Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығының құрылымы

Жоспар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
I Бағалы қағаздардың экономикалық маңызыдылығы ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1 Бағалы қағаздардың пайда болуы, мәні және түрлері ... ... ... ... ... ... ... 5
II Қазақстан Республикасындағы Бағалы қағаздар нарығының құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
2.1 Бірінші және екінші бағалы қағаздар нарығының жұмыс істеу механизмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
2.2 Қазақстан Респуьликасының қор биржаларының қалыптасуы, дамуы және келешегі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
IІІ Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар нарығының даму проблемалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..35
Кіріспе

Экономикалық өмір тіршілігінде ақша – несие, қаржыландыру, қорлану саласында бағалы қағаздардың мәні мен маңызы зор. Бағалы қағаздар өз иеленушісіне кіріс әкеледі, капиталды сақтау, капитал өсімін қамтамасыз ету, қаржыға деген тапшылықты азайту ретіндегі әрекеті арқылы экономикалық даму процесінде елеулі рөл атқарады. Бағалы қағаздардың әрбір түрінің әрекет ету ықпалы өзіндік ерекшелігі, ақша – несие жүйесінде, қаржыландыру қызметі жағдайында айқындалады.
Бағалы қағаздар экономиканың барлық саласында қажетті қаржы алуға мүмкіндік беретін әдіске айналған. Бағалы қағаздар нарығы қаржы нарығының бір бөлігі болып отыр. Осы тұрғыда бағалы қағаздар өзіндік сипаты бар айрықша тауар. Бұл, бір жағынан, меншікке иелікті, екінші жағынан, қарыз ретіндегі міндетті бейнелей отырып, пайда табу құқығын білдіреді. Осы қасиетімен бағалы қағаздар өзінің номиналдық құнымен қатар, нақты, шынайы капиталдың белгілі бір өлшемін бейнелейді.
Бағалы қағаздар нарығы қазіргі нарықтық экономика жағдайында
өте маңызды экономикалық инфрақұрылымдардың дамуындағы
экономикалық қатынастардың жиынтығын сипаттайды. Бағалы қағаздар
ерекше түрдегі тауар бола отырып, сауда және өнөркәсіптік
қатынастардың даму нәтижесінде объективті қажеттілік болып туындап
отыр. Сонымен қатар, бағалы қағаздар нарығының пайда болуы,
логикалық дамуы және индустриализациясы өндірістік және қаржылық
қорларды бірлестіру тәсілімен әртүрлі бағалы қағаздар мен олардың
туындыларының құрылуына әсер етті.
Инвестициялық қаржыландырудың басқа да бағыттарының қалыптасуы, бағалы қағаздарды қолдану, қаржылық инструменттің ең икемдісінің бірі болуы, қазіргі таңдағы бағалы қағаздар нарығының өркендеп дамуымен сипатталады.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Көшенова Б.А. “Бағалы қағаздар нарығы”. Оқу құралы. – Алматы: “Экономика”, 1999.
2. Смағұлов Р.О., Мәдіханова Қ.Ә., Тұсаева Ә.Қ., Сатыбалдиева Ж.Ш. “Қаржы, ақша айналысы және несие”. – Алматы: “Экономика”, 2008.
3.Міржақыпова С.Т. “Банктегі бухгалтерлік есеп”. Оқу құралы. - Алматы: “Экономика”, 2004.
4. Искакова З.Д. “Банк ісі”. Оқу құралы. – Қарағанды, 2006.
5. Мырзалиев Б.С., Әбдішүкіров Р.С. “Кәсіпкерлік қызметте бухгалтерлік есепті ұйымдастыру”. Оқу құралы. – Алматы, 2008.
6.Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. “Макроэкономика”. – Алматы :
“Экономика”, 2003.
7. Мамыров Н.Қ. “Макроэкономика”. – Алматы: “Экономика”, 2000.
8.Есенгельдин Б.С. “Қаржы теориясы”. - Қарағанды, 2007
9. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. “Қаржы”. - Алматы, 2005.
10. Назарбаев Н.Ә. “Қазақстан Республикасының 2030 жылға дейінгі даму стратегиясы” (Қазақстан – 2030). – Алматы, 1997.
11. Көшенова Б.А. “ Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары'' Оқу құралы. – Алматы: “Экономика”, 2000.
12. Алауханов Е. “Қылмыстық құқық”. – Алматы: Жеті жарғы, 2001.
13. Белгібаев Қ.Қ. Қаржы және банк статистикасы бойынша есептер жинағы. – Алматы: “Экономика”, 1999.
14. Сейітқасымов Ғ.С. “Ақша, несие, банктер” Оқу құралы. - Алматы: “Экономика”, 2000.
15. Шалғымбаева Г. “Бағалы қағаздардың бағасы артатын кез әлі алда” “Егемен Қазақстан” – 2000жыл 27 мамыр.
        
        Жоспар
Кіріспе..................................................................
..............................................3
I Бағалы қағаздардың экономикалық
маңызыдылығы.................................5
1.1 Бағалы қағаздардың ... ... мәні ... ... ... ... ... нарығының
құрылымы.................................................................
........................................19
2.1 Бірінші және екінші бағалы қағаздар нарығының жұмыс істеу
механизмі................................................................
..........................................19
2.2 Қазақстан Респуьликасының қор биржаларының қалыптасуы, дамуы және
келешегі.................................................................
..................................24
IІІ Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... өмір тіршілігінде ақша – несие, қаржыландыру, қорлану
саласында бағалы қағаздардың мәні мен ... зор. ... ... ... ... әкеледі, капиталды сақтау, капитал ... ... ... деген тапшылықты азайту ретіндегі әрекеті арқылы экономикалық
даму процесінде елеулі рөл ... ... ... ... ... ету ... өзіндік ерекшелігі, ақша – несие жүйесінде, қаржыландыру
қызметі ... ... ... экономиканың барлық саласында қажетті қаржы алуға
мүмкіндік беретін әдіске айналған. Бағалы қағаздар нарығы ... ... ... ... ... Осы ... бағалы қағаздар өзіндік сипаты бар
айрықша ... Бұл, бір ... ... ... ... жағынан, қарыз
ретіндегі міндетті бейнелей отырып, пайда табу құқығын білдіреді. Осы
қасиетімен ... ... ... ... ... ... ... шынайы
капиталдың белгілі бір өлшемін бейнелейді.
Бағалы қағаздар нарығы ... ... ... жағдайында
өте маңызды экономикалық инфрақұрылымдардың дамуындағы
экономикалық қатынастардың жиынтығын сипаттайды. Бағалы қағаздар
ерекше түрдегі тауар бола отырып, сауда және өнөркәсіптік
қатынастардың даму ... ... ... ... ... ... қатар, бағалы қағаздар нарығының пайда болуы,
логикалық дамуы және индустриализациясы өндірістік және қаржылық
қорларды бірлестіру тәсілімен әртүрлі бағалы қағаздар мен ... ... әсер ... ... басқа да бағыттарының қалыптасуы, бағалы
қағаздарды қолдану, қаржылық инструменттің ең икемдісінің бірі ... ... ... ... ... өркендеп дамуымен сипатталады.
Бағалы қағаздар нарығы мынадай элементтерден тұрады:
Эмитенттер, яғни әр ... ... ... ... ... ... бос ақша иелері заңды және жеке
тұлғалар;
Бағалы ... ... ... мамандары брокерлер,
дилерлер, инвестициялық басқарушылар және тағы басқа;
Қор ... ... және де ... да бағалы
қағаздарды тіркейтін, сақтайтын ұйымдар.
Жоғарыдағы айтылған ... ... ... нарығы" -тақырыбының
мазмұндық маңыздылығы көрінеді. Осы ... ... бұл ... ... және осы ... ... бойынша жалпылама мынадай мәселелер
қарастырылады:
* ... ... ... мәні және ... ... ... алғы шарттар;
* Бағалы қағаздардың түрлері және олардың ерекшеліктері ;
* ... ... ... құрылымы;
* Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығын реттеу.
... ... ... ... ... ... даму проблемасы
Сонымен курстық жұмыста бағалы қағаздар түрлері, ... ... ... ... нарығын талдау, зерттеу мәселелері қарастырылады. Бұл
тақырыпты таңдап ... ... ... бүгінгі күнде дүниежүзі үшін ... ... үшін де ... ... ... ... істеу өте қолайлы
болып табылады.
I Бағалы қағаздар нарығының экономиқалық маңыздылығы
1.1 Бағалы қағаздардың пайда болуы, мәні және ... ... - ... ... бір ... ... ... процент
түрінде иемденуге құқық беретін бағалы қағаздар ... ... ... ... ... капитал деп атауға себеп болған жағдайлар мыналар:
Біріншіден, табыс көзі - тауар ... Ал ... ... ... ... капиталмен тікілей байланысты.
Екіншіден, бағалы қағаздардың капитал болып есептелетін себебі оларды
сатуға болады. Бірақ олардың өз құны өте ... оның ... ... сипатта болады.
Жалған капитал нақты және қарыз ... ... ... оқшауланып шыққан бөлігі, яғни олардың бағалы қағаздардағы көрінісі
ретінде айналыста жүреді. Оның нақты капиталдан мынадай ерекшеліктері бар:
1. Жалған капиталдың өз кұны жоқ. ... ... ... ... ... капиталдың орнына жүреді.
2. Бағалы қағаздардың айналысы қор биржасынан және несие
жүйесінен ... ол ... ... ... ... ... капиталдың мөлшері бағалы қағаздарды сатудан түскен
табыстың капиталға айналуымен анықталады. Ал ... ... ... ... сол ... капиталдың өз
мөлшеріне
байланысты болады.
Жалпы ... ... ... ... ... ... ... өседі.
Бұл жағдай акционерлік кәсіпорындардың тез дамуына, бағалы қағаздардан
түсетін дивиденд пен ... ... ... және де ... ... қағаздардың көлемінің тез ұлғаюына байланысты болады.
Сонымен бірге, жалған капиталдың ... ... ... бар.
Олар:
Біріншіден, бағалы қағаздар қарыз капиталының қозғалысынан пайда бола
отырып, одан бөлініп, бағалы қағаздар нарығында дербес ... ... ... қағаздарды сатып алу деген ақша ... бір ... ... ... Ал ... - несиелік құжат немесе бағалы қағаздар
түрінде айналыста болады.
Екіншіден, қарыз капиталынан түсетін табыс, оның ... ... ал ... ... ... оның айналысынан түсетін табысына
байланысты болады. Ол ... ... ... процент түрінде түседі.
Сонымен, бағалы қағаздар қарыз капиталын орналыстыратын ортаның тек
біреуі ғана.
Жалған капиталдың ... ... мен оның өсуі ... бір ... әсер ... ... ... пайда болуы мен оның ... ... ... ... ... ... бұрын бұл
коммерциялық несиелеу шекарасының кеңеюімен пайда ... ... ... ... - ... ... яғни ... қағаздардың бірінші
түрі. Вексель несиелік ақша ... ... Бұл ... ... вексель және өнеркәсіптік өндірістің дамуына зор ... ... ... ... жүйнің іс-әрекетінің даму процессі ... бір ... ... түрі - ... пайда болды. Несиелік ақша рөлін
ойнайтын және товар айналымы кезінде төлем құралын атқарушы болды. Бірақта
нағыз ... ... ... пайда болуы мен құрылуы акционерлік
қоғамдар болды. ... ... ... ... ... ... облигациялардың пайда ... ... ... ... Экономикада пайдалы қағаздардың болмауы
мемлекеттік бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... ... ролі экономиканың дамуы кезінде өзгерді.
Мемлекеттік пайдалы қағаздар алғашында ... ... бірі ... ... ... жабу үшін ... соғыстар мен табиғи апаттарға байланысты. Уақыт ... ... ... ... үлкен өлшемде экономикаға әсер ете ... ... ... ақша ... ... зор роль атқара
бастады. Қазіргі жағдайда мемлекеттік ... ... ... ... ... ақша ... ... жүріп жатыр.
Экономикадағы бағалы қағаздардың мәніне жалпы баға бере отырып, келесі
басты қызметтерін бөліп ... ... ... ... ХІХ- шы ғасырдың аяғы мен ХХ – шы ғасырдың
басында пайда болды. Акционерлік қоғам деп өзінің қызметін ... ... ... ... ... ... шығаратын заңды тұлға. Ал ... ... ... ... бағалы қағаз, яғни акция қоғам
шығаратын және олардың ... мен ... ... акционердің дивидентер
алуға, қоғамды басқаруға қатысуға және қоғам таратылғаннан ... ... ... бір бөлігіне құқықтарын куәландырады. Акционер қоғамның
міндеттемелері бойынша жауап бермейді және өзіне тиесілі ... ... ... ... ... зияндарға тәуекел етеді. Экономикасы
дамыған елдерде олар корпорациялар деп те аталады. ... ... ...... босаған ақша қорын өндірісті ұйымдастыру мен
көптеген жұмыс түрлеріне жұмылдыру ... ... ... ... және ... қоғам үлгісінде құрылады. Қоғамды құру туралы шешім
қабылдаған жеке және ... ... ... құрылтайшылары болып
есептелінеді. Қоғамды қурушылар орасан зор табысқа иемденеді. Акционерлерге
дивиденд ... ... – бұл ... ... бір ... жекеменшік құқықты
растайтын және өз иесіне табыс әкелетін құжат. Бағалы қағаздар - ... ... және ... да ... ... ... – акционерлік қоғам (АҚ) капиталына белгілі ақша сомасын салғанына
кепілдік беретін және оның иесіне дивиденд ... ... ... ... ... қағаз.Компания қанша уақыт жүмыс істеп тұрса, акция да сонша
уақыт қолданылады. Акционердің акцияны шығарған компанияға қайтаруға ... ... ... ... ... оны тек ... ... болады.
Акцияны шығару мына жағдайда болады:
а)меншікті акцияландырғанда, яғни акционерлік қоғам қүрып, оның
жарғылық капиталын ... ... ... ... ... ... ... капиталды қосымша үлғайту кезінде.
Жарғылық капитал - шығарылған акциялардың бастапқы жиынтық құны. Ол, өз
кезегінде, айналымдағы капитал және компанияның ... ... ... болып бөлінеді. Оларды компания кез келген уақытта өз ... ... ... бір ... акционерлік қоғамның өз капиталын үлғайтуға
және оны ... ... үшін ... ... бағалы қағаздардың бірден
бір түрі. Акция - компанияның ... ... ... ... өз ... қайта сатып алатын қүқы бар. ... ... ... ... ... ... ... жоқ болса, онда ол
акциясын ... ... ... қүқықтан айырылады деген де ереже бар. Дәл осы
жағдай, егер қайта сатып алу корпорацияның ... ... ... ... Заң ... акцияны бөлуге де болады. Айналымдағы әрбір ... ... ... болады.
Корпорацияны басқаруға қатынасу құқығы бойынша жай және
артықшылықты акциялар болып бөлінеді. Жай ... ... ... ... мөлшеріне байланысты дивидендтер алу құқы,
жиналыстарда дауыс беру арқылы ... ... ... ... ... есеп айырысқаннан кейін мүліктің бір бөлігін алу құқы ... ... ... ... көлемде жүзеге асырылады.
Әрбір акция өз иесіне бір дауыс үлесін береді. Сонымен бірге, жай акция
дивиденд алуға кепілдік бермейді. Себебі ... ... ... ... ... ... таза ... бір бөлігі,
басқаша айтқанда, дивиденд төлеу пайданың салық төлегеннен ... ... ... ... жай ... ... номинал құнын бекітеді. Ол
акцияның титулында көрсетіліп, хабарнама сипатында болады. Ол бір акцияға
шаққандағы жарғылық ... ... ... Номинал құны акцияның
нарықтық бағасының одан әрі қозғалысына ешқандай әсер ... Ол ... ... ... ғана ... роль ... Номинал - акцияның
эмиссиялық бағасы.
Егер акция көпшілікке сатылып кетсе, онда оның ... ... ... ... ... ... ... бағасын, сатушының
төмендеткен төменгі бағасымен және сатып алушының төлейтін жоғары бағасы
анықтайды. ... ... ... не ... не ... ... эмиссиялық және нарықтық бағаларынан басқа, оның баланстық
бағасы да болады. Ол ... ... ... ... ... немесе "кітаптык?' баға деп аталады. Ол
активтің таза құнын орналыстырылған акция санына ... ... ... ... ... ... капиталдың көлеміне тең.
Корпорация жай акцияның номиналын көрсетпейді шығаруға құқығы бар. Онда
ол нарықтық бағамен сатылады. Бұл ... ... ... ... ... үлеске бөлінгені көрсетіледі. Корпорация
жабылғанда бұл акциялар акционерлерге активтің белгілі бір бөлігін алуға
кепілдік ... ... - ... ... ерекше
сертификат. Олар АҚ шаруашылығының жұмыстары нәтижесіне байланыссыз табыс
әкеледі – оның артықшылығы осында. Олар ... ... ... белгіленген мөлшерде неғұрлым нақты дивиденд төленуін қамтамасыз
етеді. Преференционалды акция дауыс құқын бермейді. Ол - ... ... Оған ... артықшылық дауыс құқы жоқтығының орнына ... ... ... ... ... үшін ... осы түрі ... беруден бұрын төленеді. Сондықтан бұл акциялардан гөрі ... ... ... ... ... ... қүны көрсетілген
және көрсетілмеген болып екіге бөлінеді. Біріншіжағдайда, дивиденд акцияның
номиналына ... ... ... ... Ал ... ... ... кездеседі, оларда дивидендтің нақты ақшалы
мөлшері көрсетіледі. Акция номиналының оның нарықтық бағасына әсері ... ... ... ... ... ... ... алуға құқық береді,
ал оған байланысты ... ... ... ... бір ... жұмыс
нәтижесіменанықталады да, ештеңемен кепілденбейді. Жай акция бойынша
төленетін дивидендтер сияқты, артықшылықты ... ... да ... пайдадан төленеді. Артықшылықты акция, әдетте - атаулы бағалы қағаз.
Корпорация бұл акцияның бірнеше сериясын ... ... ... ... көлемдегі артықшылығы бар. Олар әр сериялы акцияның
сертификатында көрсетіледі.
Егер ... ... ... бір емес көп ... ... онда оның біреуін бірінші артықшылықты деп анықтауы керек. ... ... тек бір ... ... ... гөрі ... мол болады. Ол артықшылық әртүрлі
тәсілдермен жүзеге асырылады: дивиденд алғанда, активтерді бөлгенде немесе
осы екі ... қоса ... ... өзі, ... түр ... ... ... топтастыруға болады: қатысушылар және қатыспаушылар, ... ... ... ... және ... емес.
Артықшылықты акциялардың аталған түрлерін шығару ... ... ... ... ... себебі, акция иемденушілердің
артықшылықтарды пайдалануына байланысты. Олар:
а)Үстеме пайданы бөлуге қатысу;
б)Хабарланып, ... ... ... алу ... ... ... түріне айырбастау мүмкіндігі.
Қатысушылар артықшылығы өз иемденушісіне үстеме пайданы бөлуге
қатысуға мүмкіндік береді. ... ... ... жарғысында жай
акция бойынша төленетін дивидендтің көлемі белгіленген, ал ... ... ... онда ал артықшылықты акция бойынша төленетін дивидендтің
мөлшерін жоғарылатады. Олардың арасындағы ара ... ... ... ... иесі ... белгіленген деңгейден артық
дивиденд алуға құқы жоқ. Егер артышылықты акциялар кумулятивтік болса, онда
бүрын хабарлаған, бірақ ... ... ... дивидендтер міндетті
түрде келесі жылы төленеді. Ол жай ... ... ... ... ... ... асырылады, яғни төленеді. Кумулятивтік емес
акциялар бойынша төленбеген дивидендтерді келесі жылдық дивидендтіне ... ... ... өз ... ... осы ... жай ... белгілі бір
мөлшеріне айырбастауына мүмкіндік береді. Айырбастау жөніндегі талап осы
типті акция шығарған кезде жазбаша түрде корпорация кітабында ... ... ... ... ... акциялардың
өте сирек кездесетін түр тармағының бірі -дивиденд төлеуі кейін қалдырылған
акциялар. Олар ... ... ғана ... ... Олар
бойынша дивиденд тек жай акциялар бойынша төленетін дивидендтің ең ... ... ... ғана ... ... ... атаулы акция иелеріне
бөлінеді. Егер компанияның ісі өрлеп тұрса, бұл акциялар өте тиімді.
Егер компанияның жарғысында оның ... ... ... жеке қатысуы керек, делінсе, онда - директорлық ... ... ... ... ... ... түрі шығарылады.
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде артықшылықты акциялар саны ... ... ... ... ... ... олардың үлесі өте
төмен. Дегенмен де артықшылықты акциялардың корпорация ісін ... ... зор. Олар ... ... ... ... беретін жай
акция иемденушілердің санын өзгертпей-ақ қосымша капитал ... ... деп ... белгілі бір шартты орындауға, яғни алған ақша
сомасын қайтаруды және белгіленген сыйақыны төлеуді ... ... ... ... ... ... те, ... басқару органдары да,
фирмалар, қорлар т.б. да ... ... ... ұзақ ... ... және ... ... болуы мүмкін (3-6 ай). Мерзімі өткен соң
облигациялар ... құны ... ... ал оны ... ... ... пайыз түрінде табыс табады. Оп корпорацияның активіне қарсы
қойылады. ... ... ... ... ... капитал деп
есептелмейді. Облигация шығару - ... ... ... бір нысаны.
Эмитенттің жалпы шығыны облигацияны ... және ... ... ... ... тең болады. Облигация мерзімдік қарыз міндеттемесі
болғандықтан анық кепілі болып эмитенттің жалпы кепілдігі ... ... ... ... ... ұшырап, өз міндеттемесін орындай алмаған
кезінде корпорация мүлігінің бір ... ... ... ... ... да ... ... корпорацияны инвестициялаудың ең маңызды
көзі. Дегенмен, бұл екі бағалы ... ... ... бар. Ол ... ... ... иемденушісі корпорацияға несие беруші ... Ал ... ... ... ... ... акционер корпорацияны мен меншіктенушінің бірі. Акция сол
меншіктенудің куәлігі тәрізді.
Облигация иемденушісіне сыйақы төленеді. Оның ... және ... ... Бұл ... ... ... ... бір анықталған уақыт аралығында ғана кіріс түсіреді. Облигация
бойынша сыйақы басқа өтелетін дивидендтерден ... ... ... ... төлей алмауы, оның банкрот деп
танылуына тең. Акционерде дивиденд ... ... ... ... мөлшері тіркелмейді және ол арнаулы уақытта төленбейді.
Егер корпорация дивиденд төлеу туралы хабарламаса, демек, төлегісі
келмесе, онда акционер корпорацияға қарсы ешқандай шара ... ... ... ... облигация иесінің дауыс беру
құқы жоқ. Ол акционерлер жиналысына, сонымен қатар, корпорацияны
басқаруға да ... Оған ... ... ... ... ... қорғауда шешуші дауыс құқығы бар.
Облигация ... ... ... ... Ол салық төлейтін пайдадан төленеді. Ал дивиденд салық
төлегеннен ... ... ... ... ... ... - мезгіл төленетін сыйақы түріндегі пайда
купонға алмастырылады. Купон деп облигациядан жыртылып алынатын ... Онда ... ... ... бірсыпыра элементтер көрсетіледі: номиналы,
купондық мөлшер, өтеу туралы нұсқау, эмиссия ... ... ... деп ... ... ... ақша ... айтады. Оны
облигация иесі өтелу мерзімі келгенде алады.
Купондық мөлшер - жыл сайын эмитент төлейтін облигацияның номинал құнына
байланысты келісімімен сыйақы - ... Жыл ... ... ... ... ... мысалы, жарты жылда бір рет немесе тоқсан сайын бір рет.
Мысалға, төлем мына ... ... ... - ... ақпан - тамыз,
наурыз - қыркүйек, сәуір -қазан, мамыр - қараша, маусым - желтоқсан. ... - ... ... ... ... ... тең соманы
қайтарып және сыйақы төлеуді тоқтататын күнтізбектегі күн.
Қамтамасыз етілген облигациялар - оларды ... ... ... ... мүлігі салынады. Облигация қамтамасыз етілген
және қамтамасыз етілмеген болып бөлінеді. ... ... ... негізгі активтерін талап етуге құқық беріп және сонымен
бірге, оның ... ... ... салғанын көрсетеді. Егер
корпорация тағайындалған мезгілде өз облигациясын өтей алмаса, онда ... ... өз ... ... құқы бар. ... ... қозғалмайтын мүліктер және басқа бағалы қағаздар салынады.
Осыған байланысты ... ... ... ... ... ... ... Оларды
қамтамасыз ететін жай немесе арнаулы ... ... ... жағдайында сақталатын
акциялары және облигациялармен қамтамасыз етілген осы компанияның
облигациялары.
в)Қозғалмалы ... ... ... облигациялар. Оларды
сенімхатпен басқа біреу иемденуіне құқылы.
Қамтамасыз етілмеген ... ... ... бар, ... ... ... ... шығарылған қарыз міндеттемесі. Оны
болашақтағы шаруашылық ісінен түсетін ... ... ... банкротқа ұшыраған жағдайда, ол облигацияларды арнаулы түрде
өтейді.
Облигацияның нарықтық бағасы, бір жағынан, ... ... ... ... ... әр ... әр түрлі болып қалыптасатын жағдайға
байланысты анықталады. Егер нарықта купондық бағасы жоғары жаңа заем ... ол ... ... ... екі ... әсер ... егер жаңа ... шығарылған заемдар өте көп болса,
онда бұрын ... ... ... ... ... төмендейді.
Басқаша айтқанда, олар дисконтпен сатылады. Себебі мұндай ... ... ... өтеледі. Ал арасындағы айырмашылық жаңа иемденушіге өте
төмен кіріс ... егер жаңа ... аз ... олар номиналынан жоғары
курспен сатылады. Ол ... жаңа және ... ... ... ... ... ... купондық төлеммен дисконттық
айырмашылықтан түсетін кірістен құралады.
Вексель.
Өндірістөгі жұмыстың айналымдығы, яғни өнімді өндіру, оны сату ... да ... ... ... ... ... қаржы қорының жетіспеуі
сияқты жағдайға душар болады. Сол кезде өнімді ... ... ... айырысуды кейінге қалдырады. Демек, өнім несиеге сатылады. ... ... ... ... бір түрі - ... ... ... - қарызды өтеудегі заңды түрде бекітілген төлем міндеттемесі.
Вексельді борышкер, яғни вексель беруші тауарды ... ... ... яғни вексель иемденуге береді. Вексельдің
мәні - несиеге алған белгілі бір соманы төлем уақыты жеткенде ... өтеу үшін ... ... алушының сатушыға берген қарыз міндеттемесі.
Вексель шығарып және оны ... ... ... ... -қаржы
қызметін көрсету нарығының басты бағыттарының бірі ... ... ... мәні - тек ... ... ... ғана емес, сонымен бірге,
саудалық қарым-қатынастардың тиімділігін арттыру ... осы ... ... пайдалану арқылы ресурстардың айналымын жеделдету.
Сондықтан вексель иемденуші төлемнің түсуін күтпей-ақ вексель сатып алушыны
немесе оны ... ... алу ... не ... ... ... үшін ... ретінде қолданушыны іздестіреді.
Вексель - тауар, ақша қатынастарын және коммерциялық несиені дамытуда
ертеден келе жатқан ең бір ... ... ... ... ... ... ақша ... вексель елеулі орын алады. Қазіргі ... ... ... кез-келген операцияны бар болғаны 1 ... ... ... ... ... дағдарысын реттеп, заттық ... ... ... ... ... ... қорын азайтып және
халық шаруашылығындағы есептерді тездетеді. Вексель ... ... ... ... ... ... нарығының қызметі - қысқа мерзімді несие беру арқылы ақша
қаражатын бөлу. Вексель айналымның ... - ... ... ... және ... ... жасалатын несиелік келісім.
Қолдану өрісіне қарай вексель жай және аудармалы вексель немесе трата
болып екіге бөлінеді. Жай вексельді төлеуші, яғни ... ... ... ... ... жер, берген уақыты, қандай санаға толтырылды, қай
уақытта және қай ... өтеу ... ... ... береді. Жай вексельді пайдаланғанда тек
екі жақ өзара әрекет жасайды, яғни вексель беруші өзі ... ... ... ... ... ... қарызын өтейді. Егер аудармалы
вексель пайдаланылса, онда вексель айналасындағы бірнеше заңды немесе ... ... ... ... деп ... берушінің қарыз алушыға
вексельде көрсетілген сананы ... ... ... ... ... ... ... Трассат тратта бойынша акцепт берген жағдайда ғана қарыздар
болып есептеледі.
Акцепт - есеп айырысуды төлеушінің өз қарызын төлеуге ... ... ... ... есеп ... бір ... ... аясына, келісім жағдайына және олардың тауарлармен
немесе ақшамен қамтамасыз етілуіне байланысты ... ... ... ... ... ... вексель тауарларды сату және сатып алу келісімдерінің
негізінде айналысқа ... ... ... ... ... ... яғни ол сату ... несиелендіру мақсатында беріледі.
Келісім-шарты жасалған шақта, сатып алушының қажетті ... бос ... ... оның ... ... ... ... құралы - вексельді
ұсынады. Вексель айналысының негізі - коммерциялық вексельдер.
Несие келісімдерінің ... ... ... ... ... ... Оған банктік қазыналық, траст және де басқа ... емес ... ... ... ... ... ... нарығында өзіне қаржы
тарту мақсатымен бір банктің басқа банкке берген тратталары дәлел ... ... ... деп ... ... ... қаржылық
міндеттемелерді айтады. Қазіргі уақытта вексельдің бұл түрі кең өріс ... - ... ақша ... өздеріне
сенімін арттыру мақсатында ... ... ... ... ... беру ... не материалдық, не ақша құндылықтарының
қозғалысымен байланысты емес. Оларға достық, қола, яғни ... және ... ... ... ... кепілімен несие алу үшін және банкте
есепте болу мақсатымен беріледі. Демек, жалған ... ... ... ... ... ... ... элементі - вексельдің сенімділігі.
Оны арттырудың бірнеше жолдары қарастырылған. Оның біреуі - акцепт-авальды
операциялар.
Вексельдің акцепті - төлеушінің ... ... ... ... ... сияқты акцептант төлеуге келісім берген заңды мекеме немесе жеке түлға
болуы мүмкін. Егер акцептанттың рөлін банк атқарса, онда ... ... ... ... ... Вексельдің акцепті міндетті емес, бірақ ол
нарықта вексельдің еркін айналуына жағдай жасайды.
Вексельдің авалы - ... ... ... Авал ... банк ... ... тарапынан төлем төленбеген жағдайда, оны ... ... ... ... ... ... ... вексель төлеу үшін
тікілей банкке жіберіледі. Вексельдің ... бұл түрі - ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығының құрылымы
2.1 Бірінші және екінші бағалы қағаздар нарығының жұмыс істеу
механизмі
Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... қандай роль ойнауына байланысты,
бағалы қағаздар нарығын бірінші және екінші ... деп бөлу ... ... - бірінші шығарылған бағалы қағаздар орналасатын нарық.
Мұнда көбінесе оған ... ... ... ... ... ... және ... капитал инвестиция салу үшін қаржы
ресурстарын ... ... ... қор ... бағалы қағаздар
ұсынымын анықтайды. Әсіресе, бірінші нарықта уақытша бос ақшалай қаражатты
жұмылдыру және оларды экономикаға инвестициялау ... ... ... ... ... ... масштабында жинақтың кеңеуін ғана қамтамасыз
етпейді, онда бос ақша қаражатын ... ... ... мен ... бөлу
өтеді. Бұл орналастырудың критерийі, нарықтық экономика жағдайында бағалы
қағаздардың әкелетін кірісінің ... ... ... Бұл ... ... қаражатының кәсіпорындарға, шаруашылық ортасы мен салаларына және
пайданы көтеруді қамтамасыз етуіне жұмсалады. ... ... ... ... ... экономиканы фактілік реттеушісі екенін
білдіреді.
Бағалы қағаздарды сатып алушылар жеке және ... ... ... ... ... ... қатынастары экономиканың даму
деңгейінен, қор жинау деңгейінен және несие жүйесінің жағдайынан байланысты
болуы мүмкін. Дамыған ... ... ... ... ... басым. Өндірістік іс-әрекеттерді инвестициямен қаржыландыру
мақсатында акциялар шығару жаңа ... ... ... ... жеке ... ... қайта құрумен байланысты.
Дамушы елдерде акция шығарудың негізгі себебі, тұтас корпорация капиталында
қарыз капитал бөлігін жабуды және ... ... ... ... ... бірінші себебі - компаниялардың сеңуі. Бұл
компаниялар жаңа ... ... ... ... бірінші нарыққа
шығады.
Екінші себебі, қазіргі заманғы ... ... ... ... капиталдық корпорациялардағы қарыз капиталдарын төмендету.
Себебі кейбір ... ... және ... ... ара ... ... асырылады.
Бағалы қағаздардың бірінші нарықта орналасуы екі формадан тұрады:
1.Тура инвесторларға айналдыру жолымен;
2.Делдалдар арқылы.
Дамыған мемлекеттердің нарығының артықшылығы - бұл ... ... ... ... яғни ... ... ... ролі
арқылы. Компания - эмитент пен инвестициялық банк арасындағы бір-бірімен
қатынас эмиссиялық келісім негізінде құрылады. Инвестициялық банк, ... ... ... ... шартын анықтайды. Эмиссиялық келісімге қатысты
инвестициялық банктер бағалы қағаздарды не сатып алушы ретінде, не ... ... ... қағаздарды орналастыру формасына тәуелсіз
жаңадан шығаруға дайындық әр қашан бірнеше ... ... ... ... ... шығаруды реттеу. Ол тіркеуге
өтініш негізінде өнделеді.
2. Басылу кезеңі. Бұл кезең ағымында өтініштерді тексеру өтеді.
3.Эмиссия алдылық ... ... Онда ... ... ... және эмиссия тізімінің қорытынды тізімі анықталады.
4.Жаңа шығарылымдарды тікелей жүзеге асырылу кезеңі.
Бірінші нарық - ол ... ... ... ... ... әкеледі. Тіптен, бірінші нарық екінші нарықтың жоқ болуынсыз өмір
сүруі мүмкін емес.
Екінші ... - ол ерте ... және ... ... ... ... ала сатылуындағы айналым
қамтылады. Нарықтың негізгі қатысушылары эмитенттерде, ... ... ... ... ... ... сату ... мақсаттары, яғни
курстық айырмашылық арқылы табыс табу. ... ... ... ... ... мен ... ... әсер етпейді. Ол әр түрлі
шаруашылық субъектілерінің арасындағы бірінші нарық арқылы шоғырландырылған
ақша ... ... ... ... ... ... Биржалық алып
сатарлардың мақсаты курстық айырма түрінде табыс алу болғандықтан, олар
өзінің табысын ... ... ... ... ... ... келешегі бар кәсіпорындармен шаруашылық салаларының бағалы
қағаздарын сатып алады. Сонымен ... ... ... бағалы қағаздардың
өтімділігін және біріншісінде орналасуға ... ... ... ... ... қағаздардың ұйымдасқан, ұйымдаспаған екі негізгі түрі бар:
ұйымдасқаны - ... ... - ... ... ... ... ең ... түріне стихиялық нарық жатады. Стихиялық нарыққа
сипаттама: бағалы қағаздардың бір ... ... ... ... ... ... ... тыс айналым биржаның альтернативасы ретінде туындайды. Көптеген
компаниялар ... ... ... ... сай ... биржаға шыға алмаған болар еді. Нақты қазіргі уақытта биржадан
тыс нарық ... ... ... ... ... ... түседі.
Биржадан тыс айналымда сауданы специалистер жүргізеді. Олар ... ... ... ... ... ... ... болып ұйымдасқан
қор биржасы табылады.
Бағалы қағаздар нарығының ... ... ... оның ... ... ... яғни ... Бағалы қағаздар нарығының кәсіби
мамандары:
Брокерлер - делдал ретінде келісімге қатынасатын адамдар. Олар келісім
жасасатын әрбір жақты ... ... ... өкіл ... ... ... қатынастарына қатыспайды, ол жекелеген тапсырмалар негізінде жұмыс
істейді. Брокерге әрбір жеке келісімді ... ... ... ... тек сол ... ... ... етуге міндетті.
Брокерлер өз қызметінде мына түпкі бастамаларды басшылыққа ... ... ... ... шарт ... ... ... келісімге келеді, оның ішінде бағалы қағаздарды
қайдан сатып алу жөнінде ;
2. Брокер клиенттің ... ... ... ... ... ... ... көлемінде бағалы қағаздарды
таңдауда өз құқын пайдаланады;
3. Брокер тапсырманы орындағаны туралы шартта көрсетілген
уақытта клиентке хабарлап және ... ... ... ... ... ... үшін ... қалдырып)
клиенттің есепшотына аударады;
4. Брокер мәмілені ерекше кітапқа тіркеуі ... Ол ... ... ... етуге құқы бар;
5. Клиент брокерге мәміледегі барлық тапсырманы тоқтатуға үкім
бере алады.
Құрылымы жөнінен ... ... ... ... ... кеңес
беретін бөлім, бағалы қағаздарды сату бөлімі және хабарлама-техникалық
бөлімнен тұрады. ... ... ... ... мына ... ... ... Бағалы қағаздарды бірінші және екінші нарыққа орналастыру;
3. Инвестициялық қорларды құру және оны басқару.
Брокерлік ... өз ... ... алғанда олардан
кепілдік беруді талап етеді. ... ... ... ... Мәміледегі бүкіл сомаға вексель;
2. Мәміленің кемі 25%-ын немесе 100%-ын құрайтын сома брокердің
шотына түсірілуі керек;
3. ... ... ... шот ... мүмкін;
4.Брокерге сақтандыру полисі және әр түрлі кепілдіктер.
Дилерлер - өз капиталымен келісім ... ... ... ... ... ... шығару, олардың курсы және сапасы
туралы хабар тарату;
2. Клиенттердің тапсырмасын орындау;
3. ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды сату, сатып алу баяуласа, онда ... ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығында дилерлердің қызметі брокерлердің қызметінен
өзінің кең ... ... ... ... ... капиталы болады, кейіннен ол делдалдық сыйақымен және инвестициядан
түскен пайдамен үнемі толтырылып отырады. Дилерлік фирма сатып алушылар мен
сатушыларды бір-біріне ... ... ... ... жұмысын жолға
қоюға себепші болады. Олар нарықтың катализаторы ... ... ... - ... қағаздар нарығындағы конъюнктура (өзгерістерді
сипаттайтын белгілер) мәселелері жөнінен кеңес берушілер. Ең алғашында олар
Лондон сити ... ... ... ... ... ... ... құрылымы кең көлемде өрістөп және ... ... ... ... Джобберлер күрделі және жан-жақты мәселелерді
шешуге көмектеседі. Мысалы ... ... ... шығарған
акцияларының, курсының келешекте өзгеруін бағдарлайды. Ол үшін олар уақытша
қызмет істейтін зерттеу ұжымдарын ... ... ... ... банк ... және басқа да мамандар зерттеу жүргізеді.
Сонымен, бағалы қағаздар нарығының кәсіби мамандары көбеюде, тек олардың
бір-бірімен байланысты қызметі ғана ... ... ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасының қор биржаларының қалыптасуы, дамуы және
келешегі
Қор биржасы деген бағалы қағаздар сатып алынатын және сатылатын ... ... Қор ... ірі банктер қожалық етеді. "Биржа" деген сөз
ежелгі грек сөзі - ... яғни ... ... ... аңғартады.
Алғашқы қор биржасы XVI ғасырда Голландияда бағалы қағаздар шығару және
сату үшін пайда ... Ал XVII ... ... ... және қор ... ... ... Қор биржасының кең түрде дамыған кезі ... ... өту ... яғни XX ... ... Ол уақытта қор
биржаларының негізгі операциялары кәсіпорындардың ... ... ... ... ... - бұл тұрақты жұмыс істейтін, тәртіптілікті қатаң сақтайтын
қаржы мекемесі немесе сатушы мен сатып ... ... ... ... тұрақты орын. Қор биржасының толық мәні, оның ... ... ... ... ... ... делдалдардың, бағалы қағаздарды сату ... бос ... ... ... және ... ... ел үкіметінің шығыстарын несиелеу және
қаржыландыру, бағалы ... ... ... ... пен ұсыныс деңгейін көрсететін бағаларды белгілеу және жалған
капиталды қалыптастыру. Қор биржасы қаржы ресурстарын ... және ... ... ... экономиканың басты буыны болып табылады. Бағалы
қағаздарды биржада сату мен сатып алу биржалық курс негізінде жүзеге асады.
Биржалық курс дегеніміз - қор ... ... ... ... ... ... курс дивидент көлеміне тікелей, ал қарыз пайызының
мөлшеріне кері байланысты болады. ... ... ... ... ... ... комиссия ұйымдастырылады. Комиссия бағалы
қағаздарды биржа операциясына жіберу туралы шешім қабылдайды.
Еркін бәсеке нарығындағы жағдай мемлекеттік ... ... ... ... және несиелеу биржалары арқылы ірі ақшалай қаражаттардың саладан
салаға құйылуын қамтамасыз етеді. Бұл кезең ... ... ... сипатталады. Қаржы нарығының ұлттық ерекшеліктеріне
байланысты қор ... ... екі типі ... Бұл жеке ... және ... құқықтық сипаттағы қор биржалары.
Жеке құқықтық сипаттағы қор биржалары жеке ... ... ... ... ... ... ... айналады.
Мұндай типтегі қор биржалар мүшелерінің саны қатаң шектеледі.
Топтық құқықтық ... ... ... ... ... ... ... үкімет органдары бағалы қағаздар айналысын реттеуші
арнайы комиссиямен бірлесе отырып, бақылау ... жеке ... ... ... ... шетелдің
бағалы қағаздары айналымға түседі. ... ... ... ... ... ірі 2 ... ... Біріншісі бойынша келісімге келген
бойда есеп ... яғни ... ... ... үшін ақша ... ... сатушыдан
бағалы қағаз алады. Екіншісінде, есеп ... ... ... Онда ... ... ... ... түсетін қағаздың
бағасынан өзгеше болады. Сонымен қатар, мерзімдік мәміле алыпсатарлық
мәміле деп те ... ... ... - ... ... алу, сату бағасы арасындағы айырмашылығынан пайда табу. ... ... ... және ... ... ... ... қатысушылар бағалы қағаздар бумасын белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... міндеттеме алады.
Ал шартты мәміле бойынша оған қатысушылардың бірі ... ... өз ... ... бас ... құқы бар. Мақсаты - биржа
операциясы ... ... ... ... ... ... ... шартты мәміленің төрт түрі бар: алдын ала ... ... ... және стеллаж. Опцион ... ... ... Ол ... екі ... ... ... кейбір қарама-
қайшы талаптарының бірін таңдау немесе алғашқы ережесін ... ... - ... ... ... ... мәмілелердің түрі, мұнда екі
жақтың бірі мәміле мерзімі басталғанда сату мен сатып алушы ... ... ... ие ... ... - ... қағаздардың нарығының өзіне қарай есеп
айырысуының мерзімін кейінге қалдыру. Прологанциялық мәміле ... ... ... - ... ... түрі, мүнда бағалы қағаздар иесі ... бір ... ... жаңа ... ... ... ... банкке
сатады.
Депорт - оған белгілі бір ... ... ... ... кері сату
шартымен бағалы қағаздарды сол күнгі курс бойынша сатып алу тән.
Қазіргі кезде дүниежүзінде ... ... елде 200-ге жуық қор ... Олардың ішіндегі ең ірілері: Нью-Йорк (1023,2 млн. доллар), Лондон
(76,4 млн. доллар), Токио (392,3 ... (19,3 млн. ... ... табылады.
Қазақстан Республикасында қор биржасын құру процесі енді ғана басталуда.
Бұл процесс меншіктің қалыптасуы кезінде жеделей түседі. Қазақстанда 1996
жылы ... ... ... ... және қор ... ... Заң қабылданды.
Онда жалпы құқықтың ұйымдық жағдайлар айқындалып, оны шығару мен ... ... қор ... ... ... ... ... қор биржасы 1991 жылы сәуір айында Алматы орталық қор ... ... ... ... қор ... ... тиімді деп айта
алмаймыз. Қазақстан қор биржасындағы тек көлемді сауда-саттыққа ғана ... ... ... ... Президентінің «Бағалы қағаздар және қор биржасы
туралы» 1996 жылғы 21-ші сәуірдегі жарлығына байланысты елімізде ... ... ... акция, облигация, мемлекеттік қазыналық
міндеттемелер, жинақ пен депозит, сертификаттарды және ... ... ... ... ... оларды нарыққа еркін сату Қазақстан
Республикасы 1997 жылғы 15-ші наурыздағы «Бағалы ... ... ... ... жүргізіледі.
Бағалы қағаздар нарығын реттеу мемлекеттің маңызды ... ... - ... қағаздармен келісімге қатысушылардың заңды мүдделері мен
құқықтарын сақтауды қамтамасыз ету. Бағалы қағаздар ... ... ... институттарының ісін бағыттау мен реттеу мемлекеттік
органдарға жүктелген. Дүниежүзілік ... ... ... мемлекеттік реттеу екі түрлі жолмен жүреді: ... ... ... тікелей, сонымен қатар іс-шаралар арқылы нарыққа
жанама араласу. Тікелей ... ... ... ... ... нарығы мәселелері жөнінде заң шығаратын
үкімет органдарының жұмысы;
осы ... ... ... ... ... мен ... қағаздар нарығы жұмысына жаңа ережелер енгізетін
немесе ескілерін өзгертетін іс-шаралары.
Жанама араласу:
а) несие үшін процент мөлшерін өзгерту арқылы ақша ... және ... ... ... ... саясаты;
б)депозиттерге, несиелерге, қарыздырға үкімет кепілдігі;
в)қарыз капиталы нарығына ... ... ... пен ... ... ... үшін ... тууы;
г)мемлекеттің сыртқы экономикалық саясатымен іс-шаралары.
Қазақстанда енді қалыптасқан қор нарығын ... ... ... ... ... ... ... ықпал етудің мақсаты
мынадай:
* макроэкономикалық тепе-теңдікті қамтамасыз ету;
* нарықтық ... ... ... ... ... қағаздар нарығы агенттерінің мүдделерін құқықтық
және экономикалық қорғау.
Құқықтық ... - ... ... ... ... ... ... мен сертификат беру, шетел инвесторларын бағалы
қағаздар нарығына ... ... ... - ... ... ... операцияларының
салықтық жеңілдіктер жүйесін жасау және қолдану; мемлекеттік бағалы
қағаздармен жасалатын ... ... ... ... пен ... ... ... бағалы қағаздар нарығының даму
проблемалары
Қазіргі Тәуелсіз ... ... ... ... ... ... одағының зандары негізінде 90-жылдарының басынан бастап пайда бола
бастады. Бағалы қағаздар нарығы тек әдеттегі ... ... ... қатынастары жағдайында дамуы мүмкін. Мемлекеттік ... ... ... сай ... тек ... ... ғана ... Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар нарығы жаңадан қалыптасып
келе жатқанда ... ... ... ... ... ... Жекеменшіктендіру бағалы қағаздардың жаңа
түрі - жекеменшіктендіру чектеріне кез ... ... ... сатып алуға болады. Сонымен бірге жекеменшіктендіру
чегіне арнаулы инвестициялық қорлардың да ... ... ... ... ... мемлекеттік меншікті жекеменшіктендіру 1994-1995 жылы өтті,
ол кезде көптеген ... ... ... ... чектерін тапсырғанмен
олардың орнына акция алғандары ... ... ... бір ... ... ... жаңа
түрін нарыққа әкелсе, екінші жағынан кәсіпорындардың жаңа ұйымдық-құқықтық
формасы - акционерлік ... ... ... және ... жол ... Бұл жағдай жаңа акциялар мен ... ... ... ... ... ... ... себепші болды.
Сонымен, кәсіпорындарды жекеменшіктендіру бағалы қағаздар нарығының
қалыптасуындағы алғашқы қезең. ... ... ... ... ... нарықтық экономикаға өтуі үшін елімізде қаржы
нарығы және оның қызметтерін қамтамасыз ... ... ... ... яғни ... нарығының үш саласының бірі бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... бүрынға үйренген әдіс-
ақша белгілерін шығарумен шұғылданбай, оның ... ... ... бірі - ... ... ... вексельдер шығарумен
айналысады. Елде ... ... ... ... ... үшін оның
құрамдас бөліктері болуы қажет. Олар:
1. сұраныс пен ұсыныс;
2.делдалдар мен басқа қатысушылар;
3.нарықтық инфрақұрылым, яғни коммерциялық банктер, ... ... ... тағы ... ... және ... реттейтін жүйелер.
Нарықтың осы қүрамдас бөліктері қазіргі уақытта елімізде негізімен
құрылып болды. Дегенмен, экономиканың дағдарыс жағдайында толыққанды бағалы
қағаздар нарығы болуы мүмкін емес. ... ... ... даму ... ... ... ... байланысты. Себебі, халық табысының өсуі
- Қазақстанда бағалы қағаздар нарығы дамуының басты ... ... ... ... ең көлемдісі және ең өтімдісі
мемлекеттік қарыз міндеттөмесі. Мемлекеттік ... ... ... оған ... ... біріншіден, мемлекеттік Б14 элементі Қаржы министрлігі;
* екіншіден, ¥лттық банк - оның қаржы агенті, сонымен ... ... ... ... бағалы қағаздардың түрлері:
1.Мемлекеттік қазыналық вексельдер;
2.Мемлекеттік қазыналық облигациялар;
3.Қазақстан ¥лттық Банкінің қысқа мерзімді ноталары;
4.Жекеменшіктендіру купондары.
Мемлекеттік ... ... мен ... ... ... бюджетті қаржыландыру мақсатында ... ... Ал ... мерзімді ноталарды банк жүйесінің бірқалыпты
жұмысын қамтамасыз ететін қаржы қорын толтыру мақсатында ¥лттық ... ... ... ... ... ... жекеменшіктендіру
чектерінің орнына берген акциялары оны иемденушілерге әлі дивиденд түсіре
қойған ... ... ... ... енді ... келе жатқан нарыққа
жатады. Мысал ретінде Қарағанды облысын ... ... ... мемлекеттік емес құнды қағаздардың жалпы көлемі 2004 ... ... ... көріністе 1198,2 млн. дананы құрады (Республика бойынша
көлемнің 2,8%-ы), бұл өткен ... ... ... ... ... ... 6,7 есе ... шыққан акциялар көлемінің динамикасы
250 п
178,2
118
200 -
150 ■
І00
198,1
2003 ... ... ... ... ... көлемінде жай
акциялардың үлесі 93%-ды (184,2 млн. дана), артықшылықты акциялар - 7%-ды
(13,9 млн. ... ... ... ... Қазақстанда толық бағалы қор
нарығының қалыптасуына кедергі келтіретін проблемалар аз ... ... атап ... де ... ... ... секторлардың дамымауы;
ә) халықты қор ... ... ... ... ... ... жоқтығы.
Қазақстанның бағалы қағаздар нарығы енді дамып келе жатқан нарыққа
жатады. 2000 жылы Қазақстанның қаржы нарығын ... ... ... доллар құрады. Дегенмен, әзірге Қазақстанда толық бағалы қор нарығының
қалыптасуына кедергі келтіретін проблемалар аз емес. Олардың ... ... де ... ... қор ... ... ... дамымауы;
халықты қор нарығындағы жинаққа тарту механизмдерінің
жоқтығы;
... ... ... ... ... ... ... тығыз байланысты.
Қорытынды
Экономикада пайдалы қағаздардың болмауы мемлекетті бағалы қағаздар
нарығының рөлінсіз ... ... ... ... ... рөлі экономиканың дамуы кезінде өзгерді. Мемлекеттік пайдалы
қағаздар алғашында мемлекеттік ... ... бірі ... ... жабу үшін ... яғни ... мен табиғи апаттарға
байланысты. Уақыт өткен сайын Мемлекеттік ... ... ... ... әсер ете ... Сонымен қатар мемлекеттің ақша айналымының
қалыптасуында үлкен рөл атқара бастады.
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде артықшылықты ... ... ... корпорация қаржысында олардың үлесі өте төмен. Дегенмен де,
артықшылықты акциялардың корпорация ісін басқаруда маңызы орасан зор. Олар
акционерлік қоғамның жиналысында дауыс ... жай ... ... ... ... капитал тартуға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасы Президентінің “Бағалы ... және қор ... 1996 ... 21 – ші ... жарлығына байланысты елімізде бағалы
қағаздар нарығы айналымына ... ... ... ... ... пен ... ... және вексель жіберіледі.
Облигацияның нарықтық бағасы, бір жағынан, ... ... ... ... ... әр уақытта әр түрлі болып қалыптасатын жағдайға
байланысты анықталады. Егер нарықты купондық ... ... жаңа заем ... ол жағдай айналымдағы облигацияларға екі түрлі әсер етеді.
Кәсіпорындар облигациялары олардың жарғыларына және қолданылып ... ... ... ... ... және оны пайдалануды дамыту ертеден несие-қаржы қызметін
көрсету нарығының басты ... бірі ... ... ... ... түр
жағынан жай және аудармалы ... ... Жай ... ... бірнеше адамға берілуі мүмкін. Аудармалы вексель - бір
адамның екіншіге берген жазбаша түрдегі бұйрығы және ... ... ... ... ... мерзімде төлеуі. Мұндай операция көп ... ... ... ... ... ... тек есеп ... формасы ғана емес, коммерциялық несие формасы,
вексель ұстаушы кәсіпкер белгіленген мерзімге дейін ақша жұмсайды. ... ... ... ... оған ... ... ... - бұл бағалы қағаздардың бірқалыпты айналысына қажетті
жағдайлар жасау, бұлардың нарықтық бағасын ... және олар ... ... өз ... ... ... болып табылатын ұйым.
Бағалы қағаздар сауда – саттығының орталығы қор ... ... ... ... ... ... ... сақтайтын қаржы мекемесі немесе
сатушы мен сатып алушы белгілі уақытта бір – бірін ... ... ... ... құнды қағаздардың екінші нарығын ұйымдастырады. Қор биржасы
жабық акционерлік қоғам формасында ... және ... үш ... ... Қор биржасы инвестиция институты ... ... ... ... ... өз акцияларынан шығарып, сата алады. Қор ... ... ... ... тіркеліп, Қаржы министрлігінде құнды
қағаздармен биржа жұмысын жүргізуге лицензия алады.
Қор биржасы мен ... ... қор ... заң ... ... ... жарғысы, құнды қағаздармен жасалатын мәмілелердің
ішкі ережесі ... ... ... ... ... ... ... операциясы ақша массасының
көлеміне әсер етеді. Екінші бағалы қағаздар нарығы ... ... ... ... ... ... ... бере алады және үш ай мерзімін
күттірмей – ақ пайыз өсімін ... ... ... Б.А. “Бағалы қағаздар нарығы”. Оқу құралы. – Алматы:
“Экономика”, 1999.
2. Смағұлов Р.О., Мәдіханова Қ.Ә., Тұсаева Ә.Қ., Сатыбалдиева ... ақша ... және ...... ... 2008.
3.Міржақыпова С.Т. “Банктегі бухгалтерлік есеп”. Оқу құралы. - Алматы:
“Экономика”, 2004.
4. ... З.Д. ... ... Оқу ...... ... ... Б.С., Әбдішүкіров Р.С. “Кәсіпкерлік қызметте бухгалтерлік
есепті ұйымдастыру”. Оқу құралы. – Алматы, 2008.
6.Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. ...... ... ... ... Н.Қ. “Макроэкономика”. – Алматы: “Экономика”, 2000.
8.Есенгельдин Б.С. “Қаржы теориясы”. - Қарағанды, 2007
9. Ілиясов Қ.Қ., ... С. ... - ... ... ... Н.Ә. ... Республикасының 2030 жылға дейінгі даму
стратегиясы” (Қазақстан – 2030). – Алматы, 1997.
11. Көшенова Б.А. “ ... ... ... ... ... Оқу
құралы. – Алматы: “Экономика”, 2000.
12. Алауханов Е. “Қылмыстық ...... Жеті ... ... ... Қ.Қ. ... және банк ... бойынша есептер жинағы. –
Алматы: “Экономика”, 1999.
14. Сейітқасымов Ғ.С. ... ... ... Оқу ... - ... ... Шалғымбаева Г. “Бағалы қағаздардың бағасы артатын кез әлі алда”
“Егемен Қазақстан” – 2000жыл 27 мамыр.
16.
.
24

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығы қызметін талдау30 бет
Қазақстан Республикасының құнды қағаздар нарығын талдау82 бет
12-қабатты және екі қабатты авто паркингті тұрғын үй комплексі47 бет
CorelDraw 1116 бет
XIX ғасырдағы іс-қағаздарының қалыптасуы18 бет
XХ ғасырдың басындағы іс қағаздар тілі5 бет
«Абди компани» ақ-ның қызметіне сипаттама32 бет
«АТФ банкінің» бағалы қағаздар операциялары31 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
«Қоғамдық ұдайы өндірістегі ақшаның мәні, функциялары және рөлі»6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь