Сырдария өзенінің экологиялық мәселелері

Жоспар

Кіріспе

Негізгі бөлім
I.ТАРАУ. Сырдария өзеніне физикалық.географиялық сипаттама
1.1Өзен нің жер бедері мен геологиялық құрлысы ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2 Ішкі сулары мен су қорлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.3 Климаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.4 Топырағы мен өсімдік жамылғысы және жануарлар дүниесі

ІІ тарау. Геоэколгиялық жағдайлары мен оларды жақсарту шаралары
2.1 Көксарай су қоймасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Кіріспе
Қазіргі таңда Сырдария өзені суы түгілі дерлік халық шаруашылығының түрлі салаларына пайдалануына байланысты өзен геожүйелерінің құрамдас бөліктеріне әсер етущі антропогендік процестерінің шаруашылықтық экологиялық ерекшелігіне сәйкес мұнда ауыл шаруашылығы, өнеркәсіптік, техногендік яғни антропогендік факторлардың барлық түрлері дамыған. Сондықтан да өзен геожүйелерінің антропогендік өзгерісіне дұрыс талдау жасау және оны қорғау шараларына ғылыми тұрғыдан баға берудің маңызы зор.
Сонымен қатар аймақ ландшафтысының қарқынды шөлдену мен тұзданудын және эрозиялық процестердің әсеріне ұшырауы себебінен ауыл шаруашылығы айналымындағы жерлердің биологиялық өнімділігі кеміп, өзен бойларында тараған шалғынды- тоғайлы оазистер мен ксерофиттіэфемерлі шөптесін өсімдік жамылғысының жойылып кету қауіпі байқалуда. Сондықтан да бүгінгі таңда өзен бассейні геожүйелері антропогендік факторлардың әсерінен қарқынды ұшыруына байланысты экологиялық ақуал нашарлап, табиғат апатына ұшыраған аймақтардың біріне айналып отыр.
Қазіргі таңда адамзаттың антропогендік іс-әрекеті ғылыми-техникалық прогрестік артуына байланысты өзен геожүйелері өзгертуші өте күшті факторлардың біріне айналып отыр. Соғанорай геожүйелерді түзуші құрамдас бөліктерге әсер етуші антропогендік процестердің адам әрекетерінің нәтежесінде табиғи қалпын өзгертіп агроландшафтар тобын қалыптастыруда. Орындалған магистірлік диссертацияда Сырдария өзенінің орта ағысы геожүйелеріне алғаш геожүйелік-алаптық әдіс бойынша ғылыми негізінде талдау жасалынады. Бұл зерттеу жұмысында автор өзінің тұжырымдамаларынын ұсынады және аталған мәселені түсінуге өз үлесін қосты.
Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеттері. Бұл зерттеу жұмысының мақсаты- Сырдария өзенін орта ағысының геожүйелерінің антропогендік жолмен өзгерісіне дұрыс талдау жасау оны қорғау шараларына ғылыми негізде баға беру, антропогендік өзгертеріне геоэкологиялық тұрғыдан бағалау болып табылды. Осы мақсатқа жету үшін төмендегідей мінднттердің шешуге баса назар аударылады:
– Сырдария өзені орта ағысы геожүйелерінің физикалық-географиялық жағдайына сипаттама бере отырып, алабтық территория ретінде ландшафтысының интеграциясы мен дифференциациясына талдау;
– Геожүйелік- алабтық зерттеу әдісі енгізінде өзен геожүйелерін классификациялау;
– Сырдария өзені суының гидродинамикалық және гидрохимиялық жағдайна әсер ететін антропогендік факторларды анықтау;

I-ТАРАУ. СЫРДАРИЯ ӨЗЕНІ
ФИЗИКАЛЫҚ-ГЕОГРАФИЯЛЫҚ сипаттама
Сырдария (ертедегі грек деректеріндегі Laxartes, орта ғасырлық деректерден Сейхун деп аталған) Орта Азиядағы ұзын өзен болып табылған. Сырдария өзені Орталық Тянь-Шань тауларынан бастау алады және Қарадария мен Нарын өзенінің Ферғана қазаншұңқырының шығыс бөлігіндегі қосылған жерінен Сырдария аталап Арал теңізіне келіп құяды. Ұзындығы Нарын өзенінен 2212 км, Қарадариядан 3019 км. Су жинау алабы-219 мың км.Барлық су қоры-31,42 км, соның 21,90 км-Өзбекстан Республикасы , 3,39 км-Қырғыстан Республикасы өзендерінен келіп құяды.
Ферғана аңғарында Сырдарияның тұрақты салалары жоқ. Ертеректе Сырдария өзеніне Қазансай, Чубасай, Чадаксай,Исфайрамсай, Шахимардансай, сох, Исфор және т.б. Шаған өзендер құйған. Ал қәзір олардың суы жердегі суландыруға пайдалынады. Сондықтан бұл өзендердің ешқайсысы Сырдарияға қазір құймайды.
Сырдария өзені ағысының бір бөлігі (300 км-ден) терістігіндегі Шатқал жоталары мен түстігіндегі Түркістан жоталарының арасында кеңінен жойылып жатқан Ферғана жазығымен өтеді. Осы жазық Өзбекстан Республикасының ең бай мақта өсіру аймағы болып табылыды. Ферғ
        
        Қазақстан       Республиасының       ...      және       ... ... ... тарихы
Курстық жұмыс
Тақырыбы: Сырдария өзенінің экологиялық мәселелері
Пәні: “Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік ... ... ... жұмысына
Пікір
Курстық жұмысы бірінші кіріспе, 2 тарау. Қорытынды деп аталатын
бөлімдерден ... ... ... жазу ... ... ... ... геолологиялық құрылымына, тектоникасына,
климатына, өсімдіктер жамылғысы мен жануарлар дүниесіне, ... ... ... ... өз ... аша ... жұмыс СМЖ-нің талаптарына толық сәйкес келеді.
Курстық жұмысты ... ... ... ... ... оқу
құралдары мен әдебиеттер, бұқаралық ... ... ... ... алып ... жетекшісі : _______________
Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім
I-ТАРАУ. ... ... ... ... нің жер ... мен ... Ішкі сулары мен су ... ... мен ... жамылғысы және жануарлар дүниесі
ІІ ... ... ... мен оларды жақсарту шаралары
2.1 ... ... ... ... ... суы түгілі дерлік халық
шаруашылығының ... ... ... ... ... ... бөліктеріне әсер ... ... ... ... ... ... мұнда
ауыл шаруашылығы, өнеркәсіптік, ... яғни ... ... ... ... ... да ... антропогендік өзгерісіне ... ... ... ... ... ... ғылыми тұрғыдан баға берудің ... ... ... ... ландшафтысының қарқынды ... ... және ... процестердің әсеріне ұшырауы себебінен
ауыл шаруашылығы ... ... ... ... өзен ... тараған шалғынды- тоғайлы оазистер мен
ксерофиттіэфемерлі ... ... ... ... ... ... ... да бүгінгі таңда өзен ... ... ... ... ... ... экологиялық ақуал ... ... ... ұшыраған
аймақтардың біріне айналып отыр.
Қазіргі таңда ... ... ... ... ... байланысты өзен геожүйелері өзгертуші өте күшті
факторлардың ... ... ... ... ... ... ... әсер етуші антропогендік ... ... ... ... ... ... ... тобын
қалыптастыруда. Орындалған магистірлік ... ... ... ... геожүйелеріне алғаш геожүйелік-алаптық әдіс ... ... ... ... Бұл зерттеу жұмысында автор
өзінің ... ... және ... ... ... өз
үлесін қосты.
Зерттеу жұмысының ... мен ... Бұл ... жұмысының
мақсаты- Сырдария өзенін орта ... ... ... өзгерісіне дұрыс талдау жасау оны ... ... ... баға беру, антропогендік ... ... ... ... ... Осы ... жету ... ... ... баса ... аударылады:
– Сырдария өзені орта ... ... ... ... сипаттама бере отырып, ... ... ... ... ... талдау;
– Геожүйелік- алабтық зерттеу әдісі енгізінде өзен ... ... ... ... ... және гидрохимиялық
жағдайна әсер ететін антропогендік ... ... ... ... сипаттама
Сырдария (ертедегі грек деректеріндегі Laxartes, орта ғасырлық
деректерден ... деп ... Орта ... ұзын өзен ... Сырдария өзені Орталық Тянь-Шань тауларынан бастау алады және
Қарадария мен Нарын өзенінің Ферғана ... ... ... ... ... аталап Арал теңізіне келіп құяды. ... ... 2212 км, ... 3019 км. Су ... алабы-219 мың
км.Барлық су қоры-31,42 км, соның 21,90 км-Өзбекстан Республикасы , 3,39 км-
Қырғыстан Республикасы өзендерінен ... ... ... ... ... ... жоқ. Ертеректе Сырдария
өзеніне Қазансай, Чубасай, Чадаксай,Исфайрамсай, Шахимардансай, сох, ... т.б. ... ... ... Ал ... ... суы жердегі суландыруға
пайдалынады. Сондықтан бұл өзендердің ешқайсысы Сырдарияға қазір құймайды.
Сырдария өзені ағысының бір бөлігі (300 км-ден) ... ... мен ... ... жоталарының арасында кеңінен жойылып
жатқан Ферғана жазығымен өтеді. Осы жазық Өзбекстан ... ең ... ... аймағы болып табылыды. Ферғана жазығы көптеген тау өзендерінің
және оған қоса ... ... ... ... Жазықтық оңтүстік
шетімен Үлкен Ферғана каналы ... ... ... ... ағып ... кейін жазықтықтың оң жағынан Ахонгорон
,Шыршық,Келес, Арыс және ... да ... ... ... құяды.
Ферғанажазығынан шығарда Сырдария өзені ... ... ... ... биік емес ... ... кесіп, Фпрхат СЭС салынған
Бекабад табылатын өтеді, ал ағысының жоғарығы ... ... ... құм СЭС-і салынған.
Өзеннен Далверзин және Киров атындағы Мырзашөл магистральды каналдары
тартылған. Мырзашөл жазығымен тағы да 150 ... жуық жол ... ... ... ... аумағына кіреді. Қазақстанаумағындағы 1000 км -ге
жуық ағып ... Арал ... ... ... Өзен ... Сырдария
аумағы 218,4 км болатын Қазақстан Республикасы Қызылорда облысы ... ... Өзен ... Азия ... ... жатыр: оңтүстік
бөлігі қызылқұм шөлінің солтүстік ... ... ... Қарақұм, Арыс құм шөлдерімен және солтүстік -шығысында Орталық
Қазақстанның шөлейт үстіртінің құрамына ... ... ... өзендерінің(15%) ,Шыршық , Ангрен, Келес және Арыс
өзендерінің(32%) таулардағы су ... ... ... ... ... ... ... тобына жатады. Сондықтан
олардың тұздылығы 0,5 г/л және сапалы барынша ... ... және ... бойы өзне ... ... ... су ... пайдаланып
келеді. Сырдария өзені еріген қар суымен және мұздықтармен қоректенеді.
Сондықтан өзен ... ең мол ... ... ... ... ... ал ... ең төмен болатын кезеңі қыс айлары. Орташа көп жылдық су шығыны
(Бекобод маңында) секундына 583м, ... ... , ... егінді суғаруға пайдаланылатын болғандықтан кей жылдары Арал теңізіне
судың аз бөлігі ғана келіп құяды. Сырдария өзені суының әр куб ... ... 2170 г/м лай ... ... . ... да ... ... ең лайлы өзен болып табылады. Бірақ бұл ... ... ... аз. Шардара су қоймасының салынуына байланысты облыстық
оңтұстігінде өзен ағысы қазіргі уақытты ретке келтірілген.
Өзенде санитарлы су жібірудің ең аз ... қыс ... ... ... су ... ең ... ... болып табылады. Ал оның орташа жылдық
көлемі ... ... ... ... ... ... ... лабораториялық
зерттеулерінің мәлімметтері бойынша Шардара су қоймасы-нан Арыс өзенінің
құятын сағасын дейінгі аралықта өзен суының ... ... ... ағысы төмендеген сайын олжоғарлайды да қызылорда қаласының аумағында
судың миниралдылығы ... ... ... ... ... ... жаттады:
1. Өзен бассейнінің құрлық ішілік орналасу жағдайы;
2. Өзен ... ... ... тыс ... ... ... ... тәуелділігі;
3. Өзен геожүйелерінің біріңғай,өте құрғақ гидротермиқалық көрсеткіштермен
сипаталды;
4. Қазіргі заманғы геожүйелердің даму ... ... ... ... ... ... Өзен ... тілімдеген аймақ геожүйелерінің дамуына қазіргі және
көне заманға антропогенздің әсері;
6. Геожүйелердің дамуына өзен ... ... ... ... ... ... ... өзен бассейнінің геохимиялық режимінің
өзгертуі;
8. Өзен ... ... ... өзен ... ... ықпалы;
Сырдария өзені деп- Орталық Тянь-Шань тауларынан Нарын мен ... ... ... бастауы аталады . Оның жоғары ағысына
бірнеше сала ... , ал ... ... Арыс және ... ... . ... ... ұзындығы 2212 км , оның 1400 ... ... ағып ... . ... иір – иір ... ... ... тастақты жыныстарды шайып ... . ... ... ... ... 100 млн ... ... шөгіндіні ағызып алып келеді ... ең ... өзен ... ... . ... ... ... толық дерлік шаруашылық ... әр ... ... ... суы Арал ... ... ... қалады .
Қазақстан жеріндегі Сырдария өзені бойында Шардара су ... ... ... , ... , ... ... жүйелері салынған . Шу
,Сарысу ,Торғай және Ырғыз ... ... ... , ... ... ... арналары кеуіп қалады . ... ... асып ... ... жайлап кетіп жатыр . Осы
жағдайы халыққа көп ... кері ... отыр . 1960 ... ... ... , ... Кеңестік Республиканың басшылары
Кремльдің аузын ... ... ... мен ... суын
елінің пайдасына көбірек жаратуға қол ... . Қос ... ... суы қырық тармақ болып ... , ... ... ... ... кетті. Ол аз болса Нүрек , Тақияташ ГЭС-
тері салынды. Ол ... ... ... ... ... ... құртсақ , оның орнына мақталықтар бой көтыріп , ... ... ... ... ... , жылына пәленбай
мыңдаған тонна мақта аламыз , байлыққа ... , ... ... десе , оған ... орыс ... қосылды . Әнебір жылдары
жапон ғалымдары да өз ... ... . ... оны ... алып ... ... адам ... . Сол жобалардың ең ... , ... ... ... ... , ... құм ... аршу болатын
. Бірақ оған ешкім ... ... , ... ... ... ... есесіне тасқын кезінде қыруар ақша бөлінеді . 1994 ... ... ... ... ... ... Орта Азия ... мен Ресей Федерациясының қатысуымен
Сырдария өзенінің арнасын ... ... ... жоба ... болған .
Сонымен жобаның ... ... ... ... ... үшін орны ... ... нысандар Әйтек , Көкарал , Ақлақ
және Қараөзек су ... ... ... ...... су ... . ... қаласынан 20 км-дей
төмендегі дария иінінде ... бұл ... ... ... ... ортасында салынған табалдырық жұмыс ... ... еді ... ... ... қуаншылық болған жылдары Сырдарияның суын осында
жинап, еңістігі ... , ... ... деңгейін көтеру болатын .
Бірақ жылдар өте келе бұл ... ... осы ... суын реттеп
отыруға кедергі келтіретіні аян ... отыр ... ... ... ... ... суын қалыпты мөлшерден кемшін ... оның ... ... ... ғана пайдалануға апарып соқтырды .Су
торабында осы жұмыстарды ... ... ... геоинженерлік
коппарация бекітілді . Ақиқатты айтқанда бұл ... ... ... төмендегі шаруашылықтардың егін егуге ... көп ... . ... ... Әйтек , елтай жармаларында айтарлықтай
ауқымды жұмыстар ... ... ... ... ... ... төрт түрлі мәселеге назар аударды . Бұл ... ... ... Сырдарияның осы тұстағы су өткізгіштік қабілетін
артырып , ... ... осы ... елді ... ... ... алқаптарды тасқын судың қауіпінен құтқаруқа ,
екіншіден Кіші ... ... мол су ... , ... ... ... ... отырып , су қорларын басқаруды
мықтап ұстауға , ... ... ... ... астық
Жамандария мен Қараөзек саласы арқылы жөнелтіліп , су ... ... ... ... ... ... .
Ақлақ тоспасы .Сырдария өзеннің арнасын ... және ... ... ... қалу ... ... 6 ... қолдады . Солардың
бірі – Сырдарияның құйырлығынан сәл ... ... су ... ... ... ... ... ең маңыздысыболып табылады . Ол
алдағы күзде салынып ... тиіс . Бір ... ... ... ... 2582 көл ... жатқан . Содан 1970 ... көл ... . Ао ... ... саны 300 -ден ... . ... 50-ге ... Арал өңірінде орналасқан . Енді ... ... ... үшін 10 ... метр ... жуық ... ... . Міне сол жартылай құрғап қалған Арал көлдеріне Ақлақ
су ... су ... , ... ... . ... ... , Домалақ , ... , ... және ... ... бар . ... суға толып , бетіне дейін ... ... ... ... ... ... жетуі әбден мүмкін .
Соның арқасында ... ... ... қоса мал егін
шаруашылығымен өркендеудің ... ... ... . Ал ... ... секунтына 600 текше метр су ... ... бар ... мұның Сырдария суын сабасына келтіріп , ел мен көлге ... ... ... ... ... ... ... өтілген алты бағытты нысананың алғашқысы ... ... ... ... су ... ... , екіншісінен
Әйтек тоспасы мен ... ... ... . ... ... болып
табылатын Шардара су қоймасын жөндеу жұмыстары 2007 ... ... ... ... . Төртіншіге Сырдария өзенінің ... ... ... ... Сырдария арнасын түзету жұмыстарын
қамтиды . Алтыншы белес ... ... ( ... ) мен ... ... қайта жаңғырту шаралары қолға алынды . Міне , осы жоба
аймақтық ... ... ... , суды ... , ... шаруашылығын дамытуға мол мүмкіндіктер ашқалы
тұр .
Төртінші ... ... ... . ... 3-4 ... бері Тянь -Шань
мен Памир тауларынан ылғал мол ... , ... су ... орта және ... ... ... суға ... жатқан
тұста бұл өңір үшін ... ... ... ... ... тәртібінде алға шығып тұрғаны рас ... ... ... қазір Қызылорда облысының Сырдария суын ... бар ... , ... бір қиын ... да осы ... ... ... сейілтуге болатынын айтып жүр . Ахуалды
біршама ... ... ... ... жолы ... ... сағасына секунтына350 текше метр су өткізе ... ... ... салу жөнінде шешім ... ... ... ... ... қол алған Қытай геоинженерлік ... ... ... ... ... тиіс . Бұл нысан біріншіден
, ... ... ... ... ... ... , екіншіден ... ... жер асты ... ... ... ... .
Сырдариядан мол су аққан жағдайда , мәселен , ... ... ... метр су ... ... өтіп ... , оның 350 текше метрі
Қараөзекке , қалғаны Әйтекке ... . ... ... орталығы мен
бірқатар елді мекендер тасқын басу қауіпінен құтылады .
Сырдарияның ертеден бері келе ... бір ... ... ... тұсында Жосалы стансиясына дейінгі ... құяр ... ... ... алып ... . Осы екі ... ... көлдер жүйесі
шашырап жатыр . Бұл , бір ... ... ... ... ... , екіншіден , орасан зор шабындық пен мол жайқалтуға ... . ... ... ... , осынау атыраптың өзі 2-2,5 млрд
текше метрге дейін су қабылдай ... ... жаңа ... іске ... қала мен ... , Жалағаш ,
Қармақшы аудандарының елді мекендері су ... ... ... ... бойының жұртшылығы 2009 жылға дейін созылатын осы
кезеңнің өз ... ... , ... ... әкелсе өңірдің
экологиялық мәселесінің түпкілікті шешімін табатынына сенімді .
1.1Өзен нің жер ... мен ... ... ... ... ... ... -шығысқа Қаратау жотасы
арқылы, ал оңтүстік-батысқа ызылқұм шөлді ... ... ... ... ... ... ... км.өзен аңғары
тектоникалық ойыстардың кесіп өткен жарықшақтардың негізінде қалыптасқын.
Ол өз арнасын Ферғана қазаншұңқары мен ... қуаң ... ... ... ... жалғастырып отыр.
Сырдария өзені бассейнің жер дедерінде төмен ... ... ... ... ... ... ... даласымен шектесіп
жатыр.Оң жағалаулық геожүйелері Тянь-Шаньның солтүстік-батыс ... ... сол ... ... Қызылқұм шөлді
массивінің солтүстік батыс бөлігінің табиғат жағдайлары реттейді.
Өзен геожүйелерінің жер бедері негізінен жазықты, көп ... ... ... ... 200-300 м ... ... ... ойпатының шығыс
бөлігі алып жатыр. Орталық бөлігі оңтүстік шығысқа солтүстікке қарай 217 км
көлбей созылып Қаратау ... ... ... ... зор аумақты алып ... ... жер ... ... және Арыс ... террассаларынан
құралған. Өзен геожүйелерінің жер бедерін үшке бөліп қарастыруға болады:
денудациятивті жазықтық. ... ... ... ... ... ... ... оңтүстік-батыс бөлігін алып жатқан
Өгем,Қаражантау және ... тау ... ... Сипатталып отырған өзен
ағып өткен аймақтық жер бедірі таулы аймаққа тауалды бөкткрлі-төбелі үстірт
және ... ... ... ... ... Тянь-Шань(1500-3600м) және Қазығұрт(100-
1700м)таулар кіреді.Ал аймақты оңтүстік-шығысында ... ... ... ... орналасқан. Онда облыстық ең биік ... бар. Өгем мен ... ... ... ... Қаражантау
жотасы Батыс Тянь-шань тауының ең батыс ... ... ... ... ... 2000м, ал ең биік ... тауы
созылып жатыр(ең биік нүктесі-1600м).Қазығұрт тауы оңтүстігінде Келес
өзенінің аңғарына ... ... ... ... мен өзен ... ... ... даму аймағы орналасқан.
Тауалды жазықтың беті әлсіз ойылсталған, негізінен жазық, тегіс болып
келеді. Бұл жер су ... ... ... ... ... ... сол жақ жағалауында Қазығұрт тау сілемдері, оң жақ
жағалауында Арыс ... ... ... отырған аймақтың жер бедеріндегі жазықтар мен таулы
аймақтар жиі алмасып ... ... ... түрлі құмды,сортаң шөлдерден
биік таулы мұздықтарына дейінгі ... ... ... ... Таулы
аймақтарына болып отыратын тектоникалық жер ... ... ... ... әлі ... ... ... оның геологиялық құрлымына байланысты өзен аңғарлар мен ... ... ... ... ... ... ... өз атыраулықжыныстармен Қаратау және Саралан жазығының ... ... ... ... кері ... жасап аға бастады,
яғни,Шу және Сарысу ... ... ... ары ... теңізіне шығатын жолын ... ... ... ... ... ... ... өзеннің геоқұрылымық орны өз
ішінде екі геологиялық аймаққа бөліп қарастыруға болады.
Орталық Тянь-Шаньтау ... ... ... көтерілу мегааймағына жатады. Құрылымдық жағынан тау массиві
ядорлары метарфозды жыныстардан құралған ірі ... ... ... юра ... ... ... ... балшықты құмтастар жалаңаштанған тағы бір ерекшілігі ондағы ... беті ... ... ... ... ... саз
балшықтармен көмкерілген.
Тауалды жазықтың баті сары топырақты саздақпен жабылған, ал ... ... және ... ... ... ... басым әр түрлі
түйіршікті құмдар тереңдеп жатыр. Жыныстар вертикальді және горизонтальді
бағыттарға жиі ... ... ... ... Тауарға жақын жерлердің ірі сынақты ... ... ... сайын майда фракциялармөлшері көбейді.
Қаратау жотасы протерозой тақтатастарынан және құмтастарынан тұрса,
оңтүстік -батыс ... ... ... құмтас конгломераттарынан және
жаңартаулық, сондай-ақ поатформалық ... ... тау ... бүкіл комплексі қалыңдығы 10-30м. 60-70мдейін ... орта және ... ... ... кезеңнің шөгінділеріне жатады.
Жабындық саздақтардың ... 1,5м ... 20м ... ... ... жыныстары жалпы қалыңдықтары 800м және одан да көп ... ... бор, ... және ... ... ... беттерінде
жатыр. Аймақтың жер қойнауы пайдалы қазбаларға бай: ... ... ... ... ... ... отқатөзімді саз: кварцитті құм қабаттары,
мәрмә, түрлі құрлыс шикізаттары бар. Қаратау ... ... және ... ... ... ... ... ортасына
дейін жұмыс істеіді. Боралдай, Қаржатау, Күмісті және ... ... ... ... орны ... ... территориясында республика уран
ресурстарының ... ... ... олар ... ең ірі ... болып табылады. Ал Сусіңген және Абайлы кеңіштеріне ... ... және кен ... бар. ... таскөиірсайдан, Келтемашаттан
және Ленгір кеніштерінен мезозойлық қоңыр көмір өндіріледі.Қаратау ... ... ... және ... фосфар кен Сайрам жоталары өнеркәсіптің
көптеген салаларына өте қажетті шикізатқа өте бай.
Кентау ... ... ... ... ... және Солтүстік доломитті
кеніштерініде резина, қағаз бояулар дайындалады, газ-мұнай бұрғылау
жұмыстарына ... ... ... ... ... ... өңіріндегі Құралтау және Иірсу кен орындарына жеңіл ... ... ... ... жылу ... ... ... аса
қажетті вермикулит бар. Бессазда габброперидотиттер құрамында отқа ... ... ... ... ... ... ірі ... зерттелген. Оғары Бадамда сапасы жоғары керамика, минирал
талшығы, ... ... ... ... ... ... ... сас қажетті техникалық шикізат-волластониттің мол ... ... және ... ... ... ... ірі қоры
бар. Ал Түлкібас, Корнилов кеніштерінің әктастары бұрынан қант өндірісіне
қарбаонаттық шикізат ... ... ... ... ... ... базасы әр түрлі цемент, керамиз, кірпіш,
шыны және құрлыстық тас ... ... ... ... ретінде қолданылады. Олар: Қазығұрт, Бадам, Састөбе және Түлкібас
әктастары, Бағаналы гипсі, Күбірекса миниралды ... ... ... Күрішбұлақ кварц құрым, Дарбаза және ... ... ... ... ірілі-ұсақты ресурстары мен құрамтастардың табиғи
қоспарлы көп кездеседі. Пайдалы қазбалары мен материалдары мен ас ... ... Ас тұзы Арал ... ... ... ... тауларды жазықтарда отқа төзімді саз(Дарбаза кеніші), кірпіш
шикізаты (Шымкент), әк ... ... ... ... ... кен ... ... рудасының мол қоры бар.
1.2Ішкі сулары мен су қорлары
Сырдария өзені ... ... 127 ... 30 ... ... жер асты ... мен 5 ... су көздері бар.
Жалпы өзен ... ... орта ... 37 млрд ... ... жуық
су келіп, осынша мөлшерде су ... ... ... көлемінде
Сырдария өзені геожүйелерінің оң жағалаулық ең маңызды ... ... ... табылады.
Арыс-Оңтүстік Қазақстандағы өзен. Сырдарияның оң ... ... км. Су ... алқабы 14 900 км², Арысқа 91 сала ... ... ... ... Ақсу ... Арыс өзені Талас
Алатауының ... ... ... ... (1165 ... ) басталып, жол-жөнекей Боралдай (130 км), Ақсу (133 км),
Машат (60 км) т.б өзен ... ... Тау ... ... ... аяғында да, арнасы кейейді. Қар,жауын сумен қоректенеді ,
желтоқсанның аяғындақатып, наурыздың бас ... ... ... Орта ... 46,1 ... (Арыс темір жол станциясы ... ... ... және т.б ... ауланады. Арыс өзені және оның салалары
егіндіеті, бау-бақшаны суаруға, ... пен мал ... ... ... шағын ГЭС-термен каналдар бар. 1961 жылы ... ... ... берілгеннен кейін су шығыны 31 ... ... Өзен суы ... ... ... ... ... мен Жамбыл облысы аймағында өзен ... ... ... бөгет салу құрылысы салдарынан ОҚО-на жыл сайын
су аз ... ... Ол өз ... ... джер лер ... ... суғарылуын қысқартады. Айтып ... ... ... жотасы баурайына бірнеше су ... ... ... ... ... Арыстанды, Шаян, Бөген және т.б. Таудың
шыға берісінде төбенің борпылдақ ... ... ағып ... ... ... ... (50-60%) , ал ... келетін
қалғанбөлігі табиғи пішін шабу үшін ... ... ... ... ... сулары да су ... ... ... ... және т.б ... ... өзені геожүйелерінің оң жағалаулық ... ... ... ... болып табылады. Өзеннің жалпы ұзындығы 220 км.
Су жинағы ... 2,2 мың км² . Оның су ... ... ... ... мен Қаражантау жотпсының солтүстіке батыс пен ... ... ... ... қорегі атмосфералық жауын-
шашын болып табылады , аз ... жер асты ... ... ... ... Қаратас тау массивы бөліп ... ... ... ... және ... Қылқұм ойпаты алып
жатыр. Бұл ойпаттар күшті қатты шөгінділерден құралған. ... ... және бор ... су ... ... ... жоғары қысымды неогенге дейінгі ... ...... ... тау ... ... бастау алып
солтүстік шығыстан – оңтүстік ... ... ... ... ... мен ... ... аңғары мен шекаралас жатыр.
Алғашқы 25 км өзен биік таулы аймақта ... ... өте ... еңіске қарай бағытталып ағады . Бұл бөліктегі өзеннің
жалпы ... ... ) 69 ... ... ... деп ... еңіске
бағыты бәсеңдейді. Аңғар кеңейе түсіп ,арнасы ... ... ... орта ... еңістігі 1,8 -0,4 пайыз. Өзнннің
жалпы ұзындығы 145 км.
Ағысының ... 25 км. ... оң ... 5 , сол жағасынан
2 кішігірім өзен тармақтарры қабылданды . ... 42 ... оң ... ... ірі ... Доңызтау өзені су жинау
алаңы 90 км², ... 29 км ... ... ... 46 км – ... Ленгір өзені ( су жинау алаңы 70 км² , ... 19 км) , ... ... ( су жинау алаңы 150 км , ұзындығы 34 км ) . 62км- ... және көк сулы ... ... ... су жинау ... 1060 ... 76км ) , 1000км – ... ... және 129 км - ең ... ... өзені келіп құйылады.
Жоғарыда келтірілген ... ... , ... ... 62 км ғана ... ... өзен ... бар , су жиналу
аумағы жоғары жер ... ағып , ал ... ... ... ... ... ... ағып өтнтіндігі мен ... ... ... ... ... ... ( тек ... басқа ) өзенге оң
жақтан құяды . ... км -ден ... ... сол жақ ... сусыз
аймақа айнадады .
Бадамның және оған ... ... өзен ... сулары 135
канал ... ( оның ... 29 – ... ... , 18- ... өзені ,
Леңгірсай-11, Тоғыс -14 Сайрам су -44, Қарабастау-2, Қарсу -2, Ақбұлақ
-5, ... -7жер ... және ... қажеттерге жұмсалады.
Өзен негізі көктем ... ... ... ... 50 ... ... ... Осы жауын-шашынмен еріген
қар суларының жиналуы ... ... ... ... су ... ... жауын-шашын мөлшері өте аз болғандықтан, ... үшін ... жоқ. ... және ... мол ... су көлемін салыстырмалы түрде осы мезгілдерде ... ... ... ... ... ... ... оқ жағалаулық саласын
құрайды. Өзен Оңтүстік Қазақстан ... ... және ... ... ағып ... Арыс өзенннің сол сағасы ... ... 133 км. Су ... алабының аумағы—766 шаршы
шақырым. ... ... ... ... 4042 м биіктіктегі
мұздықтан ... ... ... ағып ... орта ... ені 150-200 м-ге, жайылмачсы 40-50 м-ге ... ... ... мен қар суы (70%). ... орташа су
шығыныСарқырама ауылы тұсындағы 9,68 ... Кей ... ... ... ... Суы ... минералдығы 200-400мг/л. ... ... ... ... ... Өзен ... ... және бау-бақшаныв суғаруға ... ... ... ... ... ... ... өзен суларымен және жер асты ... ... ... 43 көл бар, ... ... ауданы 25,94 мың га. ... ... ... Балтакөл, Көккөл және т.б ... ... ... ... ... ... ауыл ... және
басқа да мақсаттарда ... ... ... 8,6 млн ... (10,2 млн м³) балық ауланады, Қызылкөл ... (5,9 ... ... ... зор. Сонымен қатар ... ... ... 98 ... ... ... алып ... Оларға Шардара,
Бөген, Бадам және т.б жатады. Шардара су бөгені 1965 ... ... ... Ол ... ... геожүйелерінің ортаңғы бөлігінде
орналасқан. ... -5200 м³, ... 6000м, ... ... ... ... жағынан және ауылшаруашылығы жағынан екінші ... ... су ... 1967 жылы іске ... Ол Арыс ... ... ... 370 м³, ұзындығы 5400 м.
Аймақ территориясында 500 мың ... ... ... ... үшін 14336 шақырым су ... 1743 км су ... 1900 дана тік ... ... 61 ... астам
гидротехникалық ғимараттар жұмыс істейді.
Сырдария өзенінің геожүйелер аймағында ... ... ... м/ ... ... 30-дан астам жер асты су көздері белгілі.Жер
асты суларының қоры ... ... ... Талас-Ақсу,
Иқансу, Бөген жерасты су көздерін ... ... ... артизиан
алабының су қоры 260 млн. ... ... ... ... ... Сырдария және Ташкент ойыстарынан ... ... ... ... Ішуге жарамды сулардың болжамдық ... ... ... ... ... мен ... ... палеоген жер қыртыстарында, ойыстың шеткі ... м, ... ... ... м тереңдікте жататын сульфат-
хлоридті натрилиийлік суларының көзі ... ... Су ... қор ... 10-15 және 165 м³ аралығында. ... ... ... ... бор дәуірі жер қыртысында бұл ... ... ... ... ... Және 170-600 ... ... Судың температурасы 20-40С. Түркістан ауданында
және Манкент шипажайында ... ... ... ... су көздері ашылған. Манкент минералды жер асты су ... ... м, ... ... судың температурасы 40С.
Судың ... ... бор, ... ... қышқылы кездеседі.
Сырдария мен Келес ойысы аумақтарындағы жер қыртысында ... ... ... және ... 20-90 С ... ... ... термальды сулар мол. Олар ... бор ... жер ... ... ... ... ... оңтүстік бөлігінде (Шымкент минералжы сулары)
792-840 м тереңдікте ... ... ... ... азот ... су көздері ашылған. Суы жоғары қысымды,
минералдығы 0,8 г/дм, температурасы ... ... ... ... ... ... көп ... жерінің зерттелген минералды су ... ... ... курорты жұмыс істейді. Суының құрамына кремний қышқылы,
радиоактивті ... ... ... ... магний,
молибден, марганец, сыс және әр түрлі микроэлементтер бар ... ... ... 49-53 С, ... су шығыны 5
млн/тәулік.
1.3. Климаты
Өзен геожүйелерінің ... ... және ... сипатына байланысты қуаң континенттік климат ... ... және ... ... және ... ... шұғыл
ауытқып отырады. Жазы ұзақ, оңтүстігінде 8 айға ... ... жылы ең суық айы ... ... ... -2-9С. ... ... Созақта тіркелген (-41С). Жазы ыстық: шілде айының
орташа температурасы ... Ең ... ... Шардарада (+47С)
тіркелген. ... ... 230-320 ... ... ... ... мөлшері 100-120 мм, тау етектерінде 300-450
мм, ал биік ... 1000 мм ... ... ... ... мен күз ... болады. Қар жамылғысының орташа қалыңдығы
20-400см аралығында, жазықта 2 ... ... 5 айға ... жатады.
Қарашаның соңы мен желтоқсанның ... ... ... ... ... Өзен ... көп бөлігінде антициклондық ... ... да ... ... ашық күндердің жылына
солтүстіктен оңтүстікке қарай 2150 ... 3000 ... ... Жылына 150-ден 260-ге ... ... ашық ... ... ... 60 ... 15-20 ... дейін азаяды. Міне,
осылардың нетижесінде жиынтық ... ... де ... ... біртіндеп артады. Өзен ... ... ... ... желі ... ... ... орташа жылдамдығы 1-9-
3,9 м/с. ... ... ... ... ... Онда желдің
жылдамдығы 5,1 м/с жетеді. Шақпақ пен ... ... желі ... ... ... және ... ... аймағы жылу мен ылғалдың
жыл бойы таралуына, т.б ... ... ... ... шөл белдемін қөұрайды. Ерекшелігі жауын-шашынның
негізгі мөлшері (62-67пайыз) ... ... ... жыл бойына 40
күн қар ... ... ... көп ... тез еріп ... кезеңнің ұзақтығы 245-260 тәулік, 10С жоғары ауаның
температурасының ... ... ... ... С. Қысы ... 90
күн, жазы ұзақ 160-170 ... ... ... таулы, тауалды және ... ... ... таби,и жағдайы әр түрлі болып келеді.
а) Құрғақ, ыстық ... ... ... ... Бұл ... жазы ыстық, созылмалы және ... ... ... ... және жұмсақ +10С жоғары ... ... -4419. ... ... ... ... мм. ... минимальды ауа-температурасы -36С; температурасы
12,0С ... ... ... ... және ... ... ... жылдамдығы -2,7 м/с.
б) құрғақ, ыстық ... ... ... ... ... ... орташа ауа температурасы +9,3-11,9 С ... ... ... ... ... деңгейінен биіктігінен
биіктігіне, жер бедеріне байланысты 500-600 мм арасында ... мен ... ... және жануарлар дүниесі
Өзеннің топырақ жамылғысы ... ... ... ... ... салқын альпілік топырақтардан бастап тау бөктеріндегі әр түрлі
қоңыр және сұр ... ... ... және ... ... ... ... көне аллювиальды ойыс
жазықтарды тақыр және тақыр түстес ... мен ірі ... ... ... ... ... академиясының Ө.Оспанов
атындағы Топырақтану ... көп ... ... ... өзен ... 130-ға жуық ... ... мен олардың
комбинациялары кездесетіні анықталған.
Тау етектерінің биіктеу жазықтарның қара ... ... және ... көлемі 78,4 гектар, облыс жерінің 6,6 пайызы. Тау
етектерінің ... ... ... ... және ... сұр ... көлемі 1021.4 мың гектар, ... 8,4 ... Биік шөл ... сұр ... 2390,7 мың ... аймақ территориясының 19,5 ... ... ... топырақты жерлер 2486,1 мың гектар, аймақ
территориясының 20,6 ... алып ... Яғни ... жазық
аудандарындағы топырақтарының ... 11108,7 мың ... ... аймақ территориясының 91,5 пайызын алып жатыр.
Бар ... мен ... ... ... нәтижесінде
Сырдария өзені бассейнінің төмендегі ... ... ... ... ... жерін алып жатыр. Таулы аймақтарының
бір ... ... ... ... 400 ... ... зоналардың таралуына ... ... ... қоңыр жетілмеген қоңыр топырағы. Аз қабаты ... ... жер ... ... ... ... жыныстардан
құралады. Топырақ пішіні қалың ... (30см ... ... және ... ... ... ... топырақ. (Қоңыр топырақтар тауалды бөктерлі-бұйратты
жазықтың ... ... ... ... жабыны ірі шөпті
(негізінен ірі ... ... ... ... ағаштардан
тұрады.
Өсімдіктердің құрамына ірі ... ... ... ... ... ... ... және кейбір дала
өсімдіктері ... ... ... ірі саванналық әр
түрлі шөптер (парангос, ... ... Б ... ... бадам
бұталары, аршаның , долананың бірлі-жарым ағаштары кездеседі.
Топырақ түзуші ... ... ... мен ... Жер асты сулары тереңде ... ... ... ... аймақта, құрамында топырақ түзуші ... ... ... ... ... ... ... және аз шайылған топырақтар кездеседі.
Қоңыр топырақты жерлер ... ... ... болып
табылатындықтан, ауылшаруашылығына пайдаланады. Қоңыр ... ... ... ... қарсы агротехниканы
қатаң пайдалануды қажет етеді.
Топырақ түзуші жыныстарының ... және ... ... Сырдарияч өзені басейнінде күңгірт ... ... ... кездеседі.
Мүжілген, сілтісіздендірілген, жетілмеген, қалыпты және ... сұр ... Сары және ағаш ... ауыр ... ... ... ... қалыптасады, қарашірік
қабатының қалыңдығы 60-95 ... ... мен ... ... ... тұрақтылығын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ғыолысда біріңғай түсінік жоқ. ... ... ... ... ... жүйе ... ... антропогендік әсерлерге тұрақтылығы
түрліше көрініс ... Бұл ... ... және ... нәтижесінде түзілген, құрамдас бөліктері бір-бірімен
тығыз байланысты ... ... ... ... ... ... ... құрылымы оның ішінде ішкі ... ... әр ... есепке алу мен ... ... ... ... морфологиялық бөлігі ... ... ... ... Сонымен қатар аридті
ландшафтардың антрогендік ... ... ... ... ала ... ... ... әсердердің нәтижесінде көрініс беретін
территориялық ... ... ішкі ... ... ... территориялық ... ... ... мен сыртқы әсерлердің
қарқындылығына ... ... ... әр түрлі процестердің ... алып ... және ... ... ... Шөлдік режим жағдайында бірін-бірі толтыраьын процестер
белгілі жағдайда ... бір ... ... тездетеді;
Жоғарыда аталып өтілгендей, территориялық табиғи кешендер ... ... ... ... және ... ... жүйе
екендігі белгілі. Бұл ... ... ... ... ... ... дамуы әр түрлі жымдақтықта өтеді. ... ... ... салыстырмалы түрде оған жақын жатқан территориялық
табиғат кешенінің адам ... ... таза ... ... ... ... ... ластану дәрежесі
жоғарғы өндірістік ... ... ... қалыптасқан
экологиялық жүйелерді тұрвқтандыру мен жақсарту үшін ... ... ... ... ... ... ... бағдарлау
мақсатымен бабиғи обьектілерге үздіксіз бақылау ... ... ... -өсімдік-жануар-адам” схемасы бойынша зерттеу
жұмыстарын жүргізу.
2.Оңтүстік қазақстан қоршаған ... ... және ... ... СЭС басқармасы өндіріс орныдары басшыларынан
қоршаған ортаға өндіріс орындарынан зиянды ... ... ... бермеу мақсатымен:
*ескі өндеу құрылғыларын жағартуға;
*өндіріс орындарындағы апатты жол ... ... ... ... ... ... ... орнатуды;
Оңтүстік Қазақстан аймағының небір жақсысы мен ... ... су ... мәселесін көкпар етіп жүргенде, бұл аймақ биыл сусыз қалайын деп ... ... ... ... су желісі – Тоқтағұл су қоймасында су дабыл
қағарлықтай мардымсыз болып шықты. Соған байланысты жақында ... ... ... ... су бере ... ... Ал ... аймағымызға су Өзбекстан арқылы ... ... ... ... ... және егін ... айналысатын Оңтүстік Қазақстан
облысы биыл су тапшылығына ұрынатын сыңайлы.
Ертең көктем шыға Оңтүстік Қазақстан, Қызылорда облыстарының ... ... егін егу ... азайтады, өнімді аз алады. Сол себепті
өзбектерден су сұрап, тағы да аяқтарына жығылуымызға тура келеді.
Ал су ... биыл ... әр ... ... ... айғақ бола алады. Сондай-ақ былтыр Тәжікстан мен Қырғызстанда
да электр қуатын үнемдеу ... ... ... ... ... ... Азияның су тапшылығы аймағына кіргенін мәлімдеген
болатын. Қазіргі жағдай бойынша, Қазақстанның ... ... ... ... ... 1 млрд ... ... (қыc мезгілінде)
шамамен сағатына 3,5-4 млрд киловатты, Қырғызстанның солтүстік аймағына –
сағатына 1,2 млрд. киловатты ... Ал ... мен ... ... ... ... қыс ... аталған елдерде бағасы удай
мазут пен табиғи газбен жұмыс істейтін жылу станциялары іске қосылады.
Жалпы, осыған дейін ... мен ... ... және ... айларында
Қырғызстаннан шамамен 1,2 млрд текшеметр су алып келген. Осыған сәйкес жыл
сайын су мәселесіне ... төрт ... ... келісімге қол
қойылатын (Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан және Тәжікстан). Дегенмен
бүгіндері бұл тарап өкілдерінің ... қосу – ... ... ... ... Азия ... жүйесі бірлестігі осы аймақ мемлекеттерінің отын
көздері ерекшелігін ... ала ... ... ... ... ... су ... ал Өзбекстан, Түрікменстан және ... бай. ... осы ... ... ... ... ... пайдаланған жағдайда ол тұрақты жұмыс істей алатын еді. Бірақ
аймақтағы маңызды фактор болып табылатын ... жүйе 90-шы ... ... ... ... толықтырып, бір-бірін қамтамасыз етудің
орнына, басқосуларда көрші мемлекет өкілдерінің ... ... ... отын ... ... ... ... тәуелсіздігі деп
аталатын қағида алға тартылды. Сөйтіп, аймақта энергетикалық сепаратизм
орын алды. ... ... ... ... энергия жүйесі күштеп
таратылды. Ол ... ... ... бір ... тағы бір жаңа ... ... осы ... бәрі су тапшылығының өзекті екенін аңғартады. Бірақ
«энергетика ... бас ... ... ... ... деп ... көптеген заңнамалық декларациялар қабылданғанымен, одан нәтиже
болмай тұр. Соның салдарынан Қазақстан мен Қырғызстанның, Түрікменстан ... ... мен ... ... су ресурстарын пайдалану
мәселесіне қатысты қарым-қатынастың күрмеуі ... ... тұр. Бұл ... ... ... жоғары жағындағы 10 текше шақырым суға үлесі бар
Ауғанстан ... ... Оған Қара ... ... ... арнаны реттеу
мәселесінен туындаған Қазақстан мен Қытай арасындағы күрделі су қатынасын
қосыңыз.
Осы аймақты зерттеуде ... ... 2025 жылы ... ... ... 40 ... ... артады екен. Ол алдымен су ресурсы
деңгейін арттыруды ... ... ... ... 50 жыл ... Әмудария мен
Сырдарияны сумен қамтамасыз ететін мұздықтың көлемі 40 пайызға кеміген. Ал
ол су ағын
ның ... ... ... ... ... ... ... оңтүстігін және Өзбекстанды ауыз сумен қамтамасыз ету қиынға
соғуда.
Соған қарағанда, биыл ... Ауыл ... ... ... ... ... ... мойнына артылатын жүктің көлемі қомақты
болайын деп тұр. Дегенмен бұл арада ол кісінің су ... ... ... ... айта ... жөн болар. Естеріңізде болса, ... ... су ... құру ... ... ... ... Соның
негізінде бірнеше құжаттар қабылданып, түрлі деңгейде мемлекетаралық
кездесулер өткізілген болатын. ... осы ... ... сол ... ... бірнеше рет Қазақстан делегациясын бастап ... ... ... ... ... ... ... етіп тағайындар
кезінде, оның орнын басатын адам туралы ... көп ... ... ... де аз суды тиімді пайдаланудың бірден-бір жолы – оны ... ... ... яғни Сырдария өзені ағысында орналасқан
мемлекеттердің ортақ мүддесі үшін суармалы жерлерді суаруға пайдалану. Ал
өзен суын ... ... ... өз ... ... ... ... мемлекетке
мазут, көмір, тағы басқа энергия көздерімен көмектесіп, мемлекетаралық
келіссөздер арқылы шешу. Міне, Елбасымыздың консорциум ... ... ... болатын. Ал көп уақыт бойғы тартыстан соң, ... ... ... ... ... су ... ... бастау қажеттігін жариялады. Ал
бұл су қоймасы ... ... ... кетіп жатқан суды және
Оңтүстік Қазақстан облысы мен Қызылорда облысының елді ... ... ... суды уақытша ұстап, керек кезінде дарияға жіберіп тұратын
су реттегіш ... ... Бұл ... ... ... ... ... жұрт та ертерек көрер еді. ... су ... ... ... ... қазіргі Ауыл шаруашылығы министрі стратегиялық маңызы
бар бұл су қоймасының құрылысына ат салысатындығына күмәніміз жоқ.
Сондай-ақ бұл арада Қырғызстанның ... ... ... аудармай кету
мүмкін емес. Өйткені көп жылдар бойы ... ... ... ... ... ...... су қоймасы тек Қырғызстанды ғана емес, көрші
Өзбекстан мен ... ... ... ауыл ... қажетті
сумен қамтамасыз етіп келеді. ... ... су ... ... ... айтуынша, бүгіндері Қырғызстан Бішкектегі ТЭЦ өндіретін энергия
қуатының өзіндік құнын төмендете ... Оған ... ...... жанар-жағармайға кететін көлемді шығын. Бұл тығырықтан шығу үшін
ең алдымен Қамбар ата СЭС-ін, содан ... ... бай ... ... жаңа
су станциясын салу көзделіп отыр. Мұндағы барланған көмір қоры шамамен 4
миллиард тонна болады. ... жылу ... ... мен ... ... қазір қырғыз үкіметі қарастырып жатыр. Тек олар сол жобаны
мақұлдаса болды, мұнда іске ... ... ... ... ... ... Қытай. Электр қуаты жете бермейтін, бірақ өндіріс ... өсіп келе ... ... ... бүгіндері энергия қуаты
тапшылығын бастан кешіріп ... ... ... ... ... ... өз қызығушылығын білдіруде. Атап айтқанда, белгілі олигарх
Виктор ... ... ... де бұл ... ... ... бар. Былтыр Қамбар ата СЭС-і
құрылысын Ресей, Қазақстан және ... ... ... ... шешілген еді. Оның 50 пайыз үлесі қырғыздарға тиесілі болса, қалған
50 ... ... ... мен ... ... бөліскен болатын. Бірақ
Қырғызстан ірі екі жобаны (Қамбар ата ГЭС – 2,5 ... ... КЭС – ... ... ... қажет етеді) бірдей жүзеге асыруға дайын еместігін
айтуда.
Міне, осыдан-ақ су ресурстарының халықаралық ... ... ... мен газ
секілді ықпал тетігіне айналғанын байқауға болады. Мұнай құбыры немесе газ
құбыры секілді су қоймаларын салуда ... ... ... ... Әрі су ... ... мен ... қарағанда күрделі және қымбатқа
түседі. Сондықтан бұл арада Қазақстан өз мүддесін қорғап шықса, ол ... ... ... ... ... Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Үкімет үйінде ... су ... ... ... ... бабында жиын өткізді. Таяуда ғана Үкімет
осы мәселені қарастырып, су реттегіш құрылысын салуға бекінген болатын.
Алайда Үкіметтің бұл ... ел ... ... бағаланды.
Қызылордалықтар су қоймасының зарарға шағатынын айтып, мәселені мейлінше
кеңірек қарастыруға мүдделілік ... еді. ... бұл ... өзі ... ... отыр. Кешегі жиында ... ... ... ... ... үшін ... топ ... ел
басшысын жұмыс қорытындысымен таныстырды. 1993 жылдан бастап Қырғызстанның
Тоқтағұл су ... өз ... ... ... көшіруі
Сырдарияға құятын судың мөлшеріне кері әсер етті. Соның ... ... мұз ... жол ... отыр. Бұған қоса,
Өзбекстан да Арнасай су қоймасына ... су ... ... ... ... ... мұз ... көктем сайын төнген қауіп сейілер
емес, қайта қоюлана түскен. Еліміздің оңтүстігіндегі су тасқынының биылғы
зардабы 15,8 ... ... ... ... бәрі су реттегіштің болмауынан
өріс алып отыр. Соның кесірінен мемлекет қазынасы 130 миллион ... Егер осы ... ... Оңтүстік Қазақстан облысындағы 20
елді мекеннің, Қызылорда облысындағы 50 елді мекеннің мұз көшкініне ұшырауы
мүмкін. ... ... суы ... су қоймасын апатты жағдайға душар етуі де
ықтимал. Сондықтан 3-4 айға болса да ... ... ... ... ... ұшыратпайтын Көксарай су қоймасы қайткенде де салынуы керек.
Тараптардың өзіндік дәйегін тыңдағаннан кейін Елбасы ... ... ... ... ... ... жаңа су қоймасын салу оңай шешім емес. ... ... жол жоқ. ... ... ... ... ... салатын
боламыз. Бұл Қазақстанның батысынан оңтүстігіне газ ... ... ... ... ... болып табылады: табыс әкелмейді, бірақ көптеген
түйткілді шешеді, – деді ел ... ... ... ... облысында құрылысқа байланысты
түсіндіру ... ... ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның қоршаған ортаны қорғау мен табиғат пайдалану құқығы136 бет
Аридтену үрдісінің Сырдария өзенінің төменгі ағысындағы топырақтардың шөлденуіне әсері66 бет
Сырдария өзені төменгі ағысы ландшафттарының құрылымдық өзгерістері54 бет
Сырдария өзенінің гидроэкологиялық жағдайы31 бет
Сырдария өзенінің орта ағысындағы қалалар мен елдімекендерде бұрын және соңғы жылдарда жүргізілген зерттеулер кезінде алынған деректер59 бет
Сырдария өзенінің су тасқынынан жанындағы тұрғындар мен нысандарды қауіпсіздендіруді қамтамасыз ету30 бет
XIV-XV ғасырдағы Ақ Орда мемлекеті5 бет
Xvi ғасыдағы қазақ хандығының саяи әлеуметтік және экономикалық дамуы16 бет
Антропогендік ландшафттардың дамуының алғышарттары55 бет
Арал тағдыры – ел тағыдыры3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь