Популяциялар экологиясы - демэкология

Жоспары: 1. Популяция туралы жалпы мағлұмат.
2. Популяцияның құрылымы мен түрлері.
3. Популяцияның статистикалық және динамикалық
сипаттамалары.
4. Популяциялық гомеостаз . популяцияның санын реттеу.
5.Өткендегі, қазіргі және болашақтағы демографиялық
жағдайлар.
Популяциялық тіршілік деңгейі
Егер экожүйе биосфераның элементтері болса, популяция табиғатта жеке түрінде кездеспейді.
Популяция дегеніміз белгілі ареалда ұзақ мекендейтін, өзара еркін будандаса алатын, информация бере алатын, бір түрге жататын особьтар тобы.
Популяция деңгейінде негізгі адаптациялар, табиғи сұрыпталу және эволюциялық процестер жүреді. Популяцияның көп түрлілігі, оның ортаны меңгеру, икемделу қабілеттілігін арттырады, тіршілік үшін күресу мүмкіншілігін арттырады.
Әртүрлі түрлердің популяциясы үшін особьтар санының азаю шегі болады.
Особь кіші болған сайын олардың саны көп болады.
Популяция құрылымы
• особьтар саны
• ареалы
• жастық құрамы
• жыныстық туылымы
• құрамы
• өсу темпі
• тығыздығы

Популяцияның сипаттамасы:
1)Жыныстық сипаты бойынша;
2)Жас ерекшелік-әр-түрлі жастағы особьтар қатынасы бойынша;
3)Территориялық таралуы бойынша;
4)Этологиялық сипаты бойынша;
Популяцияның түрлері:
Қалыпты популяцияда - барлық жастағылар тең болуы қажет. Егер популяцияда кәрі особьтар көп болса, онда олар көбеюі функциясын бұзады. Мұндай популяциялар регрессивтік популяция немесе өліп бара жатқан популяция деп аталады. Популяцияда жас особьтар көп болса жаңартатын немесе инвазивтік деп аталады. Популяцияның өмір жастары қорқыныш туғызбайды, бірақ особьтардың саны өте көп болып кетуі мүмкін, себебі мұндай популяцияда трофикалық байланыстар қалыптаспаған.
Өнімдерді алу саны және оның алу тәсілі популяцияның биологиялық ерекшеліктеріне байланысты ойластырылады. Мысалы: жануарларды топ болып өмір сүретін, алуға болатын шегіне дейін алуға болады, одан көп алса, тіршілік процесінің оптимизациясын жоғалтады.
2) Популяцияның маңызды қасиетінің біріне оның динамикасы жатады. Ол особьтар санының ауытқуы жағымсыз салдарды туғызады. Соған байланысты популяцияның адаптациялық механиздері пайда болады.
Әр-бір популяцияға биотикалық потенциял тән-ұрпақты көп қалдыру. Әдетте, неғұрлым биотикалық потенциал жоғары болса, соғұрлым ағзалардың ұйымдасу деңгейі төмен болады. Мысалы, ашытқы саңырау құлақ .
Популяция динамикасының екі түрі бар:
I. 1)Особьтар санының тығыздығына байланысты биотикалық факторларға тәуелді. Бұл жағдайда особьтар санының өсуі түрі J-түрі тәрізді қисықпен жүреді: Мұндай өсу түрі экспоненциалдық
Негізгі әдебиеттер :
1.Бейсенова Ә.Б. Экология және табиғатты тиімді пайдалану. Оқу құралы. Алматы, 2004.
2.Сағымбаев Ғ.Қ. Экология негіздері. Оқу құралы. Алматы, 1995.
3.Оспанова Г., Бозшатаева. Экология. Оқу құралы. Алматы, 2000.
4.Бродский А.К. Жалпы экологияның қысқаша курсы. Оқу құралы. Алматы,«Ғылым», 1997, қаз.ауд. Көшкімбаев Қ.С.
5.Мәмбетқазиев Е., Сыбанбеков Қ. Табиғат қорғау. Оқу құралы. Алматы, «Қайнар», 1990.
6.Жамалбеков Е.Ү., Білдебаева Р.М. Жалпы топырақтану және топырақ географиясы мен экологиясы. Алматы, «қазақ университеті», 2000.
7.Фурсов В.И. Экологические проблемы окружающей среды. Алма-Ата, «Ана тілі», 1991.
8.Байтулин И.О. Экология Казахстана. Алматы, 2003.
        
        Популяциялар экологиясы - демэкология 
Жоспары: 1. Популяция туралы жалпы мағлұмат.
2. Популяцияның құрылымы мен түрлері.
3. Популяцияның статистикалық және динамикалық
сипаттамалары.
4. Популяциялық гомеостаз - ... ... ... қазіргі және болашақтағы демографиялық
жағдайлар.
Популяциялық тіршілік деңгейі
Егер экожүйе биосфераның элементтері болса, популяция ... жеке ... ...
Популяция дегеніміз белгілі ареалда ұзақ мекендейтін, өзара ... ... ... ... бере ... бір түрге жататын особьтар тобы.
Популяция деңгейінде негізгі адаптациялар, табиғи ... және ... ... ... ... көп ... оның ортаны меңгеру, икемделу қабілеттілігін арттырады, тіршілік үшін ... ... ... ... ... ... үшін особьтар санының азаю шегі болады.
Особь кіші болған ... ... саны көп ... ... ...
* ... ... ареалы
* жастық құрамы
* жыныстық туылымы
* құрамы
* өсу темпі
* тығыздығы
Популяцияның сипаттамасы:
1)Жыныстық сипаты ... ... ... особьтар қатынасы бойынша;
3)Территориялық таралуы бойынша;
4)Этологиялық сипаты бойынша;
Популяцияның ... ... - ... ... тең болуы қажет. Егер популяцияда кәрі особьтар көп болса, онда олар көбеюі функциясын бұзады. Мұндай популяциялар регрессивтік популяция немесе өліп бара ... ... деп ... Популяцияда жас особьтар көп болса жаңартатын немесе инвазивтік деп аталады. Популяцияның өмір жастары ... ... ... ... саны өте көп ... ... ... себебі мұндай популяцияда трофикалық байланыстар қалыптаспаған.
Өнімдерді алу саны және оның алу тәсілі популяцияның биологиялық ерекшеліктеріне байланысты ойластырылады. ... ... топ ... өмір ... ... ... шегіне дейін алуға болады, одан көп алса, ... ... ... ... ... маңызды қасиетінің біріне оның динамикасы жатады. Ол особьтар санының ауытқуы жағымсыз салдарды туғызады. Соған байланысты популяцияның адаптациялық механиздері пайда ... ... ... ... потенциял тән-ұрпақты көп қалдыру. Әдетте, неғұрлым биотикалық потенциал жоғары болса, соғұрлым ағзалардың ұйымдасу ... ... ... Мысалы, ашытқы саңырау құлақ .
Популяция динамикасының екі түрі бар:
* 1)Особьтар санының тығыздығына ... ... ... ... Бұл ... особьтар санының өсуі түрі J-түрі тәрізді қисықпен жүреді: Мұндай өсу түрі экспоненциалдық деп ... Бұл ... ... тән. Ол ең ... , ... өлімінің төмендеуіне байланысты.
Популяциядағы особьтардың өсу санын биотикалық факторлар реттеп отарады. Оны популяцияның реттеуші факторы деп аталады.
* ... ... ... ... емес ... саны жоғарғы өлім-жітіммен сипатталады.
Бұл жағдайда особьтар санының өсуі ... ... ... мұндай қисықты логистикалық деп аталады. Логистикалық өсу қисығына обиотикалық факторлар әсер етеді( ауа-райы құбылыстары, тамақтың бар-жоқтығы әр-түрлі катастрофалар т. б.). ... ... ... ... шексіз өсуіне, сондай-ақ 0-ге дейін төмендеуіне қамтамасыз етіп отырады. Осындай факторларды модификалық фактор деп атайды.
Популяциялық гомеостаз дегеніміз популяцияның сандық мәнін ... бір ... ... ... ... ... ... гомосстазды туғызады. Реттеуші факторларға жыртқыш-жемтік типтегі ағзалардың қарым-қатынасы жатады. Жемтіктің көп саны ... ... ... ... болады. Реттеуші факторлар түраралық фактор және түрішілік ағзалардың қарым-қатынас деңгейінде жүреді.
Гомоестаздың түраралық механизмдеріне жыртқыш-жемтік, паразит-иесі типтегі қарым-қатынастар жатады. Түрішілік гомоестаздың ... ... ... Оның екі түрі бар: 1) ... түрішілік гомосстаз-коннибализм; 2) Жайлы түрдегі түішілік гомосстаз-әдетте особьтардың әлсіретуі арқылы көрініс ... Бұл ... ... ... ... ... ... заттарды бөледі: стресстік құбылысты, территорияны шектеу, популяция арасындағы миграция.
Орманшылар осыған байланысты ағаш ... ... ... ... ... ойластырады.
Ағаш кесу 2 үлкен топқа бөлінеді: 1) аралық пайдалану
* 2)басты ... ағаш кесу ... ... барлық жастық кезенінде болады. Басты ағаш кесу ... ... ... ... ... ... экологиясы туралы түсінік
Адамның күрделі организмі заттар айналымына қатысады жіне оның заңдарына бағынады. Ф. Энгельс зат ... ... ... ... ... ... ... тіршілік иелері сияқты, оттегі, суды және тағамды қажет етеді, ... ... және ... ... ... температураның өзгеруіне, күн сәулесінің интенсивтілігіне әсер етеді, тағы басқа, ... ... мен ... ... табиғаттан тәуелді екенін көрсетеді.
Адамның өмірі тек биологиялық және табиғи ... мен ғана ... ... ... ... ... ... де байланысты. Адам экологиясының жаңа бағыт ретінде ғылыми анықтама болмады. 20-жылдары адам экология туралы түсінік ... ... ... ... ... ... позициясымен түсіндірді, (АҚШ) Р. Парк пен Э. Бюргес.
70-жылдары адам ... ... ... шықты, олар тек биология көз қарасымен ғана емес, кешенді ... және ... ... ... ... П. ... (1973), А. В. ... И. В. Новак, А. Т. Воронов (1974) О. В. Бароян (1975) адам экологиясын биологиялық түр ретінде климаттық, космостық, рельефтық т. б. ... ... ... түр ... ... ... экономикалық т. б. жағдайлардан тәуелді адам өмірінің оптималды жағдайларын зерттейді деп ұсынады. Адам ... ... ... ... ... ... ортаның әсерін зерттеумен шұғылдану керек.
Адамның табиғи ортаның әр түрлі жағдайларына адаптация (бейімделу, үйрену) проблемасы аз зерттелген. Адаптацияға ... ... ... мен ... ... ... мәліметтерді ғылым әлі алған жоқ. Табиғи процестер мен факторлардың адамға және оның денсаулығына әсер туралы мәліметтер аз.
Норильск қаласындағы зерттеулер көрсеткендей, егер адам күн ... ... ... ... ол сондай кезендерге тәуелді болады, яғни күн сәулесінің күшеюі оргнизмдеріне жағымды әсер етеді.
Маман-дәрігерлер адамдардың организмдері ерекшелігіне ... ... ... дем алу керектігі туралы алдын ала кенес бере алады, Қара теңіз жағалауларына болады ма, болмайды ма?
Әдетте дәрігер 40-50 ... ... ... ... ... жер ... рұқсат бермейді, яғни жазықтықтан таулы жерлерге, оңтүстік пен ... және ... ... жаңа ... бейімделу ескере отырып.
жүйесінде адам басты буын болып табылады, осыған байланысты адам ... ... ... ... мен ... ... ... табиғатпен өзара қатынасын және өндірісті тиімді ұйымдастыру проблемасын шешу бойынша кешенді негізделген кепілдемелер жасауға міндетті.
Өткендегі, ... және ... ... жағдайлар
Елдегі немесе планетадағы, аймақтағы демографиялық жағдайларды зерттеу адам экологиясының маңызды міндеттерінің бірі болып ... ... қала ... тез ... өсуі экожүйелерге қосымша экологиялық күш түсіреді. Сондықтан адам экологиясы демографиялық факторлар мен ... ... ... ... орта ... ... ... зерттеуге міндетті.
Демография дегеніміз халық туралы ғылым. Халық санының ... оның ... ... мен құрамын осы өзгерістерін себептері мен салдарын олардың әлеуметтік экономикалық ... ... ... ... ерекше феноменге демографиялық жарылыс (60-80 ж. ж) жатады.
Әлемдегі жыл сайынғы халық санының өсуі: 1000 жыл бұрын-10/1 бөлігінің %.
XX ... ... ... ж.-1 ... ж. аяғында-2,1 %.
1970-1975 ж.-2,0 %.
1980-1985 ж.-1,7 %.
Халық ... өсуі ... ... ... ... ... 40-50 ж. ішінде халық санының төменделуі байқалды: Шығыс және ... ... ... Жаңа ... Японияда. Халық санының төмендеуіне қарамастан, халық санының теңесуі ... ... ... ... асып отыр.
Әрбір мемлекет елдің ерекшелегін ескере отырып, өзінің демографиялық саясатын жүргізіледі. Қ.Р.-ның демографиялық саясатты ... ... ... ... мен ... өмір сүру ұзақтығына бағытталған.
Глобальдық мағынасы бар 2-феномен-адамдардың қартаюы, яғни халық ... егде ... ... өсуі. Бұл өлімнің азаюына байланысты.
Халық көбеюі-ата-аналық ұрпақтың балалармен алмасуы.
3-феномен демографиядағы-балаға деген экономикалық ... ... аз ... ... ... ... 2-планға шығу, біріншілік-ол әйелдердің қоғамға енуі, семьядан тыс өндіріс.
1979-1981 ж. ж. 40 ... ... ... бала саны 4,4 тен 2,2 ... ... ... 2,6 ... ал қалада 1,8 төмен көрсеткіштерді береді.
Адамдарда жас кезінен бастап, демографиялық ... ... ол ... ... ... болып қалады.
Демографиялық жағдайларға келесідей факторлар кіреді: әлемде 3,3 млрд. адам күн ... ... және 5000 млн. ... ... ... ... ... тұр.
0,5 млрд.-жартылайә немесе толық жұмыссыз.
0,8 млрд. астам ересектер сауатсыз.
0,2 млрд.-бала мектепке бармайды.
Тамақтану проблемасы халық санымен байланысты. 6,1 ... адам ... ... үшін мал ... 4 есе, ал ... егіндіктерді 3 есе өсіруі қажет.
Негізгі әдебиеттер :
1.Бейсенова Ә.Б. Экология және табиғатты тиімді пайдалану. Оқу құралы. ... ... Ғ.Қ. ... ... Оқу ... ... ... Г., Бозшатаева. Экология. Оқу құралы. Алматы, 2000.
4.Бродский А.К. Жалпы экологияның қысқаша курсы. Оқу ... ... 1997, ... ... Қ.С. ... Е., ... Қ. Табиғат қорғау. Оқу құралы. Алматы, , 1990.
6.Жамалбеков Е.Ү., Білдебаева Р.М. Жалпы топырақтану және топырақ географиясы мен ... ... , ... В.И. ... ... ... среды. Алма-Ата, , 1991.
8.Байтулин И.О. Экология Казахстана. Алматы, 2003.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Демэкология - популяциялар экологиясы8 бет
Демэкология немесе популяциялар экологиясы7 бет
Жалпы экология175 бет
Экология және қоршаған ортаны қорғау: жоғары оқу орындарына арналған оқулық106 бет
Популяция экологиясы - Дэмэкология10 бет
Популяциялық экология – демэкология. Экожүйеге қышқыл жаңбырдың әсері16 бет
Популяцияның динамикалық, статикалық қасиеттері. санын реттеу4 бет
Тіршіліктің пайда болуы және таралуы.21 бет
Экожүйелердің біртұтастығы және орнықтылығы. Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары4 бет
Экология ( лекциялар )100 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь