әдебиет бөлімінде
оқыған. 1935 жылы республикалық «Кеңес ... ... ... ... болып, 1936-1937 жылдары Қазақстан Жазушылар одағын
басқарған. 1937-1941 жылдары ... Абай ... ... ... болып, қазақ әдебиетінен сабақ берген. 1943-1951
жылдары екінші рет Қазақстан Жазушылар одағының төрағасы қызметін атқарған.
1958-1969 ... ... ... ... ... ... жылдары Араб елдерімен достық жөне мәдени байланыстар қоғамы
қазақ бөлімшесінің төрағалығына ... ... ... ... ... ... ... заман алға
қойған тақырыптарға қалам тербеді. Ол қазақ әдебиетінің барлық жанрында
өндіре еңбек ... ... ... ... ... мұра сан жанрлы, мол
көлемді, идеялық-эстетикалық мәні жоғары да бағалы. Ол 80 мың ... ... ... ... тарта поэма, бірнеше повесть пен роман, көптеген
әңгіме, очерктер, оннан ... ... ... оқу ... ... ... ... шығармаларын талдайтын монографиялар,
қазақ мәдениетінің тарихы және этнографиясы туралы зерттеу еңбектер, ... ... ... ... ... Мұқановтың алғашқы өлеңдері мен поэмалары, мақалалары мен
әңгімелері («Көңілім», 1917; «Бостандық», 1919, т.б.) 1917 жылдан ... Ол 1924 жылы ... мен ... және ... ... ... ... һәм қазақ әйелі» атты тұңғыш кітапшасын шығарған. 20
жасынан поэма жаза бастады: «Балбөпе», «Жетім қыз», «Батырақ», «Қанды көл»,
«Жүйткі, қара ... ... ... ... ... мен ... жалшы»,
«Октябрьдің еткелдері» поэмалары, «Ақбөпенің сыры» повесі жарық ... жылы ... ... 1931 жылы ... романы (орыс тілінде
«Сын бая», 1934), тағы басқа туындылары ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік мәні зор түйіндерді
толғаған. Ал «Адасқандар» романы қазақ ... ... ... саналды. Ол бұл романды едәуір өзгерістер енгізіп, 1959 жылы «Мөлдір
махаббат» деген атпен қайта бастырып ... ... ... 19 ғасырдағы ойшыл-ғалымы Ш.Ш.Уәлихановтың өмірі
мен шығармаларын ұзақ жылдар бойы терең зерттеді. Осы жөнінде шығарма ... ... ... үшін Қытайда, Шыңжаң өлкесінде болып, Шоқанның сонда
өткізген өмір кезеңдерін, бастан кешірген ... ... ... ... Ленинград қалаларының мұрағаттары мен кітапханаларында ... ... ... ... ... ... нәтижесінде оның қаламынан
«Жарқын жұлдыздар» атты зерттеу еңбегі ... ... ... ... да көп ... ... Ол өз ... мұрасын терең игерумен бірге‚ поэзия теориясының ... ... өлең ... жіті ... ... Орыс символизмінің әдеби‚
эстетикалық және философиялық ... ... ... оны өз өлеңдерінде
қолдана білді.C.Сейфуллиннің «Советстаны» мен І.Жансүгіровтің ... ... ... ... ... ... құрылысындағы
соны өзгеріс-құбылыстарға зер салды. «Поэзия мәселесі» дейтін зерттеуінде
(1933) «Маған қазақ өлеңінің 4 аяқты‚ 6 ... 8 ... ... ... ... ... ... секілденді. Сондықтан мен «Тұрмыс тұлпары»
өлеңімнен бастап халық әдебиетінің шұбыртпалы түріне бет алғандай ... ... ... ... ... ... ... 6 аяқтардан
күшті сияқтанды. Шұбыртпалы түрдің құшағы пікір құшақтауға кең тәрізденді»
деп жазады.
Ол сонымен қатар ... ауыз ... ... ... және көне жазба
мұраларды жинап бастырды. Қазақтың батырлық және ғашықтық ... ... мен ... ... ... ... ... халық шығармашылығындағы орнын анықтады. Эпикалық жырлардың
жанрлық тарихи сипаттары мен әдебиеттегі орнын ... ... ... ... ғылымына өзіндік үлес қосты.
18-19 және 20 ғасырларлардағы ... ... және ... туралы зерттеу еңбектер жазды. 1929 жылы ... ... ... ... ашық хат» жариялап‚ онда "Қазақстанда әдебиетті
зерттеу жөнінде істелген іс ... ... ... біздің міндетіміз аздап
болса да‚ әліміз жеткенше осы істелмей жатқан іске атсалысу" деген ... ... ... әдебиеті туралы зерттеу нысандарын‚ негізінен‚ 18-
19 ғасырлардағы қазақ әдебиеті, Шоқан Уәлиханов пен Абай Құнанбаев ... ... 20 ... ... ... ... деп бөлуге болады.
Оның «20-ғасырдағы қазақ әдебиеті» (1932) атты кітабы сол ... ... ... мен ... ... жарияланған бірден-бір еңбек болды.
Еңбекте А.Байтұрсынов‚ М.Дулатов‚ Ж.Аймауытов, Ғұмар Қараш‚ С.Торайғыров‚
С.Дөнентаев‚ ... ... ... т.б. ақын-жазушылар
шығармаларына ... ... ... сай ... ... ... көркемдік тұрғыдағы озық үлгілерін шынайы бағалады. Жұмабаев
туралы «Ақындық жағынан ... ... ... ... күшті ақындарынан
саналады. Қазақтың тілін байыту ретінде‚ әдебиетке жаңа ... ... ... ... ... ... ... тіл өнегесінде Мағжаннан асқан
ақын жоқ» атты пікірін ашық жазды. «Қазақтың 18-19 ... ... ... (1942‚ ... ... ... атты ... ақын-
жыраулар (Бұқар‚ Байтоқ‚ Жанұзақ‚ Махамбет‚ Шортанбай‚ Шернияз, Мұрат,
т.б.) поэзиясы мен ... ... ... ... ... ... қазақ халқының ұлт-азаттық күресі ... ... ... ... ... мүддесі‚ халық тағдыры тұрғысынан патша
өкіметінің отаршылдық саясатын сынға алды. Сонымен қатар ол ... ... ... ... ... жеке ... ... жасалмаған қазақ халқының
айтыс өнерін зерттеу нысанына айналдырды. Оның 1944-45 жылдары жазылып‚
1961 жылы ... ... ... ... ... автордың Абай туралы
пікірлерінің және қазақ әдебиетінің өткені мен бүгіні жайлы ... ... ... ... ... ... ... шешендер» («Еңбекші қазақ», 01.03.1923) атты ... ... ... ... ... қатарына жатқызып‚ үстем тап ... ... ... ... монографияға дейін Абай болмысын танытатын көптеген
құнды мақалалар («Абайды тану жолындағы пікірлер» («Қазақ ... ...... ақыны» («Әдебиет майданы»‚ 1937‚ № 4‚ ... ... ... ... және ... 1951‚ №7‚ ... Абайтануға үлкен үлес қосты. Сондай-ақ оның «Саяхаттар» (1954),
«Туған жердің ... (1955), ... ... ... (1957), ... (1959), ... туралы аңыз» (1961) атты кітаптарында 200-ден
астам әдеби-сын мақалалары жинақталған. Оның «Өсу ... ... ... (1964), «Халық мұрасы» (1974‚ «Қазақ қауымы»‚ 1995) атты
монография, ... ... ... ... тілі, өнері, материалдық
тұрмысы‚ т.б. туралы жазылған сүбелі еңбек болып ... ... ... өмірге‚ бақытты өмірге қол жеткіземіз деп сендірген қоғамдық күштермен
бірге социалистік идеяларға үн қосып‚ ... ... ... ... ... ... табуға ұмтылды‚ суреткерлік дарыны ... ... ... жұмсап‚ аянбай еңбек етті. Осы жолда кеңестік
идеологияны қолдамаған алашшыл ақын-жазушыларды сын тезіне ... ... ... ... ... де ... жазушылық‚ ақындық талантын
жоғары бағалады‚ оларды қазақ кеңес әдебиетіне қызмет етуге ... ... ... тілі мен мәдениетіне ... ... ... ... ... шешімдеріне қарсы шығып‚ өзі сенген биліктің сынына да
ұшырады. Осы кезеңде ... ... ... ... ... ... С.Сейфуллин бастаған ұлтшылдар тобында ... ... ... ... ... ... ... сенімсіздік көрсетілді.
1951 жылы 13-15 маусымда Қазақстан ҒА-сы мен Қазақстан ... ... ... Абай ... ... ... ... өткізген
пікірталасынан кейін Әуезов‚ Қ.Жұмалиев, Е.Ысмайылов‚ т.б. ... ... ... ... да ... «қателіктері»
көрсетілді (Әуезовтің «Литературная газетаға» жазған ашық хаты‚ «Абай»
журналы‚ № 2‚ 1996). 1956 жылы ... КП ОК ... ... ... дубляж жасауды ұсынғанда алғаш болып Сәбит Мұқанұлы қарсы ... жылы ... ... ... ... ... ... қазақ
тілінің мәртебесін көтеру туралы мәселе қойды‚ ... орай ... ... ... сессиясында сөйлеген сөзінде Сәбит Мұқанұлы ... ... тілі ... ... ... ... қазақтардың өз тілінде сөйлеуіне тыйым салуға
ешкімге құқық берілмегендігі» туралы өткір пікір білдірді (ЦГАНИ‚ 708 ... оп.‚ 76 іс‚ 85-б.). Екі ... ... Орталық комитетке «қазақ тілі тек
қана тұрмыстық деңгейде қалып‚ мемлекеттік тіл ретінде өмір ... ... ... ... келіп‚ оны қалпына ... ... ... хат жазды. Сәбит Мұқанұлы сонымен қатар қазақ әдебиеті мен
мәдениетінің көркеюі‚ өсіп-өнуі ... ... ... ... ... ... ... қадамдарына қолдау көрсетті‚
қарапайым халықпен тығыз байланыс орнатты. 1930-50 ... ... ... өз қатарластары мен жаңа толқын өкілдері Сәбит Мұқанұлы
жанашырлығын көріп өсті.
Сәбит ... ... ... әдебиетінің «алыптар шоғыры» қатарында
аталады. Оның шығармалары әлемнің 46 ... ... 1956-66 ... КП ... ... болды. 2-8-сайл. Қазақ КСР-і Жоғары Кеңесінің
депутаты‚ КСРО Жазушылар ... ... ... ... ... ... ... комитетінің мүшелігіне қабылданып (1958-
69)‚ Араб елдерімен ... және ... ... қоғамы Қазақ
бөлімшесінің төрағалығына да (1965-69) сайланды. ҚР ... ... ... ... ... 2 рет Ленин, 2 рет ... ... ... ... ... медальдармен марапатталды. 100 жылдық
мерейтойы қарсаңында қаламгердің есімі Алматы ... ... ... ... мектепке, облыстық кітапханаға, облыстық драма театрына
берілді. Алматы қаласындағы Сәбит Мұқанұлы атындағы көшеде ескерткіш мүсіні
орнатылған.
Әдебиеттер:
1.     ... С. Өмір ... ... – Алматы: Жазушы, 1970. – 487 6.
2.     Горький М. ... ...... 1984. – 280 ... ... Ю. Рождение книги. (Жизнь. Писатель. Творческий
процесс). – Москва: Худ. лит. 1973. – С.302.
4.     Пушкин А.С. Капитанская дочка. – ... ... 1984. – ... ... ... тағылымы. Әдеби-сын макалалар№ – Алматы: Жазушы,
1990. – 384 6.
6.     ... В.Г. ... ... соч., т.7. – ... 1956. – С.107.
7.     Петров С.М. Проблемы реализма в художественной литературе.
– Москва: 1962. – С.157.
8.     ... Т. ... жері ... ... ... 1991. 16 ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
С.Мұқановтың ғылыми зерттеулері, еңбектері9 бет
«АСЫЛ МҰРА» Қазақтың аса көрнекті композиторы, қоғам қайраткері, КСРО халық артисі Мұқан Төлебаевтың туғанына 100 жыл (1913-1960 ж.) Лекция25 бет
«Китаб муқаддима» ерекшеліктері173 бет
Б. Мұқай шығармаларындағы замана мәселелері168 бет
Баққожа Мұқай редактор әрі журналист68 бет
Баққожа Мұқай – драматург45 бет
Баққожа мұқайдың әңгіме жанрындағы замана мәселелері173 бет
Дос-мұқасан» қазақ эстрадасының аңызы»9 бет
Мақатаев мұқағали (мұқаметқали) сүлейменұлы4 бет
Мақатаев, Мұқағали Сүлейменұлы17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь