Кәсіпорын жұмысының нәтижесін жоспарлау, бағалау

ЖОСПАР
КІРІСПЕ
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.КӘСІПОРЫНДАР ТҮРЛЕРІ , ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАҒЫНАСЫ ... ... ..
2.ПАЙДА.КӘСІПОРЫН ҚЫЗМЕТІ ТИІМДІЛІГІНІҢ БАСТЫ ШАРАСЫ ...
3.КӘСІПОРЫН ЖҰМЫСЫНЫҢ НӘТИЖЕСІН ЖОСПАРЛАУ, БАҒАЛАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖҰМЫСТАРЫН ЖЕТІЛДІРУ ЖАҒДАЙЫ ... ... ... ... ...

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.
КІРІСПЕ
Нарықтық қатынастардың құрлымында да, мемлекет тарапынан оларды реттеу механизімде де қаржы зор рөл атқарады.
Қаржы-нарықтық қатынастардың құрамды бөлігі және мемлекеттік саясатты жүзеге асырудың құралы. Бұл орайды қаржының әлеуметтік-экономикалық мәнін түсіне білудің, оның іс-әркет етуінің ерекшеліктерін терең ұғынудың, Қазақстан экономикасын ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржы ресурстарын неғұрлым толық және ұтымды пайдаланудың әдістері мен амалдарын көре білудің маңызы зор.
Нарықтық экономика жағдайына экономикалық қызметтің, барлық экономикадағы негізгі буыны-бұл кәсіпорын. Міне, сондықтан да, бұл деңгейде қоғамға қажетті өнім өндіріліп, қызмет көрсетілуі тиіс.
Қоғамдық өнімді бөлумен және осының негізінде ақшалай қорланымдары, табыстары және қорларды жасаумен, оларды ұлғаймалы ұдайы өндірістің мақсаттарына және қоғамдық дамудың қажеттіліктерн қанағаттандыруға пайдаланумен байланысты болатын экономикалық қатынастар қаржы туралы ғылымның мән-мағынасы болып табылады.
Қазіргі нарықтық жағдайда тек мынандай ғана кәсіпорын өміршек бола алады, егер де ол нарық талабына аса сауаттылықпен және компоненттілікпен анықтайтын, сұраныс талабын қанағаттандыратын өнімдері өндіруді ұйымдастыратын және білікті қызметкерлерге жоғары табыспен, ең соңында, көп пайданы табуды қамтамасыз ете алатын болса.
Нарық жағдайында кәсіпорынның өміршендігін кепілі мен жай-күйінің орнақтылығың негізі оның қаржы тұрақтылығы болып табылады. Ол ақша, қаражаттын еркін орын алмастыра отырып қолданып, тиімді пайдалану жолымен өнімді өндіру мен сатудың үздіксіз үрдісін қамтамасыз ете алатын өзінің қаржы ресурстары жағдайын көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржы тұрақтылығын бағалау, объективті, ғылыми негізделген және үйлесімді басқару, оның қаржылық жағдайын талдау қажет.
Отандық талдау әдебиеттерінде қаржылық талдау мәселесі аз зерттелген, сондықтан оның прогрессивті әдістері әзірше бізде ойдағыдай қолданыс таба алмай отыр. Ал бұл кәсіпорын қызметінің қаржылық нәтижесі мен экономикалық дамуына, ең ақырында, еліміздің экономикалық өсуіне кері әсерін тигізеді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1) Балабанов И.Т. «Основы финансового менеджмента» Москва-1999
2) Барабкова В.А. «Основы теорий финансов и кредита»
Санкт-Петербург-2004
3) Мельников.В.Д. «Финансы» Алматы -2001
4) Мейірбеков А.К., Әлімбетов К:Ә. «Кәсіпорын экономикасы»
Алматы-2003
5) Тавлова Л.Н. «Финансы предприятия» Москва-1998
6) Ілиясов Қ.Қ. Құлыпбаев С «Қаржы» Алматы-2005
7) Дүйсенбаев К.Ш. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау»
Алматы-2001
8) Т.Ө.Жолдысбаев «Кәсіпорын экономикасы» Алматы-2002
9) Д.Я. Қуатова. «Кәсіпорын экономикасы» Алматы-2006
10)Бизнес план. Практические рекомендаций
11) Шодыров.Е. Рынок в Казахстане А-1999
12)Павлова.Л.Н Финансы предприятия 1998
13) МельниковВ.Д Финансы 2001
14) Хакен.П Кәсіпкер болу оңай ма? А-1994
15) Әубәкіров.Я Экономикалық терия негіздері. А-1995
16) Бердалиев.К Қазақстан экономикасын басқару негіздері. А-2001
17) Бисенғазиев.М Кәсіпкерлік негіздері. А-1995
18)Дүйсенбаев.К Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау. А-2006
19)ЖолдасбаевГ.Ө Кәсіпорын экономикасы А-2002
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.КӘСІПОРЫНДАР ТҮРЛЕРІ , ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАҒЫНАСЫ__________
2.ПАЙДА-КӘСІПОРЫН ҚЫЗМЕТІ ТИІМДІЛІГІНІҢ БАСТЫ ШАРАСЫ____
3.КӘСІПОРЫН ЖҰМЫСЫНЫҢ НӘТИЖЕСІН ЖОСПАРЛАУ,
БАҒАЛАУ___________________________________________________________
4.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ... ... ... ... ... ... ... құрлымында да, мемлекет тарапынан оларды реттеу
механизімде де қаржы зор рөл ... ... ... бөлігі және мемлекеттік саясатты
жүзеге асырудың құралы. Бұл орайды қаржының әлеуметтік-экономикалық мәнін
түсіне ... оның ... ... ерекшеліктерін терең ұғынудың,
Қазақстан экономикасын ... ... ... ... ... ... және ... пайдаланудың әдістері мен амалдарын көре білудің
маңызы зор.
Нарықтық экономика жағдайына ... ... ... ... ... ... ... сондықтан да, бұл деңгейде қоғамға
қажетті өнім өндіріліп, қызмет көрсетілуі ... ... ... және ... ... ақшалай қорланымдары,
табыстары және қорларды ... ... ... ... өндірістің
мақсаттарына және қоғамдық дамудың қажеттіліктерн ... ... ... экономикалық қатынастар қаржы туралы
ғылымның мән-мағынасы болып табылады.
Қазіргі нарықтық жағдайда тек мынандай ғана ... ... бола ... де ол ... талабына аса сауаттылықпен және компоненттілікпен
анықтайтын, сұраныс талабын ... ... ... және білікті қызметкерлерге жоғары табыспен, ең соңында, көп
пайданы табуды қамтамасыз ете алатын болса.
Нарық ... ... ... ... мен ... негізі оның қаржы тұрақтылығы ... ... Ол ... еркін орын алмастыра отырып қолданып, тиімді пайдалану жолымен
өнімді өндіру мен сатудың ... ... ... ете ... ... ... ... көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржы тұрақтылығын бағалау, объективті, ғылыми негізделген
және үйлесімді басқару, оның қаржылық ... ... ... ... ... ... талдау мәселесі аз зерттелген,
сондықтан оның прогрессивті әдістері ... ... ... ... таба
алмай отыр. Ал бұл кәсіпорын қызметінің қаржылық нәтижесі мен экономикалық
дамуына, ең ақырында, ... ... ... кері ... ... ... ... ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАҒЫНАСЫ.
Кәсіпорын – экономиканың даму сатысының негізгі бір бөлігі болып
табылады. ... ... ... ... өнім ... және
жұмысшы мен жұмыс ... ... ... ... ... кәсіпорны дегеніміз өндірістік-техникалық, ұйымдастыру- әкімшілік
және шаруашылық еркіндігі бар өндіріс бірлігі. Кәсіпорындар белгілі бір
өндіріс өнімін ... ... не ... жұмыс атқару үшін, әртүрлі қызметтер
көрсетулер арқылы қоғамның қажеттілігін қанағаттандыру және пайда ... ... жүйе ... ... ішкі және сыртқы ортасы болады.
Сыртқы ортаға –экономикалық саясат, құқұқтық ... ... ... және ... ... ... ортаға-еңбек ресурстары, техника және технология, ... және т.б. ... ... ... ... мақсаты-бәсекелесуге
қабілетті өнім шығару арқылы неғұрлым көп пайда табу және ең аз шығынмен ең
жоғарғы пайда табу ... ... ие және ... ... ... ... болып табылады.
Өнеркәсіп кәсіпорнының функциялары мыналар:
- өндірісте және жекеше тұтынылатын өнім шығару;
-тұтынушыға өнімді жеткізу және сату;
- өнімді сатып болғаннан кейін ... ... ... ... ... ... кәсіпорын жұмысшыларының еңбегін ұйымдастыру және басқару;
- кәсіпорындағы өндіріс көлемін жан-жақты дамытып, ұлғайту;
кәсіпкерлік;
- салықтарды төлеу, мемлекеттік бюджеттің және ... да ... ... емес ... ... ... нормативтер мен стандарттарды орындау.
Қазақстанда «Меншік туралы» заңғы байланысты мемлекеттік меншіктегі және
аралас меншіктегі кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... меншігінде болатын
және басқару ... ... ... ... ... болып табылады.
Егер мемлекеттік кәсіпорын бюджеттік болса, ол мемлекеттік бюджеттен
қаржыландырылады. Ал, егер кәсіпорын ... ... ... ол ... ... болып есептелінеді.
Кәсіпорындар түрлі белгілеріне қарай бөлінеді:
- сала түріне байланысты;
- шаруашылық іс-әрекетінің түріне байланысты;
- құқықтық жағдайына байланысты;
- меншік жағдайына ... ... ... ... ... мемлекеттік;
- кооперативтік;
- ұжымдық;
- жеке.
Кәсіпорынға қажетті заттар:
- материал, шикізат;
- Қосалқы бөлшектер, құрал-жабдықтар, есептеу құралдары, ақпарат, отын,
отын-энергия, жер ... ... ... ... ... және
шаруашылық құрал-жабдықтар, ақша қаражаттары.
Кәсіпорының шығаратын заттары:
- белгілі бір ассортименттегі, номенклатурадағы, көлемдегі дайын өнім;
- өндіріс қалдықтары;
- өндіріс ... ақша ... ... ... ... ... ... қызмет етуші және қосалқы бөлімдер.
Кәсіпорын жүргізетін үрдістер:
- ғылыми ... ... ... ... ... жөндеу;
- бақылау;
- Қызмет ету, сақтау, тасымалдау, түптеу, орау, басқару.
Кәсіпорынның басқару функциялары;
- статистика,есеп;
- талдау;
- жоспарлау;
- шешім қабылдау;
- ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау;
- диспетчерлеу;
- басқару функциясын орындау;
- ресурспен қамтамасыз ету;
- жұмыс орындарын жоспарлау;
- ыңғайлы жұмыс ... ... ... ... сату.
Өндіріс–қоғамның өмір сүру және дамуы үшін қажетті ... ... ... ... дамуын еңбек құралдарынан, еңбек заттарынан
және белгілі бір мақсатпен жасалынатын ... ... ... ... ... ... ... өндіріс, ғылыми-техникалық процестің нәтижелерін қолдану,
соның ішінде автоматизацияландыру арқылы дамиды. Әрбір ... ... ... ... ... ... ... ұйымдарынан тұрады.
Өндірістік бөлімдердің жиынтығы, олардың саны мен өзара қарым-қатынастары
және өндірістің көлемі мен жұмысшылардың саны кәсіпорынның ... ... ... ... ... цех, ... ... шаруашылықтар бірігіп, кәсіпорынның өндірістік құрылымын
құрайды. ... ... ... ... ... ... табиғи байлық пен техниканы қолданудың экономикалық тиімділігін
анықтауға ықпал жасайды.
Кәсіпорынның негізгі өндірістік құрылымының бөлігі болып цех ... ... ... жай ... ... белгілі бір жұмысты
атқаратын буын.
Цехтардың 3 түрі болады
- негізгі;
- көмекші;
- қосалқы және т.б.
Негізгі цехтарда ... ... ... өнімдер шығарылады. Көмекші
цехтарға-құрал-жабдықтар, жөндеу ... ... ... ... ... ... –қайта өңдеу ... ... ... ... мен ... да ... жатады (орау, жүктеу,
тасымалдау, түсіру).
Цехтар-учаскелерден тұрады. Учаскелер 3 түрге бөлінеді:
- негізгі;
- көмекші;
- қосалқы.
Өнеркәсіптік кәсіпорындығы өндірістік ... 3 түрі ... ... ... технологиялық;
- аралас.
Заттай құрылымды қолданған ... ... ... ... ... ... ... бір өнімді, не болмаса белгілі бір
бөлшектерді өндіруге ... ... ... ... ... ... ол цехтардың арасындағы байланысты дамытады,
өндіріс циклын азайтады, жұмысшылардың өнім сапасын ... ... ... ... ... өнім ... ... өндіріс
шығындары азаяды.
Технологиялық құрылым ... ... ... ... ... ... Өндірістік құрылымның бұл типі ... ... ... басқаруды оңайлатады және өндірістің бір номенклатуралы
өнім шығарудан келесі номенклатуралы өнім ... ... ... ... ... ... қарым-қатынастардың
күрделену, жоғарғы ... ... мен ... ... жоқтығы жатады. Бұлардың бәрі еңбек өнімділігінің
төмендеуіне, шығындар көлемінің ... ... ... ... ... аралас түрі болса, заттай құрылымның да,
технологиялық құрылымның да ... ... және бұл бұл ... ... көлемінің азаюына, өнім өндірудің өндірістік
циклының қысқаруына, еңбек жағдайын жақсартуға ... ... ... өзіндік құнын азайтуға әсерін тигізеді.
Өндірісті ұйымдастырудың түрі дегеніміз-өнеркәсіптік кәсіпорынды
ұйымдастыру ... мен ... ... ... ... ... түріне көптеген факторлар әсер етеді:
- мамандандыру деңгейі;
- өндіріс ... ... өнім ... ... және ... т.б.
Өндірістің негізгі 3 түрі болады:
- жеке-дара өндіріс;
- сериялық өндіріс;
-жаппай өндіріс.
Жеке-дара өндіріс-алуан түрлі және ... емес ... ... ... ... өндіріс үлгісі. Мысалы: ірі ... ... кен ... және ... заттарын шығаратын
тәжірибелік заводтар, кәсіпорындар жеке дара өндіріске жатады.
Ерекшеліктер:
- әртүрлі номенклатуралы өнімдердің шығарылуы;
- жұмыс орындарын ... ... ... ұйымдастыру;
- әмбебап құрал-жабдықтар мен технологияларды қолдану;
- қолмен жинау жұмыстарының үлкен көлемі;
- ... ... ... ... ... көп ... өндіріс циклының ұзақтығы;
- аяқталмаған өндіріс көлемінің көп болуы.
Сериялық өндіріс түрі кең номенклатуралы, біртектес өнімдерді бір уақытта
сериялармен шығаруды көздейді. ... ... ... ... ... ... бір уақытта шығарып жатады.
Негізгі ерекшеліктер:
-біртекктес өнімдердің үлкен номенклатурасының тұрақты шығарылып тұруы;
-жұмыс ... ... ... ... ... мен ... партиямен шығару;
-мамандандырылған құралдар мен технологиялық жабдықтардың көп қолданылуы;
-қолменжинау еңбегінің аз мөлшері;
-орташа білікті жұмысшылар ... көп ... ... ұзақ ... ... ... үрдісінің автоматтандырылуы.
Түрлері-ұсақ сериялы, орташа сериялы, жаппай сериялы өндірістер, Мысалы:
самолет шығаратын, мотор шығаратын ... ... ... ең ... ... Мысалы:
автомобиль, трактор заводтары. Бұл түрі бойынша әртүрлі өнімдер бір уақытта
үзіліссіз шығарылып отырылады.
Ерекшеліктері;
-тек қана номенклатуралы ... ... ... шығару;
-жұмыс орнының тек қана бір операцияны орындауға мамандандырылуы;
-жұмыс орындарының операциялардың ретіне қарай орналасуы;
-арнайы және мамандандырылған ... ... ... ... ... ... ... дайындау және аяқтау уақытының аздығы;
- қолмен жинау жұмыстары көлемінің азаюы;
-ең ... ... ... ... ... ... қысқаруы;
-өндірісті басқаруды және жоспарлауды шоғырландыру;
-кәсіпорындарды басқаруда автоматтандыруды енгізу.
Өндіріс құрылымына мындай факторлар әсер етеді:
-кәсіпорынның халық шаруашылығының қай саласына жататындығы;
-шығарылған ... ... ... ... материалдар;
-шикізаттар және оларды өңдеу түрлері;
-өнімнің конструкциялық қарапайымдылығы және технологиялық төзімділігі;
-өнім сапасына қойылатаын талаптар;
-өндіріс тұрпаты, оның ... және ... ... мен ... ... ... номенклатуралы жаңа өнім шығаруға қалыптаса алуы;
-өндіріс үрдісінің негізгі, көмекші және ... ... ... сала ... ... құрылымдары негізгі өндірістің
жағдайына байланысты өзіндік ерекшеліктерімен оқшауланады. Тек, көмекші
және ... ... ... ғана ... ... бірдей болып
келеді.
Өндіріс құрылымын әрі қарай дамытудың жолдары:
-кәсіпорындар мен ... ... ... және ... ... арасындағы тиімді байланысты
сақтау;
кәсіпорынды жоспарлаудың тиімділігін арттыру жолында тұрақты ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар
ұйымдастыру;
-техника мен жоғары сапалы технологияны тұрақты түрде дамыту, өндірісті
ұйымдастыруды ... ... ... мен ... ... арқылы жаңа жоғарғы өнімді техниканы
кең көлемде енгізуге жағдай туады, ... ... ... ... ( ... ... ... қызметтерге еңбек міндетін
орындағаны үшін берілетін сыйақы деп түсінеміз.
Еңбекақы ... ... ... ... ... ... ... факторы ретіндегі еңбектің құны жатыр. Шекті
өнімділік ... ... ... ... ... толтыратын өнім
өндіруге міндетті, олай болса еңбекақы қызметкердің ... ... ... ... ... ... мен ... берушілер үшін қарастыру қажет.
Қызметкер үшін еңбекақы оның жеке табысының негізгі және ... ... ... ... қатар еңбекақы қызматкердің және оның жанұя
мүшесіндегі ... ... ... ... ... болып
саналады. Осыдан еңбекақының ынталандырушы ролі алынатын сыйақының көлемін
көбейту үшін еңбек ... ... ... беруші үшін еңбекақы өндіріс шығындары болып саналады. Жұмыс беруші
әсіресе бұйымның ... ... ... ... ... тырысады.
Еңбекақы кәсіпорын қызметкерлері үшін маңызды ынта және еңбек ... ... ... ... ... және ... қызмет
атқарады.
Еңбекақы төлеудің ақшалай және заттай (натуральный) нышандары ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін барынша
тиімді пайдалануға мүмкіндік беретін ақшалай ... ... ... ең
басты нышандардың бірі болып саналады. ... ... ... ... ... ... пайдалынылады. Еңбек төлеудің мұндай нышанын ақша
айналымының бұзұлыуы кезінде, экономиканың ... ... ... ... кең ... ... ұйымдастырудың механизмі (тетігі)
жұмыс күшінің еңбекақыға өзгеруінің үрдісін ... ... ... қазіргі нарықтық реалияға (жағдайларға)
қаншалықты сәйкес келетінді, еңбекақының негізгі ... ... ... ... ... екі қозғалушы күштері
арасында
әлеуметтік әріптестік қатынастардың дамуына мүмкіндік беретін, жұмыс беруші
мен ... ... ... ... ... ... ... иемденетін ақшасының мөлшері ғана емес,
сонымен қатар оның ол ақшаға нені ... ала ... да ... ... ... ... алу ... нақты еңбекақы мен номинальдық
еңбекақының арақатынасы арқылы анықталады. ... ... ... ... ең төменгі деңгейінен ... ... ... ... ҚЫЗМЕТІ ТИІМДІЛІГІНІҢ БАСТЫ ШАРАСЫ.
Табыс-төтенше таралған, кең түрде қабылданатын, ... ... ... ... көп ... ұғым. Сөздің кең мағынасында ақшалай
құнына ие болуды кез келген ақша ... ... ... ... ... көрсетеді.
Кәсіпорынның табыстарын қалыптастыру.
Кәсіпорынның табысы олардың активтерінің артуы немесе ... ... ... ... ... ... ... жалпы мемлекетте
(ұлттық табыс), кәсіпорындарда (жалпы ... таза ... ал ... (халықтың ақшалай табысы, жеке табыс) болып қолданылады.
Кәсіпорынның жалпы табысына ақшалай түсім тауарларды сату және ... ... ... түсім, атқарылған қызметтен, мүліктік
бағалылықты сатудан, несие ... ... ... ... және
басқа да ақшалай және материалдық түсімдер жатады.
Жиі қолданылатан «таза ... ... ... табыс және материалдық
ресурстардың шығындары арасындағы айырмашылығы ... ... ... табыс деп тұрақты және ... ... ... ... ... ... ақша сомаларын айтады Табыс алудың
шарты-бұл қоғамның жататын тауарларды шығару. Мына ... ... ... ... (ЖТ) – бұл тауарлардың белгілі мөлшерін сатудан түскен ақшалай
самасы. Ол таур бағасын тауар мөлшеріне көбейтуге тең.
-Орта табыс (ОТ) – ... ... (ЖТ) өнім ... ... бөлу ... ... (ШТ) – бұл өнім ... сатуды көбейту арқасында жалпы
табыстың үстелуі
Шекті табыс шығарған әрбір қосымша өнім өлшемінің өтемділігін бағалауға
мүмкіндік береді. Және де ... ... ... ... ... ұлғайту
мүмкіндігінде құндық бағдарлар қызмет етеді.
Таза пайда экономикалық санатының маңызды және кез ... ... ... ... ... ... табылыды. Нарықтық қатынастарда
пайда экономикалық санаты ретінде құрылған ... ... ... ... қамтиді.
Кәсіпорын пайдасын үлестіру және қалыптастыру
Әрбір кәсіпорынның жиынтық көрсеткіш пайда түсімі болып табылады. Пайда
дегеніміз-тауар өткізуден және ... ... ... ... кірісі пен
оны өндіруге және сатуға жұмсалған шығындардың ... ... ... ... ... ... қорытындысын білдіретін кәсіпорын
қызметінің нәтижелі экономикалық көрсеткіші. Кез ... ... ... оның ... ... тек бір ... ғана ... толтыратыны, ал
оның басқа бөлігі-қосымша еңбек-қосымша өнім немесе құн ... ... ... ... ... шығады. Мұнсыз жалпы тауар өндірісінің болуы
мүмкін емес. Шынында да, сатқанда бұйым тек жұмсалған ... ғана ... ... ... ... ... шығарудың қажеті не?
Шынында да, кәсіпорын қорлануының мөлшері неге байланысты? Егер белгілі
бір кезеңде ұжым қажет ... ... өнім ... арттырып, оның сапасын
жақсартып, ассортиментін кеңейтсе, егер еңбек өнімділігі артып, өндіріс
шығыны ... ... ... де ... ... бұл ... ... арттырды деген сөз.
Пайда баланстық және есептеулік болып бөлінеді. Жалпы ... ... ... ... ... ... пайда;
-тауарлы өнімінің құрамына жатпайтын басқа өнімдерден және қызмет
көрсетуден түскен пайда немесе зиян;
-сатылатыннан тыс оперцияларды жоспарлаудан түскен пайда немесе зияндар.
Оған жататындар: ... ... және ... ... ... ... және айналмалы нормативтік
қорларды және банктерден алған несиелерді ... ... ... ... ... ... бағалар мен келісім-шарттар, салыстырмалы және қазіргі
қолданылып жүрген бағалар негізінде жасалады. Пайда көлемін ... ... ... талдау әдістерімен жүргізіледі. Пайданы ... ... ... әрбір жеке түрлерін көтерме бағамен есептегендегі
сатудан түсетін ақшалай түсім және оның өзіндік құнының арасындағы айырмасы
болып табылады.
Пайда ... бір ... ... ... ... нәтижесіне жетуде экономикалық
тиімділікті сипаттайды.
Екіншіден, пайда ынталандыру нысанына ие ... ... ол бір ... ... ... және ... қаржы
ресурстарының негізгі элементтері болып табылады.
Үшіншіден, пайда бюджеттің түрлі деңгейін қалыптастырудың бірден-бір
көзі. Ол бюджетке салық ... ... және ... да табыс түсімдерімен
қатар қоғамдық ... ... үшін ... пайдаланады.
Нарықтық экономика жағдайында пайданың маңызы орасан зор. Оны алуға
ұмтылу тауар өндірушілерді өнім өткізудің ... ... оған ... ... ... корсетеді.
Кәсіпорынның пайдасы әр түрлі қызмет есебінен алынуы ... ... ... ... ... пайдасы. Жалпы пайданың негізгі
жиынтық элементтері болатындар:
-өнімді сатудан, ... ... ... ... түсетін пайда;
-негізгі қорларды, сол сияқты басқа да кәсіпорынның мүліктерін сатудан
түсетін ... тыс ... ... ... ... екі ... байланысты: өнім бағасы және оны
өндіруге кететін шығындарда. Нарықтағы өнім бағасы –сұраныс пен ... ... ... ... ... ... нарықтық баға құрылымы
заңының әсерінен өнім бағасы не жоғары, не төмен болуы ... ... ... ... ... ... емес, ол автоматты түрде теңеседі.
|Пайданың түрлері және оны есептеудің әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
|шығындары ... ... ... ... ... экономикалық пайда=бухгалтерлік пайда-өндірістің анық шығындары |
|Таза пайда=жалпы пайда-салықтар, міндетті төлемдер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... пайда ... ... ... ... ... ... ... ... көзі болып табылады ... ... ... және оларды үлестірудің оңтайлығын |
|сипаттайды ... ... ... ... ... үлестіру объектісі кәсіпорынның баланстық пайдасы болып табылады.
Оны үлестіруді пайданың бір бөлігін бюджетке жолдау деп ... ... ... заңдылығы –салық және басқа да ... ... ... деңгейде бюджетке түсетін бөлігі. Пайданы үлестірудің бағытын
анықтау, кәсіпорынның ... ... ... статьясын пайдалану
кәсіпорынның құзіретіне жатады.
Пайданы үлестірудің принциптері:
-кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық және ... ... ... ... ... ... ... мемлекет пен кәсіпорынның арасында
бөлінеді;
-мемлекет алған пайданың бөлігі салық және алым ... ... ... ... мүмкін емес. Салықтың құрамы және алымы, ... және ... ... ... ... түрде белгіленеді;
-салықтан кейінгі кәсіпорынның қарауында қалатын пайда мөлшері ... ... және ... ... және ... ... оның мүдделілігі кемімеуі керке;
-кәсіпорынның қарауында қалатын пайда ... ... одан әрі ... ... ... ... ал қалған бөлігі тек тұтынуға
кетеді.
Кәсіпорынның қарауында қалатын барлық пайда екі ... ... ... ... және ... үрдісінде қатысады.
Екіншісі-тұтынуға пайдалынатын пайда үлесін сипаттайды. Сонымен, тұтынуға
бағытталған ... ... ... пайдаланудың қажеті жоқ. Мүлікті көбейтуге
байланысты пайдаланбай ... ... ... үлкен маңызы бар және алдағы
жылдардағы мүмкін болатын залаларды, ... ... ... ... ... пайда кең мағынада пайда ретінде тұтынуға ... ... ... ... пайда кәсіпорынның қаржы орнықтылығын,
кейінгі дамуы үшін қаржы көздерінің бар болуын ... ... ... және ... ... оның ... ... және оны кәсіпорын басшысы бекітеді.
Тиімділік деп кәсіпорын қызметі тиімділігінің ең ... ... ... Оның екі түрі бар:
-кәсіпорынның тапқан пайдасының өндірістің негізгі және ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнына қатысты
Кәсіпорын қызметінің тиімділік деңгейін ... үшін ... ... ... ... ... шығындар немесе пайдаланған ресурстармен
салыстырылады. Пайданың шығындармен өлшемдестігі ... ... ... ... білдіреді.
Практикада пайдалалық мөлшерін өлшеу екі нұсқада пайдаланады. ... ... ... ... ... ... өзіндік құн)
немесе аванстық жұмсау (негізгі өндірістік қорлар және айналым қаражаты).
Бұл екі ... ... ... айналымы жиынтығының көрсеткішіне өзара
байланысты. ... ... ... мына ... ... ... ... көлемі;
Б-өнім өлшемінің бағасы;
Қ-өзіндік құн;
-негізгі өндірістік қорлардың құны;
-айналмалы ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері
қолданылады.
1) Өнімінің пайдалылығын барлық сатылған өнімінің және оның жеке түрлерін
есептегенде ғана мүмкін болады. ... ... ол ... сатқандағы
пайданың және оны өндіруге және сатуға ... ... ... Барлық сатылған өнімінің пайдалылығын тауарлы өнімді сатудан
алынған пайданың ... ... ... қатынасына есептеп шығарады;
баланстық пайда ... ... ... алынған түсім; таза пайда жөнінде
-өнімді сатудан алынған түсім. ... ... ... ... ... ... шығындардың тиімділігі және өнімді сату
табысы жөнінде түсінік білдіреді.
2) Өндіріс қорларының пайдалылығы баланстық пайданың ... ... және ... ... ... ... ... қатынасы. Бұл
көрсеткіші таза пайда арқылы да есептеуге болады.
3) Кәсіпорынның жұмсалым ... өның ... ... ... ... Есептегенде баланстық және таза пайданың
көрсеткіштерін ... жеке ... ... таза пайданың баланс арқылы
есептелінетін оның жеке қаржысының қатынасымен ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесі:
-басқа кәсіпорындардың үлес қосуынан түскен табыстар;
-құнды қағаздардан түскен табыстар;
-алынған айыппұлдан асып ... ... ... ... ... бір мөлшерін мейлінше тиімдету-шаруашылықты жүргізудің
әр түрлі ... ... ... ... талап осы болып отыр. Тек қанша
өнім өндірілгендігінің ғана емес, оны өндіруге қанша еңбек жұмсалғандығының
да маңызы зор. ... ... ... мынаны аңғартады: шикізат пен
материалдарды жұмсай отырып, шикізаттың әрбір өлшеміне ... көп ... ... ... ... құнын төмендетіп, кәсіпорындардың
пайдасын көбейтуге, өндірістің тиімділігін арттыруға жету ... ... ішкі ... ... ... ... негізгі
бағыттарын қорытындылуға талпыныс жасалса, онда ... үш ... ... Өндіріс тиімділігі, біріншіден, негізгі өндірістік қорлардың
пайдаланылуын ... ... ... ... қорларды
неғұрлым тиімді пайдаланудың және үшіншіден, қазіргі еңбек шығындардың
нәтижелігін жақсартудың есебінен арттырылады.
Кәсіпорын ... ... ... ... басты шарты-
еңбек өнімділігін барынша арттыру және өзіндік құнды арзандату. Басқа да
біркелкі ... ... ... құны неғұрлым арзан болған ... ... ... болатыны белгілі. Кәсіпорынның тиімділігіне
сонымен қатар, өнімінің немесе шығаратын тауарлардың сапасы да ... ... ... ... ... ... тауарларды көтеріңкі бағамен сата
алады.
Әрбір кәсіпорынның жиынтық көрсеткіші пайда түсімі болып табылады, яғни
өндірістің және ... ... ... ... кәсіпорын
жұмысының нәтижелі көрсеткіші. Сонымен, пайда дегеніміз-өнім ... ... ... ... ... ... пен оны өндіруге және сатуға
жұмсалынған ... ... ... және таза табысты бөлу, экономикалық ынталандыру қорын
жасау және пайдалану үдерісі кезінде ... ... мен оның ... ... ... ... қатынастардың белгілі
бағытын білдіреді.
Өндірісті басқарудың жаңа жағдайында ішкі шаруашылықтың күрделі қаржының
қаржыландырып, негізгі табыстарды құру және ... ... ... ... бюджеттік қаржы емес, кәсіпорынның өз ... ... ... ... пайданың жалпы мөлшерін кәсіпорындардың өздері белгілейді.
Кәсіпорындар пайдасының жалпы мөлшеріне мыналар жатады: олардың ... ... ... ... ... өңдейтін өндірістен және олардың
салаларынан, қызмет көрсетуден ... ... ... ... ... және ... ... белгілі бір мерзімінде
атқарған жұмысының тиімділігі ... ... ... ... ... және ... жұмыс істеуі.
Экономикалық категория ретінде пайдалылық кәсіпорынның тек қана ... ... ... ... қызметі үшін ақшалай өндіріп алынған
қаржымен өтеу қабілеттілігін ғана емес, сонымен бірге ... ... ... ... ... ... арттыруға қажетті
пайда ала алатындығы да көрсетеді.
3.КӘСІПОРЫН ЖҰМЫСЫНЫҢ НӘТИЖЕСІН ЖОСПАРЛАУ, БАҒАЛАУ.
Нарықтық экономикада өнеркәсіптің тиімді ... еткі ... ... жоспарлауға байланысты болып ... ... ... ... даму ... өндірістік бағдарлама, кәсіпорынның
әлеуметтік-экономикалық даму жоспары ... ... ... даму ... ... барысында, жоспарлау
методологиясына әрі қарай ... көп ... ... ... ... негізгі бағыттары:
-жоспарларды дымыған ғылыми ... және ... ... ұлғайту;
-қажетті нормалар мен нормативтерді қолдану;
-өндірісті техникалық-экономикалық негіздеу;
-баланстық есептеулер жүргізу;
-өндірістің тиімділігін арттыру көрсеткіштерінің жүйесін жақсарту;
-материал сыйымдылығын, қор ... ... ... ... ... өнім шығаруды ұлғайту;
-жоспарлардың ыңғайлылығын, ықшамдылығын қамтамасыз ету және т.б.
Кәсіпорынның даму ... ... ... ... ... ... ... арқылы негіздейді. Норма дегеніміз қандай да бір
өнімді шығаруға кететін қажетті шикізат, материал, отын ... ең ... ... ол ... шама ... есептеледі.
Норматив дегеніміз-салыстырмалы шама, еңбек құрал ... ... ... мен ... ... кезде, ғылым мен техниканың жаңа
жетістіктерін, ... ... және ... ұйымдастырудың
жетістіктерін, кәсіпорынның өндірістік қуатын кеңінен қолдануды және алғы
өнеркәсіптік тәжірбиені есепке отыру ... ... мен ... ... топтар бойынша
жасалынады:
-нақты еңбек шығындары (өнімді шығаруға ... ... ... ... ету
нормасы, жұмысшылар санының нормативі);
-материалдық шығындар нормасы (шикізат, материал, отын, жылу, ... ... ... құрал-жабдықтарын, қолдану нормативтері (машиналарды, ірі ... ... ... ... ... процесін ұйымдастырудың нормативтері (өндіріс цикылының ұзақтығы,
аяқталмаған өндірістің көлемі, шикізат, материалдар, отынның қорлары);
-іске қосылатын кәсіпорын, ... ... мен ... ... ... ... ... нормасы. Бұл арқылы өндіріс қуатының
қаншалықты көлемде ... ... мен ... ... ... ... Тірі еңбек
шығындардың нормасы еңбек ... ... ... уақытының
қолданылуы деңгейін, еңбекақының көлемін анықтауға қолданылады. Материалдық
ресурстар шығының үлестік нормасы арқылы қажетті иматериалдың жеке ... мен ... ... ... ... ... үшін қолданылады.
Жоспарларды техникалық-экономиклық негіздеу арқылы олардың көрсеткіштерін
анықтайды.
Жоспарлар мынадай көрсеткіштерді қолдану арқылы жасалынады:
-сандық;
-сапалық;
-көлемдік;
-үлестік.
Сандық көрсеткіштерге-жалпы өнім мен ... ... ... ... жалақының қоры; пайда көлемі, әртүрлі өндірістік шығындардың ... ... ... ... еңбек
өнімділігінің өсуі; өзіндік құнды ... ... ... ... ... ... ... және сапалық көрсеткіштер бір-бірімен тығыз байланыста болады.
Көлемдік көрсеткіштерге-өндірістің ... ... жеке ... ... ... ... көрсеткіштерге-бір-бірімен байланысты бірнеше көрсеткіштердің
арақатынасы жатады; мысалы: бір өнімді шығаруға кеткен металл шығыны.
Өнеркәсіптің жоспарлық көрсеткітерін есептеу үшін ... ... ... ... ... ... ... материалды ресурстарды жоспарлағанда
қолдынылады. Олар сапалық және сандық ... ... ... ... ... ... мөлшерін, өнім
нормасын есептегенде қолданылады. Әдетте норма-сағатпен белгіленеді.
Құн өлшемдері-көрсеткіштердің ... ... Құны ... арқылы өнімді
сату көлемі, тауар және жалпы өнім жоспарланады.
Кәсіпорынның даму жоспары мынадай бөлімдерден ... ... ... ... ... ... бөлім
болып саналады. Бұл бөлімде әртүрлі өнімдерді ... және ... ... жоспарланады және өнім сапасын арттыру қарастырылады. Сонымен бірге
кәсіпорындарды мамандандыру, ... ... ... мен техниканы дамыту жоспары. Бұл бөлімнің негізгі маңызы-ғылыми-
техникалық прогресті жылдамдат, ғылыми-зерттеу жұмыстарын ... ... ... ... ... ... ... өндіріс
процесін автоматтандыру, автоматтандырылған басқару жүйесін қолдануды
жоспарлау, еңбекті ғылыми түрде ... Бұл ... ... ... өлшемдерді жоспарлау да ... ... мен ... ... ... ... жаңадан шығарылған өнім, еңбекті
механикаландыру және автоматтандыру деңгейі, жұмысшылардың ... ... ... ... ... жағдайын жақсарту арқылы
еңбек өнімділігін арттыру және ... ... ... ... ... ... ... материал сыйымдылығын, табиғи өлшемдігі
еңбек өнімділігін қолдану және т.б. жатады.
-Өндірістің экономикалық тиімділігін арттыру жоспары. Бұл ... ... ... ... ... ... негізгі қорларды, күрделі қаржыны, материалдық ресурстарды ... ... Бұл ... ... ... және ... өндіру қарқыны, ортақ тұрақтылық, еңбек өнімділігінің өсу қарқыны,
қор ... ... ... ... ... ... ... сыйымдылығы.
-Күрделі қаржы және күрделі құрылыс жоспары. Ол жаңа кәсіпорындар салуды,
кәсіпорындарды кеңейту және қайта ... ірі ... мен ... өнеркәсіпті техникалық ... ... ... дамытуды; механикаландыру мен автоматтандыру қамтиды. Негізгі
көрсеткіштері-өндірістегі негізгі қорлар мен өндірістік ... ... жеке ... мен ... ... ... өндіріс қуатының
өсімі, күрделі қаржылардың көлемі, құрылыс-монтаж жұмыстарының көлемі,
аяқталмаған ... ... ... ету ... Оған ... ... ... шығындарды есептейтін материалдық есептеулер жүйесі
жатады. Өндірістік өнеркәсіпке қажетті материалдық ресурстарды ... ... ... ... есептеп шығарады. Бұл жоспарда шикізат,
материал, ... ... және т.б. ... шығындарын азайтудың жолдары
қарастырылады.
Еңбек және кадрлар жоспары. Бұл жоспар өндіріс көлемі ұлғаюының және ... ... ... ... ... ... өнімділігін жүйелі
түрде ұлғайтуды қарастырады. Еңбек өнімділігінің көрсеткіші салыстырмалы
бағадағы нормативтік таза өнімнің ... ... ... ... ... бөлу ... ... Бөлімнің негізгі бір көрсеткіші-
жалақы қоры. Мұнда жұмысшылардың орташа еңбекақысы анықталады. Осы ... ... ... саны мен ... өндіріске қажетті жұмысшылар саны
белгіленеді.
-өндіріс шығындары жоспары. Бұ жоспардың ... ... ... анықтап, осы арқылы өндірістен алынатын пайданың
көлемін табу және материалдық, ... және ... ... ... түрде
қолдану.
Қаржылық жоспар (қаржы). Қаржы жоспарында мынандай көрсеткіштер көрсетіледі-
айналым қорларын есептеу, олардың ... ... ... бюджетпен қарым-қатынасы; негізгі өндіріс қорларын салу және
қолдану; пайданы есептеу. Қаржы жоспарының маңызды бөлімі-несие ... ... ... даму ... Жұмысшылардың әлеуметтік
жағдайын, еңбек жағдайын, ... ... ... ... ... және ... ресурстарын пайдалы қолдану жоспары. Су
ресурстарын, жер ... ... ... және әуе ... мен дұрыс қолдану жатады. Сонымен бірге аз қалдықты және қалдықсыз
технологиялық үрдістерді ұйымдастыру, ... ... ... ... ... және материалды кешенді түрде ... даму ... ең ... ... - өнім ... ... ... бағдарлама.Өндірістік бағдарламаның көрсеткіштері-тауар
өнімдерін өндірудің өсу ... ... ... ... құн ... өнім көлемін анықтау үшін өнім шығару
жоспарының ... ... ... ... ... ... ... өндірістік
ерекшеліктерін,жоғары сапалы және экономикалық ... ... ... ... үнемдеу жолдарын қамту керек.
Жоспарда берілген өлшем бірліктер жоспарлау мен төндірістіұиымдастырудың
барлық бөлімдері үшін ... ... ... ... Бұл өндірістік
бағдарламаны белгіленген ассортиментте келісім бойынша ... ... және ... ... ... сапа ... аса қажет.
Өнім шығару жоспарының маңызыды бір бөлімі-өнімнің сапасын арттыру. Өнім
сапасы өзінің ... ... ... сай ... Өнім шығару жоспарында өндірістегі ескірген, қазіргі заман талабына
сай емес, тұрып қалған ... ... ... ... ... ... ... өнімдердің стандарттарға сай болуы қарастырылады.
Өндірістік бағдарламаның құн көрсеткіштеріне:
-сату көлемі;
-тауар өнімі;
-жалпы өнім жатады.
Сатылған өнімнің көлеміне байланысты, өндіріс салаларының, ... ... ... ... ... ... ... өнімнің көлеміне кәсіпорынныңи балансында ... ... ... ... ... өнімдер, жартылай дайын өнімдер және
өзінің күрделі ... ... ... көлемі жатады.
Сатылатын өнімінің көлемін мына формула арқылы ... ... ... ... ... ... ... берілген тауар өнімінің көлемі;
сатылмаған өнімдердің жылдың басындағы және жылдың аяғындағы
қалдықтар.
Тауар өнімінің көлеміне: сыртқа ... ... ... ... ... дайын өнімдердің және жартылай дайын өнімдердің құны; ... ... ... ... ... ... ... өнімнің көлемі жоспарланған уақытта белгіленген ... ... ... ... басындағы және жылдың аяғындағы аяқталмаған өндірістін
көлемі.
Таза өнімнің көлемі-тауар өнімнің ... ... ... ... ... ... ... алып тастау арқылы анықталады
Мұндағы: материалдық шығын;
негізгі қорлардың тозуы.
Қаржылық жоспарлау мен божау-бұл қаржы ... ... ... ... аса маңызды элементтерінің бірі және әлеуметтік-
экономикалық жоспарлаудың құрамды бөлігі. Олар экономиканның үйлесімді және
тепе-тендік дамуына жетуге, біртұтас ... ... ... ... қызметін үйлестіруге, қоғамдық өндіріс өсуінің жоғарғы қарқынын
қамтамасыз етуге, халықты әлеуметтік қорғауға бағытталған. Қаржылық
жоспарлаудың өзіндік еркшелігі сол, бұл жоспарла ... ... ... ... ақша ... салыстырмалы дербестігімен
шарттасылған ақша нысанында жүзеге асырылады.
Қаржының табысты ісөәрекет етуі және қоғамдық процестерге ... ... ... ... ... ... ... жүргізудің
барлық деңгейлерінде ақша қорларын қалыптастырып, ... ... ... ... ... ... тәртіпті (реттілікті) анықтайтын ... ... ... ... жүйесін жасауды, ақша түсімдерін
жұмылдырудың прогрессивті нысандарын қолдануды қажет етеді.
Қаржылық көрсеткіштерді, белгілінетін қаржы ... ... ... ... ... ... сияқты, қаржылық
жоспарлау мен болжау процесінде қол жетеді. Бұл өте ... ... ... пен практикада жиі теңестіріледі. Іс жүзінде қаржылық
болжау жоспарлаудың ... ... және ... ... ... асыруы тиіс (тиісінше макро-және ... ... ... басқарудың мүмкіндіктерін анықтауы тиіс). Қаржылық
жоспарлаудың көмегімен белгілінетін болжамдар нақтыланады, нақтылы жолдар,
көрсеткіштер, өзара үйлесілген міндеттер, оларды іске ... ... ... ... ... ... әдістер анықталады.
Қаржылық жоспарлау-бұл қаржы жоспарларын (тапсырмаларын) әзірлеу,
қаралған мерзімде ... ... ... ... жетуге
бағытталған процесі. Жоспарлау басқарудың элементі ретінде қаржы саясаты
құралдарының бірі болыптабылады. Ол ірі ... ... ... ... ... ... ... жоспарлаудың объектісі шаруашылық жүргізуші субъектілер мен
мемлекеттің қаржылық қызметі, ал қорытында нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... жиынтық қаржы жоспарына
дейінгі қаржы жоспарларын жасау болып табылады. Әрбір жоспарда белгілі ... ... ... мен ... ... және кредит жүйелерінің
буындары мен ... ... ... ... нақтылы
міндеттері қаржы саясатымен ... Бұл: ... ... қажетті ақшаның көлемі мен олардың көздерін анықтау; кірістерді
өсірудң, шығыстарды үнемдеудің резервтерін ... ... ... ... арасында қаражаттарды бөлуде ... ... және ... ... жағдайында жоспарлау басқарудың функцияся ретінде
экономикалық және әлеуметтік қызметтің барлық жақтарын жалпыға ... ... алуы ... Егер ... ... қаржыны жоспарлауда сүйеніш
бөлгіштік процестерге жасалынса, нарықтық экономикада айырбас ... бұл ... ... ... мен ... өткізу және оларды
өндіру өткізу кезінде қоғамдық қажетті шығындарды тану (мойындау) жүзеге
асырылады.
Демек, ... ... ... мен ... ... мен өткізу
процесіндегі байланыстың үстемдік және айқындаушы әдісі ... ... ... сұраным мен ұсыным заңын кіріктіретін ... ... бар ... ... ... ... табиғаты өндіріс пен ... ... ... ... ... ... ... болжаудың қажеттігін анықтайды.
Қаржылық жоспарлаудың мазмұны ақшалай табыстар мен қорланымдарды ... және ... ... ... ... оңтайландырудың күні бұрын
анықталған мүмкіндік ретінде көрінеді және ... ... және ... ақша ... қалыптастыру және
пайдалану.
Қаржылық жоспарлауи экономиканы және оның буындарын басқарудың аса
маңызды функциясы ... ... Оны ... билік пен басқарудың
органдары, мекемелері және олардың жоғарғы құрылымдары жүзеге асырады.
Шаруашылықты жүргізудің нарықтық жағдайында қаржылық жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... екі ұштылығына байланысты көбінесе болжау ретінде жүргізіледі.
Қаржылық болжау-мемлекеттің ... ... ... ... алдын ала көре
білу, қаржы ... ... ... ... орташа мерзімді (5-10 жыл) және ұзақ мерзімді (10 жылдан астам)
болуы мүмкін. Қаржылық болжау қаржы ... ... ... ... ... ... ... бір кезеңінк арналған қаржы саясатының
тұжырымын жасайды. Қаржылық ... ... ... ... шынайы мүмкін болатын ауқымын, ... ... және ... ... ... табылады. Болжамдар қаржы жүйесінің
органдарына қаржы жүйесін (құрамын) дамыту мен ... ... ... ... іске ... нысандары әдістерін білгілеу
мүмкіндік береді.
Қаржылық жоспарлаудың негізгі ... ... ... ... ... ... салалардың, аймақтардың және жалпы мемлекеттің
ақшалай табыстары (кірістер) мен ... ... және ... ... ... ... ... ұлттық шаруашылықтың ресурстарымен
қамтамасыз етілуін көрсетед
Кәсіпорынның кірістері мен шығыстары балансының ерекшелігі сол, ... ... ... нәтижелері қамтып көрсетіліді, ал
аралық нәтижелер-ақша қаражаттарының айналымдары болмайды.
Есептеулер мен ақша қаражаттарының айналымдарын тіркеу ... ... ... ... жүзеге асырылады. Түсімдер бөлімінде
өнімді ... ... ... ... ... ... банктердің
қысқа мерзімді кредиттердің, мерзімі өткен дебиторлық берешектің түсімдері,
ақша қаражаттарының
Басқадай түсімдер, кассадағы және есеп айырысу ... ... ... ... ... тауар-материалдық құндылықтарды сатып
алуға, еңбекақыға, салықтарды төлеуге, банк несиелерін өтуге, ... ... ... ... ... ... шығыстар қамтып
көрсетіледі. Сөйтіп, төлем күнтізбесінің көмегімен ... ... ... ... ... ... уақыт ішінде (бір айдан
бес күнге ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысулар мезгілдерін нақтылау мен олардың дәйектілігі
жайында кірістер мен ... ... ... бұл ... ... етеді.
Нарыққа өту кезінде кәсіпорын қызметін тиімді басқарудың шешуші шарты
ретінде фирманың ішкі ... ... да мәні арта ... ... ... фирмалар, акцонерлік қоғамдар және басқа кәсіпорындар қаржылық
жоспарлауда да жалпы дүниежүзілік стандарттарға көше ... ... ... ... қаржымен қамтамасыз етуде маңызды орын алатын бизнес-
жоспар жасау туралы болып отыр. Осы мақсатпен қаржы және ... ... ... ... ... ... ... ЖЕТІЛДІРУ
ЖАҒДАЙЫ
Нарықтық қатынастары жағдайында кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың
маңызы өте зор. Бұл кәсіпорындардың тәуелсіздікке ие болуымен, ... ... ... жұмысшылар, коммерциялық серіктестер және де басқа
контрагенттер алдында өзінің өндірістік-кәсіпкерлік қызметінің ... ... ... ... ... ... жағдайын талдау жөніндегі сұрақтарды ... ... ... дегеніміз немесе қаржылық жай-күй дегеніміз не, соны
анықтап алған жөн. Соңғы жылдары шығарылған арнайы әдебиеттерде бұл ұғым ... ... ... А.Д. ... ... қаржы (активтер)
жағдайы қаржыны тарту, ... және оны ... ... ... және ... яғни ... сипатталады деп
жазған.
Профессор Н.А Русак бұл ұғымды былайша ... ... ... қаржы ресурстарын жасау, тарату және пайдаланумен сипатталады.
Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... коммерциялық
және басқа да қызмат түрлері үшін қажетті ... ... ... және ... ... басқа шаруашылық субъектілермен
қаржылық ... ... ... және ... ... ... төлеу мүмкіндігі оның
қаржылық жағдайының жақсылыын көрсетеді.
Жоғарыда берілген анықтамалары қарастырылып отырған ұғым ... ... ... ... ... әрқайсысында бұл ұғымды дәлірек анықтауға
мүмкіндік беретін беретін ұтымды тұжырымдар бар.
Бірқатар түрлі ... ... ... көрсеткіштерге қарағанда
(мысалы, еңбек өнімділігі, қор қайтарымдылығы, өзіндік құн, жалпы табыс,
тиімділік) қаржылық ... ... ... ... ... ... жалпы бағалауға тигізетін әсерін ... ... ... ... ... кәсіпорынның қаржы жағдайы әлсіз және өмір сүру қабілеті
жоқ кәсіпорындарға аяусыз қарайтын бәсекелі нарықтық ... ... ... ... ... және ... ... тиіс.
Біздің көз қарасымыз ... ... ... ... және оның төлеу қабілеттілігін көрсетеді.
Осы берілген түсініктерге сүйене отырып, біз бұл ұғымды ... ... ... ... осы ... ... бір ... тұрақтылығын және оның өз шаруашылық қызметін ... ... ... ... ... ... ... үшін қаржы ресурстарымен
қамтамасыз етілуін ... ... ... ... нені ... ... та арнайы оқулықтарды түрліше түсіндіріледі. Бір ... ... өз ... шебер пайдалану қабілеттілігі, жұмыс
үрдісінде үздіксіздігін қамтамасыз ететін қаржының жеткілікті ... ... ... ... және ... ... деп жазады.
Енді біреулер өз қаражаттары ... ... ... ... емес ... ... ... жіберілген қаражаттарды
жабатын, сондай-ақ өтелмеген дебиторлық және ... ... ... және де өз ... ... ... ... қаржылық тұрақты болып табылады деп жазады.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы-бұл тәуекелділіктің мүмкін болатын
деңгейінде ... ... мен ... қабілеттілігі сақтай отырып,
табысты өсіру негізінде қаржыны тарату мен ... ... ... ... ... ресурсының жағдайы.
Айта кету керек, біз қаржылық тұрақтылық ұғымын қарастырғанда соңғы
айтылған авторлардың ... ... ... ... ... кейінгі шешімдерімен келісе алмаймыз. «Қаржылық тұрақтылықтың мәні-
қаржы ресурстарын тиімді қалыптастыру, тарату және пайдаланумен анықталады»-
деп жазады В.Т: Артеменко мен М.В. ... ... болу ... ... және сыртқы;
2) нәтижесінің маңыздылығына байланысты-негізгі және негізгі емес;
3) құрылысы ... және ... ... ету ... ... және уақытша.
Ішкі факторлар кәсіпорынның өзінің жұмысын ұйымдастыруына байланысты
болады, ал сыртқы факторлар кәсіпорын ... ... ... ішкі ... ... Кәсіпорынның тұрақтылығы ең
бірінші ... ... ... ... өндірілген өнім мен
көрсетілген қызметтің құрамы мен құрылымына тәуелді. Сондай-ақ, тұрақты
және айнымалы шығындар ... ... ... болып табылады.
Кәсіпорынның өндірілетін өнім және өндіріс технологиясымен тығыз
байланысқан ... ... ... ... ... ... мен ... сондай-ақ кәсіпорынның басқару стратегиясын
дұрыс таңдап алуы ... ... ... ... ... ... ... оның ағымдағы жедел қызметі үшін қажет ... ... ... ... ... ... ... ішкі, маңызды факторларының бірі-бұл қаржы
ресурстарының құрамы мен ... ... ... ... ... ... таңдалып алынуы. Кәсіпорынның өз қаржы ресурсы, соның
ішіндет таза табысы ... көп ... ... ол өзін жайлы сезіне
алады.
Сонымен бірге тек таза табыстың көлемі ғана ... ... ... ... ... ... өндірісті дамытуға бағытталған бөлігі де ... ... ... ... ... қарыздық капиталдар нарығындағы
қосымша жұмылдырушы (мобилизацияланушы) қаражаттар үлкен әсерін тигізеді.
Кәсіпорын ақша қаражатттарын қаншалықты көп ... ... оның ... де ... жоғары болады, алайда, сонымен бірге қаржылық
тәуекелділік те өседі-яғни кәсіпорын өз ... ... ... ма, жоқ па?-деген қауіп туады.
Және де бұл жерде кәсіпорынның төлеу қабілеттілігінің қаржылық кепілінің
бір түрі ретінде резервтерге үлкен роль ... ... ... келе, еәсіпорынның қаржылық тұрақтылығына
әсер ететін мынадай ішкі факторларды атап көрсетуге ... ... ... ... ... ... ... құрылымы және оның жалпы ... бар ... ... жарғылық капиталдың мөлшері;
-шығындардың көлемі, олардың ақшалай табыспен салыстырғанды динамикасы;
-қорлар мен резервтерді, олардың, ... мен ... қоса ... ... ... ... ... басқару тиімділігі.
Сыртқы факторларға шаруашылық жүргізудің экономикалық жағдайының әсері,
қоғамда ... ... ... мен ... ... ... бар сұраныс
және тұтынушылар табысының деңгейі, ҚР ... ... және ... ... қызметін бақылау жөніндегі заң актілері, сыртқы экономикалық
байланыс және тағы басқалар жатады.
Кәсіпорынның тұрақты ... ... ... оның ... ... ... банктер, жабдықтаушылар, сатып
алушылар, акционерліер және тағы басқалар) өзара қарым-қатынасы ... ... ... да ... реттелген іскерлік қатынаста болу-жақсы
қаржылық жағдайдың бірден-бір шарты болып ... ... ... ... қорларын тұрақта тиімділікке ие және дивиденттерді ұқыпты ... ... ... ... Инвестициялық тартымдылығы болуы
үшін, тек бүгінгі күні ғана ... ... да ... ... ... жақсы болуы тиіс.
Жабдықтаушылар мен тұтынушылар сенімді және ... ... ... ... ... ... отырады. Тіпті қаржы
органдарды, әсіресе салық инспекциясы ... ... ... ... ... тек ... кәсіпорын ғана салықтар мен басқа да міндетті
төлемдерді уақыттылы және толық төлей алады.
Осылайша, қаржылық жағдай кәсіпорынның бәсекелестік ... және ... ... потенциалын анықтайды, кәсіпорынның өзінің және
оның серіктестерінің қаржылық және ... ... ... ... ... ... кепілгендірілгенін
бағалайды. Кәсіпорынның қаржылық жағдайының обьективті дұрыс бағасын алудың
ең жақсы тәсілі, бұл-талдау, ол кәсіпорынның даму бағытын ... ... ... ... түрде баға беруге мүмкіндік ... ... ... ... ... өңдеумен кәсіпорынның өзінің
өндірістіккәсіпкерлік қызметі арасында байланыстырушы қызметін атқарады.
Нарықтық экономика жағдайында ... ... ... қаржылық
жағдайын талдаудың басты мақсаты (міндеті) келесілер болып табылады:
-қаржылық жағдайға баға беру және оның есеп беру ... ... мен ... ... ... ... ... оларды
таратудағы райионалды және пайдаланудағы тиімділікті зерттеу;
-айналым капиталының көлемін, оның ... ... және ... ... ... ... және несие ережесін сақтау;
-кәсіпорын активтері және оның міндеттемелерінің құрылымын зерттеу;
-ағымдағы активтердің айналымдылық есебі, оның ... ... ... және
қорлар есебі;
-баланстың өтімділігін, кәсіпорынның қаржылық ... және ... ... және ... ... анықтау;
-кәсіпорын табыстылығын бағалау;
-кәсіпорын табысының салыстырмалы көрсеткіштерін, сондай-ақ олардың
деңгейінің өзгеруіне әсер етуші ... ... ... ... белсенділігінін анықтау;
-кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын ұзақ және қысқа мерзімді
болжау, яғни оның ... ... ... ... талдау кәсіпорынның шаруашылық қызметін талдаудың
қорытындылаушы кезеңі болып табылады. Және ол 3 ... ... ... және ... ... жиынтығы коммерциялық, өндірістік және
қаржылық қызметті құрайды. Кәсіпорынның қаржылық ... оның ... ... меншікті жіне таратылған капиталдың көлемі мен құрамына
өзгеріс әкелетін қызметі болып ... Ол ... ... ... түсіу мен тиімді пайдаланылуына, есеп және несие ... ... және ... ... ... ... ... кәсіпорынның тиімді қызмет етуі ... ... қол ... ... ... Кәсіпорын қызметінің
қаржылық, өндірістік және коммерциялық жақтары ... ... ... пен
өзара тәуелділік бар. Осылайша қаржылық қызметінің жетістігі, ... ... ... анықталады. Кәсіпорынның өзі алатын
төлемдерді және ақша қаражаттарын алуы оның ... ... ... ... ... ... ... өнім сапасының қажетті деңгейге
сәйкестігіне және оны бір қалыпты өндіруге және төлеуге байланысты болады.
Жоғары ... ... ... ... және ... кәсіпорынның қаржылық
ресурстарының қалыптасуына оң әсерін тигізеді. ... ... ... ... және оны сатудың қиындықтары кәсіпорын шотына ... ... ... кедергі жасайды, нәтижесінде кәсіпорынның
төлеу қабілетті төмендейді.Кері ... та бар, ол ақша ... ... ... ... ... ... демек өндіріс
процесінің тоқтауына әкеліп соқтыруы мүмкін.
Қазақстан ... ... ... ... ... көруге болады:
«АТФ БАНК» АҚ-ның (банк атуы)
01/10/2007 жылғы жағдай бойынша
Табыстар мен шығыстар туралы топтасатырылған ... ... ... |01.10.2007 |01.10.2006 |
| | ... ... |
| 1 |2 |3 |4 ... ... ... |1 |86 151 481 |32 475 888 ... ... |1,1 |70 972 399 |29 025 252 ... ... |1,2 |4908 318 |2 624 957 ... ... ... |1,3 |10 270 764 |825 679 ... ... ... |2 ... 821|-21 896 334|
|Клиенттердің қаржысы |2,1 ... ... 936 ... ... ... |2,2 |-21 343 153|-6 579 704 |
|Шығарылған берешек ... ... |2,3 |-9 816 858 |-8 949 010 ... ... |2,4 |-2 965 731 |-1 144 684 ... ... таза ... |3 |27 787 660 |10 579 554 ... ... олар ... |4 ... ... 644 |
|сыйақы есептелінеді | | | ... ... ... |5 |16 893 652 |4 886 910 ... ... таза ... олар | | | ... сыйақы есептелінеді | | | ... ... |6,1 |5 989 508 |3 357 866 ... ... |6,2 |-2 001 391 |-307 178 ... ... ... |6 |3988117 |3050688 ... үшін ... бар ... ... |37 261 |-7 495 |
|шығыстарды шегеріп тастағандағы ... | | ... ... | | | ... ... ... ... |2 470 739 |1 182 928 ... ... тастағандағы пайда:| | | ... ... |7.4.1. |4 550 635 |1 211 745 ... айырмашылығы |7.4.2. |-2 079 896 |-28 817 ... ... ... |7,5 |0 |912 388 ... компанияларды сатудан табыс |7,6 |1 913 400 |0 ... ... |7,7 |0 |37 854 ... үлес | | | ... ... |7,8 |1 146292 |267 623 ... ... емес басқа |7 |5 256 846 |2 198 546 ... | | | ... ... және ... |8,1 |-5 106916 |-3 642 796 ... | | | ... және басқа операциялық |8,2 |-4 224 447 |-2191 824 ... | | | ... мен ... |8,3 |-1 008 955 |-619 141 ... ... басқа салықтар |8,4 |-876 962 |-329 771 ... ... мен ... |8,5 |-199 901 | ... | | | ... ... ... ... |8,6 |0 |-355934 ... байланысты емес басқа |8 ... ... ... | | | ... салығы бойынша шығыстарға |9 ... |2839728 ... ... | | | ... ... ... шығыстар |10 |-3125436 |-666492 ... ... |11 ... |2173236 ... ... жұмысты қорыта келе кәсіпорының басты мақсаты кіріс табыс
алу. Кәсіпорындарды төмендегідей түрлерге бөлуге болады:
Кәсіпорындар түрлі белгілеріне қарай:
-сала түріне байланысты;
-шаруашылық ... ... ... ... байланысты;
-меншік жағдайына байланысты.
Меншік формасына байланысты кәсіпорындардың түрі:
-мемлекеттік;
-кооперативттік;
-ұжымдық
-жеке
Кәсіпорынның негізгі өндірістік құрылымының бөлігі болып цех саналады.
Цех-әкімшілік жағынан ... жай ... ... ... ... атқаратын буын.
Еңбекақы, төлеудің маңызын, қызметкерге, еңбек міндетін орындағаны үшін
берілітін сыйақы деп түсінеміз.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... меншігінің
көбеюіне әкелктін міндеттемелердің кемуі. «Табыс» ұғымы жалпы мемлекетке
(ұлттық табыс), кәсіпорындарға ... ... таза ... ал ... ... ақшалай табысы, жеке табыс) болып қолданылады.
Әрбір кәсіпорынның жиынтық көрсеткіші пайда түсімі болып табылады, яғни
өндірістің және, айналымның қаржы ... ... ... ... ... Сонымен пайда дегеніміз-өнім сатудан және
қызмет көрсетуден түскен ақшалай кіріс пен оны өндіруге және сатуға
жұмысалынған шығындардың айырмасы.
Нарықтық экономикада өнеркәсіптің ... ... етуі ... ... ... байланысты болып келеді. Кәсіпорынның негізгі
жоспарларына даму жоспары, өндірістік бағдарлама, кәсіпорынның әтеуметтік-
экономикалық даму ... ... ... ... даму ... жасау барысында, жоспарлау
методологиясын әрі қарай жетілдіруге көп ... ... даму ... ең негізгі бөлімі-шығару жоспары немесе
өндірістік бағдарламаның көрсеткіштері-тауар өнімдерін өндірудің өсу
жолдары шығарылған өнімінің сапасы, өнім шығарыды арттыру.
Нарықтық қатынастары ... ... ... ... ... өте зор. Бұл ... ... ие болуымен, сндай-ақ
олардың меншік иелері, жұмысшылар, коммерциялық серіктестер және де басқа
контрагенттер алдында өзінің өндірістік-кәсіпкерлік қызметінің нәтижелері
үшін толық жауап кершілікте ... ... ... ... И.Т. ... ... ... Москва-1999
Барабкова В.А. «Основы теорий финансов и кредита»
Санкт-Петербург-2004
Мельников.В.Д. «Финансы» Алматы -2001
Мейірбеков А.К., ... К:Ә. ... ... Л.Н. ... ... Москва-1998
Ілиясов Қ.Қ. Құлыпбаев С «Қаржы» Алматы-2005
Дүйсенбаев К.Ш. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау»
Алматы-2001
Т.Ө.Жолдысбаев «Кәсіпорын экономикасы» Алматы-2002
Д.Я. ... ... ... Алматы-2006
10)Бизнес план. Практические рекомендаций
11) Шодыров.Е. Рынок в Казахстане ... ... ... ... ... ... ... Хакен.П Кәсіпкер болу оңай ма? А-1994
15) Әубәкіров.Я Экономикалық терия негіздері. А-1995
16) Бердалиев.К Қазақстан экономикасын басқару ... ... ... ... негіздері. А-1995
18)Дүйсенбаев.К Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... ... ... са-тудан түс-кен табыс
Басқадай өткізуден алған табыс
Өткізуден тыс опера-циялардан алынған табыс (шығыстарды алып тастағандығы)
Өнімді сату-дан түскен табыс
Өнімдерді са-тудан ... ... ... құн ... ... құны
Басқадай өткізуден алынған табыс
Негізгі қорларды және басқа да мүліктерді, қалдықтарды, т.б. сатудан түскен
табыс
Өткізуден тыс ... ... ... ... дивиденттері
Жалға алған үшін төлем
Өсімақы, тұрақ-сыздық ақы, айыппұл т.б.
Қосылған құн ... және ... ... ... ... ... ... түскен ақшалай түсімдер (жұмыс, қызмет)
Өнімнің өзіндік құны
Тауарлы өнімді сату-дан түскен пайда (жұмыс, қызмет)
Басқадай өткізуден ... ... тыс ... ... (жалпы пайда)
Пайдаға салынатын негізгі салықты есептемегендегі шығарылып тасталатын
табыс
Жеңілдік есебімен пайдаға салынатын салық
Мөлшерлеме, ... ... ... ... ... және басқа да міндетті төлемдер
Қорлану
Таза пайда
Тұтыну

Пән: Бизнесті бағалау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның өндірістік қорлары жайлы ақпарат44 бет
Қаржы менеджменті. Оқу құралы48 бет
«Мұнайдың химиялық анализі» бағдарлы элективті курсын оқыту әдістемесі61 бет
Бюджеттік жоспарлау мен болжау75 бет
Ата-аналармен сынып жетекшісінің бірлескен іс-әрекетін ұйымдастыру технологиясы10 бет
Аудит түсінігі және негізгі құрамдары8 бет
Аудиттің мәні және маңыздылығы, пәні мен әдістері9 бет
Ағылшын тілінде сұраулы сөйлемдерді оқытудың лингвистикалық негіздері57 бет
Дипломдық жұмыстың құрылысы9 бет
Жоғары мектепте оқытудың сабақтан тыс формалары11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь