Бруцеллез

Мазмұны

Нормативтік сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Анықтамалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Белгілеулер мен қысқартулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1. Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.1. Жануарлар бруцеллезі және оның таралуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2. Бруцеллезді балау әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2.1. Серологиялық зерттеулер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2.2. Агллютинация реакциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2.3. Пластинкадағы жылдамдатылған АР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2.4. Комплементті байланыстыру реакциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2.5. Комплементті ұзақ байланыстыру реакциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2.6. Сүттен қоятын сақина реакциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2.7. Бруцеллезді балаудың жедел әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2.8. Аллергиялық зерттеулер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.3. Бруцеллез ауруы кезіндегі иммунитет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.4. Бруцеллезді дауалау және онымен күрес шаралары ... ... ... ... ... ... ...
2. Өзіндік зерттеулер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.1. Зерттеулерді жүргізу әдістемелері мен қолданылған материалдар
2.2. Зерттеулердің нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2.1. Оңтүстік Қазақстан облысы ауыл шаруашылық малдарының бруцеллез ауруының індеттік жағдайын зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2.2. Түлкібас ауыл округі бойынша атқарылған шаруашылық жұмыстардың талдауы және эпизоотияға қарсы жүргізілген ветеринарлық шаралардың тиімділігін анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2.3. Зерттеулер кезінде даярланған антигендік және антителалық эритроцитарлық диагностикумдардың белгілі диагностикалық тесттермен салыстырмалы балаулық құндылығын анықтау ... ... ... ...
2.2.4. Бруцеллез ауруын дифференциалды диагностикалау үшін Розбенгал сынамасымен сиыр сүтін тексеру тәсілін қолдану ... ... ... ... ... ... ...
3. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4. Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
5. Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Кіріспе

Ел басының Қазақстан Республикасы халқына жасаған жолдауында және ауылды көтеру мәселесіне байланысты мемлекеттік бағдарламасында Қазақстан халқының оның ішінде ауылдық жағдайын жақсарту мәселесі айрықша атап көрсетілген.
Бұл мақсаттарды табысты атқару үшін, ең алдымен ауылшаруашылығындағы мал басын көбейтіп, одан алынатын өнімдерді (ет, сүт, жүн, жұмыртқа т.б) мейлінше көбірек өндіру қажет. Бірақта аталған проблемаларды жүзеге асыру оңай шаруа емес екені белгілі. өйткені басқаны айтпағанда мына малдардың арасында кездесіп, өлім-жетімге және де басқа қыруар шығынға әкеліп соқтыратынәртүрлі жұқпалы аурулар үлкен бөгет болып келеді. Бұрыннанда әсіресе соңғы жылдары төрт түлік малдардың арасында жұқпалы бруцеллез ауруы өте қауіпті малдан малға және малдан адамдарға жұғатын індет болғандықтан, бұл ауруға шалдыққан малдар арнайы нұсқаулар бойынша арнайы малдәрігерлік санитарлық тәртіпті сақтай отырып көзі жойылады.
Қазақстанда малдардың бруцеллез ауруының эпизоотологиясы, шығу көздері, аурудың белгілері, қоздырғышның биологиясы, ауруды анықтап балау жолдары мен алдын алу шаралары жөнінде бірқатар ғылыми тәжірибелік жұмыстар атқарылғаны белгілі. Соған қарамастан бұл ауру малдәрігерлік ғылымы мен өндірістің әлі де болса толық шешімін таппаған мәселеге айналып отыр.
Бруцеллез зооантропоноздық ауру болғандықтан, ол біздің елімізде үлкен әлеуметтік – экономикалық мәселелердің бірі болып табылады.
Қазақстанда бруцеллезбен ауыратын адамдар мен жануарлар саны бұрынғы одақ және ТМД елдерімен салыстырғанда алғашқы орындардың бірін алып отыр.
Бруцеллез нозеареалы әр қилы, шаруашылықтың экономикалық, табиғи-географиялық жағдайына, халықтың тұрмысы және арнайы ветеринариялық шаралардың жүргізілу деңгейіне байланысты болып келеді.
Адамдардың негізгі бруцеллезжұқтыру көзі жануарлар болып табылатын балғандықтан, бруцеллезбен күресу шаралары өте жоғары дәрежеде және тиімді болуы керек.
Республика аумағында ауыл шаруашылық малдар арасындағы бруцеллез індетінің таралуы әлі күнге дейін әр жылы әр түрлі дәрежеде, көбіне бруцеллезге қарсы арнайы шаралардың орындалуына да байланысты болып келеді.
Бруцеллез қазіргі кезде адамдар мен жануарлардың өте күрделі ауруы екендігі дәлелденіп, оны жою үлкен экономикалық және әлеуметтік мәселеге айналып отыр.
Бруцеллезбен күрес шараларының тиімді болу үшін, олар міндетті түрде ғылымның жетістіктеріне негізделуі қажет.
Бүгінгі таңда індетті ауруларға қарсы белсенді иммундеу заттарын ойластырудың екі жолыбар. Олардың бірі – тірі, ал екіншісі – экологиялық жағынан қауіп төндірмейтін өлі вакцина қолдану.

Бруцеллезбен күрес шараларының тиімдіболуы ең бірінші бұл індетті дер кезінде әрі нақты балауға да байланысты.
Осыкүнге дейін қолданып келген бруцеллезді дифференциалды балау, дауалау әдістері әлі де қанағаттандарарлық дәрежеде емес. өйткені соңғы уақытта кең таралған мал өсіру технолгиясы (жекелеген шаруа қожалықтары, жеке меншік үлесіндегі малдар) бруцеллезді балау, дауалау және онымен күрес шараларын сәйкесінше, өзгеше жүргізуді қажет етеді.
Соңғы бесжылдықта жыл сайын Қазақстанда бруцеллезге шалдыққан адамдар саны 3000-нан кем емес, эпидемиологиялық жағдай әсіресе республикамыздың оңтүстік аймағында күрделі болып отыр. Бұл фактілер ветеринария және медицина қызметкерлеріне үлкен жауапкершілік жүктейді.
Қазіргі кезде ветеринария тәжірибесінде қолданылып жүрген мал бруцеллезіне қарсы шаралар жүйесі шаруашылықтарды бруцеллез індетінен толықтай сауықтыруды қамтамасыз ете алмай отыр.
Айтылғандарды ескере отырып жүргізілген, осы ғылыми зерттеужұмыстарында Оңтүстік Қазақстан облысындағы жануарлар бруцеллезін дифференциалдық балау, дауалау және оған қарсы жүргізілетін арнайы шараларды жетілдіру мен нәтижелерін өндіріске енгізу мәселелері алға қойылады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Абуталип А.А. Диагностика и профилактика бруцеллеза верблюдов. Автореферат докторской диссертации, Алматы, 2006
2. Адамс М. Бактериофагия. Москва, МЕдицина, 1961.-527 с.
3. Студенцов К.А. «Бруцеллез животных». Алматы, Кайнар, 1975 г.
4. Тен Б.В., Султанов А.А., Мустафин М.К. и др. Рекомендации по ликвидации и профилактике бруцеллеза крупного рогатого скота. Алматы, 2002 г. 17 с.
5. Каральник Б.В., Амиреев С.А., Студенцова Б.К. и др. Обнаружение антигенов бруцелл в молоке, шерсти и навозе овец при помощи моноклонального, эритроцитарного диагностикума. Всесоюзная научно-практическая конференция по с/х биотехнологии. Целиноград, 1991.с. 129-130.
6. Габрилович И.М.Практическое пособие по бактериофагии. Издательство «Вышейшая школа», Минск, 1968. 179 с.
7. Жанбырбаев М.Ж., Арықпаева У.Т., Тоганаев и др. Перспективы использования неживой вакцины у мелкого рогатого скота в комплексе профилактических мер на территории Южно-Казахстанской области. Биотехнология . Теория и практика № 2, 2004 г. с. 149
8. Методические указания по лабораторной диагностике бруцеллеза. Ветеринарное законодательство РК., Астана, 2005. ГЗ с.19-32
9. Меркурьева Е.К. Биометрия в селекции и генетике с/х. – Москва, 1970 – 432 с.
10. Наставление по диагностике бруцеллеза животных. Астана. 1999. -48 с.
11. Простетова Н.П: Распростронение бруцеллезного бактериофага в организме морской свинии. Труды Ростовского –на-Дону науч.-исслед.противочумного ин-та. -1959. т.16 с. 117-126
12. Предпатент. 14203. Қазақстан Республикасы. МПК А 61 К 39/04, А 61 К 39/35. Способ лиголизации бактерии.
13. Воробьев А.Л., Тен В.Б., ИСкаков М.Ш. КазНИВИ опубл. 15.04.2004. бюл. №4 с.2
14. Иванов Н.П.,багданова Е.А. Некоторые вопросы диагностики бруцеллеза «Ветеринария – 1967, № 1.
15. Ременцова М.М. Бруцеллез диких животных. Алма-Ата. 1962. 270 с.
16. Триленко П.А. Бруцеллез сельскохозяйственных животных. Новосибирск, 1999. -340 с
17. Студенцов К.П Бруцеллез животных Алма-Ата: Кайнар, 1975. -236 с
18. Косилов И.А. Бруцеллез сельскохозяйствнных животных. Новосибирск, 199-344 с.
19. Иванов Н.П. Бруцеллез животных: Методы и средства боьбы с ним. Алматы, 2002. -351 с.
20. Минжасов К.И. Бруцеллез крупного рогатого скота и меры борьбы с ним. Петропавловск, 1999-132 с.
21. Юсковец М.К. Бруцеллез сельскохозяйствнных животных. М, 1952 -370 с.
22. Сайдулдин Т.С. Основы серологии. Алма-Ата. Ғалым 1992
23. Иванов Н:П.
24. Современные учения о бруцеллезе и мерах борьбы с ним. Ветеринария № 3. 2001 24-37 с.
25. Сайдашева С.Е. импытание реакции вторичной аггрегации. Москва. 1984 -27 с.
26. Уласевич П.С., Косьянов А.Н., Малахова Т.И и др. Результаты испытания Розбенгал пробы при диагностике бруцеллезе животных. Бюл. ВИЗВ, 1981- № 43 42-46 с.
27. Триленко П.А Реакция длительного связывания комплимента при бруцеллезе. Сб.тр. Лек НИВИ, 1956 8-13 с.
28. Жанбырбаев М.Ш., Тен В.Б., Султанов А.А., тоганаев Ж Результаты производственного испытания неживой противобруцеллезной вакцины. Майер, меж. Научно-практической конференции посвященной к 75 –летию Каз НАУ. Алматы, № 3. 2005. 65-67 с.
29. Жанбырбаев М.Ж., Тен В.Б., Жұмаш А.С., Тұтқышбай И.А и др. Методы и средства борьбы с инфекционными и паразитарными болезнями животных. Рекомендация. Шымкент. 2005. 12 с.
30. Chukwu, C.C brucellosis in Africa. 1. The prevalence Bull. Animal. Hlth. Prod. Arf. 33 19857 193-198.
31. Әбуталип А. Түйе табынын бруцеллезден сауықтырудағы ИФР-ның диагностикалық құндылығы. Жаршы, «Бастау»- Алматы, 2005. № 4 –Б. 17-20.
32. Тен В.Б., Канжігітов Е.К., Тоганаев Ж., Ынгайбекова К.М., Шаймерденов С.А. Профилактика и оздоровительные мероприятия при бруцеллезе мелкого рогатого скота. Журнал. Исследования, результаты, Каз НАУ.–Алматы, 2005 № 4. 16-17
33. Әбутәләпов Д. Індеттану терминдерінің орсша –қазақша түсіндірме сөздігі. Алматы, «Ана тілі». -1995.- 59 б.
34. Сансызбай Сансызбай А.Р., Кожабеков З.К., Сұлтанов А.А. және т.б. Ветеринарлық медицинаның орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Алматы. -2005. – 270 б
35. Наставление по диагностике бруцеллеза животных. – Астана, 1999. – 48 с.
36. Чунчубаев Ж.К. Универсальный цветной антиген для исследования на бруцеллез сыворотки крови в ПРА и молока в КР Меж.науч.практ.конференс.посвяшеная 40-летию Сиб НИМЖИВ. 2002. Петропавловск, С.285-290.
37. Чичибабин Е.С. Пластинчатая реакция агглютинации с молоком для диагностики бруцеллеза. Ветеринария. -1967. № 8. 53-54 с.
38. Мустафин Б.М. Изучение диагностической ценности единого цветного антигена для РА, ПРА, КР при исследовании с/х животных на бруцеллез. Майер.науч.практ.конфер. – Самарканд. 2006. 34-43 с.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті
Агроөнеркәсіп факультетінің «Ветеринариялық медицина» кафедрасы
ӘОЖ.616.981.42.63
Дипломдық жұмыс
Тақырыбы: «Ауылшаруашылық малдардың бруцеллез ауруын ... ... ... ... Хасан Агзамжанұлы
Ғылыми жетекшісі: Аға оқытушы Мәмбетәлі
О.Д.
Шымкент 2013
Мазмұны
Нормативтік сілтемелер
............................................................................
..........
Анықтамалар
............................................................................
............................
Белгілеулер мен қысқартулар
............................................................................
Кіріспе
............................................................................
......................................
1. Негізгі бөлім
.......................................................................
...........
1. Жануарлар бруцеллезі және оның таралуы
.....................................
2. Бруцеллезді балау ... ... ... ... ... Пластинкадағы жылдамдатылған АР
............................................
4. Комплементті байланыстыру реакциясы
..........................................
5. Комплементті ұзақ байланыстыру реакциясы
.....................................
6. Сүттен қоятын сақина реакциясы
.........................................................
7. Бруцеллезді балаудың жедел әдісі
.......................................................
8. Аллергиялық ... ... ... ... ... ... дауалау және онымен күрес шаралары
............................
2. Өзіндік зерттеулер
.......................................................................
.................
1. Зерттеулерді ... ... мен ... ... ... ... Оңтүстік Қазақстан облысы ауыл шаруашылық малдарының бруцеллез
ауруының індеттік жағдайын зерттеу
.................................
2. Түлкібас ауыл округі бойынша атқарылған шаруашылық жұмыстардың
талдауы және эпизоотияға қарсы ... ... ... ... ... Зерттеулер кезінде даярланған антигендік және антителалық
эритроцитарлық диагностикумдардың белгілі диагностикалық тесттермен
салыстырмалы балаулық құндылығын анықтау ................
4. Бруцеллез ауруын дифференциалды ... үшін ... сиыр ... ... ... ... ... Қолданылған әдебиеттер тізімі
..................................................................
5. Қосымшалар
.......................................................................
........................
Зерттеудің мақсаты мен міндеттері.
Дипломдық жұмыстың ... ... ... ... ... ... індетінің таралуын зерттеп, осы ... ... ... ... және бруцеллезден сауықтыру
шараларын қарастыру болып табылады.
Бұл мақсаттарды орындау үшін диплом қорғаушының алдына төмендегідей
міндеттер ... ... ... ... мал ... бруцеллез індетінің
таралуын зерттеу.
2. Бруцеллез ауруын дифференциалды балау үшін ... ... ( РБС, ... РНА ) ... ... ... ... тәсілдерді ветеринариялық – зертханалық
сынақтан өткізу.
Дипломдық жұмыстың тәжірибелік бағалығы.
Дайындалған ... және ... ... ... ... және РНАт реакцияларында қолдана отырып,
биоматериалдардан бруцеллездің қоздырғышын немесе ... тән ... ... (4- ... анықтауға мүмкіндік беруі болып саналады.
Сиыр сүтін СРБС тәсілімен тексеру ... ... ... басқа
серологиялық әдістерден қалыспайтындығымен, ал ең бастысы оңай әрі тез
арада ... ... ... және ... ... ... өтуі. Дипломдық жұмыс нәтижелері:
«Оңтүстік Қазақстан халық шаруашылығы ... ... ... ғылыми-практикалық конференциясында Шымкент, 2009; Ауезов
оқулары 10: ... ... ... ... және ... инновациялық
даму бағыттары халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясында; Шымкент
2011 жыл; және «ҚазАгроИнновация» АҚ ВҒЗИ ... ... ... ... станциясы филиалының ғылыми ... ... ... жұмыстың көлемі мен құрылымы.
Дипломдық жұмыс материалдары 90 компьютерлік ... ... ... ... ... ... мен қысқартулар, кіріспе,
әдебиеттерге шолу, өзіндік зерттеулер, зерттеу ... ... ... ... әдебиеттер тізімі енгізілді.
Дипломдық жұмыс 10 кестемен 4 суретпен безендірілді.
Қолданылған отандық және шетелдік әдебиеттер саны 34.
Нормативтік сілтемелер
Дипломдық ... ... ... бұл ... келесі стандарттарға
сілтемелер жасалынды.
ГОСТ 7.32.-2001 Информациялар жайлы стандарттар ... ... ... ... ... ... жұмысы туралы есебі, құрылымы
және әрлеу ережесі.
ГОСТ 4.492-89 өнім ... ... ... ... ... ... номенклатурасы (атаулары).
ГОСТ 12.1.008.-.76 Еңбек қауіпсіздігі стандарттар жүйесі, биологиялық
қауіпсіздік, жалпы талаптар.
ГОСТ 1770-74 Лабораториялық шыны өлшеуші ыдыс, цилиндр, ... ... 28085 – 89 ... ... Стирилділікті бақылаудың
бактериологиялық әдістері.
ГОСТ 22967 Сиымдылығы 25-10 мл егуге арналған шприцтер.
ГОСТ 20730 -75 қоректік орталар.
ТУ 64-2-10-87 Шыны ... 4233-77 ... ... ... ... 28085-89 Биологиялық препараттар.
ГОСТ 5962-67 Этил спирті ректификат 96
ТУ 004-2506 Дистелденген су.
ТУ 480-11-10,7,3 Шыныға арналған ... 2918 -64 ... ... ... ... ... Хирургиялық қайшы, Биолам ... ... су ... дистилятор.
ТУ 6-09-385475 Ксилол
ГОСТ 4233-77 хлорлы натрий
ТУ 51-05-73-88 Геммерсиялық ... 22379-93 ... ... ... заттар, медициналық, техникалық
жағдай.
ГОСТ 25046-81 Бір рет қолданылатын егу инелері. Негізгі ... ... ... ... 5556-81 ... ... ... техникалық жағдай.
Анықтамалар
Осы жұмыста келтірілген терминдердің анықтамалары:
Бруцеллез – жаппай іш тастаумен, дене қызуының ... ... ... әр ... ... ... ... жұғатын
індет.
Иммунитет – ағзаның генетикалық тұрғыдан алғанда бөгде инфекциялық
емес ... ...... ... жауап тудыратын бөгде заттар.
Антиденелер – жұқпалы ауру қоздырушыларына және генетикалық тұрғыдан
алғанда бөгде заттарға қарсы бағытталған ... ... ... маңызды қорғаныс факторлары.
Агглютинация – антиген мен антидененің желімделуі.
Агглютинат – антиген мен ... ...... ... ... ... ... сезімталдықпен білінетін
белгілі бір антигенге бағытталған жай-күй реактивтілігі.
Серологиялық реакция – антиген мен антидененің әрекеттесуі ... ...... ... кезіндегі оның биологиялық қасиетінің
өзгеруіне ұласатын, терең морфологиялық, функционалдық және ... ...... ... бір ... ... т.б
жататындығын анықтау, олардың биологиялық белгілері жиынтығын (морологиясы,
биохимиялық белсенділігі, антигендік қаситеті, малға ауру ... ... ...... ... ... ... жазу, сауықтыру.
Патогендік зардаптылық – патологиялық процестің немесе ... ... ... ... ... ... қабілеті.
Иммундеу – ағзаға белгілі бір вакциналарды ... ... ... ... ... төтеп беретіндей қсиеттер дарыту.
Балау – жан-жақты зерттеулер нәтижесінде ауруды анықтау, ауырған
ағзаның хал-жағдайы туралы қорытынды.
Биологиялық ...... ... ... ... жұқтырып, соны зерттеу арқылы жұқпалы ауруларды балаудың бір
тәсілі.
Вакцина – ... ... ... ... немесе олардың өмір сүру процесі кезінде түзілетін заттардан
дайындалатын биологиялық дәрмек.
Уыттылық – белгілі бір ... ... ... оның ... ... мен қысқартулар
ҚР – Қазақстан республикасы
ОҚО – Оңтүстік Қазақстан облысы
ЕМК – Еншілес мемлекеттік кәсіпорын
РМК – Республикалық мемлекеттік кәсіпорын
АБП/БДҰ – ... ... ... ... ... ұйымы
РБС – роз-бенгал сынамасы
ПРА – пластинкадағы агглютинация реакциясы
АР – агглютинация реакциясы
КБР – комплементті байланыстыру реакциясы
КҰБР – ... ұзақ ... ...... ...... ... реакциясы
ДНҚ – дезоксорибонуклеин қышқылы
ЕПС – ет-петон сорпасы
ЛПС (LPS) – липополисахарид
м.ж – микроб жасушасы
г – грамм
ВҒЗИ – ветеринария ... ......... ... – акционерлік қоғам
ТМД – тәуелсіз мемлекеттер достастығы
ПВП – поливинилпирролидон
ОФР – офсонофагоцитарлық реакция
КСРО – Кеңестік социалистік республикалар одағы
АтБР – ... ... ... – тіке емес ... ... – иммуноферменттік анализ
Кіріспе
Ел басының Қазақстан Республикасы халқына жасаған жолдауында және
ауылды ... ... ... ... ... ... оның ішінде ауылдық жағдайын жақсарту ... ... ... ... табысты атқару үшін, ең алдымен ауылшаруашылығындағы
мал басын көбейтіп, одан ... ... (ет, сүт, жүн, ... ... көбірек өндіру қажет. Бірақта аталған проблемаларды жүзеге асыру
оңай шаруа емес екені ... ... ... ... мына ... кездесіп, өлім-жетімге және де басқа қыруар ... ... ... ... үлкен бөгет болып келеді. Бұрыннанда
әсіресе соңғы ... төрт ... ... ... ... ... өте қауіпті малдан малға және малдан адамдарға ... ... бұл ... ... ... ... нұсқаулар бойынша арнайы
малдәрігерлік санитарлық ... ... ... көзі ... малдардың бруцеллез ауруының эпизоотологиясы, шығу
көздері, аурудың белгілері, қоздырғышның биологиясы, ауруды ... ... мен ... алу ... ... ... ... тәжірибелік жұмыстар
атқарылғаны белгілі. Соған қарамастан бұл ауру малдәрігерлік ғылымы мен
өндірістің әлі де болса ... ... ... ... ... ... ... ауру болғандықтан, ол біздің елімізде үлкен
әлеуметтік – экономикалық мәселелердің бірі болып табылады.
Қазақстанда бруцеллезбен ауыратын адамдар мен ... саны ... және ТМД ... ... алғашқы орындардың бірін алып отыр.
Бруцеллез нозеареалы әр ... ... ... ... жағдайына, халықтың тұрмысы және арнайы ветеринариялық
шаралардың жүргізілу деңгейіне ... ... ... ... ... көзі жануарлар болып табылатын
балғандықтан, бруцеллезбен күресу шаралары өте жоғары дәрежеде және тиімді
болуы ... ... ауыл ... ... ... ... таралуы әлі күнге дейін әр жылы әр ... ... ... ... ... ... орындалуына да байланысты болып келеді.
Бруцеллез қазіргі кезде адамдар мен жануарлардың өте күрделі ауруы
екендігі дәлелденіп, оны жою ... ... және ... ... ... ... ... тиімді болу үшін, олар міндетті түрде
ғылымның жетістіктеріне негізделуі қажет.
Бүгінгі таңда індетті ауруларға қарсы ... ... ... екі ... Олардың бірі – тірі, ал екіншісі – ... ... ... өлі ... ... ... шараларының тиімдіболуы ең бірінші бұл індетті дер
кезінде әрі ... ... да ... ... қолданып келген бруцеллезді дифференциалды балау,
дауалау әдістері әлі де ... ... ... ... соңғы
уақытта кең таралған мал өсіру технолгиясы (жекелеген шаруа қожалықтары,
жеке меншік үлесіндегі малдар) ... ... ... және ... ... ... ... жүргізуді қажет етеді.
Соңғы бесжылдықта жыл сайын Қазақстанда бруцеллезге шалдыққан ... ... кем ... ... ... ... республикамыздың
оңтүстік аймағында күрделі болып отыр. Бұл фактілер ... ... ... ... ... ... ... ветеринария тәжірибесінде қолданылып жүрген мал
бруцеллезіне қарсы шаралар жүйесі ... ... ... ... қамтамасыз ете алмай отыр.
Айтылғандарды ескере ... ... осы ... ... ... ... ... бруцеллезін
дифференциалдық балау, дауалау және оған ... ... ... ... мен ... өндіріске енгізу мәселелері ... ... ... ... ... және оның таралуы
Қазіргі кезде бруцеллез деп аталып жүрген жануарлар ауруы ... ... ... ақ белгілі болған. Бұл ауру онда ... ... тән ... ... ... іш ... деп ... Оның
этиологиясы көп уақыт бойына белгісіз болып келген.
1876 жылы Франк іш тастаған сиырлардан патологиялық жадығаттар алып,
сау аналықтардың жыныс ... ... ... іш ... ... осындай
жолмен аурудыц жұқпалылығын анықтады.
Аздаған уақыттан соң Ленерт (1878) және Броурер (1880) бұл аурудың
жұқпалылығын растады.
Ауру жұқпалы іш ... ... ие ... ... ... қоздырғышы тек
1896 жылы дат зерттеушісі Банг Стрибольт ауру ... ... ... деп ... ... ... ... алған кезден бастап белгілі
болды.
19 ғасырдың аяғында Жерорта теңізінің жағалауларында және аралдарында,
соның ... ... ... қызба ауруына адамдардың көп ... оны ... ... криттік неаполитандық» немесе жай
«жерорта теңіздік» деп атаған. Мальта аралы ... ... ... үлкен горнизон болған. Ауру жергілікті тұрғындар арасында көптеп
таралған соң, одан ... ... ... де аман ... жоқ.
Ағылшын дәрігерлері аурудың себебін анықтау бағытында ұзақ және ... ... және 1886 жылы Брюс ... ... ... ... ... кезінде, талақтан алынған жадығаттарды микроскоп арқылы қараған
кезде микробты анықтады. Зерттеуді жалғастыра отырып, Брюс осындай ... ... ... ... себу ... ... ... Брюс микрококк-деп атады.
Брюстың ашқан жаңалығы көптеген жаппай ... жол ашты ... ... оны қостады.
Брюстың жаңалығынан соң, осы жерде жұмыс істеген Заммит бұл аурудың
қоздырғыштарын тасымалдаушылар ... ... ... Ары ... ... адамдар мальта қызбасымен ауру ешкінің сүтін ішкен кезде
залалданатындығы байқады. Осындай жолмен, адамдардың және ... ... ... ... байланысы анықталды. Сонымен катар, Банг
бацилласы мен Брюс ... ... ... ... ... Брюс ... ... деп, ал ауруды бруцеллез деп атай бастады.
Брюс және Бангтың ашқан жаңалығынан соң, қазіргі кезге ... ... өте көп ... ... және ... ... мен оның
адамдар ауруына қатынасы туралы көптеген ... ... ... ... оның ... мен ... тигізетін
зияны туралы білген кезден бастап, бруцеллезді зерттеу жолындағы ғ
мәліметтер үлкен теориялық және тәжірибелік ... бар ... ... ... қара малда бруцеллез көп жағдайда клиникалық белгілері анық
білінбей, үстіртін ... ... ... ... ... аналық малдың
негізгі белгісі — іш тастау (аборт). Буаз ... іш ... 3-4 ... 6-8 ... ... ... 1ш тастау мезгілі ауру микробының жұғуына
тығыз байланысты. Жаппай іш тастау көп жағдайда алғаш туатын құнажындарда
байқалады. Оның мөлшері 30-50 ... ... ... ... іш ... бір рет болады, ал екі не үш рет іш тастауы өте
сирек кездеседі. Сиырда іш ... 2-3 күн ... оның ... ... ... ... және ... алды бөлімінен қызғылт иіссіз кілегей
ағады. Мұндай малдың буындары қабынып, жүргенде қатты қиналады, көпке ... шуы ... ... ... шіриді. Ақырында мал эндометритке метритке,
вагинитке ұшырайды. Оның желіні ... ... ... ... ... ... ... немесе жойылады.
Ауырған ірі қараның негізгі белгісінің бірі – буындарының ... ... ... Тізе ... Бастапқы кезде буын іспей, ұстап
қарағанда мал ... ... соң ... ... күннен күнге ұлғая
береді. Бара-бара буынға ірің микробтары түсіп, буын ісіп қатты ... ... жүре ... ... 1сік ... одан ірің ағады. Буында өзіне тән
емес ұлпалар өсіп, ол әк тұздарымен қапталып, буын қозғалысы бұзылады.
Бруцеллезбен ауырған бұқаларда ... ... ... ... және
синовиттер болады.
Бруцеллезбен ауырған сиырларда патологиялық өзгерістер ... ... ... және жыныс мүшелерінде болады. Жыныс
мүшелерінің кілегей қабықтары ісініп, қызарады, жатыр алды бөлімінен қоңыр-
қызыл түсті кілегей ағады. ... мен ... ... қабығының арасында
іріңді-фибринді эксудат пайда болады, хорион ворсинкасы мен ... көп ... ... кей ... өлі плацент
қалдықтарымен жабылады.
Ұрықтың қабығы ... ісіп ... үсті ... ... көп жері ... ... гистологиялық тексеруден өткізгенде
көптеген некроз бен ... ... ... ... ... және ... қабынғаны немесе жаппай грануляциялық
ұлпалардың өскені байқалады.
Кей жағдайда ұрық мумификацияга ұшырайды. Мүшелердің және ... ... және ... ... ұсақ тары ... қанталаған
тері асты көк етте серозды және геморрагиялық қабынған талақ пен ... ... ... ... күңгірт сары түсті некроз
кездесіп, өкпе іріңді-қатаральді пневмонияга ұшырайды. Буаз ... мен оның ... ... ... қабынады, олар іріңді және
фибриозды желінсау түрінде өтеді. ... ... ... Бұқалардың ені мен қосалқы ендерінің көлемі ... ... өте ... ... ал ... ... онда некрозды ірің қалдықтары
кездеседі, сперматогенез функциясы
мүлдем жойылады не болмаса ... Ен ... ... ... ен
каналдарында өзіне тән емес тканьдер өсіп, тесіктері бітеледі.
Бруцеллез ауруының белгілі дәрежеде кеңінен ... ... ... ... әртүрлі тірі затпен қоректенуге икемделіп,
жануарлардың ауруға ... ... ... бір ... ... таңда бруцеллез індеті барлық әлемде тіркелген десек те
болады.
Біріккен сараптама ... ... ... ... ... ... 1986 ж.), ... малдарының бруцеллезі
дамыған капиталистік АҚШ, Франция, Канада, Австралия, Италия, ... ... де ... уақытта жануарлар бруцеллез! Жерорта тещз1 кауызында, I Азия
(Туркия, Иран), Азияныц Оңтүстік-Шығысында ... ... ... ... және ... Америкада (Мексика, Бразилия ... ... ... кеңінен етек алған.
ТМД бойынша эпизоотологиялық және экономикалық жағынан ірі ... ... ең ... ... ... ұсақ мүйізді мал, солтүстік
бұғылар және шошқалар болып табылады. Эпидемиологиялық тұрғыдан адамдарға
91,2-100 пайыз бір-бірімен тығыз байланысты ... ... ең ... ... ... ... Басқа жануарлардан қара мал, шошқалар,
бұғылар, түйелер) бруцеллездің адамдарға жұғу ... ... ... өте ... ... қоздырушысынан зарарланған
адамдар еш жағдайда ... ... ... ... және ... ... мен ... аса кауіп төндіріп тұр. Бруцеллезді жою
Закавказье, Орта Азия, РФ-ң - Солтүстік ... ... ... де :
мәселе болып отыр.
Осы айтылған елді-мекендерде адамдардың бруцеллез ауруымен ауруы өте
жоғары көрсеткіштер көрсетіп ... ... ... ... ... айналысуымен байланыстырылады [36]. ... ... ... ... ... ... ... өңдеу кешендерінде, қойларды күтіп-бағу, қолдан ұрықтандыру, қырқын
кезі, ... ... ... ... ... рет ірі қара ... бруцеллезбен ауруы 1930 жылы
Петропавл және Щучинск аудандарына қарасты жеке шаруашылықтан ... ... ... ... Осы жылы ... облысының «Тас-бұлақ»
совхозының мал дәрігері Тавель қойдың ... ... ... жөнінде 1933 жылға дейін іс жүзінде ... ... ... жоқ десе де болады. Тек кейбір ... ғана ... ... ... ... тәсілдерін білу
мақсатында азды-көпті зерттеулер жүргізді. Академик С.Н. Вышелесскийдің
басшылығымен 1933 жылдың бас кезінде ... мал ... ... мал ... бруцеллезді анықтау жөніндегі
жұмыс
ұйымдастырылды. Онан кейінгі жерде осы ... ... ... ... тағы ... да жұқпалы ауруларды анықтау тәсілдерін игеру жөніндегі мал
дәрігерлік мамандар даярланды.
Бруцеллездің жалпы алғанда ... ... оның ... ... ... ... ... зиян келтіруі, аурудың малдан адамға
жұғұының жиілей түсуі, Қазақстанда барлығы істі үйлестіріп отыратын және
кеңес беретін орталық ... ... ... мекеме құруды талап етті.
Міне, осыған орай Қазақ мал дәрігерлік ... ... ... қара ... ... ... ... құру негізінде 1937 жылдың
бас кезінде бруцеллезді зерттейтін арнайы зертхана құрылды, бұл зертхана
індет ... ... ... ... мен аудандарда, облыстарда осы
індет ... ... ... ... ... індетті
анықтау тәсілдері іздестіруге және оны жетілдіре беруге, шет аймақтардағы
зертханалардың қызметкерлерін даярлап шығаруға, олардың мамандығын арттыра
беруге, бруцеллезге ... ... ... ... ... ... етіп отыруға, малды індеттен алдын-ала сақтандырып, ауырғандарын
емдеу, ауру малды іріктеп бөлек шығару, вакцина егу ... ... ... ... мал ... ғылыми-зерттеу станциялары мен мал
дәрігерлік зертханалық жұмысына басшылық етуге міндетті болды.
Бруцеллездің жаппай таралуы және адамдардың бұл ауруға ... ... ... ... да ... аудара бастады. Сондықтан
біраз кейінірек Қазақ ... ... ... бөлімі ашылды.
Бруцеллез жөніндегі ғылыми-зерттеу жұмыстары бірте-бірте қанат жайды.
Бұл жұмысқа зоотехникалық-мал ... ... ... және
микробиология кафедралары (М.И. Иванов, П.А. Буланов) қатыса бастады.
Өлкелік патология институтында (Г.Н. Удинцев) ... ... ... ... ... ССР ... академиясының Зоология институтында академик
И.Г. Галузо, Көз аурулары институтында - профессор В.П. ... және ... ... ... ... ... ... профессор П.П.
Очкур, эпидемиология кафедрасында ... Г.Н. ... ... кең
көлемде жүргізді. Орта Азияның обаға қарсы күрес ... ... ... ... бөлім ашылды.
Мал дәрігерлігі және медицина мамандары жұмысты кешенді түрде ... ... ... ... ... ... ... бруцеллезге қарсы күрес
жөніндегі шараларды жузеге асыру ісіне ықпал ... ... үшін және ... өту ... ... ... үшін облыстың мал дәрігерлік
ғылыми-зерттеу станцияларында тиісті жұмыстар жүргізілді. Бұл жұмыстарға
Қазақ мал ... ... ... ... ... ... ... етті. Мұндай жұмыстар Орал, ... ... ... Қостанай және ... ... ... ... бруцеллезді зерттеу ісіне К.П. Студенцов, ... В.Г. ... В.К. ... Г.Н. Удинцев, В.П. Рощин, Н.Д.
Беклемишев, П.П. Очкур, И.К,. Каракулов, М.И. ... П.А. ... ... М.И. Солоницин, П.И. Островидов, И.Л. Жалобовский, А.А.
Пальгов, М.М. ... Б.Р. ... Ф.И. ... В.М. ... ... З.И. ... Н.В. Сафронов, В.С. Чичибабин, Н.П.
Иванов, В.Б. Бельченко, А.Э. Султанов, К,.И. Мыңжасов, В.И. Белобаб,
В.Б. Тен, Р.Ж. ... Ш.А. ... Э. ... және ... зор үлес ... ... ... немесе
тікелей шаруашылықтардағы мал дәрігерлік қызметке басшылық етті,
көптеген нақтылы мәселелерді шешуге қатысты.
Республикада ... ... осы ... ... ... еліміздегі
жетекші орталықтардың бірі болып отыр, ... ... ... отандық және шет елде арнаулы журналдарда жарияланған
бруцеллездің әр алуан мәселелері жөніндегі ... ... ... ... еңбектер дәлел бола алады.
Республика аумағында таралған бруцеллез індеті әр жылы, әртүрлі
дәрежеде, біркелкі күйде емес және ... ... ... ... да ... ... келді.
Бруцеллез індетінің таралуына әсер ету және жүргізілетін шаралар
нәтижесіне қол жеткізу үшін ең негізгі көзі ... ... ... мен мәдениетіне, тұратын орнының ұзақтығына (табиғат жағдайына
байланысты), ветеринариялык-санитариялық шаралардың жоғарғы дәрежеде
орындалуына, ... ... ... ... мен ... орын, техникалық және ветеринарлық жабдықтармен қамтылуына аса
көңіл бөлу керек.
Қазіргі кезде бруцеллез ... мен ... ... ... ... ал оны жою ... ... және әлеуметтік
мәселеге айналды.
Бруцеллезбен барлық дерлік үй жануарлары, сонымен қатар, құстар да
залалданып, ауырады.
Табындарда (шаруашылықтарда) пайда болған ... ... ... таралуға бейім. Клиникалық жағынан қарағанда,
бруцеллез біресе анық ... буаз ... іш ... ... ретінде өтеді, біресе жасырын түрінде өтіп, ұзақ ... ... ... ... бұл ... күресте
ауруды дер кезінде балаудың үлкен маңызы бар екендігін көрсетті.
Бірақ бұл аурудың жануарларда әр ... ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты, ғылымда балаудың
бұрынғы тәсілдері жетілдіріліп, жаңа тәсілдері шығарылуда. Қазіргі
кезеңде қанды серологиялық зерттеу (агглютинация ... ... ... түсікті, сүтті және ауру малдардыц түрлі
секреттері мен экскреттерін ... ... ... ... ... ... ... балау жасалынып,
тәжірибеде қолданылады.
Қазіргі кезде бруцеллезге жасанды турде иммунитет туғызу мүмкіндігі
зерттелініп, тәжірибеде ... Бұл ... ... ... ... ... және қиын аурумен күрестегі жағдайды біршама
жақсартады. Қазірде сәтсіз шаруашылықтарды сауықтыруды жеңілдететін ... ... ... қызмет істейтін адамдар залалдануының
алдын-алуға мүмкіндік беретін, бруцеллездің алдын алуға қолданылатын
бірқатар түрлі вакциналар ... ... мен ... көп ... ... ... ... бұл ауруды жою көптеген қиындықтар
тудырады, біршама қаражат шығаруды және көптеген күш жұмсауды қажет етеді.
Табындардағы ... жою үшін ... ... ұйымдастырушы -
шаруашылық шараларының толық жүйесін қарастыратын ерекше шығарылған жоспар
қажет.
Бруцеллезбен күрес шаралары тиімді болу үшін олар ... ... ... ... ... ... ғылыми жұмыстары
бруцеллезбен ауырған малдарды мейлінше толық анықтауға, ағзасының
бруцеллезге ... ... ... ... ... ... бруцеллезді жоюға бағытталған шаралар ... ... ... ... ... үшін жалғыз
ветеринарлық қызметкерлердің жұмысы жеткіліксіз. Бруцеллез ауруымен ... ... ... шарушылық жетекшілері және ауыл
шаруашылығының түрлі бөлімдерінің мамандары ... ат ... ... ... ... ... ... зерттеулер Малдың бруцеллезге ... ... үшін ... қан ... ... нұсқауға сәйкес
серологиялық тексеруден өтеді. Бұл тәсілдің ...... ... тән ... қан сарысуын агглютинация (АР) комплемент
байланыстыру (КБР), комплементті ұзақ ... ... ... мен ... ... - розбенгал сынамасы (РБС) және
сақиналы реакциялары (СР) арқылы анықтау.
1.2.2. ... ... (АР) ... қан ... ... қосу ... ірі ... қой, ешкі, жылқы, енеке,
бұғы, ит, терісі бағалы аңдар мен басқа да ... ... ... АР ... мен ... ... адамдардың және
ауыл шаруашылығы малдарының барлық түлігінің бруцеллез ... ... ... ... Реакцияның ең маңызды ерекшелігі - індетпен
жаңадан ... ... ... ... реакция шетел және отандық
ғалымдардың зерттеулерінде кең ... ... ... ... ... сарысуын немесе бүлінбеуі үшін
консервант қосылған сарысуды ... ... иісі ... еріген қан түйіршіктері бар қан сарысуы тексеруге жарамайды.
Ірі ... ... ... ... және ... ... ... фенолданған (0,5% дейін) физиологиялық ерітінді
(0,85%), ал ... қан ... ... - 5 ... ... ... ас тұзының ерітіндісі қолданылады.
1.2.3. Пластинкадағы жылдамдатылған РА (розбенгал сынамасы - РБС).
Көптеген ... ... ... АР-ның адам және мал
қандарын тексергенде балаулық маңызы зор екенін дәлелдеген.Бұл ... ... оны ... шаруашылық жағдайында қоюға болады, екіншіден
құрал-жабдықты қажет етпейді және қорытындысын жылдам ала-аламыз. КСРО ауыл
шаруашылық ... ... ... РБС ұсақ ... және бұғыларды
тексеру үшін, ал 1978 жылдан кейін басқа малдарды да ... ... ... ... ... ... үшін ... стандартты
антигені қолданылды. Бұған ас тұзын 12 пайызға дейінгі қоймалжыңдықта және
генцианвиолетті 1:50000 немесе бриллиант жасылын 1:20000 ... ... ... ... ... ... 6 күн ... қояды. Осыдан
кейін антиген қолдануға дайын болады .
Бұдан кейінгі ... ... бұл ... ... антигеннің
бірнеше нұсқаларын ұсынды. Бұл реакцияның диагностика құндылығы жөніндегі
зерттеулер, оның ыңғайлы және тиімді әдіс ... ... ... байланыстыру реакциясы (КБР) бірінші рет 1909 жылы
сиырдың ішіндегі іш тастауының себебін анықтау үшін қолданылған. Көптеген
ғалымдар ... ... ... және ... ... ... ... ауруын АР-ға қарағанда көбірек анықтайтынын, әсіресе 11 созылмалы
түрде өтіп шаруашылықтан ауру малды тез ... ... ... ... ... ұзақ байланыстыру реакциясы (КҰБР) Реакция қойылу
тәртібі мен тәсілін 1940 жылы В.И. Иоффе, 1949 жылы В.С. ... және Н.И. ... ... жылы П. А. ... бұл ... ауыл шаруашылық малдарының
бруцеллез ауруына ... үшін ... ... 0-4 °С ... ... ... ... ҚҰБР ірі к қара мен ұсақ малдың
бруцеллез ауруына ... өте ... ... ... ... гөрі
көбірек айқындайды..
1.2.6. Сүтпен қоятын сақина реакциясы Сүтпен қоятын ... ... ... ... қою үшін ... 1937 жылы ұсынды. Бұл реакцияның
маңызы мынада: егер сүтте өзіне тән агглютининдер болса, онда олар ... мен ... де, ... ... ... ... ... бетіне көтеріліп, боялған сақина түзеді. Сүттің төменгі бөлігі
өзгеріссіз қалады.
Сүтпен қоятын ... ... өте ... Сондықтан оны
шаруашылықта, фермаларда және жайлауда қоя беруге ... ... ... көк ... ... ... жиынтығы қолданылады.
Тексеруге жаңа сауылып алынған немесе формалинмен консервіленген сүт
пайдаланылады. ... үшін 10 мл ... 1 ... 10 процент формалин
ерітіндісін тмызады. Реакцияны қою үшін 2 мл ... екі ... ... ... кейін пробиркаларды штативімен су ... ... 37-38 ... ... 45-50 ... ... мына сұлба бойынша оқиды: сүттің бетінде түзілген ... ... және ... болса (сүттің басқа бөлігі ақ) – оң реакция (++++) және
(+++); сүттің бетінде көк ... ... ... және сүттің басқа бөлігі
көгілдірлеу болса –оң реакция (++); сүттің бетінде көк сақинаның айқындығы
әлсіз, ... ... ... көк түсті болса – күмәнді реакция (+); сүттің
беті ақ, басқа бөлігі біркелкі жылытқанға дейінгі ... ... ... ... ... (-). Бұл ... диагностикалық құндылығы жөнінде
зерттеулер, оның тиімді әдіс екенін көрсетеді.
Сақина реакциясы арқылы оң немесе ... ... ... ... алынған брлық малдың қанын АР және КБР ... ... Егер бұл ... ... оң ... ... онда ол мал
бруцеллезбен ауру деп есептелінеді.
1.2.7. Бруцеллезді балаудың жедел ... ... ... ... ... ... малдан алынған қан сарысуын
зерттеуге негізделген (АР,КБР,КҰБР,РБС және т.б). бұл ... ... үшін ең ... малдан қан алып, оның сарысуын шығарып алу ... ... ... ... зертханаға жеткізіп, оны
зерттеп, алынған ... ... ... қайтадан шаруашылыққа келіп
жеткенше көп уақыт өтеді. (шамамен 5-7 күн). Бұл уақыт ішінде табын ішінде
індет ... көзі әрі ... ... ... ... да малдың
тұрған орнын да зерттеп, диагноз қоюдың маңызы зор. Бұл мақсат үшін малдың
сүті немесе сүт ... ... ... бұл ... онша ... жоқ, ... оның ... құндылығы, телімділігі жөнінде
зерттеушілер пікірі әр алуан.
1.2.8. ... ... ... әдіс - ... ... ... ағзасындағы қорғаныс күштері мен ауру
коздырғышы арасындағы күрделі күрес ... ... ... ... ... тән ... ... кездесудегі құбылыс әсеріне
негізделген.
Аллергиялық тәсілді ірі қара, буйвол, қой, ешкі, ... мен ... ... ... ... ... қолданылады.
1932 жылы бірінші рет Кеңес Одағында А.Н. Пашковский мал бруцеллез
ауруын анықтау үшін «абортин» деген ... ... ... ... ... қыздыру арқылы өлтірілген сорпадағы және ол буландырылып,
алғашқы көлемнің 0,1 дейін теңестіріледі.
Бұдан кейін 1934 жылдан бастап С.Н. Вышелескийдің ... ... ... Бұл дәрмек қыздыру арқылы өлтірілген бруцелла агардағы
өсіндісі. Езінді түрінде физиологиялық ... ... ... мөлшері 2х10 дәрежесіндей.
1937 жылы П. Ф. Здродовский ұсақ малдың ... ... ... ... жасалған тұнба түріндегі аллергенді
ұсынды. Бұл дәрмекті бруцеллизат деп атады. ... ... ... шаруашылықта кең мөлшерде қолданыла бастады.
Бұдан кейінгі жылдары аллергеннің бірнеше түрі ... ... ... ... ... ұсақ мал мен ... бруцеллезін анықтау аллерген
(ВИЭВ бруцеллині) қолданылды. ВИЭВ бруцеллині қой мен ... ... ... терінің ішіне 0,2 мл жіберіледі, ал шошқаның құлақ
түбіне тері ішіне осындай мөлшерін ... Ал, бұл ... ... ... қой мен ... сау көзінің астыңғы жағынан, ... бір ... ... көздің сыртқы бұрышыныц тұсынан тері
астына 0,5 мл мөлшерінде жібереді.
Ауру малдың аллерген егілген жерінде тері ... ... ал ... бұрынғы қалпында өзгеріссіз қалады. Бруцеллин егілген қой, ешкі,
бұғы, ірі қара және ... ... 48 ... кейін анықталады, ал
шошқада әр 24 және 48 сағаттан кейін бақыланады. Анықталған ауру малдарды
тез ... ... ... ... осы ауру ... ... ... Бруцеллин егілген малдардан еш кедергісіз қан ала беруге
болады. Жүргізілген ... ... ... ... ... онда
қолданылған бруцеллиннің дайындалған кезеңі, жасалған биокомбинаты, сериясы
мен мемлекеттік бақылауы, малдың түрі мен ... ... ауру ... ... олар инвентарлық номері мен жасы, түсі көрсетіледі.
1.3 Бруцеллез ауруы кезіндегі иммунитет
Иммунитет сөзі кең мағынасында алғанда (латын тілінен аударғанда immunus
- қабылдамаушылық) ауру ... ... тән емес ... соның ішінде
жұқпалы аурулардан ағзаның ішкі ортасының тұрақтылығын сақтауға бағытталған
үрдістер мен механизмдердщің жиынтығынан тұрады.
И.И. Мечниковтың пайымдауынша ... ... ... ... ... кезінде ағзаның тұрақтылығын қамтамасыз ететін
құбылыстардың жалпы жүйесі. Зильбер Л.А. ... ... деп, ... қоздырғыштарына немесе басқа тән емес ... ... ... ... Бұл ... барлық ағзаға тұқым
арқылы берілетін және алынған қасиеттер жиынтығына негізделген, бұлар
микробтардың, вирустардың және ... ... ... ... ... ... ... ішке енуі мен көбеюінің алдын алады.
Иммунитеттің механизмдері мен факторлары әр түрлі: тері мен кілегейлі
қабықтардың ... ... ... фагоцитоз, гуморальды жүйе
антиденелер, қанның бактериоциттігі, комплемент және т.б) жасушалардың ... ... өзі ... иммунитет, туа бітетін немесе түрлік және
өзіне тән ... жүре ... ... болып бөлінеді. әсер ету механизміне
байланысты антимикробты және антитоксикалық иммунитет деп те ... ... ... және ... стерильді және стерильді емес
иммунитет түрлері болады.
Бірақ, бір ауру кезінде иммунитеттің бір ... ғана ... алу ... ... ... ... жүріп жатқан үрдістер ... ... ... ... ... ... сәйкес,
сонымен қатар, ... ... ... ... ... белгілі бір үлесті түрлік немесе табиғи (туа ... ... ... ... ... ішінде индивидумдар кездесетін сияқты, генетикалық
деңгейде бір-бірімен байланысты (әкелік немесе ... ... ... ... жоғары тұрақтылық көрсететіндері болады.
Бірақ бруцеллез ауруы кезінде ... ... ... ... жүре ... ... ие ... Оған көптеген индивидумдар микроб
текті антигендермен қатынас ... ... ... ... оның ... және ұзақтығына сыртқы
акторлармен қатар (азықтану, күтім және ... бағу ... ... ... ... ... әлсізденуі, тұқымдық бейімділік, басқа
жұқпалы және жұқпалы емес ... ... ... ... да әсер
етеді.
Әдетте, заладанғандар пайызы буаздық мерзімі жоғарылаған сайын
көтеріле ... ... ... ... ... ... ... болуы күмән
туғызбайды. Оған дәлел ретінде өлі вакцинамен егілген жануарларға бруцеллез
ауруын қолдан жұқтыру кезіндегі пайда болатын жоғары тұрақтылықты ... ... ... ... ... ғалымдар бруцеллез індетіне және
иммунитетіне жүргізілген ... ... ... ... ... ... және стерильсіз фазаға байланыстығын және постинфекция кезінде
індеттік иммунитеттің ... ... ... ... ... стерильсіз
иммунитет осы айтылған індет кезінде өте ұзақ ... бойы және ... ... ... ... ... айлап сақталады, негізнен
жануарлардың жеке басының ауыр зарадануны немесе ... ... ... ... ... ... ... толықжетілгенге дейін, бруцеллезге
қарсы жоғары табиғи төзімділігі болады.
Бұл ... ... тек қана ... қана ... ... жиі ... ... бірақ үлкен жануарларда қоздырушыдан тез арылып,
қайта зарардануына қарсы төзімді өзіндік иммунитеттер пайда ... ... жас ... ... ... ... ... қысқа уақытта
болады.
Зерттеушілер бруцеллез кезінде иммунитеттің қиын және ... ... ... ... ... бруцеллездің індеттік
үрдісі баяулай кетуімен сипатталады.
Бруцеллездік індеттің қоздырушысына қарсы ағзаның қорғаныстық күшінің
алғаш кездесуі сол ... ... және ... орналасқан сөл түйіндерінде
байқалады. Фагацитоз иммунделгенде және иммунделмеген де ағзалар кездеседі.
Соңғы жағдайда ол аяқталмаған ... ... ... жасушаларын еру
жағжайына ұшыратпайды. Кей жағдайда фагоциттер ... ... ... бір ... ... ... және ... қатар бос күйінде қанға
және барлық ағзаға таралуы да ... ... ... ... ... жауап беру механизмінің ең ... ... ... мен макрофагтар болып табылады. Лимфоциттер сүйек ... ... ... ... ... ... ... мен гуморальдық факторлармен әсер етілген ... ... ... ... ... ... ... туберкулез және т.б)
жасушалы иммундық реакцияларының Т-лимфоцитіне айналады.
Түтікшелі жасушаның кейбір бөлігі, пейер ... ... ... ... В-лимфоциттері дифференциялануы секілді
плазмоциттердің жинақталуына, иммуноглобулиндердің жасалуына, ... ... ... ... түзуіне атсалысады. Айта кететін бір жайт, ... ... ... ... емес. Т-лимфоциттері антигендік
стимуляциялау әсерінен, тұрақты лимфоциттердің ... ... ... ... ... ... Т- киллерлер
бөгде жасушаларды жойып жібере алады, Т-хелперлер иммундық жауап беруші Т-
және ... ... ... Т және В лимфоциттерінің
белсенділігін арттырады.
В-лимфоциттері ... ... үш ... ... ... ... ... белгілі бір иммуноглобулиндер клонын түзеді,
нағыз синтезделген ақуыздарды санау үшін ... ... ... ... іске ... орай, патогенді бруцеллаларға ағзаның иммундық жауабы қандай
болса, сондай өзара байланысты ... ... мен ... ... ... ... ... бруцеллездік ндеті жіті және созылмалы
сатысында өтетіндігін, оған қарсы иммунитет түзуге бұрыннан белгілі барлық
иммундық жауап қатысатынын көрсетті.
Осыған ... ... ... ... ... ... ... отырып, қазіргі заманғы талаптарға сай өзіне тән алдын
алу дәрмектерін жасау өте өзекті мәселелердің бірі ... ... ... ... иммунитеттің антимикробтық және
антитоксикалық немесе ... және ... ... ... бар, ... ... факторлардың барлығы бірге көрінеді. Бруцеллез кезіндегі иммунитеттің
қалыптасуында негізгі рольды ... ... ... ... атқарады. Бұл кезде макрофагтар қызметінде антигенмен кодталған
белгілі өзіне тәнділік бақыланады. Белсенділіктің жоғарылауы ... ... ... ... иммундеуге қолданылған микроорганиздерге қатысты.
Қорғаныста макрофагтармен бірге басқа жасушалардың да ... ... ... ... ... жүйе ... ... пейер түйіндері, сүйек миы, талақ, лимфа түйіндері) ағзаның бөлек
иммундық жүйесі ретінде ... ... ... лимфоциттер қан ағзасынан ұлпаларға
көшіп, қайтадан лимфалық жолдар арқылы ... ... ... Олар ... ... заттарды анықтап, иммунды ... ... екі түрі бар. ... ... ... миының діңгекті
жасушаларынан түзілетін және бөтен ... ... ... ... ... деп ... (Т-лимфоциттер). Олар ағзаның
лимфоциттерінің 80%-ын құрайды.
Тимустың әсерінсіз сүйек миының діңгекті ... ... ... деп ... Олар антиденелерді түзетін плазмалық
жасушаларға айналады.
Қазіргі ... ... ... Т-лимфоциттер, макрофагтар және В-
лимфоциттердің бірігіп қатысуымен қарастырады.
Көптеген иегерлердің пікірінше, Т-лимфоциттер бруцеллез ауруы кезінде
иммунитеттің ... ... роль ... ... иммунитеттің гуморальды факторларына ... ... ... мен оның ... ... ... әсерінен макроорганизмді қорғауда түрлі қызметтер
атқарады-жабыстыру ... ... ... және ... ... ... (комплемент байланыстырушы
антиденелер), лейкоциттердің фагоцитарлық қабілетін белсендіру (опсониндер,
тропиндер), токсиндерді бейтараптау (антитоксиндер). Жоғарыдағы антиденелер
сәйкес ... ... ... ...... реакциясы), КБР (комплемент байланыстырушы реакция), ... ... ... реакциясы), ИДР (иммунодиффузия
реакциясы), ОФР (опсоно-фагоцитарлы реакция) және олардың әр ... (РБС, ... СР, ... ... ИФР; АДБР және т.б)
Көрсетілегндерден басқа толық емес және тосқауыл ... ... ... ... бірақ көрінетін реакция тудырмайтын
антиденелердің брлығы ... тән емес ... ... ... ... мукопротеиды
сияқтыбиологиялық белсенді заттарды түзу қабілетінің арқасында көрінеді.
Иммунокомпетентті жасушалардың тірі ағзаның ... ... ... арқылы күнделікті айналып тұруы –оларға тән негізгі қасиет болып
табылады. ... ... ... ... олардың антигенмен
байланысын және мәліметтің жасушадан жасушаға, мүшеден мүшеге ... ... ... ... ... мүше – тимус
перифириялық ... ... ... өткізетін діңгекті жасушаларды
«үйрете» отырып, иммунокомпетентті жасушалардың қызметіне реттеуші әсерін
тигізеді.
Тимуста ... ... ... ... ... деп атау
бекітілген. Тимустың бақылауында жасушалық ... ... ... ... ... ... ... де (тимусқа бағынышты деп
аталатындар) осыған кіреді.
Құстарда В-жасушалардың жетілуін бақылайтын иммунитеттің ... ...... қалтасы (бурса) және жәндіктерде ол –сүйек миы.
Сүйек миында В және Т лимфоциттерден (бұлар тимуста үйретуден өтеді)
ажыратылатын діңгекті жасушалар ... ... ... ... ... жататын жасушалар және
тимуста «үйретілген» жасушалар да орналасады.
Красиков А.П. пікірінше, жұқпалы патологияда Т- және В ... көп ... ... микроорганизмге тікелей әсер ... түзу ... әр ... ... ... қорғанысты қамтамасыз
етеді, соның ішінде бруцеллез ауруы да кіреді.
Одан басқа, В – ... ... ... ... ... ... әсерінен, түрлі медиаторларды түзуі мүмкін,
мысалы, қабыну ошағына макрофагтарды және басқа ... ... да ... ... ... ... роль атқарады. Бұл
типке жататын жасушалар антиденелерді түзуде (соның ... ... де) ... ... ... ... ... бактерицидті қызметін бірінші кезекте медиаторларды түзу
жолымен күшейтеді.
И.А.Косиловтың ... ... ... ... ... болу-болмауына ғана емес, оның түзілу механизміне, бөлек Т,В және
А жүйелердің қатысуы мен белсенділігіне байланысты.
Оның айтуынша, тірі және ... ... ... олардың жасушалық және гуморальды иммунитетті индукциялау
қабілетімен ұқсас. Бұнда бруцелла ... ... ... ... ... Т-жасушалар арқылы әсер етеді, ал ... ... ... болып табылады.
Көптеген зертеушілер негізгі иммунологиялық компоненті болып
антиденелер табылатын бруцеллезге қарсы ... ... ... ... ... ... ... тікелей немесе
макрофагтар арқылы әсер ... ... ... ... ... ие ... ... вакцинациялаудан соң бруцеллез кезіндегі жасушалық
иммунитет бюрнеттің тері ... ... ... ... реакциясы,
лимфоциттердің бласттрансформация сияқты реакциялармен анық көрінеді.
Сонымен, әдебиеттегі ... ... ... ... ... стерильді және стерильді емес болуы мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... та, ... ... да атқарады.
Бүгінгі күнде иммундық алдын-алу мәселесі өзінің маңыздылығы бойынша
үлкен мағынаға ие. ... ... ... көп ... сульфаниламидтерді, түрлі иммуномодуляторларды кең қолдану
кезінде келесі ... ... ... іздеу қажеттілігі туындайды:
вакцинацияны қашан, қанша және ... ... ... – бұл ... қана емес, оның өзінде бірқатар ... ... ... ... ... Көптеген вакциналар, соның
ішінде тірі штаммдар ... ... ... ағзаның ауырып тұруына
немесе жағымсыз әсерлерге тұрақтылығының төмендеуіне ... ... ... басқа ауруларға ұшырауы көп ... ... ... ас ... және көбею мүшелеренің ауруы.
Вакциналанған мал басы жұқпалы ауру қоздырғыштарының далалық штаммдары
ұзақ уақыт сақталуы ... ... ... ... эпизоотиялық ошақ
тұрақтыға айналады және одан әрі қауіпті бола түседі. Тірі ... және ... ... бірге ұстаған жағдайда кейде бруцеллездің
белгілері байқалады, оның оның ... тірі ... ... ... ... ... ... қалпына келтіруіне
байланысты болса керек.
Бүгінгі танда індетті ауруларға қарсы ... ... ... екі жолы бар. Олардың бірі – тірі, ал ...... ... ... өлі вакцинасы. Бұл екі жолмен дайындалған
вакциналар бруцеллездік ... ... үшін ... ... ... ... ... жасалған жұмыстарды қорытындылай келе
бруцеллезге қарсы тірі вакцинасын қолдануға тұжырым жасаған. Сонымен ... ... ... ... өлі ... ... жолдарын қарастыру да
үлкен, өзекті жұмыстар қатарына жатады.
1.4 Бруцеллезді ... және ... ... ... иммунитет пен індеттің қатынасы өте күрделі өтетін процесс.
Бұл процестің жайы ағзасының резистентік не табиғи төзімділік қасиеттеріне
және ... ... не ... ... ... пайда болған
жасанды иммунитетіне тығыз байланысты.
Иммунитет жөнінде сөз болғанда, малдың әр түлігінен табиғи ... ... ... қасиеттерін, жасының және организмнің резистенттік
жағдайларын тексерудің теориялық және практикалық маңызы бар.
Малдың көп түрі ... ... ... ... ... ... қасиетін малдың тураралық иммунитеті дейді. Қой бруцеллезі мен ірі
қара бруцеллезі қоздырғышын (мелитензис, абортус) тек ... ... ... мал ағзасының резистенттік қасиеттерін төмендету арқылы
ауыртуға болады. Айта кететін жай, ... ... ... ... еділбай
қойларына қарағанда ауруға өте бейім келеді. Малдың ауруға қарсы тұру
қасиеттері оның ... ... да ... (1924), ... (1942), ... (1942), К.Т. ... ... жүргізген тәжірибелерінде олардың бруцеллезбен тек сүт
берген кезде ауыратынын байқаған. Ал, үрдісті ... ... ... ... әр ... ... ... таба алмаған. Кейбір
бұзауларға бруцеллез өсіндісін сүтпен қанша берсе де ауырмаған.
Әр малға жүргізілетін иммунизация тек сол малды ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан иммунопрофилактикалық
негізгі мақсат – ... ... бір ... ... ... ... сол шаруашылықта малға індет ... ... ... ... ... ... бір бөлігін мүлдем ( ауруға ... ... ... тууына жол бермеу қажет.
Егілген малда иммунитет күшінің қөрсеткіші әркез ... ауру ... ... санына, оның иммундық және
антигендік әсеріне және малдың реактивтік жайына байланысты болады.
Вакцина иммундық ... ... ... болғанмен, ауру түбегейлі
жойылмайды. Вакцинаны қолдану арқылы аурудан экономикалық зиянды азайтуға,
аурудың таралуын тежеуге және ауруды жоюға ... ... ... ... әр вакцинаны қалай қашан ... ... ... ... жайға түбегейлі талдау жасап, жоспарлы түрде жүргізілуі
шарт.
Көп жылдар бойы ТМД және ... мал ... ... В. Abortus 19, 82 ... және В. ... Peb-1 ... вакциналар қолданылды.
№ 19 штаммынан дайындалған бруцеллезге қарсы қолданылатын вакцина –
соңғы жылдары өндірісте бруцеллезге ... ... ... ең ... Бұл ... иегерлері Американ ғалымдары (Бук,
Коттон, Шмит) 19*30-1934 ... ... ... ... ... үшін бруцелла абортус өсіндісінің уыттық қасиетін әлсіретіп жасалған
тірі микробтан ... ... ... ... нәтижеге жеткен. Міне,
содан бері бұл вакцина дүние жүзіне белгілі болды.
Басқа тірі және ... ... ... ... ... ... өндіріске енгізілмей, қалып ... Бұл ... ... ... себебі – ағзаға вакцинаны ... ... ... ... жұқтырған ағзадағы антиденелерден
айырмашылықтары болмайтындығы оларды бірінен бірін айыру ... ... 19 ... ... ... ... ... онша патогенді
емес. КСРО – да вакцинаны алғаш рет 1944 жылы М.К. ... ... ... ... өте ... ... мұны ... жүзінің ғалымдары
түбегейлі зерттеп, ұзақ уақыт өндірісте пайдаланылатынынан көздері жетті.
Жыл сайын қөптеген миллион ірі қара мен қой ... ... ... ... ... кей ... кәрі ... да егілді.
Еліміздің және шет ел ғалымдарының пікірін тұжырымдай ...... ... ... ... ... таза ... бруцеллезден қорғау үшін қолдануға болады. Мал іші таза ... егер ... ... ... ... етке ... не ... бірнеше рет серологиялық тексеруден өткізгенде ауру
мал тынымсыз бөліне берсе, не бірнеше рет ... өте көп мал ... ол ... мал ... іш тастамау үшін және клиникалық
белгілерін болдырмау үшін бұл ... ... №19 ... ... ... ... Етке өткізгенше табында іш тастау, аурудың клиникалық
белгілері болмайды.
АБФ\БДҰ – ның эксперттік ... (1970) «Рев - 1» ... ... ... ... қолдануға ұсынды. Ал, 1971 жылы Е.С. Орлов, П.С.
Уласевичтердің басшылықтарымен жүргізілген комиссиялық ... «Рев ... ... ... вакцинамен егілген тұсақтар бруцеллезден 92 ... ... ... ... іші бруцеллезден таза емес шаруашылықтарда ұрғашы қозыларға «Рев -
1» штаммының вакцинасы қолданылады, егер отар ... ... ... ... «Рев - 1» ... ... ... екі жыл
болған саулықтарға №19 штаммынан дайындалған ... ... жыл ... №19 ... ... егіп ... ... серологиялық не аллергиялық тексеру жүргізбейді. Ал, ... ... ... ... ... «Рев - 1» ... бұл вакцина республикамыздың көптеген шаруашылықтарында кеңінен
қолданылып жүр. «Рев - 1» штаммынан ... ... ... ... ... ... мен тұсақтарға бруцеллезді болдырмау үшін мал ... таза және таза емес ... ... ... 4 ... кезінен бастап бір рет егеді, егер тұмақтар
бір себептерменқозы кезінде егілмей қалса, оны ұрықтандыруға екі ай ... де ... ... Мал іші ... таза емес шаруашылықтарда
алынған қозыны жыл сайын егіп ... Егер ... ... онда ... ... үш ... ... жургізеді. Таза саулықтардан
алынған қозыларды тексеруден өткізбей-ақ вакцинация жасайды.
Мал іші таза мес ... ... ... ... өткізіп, ауруын бөліп, қалғандарын «Рев-1» штамм ... ... ... қозыларды ұрықтандыруға екі қалғанда не төлдеп
болған соң екі ... ... ... тексеруден өткізеді. Егілген
қозыны бір жылға дейін тексеруге болмайды.
1963 жылы ... мал ... ... ... К.М. Салмаков
абортус бруцелласының әлсіз агглютиногенді №82 штаммын алып, ірі қараның
бруцеллезіне қарсы ... тірі ... ... вакцина алды. Бұл
вакцина мал іші ... таза емес және ... жұғу ... ... ірі ... бруцеллезден қорғау үшін қолданылады.
Ұрғашы бұзауларға төрт айлық кезінде, ал қашарларды ұрықтандыруға 2-3
ай ... ... ... Мал іші бруцеллезден таза шаруашылықтарда вакцинаны
ұрғашы бұзауға бір рет қолданады. Ал мал іші ... таза ... ... ... ... ... ... тексеруден
өткізіп, ауруына бөлек емдеп, етке өткізеді, ал қалғаның осы вакцинамен
егеді. Шағылысқа 2-3 ай ... бұл ... ... ... ... бөліп, қалғандарын осы вакцинамен егеді. Егер мал ... ... ... ол табындарды қалған уақытта жылына екі рет
серологиялық тексеруден өткізеді. Ал, мал ... соң ... ... мал ... ай ... 2 ... таза ... тексеріледі.
Мал іші бруцеллезден таза шаруашылық №82 штамм вакцинасын сырттан
аурудың жұғу қауіпі туған ... ... ... ... алдымен
серологиялық тексеруден өткізіп, егеді. Содан кейін шағылыстан ... 1-2 ... және ... (1-2 ... соң) ... ... өткізеді.
Егер табында мал іш тастаса не серологиялық тексеруде ауру бөлінсе, ол
малды ... іш ... ... анықтайды. Зертханада бруцеллез
өсіндісінің вакциндік штаммы бөлінсе, малды табын ішіне ... ... іші ... таза емес ... ... тексерудің
нәтижесінде аурудан тазартудың мүмкіншілігі болмайтын ... ... №82 ... ... қолдануға рұқсат етіледі. Ол үшін сол ... осы ... бір рет ... және оған екі жыл өтуі ... ... осы ... ... ... қанын алып, серологиялық тексеруден
өткізеді.
Вакцинамен егілген ірі ... 6 ай ... соң ... ... ауруын табынан бөліп алады. Қалғандарын ай сайын қатарынан екі
рет таза болғанша тексереді.
Бруцеллезге ... ... ... мал ... ... ... шаруашылық шараларды іске асыру үшін мал арасында ... және даму ... ... әр ... мал ... мен ... таза және таза емес ... бөледі.
Мал іші бруцеллезден таза табындарда, фермаларда, шаруашылықтарда,
елді мекендерде, аудан және облыстарда кезекті ... ауру ... Егер ауру ... ... ... ... ол шаруашылықтар,
фермалар, табындар, елді мекендер аурудан таза емес деп ... ... ... ауру ... ... ... ауру ... онда ол табынды, ферманы да немесе шаруашылықты да аурудан таза емес
деп есептеп, аудандық акиматтың қарарымен ... ... мал ... таралу бағыты қоздырғышының
көбейіп, таралу жағдайы оған ... ... ... әсеріне (ауа
райы, малдың азықтануы, күйі, ... ... ... сақтау
шарттары т.б) тығыз байланысты.
Бруцеллездің алдын алу және оны жою жөніндегі ... дер ... және оның ... ... ... ... және республика
көлемінде күн ... ... ... жоспар бойынша жүргізіледі.
Бруцеллезді болдырмау жөніндегі ... ... ... әр елді ... шаруашылықтарына арнап жасалуы тиіс.
Бруцеллез ауруы шыққан табын не ... елді ... ... аудандық бас мал дәрігер хабарламасына сәйкес ... ... ... ... қойылып бруцеллезді жою шаралары
бекітіледі.
Бруцеллезді болдырмау және жою жөніндегі жоспарлы шаралар , ... ... ... ... көрсетіліп, оны материалдық және
қаржы жағынан қамтамасыз етіп, шаруашылық бастығы мен бас ... және ... да ... бар ... ... жасалынады.
Бруцеллезді болдырмау үшін аурудан таза шаруашылықтарда және елді
мекендерде, сонымен бірге жеке меншіктегі мал ... ... ... ... ... ... мал ... әкету және шаруашылық ішіндегі
сұрыптау, бөліп қосу, іріктеу жұмыстары тек қана ... ... ... ... Мал іші таза ... асыл ... ... әкелінуіне қатаң тиым
салынады.
Ал, аурудан таза шаруашылықтардан әкелінетін малдардың анықтамалары
түбегейлі ... ... сай мал бір ... ... ... ... ірі қара ... (РБС не АР, КБР, ҚҰБР), қой – аллергиялық ... ... ... ... ... ... тексерулер
нәтижесінде белгілі мерзім өткен соң жалпы әкелінген мал, отарға не табынға
шаруашылықтың бас мал ... ... ... ... ... ауру ... бары анықталса, онда мамандардан
құралған комиссияның ұйғарымы бойынша ауру мал етке өткізіледі.
Шаруашылықтағы ... ... ... мен ... ... және ... ... сай қамтамасыз ету қажет. Егер мал
ішінде аналық малдар іш тастап не ... ... туып ... ол ... ... алып, тез мал дәрігеріне хабарлау керек. Ал, мал дәрігері
аурудың себебін тез анықтау үшін ... ... ... ... ... осы ауруды болдырмау жөніндегі нұсқауға сәйкес жұмыс
істейді малдың бәрінен қан алынып, зертханаға жіберіледі.
Бруцеллезден таза ... ... ... ... ... ... ... тексеруден өткізіп отырады. Серологиялық
тексерудің жоспары әркез ... ... мал ... ... ... ... шаруашылықтарда сиыр, құнажын,
саулық қой, мегежіндер, бұқа және қошқарлар тексеруден ... ... ... ... ... ... бір рет өтуі ... бруцеллезден сауықтыру тәсілі табындағы, фермадағы елді
мекендегі, нысандағы, ... ... ... ... ... жайына байланысты анықталады.
Егер бруцеллезден таза шаруашылықта ауру алғаш шықса, ... ... ауру мал ... табын түгелімен, төлін қоса ... ... ... ... тиіс. Қалған барлық фермадағы сау малдар 30
күннің ішінде серологиялық тәсілмен (РБС не АР, КБР, ... ... мал ... соң мал орны ... ... ... өтеді және ұзақ уақыт санацияда болады. Соңғы
дезинфекция және ... да мал ... және ... ... соң ол ... ... ... күресу үшін құрылған ... ... ... сау мал ... Бұл ... ... ... қолданбайды.
Егер ауданда және облыста бруцеллез өте аз таралған болса ... емес ... көп ... ... ірі қара ... ... төмендегіше жүреді.
Мал фермаларында егер бруцеллез созылмалы түрде өтетін болса, мал ... емес ... ... сау ... ... керек. Мұндай жағжай
болмаған күнде барлық малды аллергиялық және серологиялық тексеруден әр 25-
30 күн ... ... ... Егер әр ... ... ... екі ... ауру мал бөлінбесе, онда ол табынды 6 айға мал ... ... әр үш ай ... барлық малды серологиялық тексеруден
өткізеді. Осы мезгілде мал ішінде іш тастау болмай, ... ... ... ... ... не ферманы бруцеллезден арылды деп есептейді. Егер
бақылау кезінде ерологиялық тексеруден ауру мал шықса оны тез ... ... екі рет ... сау ... серологиялық тексеру жүргізе
береді. Егер ауру малдың ... ... онда ... қоса ... іш тастау байқалса, ондай жағдайда төлімен қоса етке өткізіледі.
Ауру шыққан ... ... ... ... ... шаруашылық
ішінде қалдыруға болмайды. Ал, мал дәрігерлік бақылау кезінде шаруашылықта
не ... ... ... ... ... шыққан аналықтардын
алынған төлдерді арнайы күтімге алып, еш малға қоспай мал ... ... ... Егер ... ... ... ... білінбесе,
онда төлдерін еш тексерусіз пайдаланады.
Облыс және республика көлемінде ... кең етек ... ... ... ауру аз ... ... төмендегі шаралар қолданылады.
Егер табында не фермада бруцеллез созылмалы түрде өтсе, онда ... ... ... ... ... арылтады.
Ауру малдан алынған төл шаруашылықта ұсталмай, аналығымен бірге
өткізіледі.
Жоғарыда баяндалғанда ... ... және ... ... негізгі бөліктері ғана. Заман талабына, ғылым жетістіктеріне
байланысты бруцеллезбен күрес амалдары да ... ... ... ... бруцеллезді дауалау үшін тірі штаммдардан әзірленген вакциналар
орнына инактивтелген өлі вакциналарды ... ... бар ... шет ... және ... ғалымдар зерттеулерінде дәлелденді.
Соңғы 2008 жылы Қазақстан республикасы бруцеллезге қарсы ... ... ... ... ... ... тиым салынғанына
байланысты ғылыми-зерттеу жұмыстарының ендігі кездегі мақсаты жануарлар
бруцеллезінің дифференциалдық диагностикалау және ... ... ... ... ... ... ... осы бағытқа, атап
айтқанда бруцеллезге қарсы қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... жедел
дифференциалды балап, дұрыс диагностикалау әдістерін тауып оны ... ... сол ... бруцеллез ауруынан сау ... ауру ... ... ... ... ... Өзіндік зерттеулер
2.1. Зерттеулерді жүргізу әдістемелері мен қолданылған материалдар
Зерттеу ... ... АҚ ... «Оңтүстік Қазақстан
ғылыми зерттеу ветеринарлық ... ... ... ... ... ... ... қожалықтарында оның ішінде Түлкібас ауданы ... ... ... ... ... ... ... ауданы: «Ескі
Ихан», «Жаңа Ихан», Түркістан сол сияқты Аққұм, Зертас, Толеби аудандарында
сонымен бірге Еңбекші ауданы Шымкент ... ... ... ... ... мен Айна базар, Көк базар санитарлық – ветеринарлық
экспертиза лабораторияларында ... ... ... ... ... есеп ... сараптау арқылы
және аумақтық басқарма, облыстық ... ... ... ... ... ... бактериологиялық, биологиялық және
иммунологиялық (АтБР) әдістермен ... ... ... ... өсінділерінің жаңадан ойластырылған ... ... ... ... және ... ... ҚР АШМ ветеринарлық комитетінде бекітілген «Бруцелла ... ... ... ... 1999ж) ... және отандық
биодәрмектерді қолдану арқылы, (оның ішінде ВҒЗИ дайындалған) ... ... ... ... ... да ... тәжірибелерге
қолданылды. Бруцелла өсінділерінің түрі және бірлендіруін ФАО/ВОЗ (1986)
бекіткен тәсілмен және ОҚ ... ... РНГА және ... ... ... ... жүргізілді.
Барлық ғылыми зерттеулер заңдастырылған нұсқаулар, методикалық
ұсыныстар, арнайы ... ... ... ... белгілі лизогенизация тәсілі бойынша Br.abortus
№ 19 штамынан бөлініп алынды. Олардың өзіндік тәндігімен ... ... ... ... Бруцеллездің эритроцитарлық диагностикумын
Вайнбахтың әдісін Меньшов пен Шмутердің жетілдірілген тәсілі формалинделген
қызыл қан түйіршіктеріне құрамында ... ... ... ... тән ... бар ... танин қышқылының көмегімен
сенсибилизацияланып даярланды. Диагностикумның белсенділігін ... қан ... ... ... қан сарысуы (НҚС) және 0,85 ... ... ... ... ... бірнеше сериялы тәжірибелерді
жүргіздік, рН- пен сенситиндердің параметрлері іріктеліп ... ... ең ... ... қолданылды. Диагностикумның
гемосенситивтік ... ... ... ... ... микротәсілмен Такачи аппаратында жүргіздік.
Белсенділігі жоғары әрі өзіндік тән ... ... алу ... ... ... ... оны үй қояндарына егу
арқылы ... ... ... тән ... қан ... ... ... ГОСТ 20730 – 75 бойынша ... ... егу ... өткіздік.
Бруцеллезден сау малдарды алдын алу және ауырған малдардың ағзаларын
бруцеллалардан тазарту ... үшін ... ... ... ... ... ... қажеттілігін анықтау үшін
қымыз, сүт және шұбат сынамалары қолданылады.
Жалпы серологиялық, бактериологиялық ... ... ... ... 100, 200, 500 мл ... ... (ТУ ... тығындары (ТУ 38-006-108-90), Петри табақшалары, шыны пробиркалары
пайдаланылды. Бұлардың бәрі алдын ала жуылып, кептіргіш ... ... ... ... ... (ТУ 94-51-143-1251-2003)
залалсыздандырылды.
Зерттеулерді сұйық тұзды суларды пайдаланып ... ... ... ... ... суда ерітіліп қолданылды.
Жұқпалы биоматериалдармен (бокста, стационарда жуатын бөлмелерде)
жұмыс істегенде дезинфекциялық дәрмектер хлорамин (МРТу ... ... -дық этил ... ... 5962 -67) ... ... ... алу, оларды дифференциялау,
өсіріп зерттеулер жүргізу жұмысы кезінде инфекцияның жұмысшыларға ... ... ... ... жол ... ... барлық санитарлық
тәртіптер соның ішінде 2004 жылғы 21 қаңтарда бекітілген СК 63 І және ... ... ... ... ... ... ... тәртібі де қатаң сақталынды.
Жүргізілген кейбір зерттеулердің сандық ... ... ... ... сарапталынды. Дайындалған диагностикалық дәрмектердің
экономикалық тиімділігі А.А.Чулков және ... ... ... ... АУДАНЫНЫҢ ТАРИХЫ
Түлкібас ауданы бойынша жалпы халықтың саны 95400(2007 ж) ... ... өсу де ... ... ... Өткен жылы бұл көрсеткіш
103,7 пайызға жеткен. Бұдан ... ... ұзын саны 1868 адам ... ... ... Тұрар Рысқұлов ауылы. Облыс орталығынан 98
шақырым қашықтықта орналасқан. Түлкібас ауданы ... ... ... ... 1928 жылы ... 2338 ... шақырымды алып жатқан
ауданға екі поселкелік, 12 селолық окург қарайды. Мұнда 20-дан астам ... ... ... өмір ... ... ... ... территориясынан Ұлы
Жібек жолы өткен. Орналасу жағдайы Қаратау мен Талас Алатауының етегі. ... ... Арыс және Ақсу ... бастау алады. Аудан аумағын
Трансазиялық бағыттағы темір жол тас жол ... ... ... ең көрікті мекендерінің бірі «Ақсу Жабағылы» қорығы.
Ол 1927 жылы ... ... ... тән ... және ... ... ... 60-қа тарта аң-құс және 200-ден аса ... ... ... ішінде арнайы қорғауға алынып, «Қызыл кітапқа» енген
жан-жануарлар да бар. Мұнан бөлек, Ақбиік аулындағы Қарсат үңгірі, ... ... ... ... секілді табиғат көріністері
келушілерді еріксіз баурап алады ТабиғатыМақтан тұтар байлығыныз бірі -
Ақсу-Жабағылы ... ... бір туар ... ... жиырмасыншы жылдары Ақсу-Жабағылы қорығы ... ... ... ... жасаған дүниежүзілік қорықтар тізіміне енген. ... ... ... ... бөлігінің және оған көршілес Өгем
жотасын алып жатыр. Оның негізгі аймағы ... ... ... Төле би және Бәйдібек аудандары және Жамбыл облысы Жуалы ауданы
жерінде орналасқан. Сонымен қатар, қорық құрамына екі палентологиялық ... Бірі ... жер ... 126 га., ... - ... ... 100 га. Екеуі де Бәйдібек ауданында қорықтың негізгі аймағынан 120
шақырымдай ... ... ... ... жер ... 85754 га.
Оның ішінде: Түлкібас ауданында-21255 га., Төле би ауданында-53597 га,
Бәйдібек ... га., ... ... ... ауданында-10682 га.
Қорықтың орталығы Түлкібас темір жол станциясының ... ... ... ... ... Қорықтағы ең ірі өзен - Ақсудың
ұзындығы 120 шақырым, ені 10 метрге ... ... ... ... Ақсу-
Жабағылы қорығында аң мен құстың 550 түрі, өсімдіктің 200-ден астам түрі
бар. Олардың ... ... ... енгізілген. Аудан орталығы Тұрар
Рысқұлов ... 20 ... ... адам ... ... қақ жарып өтетін
орталық көше бұрын Ленин атында еді, 1994 жылы ... ... ... Аудан орталығында бүкіл Әлемге белгілі тарихшы-ғалым, қолбасшы -
қайраткер ... ... ... мен ... ... ортақ тұлға Тұрар
Рысқұловқа ескерткіш орнатылған.Көне тарих - ... ... ... ... ... дәуірімізге дейін сан қилы ... ... ... ... көне көз ... болған тарихи ескерткіштер біздің
ауданымызда да жетерлік. ... ... ... ... «Шарафкент»,
«Будухкент», «Томтодж», «Абардадж» деген ... ... ... ... Өнеркәсіп2007 жылдың Ы-
жартыжылдық қорытындысымен өнеркәсіп кәсіпорындары-1 ... 967 ... ... өндірді. (2006 жылдың тиісті кезеңі-1 млрд. 732 ... Бұл ... ... ... ... ... ... 113,5
пайызға артқан.Аудандағы өнеркәсіп өнімін өндірудің негізгі үлесі «Түлкібас
әк ... ... ... ... ... ... серіктестігі, «Түлкібас ... ... ... ... ... қоғамы
және «Үміт СД» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі ... ... ... Ауыл ... ... ... 2007 ... Ы-жартыжылдық
қорытындысымен - 2 млрд. 441 млн. теңгені құрап, өткен жылдың ... ... 103,9 ... ... (2006 ... алты айында - 2
млрд. 350 млн. теңге).Ауыл шаруашылығының көрсеткіштерін ... ... ... ... ... сүт ... 2006 жылдың Ы-
жартыжылдығымен салыстырғанда 103,1 пайызға өсіп, 24021 ... ... 104,4 ... ... 9036,0 мың ... ірі қара мал басы ... өсіп, 36641 басты, оның ішінде сиырлар саны 101,9 ... ... ... қой мен ешкінің басы 100,9 пайызға өсіп, 113619 басты,
жылқының басы 101,7 ... ... 10895 ... ... ... ... ... 6065 бас ірі қара мал қолдан ұрықтандырылып, бұл
көрсеткіш өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 119,9 ... ... ... ... ... 5059 ірі қара мал ... 2007 жылға ауданға-40 млн. теңге субсидия бөлінді. ... 816 ... ... ... ауыл ... мың ... өткізілді, яғни 85,4 пайызға
игерілді.«Түлкібас несие серіктестігі» ЖШС ... ... ... млн. ... ... берілді. Оның-13,9 млн. теңгесі егістік жұмыстарына,
мал шаруашылығымен айналысуға-94,2 млн. теңге ... ... ... ... ... қоғамы арқылы аудан ... ... ... ... (60 ... ... дейін) таратылып берілді.Аудан
бойынша Европалық банктің қайта өндеу саласын ... ... ... ... 3-4 ... 16 пайызбен-21 млн. теңге қаржы
берілді. ... ... ... ... ... 2007 жылдың І-
жартыжылдық қорытындысымен өнім көлемі-573,8 млн. ... ... ... ... ... ... 147 пайызға өсті. (2006 ... ... млн. ... Өнім ... ... ... млн.
теңгеге салық түсімдері түсіп, өткен жылдың осы мерзімімен ... ... өсті ( 185 ... ... ауылында «МАСҺАТ Марсель»
газдалмаған табиғи ауыз суы шығарыла бастады. Бұлақ суы ... ... ... ... 5 ... ... ... Бұл желіден сағатына 350 ыдыс су шығаруға болады. Қазіргі ... осы ... ... ... ... екі ауысымда жұмыс істеуде.
2.3 Оңтүстік Қазақстан облысы ауыл шаруашылық малдарының бруцеллез
ауруының індеттік жағдайын зерттеу.
Соңғы ... ... ... ... өндіріс орындарының қарқынды
дамуына байланысты малдардан алынатын ... ... ... ... үстіне облыста халық саны көп шоғырланған.
Бұл сұранысты жеткілікті ... ету үшін ... мал ... ең ... індеттен таза болуы шарт. Ал мұның өзі малдәрігерлігі
саласының мамандыры мен ... ... ... ... міндеттерді
жүктейді.
Бруцеллез ауруының эпизоотологиясын зерттеу үшін облыстық ... ... ... 10 жылдардан бергі мәліметтерін, өзіміз және
комиссия болып жүргізілген індеттанулық ... ... және ... ... ... ... шаруашылықтарында бруцеллез індеті қазіргі кезде 2012 ... ... ірі ... қой, ешкі ... ... ал ... шошқа, ит, жылқы
малдарының бұл ауруға тіптен шалдықпағаны байқалды.
Көп ... ... ... ... келе, облыс
шаруашылықтарында бруцеллездің пайда болу ... ... ... болады. Шаруашылықтардағы малдардың 100 ... ... ... ... ... ... мал саудасы
дамыған болғандықтан малдардың бақылаусыз миграцияға ұшырауы жиі байқалады.
Сондықтан соның ... ... ... барлық малбасы түгел
қамтылмайды, әсіресе қайталап тексеру жұмысы ... ... ... және одан сау ... ... және суаттарда,
басқа да жағдайда жиі жанасуы кездеседі.
Бұрынғы жылдары вакцина қолдану ... ... және ... түрде
жүргізілмеген, ал соңғы жылдары (2007-2011) бұл шаралар ... ... Міне ... ... ... ... ... бірқатар аудандардағы
малдардың арасында бруцеллез ауруы етек алып ... ... ... ... ... Оған ... ... төмендегі ірі қара мен
ұсақ малдарды бруцеллезге тексергендегі нәтижелерін келтіруге болады. Бұл
зерттеулер нәтижелерін төмендегі кестеде ... ... ... ... бойынша ірі қара және ұсақ малдарды
бруцеллезге серологиялық тексерудің 2012 ... ... (9 ... ... |Ірі қара мал ... мал |
| | ... |Оң ... ... |Оң ... |
| | ... |% ... |% |
| | |і ...... |
|1 |Арыс |28010 |5 |0,02 |289920 |5 |0,001 |
|2 ... |35424 |92 |0,2 |377444 |309 |0,08 |
|3 ... |40710 |52 |0,13 |251112 |520 |0,2 |
|4 ... |89657 |6 |0,13 |390273 |23 |0,005 |
|5 ... |46412 |59 |0,07 |410176 |170 |0,04 |
|6 ... |24535 |18 |0,1 |399585 |246 |0,06 |
|7 ... |87513 |68 |0,07 |62916 |21 |0,003 |
|8 ... |15891 |123 |0,08 |352688 |186 |0,05 |
|9 ... |79733 |86 |0,7 |279923 |35 |0,01 ... ... |87435 |59 |0,08 |396049 |179 |0,05 ... ... |44461 |42 |0,06 |220207 |188 |0,1 ... |Шардара |24706 |16 |0,06 |236952 |34 |0,01 ... ... |77217 |48 |0,06 |299880 |37 |0,01 ... ... |13745 |9 |0,06 |105601 |72 |0,06 |
| ... | | | | | | ... ... қ |23702 |13 |0,05 |55861 |2 |0,003 ... ... қ |1658 |3 |0,2 |3796 |1 |0,02 ... ... |864809 |699 |0,08 |4698783 |2028 |0,04 ... | | | | | | ... № 1 ... ... ... 2011 жыл ... ... 864809 бас ірі қара және 4698783 бас ұсақ ... ... ... және де олардың арасында 699 ірі қара, мал 2028 бас
ұсақ мал ... оң ... ... ал ол ... ... 0,08 және
0,04 % заладанғанын көрсетеді. Бұл ... ... 2010 ... 0,06 және 0,02 %-ға ... отыр. Сол сияқты кестеден 8 айда
облыста 864809 бас ірі қара тексерілген ол жоспардың ... ал ... 4698783 басы яғни 69,6 %-ды ... Сондықтан малдарды жоспарлы
тексеру жалғасқан жағдайда бруцеллезге оң әтиже беретін ... саны ... ... ... тұр. ... ең көп ірі қара ... ... қатарына Сайрам (123), Бәйдібек (92), Төле би (86),
Сарыағаш (68), Қазығұрт (52), және ... (59), ... (59) ... болады. Жалпы бұл індет ахуалы барлық аудандарда шиеленісіп
тұрғаны байқалады. Ұсақ ... ... да ... ... таралып
Қазығұрт (520), Бәйдібек (309), Түркістан (179), Түлкібас (188), және Созақ
(246), Сайрам (186) ... ... ... ... ... ... әсіресе «Жібек жолы» -0,1 % (Сайрам),
Дәрмене – 0,5 % ... ... - 0,17 % ... ... ... -0,56 ... Алғабас -0,2 %, «Мыңбұлақ» - 0,16%, «Барлысай» - 0,15 ... елді ... ... індетке шалдыққаны белгілі болып
тұр. Сол сияқты уақ ... ... көп ... елді ... ... – 1,3%, ... жолы, Ақбастау - 1%, ... - ... -0,4%, ... – 0,2%, ... -0,7% және ... – 0,3% ... ... жыл облыс көлемінде бруцеллезден сау емес шаруа қожалықтары
тіркелінбеген, соған байланысты бруцеллезден ... ... ... Қазақстан облысы көлемінде жоспарланбаған.
Зерттеулердің барысында облыстағы малдардың арасында қаңтар, ақпан,
қараша, желтоқсан ... ... ... серологиялық зерттеулер
өткізілмейтіні немесе өте аз мөлшерде ... ... ... ... қыс ... ... соң, олардың бі-бірімен жақындасуы, жанасуы
артады, ... ... ... таза емес табындар мен отарларда
індет ... ... ... да мұндай қожалықтарда серологиялық тексерулерді тоқтатпай,
індет ошағының көзін уақытында оқшаулап жойып отырудың үлкен маңызы ... ... 3 ... 4 ай бойы серологиялық тексерулердің тоқтап қалуы,
бруцеллездің таралуына және ошағының көбеюіне ... ... ... ... ... ... себеп болады.
2001-2011 жылдар аралығында облыс бойынша ... ... ... ... ... ... алып отыр.
№2 кесте
ОҚО бойынша 2001-2011 жылдары аралығындағы малдардың бруцеллезбен
ауыру динамикасы
|Мал түрі|Жылдар |
| |2001 |2003 |2004 |
|1 ... |11635 |30,3 |
|2 ... |1355 |3,6 |
|3 ... |14195 |37,5 |
|4 ... |610 |0,16 |
|5 ... |11010 |26,4 |
| ... |37805 бас | ... ... ... 625 бас ... төл ... ... және
өткен 2011 жылмен салыстырғанда 3185 бастөл кем алынғаны байқалады.
Ал енді Түлкібас ауыл ... ... ... ... бір ... жағдайда сақталынғаны белгілі болып отыр. Дегенмен де
уақ малдар арасында бруцеллезге оң нәтиже беретін малдар кездесіп ... ... ... көзі ... отырғандықтан және диагностикалық
зерттеулердің 100%-ға орындалуы арқасында аурудың етек ... ... ... ... дұрыс атқарылып отырғанын 4 ... ... ... ... ... жасағанда бруцеллез
ауруына қарсы алдын алу үшін ... ... ... ... диагностикалық балау үшін қан сарысуын серологиялық ... ... ... 61097 уақ ... және 17404 бас. Ірі қарадан
тексерілетіні жоспарланған, бұл болса тиісінше 162 және 165 %-ды ... ... ірі қара ... туберкулез ауруына тері іші сынамасы тәсілінің
көмегімен тексеру жұмысы 26791 ... ... ... ... ... ... бас уақ малға, жарасына 59350 бас, күл ... 40693 бас, ... бас, ... 2881 бас және ... ... 953 бас уақ малдардың егу
шаралары қалыптастырылған. Дәл ... ... ... ... да ... арқасында аталған. Жұқпалы аурулардың індеттік
жағдайы ... ... орын ... ... Зерттеулер кезінде даярланған антигендік және антителалық
эритроцитерін алдын-алу шаралары кезінде ... ... ... ... ... ... ... бруцеллез ауруына қарсы тексеру
2004 жылғы ветеринария Департаменті бекіткен әдістемелік нұсқау бойынша
серологиялық реакцияларды – ... ... ... ... ... ... реакциясы (АР), комплементті байланыстыру
реакциясы (КБР), комплементті ұзақ ... ... ... ... ... (СР), сонымен бірге иммуноферменттік анализ ... ... ... ... жоғарыда аталған серологиялық тестердің көмегімен кейбір
кездерде әсіресе бруцеллездің ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан да ондай малдар аурудың көзі ... ... ... ... кеңіне таралуына себеп болады. Оның үстіне ең
сенімді болып саналатын бактериологиялық әдістің өзінде ... ... ... тірі ... ... ... бұл тәсіл орындалу жағынан
ұзақ, әрі қымбат оған қоса көп еңбек етуді қажет ететін болғандықтан ... ... ... ... ... ... отырып, Оңтүстік Қазақстан ҒСВС-нің бруцеллез
бөлімінде даярланған антигендік және ... ... ... РНГА және РНАт ... ... ... ... отырып зерттеулер өткізіп ... ... ... анықтадық.
2011-2012 жылдар аралығында жалпы көлемі екі литр болатын ... ... ... ... даярланып, соның арқасында
өндірістік жағдайда бруцеллезден сау емес шаруашылықтарды ... ... бас ірі ... 67543 бас уақ ... және 249 бас түйе ... ... сулары тексеруден өткізілді. Диагностикалық зерттеулерді негізінен 8
аудан көлеміндегі, 16 шаруа-қожалықтарының малдарынан алынған қан ... ... ... ... Ең ... ... ... тиімділігін Толеби ауданына қарасты Қаратөбе және ... ... ... ірі қара ... қандарын РНГА реакциясында және
АР, КБР, РБС реакциялармен салыстырмалытүрде тексерулер жүргізу ... Бұл ... ... № 7 ... ... ... ... сау емес шаруа қожалықтарының ірі қара малын салыстырмалы
тексеру нәтижелері.
|№ |Шаруашылық аты |Тексерілген |АР |КБР |РБС ... |
| | |Қан саны | | | | |
| | | |+ |% |+ |% |
| | | |+ |
| | | ... ... ... |
| | | ... |диаг-мен |Логия |
| | | |мен РНГА ... ... ... ... |15 |11 |9 |10 |
| ... |34 |17 |18 |11 ... ... |17 |17 |16 |15 ... қара мал ... |3 |3 |3 |3 |
| ... |72 |31 |30 |- ... |- |25 |6 |6 |5 ... орта | | | | | ... | | | | | ... ... ... келе ... ... ... диагностикумның РНГА ... ... РНАт ... және бактериологиялық әдістерге
қарағанда сезімталдығы анағұрлым ... ... ... болады, әсіресе
саулықтардың іш тастаған материалдарын ... ... оң ... қол
жеткізгендігі анықталды. Сол сияқты ешкінің ... ... ... ... ... антителалық диагностикумының көмегімен
11 түсіктен бруцеллалардың бар ... ... ... РНАт реакциясында тек 9, ал бактериологиялық әдіспен 10
сынамадан оң нәтиже алынды. Ірі қара малдың ... 3 ... ... ... ... ... ... залалданған сыртқы орта
материалдарының 25 сынамасының 6 ... ... бар ... ... ... ... тек ... ғана, оң нәтиже алынғаны анықталды.
Сондықтан да зерттеулерді қорыта келе ... және ... ... РНГА және РНАт реакцияларында бруцеллездің
қоздырғыштарын немесе оның ... ... табу үшін ... әрі тиімді екендігі белгілі болды.
2.3.3. Бруцеллез ауруын алдын-алу шараларын жүргізу үшін розбенган
сынамасымен сиыр сүтін ... ... ... ... ... ... ... бруцеллез ауруына тексеру
2004 жылғы Ветеринария ... ... ... ... ... ...... антигенімен пластинкадағы
агглютинация реакциясы (ПРА), бірыңғай бруцеллездік антигенмен агглютинация
реакциясы (АР), комплементті байланыстыру ... (КБР) және ... ... ... ... сол ... түсті антигенмен сүтпен
сақиналы реакциясын (СР) қолдану арқылы жүргізіледі. Дегеніменде ... төрт ... ... ... өп ... және де малдан
адамдарға тез жұғуына сауын сиырларының ықпал жасауы тоқталмай отыр.
Өйткені, бруцеллез ауруына шалдыққан сиыр ауру ... сүті ... ... да ... және ... ветеринарлық санитарлық
шараларды сақтамаған жағдайларда тез ... ... ... ... ... сиырлардың сүті арқылы ... ... ... ... және ... дайындалатын өнімдерін бруцеллезге
тексеріп оның тазалығын бақылап тұру ... ... ... ... В.С.Литвиненко,1978; ... сүт және ... ... ... ... ... әрі ... екендігіне тағайындаған.
Соның арқасында бұл реакция қазіргі ... ... ... ... бруцеллезге тексеру үшін кеңінен
қолданып келеді.
Өйткені сүтпен сақиналы реакциясы ... ... ... ... ... және жедел қажетті нәтиже алуға
болатындығымен ерекшелнеді. ... бұл ... де ... ... ... айтқанда сақиналы реакциясының көмегімен, барлық зерттелген сүт
сынамаларынан спецификалық антиденелерді ... ... бола ... С.Ж., 2001) оған қоса, кейбір желінсаумен ауыратын және де жаңадан
туған сиыр сүтін тексергенде, өзіндік тән емес «оң ... ... ... ... ... белгілі. Мұндай кемшіліктерді болдырмау үшін,
сүт сынамасын алдын ала бірнеше ... ... ... ... ... ... ... тексеруге болатындығы белгілі (В.В.Литвиненко, 1978).
Бірақта сүттің әр түрлі ... ... ... ... біраз уақыт
керек, ал ең бастысы оған бруцеллезден сау сиырдың сүтін ... ... ... бұл ... өз ... бұл ... ... әр
бір тексеру жасауға таза сиыр сүтін беретін донор және керекті құрал ... ... ... ... бөгет болып келеді.
Сондықтан сауылатын сиырдың сүтін бір орында, ... ... ... ... ... ... тексерулерді жетілдіру
мақсатында біз ... ... ... ... ... ... ... (РБС) сүтті бруцеллез ... ... ... тәжірибелерін жүргіздік. Алдын ала өткізілген бірнеше
лабораториялық зерттеулердің нәтижесінде малдардың қан ... ... ... ... (РБС) ... сиырлардың сүтін бруцеллезге
тексеруге қолданудың пайдалы жолдары мен әртүрлі қатынастары қарастырылды.
Нәтижеде бұл реакцияны ... әрі, ... ... үшін ... ... таза ... құйып алынып, жаңа кезінде тексеру қажет. Ол үшін,
эмилденген жалпақ пластинканың шұңқырларына 0,05 мл сүт ... ... соң, әр бір ... ... 0,025 мл ... %-дық ... ерітіндісі және 0,25 мл биофабрикалық Розбенгал
түсті антигені жеке-жеке қосылады. Жалпы реакцияның ... 0,1 мл ... ... соң ... шыны таяқшаның көмегімен тыңғылықты бір ... ... ... ... тұратын құралдың үстіне 4-5 минут
қойып, ... тез ... ... ... сүт ... құрамында бруцеллезге тән антиденелер бар
болатын болса онда олар шұңқырларға ең соңынан ... ... ... ... ... ... де, ... пайда болады
(реакция оң), ал егерде, бруцеллезге тән антиденелер жоқ ... ... ... еш ... ... ... бастапқы гомогенді қалпында
қалады (реакция теріс). Реакцияның ... ... ... бақылап отыру
үшін бруцеллезбен сау және ауру малдардың сүтін қолданып ... ... ... ... ... Кейбір сүт
сынамаларын тексергенде бруцеллезге (оң ... ... ... ... майда болып іріткі түзілуі де ықтимал.
Ондай «күмәнді» сынамаларды қайтадан ... ең ... ... ... ... ... ауруына қосымша жедел балау әдістемесін
зерттеуде, ең ... ... ... тән яғни ... ... ... ... Ол үшін Толеби және Сайрам аудандарына
қарасты ... ... елді ... сиыр ... ... «Айнабазар» сауда орталығындағы сүттердің 37 ... ... ... біз ... отырған СРБС тәсілі, сүтпен шеңбер
реакциясы ... ... сүт ... ... ... ... бұл ... өзіндік тән екендігін сипаттады. Реакцияның өзіндік тәнділігі
анықталғаннан соң, оның іс-жүзінде сезімталдығы әрі ... ... ... ... ... ... зерттеулер атқарылды. Бұл зерттеулер
негізінен бруцеллез ауруынан індеттік жағдайлары әр түрлі болып келетін
жеке ... және ... сау емес ... қожалықтарындағы сиыр
сүттерін біз ұсынып отырған ... ... ... ... шеңбер
реакциясын және антителаны ... ... ... ... ... ... іске ... Алынған салыстырмалы
зерттеулердің нәтижелері төмендегі кестеде көрсетіледі.
№10 кесте
СРБС, сүтпен шеңбер және ... ... (АтБ) ... сынамаларын тексерудегі салыстырмалы сезімталдығы
|№ |Шаруашылық аты |Тексерілг|реакциялар: ... ... |ен ... ... ... ... | |
| | | ... |АтБ |Сүтпен |СРБС |
| | | ... ... ... | |
| | | ... ... |
| | | ... |(SR | |
| | | ... Ад)| ... | |
|1 ... оң |42 |29 |33 |29 |32 |
| ... ... | |69,0 |78,5 |69,0 |76,1 |
| ... сүті | | | | | |
| ... | | | | | |
|2 ... |18 |7 |8 |7 |7 |
| ... емес шаруа | |25,0 |28,5 |25,0 |25,0 |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | | |
|3 ... |13 |10 |12 |10 |11 |
| ... | |9,7 |8,8 |88 |10,0 |
| ... сиыр | | | | | |
| ... ... | | | | ... ... ауыл ... 42 бас (алдын ала жоспарлы
тексергенде Ар, КБР, РБС реакцияларында қан сарысулары ... ... ... көрсеткен) сауын сиырлардың сүтін тексергенімізде антителаны
бейтараптандыру (АТ) және СРБС ... ... ... ... ... 33 және 32 сүт ... оң ... көрсеткені, ал
биофабрикалық және SR- антигендері қолданылған сүтпен шеңбер реакциялары
тек 29 ... ... ... тән ... болғандығы белгілі болды.
Сондай-ақ ірі қара малдары бруцеллезден таза емес ... және ... елді ... ... сиырлардың жалпы саны 73
сүт сынамаларын бруцеллезге аталған төрт ... ... ... ... АТ ... мен СРБС басқа тәсілдерге қарағанда
анағұрлым басымдылық нәтиже көрсеткені анықталды.
СРБС реакциясы сезімталдығы ... ... ... реакциялардан
қалыспайтындығы және оның көрсеткіштік қабілеттілігі басқада ... ... бұл ... бір ... екенін көрсетті.
Осыған байланысты СРБС ... оң ... ... ... ... жағдайда басқа малдарға ауруды жұқтыру мүмкіншілігі
және ауру ... ... ... тек қана ... оң ... көрсеткен сүт сынамаларын бактериологиялық әдістермен
тексеру жүргізу арқылы анықталды. Зерттеулердің нәтижесінде сауын сиырдың
сүтінен бруцеллез ... ... ... ... №2). ... ... бірлендіру мақсатында оның морфологиялық ерекшеліктерін,
трипофлавинмен, терагглютинация реакциясымен, колонияларын диссоциацияға
криссталлвиолетпен, ... ... көру ... ... 4-5 ... ... өсінділерін Уайт-Вильсон әдісімен 5
минут 1:200 қатынастағы кристаллвиолет ерітіндісімен бояғанда бруцеллалар
ашық-сары түске ... ... ... болып шықты. Яғни бұл
эпизоотологиялық штамм, өзгеріске ұшырамаған , ... S- ... ... көрсетті. Тионин және фуксин сияқты анилин бояуларымен 1: 50000; 1
: 100000 ... 72 ... ... ... ... ... ... бірқалыпты бітік өсіп, өздерінен күкіртті сутегін бөліп соның
салдарынан сірке қышқылы бар қорғасын ерітіндісі жағылған ... ... ... ... ішінде қарая бастағаны анықталды.
Сол сияқты, өсіндінің фагсезімталдығын «ТБ» бактериофагын қолданып
анықтағанда, сиыр ... ... ... ... ... ... ұшырағаны белгілі болса, дәл сондай іш тастаған уақ малдан ... ... «Тб» ... әсерінен ерімей яғни Br.melitensis штамдары
сияқты фагқа қарсы резистентті және лизистік таңдау ... бар ... ... ... қатты қоректік ортаға
5,1015,20,25,50,100,200,300 ... ... қосу ... ... ... ... өсінділері, пеницилинге төзімді болып өңіп
шықты.
Қорыта келе, сиыр сүтінен бөлініп ... ... ... тексеру
барысында белгілі болғандай тұрақты S-формадағы, вирулентті және күкіртті
сутегін ... ... ... ... бруцелла абортус штаммдарының
қатарына жатқызуға болатындығы, әрі ... ... ... ... ... және эпидемиологиялық жағынан қауіпті бола
алатындығын көрсетеді.
Қорытынды
Нарықтық экономика жолына түскен ... ... ... әсер ... ... салалардың бірі – мал шаруашылығы. Осы орайда
ауылшаруашылық малдарын, әсіресе асыл ... ... ... ... оның ... арттыру бүгінгі күннің басты талаптарының бірі
болып саналады. Отанымыз БСҰ-на кіру ... ... ... ... аурулардан таза болуы шарт. Алайда, қазіргі кезде мал шаруашылығын
кейбір жұқпалы аурулардан ... және оны ... ... ... отыр. Бұл өз кезегінде мал басын көбейтуге, олардан ... (ет, сүт, жүн, ... ... ... ... ... ойдағыдай дамуына кедергі келтіруде. Сондай жұқпалы аурулардың ... ... ... маларасында кеңінен таралған, елеулі экономикалық шығынға
ұшырататын ... ... ... мал ... таралуының негізгі
факторларының бірі – ауру малдар және олардан ... мал ... ауру ... шикі сүті ... ... ... алу ... уақытында жүргізілуі және оның
тиімді болуы, қолданылатын ауруды балауға арналған серологиялық әдістердің
сезімталдығына, ... ... және ... ... ... табындағы барлық малдарды уақтылы толық және жылдам (ертерек) тауып
дұрыс балау арқылы аурудың одан әрі сау ... және ... ... ... ... ... ... негізінде ауруға тән
клиникалық белгілеріне, бактериологиялық биологиялық және ... ... ... қарап анықтайды.
Бірақта бруцеллезбен ауырған малдардың клиникалық ... ... ... ... ... өте ... ... оны бұл әдістің
көмегімен дәл анықтауға мүмкіндік бернмейді. ... де бұл ... ең ... ... ... зерттеу әдісі болып саналады.
Алайда бактериологиялық ... ұзақ ... ... ... әрі ... ... ететін болғандықтан күнделікті зерттеулер үшін ... ... ... ... ... үшін мал дәрігерлік саласында
негізінен агглютинация реакция (АР), ... ... ... ... реакциясы (КБР), комплементті ұзақ байланыстыру
реакциясы (КҰБР) және сүтпен сақиналы ... , ал ... ... ... (ИФТ) ... қолданылады. Бірақта бұл
серологиялық реакциялардың да ... ... бар. ... ауру ... 100% ... ... ... отыр. Соған
байланысты бұл кемшіліктерді жою үшін гемгглютинациялық ... тура ... ... ... бруцеллез ауруына тез әрі өте
сезімталдық балауға тіке емес ... ... ... ... қан ... ... ... болады. ТЕГАР өте тиімді әрі
өзіндік тән, әрі өте ... ... ... Бұл ... қою ... антигендік бруцеллез диагностикумы қолданылады.
Ал ауру малдың сүті арқылы да, көп мөлшерде ауру қоздырғышы ... ... ... сиырлардың сүтін сақиналы реакциямен тексеру
керек. Бірақта бұл реакцияда кемшілігі жоқ емес, оның ... ... ... ... оның ... біздер қан сарысуын тексеруге арналған
розбенгал сына реакциясын қолдануды ұсынып отырмыз. өткізілген ... ... ... ... ... ... ... басқа
бұрыннан қолданыстағы тәсілдермен салыстыра отырып тексергенде ... өте ... ... тән ең ... ... ... ... дәлелденді. Сол сияқты малдардың қан сарысуларын ... ... ... ... диагностикуммен қойғанда да тез
арада жылдам әрі тиімді балауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... арқылы анықталып
берілуі, мал бруцеллезінің серологиялық тексеру жұмыстарын ... ... ... шалдыққан мал басын отардан толық қанды анықтап беруге
мүмкіндік береді.
Соның арқасында ... ... ... ... ... арта ... белгілі болды. Нәтижесінде атқарылған
дипломдық жұмыс толығымен орындалып, өзінің толық тәжірибелік шешіміне
орындағаны ... ... ... ... А.А. ... и ... бруцеллеза
верблюдов. Автореферат докторской диссертации, Алматы, 2006
2. Адамс М. Бактериофагия. Москва, МЕдицина, 1961.-527 с.
3. Студенцов К.А. «Бруцеллез животных». ... ... 1975 ... Тен Б.В., ... А.А., ... М.К. и др. ... ... и профилактике бруцеллеза крупного рогатого скота.
Алматы, 2002 г. 17 ... ... Б.В., ... С.А., ... Б.К. и ... ... бруцелл в молоке, шерсти и навозе овец
при помощи моноклонального, эритроцитарного диагностикума.
Всесоюзная научно-практическая конференция по с/х
биотехнологии. ... 1991.с. ... ... ... пособие по бактериофагии.
Издательство «Вышейшая школа», Минск, 1968. 179 с.
7. Жанбырбаев М.Ж., Арықпаева У.Т., Тоганаев и др. Перспективы
использования неживой вакцины у ... ... ... ... профилактических мер на территории Южно-
Казахстанской области. Биотехнология . Теория и ...... г. с. ... ... ... по ... ... бруцеллеза.
Ветеринарное законодательство РК., Астана, 2005. ГЗ с.19-32
9. Меркурьева Е.К. Биометрия в селекции и генетике с/х. – Москва,
1970 – 432 ... ... по ... ... ... Астана. 1999.
-48 с.
11. Простетова Н.П: Распростронение бруцеллезного бактериофага в
организме морской свинии. Труды Ростовского –на-Дону науч.-
исслед.противочумного ин-та. -1959. т.16 с. ... ... 14203. ... ... МПК А 61 К 39/04, ... К 39/35. ... ... бактерии.
13. Воробьев А.Л., Тен В.Б., ИСкаков М.Ш. КазНИВИ опубл.
15.04.2004. бюл. №4 с.2
14. Иванов Н.П.,багданова Е.А. Некоторые ... ... ... – 1967, № ... Ременцова М.М. Бруцеллез диких животных. Алма-Ата. 1962. 270
с.
16. Триленко П.А. Бруцеллез сельскохозяйственных животных.
Новосибирск, 1999. -340 с
17. Студенцов К.П Бруцеллез ... ... ... 1975. -236
с
18. Косилов И.А. Бруцеллез сельскохозяйствнных животных.
Новосибирск, 199-344 с.
19. Иванов Н.П. Бруцеллез животных: ... и ... ... с ... 2002. -351 ... ... К.И. Бруцеллез крупного рогатого скота и меры борьбы
с ним. Петропавловск, 1999-132 с.
21. Юсковец М.К. Бруцеллез сельскохозяйствнных ... М, ... ... Сайдулдин Т.С. Основы серологии. Алма-Ата. Ғалым 1992
23. Иванов Н:П.
24. Современные учения о бруцеллезе и мерах борьбы с ним.
Ветеринария № 3. 2001 24-37 ... ... С.Е. ... ... вторичной аггрегации. Москва.
1984 -27 с.
26. Уласевич П.С., Косьянов А.Н., Малахова Т.И и др. Результаты
испытания Розбенгал пробы при ... ... Бюл. ... 1981- № 43 42-46 ... ... П.А ... длительного связывания комплимента при
бруцеллезе. Сб.тр. Лек НИВИ, 1956 8-13 ... ... М.Ш., Тен В.Б., ... А.А., ... ... ... испытания неживой
противобруцеллезной вакцины. Майер, меж. Научно-практической
конференции посвященной к 75 –летию Каз НАУ. Алматы, № ... 65-67 ... ... М.Ж., Тен В.Б., ... А.С., ... И.А и ... и ... борьбы с инфекционными и паразитарными
болезнями животных. Рекомендация. Шымкент. 2005. 12 с.
30. Chukwu, C.C brucellosis in Africa. 1. The prevalence ... Hlth. Prod. Arf. 33 19857 ... ... А. Түйе ... бруцеллезден сауықтырудағы ИФР-ның
диагностикалық құндылығы. Жаршы, «Бастау»- Алматы, 2005. № 4
–Б. 17-20.
32. Тен В.Б., Канжігітов Е.К., Тоганаев Ж., Ынгайбекова К.М.,
Шаймерденов С.А. ... и ... ... ... ... рогатого скота. Журнал. Исследования,
результаты, Каз НАУ.–Алматы, 2005 № 4. ... ... Д. ... ... ... ... ... Алматы, «Ана тілі». -1995.- 59 б.
34. Сансызбай Сансызбай А.Р., Кожабеков З.К., Сұлтанов А.А. және
т.б. Ветеринарлық медицинаның орысша-қазақша түсіндірме
сөздігі. ... -2005. – 270 ... ... по ... ... ...... – 48 с.
36. Чунчубаев Ж.К. Универсальный цветной антиген для исследования
на бруцеллез сыворотки крови в ПРА и ... в ... ... Сиб ... ... ... Чичибабин Е.С. Пластинчатая реакция агглютинации с молоком для
диагностики бруцеллеза. Ветеринария. -1967. № 8. 53-54 с.
38. Мустафин Б.М. Изучение диагностической ценности ... ... для РА, ПРА, КР при ... ... на ... ...... 34-43 с.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 54 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"бруцеллез"23 бет
«ОҚО Сайрам ауданы бойынша ауылшаруашылығы малдарының «бруцеллез (сарып)» ауруынан алдын алу және онымен күресу шаралары64 бет
Ірі қара бруцеллезі25 бет
Бруцеллез ауруы3 бет
Бруцеллез ауруы туралы ақпарат4 бет
Бруцеллез ауруына қарсы жүргізілетін күнтізбелік жоспар10 бет
Бруцеллез балау әдістері3 бет
Бруцеллезді балау әдістері9 бет
Бруцеллезді балау әдістері туралы7 бет
Бруцеллезді серологиялық анықтау5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь