Қазақстанның ұлттық кадрлерді дайындаудың қазіргі жайы және болашағы

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
І. ЭКОНОМИКАНЫҢ ӨНДІРІСТІК САЛАСЫНДАҒЫ ҰЛТТЫҚ КАДРЛЕРДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
7
1.1.Ұлттық кадр мәні, типі және функциялары ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2.Ұлттық кадрлерді дайындау саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
1.3.Ұлттық кадрлердің рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40
ІІ. ҚАЗАҚСТАННЫҢ ҰЛТТЫҚ КАДРЛЕРДІ ДАЙЫНДАУДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАЙЫ ЖӘНЕ БОЛАШАҒЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
45
2.1.Қазақстанның ұлттық кадрлерін дайындаудағы тетіктер ... ... ... ... 45
2.2.Қазақстанның ұлттық кадрлерін дайындаудағы перспективалар... 53
2.3.Ұлттық кадрлердің Қазақстан экономикасына берер әсері ... ... ... 56
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 71
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 74
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 76
Кіріспе

Дипломдық жұмыстың өзектілігі. Қазақстан Республикасы халықа-ралық аренада демократиялық, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде танылуындағы маңызды мәселелердің бірі кәсіби мемлекет құрудағы еліміздегі ұлттық кадрлық саясатты дамыту болып табылады. Мемлеке-тімізде алға қойған басым бағыттарды шешу үшін, ұлттық кадр жасақ-таудың қалыптасқан жүйесін дамытудың мақсаттары мен міндеттері елімі-здегі әлеуметтік-экономикалық және саяси-модернизация үрдісімен сабақ-тастырылады. Қазақстандағы басты проблемалардың бірі өндіріс саласында техникалық мамандардың аз болуы. Қазақстан дамудың иновациялық жол-ына өту кезінде қазіргі менеджмент саласында кең білімі бар мамандарға зәру. Меншіктің барлық түрлеріндегі кәсіпорындар мен ұйымдарға, салыс-тырмалы қысқа мерзімде инновациялардың жоғарғы тиімділігі мен бәсе-келестік қабілеттігін қамтамсыз ететін басқару жүйесін құруға қабілетті ма-мандар қажет болады.
Қазақстан Республикасынның өндіріс саласы экономиканың да-муында маңызды рөл атқарады, қоғамның өндірістік күштерінің даму дең-гейін, әлеуметтік-экономикалық мәселелерді шешу мерзімдері мен масш-табтарын анықтайды.
Яғни, қазіргі уақытта ғылымды көп кажетсінетін - отандық өндірісті дамыту, бәсекеге қабілетті өнімдерді алуға бағдарланған ғылымды көп кажетсінетін жаңа технологияларды және акпараттық технологияларды әзірлеу мен игеру республиканың өнеркәсіп пен ғылыми–техникадағы әлеуетін сақтау мен дамыту есебінен ұлттық экономикалық кауіпсіздік мүдделерін қамтамасыз ету, Қазақстан экономикасының өзекті страте-гиялық міндеті болып табылады. Сонымен қатар, өндіріс жұмысының же-тістіктерінің өркендеуі өндіріс орнында еңбек ететін жұмыскерлерге байланысты болуы, қазіргі уақыттағы өндіріс орындарында ұлттық кадр-ларды басқаруға ерекше көңіл бөлініп, іс-шаралар қарастырылуы қажет.
Диплом жұмысының деректік негізі ретінде Ұлттық энциклопедия, Ахметов К.Ғ-тің «Менеджмент негіздері», ҚазМұнайГаз ұлттық компания-сының электронды сайты, Елбасы «Қазақстан- 2050» Стратегиясы, Рахметов Б.А. «Персоналды басқару» оқу құралы деректері алынып отыр.
Дипломдықжұмыстың зерттеу нысаны Қазақстан Республикасы-ның өндіріс саласындағы ұлттық кадрлардың экономикаға берер әсері.
Тақырыптың зерттелу дәрежесі. Қазақстан Республикасының экономикасының және әлеуметтік дамуының негізгі мәселелеріне ұлттық кадрларды даярлау жатады. Ұлттық кадрлардың біліктілігін көтеру және
Пайдаланылған әдебиеттер:

1 Ұлттық энциклопедия 4-том, 718 б.
2 Истаева А.А., Вершишина Г.С., Экономика и планирование коммерческого предпринимательства / под.ред.проф. Б.А. Алтынбаева. – Учебное пособие Алматы; Экономика -2000. -132 б.
3 Ширенбек Х., Экономика предприятия. Учебник.- Санк Петербург, 2005.-579 б.
4 Ғ.Есім. Қазақ елі: пән және бағдарлама // Егемен Қазақстан. – 2013, 24 қыркүйек. –5 б.
5 Менеджмент негіздері [мәтін]: оқулық / Ахметов К.Ғ., Сағындықов Е.Н., Байжомартов Ү.С..- Ақтөбе-Орал, 2005.- 518 б.
6 Саяси түсіндірме сөздік. Астана, -2007, 615 б.
7 ҚазМұнайГаз ұлттық компаниясының электронды сайт http://www.kmg.kz/
8 Шекшия С.В. Управление персоналом современной организации. Учебно- практическое пособие. Изд.з-е., перераб. и доп. (серия «Библиотека журнала Управление персоналом) – М,: ЗАО «Бизнес школа, Интел-Синтез» 1998-352 с.
9 Каренов Р.С. Кадровой менеджмент. – Алматы, 1998. -184 с.
10 Назарбаев Н.Ә. Қазақстандық жол: тұрақтылықтан – жаңару арқылы - өркендеуге.// Ақиқат. 2007. - №1. 18 б.
11 К.К.Ильясов, В.Д.Мельников «Финансы», 2 басылым, Алматы, Қаржы-қаражат, 1997 – 186 б.
12 Травин В.В., Дятлов ВА. Основы кадрового менеджмента. - М.: Дело Лтд., 2007.-316 с
13 Астана. 20 ақпан. BAQ.KZ. Елбасы «Қазақстан — 2050» Стратегиясы www.akorda.kz
14 Рахметов Б.А. Персоналды басқару. Оқу құралы.-Алматы: Экономика, 2006. – 288 б.
15 Оразалин К.З. «Кәсіпорын экономикасы». Оқу құралы – Алматы, 2007. – 321 б.
16 Д.Төлебаев. «Болашақ» иегерлері белгілі болды // http://anatili.kz
17 «Болашақтың іргесін бірге қалаймыз» Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың халыққа жолдауы. – Астана, 11 ақпан 2011 ж.
18 Үмбеталиев А.Д., Керімбек Ғ.Е. «Кәсіпорын экономикасы және кәсіпкерлік». Оқу құралы. – Астана, 2005. -176 б.
19 «Теория и практика менеджмента». Учебник /под.ред. Г.Е. Кубаева.- Алмты, 2005.-486 с.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе...................................................................................
5
І. ЭКОНОМИКАНЫҢ ӨНДІРІСТІК САЛАСЫНДАҒЫ ҰЛТТЫҚ КАДРЛЕРДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ...................................................
7
1.1.Ұлттық кадр ... типі және ... ... дайындау саясаты.......................................
17
1.3.Ұлттық кадрлердің рөлі.......................................................
40
ІІ. ҚАЗАҚСТАННЫҢ ҰЛТТЫҚ КАДРЛЕРДІ ДАЙЫНДАУДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАЙЫ ЖӘНЕ БОЛАШАҒЫ..............................................
45
2.1.Қазақстанның ... ... ... тетіктер ...............
45
2.2.Қазақстанның ұлттық кадрлерін дайындаудағы перспективалар...
53
2.3.Ұлттық кадрлердің Қазақстан экономикасына берер әсері...........
56
Қорытынды............................................................................
71
Пайдаланған әдебиеттер ............................................................
74
Қосымшалар............................................................................
76
Кіріспе
Дипломдық жұмыстың өзектілігі. Қазақстан ... ... ... ... ... және ... ... ретінде танылуындағы маңызды мәселелердің бірі кәсіби мемлекет құрудағы еліміздегі ұлттық кадрлық саясатты дамыту ... ... ... алға ... басым бағыттарды шешу үшін, ұлттық кадр жасақ-таудың қалыптасқан жүйесін дамытудың ... мен ... ... ... және саяси-модернизация үрдісімен сабақ-тастырылады. Қазақстандағы басты проблемалардың бірі өндіріс саласында техникалық мамандардың аз ... ... ... ... ... өту ... ... менеджмент саласында кең білімі бар мамандарға зәру. Меншіктің барлық түрлеріндегі кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... ... мен бәсе-келестік қабілеттігін қамтамсыз ететін басқару жүйесін құруға қабілетті ма-мандар қажет болады.
Қазақстан Республикасынның өндіріс саласы экономиканың да-муында маңызды рөл ... ... ... ... даму ... ... мәселелерді шешу мерзімдері мен масш-табтарын анықтайды.
Яғни, қазіргі уақытта ғылымды көп кажетсінетін - отандық өндірісті дамыту, бәсекеге қабілетті өнімдерді ... ... ... көп ... жаңа ... және ... технологияларды әзірлеу мен игеру республиканың өнеркәсіп пен ғылыми - ... ... ... мен дамыту есебінен ұлттық экономикалық кауіпсіздік мүдделерін қамтамасыз ету, Қазақстан экономикасының өзекті страте-гиялық міндеті болып табылады. Сонымен қатар, өндіріс ... ... ... ... орнында еңбек ететін жұмыскерлерге байланысты болуы, қазіргі уақыттағы өндіріс орындарында ұлттық кадр-ларды ... ... ... ... ... қарастырылуы қажет.
Диплом жұмысының деректік негізі ретінде Ұлттық энциклопедия, ... ... , ... ... ... ... ... Елбасы Стратегиясы, Рахметов Б.А. оқу құралы ... ... ... ... ... нысаны Қазақстан Республикасы-ның өндіріс саласындағы ұлттық кадрлардың экономикаға берер әсері.
Тақырыптың зерттелу дәрежесі. Қазақстан Республикасының экономикасының және әлеуметтік дамуының негізгі ... ... ... ... ... Ұлттық кадрлардың біліктілігін көтеру және оларды қайта даярлау ғылыми техниклық прогрестің, экономикалық даму-дың, өндірістегі және әлеуметтік саладағы ... ... ... ... ... алынған немесе алынуға тиіс жаңа кәсіби білім мен тәжірибені тереңдету мақсатында, сондай - ақ азаматтардың өз ... ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында жүзеге асырылады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты - Экономикалық ... ... ... даярлау арқылы Қазақстан Республикасы экономикасын дамыту. Осы мақсатқа жету үшін төмендегідей міндеттер атқарылуы тиіс: Осы мақсатқа жету үшін ... ... ... тиіс:
* Ұлттық кадрларды дайындау және кадрларды талап ету мәселелерін ...
* ... ... ... ... ... ... зерттеу;
* Қазақстанның Республикасының ұлттық кадрлерін дайындаудағы перспективаларын қарастыру;
* Қазақстан Республикасындағы кадрлар біліктілігін көтеру және оларды қайта даярлау туралы ... ... ... ... ... ... саласындағы ұлттық кадрлер ұғымын, функцияларын, дайындау саясатын зерттеп, Қазақстан Республикасында ұлттық кадрларды ... ... мен ... ... ... ... Қазақстан экономи-касына берер әсерін жолдау.
Зерттеудің құрылымы. Дипломдық жұмыс кіріспеден, 2 бөлімнен, қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер тізімнен және қосымшалардан тұра-ды.
І. ... ... ... ұлттық кадрлердің теориялық негізі
+ Ұлттық кадр мәні, типі және ... ... - ... негізі. Ұлттық кадрлар өндірістің, мемлекеттік мекемелердің, қоғамдық ұйымдардың квалификациялы қыз-меткерлерінің негізгі құрамы.
Ғылыми жүйеленген анықтамаларда - ... жеке ... ... бере ... кәсіпорындар мен мемлекеттік мекемелердің, қоғамдық ұйымдардың маманданған кәсіби қызметкерлерінің негізгі (штаттағы) жиынтығын көрсетеді. Ұлттық кадр - тиісті ... бар, ... ... ... ... қоғамның еңбек ресурстары [1, 367 б]. Ұлттық кадрларды тек қана арнайы білімі бар мамандар ретінде ғана ... ... ... ... және ... ... дамыған, белгіленген мәртебеге ие лауазымды тұлғалардың құрамы ретінде қарас - ... ... ... уақытылы және сапалы шешуге қабілетті мамандардың кәсіби біліктілігі кадрлық саясаттың негізгі көрінісі болып ... ... және ... ұзақ мерзімді басымдықтардың міндеттерін шешу, ұлттық кадр ... ... ... ... зерттеулермен қамтамасыз ету жұмыстарының сапасын арттыру көзде-леді. ... ... - ... ... ... және басқа құрылымдық бөлшектермен сипатталатын кәсіпорын жұмыскерлерінің жиынтығы. Алдыңғы қатарлы кәсіпорындар жұмыс ке-зінде адам ресурстарының басқа ресурстар түріне ... ... ... философиясымен басшылық ету кезінде шаруашылық субъектілерінің табысты іс-әрекетінің ... ... ... ... ... мен ... мүдделеріне берілгенін жақсы түсінеді [2, 73 б].
Ұлттық кадрлардың құрылымы - бұл ... ... ... әр ... ... ... ... Кәсіпорында жұмыс істей-тін барлық қызметкерлер екі категорияға бөлінеді:
* Өнеркәсіптік - ... ... яғни ... және ... ... байланысты;
* Өнеркәсіптік емес ұйымның қызметкері (негізінен кәсіпорынға жататын комуналды шаруашылық, дәрігерлік-санитарлық, денені сауықтыру мекемелерінде, спорт ... ... [3, 15 ... құрылымының белсенді бөлігіне материалды құнды-лықтарды жасаумен немесе өндірістік, транспорттық қызмет көрсетуімен айналысатын жұмысшылар жатады.
1205865166279Ұлттық кадрлар типтері
00 ... ... ... ... ... ... ... деңгейі бойынша
00 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... түрі ... ... түрі бойынша
3611608129812Басқару еңбегін мамандандыру түрі бойынша
00Басқару еңбегін мамандандыру түрі бойынша
362204069850Әкімші
лік, экономи калық
00 ... ... ... ... және ... орта ... ... және арнайы орта білімді
4064069850 ... ... және ... Жоғарғы, орташа және төменгі
124904569850 ... лер, ... ... лер, ... Ауыл ... ... кадрлері
00 Ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп кадрлері
[Дерек көзі: Рахметов Б.А. ... ... Оқу ... ... 2006. - 288 ... 1. Ұлттық кадрлар типтері
34544027305Жұмыс күшін жалдау
00 ... ... ... ... ... ... ... қайтадан дайындау
00 ... ... ... Іс - ... жүргізу
00 Іс - ... ... ... кадр ... кадр ... біліктігін жоғарылату
00 ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру
[Дерек көзі: Рахметов Б.А. Персоналды басқару. Оқу құралы.-Алматы: Экономика, 2006. - 288 б.]
Сурет 2. Ұлттық кадр ... ... ... ... ... ... ... бөлімшелері және құрылымдық бірліктерінде нормативтік кадрлық құжаттарды ... үшін ... ... ... ... ісқағаздарын жүргізу үрдісіне:
* жеке істерді жүргізу;
* жұмыс уақытын есептеу;
* кадрлар құрамының ... ... ... ... ... статистиканы қалыптастыру;
* кадрлық ісқағаздарын ... ... ... ... ... ... ... төмендегідей тәсілдер қолданылады:
- жоғарғы және орта оқу орындарынан мамандарды тарту;
- ... ... ... ... кадрларды жалдау;
- жарнамалық хабарлар мен жаппай ақпараттық құралдар көмегімен кадрларды тарту;
- орналасатындады конкурстық негізде мұқият таңдау, сондықтан бір жұмыс ... ... ... ... білу.
Ұлттық кадрларды жұмыстан босату:
+ Кәсiпорынның басшы қызметкерлерi мемлекеттік басқару органының келісімі негiзiнде шығарылған директордың бұйрығы бойынша жұмыстан босатылады.
+ Кәсiпорынның ... ... ... ... ... жұмыстан шығарылады.
+ Кәсiпорын қызметкерi мынадай жағ - ... ... ... ... еңбек шарты (келiсiмiнiң) мерзiмiнiң аяқталуына байланысты және еңбек шартының мерзiмi бiткенге ... яғни ... ... жұмыстан шығарылуы мүмкiн.
+ Еңбек шартының мерзiмi бітпей жұмыстан шығару мынадай жағдайларда жүзеге асырылуы мүмкiн:
- қызметкер атқарып ... ... ... ... ... ... ... ауыстыруға лауазымдық қызмет-тердi бөлуде белгiленген қызмет шеңберіне оның бiлiмiнiң сәйкес келмеуi және тәжiрибесi-нiң аздығы себеп ... ... ... ... ... ... ... жұмысына лайықсыз әрекет жасауына байланысты;
* өзара келiсiм ... 2 ... ... уақыт бойына жұмысқа қабiлетсiз болған жағдайда, кәсiпорын өзiнiң бастамасымен ... ... ... шартын бұзуға құқылы
+ Жұмыстан босатылатыны туралы қызметкерге 1 ай бұрын жазбаша түрде ескертiледi. Егер қызметкер өз қалауы ... ... ... ... ... ... онда ... қажетi жоқ.
+ Қызметкердi жұмыстан шығарған кезде оған атқарған лауазымы, кәсiпорында iстеген мерзiмi, лауазымдық жалақысы және ... ... ... ... ... ... жұмысқа тұруға қажеттi басқа да ақпараттар туралы анықтама берiледi.
Оқытуды ... мен оның ... ... ... ... екі ... көрсетуге болады:
- жалпы кәсіби білім алу;
- нақты мамандандыру, яғни өзінің негізгі мамандығынан басқа ... 6ip ... және ... бойынша жаңа мамандыққа бейімделу.
Ұлттық кадрлармен жұмыстың басты функциясы керекті біліктілігі бар оңтайлы ... ... ... ... қамтамасыз етуден тұрады. Ол келесі қасиеттерге ие:
* Әрбір жеке қызметкерлермен жұмыс тұрақсыздығы;
* Өзіндік көмекші қызмет сипаттамасы;
* Күші бар ... ... [28, ... шығу ... ... = РУВ / Р * 100%
Мұндағы, РУВ - ... ... ... ... - жұмысшылардың орташа тізімдік саны.
Кадрларды қабылдау коэффициенті:
КПК = Рп/ Р * 100%
Мұндағы, Рп - ... ... ... ... ... = 1- РУВ/ РП + 1 * 100%
Кадрлардың ағымдағы коэффициенті:
КТК = 1- РУВ/ Р * ... ... ... сай ... ... жоғары-лату үшін ЖОО-да келесі міндеттер тұр:
- автоматтандырылған жобалау, ақпараттық қамтамасыздандыру, техникалық бақылау ... ... ... ... жұ-мыс істеуге үйрету;
- материалдар мен энергияны тиімді пайдалануды оқыту;
- заманауи ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... өңдеу және жүйелі ғылыми-техникалық ақпаратты біліктілікпен іске асыру;
- ... және ... ... ... құ-жаттарды сауатты игеруді оқыту;
- басқару мен ұйымдастыру жұмыстарының заманауи әдістерін қолдана білуге үйрету;
- кәсіби ... ... ... қамтамасыздан-дыратын деңгейде шет тілдер саласында кең тараған тілдің біреу оқыту;
- өндірістік ұжымда тұлғалық психологиясын білуге, әлеуметтік және ... ... шешу ... ... өндірістік жағдайлар-дағы шиеленісті сұрақтарды сын көзбен талқылауға, сараптау мен ... ... ... ... ... құра білу және ... ... жасай алуға үйрету;
- жобалық менеджмент пен бизнес, макро және ... ... ... бойынша хабар беру, нарықтық жағдайда тәуекелге бару жолдарын оқыту және түсіндіру;
- негізгі басқару қызметтерін және оларды іске ... ... ... ... қабылдау, ұйымдастыру, серпілту, бақылау);
- ақпарат көздері қолжетімді болуы және сол ... ... үшін ... ... пайдалана білуге уйрету.
Осы міндеттерді жүзеге асыру үшін ... ... және ... біріктіру, жоғары оқу орнынан кейінгі білімді ғылым мен техниканың ... ... ... ... ... қажет.
Білім беру жүйесінде оқытудың заманауи технологиялары мен тех-никалық құралдары аудиовизуальды құрылғылар мен компьютерлерді, т.с.с., қолданумен ғана шектелмей ... ... ... және ... ... керек [3, 72 б].
Ұлттық кадрлар қызметінің негізгі мәселелері. Нарықтың қалып-тасуы бүгінде бұрынғы ескі ойлар, әдістер мен тәсілдер негінде ұлттық ... ... ... ... болмайтын жаңа мәселелердің қатарына койып отыр. Бүгінгі таңда күрделі мәселелердің 6ipi ретінде ұлттық кадрлар жұмысын қайта кұру ... ... ... ... тұр.
Экономиканың барлық салаларындағы сияқты өнеркәсіпте де:
- өндірісті үдету мәселелері;
- оның ... ... ... және тапшы кадрлық ресурстарды дұрыс пайдалану кәсіпорындардың олар үшін жаңа экономикалық жағдайларға үйрену және өмір cүpyi үшін алдынғы қатарға ... ең, ... ... ие бола ... ... ... ... дайындауды жақсарту үшін 6iзгe қысқа мерзім ішінде ұлттық кадрларға байланысты жұмыс жүйесін - кадрларды бағалау және ... ... ... ... ... жетеші қызметкерге резервтер дайындау жұмысын то-лығымен қайта құру керек. Сонымен қатар, ұлттық ... ... ... де өздерінің кәсіби деңгейлерін жоғарылатулары керек, барлық деңгейдегі жетекшілер өздерінің қол астындағы жұмыскерлердің потенциалын тиімді пайдалануда, дамытуда және ... ic ... ... ... керек.
Кәсіпорынның ұлттық кадрлық қызметі - кәсіпорынды басқару шеңберінде таңдалған саясат бойынша басқаруға бел буған ... ... қоса ... ... ... жиынтығы.
Ұлттық кадрлық кызметтің функциялары, құрылымы және мәселе-лері экономиканың даму ... ... ... ... ... мен ... ... персоналдың аткаратын рөлі кәсіпорын басшылы-ғының түсінуімен тығыз байланысты.
Бүгінде отандық кәсіпорындардың кадрлар бөлімінің қызметі жұмыс күшін жалдау, жұмыстан ... ... ... ... ... ... ... жоғарылату және қайтадан даярлау жұмыс-тарымен шектеледі. Соңғы функцияларды орындау үшін кадрларды да-йындау немесе оқыту ... ... Бұл ... кадр ... ... жұмыс күшін жалдау қатынастарында құрылымдық бөлімшелер жетекшілірінің тапсырмасы мен ... ... ... ғана орындайтын мәртебесі жоқ қосалкы құрылымдық бөлімшеге айналдырды.
Кадрлар бөлімі ұлттық кадрлық ... ... те, ... та, ... де орталығы емес. Олар құрылымдық жағынан еңбекті ... және ... ... ... ... және ... техникасы, құқық бөлімдері және баска да кадрларды басқару функция-ларын орындайтын бөлімдерден бөлектендірілген. Көбінесе ұйымдарда ... ... шешу ушін ... ... және ... ... қызметтері өз алдына жеке құрылады.
Сонымен қатар, әр түрлі кадрлық жұмыстармен зауыт басқарма-сының басқа бөлімдері еңбек және еңбекақы төлеу ... ... ... ... ... ... мөлшерлеу және ақы төлеу); жоспар-лау бөлімі (жұмысшы санын жоспарлау, жұмысшы күшінің шығынын жос-парлау); кәсіподақтық ұйымы (тұрмыс жағдайын, демалыстарды мәде-ниетті ... ... ... ... ... бас технолог қызметі (жұмыскерлерді даярлау және оларды орналастыруды, еңбектің, мазмұнын анықтайтын еңбекті операциялық ... ... ... ... ... ... ... және т.б. бөлімдері айна-лысты.
Шағын мамандандырылған құрылымдық бөлімшелердің басы бірікпеушіліктің әсерінен кадрлармен жұмыс ... ... ... ... қалыптастыру және тиімді пайдалану мәселелерін кешенді түрде шешуге бұл келеңсіздік мүмкіндік бермеді. Үлкен жұмысты, әcipece кадрларды ipiктeyгe, орналастыруға және ... ... ... ... жетекшілер орындады, ал олардың басты міндеті өндіріс-тік тапсырмаларды өз уакытында сапалы орындау болғандықтан кадр бас-қаруға қажетті ... ... ... олар ... жоғары дең-гейде орындай алмады.
Кадрлар жұмысы тек қана ағымдағы жұмыспен айналысып, жоспарлау, ұйымдастыру, үйлестіру, бақылау функциялары жүктелмеді
Персонал басқару ... ... ... ... ... кәсіби қатынаста әлсіз болып табылды. Сондықтан да персо-налды басқару және оның жұмыс істеуіне қажетті жағдайларды жасау ушін ... ... ... ... ішіндегі ең маңыздылары:
- әлеуметтік-психологиялық диагностика;
- топтық және жеке адамдардың қарым-қатынастарын, басшылықтың көзкарасын талдау және реттеу;
- ... және ... ... және ... болдырмауды басқару;
- кадрларды басқару жуйесін ақпараттық қамтамасыз ету;
- жұмыспен қамтуды басқару;
- бас лауазымды қызметтерге үміткерлерді ipiктey және бағалау;
- кадрлық потенциалды және ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау және бақылау;
- жұмыскерлердің кәсіби және әлеуметтік жағдайға тез бейімделуіне жағдай жасау;
- еңбек мотивациясын ... ... ... ... ... қамту;
- психофизиология, еңбектің эргономикасы мен эстетикасы туралы жұмыстарды басқару.
Егер әміршілік-әкімшілік жүйесінде бұл мәселелер екінші ... ... ... өту ... олар ... ... орын алып, оның шешілуіне әp6ip ұйым мудделі болып отыр.
Ұлттық кадрлар қызметін басқарудағы ұйымдастырушылық құрылымы. Персоналды басқару мәселелері мен ... ... ... байланысты кадр қызметінің мәселелері, функциялары және кұ-рылымы өзгеріс тапты.
Әңгіме кәсіпорында көп функционалды ұлттық кадрлар ... 6ip ... етіп ... ... ... ... қарайтын, қандай да 6ip деңгейде адамдармен жұмыс істеумен айналысатын, өндірістік басқару жүйесіндегі құрылымдық бөлімшелердің барлық ... ... ... ... ... Тек ... ... ғана өндірісті дамыту мақсаттары мен оны жүзеге асыратын жұмыскерлердің қажет-тіліктерімен 6ipiктipyгe, кәспорынның даму стратегиялары мен онымен айналысатын ұлттық ... ... ... ... ... ... басқару кызметін бағалау - бұл кадрлық қызмет-тің бағдарламасымен байланысты болатын және ... ... ... өткен кезеңімен салыстыра отырып, шығындар мен табысты өл-шеуге бағытталған жүйелі, реттелген процесс. Ұлттық кадрларды басқару кызметінің тиімділігі кәсіпорын өзінің ... мен алға ... ... ... ... байланысты.
Ұлттық кадрларды басқару кызметінің негізгі бағыттары мыналар:
* кадрларға байланысты болатын проблемаларды анықтау мен шешу үшін ... ... ... ... ... ... ... жалпы филосо-фияны, стратегияны және құқтық заңдылыктарды менеджерлерге жеткізу;
* еңбек қатынастары аймағында менеджерлерге ақыл-кеңес беру;
* кәсіпорындағы барлық ... ... ... ... ... ... ... карауды бақылау;
* штаттық саясатқа байланысты проблемалар жайлы менеджер-лерге кеңес беру;
* кадрларды жинақтауға байланысты процедураларды ұйымдас-тыру;
* ... мен ... ... ... менеджерлерге жеткізу;
* жәрдемақыларды тағайындау;
* кадрлық құжаттарды жүргізу және сактау;
* қызметкерлерді жалдау мәселелерін заңмен бекіту;
* кадрлық ... ... ... мен ... ... басшылармен кадрлык сұрактарды іскерлік талдау.
Кадрлар ағымы - бұл кәсіпорыннан бір қызметкерлердің кетуі мен келесісінің келуінің нәтижесі. Кадрлар ... ... ... ... түседі. АҚШ мамандарының бағалауынша кадрлар тұрақсыздығына байланысты шығындар жылына 11 млрд құрайды. Кадрлар тұрақсыздығына байланысты шығындар құрамына ... ... ... ... ... ... арадағы демалыс уа-қытын төлеу, қондырғылардың тұрып қалуы, қызметкерлерді қабылдау және босату ... ... ... және т.б. ... ... ... ... төмендейді, өйткені жаңа кызметкерлер жұмыс орнына үйренгенше ... ... ... болуының себебі - қызметкерлер қа-жеттілігі осы жұмыс орнында қанағаттандырылмайды. ... ... ... өсуімен бірге абсентеизмнің де өсетінін көрсетеді.Абсентеизм - өз билігімен қызметкерлердің жұмысқа шықпау саны.
Абсентеизм деңгейінің жоғары ... ... ... тұрақ-тамаушылығының да өсетінін көрсетеді, себебі екеуінің болуына әкелетін факторлар ортақ.
Еңбек нәтижелілігін бағалауда маңызды негізгі ... ... ... ... ... ... негізінде карастырамыз. Осындай факторлар ішіндегі біріншісі - қызметкерлермен орындалатын жұмыстың сипаты. Мысалы, қара ... ... ... мен қызметшінің еңбегі жоғары бағаланады. Тағы да еңбек нәтижелілігіне әсер етуші факторларға мемлекеттік ... ... мен ... ... ... ... еңбекақыны, лауазымдық өсуді бақылауы кә-сіпорындарды бағалаудың неғұрлым жетілген тәсілдерін пайдалануға итермелейді.
Еңбек нәтижелілігін бағалауға әсер етуші келесі фактор бағалау-шының қызметкерге деген ... Егер ... ... ... жұмыс этикасына сәйкес келсе, бағалау қызметінің де маңызы зор. Оның ... ... ... ... ... ... ... еңбек өнім-ділігінің төмендеуіне әкеледі. Келесі фактор - ... ... ... ... ... ... баға-лау нәтижесін әртүрлі пайдалануы мүмкін: адал және теріс, колдау немесе жазалау, қанағаттанарлық және қанағаттанар-лықсыз. Еңбек нәтижелілігін бағалаудың ... ... бар: ... ... ... дайындықты қажет ететінін анықтауға болады; екіншіден, персоналды дайындаудың нәтижесін көруге болады. Еңбек нәтижелілігін бағалау қорытындысына сүйене отырып, кімнің еңбека-қысын өсіру ... ... ... ... ... кімді жұмыстан босату керек, міне осылар анықталады. Бағалау қызметкерлерді өнімді жұмыс жа-сауға ынталандырады, олардың жауапкершілігін көтереді. Бағалау ... ... ... ... ... ... заңды негіз болып саналады. Кәсіпорынның алдына қойған міндеттерін орындау үшін және ... ... ... үшін ... ... ... ... мәліметтер беруі қажет. Нақты мәліметтер алу ол жүйелік процесс ретінде кызмет етсе ... ... ... ... бағалаудың жүйелік процесінің негі-зін құраушы негізгі баспалдақтар мыналар:
* әрбір жұмыс орны үшін еңбек нәтижелілігін ... ... мен ... ... ... ... ... саясатын, яғни оның қашан, қандай жиілікте және кім жүргізетінін шешу қажет;
* еңбек нәтижелілігін бағалауды жүргізуді белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... туралы мәліметтер жинақтауды тапсыру;
* бағалау жайлы қызметкермен әңгімелесу;
* шешім қабылдау және бағалауды құжат түрінде бекіту.
Қызметкерлерді бағалауда қолданылатын көрсеткіштер бағалау ... деп ... Оған ... ... ... оның ... нәтижесінің құндылығы жатады. Бағалау критериилерін әртүрлі ма-мандықтар үшін сәйкестендіріп іріктеп алу күрделі жұмыс. Егер ... ... ... ... ... еңбек өнімділігі критериилеріне басты назар аударылады. Ал лауазым бойынша көтеру болса, басқа бағалау критериилері қолданылады. Бағалауды қашан және ... ... ... ... Барлык қызметкерлерді бір мезгілде бағалаған тиімді санала-ды. Оның күні ... ... ... сәйкес келген тиімді (бух-галтерлер - жыл аяғы, оқытушылар - оқу жылы ... АҚШ ... ... 74% ... бір рет, 25% ... екі рет, ал қалғаны одан да жиі ... ... ... ... ... нәтижесі неғұрлым сирек хабарланса, олар соғұрлым нәтижелі еңбек ететінін көрсетіп ... ... ... ... ... ... жүреді: Берілген (тапсырылған) таңдау. Еңбек нәтижелілігін бағалаудың бұл әдісінде бағалаушы қызметкерді сипаттайтын белгілер ішінен қажет-тісін ... ... ... ... ... ... ... сұ-рақтарды дайындайды, бағалаушы осы сұрақтар бойынша қызметкерді ба-ғалайды. Осыдан соң кадрларды басқару бойынша маман тиімділік индек-сін есептейді.
Қaзipгi ... ... ... қызмет кадрлармен жұмыстың бар-лығында ұйымдастырушы және үйлестіруші болуы қажет. Ол құрылымдық бөлімшелерде кадрлар саясатын жүзеге асыруда ... ... ... төлеуді, жұмыскерлерге медициналық қызмет көрсетуді, ұжым-дағы әлеуметтік-психологиялык жағдайды, жұмыскерлерді әлеуметтік қор-ғауды қадағалауы керек.
Кәсіпорындағы ұлттық кадрлық ... ... оның әp6ip ... ... ... функциясының құрылымдылығы мен нақтылығына; кызметтің өз ішіндегі құрылымдық бөлімшелердің өзара байланысқан ... ... ... ... ... тех-никалық және экономикалық қызметтерінің жұмысымен органикалық бай-ланыстарына; кызметті кадрлармен қамтамасыз етуге ... ... ... ... оны ... ... ... бюролардың) функционалды құрылымын аныктағаннан кейін әp6ip 6өлім-шелердің шешетін мәселелерінің тізімі, олардың функциялары, ондағы жұмыскерлердің сандық құрамы мен ... ... ... ... ... ... сонымен қатар кадрлық қызмет көлеміндегі және кәсіпорынның қipic және шығыс ақпараттар бөлігіндегі басқа да ... ... ... ... қарым-қатынасы, кадр-лық жұмысты әдістемелік қамтамасыз ету, олардың орың ... ... және ... функцияларын жүргізу мәселелері шешіледі.
Ұлттық кадрлардың сапасы, білім беру сапасы бүгінгі күні ұлттық қауіпсіздік стратегиясының елеулі бөлігі ... ... ... Бұл ... ... ҚР ... Мәжілісі Төрағасының орынбасары Дариға Назарбаева айтты.
, - деді ол парла-менттік тыңдау барысында. Ол еліміздің ... 2050 жылы ... ең ... отыз ... қатарына кіру мақсатын қойғандығын, ал осы амби-циялы мақсатқа қол жеткізудің алғашқы әрі басты шарты адами капиталды дамыту екендігін баса айтты. , - деді ... [4, 3б].
+ ... ... ... саясаты
Ұлттық кадр дайындау саясаты - бұл халық ... ... ... ... ... бар ... ... етуге бағытталған маңызды қағидалар, принциптер және осылардан туындайтын факторлар, әдістер жиынтығы.
Өндірістің барлық жүйесінде, барлық буындарында басқаруды ұлттық кадрлер жүзеге ... ... ... ... кадр ... ... мақсаты мен принциптерін жүзеге асыруды қамтамасыз етудің нышандары, тәсіл-дері, ... ... мен ... ... дайындау саясатының мақсаты адам ресурстарын басқару мен дамытудың тиімді үлгісін ... ... ... ... ... іске ... ... тәсілдері арқылы кәсіби ұжымды қалыптастыру болып табылады.
Өндірістің ұлттық кадр дайындау ... ... адам ... ... ... қолдау, адам ресурстарын басқарудың алдыңғы әдістерін ендіру, қызметкерлердің еңбекке кәсіби бейімделуіне оңтайлы ... ... ... ... нәтижесінде қызметкерлердің еңбегін әділ бағалауға негізделген қызметкерлерді мадақтаудың дәлел-денген және анық ... құру ... ... Қызметкерлерді ынта-ландыру және еңбек ресурстарын тиімді пайдалану мақсатында қол жет-кізілген нәтижелері есебінен кәсіби және жеке қасиеттері арқылы қыз-меткерлердің ... өсу ... ... ... ... ... құралдары ретінде бастамаларды мадақтаудың әртүрлі тетіктері ендірілді, бұл өндірістің бірыңғай мақ-сатына қол жеткізуге қызметкерлерді ... ... ... ... ... ... тәсілдер мен ұсыныстар әзірлеуге ой салуға және қызмет тиімділігін арттыру үшін негіз салуға мүмкіндік береді.
Ұлттық кадр дайындау ... ... ең ... өндірістің мақсатын, келешектегі көрінісін, міндетін бірдей ұғынумен қызметкерлер-ді ... ... ... ... ... ... бо-лып табылады. Тұрақты негізде қызметкерлердің біліктілігін арттыру және оқыту ... ... ... кадрлардың кәсіби біліктілігін арттыру және дамыту бойынша іс-шаралар жүргізіледі.
Ұлттық кадрларды дайындау саясаттың болашағына бағытталған ұзақ мерзімді тұжырымдаманы кадрлық ... ... ... ... ... ... мақсаты адамдарға керек уақы-тында қажетті көлемде, олардың қаблеттілігі мен бейімділігіне сәйкес және ... ... сай ... ... ... ... ... орындары өнімділігі мен мотивация тұрғысынан қарағанда жұмыс-шыларға ұтымды түрде өз ... ... ... тиімділігін қамтамасыз етуге және адам үшін қажетті жағдайлар жасау талаптарына жауап ... ... ... ... мүмкіндіктер беруге тиісті.
Кадрлық жоспарлау ұйымның да, оның ... да ... ... үшін іске ... Ұйым үшін ... ... ... жерде, қажетті көлемде және ұйымның мақсатына жетуде қойылған мәсе-лелерді шешетіндей қажеттілігіне сәйкес біліктілігі бар кадрларды қабыл-дау өте маңызды.
Кадрлық жоспарлау арқылы ... ... ... әсер ... ... және моральды сыйақы жүйесі;
* еңбек құрылымын байыту, ... ... ... ... ... ... ... мүм-кіндік беру, карьераны жоспарлау;
* мекемедегі басқару стилін, қабылдау және ... ... жеке және ... ... өзгерту арқылы әлеуметтік-психологиялық климатты жақсарту;
Жұмыскерлерді жұмысқа қабылдау және босатудың арқасында персонал ... ... ... отырады. Бұл өзгерісті кадрлар айналымы деп атайды. Кадрлар айналымының шамасы барлық жұмыстан шығып кеткен адамдар ... ... ... ... немесе барлық қабылданғандардың (қабылдау бойынша айналым) белгілі мерзімде осы уакыттағы жұмыс істейтіндердің орташа тізімдік санына қатынасымен анықталады.
Персонал ... ... ... үшін ... ... көрсеткіші қолданылады. Ол қабылданғандардың немесе ұйымнан босатылғандар санының аз шамасы ... ... ... орташа тізімдік санына қатынасының пайызбен өрнектелген түрімен анықталады.
Еңбек ұжымының тұрақтылығын ... ... ... ... ... ... Ол ... мерзімдегі жұмыстан босатылғандар санының осы мерзімдегі жұмыскерлердің орташа тізімдік санына қаты-насымен ... ... ... мен ... 3-суретте көрсетіл-ген.
1824990191770Өндірістің мақсаты
00 ... ... ... ... ... ... жоспарлау
4572000191135Кадрлық шаралар
00 ... ... ... міндеттер
00 ... ... ... ... ... мақсат
0200660 ... ... ... стратегия
456946071120Кадрлық саясатты іске асыруға бағытталған шараларды іске ... ... ... ... ... саясатты іске асыруға бағытталған шараларды іске асыру.
Осы шараларға жұмсалатын шығындарды анықтау.
296926071120Ұйымды ... ... жету үшін ... уақытта, қажетті орында және талапқа сай деңгейде қажетті қызметшілермен қамтамасыз ету.
00Ұйымды стратегиялық мақсатқа жету үшін қажетті уақытта, қажетті орында және ... сай ... ... ... ... ету.
159766071120Кадрлық стратегиядан шығатын ұйымның және жеке қызмет
керлердің мақсатын анықтау.
Ұйым мен жеке қызметкерлердің мақсаттарын біріктіру.
00Кадрлық стратегиядан шығатын ұйымның және жеке ... ... ... мен жеке ... ... ... кадр ... негізін жасау.
Қызметкерлердің кәсіптік және лауазымдық көтерілуін қамтамасыз ету.
Кадрларды жаңа жұмысқа сәйкес дамыту және ... ... кадр ... ... ... ... және лауазымдық көтерілуін қамтамасыз ету.
Кадрларды жаңа жұмысқа сәйкес дамыту және өзгерістерге бейімдеу.
[Дерек ... ... В.В., ... ВА. ... ... менеджмента.
- М.: Дело Лтд., 2007.-316 с ]
Сурет 3. Кадрларды басқару тактикасының ... мен ... ... ... ... ... ... - статистикалық тәсілдер
0 Математикалық - статистикалық тәсілдер
8191545720 ...
( ...
( ... ... ... түрлі модельдер негіздегі үйлесімді есептеулер.
00Әр түрлі модельдер негіздегі үйлесімді есептеулер.
-381031750Ұйымдағы бар ресурстармен жоспарлы мерзімдегі оларға ... ... ... ... негізделеді.
00Ұйымдағы бар ресурстармен жоспарлы мерзімдегі оларға деген қажеттіліктің өзара байланысынан негізделеді.
197739031750Белгілі мерзімдегі жоспарлық тапсырыстың негізгі өнім ... ... әр ... ... ... ... ... мерзімдегі жоспарлық тапсырыстың негізгі өнім бірлігіне (шаққандағы әр түрлі ресурстар шығындарының өлшеміне байланысты.
[Дерек көзі: Травин В.В., Дятлов ВА. ... ... ...
- М.: Дело Лтд., ... с ... 4. ... жоспарлау әдістері
Ұйымдарда кадрларды жұмысқа тартуды ұйымдастыруда персо-налмен атқаратын жұмыстың шешімін табатын ... 6ipi - ... ... ... ... ... табылады. Жұмыскер мен ұйым жұмыс барысында өзара бір-6ipіне үйреніп, қызметкерлер жаңа кәсі-би және еңбектің әлеуметтік-экономикалық шарттарына бейімделе бастай-ды. Бейімделудің екі түpi ... ... яғни ... ... ... жоқ жас ... ... туынды, яғни кәсіби ic-әрекет тәжірибесі бар жұмыскердің үйренуі.
1371600133350Кадрлар жайлы мәлімет жинақтау
00 ... ... ... ... ... ... ... Өндірісті жоспарлау мақсаты
2743200474345004914900474345002286000104267000342900115697000
274066099695004232094327389Қосымша тексеру, қажет ... ... ... ... ... ... болса мақсатты қайта белгілеу
3458942168200802640140335Өндірісті жоспарлау мақсатына персонал жайлы мәліметтің сәйкес келуі
00Өндірісті жоспарлау мақсатына ... ... ... сәйкес келуі
498320819920900229044535941000
799465236855Кадрлық жоспарлау мақсаты орындала ма
00 Кадрлық жоспарлау ... ... ... ... ... ... қажеттілікті жоспарлау
22943476395400800100323850Персоналды тарту, босатуды жоспарлау
00 ... ... ... ... пайдалануды жоспарлау
00 Персоналды пайдалануды жоспарлау
229443620791700
800100155575Біліктілікті ... ... ... ... ... ... шығынды жоспарлау
00 Персоналға жұмсалатын шығынды жоспарлау
229443611883600
229616017689300
22853653651250080010020501Жоспарларды бақылау және дамыту
00 ... ... және ... ... ... . ... ... Г.Е. Кубаева.- Алмты, 2005.-486 б.]
Сурет 5. Кадрлық жоспарлау кезеңдері
454751148771Ұйымның мақсаты: материалдық-техникалық жабдықтау ... ... ... ... ... және т.б. ... мақсаты: материалдық-техникалық жабдықтау жоспары, қаржы жоспары, инвестициялық жоспар және т.б.
3200400594360 Ұйымның қызметшілері ... ... ... ... ... мәлімет
4572001615440Қызметшілерге қажеттілікті сапалық және сандық түрде мөлшерлеу
00Қызметшілерге қажеттілікті сапалық және сандық түрде мөлшерлеу
32004001615440Қызметшілердің ... және ... ... ... ... ... және сандық нақты жағдайын бағдарлау
445770011620500016002002639060Қызметшілерге болашақ қажеттілік пен нақты жағдайды салыстырып болашақ қажеттілікті анықтау
00Қызметшілерге болашақ ... пен ... ... ... ... ... ... болашақ қажеттілік пен нақты жағдайдың арасындағы сәйкестікті сақтауға бағытталған шараларды жоспарлау
00Қызметшілерге болашақ қажеттілік пен нақты жағдайдың арасындағы ... ... ... ... жоспарлау
11430002298065004800600229806500114300029800550043434002980055002971800332105000137160043421300029718004342130004572000434213000
147764515621000
4340860168275Басқа шаралар: өндірістік мамандануды тереңдету, әлеуметтік қызмет көрсетуді жақсарту және т.б.
00Басқа шаралар: өндірістік мамандануды тереңдету, әлеуметтік қызмет көрсетуді ... және ... ... жабу ... ... ... ... тарту, қайта бөлу, босату, дамыту
00Қызметшілерге қажеттілікті жабу бағытындағы шаралар: қызметшілерді жұмысқа тарту, қайта бөлу, босату, ... ... ... құрылымды, басқару құрылымын, еңбекті ұйымдастыруды, технологиялық процестерді өзгерту
00Ұйымдастырушылық-техникалық шаралар: өндірістік құрылымды, басқару құрылымын, еңбекті ұйымдастыруды, ... ... ... ... ... . ... /под.ред. Г.Е. Кубаева.- Алмты, 2005.-486 б.]
Сурет 6. Персоналға қажеттілікті ... ... ... жүйесіне ұлттық кадрларды даярлау, орна-ластыру, пайдалану, мамандығын жетілдіру, орын ауысуын жоспарлау жә-не резерв құру, аттестациялау, іскерләкпен жұмыс істеуін ... ету т.б. ... Оны ... ... мен ... басқару кадрла-ры категориясының ерекшеліктеріне қарай құрылады.
Өндірісті басқару ... ... ... ... ... элементтерден құрылады. Әрбір органға, буынға жүктелетін, басқару қыз-метінің көлемі мен сипатына қарай жалпы қызметшілер саны, ... ... және ... құрамы айқындалады. Осыдан кейін өндірістің басқару жүйесідегі ұлттық кадрлады іріктеу, орналастыру және орын ... ... ... ... ... кадр ... ... негізгі бағыттары:
1) ұйымдық құрылымды жетілдіру, кадрларды ... ... және ... ... ... оқыту мен кәсіби дамыту;
3) басшы қызметкерлердің ... ... ... ... ... ... жүйесін әзірлеу мен енгізу, қызмет-керлердің мотивациясы;
5) ... ... ... ... ... ... ... және қабылдау процесі . Кадрларды ipiктey - бұл ... ... ... сай ... ... ... және ... процессі, үміткерлердің сапаларын бағалаудың кө-мегімен жинақтау барысында талапқа сай келетін үміткерлерді резервінен тұрады. Кадрларды іріктеу процессі ... бір ... ... бос ... ... ... мен міндеттері, қатар бағынуы, сол қызметке тән қажетті сапаның болуы); бар кандидаттар туралы мәліметтер жинауы; кандидаттарды іріктеу ... ... ... қолайлы жә-не қолайсыз сапаларын салыстыру); неғұрлым қолайлы ... ... ... ... рет ... және таңдау; қызметке орналасатын кандидатты атау.
Кадрларды ipiктeyдe - оның мақсатын, үміткердің ... және жеке ... ... ... ... ... маңызды. Кадр бөлімінің мақсаты - үміткерлердің арасынан талап етілген нәтижеге ... бар ... ... алу. ... ... ... сапалары болуы тиіс:- жоғары біліктілік; - жеке бас сапалары;- білімі;- кәсіби тәжірибесі;- алдыңғы жұмыстан алған тәжірибесі; - басқа ... тіл таба ... ... ... кәсіби сапасын дұрыс бағалау үшін үміткер туралы анықтамалар алу үшін ол жұмыс істеген кәсіпорынға, біpгe ... 6ipгe ... ... ... 6ipгe ... ... ...
алу үшін жолықса болады.
Үміткерлердің көрсеткен анкеталық мәліметтерімен ... ... және оны ... ... ... ... қабылданғаннан сон, кадрлар бөлімі үшін ең жауапты кезең - ... ... ... ... ... іріктеу кезеңі басталды:
- белгіленген тәртіппен анкеталық және автобиографиялық мәлі-меттерді рәсімдеу;
- ұсыныстар мен бұрынғы іcтeгeн жұмыс орындарын талдау;
- әңгімелесу;
- іскерлік және жеке сапаларын ... ... ... ... ... бақылау және аппаратпен денсаулығын зерттеу-лер;
- сынақ нәтижелерімен ... ... ... ... талдау;
- жұмысқа қабылдау туралы шешім қабылдау.
Іріктеудің әp6ip сатысында арыз берушілердің біразы талапқа сай ... ... ... ... қабылдап ipiктey рәсімдерінен бас тартқандықтан үміткерлердің саны азая береді. Таңдау ... көп ... ... ... ... Белгіленген тәртіппен анкеталық және автобиографиялық мәліметтерді рәсімдеу. Алдын ала ... ... ... ... ... жеке ... өмірбаянын және анкетасын толтырады.
2-саты. Ұсыныстар мен бұрынғы ... ... ... ... ... әp6ip үміткердің бұрынғы істеген жұмыс орындарын терең талдауға салып, әңгімелесу үшін сұрақтар ... ... ... - жауабы ұлттық кадрлар қызметіне дәл және кәсіби баға беруіне мүмкіндік тудыратын белгілі 6ip үлгідегі сұрақтар мен ... ... ... қойылатын талаптар. Кәсіби сапалары:
- өз мамандығы бойынша біліктілігінің жоғары дәрежелігі;
- көп ... ... ... ... ... басқа кәciп пеy мамандықты жеткілікті деңгейде меңгеруі;
- жоғары деңгейде орындауға мүмкіндік беретіндей ... ... және дене ... ... ... ... ... өз жұмыс орнын ұйым-дастыра 6ілyi, өз функцияларын кәсіби орындауы.
Кәсіби сападан басқа маманның жеке ... ... ... ... ... кез ... жағымсыз жағдайлардан шығудың жо-лын табу;
- төзімділік, белгілі 6ip ... 6ip ... ... ... ... қабілеттілігі;
- байланысқа бейімділігі, ұжымда жұмыс icтey икeмдiлiгi
- тартымдылығы, тазалығы;
- байсалдылығы;
- тәрбиелілігі;
- мақсатқа жетудегі табандылық және тілекке сәйкес нәтижеге ... ... ... ... көмектесуге дайындығы;
- сыпайылығы;
- өз мідеттерін беріле icтeyi, бастаған icтi аяғына дейін ... ... ... ала ... ... кадрлар бөлімінің қызметкерлері келесі мәселе-лерге көңіл бөледі:
* үміткер өз ойын қалай жеткізеді;
- ол ... ... ... ... ... адамды керісінше сипаттайды;
- әңгіме кезінде көзін жалтара ма?
- қойылған сұрақтарға мұқият көңіл бөле ме?
- жасанды жасалған экстремалды жағдайда ол өзін ... ... ... ... басшыларын және 6ipгe жұмыс істеген адам-дарын айыптай ма?
- кәсіпорынның басты мақсаттарына кызығушылық білдіре ме?
- ол құжаттамаларды қаншалықты мұқият жинап толтырады;
- әңімелесуге дер уақытында ... ме, ... ... ... ме?
- кәсіби білімді қажет ететін сұрақтарға қаншалықты сеніммен жауап берді?
- оның өмірінде алға қойған мақсаты, ... бар ма, ал ол ... шын және ... ... ... ... ерекше шарттарын орындаудан бас тартқан кездері болды ма?
Жағдайға байланысты тексеру барысында үміткерге 6ip немесе бір-неше ... шешу ... Бұл ... ... ... кәсі-біне байланысты нақты және болжамды ситуациялар қолданылады.Үміткерге ... баға ... ... ... ... ... ... әйтпесе әңгіме кезінде алған әcepi өшіп қалуы мүмкін, ал әңгіме жүргізген адам манызды деген жерлерін есте сақтамауы мүмкін. ... ... ... ... жұмыс icтey жайында міндеттемелер қабыддамай-ақ тікелей жұмыс орнында жұмыс icтey ... ... ... ... Статистика мәліметтері бойынша жұмыска қабылданған адамдардың кө6ici әрі кеткенде үш айдың ішінде тастап кетеді. Жаңа ... ... ... ... ... оны 6ipгe жұмыс істейтін кісілермен, оның өндірістік функцияларымен ... ... ... ... ... Тәжірибеде көбірек кездесетін ipiктey тәсілдері:
- анкеталық мәліметтерді талдау. ... мен ... ... ... үздіксіз жұмыс істеуіне байланысты өмірлік тәжірибесінің үлкен мәні бар. Тек осы ... ғана оның ... ... ... талдаудың негізгі acпeктіci болып табылатындар: отбасылық, қатынастар, білімнің сипаты, дене шынықтырудың деңгейі, басты кажеттілігі мен муддесі, интеллект ерекшеліктері, адамды ... ... ... ... ... кәсіби және жеке салалардағы оқиғалар мен жайттарды бөліп көрсетуді жүйелендіруге көмектеседі.
- анкета жүргізу. Бұл бұрынғы жұмысындағы тәжірибесі жайында көбірек ... ... ... мен мүдделерін, жеке құштарлығы мен қызығушылығын білуге ... ... ... ... саны өте аз ... тиіс және олар ... ... жұмысының өнімділігін айқындайтындай мәліметтерге байланысты болуы тиіс. Анкета сұрақтары бейтарап ... жөн, кез ... ... ... ... ... шығар-май, жауап беруден бас тарту мүмкіншілігін қалдыру керек. Баптар 6ip-6i-piмeн байланысты болуы керек.
- әңгімелесу. Ол барлық уақытта ... ... да және ... ... негізгі тәсіл болып қала береді. Оның мәнici - бос жұмыс орнына орналасуға үміткер мен ұйым уәкілі арасында белсенді ... ... ... Әңгімелесудің мақсаты - үміткердің кәсіби маңызды іскерлік және жеке қасиеттерін бағалау. Әңгімелесудің белгілі түpi -- тұратын жоспарды ... ... ... ... ...
1) дене ... ... - денсаулығы, сырт пiшiнi;
2) білімі мен тәжірибесі;
3) интеллект - ... ... тез ... ...
4) ауыр ... және ой еңбегіне, сөйлеуге, есептеуге кабілеті;
5) үміткердің жеке тұлғасын сипаттайтын хоббиі - ... ... ... - ... ... ... дұрыс пайдалана білу;
7) жеке қабылдауы - келешек ... жеке ... ... ... мен білгірліктi машықтануды талап етеді. Оларды жүйелі түрде пайдалану нәтижесінде жетілдіреді. Олардың ішінде ең маңыздысы: сұрақты қоя ... ... ... ... ... ... бақылау, тыңдай білу, өз ойын білдіру болып табылады.
Көп жағдайда ... ... үш ... тестілерді пайдаланады:
1) біліктілігі мен e6iн білу үшін тест қолдану;
2) интеллект пен басқа да қабілеттіліктерін тестілеу;
3) белгілі 6ip жеке ... ... және ... ... ... ... бос жұмыс орнына орналастыру мақсатында жүр-гізілген үміткермен арадағы ақпарат алмасу, әңгімелесу түріндегі ipiктey ең кең тараған әдіс ... ... ... ... ... жетекшілердің атқаратын рөлін айта кету керек. Ол кадр бөлімінің қызмет-керлеріне ... бос ... ... қай ... бар ... тереңірек біледі. Персоналға қойылатын қызметтік нұсқаулар мен талаптарды құру-дағы оның ... ... мәні бар, ... ол ... ... істейтін ұжымды басқаларға қарағанда жақсы біледі.
Үміткерлерді еңбек ұжымы да бағалай біледі. Дәл осы адамның сай келетінін немесе келмейтінін ұжымның өзі де шеше ... ... ... жаңа ... қабылдауда басты рөл атқаруы тиіс, ce6e6i тек олар ғана күнделікті жұмыстың сапасына жауап береді және қандай адам сол талапты ... ... ... ... ... ... бос орнына үміткерлерді іріктегенде персоналды бағалау мен іріктеудің арнайы ... ... ... және ... ... ... ... парасат;
* эрудиция жалпы, экономикалық және құқықтық;
* кәсіби білімі мен ептілігі;
* ұйымдастырушылық қабілеті мен ептілігі;
* байланысқа бейімділік қабілеті мен ... жеке ... ... денсаулығы мен жұмысқа жарамдылығы;
* сыртқы көрінісі мен ... ... ... кадрлармен жұмыс істеу принциптері (тәртібі):
* кадрларды іріктеу мен орналастыру - басқарудың алғы шарты;
* кадрлармен жұмыс істеудегі ... ...
* ... ... ... ұлттық кадрларды ірікктегенде жеке сапасымен қоса, іскерлігінде ескерудің айрықша маңызы бар;
* басқару ... және ... ... ... ... ... қою;
* іскер қызметкерледі іздестіру, басшылық орынға бірнеше рет сынақтан өткен адамдарды тағайындау;
* басқару ... ... мен ... ... ... ...
* ... түрлі мамандықтағы адамдарды тарту;
* басқару органында біркелк, әрі өнімді ... ... ... бірі ... ... ... ... қалыптастыру;
* әрбір жұмыскерлердің іскерлік жақтарын барынша тиімді пайда-лану;
* бірлесіп жұмыс ... ... ... ... ... істі жа-уапкершшілікпен орындацын үйлестіре білу;
* сенім арта отырып жұмысты бақылау, оның нақты орындалуын тексеру;
* немқұрайлықпен, төрешілділікпен, ... ... ... ... ... ... орындау;
* жұртшылықтың ынта-ықыласы мен белсенділігін қуаттау және көтермелеу;
* адамдарға үнемі қамқорлық ... ... ... мен өтіні-шіне мұқият көңіл бөлу;
* фактілерді тіркеу жіәне ... ... ... ... ... жетілдіру. [5.185б]
Адам ресурстарын дамыту немесе персоналды оқыту процесі:
Ұлттық кадрларды ... - ... ... ... ... ең маңызды факторларының 6ipi, бұл жұмыскердің біліктілігін жоғарылатуға бағытталған ic-шаралардың жиынтығы. Ол ең алдымен төмендегіні қамтиды:
- жалпы және ... ... ... ... ... оның мәселесі - дамушы ғылыми-техникалық прогреске байланысты кәсіби білімі мен тәжірибесін жақсарту;
- жетекшілік қызметке өткенде және ... ... ... ... ... ... мен дайындықтарды беретін басқару және жетекшілік ету ... ... ... бойынша басқа мамандықты игеру. Басқа мамандықты алудың мақсаты - жұмыскерлер үшін жаңа ... ... ... ... кадрларды дамыту 6ipiншi кезекте тұруы қажет, ол үшін:
- оқуға ынталы жұмыскерлерді қолдау;
- жас ... ... ... ... ... ... ... дамыту, жетекшілерді даярлау, мансапты дамытудың арнайы әдістері мен басқару жүйелері құрылады. Ipi корпорацияларда ар-найы кәсіби дамыту бөлімдері болады. Оны осы ... адам ... ... ... ... бар ... ... Бұл процестің маңыздылығы кәсіби даму саласындағы мақсаттар әp6ip жоғарғы жeтeк-шiнiң жоспарларына енеді.
Алдыңғы қатарлы ұйымдар өз ... ... ... ... ... 2%-дан 10%-ға дейін құрайтын айтарлықтай қаржы шы-ғындайды.
Компанияның қаржылай нәтижелеріне тікелей әсер етуден басқа кәсіби дамуға күрделі салымдар ... ... ... ... ... қызметкерлердің ынтасын, ұйымға сенімділігін жоғары-латады. Кәсіби даму қызметкерлердің өзіне оң әсер ... ... ... ... олар ... нарығында бұдан да жоғары бәсекеге қабі-летті болады және ұйым ішінде, одан тыс ... ... өсу үшін ... мүмкіндік алады. Сонымен қатар, кәсіби оқыту адамның жалпы ... ... ... тигізеді, оның эрудициясы мен қарым-қатынас ор-тасын кеңейтіп, өзіне деген сенімділікті нығайтады.
Кәсіби білім алу мүмкіндігі жұмыскерлермен жоғары бағаланады.
Кәсіби даму қызметкерді жаңа ... ... ... жаңа ... ... ... процесін білдіреді. Ұлттық кадрдың кәсіби дамуының маңызды құралы - ... ... ... ... жаңа ... ... мен тәжірибелерді тікелей беру процесы бо-лып табылады.
Кәсіби оқыту - ... ... ... ... ... Оны әр ... ... қарастыру қажет.
Оқытуды ұйымдастыру мен оның мақсатына сәйкес кәсіби ... екі ... ... ... ... ... білім алу;
- нақты мамандандыру, яғни өзінің негізгі мамандығынан басқа белгілі 6ip бағыт және мәселе бойынша жаңа ... ... ... дәріс. Оқытушының сабақ беру кезінде тақырыптың маңызын ашу.
* топпен талқылау. Оқытушының сабақ беруі тыңдаушылардың ... ... ... қою мен ... беру түрінде жүреді.
* жағдайды қолдан жасау. Нақты жағдайды суреттеп, тыңдаушы-лар ... әp6ip ... ... ... Бул ... әp6ip ... дағ-дысын дамытуға көп көңіл бөлінеді.
* жағдайды талдау. ... ... ... ... ... тыңдаушылардың дұрыс шешім қабылдауын қарасты-ру.
* баскару ойындары. Тыңдаушыларға ұйым жайында мәлімет бе-ріледі. Олар ... ... ... топ өз шешмін қабылдайды және де оны дәлелдейді. Осындай ойындар арқылы ... ... ... ... ...
* модельдеу. Басқару ойынына ұқсастау келеді, 6ipaқ ... ... және ... үшін ... пайдаланылады, содан кейін жа-салған жұмыстың нәтижесі талқыланып, бағаланады. Бұл әдістің артықшы-лығы: тыңдаушылардың тәжірибелік дағдысы ... ... мен ... ... ... бойынша жүргізіледі.
Даму жоспарында eкі жағдайға аса көңіл ... ол даму ... мен ... мақсаты мынандай бағыттарға бөлінеді:
- жұмыс орнына, яғни даму жоспары орындалғаннан кейін қызметпен қамтамасыз етілетін нақты лауазым ... ... яғни ... ... көрсетіледі және ешқандай белгілі 6ip лауазымды орынға орналасуға құқық берілмейді;
- салаға, даму жоспары бойынша ... ... ... ... ... ... анықталады және қандай да болмасын белгілі 6ip лауазымды жұ-мыс орнына қатысы ... ... жету үшін ... ... ... тарапынан, яғни жұмыс уақытында жүргізілетін және жұмыс берушімен қаржыландыратын (кадрлық шығындар да ecкepiлeдi), мысалы, ... ... ... тыс ... курстар мен семинарлар, ғылыми конгрестерге қатысу, сабақтарды жүйелі түрде бел-гілеу, кәсіпорын ішіндегі тәжірибе алу немесе ассистент болып ... ... ... ... ... Оқуға қажеттілікті бағыттау
320040072390 ... ... ... ... ... үшін)
00 Оқыту ... ... ... ... және ... ... және дамыту
228600295275Қажеттілікті анықтау:
А) ұйымды талдау
Б) міндеттерді, білімді, мүмкіншіліктерді ... жеке ... ... анықтау:
А) ұйымды талдау
Б) міндеттерді, білімді, мүмкіншіліктерді талдау
В) жеке тұлғаны талдау
2400300521970 ... ... ... ... ... ... ... үшін)
00 Оқыту ... ... ... ... ... ... және бекіту
00 Оқыту бағдарламасын таңдау және бекіту
2286003816350 ...
00 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... жеке
Б) ... мағыналы
00Бағалау модельдерін пайдалану:
А) жеке
Б) сынақтық
В) мағыналы
114300899160001143008991600021717008991600038862008991600056007008991600058293008991600056007001807845005600700294386000560070040792400040005008991600040005001920240004000500294386000400050040792400037719003511550002171700396494000125730035115500022860008991600021717002147570001257300157924500114300498792500
4110990144780Жеке қажеттіліктерге сәйкес ... Жеке ... ... ... мақсатына сәйкес келуі
00 Жұмыс мақсатына ... ... ... ... мақсатына сәйкес келуі
00Ұйымдар аралық байланыстар мақсатына сәйкес келуі
[Дерек көзі: Үмбеталиев А.Д., Керімбек Ғ.Е. . Оқу ... - ... 2005. -176 ... 7. ... мен ... ... моделі
- қызметкерлер тарапынан, яғни шаралар олардың бос уақыттарында қабылданады және толығымен немесе жартылай олармен қаржы-ландырады, ... ... оқу ... оқу, ... оқу, ... оқу ... білім алу немесе теледидарлық лекциялар курсында оқу.
Даму жоспарының eкi түpi болады: ... және жеке ... ... ... деп аталатын оқытулар кеңінен қолда-нылуда. Жетекшілер мен ... ... ... ... ... қатарласа жаңа технологияларды белсенді пайдалану жолымен жүзеге асырылады.
Қaзipгi замандағы ұйымдарда кәсіби оқыту деп келесі кезеңдерден тұратын кешенді үзіліссіз процесті айтады:
- қажеттілікті ... яғни ... ... ... ... қатар қызметкерлердің ағымдағы өндірістік міндеттемелерін орындаудың қажеттілігі негізінде қалыптасады;
- жетекшілер мен мамандарды жұмысқа ... ... ... яғни ... ... рет ... кәсіпорын іс-әрекетінің ерекшеліктерін, өндірісті ұйымдастыру, экономика, технология, еңбектің ... ... ... техникасы мен өнеркәсіптік тазалық, экологиялық талаптарды оқыту үшін жүргізіледі. Оқыту мepзімi 7 -- 14 күн;
- жетекшілер мен мамандар үшін жыл ... ... ... жаңа ... және ... мен, ... басқару және талдаудың тиімді әдістерімен, өндірістегі және адам ресурстарын басқару сала-сындағы инновациялармен таныстыру үшін ... Жыл ... ... бірнеше бағдарлама модулі түрінде өткізіледі. Оқыту ұзақтығы - 1-3 кун;
- біліктілікті жоғарылату ... мен ... ... және ... ... ... ... дамытып, жаңарту үшін жүргізіледі. Ол оқытудың келесі ... ... ... (72 ... ... және проблемалык семинарлар (72 сағаттан 100 сағатқа дейін);
- ұзақ мерзімді (100 ... ... ... ... жоғарылатудың үш өpiciн көрсетуге болады:
* кәсіби біліктілік;
* әдістемелік біліктілік;
* әлеуметтік біліктілік.
Әp6ip басқарушы қызметкер жылына орта есеппен оқуға жұмыс уақытының төрт ... ... ... ... ... - ... дайындықтың нәтижесінде алынған білімін, ептілігі мен дағдылығын ic жүзінде бекітетін оқу ... ... ... ... мен ... жаңа кәсіби ic-әрекетті орындау үшін қажетті арнайы пәндердің ғылыми,техника мен тех-нология бөлігін оқытуды қарастыратын білім 6epyшi ... ... ... ... ... және дағды алуына бағытталған.
- жетекшілер мен мамандарды қайта дайындау олардың eкiншi білім алуы өздерінде бар жоғары ... орта ... ... ... жаңа ... ... ... алуы үшін жүргізіледі.
Кадрларды дайындаудың жапондык жүйсінің ерекшеліктері - фирма ішінде оқыту. Фирма ішінде оқыту жүйесінің ... алып ... төрт ... ... келесілерді жатқызуға болады:
- жапондықтардың орта мектепте алған ipгeлi біліміне негізделген жоғары білім беру деңгейі;
- дәстүрлік тәжірибесі, кәсіпорын қажет деген кадрларды өзі ... ... ... ... ... ... кәсіпорындағы кадрларды басқару жүйесі;
- фирма ішіндегі оқытуды дамытуға бағытталған мемлекеттік саясат.
Жұмыс уақытында оқыту арқылы кадрларды ... ... ... ... ... және ... ... уақытында оқыту негізінде, жұмыстан тыс уақытта оқыту және өзіндік оқу негізінде жүр-гізіледі, 6ipaқ, жұмыс ... ... ... көңіл бөлінеді. Жапондық кәсіпорында жұмыстың кеңінен мәдениеттелген тәрбиелік функциялары жұмыс уақытында оқытудың тиімділігін жоғарылатады. Сондықтан да ке-лесі алты жағдайды ... өте ... ... ... ... ... дайындау.
Жапонияда көптеген кәсіпкерлер ұзақ мерзімді келешекте қажет кадрларды кәсіпорын ішінде даярлау - кәсіпорынның дамуы мен өмірге бейімділігінің ... ... деп ... ... қатар кадр да сыртқы еңбек нарығында емес, өсу мүмкіндіктерін кәсіпорынның ішінен іздейді. Көптеген ... ... ... ... 6ip ... ... емес, әмбебап, көп кәсіпті жұмыскерді даярлау болып табылады.
Кең ойлы білікті жұмысшыны даярлау. Оқыту барысында проб-лемаларды қою және шеше білуді қалыптастыруға аса ... ... ... ... ... қатаң бақылайтын үйірмелер мен озат жұ-мысшылардың рационализаторлық (оңтайландырушы) ұсыныстарын шешу ... ... ... ... ... қатар жұмысшыларға бел-гіленген әдістерден бас тартып, өз қалауынша әрекет етуіне мүмкіндік беріледі.
Кадрларға икемді, тартымды және көп функциялы жұмысты ұсыну. ... мен ... жеке ... арасында міндеттемелерді бөлу кәсіпорында орындалатын жұмыстарды талдау негізінде анықталады. Жапонияда ең 6ipiншi жауапкершілік бөлімдер мен ... ... де, ... ... әркімнің қабілеттілігіне сәйкес қызметкерлерге жүктелетін кешенді әдіс тұрақты пайдаланылады. Еңбектің мотивациясын ынталан-дыру шаралары. Жоғарғы орын босағанда, ... ... ... сатыдағы жұмыскер орналасады. Жұмыс бабында жоғарылау дәстүрі әp6ip қыз-меткерлерді жоғары жұмысқа және өздігінше білім алуға ынталандыру болып ... ... ... және ... мәселелердің нақты шешімін табуы ұлттық кадрлардың кәсіби біліміне, тәжірибесіне, жеке қасиетіне тікелей ... ... ... ... тиімді пайдалануға байланысты. Осыған орай, кадрларды түрлі жоғары оқу ... ... ... ... ... Жұмыс орын-дарын кәсіби мамандармен қам - та - масыз ету ұлттық кадрлар дайындау саясатының басым бағыттарына негізделген.Қазақстанның ұзақ ... ... ... ... ... ... бірі - ұлттық кадр дайындау ... ... ... ... жаңа ... ... ... теориялық және методологиялық ұстанымдар мен тиімді құрылымын құру мәселелері тұжырымдалған:
* әлемдік озық тәжірибелерде дәлелденгендей, ... ... ... ... ... ... ... мем-лекеттің маңызды жиынтығын құрай отырып, кешенділік-құқықтық, ұйым - дастырушылық, басқару - психологиялық және т.б. аспектілеріндегі кадр ... ... ... ... ... кадрлармен жұмыстың ғылыми негізі инно - вациялық техноло-гиялардың кадр саясатын жүзеге асырудағы өзекті стратегиялық міндет - теріне сәйкес мақсаттарын жүйелейді [6, 268б]. ... ... ... ... ... ... құрайтын екі жүйелік көрсет - кіштің болуы, бірі оның жеке сапалық қасиеттері болса, екіншісі маман ретіндегі кәсіби деңгейінің ... және ... ... ... ... кәсіби талапты арттыратын, шешімдердің дұрыс қабылдануына мүмкіндік беретін ... Ал, ... ... бұл үлгі ... ... және іскерлік сияқты үш маңызды сапалық көр - сет - кішінің жиынтығын құрап, психологиялық ... яғни ... ... және ... ... өз ... ... ерекшеліктерін көрсетеді. Қазақстан Республикасында ұлттық кадр дайындау саясатын дамыту, модернизациялау, теориялық және практикалық ... ... ... тығыз байланысты. Мұндай байланыстар ұлттық кадр дайындау саясаты жүйесі дамуының озық сипатта болуын талап етеді. Бұл үрдістегі ... ... ... ... ... шешімін айқындайтын түрлі аспектілер-дегі орын алып жатқан әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... болу ... зерттеу, оларды дамыту, модерни-зациялауда дә - лел - ді ... ... ... ... ... жағдайларын туындатады. Бұл деңгейде кадрлар дайындау сая-сатын ... ... ... ... мен ... негізгі бағыт-тары, кадрлар жұмысының мазмұны мен басым - дықтарын жүйелеу, тиянақ-ты қарастыру туралы міндетті жүктейді.
Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... жүйелі, әлеуметтік, тарихи, проблемалық методоло-гиялық әдіс - терді қолдану маңызды ... ... Зерт - ... па-йымдауынша, басқару аппа - ра - тының жұмыс істеу мазмұнын жан-жақты зерттеу функционалдық әдістердің ... ... ... ... ... мемле - кеттік басқаруды оңтайландыруды іске асыру, кадр саясатын қағидаттарын нысанды ... ... ... ... бел-сендендіру қажет. Аталған мәселе практикалық жағынан арнайы ғылыми әдістемелік ... ... функ - ... ... ... ... танытады. Сондай-ақ, кадрлық жұмысты технологизациялау мәселелері ХХІ ғасырда дамыған батыс елдерінің кадрлық менедж-мен-тінде кадрлық жұмысты технологизациялау бағытының таралуы кеңі-нен ... ... ... Оның ... ... жұмыстың қолданбалы сипатын құруда ғылыми методологиялық әдістерді қолдана отырып, практиканы теориямен ... бай - ... ... ... Ка - др - лық ... ... - бұл ғылым - дағы салыстырмалы жаңа бағыт болып табылады. Мысалы, оның кейбір элементтеріне ... ... ... ... өзін-өзі дамытуы, ынталандыру мәсе-лелері, басқарудың инновациялық технологияларын анықтау, қыз - меттік өсуге жетудегі қажетті жағдайлардың ес - ке - ... оның ... жеке ... ... - ... имиджін анықтау сияқты жаңа әдіс-тәсілдерді қолдану тиімділік танытады. Еліміздің тұрақты даму жағдайында ұлттық кадр ... ... ... ... талдау, жос - парлау және біліктілігі жоғары, кәсіби маман - дандырылған, сапалы ... ... үшін ... база орталықтарының жұмыстарын жетілдіру және нысандарын айқындау төмендегідей өзекті және стратегиялық міндеттерді ... деп ... ... кадр ... саясатының даму перспективаларында кадрлардың ішкі қозғалысын анықтау, кәсіптік мінездемелеріне нақты талаптар ... сол ... ... ... іріктеу және жоспарлы дамыту жолдарын жетілдіру;
* кез-келген қызметтің мазмұны мен ... ... ... ... ұзақ ... ... ... ғылыми әдісте-месін дамыту;
* жоспарлы дайындау және тағайындау есебінен кадрларды жасақтау тетігін анықтау;
* кадрлар әлеуетін бағалау, ... мен өл - шем - ... ... ... ... ... ескере отырып, ашықтық және жа-риялықты жүзеге асыру;
* кадрлардың кәсіби біліктілігін қалып - тастыру;
* кадрлардың ... ... ... ... және ... ... беру ... жетілдіру.
Ғылыми-әдістемелік негіздің бір бағыты мемлекеттік ұлттық кадрлар дайындау саясатының тиімділігі болып табылады және оның әлеуметтік ... ... ... Қызметті жүзеге асыруда ұлттық кадр да-йындау саясаты патриоттық, кәсібилік, өзара қолдау көрсету, ... ... ... қарау құндылықтарын қолдауға және дамытуға бағытталады. Ол ғылыми-әдістемелік қамтамасыз етудің қолданбалы ғы-лыми зерттеу, кәсіби біліммен басқару ... құру және ... ... ... Осы ... ұстану барысында, мемлекеттік қызметкердің заң алдында адалдығына, әділдігіне байланысты мәселелер де айрықша назар аударуды қажет етеді.
Ұлттық кадр ... ... ... және кадр әлеуетін дамыту. 2013-2022 ж.ж. ... ... Ұзақ ... даму ... сәйкес компанияда ұлттық кадрлық, әлеуметтік жауапкершілік стандарттарын көтеру басты мақсат-тардың бірі болып табылады. Компанияның ұзақ ... ... өсуі ... ... қоса отырып, барлық мүдделі тараптардың мүддесін ескерусіз мүмкін емес.
Еңбекті ұйымдастыруға, экологиялық және өнеркәсіптік қауіп-сіздікке қатысты ҚМГ-ӨМ ұстанымы ұзақмерзімді перспективада компа-нияның ... ... ... ... кешенді жағдайларды құруға бағытталған корпоративтік стратегияның ажырамас бөлігі болып та-былады. Компания үлгілі жұмыс беруші және өндіріс қауіпсіздігі мен ... ... ... ... көшбасшы болуға талпынады.
Компания өзінің алдына әлеуметтік саясаттың жаңа қағидаттарын қояды - әлеуметтік кепілдік және жеке жауапкершілік.
Компанияның ... ... ... ... басымдықтары:
* өмір сүру деңгейін көтеру және оның қызметкерлерінің әлеуетін дамыту;
* өнеркәсіптік қауіпсіздік және еңбекті қорғау;
* ... ... ... ... өңірлердің әлеуметтік дамуына жәрдемдесу болып табылады.
Компанияның корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік деңгейін көтеру және адами капиталды дамыту шеңберіндегі стратегиясы келесі мақсаттарды іске ... ... ... ... Әлеуметтік-еңбек қатынастарын әлеуметтік серіктестік қағидаты негізінде реттеу;
* Кадр ... ... және кадр ... ... ... ... қамтамасыз ету;
* ҚМ-ӨМ тобы кәсіпорындарының энергия тиімділігін арттыру.
Алға қойған мақсаттарға қол жеткізу ... ... ... ... ... орындалатын болады:
* Әлеуметтік-еңбек дауларының алдын алу және шешу;
* Еңбек ұжымымен кері байланысты қамтамасыз етіп, оның ... ... ... ... мен оның даму деңгейіне сәйкес келе-тін әлеуметтік қолдау шараларын іске асыру;
* Әлеуметтік жобаларды іске асыру саласында бірыңғай ... ... ... тобының ұзақ мерзімді табысы бүгінде өнді-рістің көлемі мен жаңартылған ... ғана ... ең ... адами ресурстар мен олардың қызметінің тиімділігімен анықталады.
Экономиканы жаћандандыру, шығарылатын және өткізілетін өнім сапасының өсу маңызы, ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, өндірісте технологиялық инновацияларды ендіру жағдайында ҚМГ-ӨМ компаниясының тобы бәсеке жағдайында өзінің алдында келесі басты артықшылықтарды ... ... ... ... ... ... ... өзгерту;
- қызметкерлер сапасына (жұмыс күшіне) талаптарды өзгерту;
- бизнес-үдерістер қызметінің тиімділігі;
ҚР МӨЗ қызметкерлері құрамында үлкен жастағы жұмысшылар саны көбейіп, аға буын ... ... ... ... ... пайдалану мен болашақта жастарға сабақтастық процесін қамтамасыз ету мәселесі ҚМГ-ӨМ ойландыруда.
Сонымен қатар мұнай өнімдерін бөлшектеп сату саласында еңбек ... ... ... сондай-ақ ҚР МӨЗ технологиялық инновацияларды ендіруге байланысты қызметкерлердің сапалық құрамына талаптар өсуде.
Кадр әлеуетін дамытудағы мақсаттарға қол ... ... ... іске ... арқылы жүзеге асатын болады:
* ҚМГ-ӨМ бизнес-бағыттарының қажеттілігін, оларды ұтымды орналастыру мен тиімді пайдалануды есепке алумен еңбек ресурстарын ке-шенді жоспарлау;
* Жас ... ... ... ... ... ... және біліктілікті көтеру;
* ҚМГ-ӨМ компаниясы тобының тұрақты ішкі ортасын және ... ашық ... ... қалыптастыру (басшылықтағы қызметкерлерді қызмет тиімділігінің уәждемелік негізгі көрсеткіштерімен 100% қамту);
* Жалпы сыйақының тиімді жүйесін құру.
ҚМГ-ӨМ бизнес бағытының, оларды оңтайлы орналастыру мен ... ... ... ... ... ... қорларын кешенді жоспарлау:
* Өндірістің қызметкерлерге ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... жұмысқа қабылдау саясатын әзірлеу;
* жақын арадағы (1-2 жыл) және ... (5 ... ... ... ... ... пен әкімшілік лауазымдарға, оның ішінде ҚМГ-ӨМ компаниялары тобының тапшы мамандықтары бо-йынша қажеттіліктерді қалыптастыру, ҚМГ-ӨМ компаниялары ... ... штат ... 2 % аспайтын көлемде (процестің тиімділігін арттыру мақсатында) ҚМГ-ӨМ ... ... ... ... іріктеудің әділ процесіне берілгендік, бұл кезде басқалардың да мұны әділ деп санағаны маңызды;
- кадрларды жинау жөніндегі қызметтің ... түрі ... ... ... ... қол ... ... тигізуі керек.
Жас мамандарға қатысты тиімді саясатты жүргізу:
- ҚМГ-ӨМ компаниясы тобының қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін дарынды мектеп бітірушілерді мұнай газ саласының ... ... ... Республикасының, таяу және алыс жатқан шетелдің жоғары оқу орындарында оқыту;
- жас мамандарды тарту мақсатында алмастыру мен кадрлық сақтық қор бағдарламасын ... ... ... ... ... ... ... тиіс өзгерістердің пайда болуы, ол уақытта жаңа процестер, қызмет ... мен ... ... ... ... жаңа ... ... қажеттілік пайда болады. Қызмет-керлерді оқыту мен олардың біліктілігін арттыру ... ... ... бірі ... табылады.
ҚМГ-ӨМ алдына қойған мақсаты халықаралық деңгейдегі алдыңғы қатарлы мұнай газ ... ... ... ... зерттеп, оны өз тәжірибесінде қолдану. Осыған орай, осындай кәсіпорындарда ҚМГ-ӨМ компаниялары тобының ... ... мен ... ... ендірілетін болады. ҚМГ-ӨМ өзінің еңбек өндірісін қызметкерлерді қысқарту арқылы емес, өз қызметкерлерінің кәсіпқойлығы есебінен арттыруға ұмтылуда.
Оқыту мен біліктілікті ... :
- ... ... ... кадр қорының құрамына енгізілген ҚМГ-ӨМ компания тобының қызметкерлері үшін мансапты дамытудың жеке жоспарларына сәйкес кәсіби оқыту мен дамыту үшін ... ... ... ... ... өтуге берілетін басты құқықпен қамтамасыз ету;
- басқарушылық және меңгерушілік деңгейіндегі - 50% кем емес, атқарушы деңгейіндегі - 70% кем емес ... бір жыл бойы ... ... ... ... ... ... ету;
- қызметкерлердің барлық санаты мен басқарудың барлық ... ... ... ... ... ... ... жүйесін дамытуға негізделген барлық басқару деңгейіндегі қызметкерлердің кәсіби ісін жоғарылату (оқытуға ... ... - ЕТҚ 5% кем ... ... ... ... нәтижелілігін арттыру;
- ҚМГ ҚМ компания тобына жұмысты әзірлеуге мамандарды тарту және олардың ... мен ... ... қолдануды қамтамасыз ету;
- кадрларды кәсіби дайындау мен қайта дайындау саласында Қазақстан ... ... ... оқу ... ... ұйымдастыру (атап айтқанда, корпор-ативтік университеті>> ЖМ;
- АМӨЗ базасында ҚМГ-ӨМ компаниялары ... ... ... ... мен қайта дайындау бойынша оқу орталықтарын құ-ру;
ҚМГ-ӨМ стратегиясын орындауға қабілетті қызметкерлерді іздес-тіру мен оқытуға ҚМГ-ӨМ қаражатты жұмсаған соң, ол ... ... ... ... ... ... қызметкерлерге ҚМГ-ӨМ компаниялары тобында қалып, өңдірістің жоғары деңгейіне қол жеткізуге ... ... ... ... әзірлеу мәселесін алдына қоюы керек.
Жалпы сыйақы мен уәждеме берудің тиімді жүйесін құру:
- нысаналы сапалы және сандық көрсеткіштерге қол жеткізуді ... ... ... ... қарастыратын уәждеме жүйесін ендіру (оның ішінде Даму стратегиясын жүзеге асыру процесіне ҚМГ-ӨМ ком-паниялары тобының әрбір ... ... ... ... ... (ТКЖ) ... енгізу);
- қызметтің (бизнес бойынша) әрбір секторы бойынша ҚМГ-ӨМ компаниялар ... ... ... ... ... ... уәждеме карталарын әзірлеу, олардың құрылымдық бөлім-шелердің басшылары деңгейіне дейін өсуі;
- қызметкерлердің еңбек ақысын төлеу және еңбекке ... ... ... ... ... ҚМГ-ӨМ компаниялары тобының қызметкерлері үшін қол-даныстағы еңбек ақы төлеудің белгіленген құжаттары мен тетікте-ріндегі қызметкерлердің еңбек ақысын ... мен ... ... ... ... ... ... жағдайды назарға ала отырып, негізгі өмірлік қажет-тіліктерді ... ... ... ... ... ... еңбек ақының ең төменгі көлемін ұлғайтатын деңгейде кәсіби маман-дандырылған жұмысшы тобы үшін ... ... ... еңбек ақының кепілдендірілген деңгейін анықтау;
- қызметкерлердің еңбек ақысын төлеу мен ... ... ... ... және оның ... ... ... қабі-леттілігі;
- әрбір қызметкердің жеке еңбек үлесін толық есептеу мақсатын-да икемді сыйақы беру ... ... ... мен ... оның жауапкершілігінің деңгейіне, жұмыстың күрделілігі мен көлеміне қарай жалақы деңгейін анықтау.
Корпоративтік құндылықтар
ҚМГ-ӨМ қызметінің негізінде жоғары этикалық стандарттарға сәйкес бизнесті жүргізуге ... ... оның ... ... жатады. ҚМГ-ӨМ оның беделі тек қазақстандық, халықаралық заңнамалар мен адам құқығын ... ... ... ... ғана ... емес екенін жақсы түсінеді. Көп жағдайда ҚМГ-ӨМ беделі мен табысы ... ... пен ... ... ... мен ... негізделеді.
ҚМГ-ҚМ негіз болатын корпоративтік құндылықтар:
Құзыреттілік пен кәсіпқойлық
Ең бірінші кезекте, ҚМГ-ӨМ жұмысының нәтижесі кәсіби көзқарас тұрғысынан мінсіз болуы тиіс. ҚМГ-ӨМ қызметкерлерінің ... ... ... ... ... және жауапты шешімдерді қабылдау дағды-лары болуы керек. ҚМГ-ӨМ тек ... ғана ... ... өзінің қызметкерлеріне кәсіби білімі мен дағдыларын көтеруге, өзінің кәсіби, шығармашылық ... іске ... ... ... ... ... жағдай жасайды.
ҚМГ- ӨМ өздерінің қызметкерлерінде және олардың жұмысында ке-лесілерді бағалайды:
ҚМГ-ӨМ стратегиялық мақсаттарына қол жеткізуге ... ... ... және ... ... ... көтеруге ұмтылыс;
- лауазымдық міндеттерді орындау кезіндегі ынталылық пен белсен-ділік;
тәртіптілік пен ... ... ... қолдау, ҚМГ-ӨМ жас мамандарына жәрдемдесу және оның ардагерлеріне құрмет көрсету.
Тиімділік
ҚМГ-ӨМ Жалғыз акционері мен серіктестері алдында өзінің борышы мен ... ... ... ... ... мен табыстылығы, күтілетін және одан асып түсетін нәтижелерге қол ... ол үшін баға ... ... ... ... ... ... алдыңғы қатарлы басқару әдістері мен техникалық-технологиялық шешімдерге өту есебінен қосымша өндірістік пен экономикалық әсер алуға айнымастығы өте ... ... мен ... ... ... ... үшін өзгерістерге қабілеттілігі де құндылық болып табылады. Мұнай-газ компанияларының ... ... ... ... ... отырып, ҚМГ-ӨМ динамикалық түрде дамып келе жатқан компания ретінде қызметкерлердің саяси мен экономикалық, техно-логиялық, құрылымдық, ... ... пен ... ... ... ... ... бағалайды.
Ұжымдық жұмыс
ҚМГ-ӨМ табысты болуы оның барлық бөлімшелерінің бірлескен жұмысына байланысты болғандықтан, ... ... қол ... үшін ... ... ... барлық жұмысымызда, Жалғыз акционермен өзара қарым-қатынасты қосқанда, айқындаушы болуы тиіс.
Ашықтық
ҚМГ-ӨМ барынша ... ... ... мен оның ... ... нәтижесі туралы ақпараттың ашықтығы мен сенімділігіне талпынады. ҚМГ-ӨМ Жалғыз акционер мен серіктестерін жұмыс барысы туралы шынайы, дер кезінде ақпараттандырып ... ҚР ... ... есеп беру мен ... алу ... жақсарту негізінде айқындық пен ақпаратқа қол жетімділікті көтеруге бағытталған. Сонымен бірге ҚМГ-ӨМ ... және ҚР ... ... өзге де ... ... ... мен ... жария етілмеуін қадағалайды.
Қызметкерлер
ҚМГ- ӨМ басты құндылығы - оның қызметкерлері болып табылады. ҚМГ-ӨМ жасайтын ... ... - ... және ... ... Қызметкерлер құрамының сапасы, қызметкерлердің таланттары мен қабілеттерін ашу мүмкіндіктері, оны ҚМГ-ӨМ және ... ... ... ... ... - мәлімделген мақсаттарға қол жеткізуде ҚМГ-ӨМ жан-жақты табысының бұлжымас шарты.
Экологиялық
ҚМГ-ӨМ еліміздің табиғатын пайдаланушылардың ... Оның ... ... ... ... ... мұнай газды қайта өңдеудің басқа өнімдеріне қажеттілігін қанағаттандыру мақсатында табиғи қорларды технологиялық қайта өңдеуге алып келеді. Бірақ ... үшін ... ... ... қол ... табиғатты оңтайлы пай-даланумен және экологиялықтың жоғары әлемдік стандарттарын сақтау-мен шарттасқан және ... ... ... ... ... - ҚМГ-ӨМ тұрақты дамуының негізі. Біз Заңды берік ұстанамыз және ҚМГ-ӨМ басқарудың бүкіл сатыластығы бойынша ... ... ... ... жүйесі - орталық кеңседен бастап ... ... ... ... ... ... кез ... жобаны ой-ниеттен бастап іске асырыл-ғанға дейін экологиялық жолбасшы рәсімі нақты әзірленген. Бұл жерден біз болашақта табысты даму ... ... ... ... ӨМ нарықтық шаруашылықтың жауапты және адал қатысушысы болып табылады. Елдер мен аймақтардағы барлық мүдделі тараптар ... өз ... ... ... ... ... еңбек, жұмыспен қамтылу, өндірістік қатынастар мәселелері бойынша әлеуметтік жауапты саясатты жүргізеді, жұмысшыларға, мүгедектерге, ардагерлерге ... ... ... ... ... пен ... ... іске асырады.
Серіктестік
ҚМГ-ӨМ іскерлік серіктестерімен, қоғамдық ұйымдармен және тұтынушылармен қалыптасқан қарым-қатынасты қалыптастырады, қолдай-ды және жоғары бағалайды Ұзақмерзімді және өзара ... ... ... ... ... ... ... дамыту ісінде аса тиімді нәтижелерге мүддесіз, қабылдаған міндеттемелерді орындау барысында өзара сыйластық пен жауапкершіліксіз қол ... ... ... ... ... ... серіктестік пен ұжымшылдық рухын қол-дайды, қызметкерлерді жоғары еңбек нәтижелеріне қол жеткізуге уәж-дейді.
Адамгершілік
ҚМГ-ӨМ өзінің көп жоспарлы қызметінде заң мен алға қойған ... жай ғана ... ... ... ... үшін ... және кім үшін ... істейтіні маңызды. ҚМГ - ӨМ өзінің бағытын сақтай отырып, қызметін адалдық пен әділеттілік, құрмет көрсету пен реттілік негізінде іске ... ҚМГ - ӨМ ... үшін ... пен кез ... ... ... жету тиімсіз [7, 12 б].
Ұлттық кадр дайындау саясатын тиімді басқару үшін ... ... ... ... есептеу және ұлттық кадрларды талдау жүйесі жасалады, яғни кәсіпорыннан министрлікке ... Оның ... ... ақпарат саларда ұлттық кадрлардың құрамының өзгеру тенденциялары бағалауға, кадрларды негізді және кешенді ... ... ... ... ... және осы ... халық шарашылығы, өнддіріс салаларында әлеуметтік даму жоспарларымен келісім жүргізілетін кадрлық саясатты қалыптастыруға мүмкіндік береді [8, 32 б]
Дәл қазіргі ... ... даму ... ... даму жоспар бөлімін құрайды, олар техникалық және экономикалық даму жос-парларын орындаумен ресми жоспар есебіне кіргізген. Яғни, бұл әлеумет-тік ... ... және ... мәселелерімен қатар ше-шуші мағынаға ие екендігін білдіреді. Басқа сөзбен айтқанда, ұлттық кадр-лық саясат ... ... ... әлеуметтік даму жоспар-ларында іске асады, яғни кәсіпорынның өндірістік ұжымынан бастап ми-нистрлікке дейін. Бұндай ұлттық кадрлық саясат арақатынасын және ... даму ... ... келетін орнын анықтайды, ұлттық кадр-лық саясатты әлеуметтік даму жоспарының маңызды бір бөлігі ретінде қа-растырады. Кәсіпорынның кадрлары ... әр ... ... ... ... ... барлық жұмысшылар болып табылады [9, 105б].
Қорыта айтқанда, ұлттық кадрлар дайындау саясатын жүзеге асыруды ғылыми-әдістемелік қамтамасыз ету ... ... ... қалыптасуымен анықталып, ұлттық кадрлар дайындау саяса-тының маңызды ... ... ... және кәсіби сана-сезімнің жоғары болуы, саяси көзқарастарының нақтылығы ... ... ... ... ... әсер ... ... болып табылады.
+ Ұлттық кадрлердің рөлі
Өндіріс саласында ұлттық кадрлардың атқаратын рөлі, әсіресе, ... ... ... ... ... орны ... ... Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаевтың [1, 7 б] деген тұжы-рымы өндіріс тәжірибесін ғылыми әдіснама аясында зерттеу міндетіне жол ашады.
Өнеркәсіп ... ... ... ... атқарған рөлі, кәсіпорындарында ұлттық кадрларын даярлау мен олардың ... ... ... аясында атқарылған істер, бұл іске мұрындық болған кәсіпорындардың әлеуметтік даму ... ... ... тарих методологиясы негізінде төмендегі нәтижелерге қол жеткізген:
- сала кәсіпорындары жанында ашылған оқу формалары арқылы жұмысшылар кәсіптік ... ... мен ... ұжым ... ... ... білімді таратудың басқа да тиімді әдістерін пайдалануға әсер еткені дәлелденген;
- техниканы ... және озат ... ... ... ... мамандандыру жөніндегі стратегиялық міндеттердің орындалуына не-гіз салып, қойған жоқ, сонымен қатар өндіріс көрсеткіштерін біршама дә-режеге жеткізуде шешуші рөл атқарды.
Қазақстан ... ... ... дамыту тәжірибесі бү-гінгі таңда әлем аясында елеулі серпіліс ... ... ... кадрларының өз әріптестерімен әлемдік қатынастардағы үлес салмағы бір-шама өсіп, дүниежүзілік көлемде айтарлықтай беделі ... ... ... - кең ... ... ел, өндірісі өркендеген, ғылыми потенциалы биік, кәсіби біліктілігі жоғары әлеуметтік топ-қазақстандық жұмыс-шылардың сүйікті Отаны, Еуразиялық кеңістікте болашақтың сәулетті ғимаратын салып ... ... бір ... ... ... ... Назарбаев 2012 жылдың 14 желтоқсанындағы Қазақстан халқына Жолдауында Стратегиясының жүзеге асуын қорытындылап, бұл стратегияның біздің мемлекетіміздің қалыптасу кезеңі үшін ... және оның ... ... ... ... ... бойынша­ орындалғанын айтты. Соны-мен қатар, еліміздің 2050 жылға дейінгі жаңа саяси­бағытының жобасын ұсынып, ... ... ... ... ... Бұл ... ел дамуының басым бағыттары белгіленіп, экономикалық саясатты кезеңдік жүзеге асыру ... ... ... деп атап ... жаңа ... 2030 ... ... реформалардың заңды жалғасы болып табылады және 2050 Стратегиясын жүзеге асыруда да кадрлық саясатқа ерекше көңіл бөлінетін болады. Өйткені, жаңа ... ... ... басты шарты - ол ұлттық кадрлар арқылы нығайтылуы тиіс екендігі жолдауда айтылды.
Жалпы, өткенге көз ... ... ... ... бастап Елбасы ұлттық кадр саясатына айрықша көңіл бөліп, өзінің тұрақты бақы-лауында ұстап отырды. Жаңадан шаңырақ көтерген елдің дүниежүзілік қа-уымдастық ... ... ... орын иелену үшін мемлекеттің барлық саласындағы тізгінін тең ұстап, бірқалыпты жетілдіріп отыру қажет болды. Ал мемлекеттің ... ... ... ... рөлі ... екендігі белгілі.
Ол кезде мемлекеттің басқару жүйесі өтпелі кезеңді басынан кешіп жатты. Кейбір кеңес кезіндегі министрліктер мен комитеттер, жергілікті ... ... ... ... ... сақтап қалып, олардың қызметкерлері сол орындарға мемлекеттік қызметшілер ретінде тағайын-далып, тәуелсіз мемлекеттің алға ... ... сай өз ... ... жалғастыра берді.
Сонымен қатар, жаңадан агенттіктер, мемлекеттік комитеттер, әкім-шіліктер ... ... ... ... ... елшіліктер ашыла бастады. Өздерін адал еңбегімен көрсеткен, білімді, мемлекетшіл, талай сыннан өткен азаматтар орталық ... ... және ... әкімдіктерін басқарды. Облыстарды басқарған, министр болған, басқа да үлкен лауазымдарда қызмет ... ... ел ... ... жаңадан ашылып жатқан елшіліктердің туын көтерді. Олардың көбісі осы ... ... ... ... ... Парламент қа-бырғасында, мемлекеттік органдарда, қоғамдық ұйымдарда, жоғары оқу орындарында қажырлы еңбек етіп, жастарға өмір ... ... ... ... ... ... жүр.
Өткеннен бас тартпай, жылдар бойы қалыптасқан кадрлардың еңбек тәжірибесін пайдалана ... ... озық ... қолда-нып, тәуелсіз еліміздің мемлекеттік қызметін жаңаша қалыптастыру жұмы-сы жалғасты. Бұрынғы кеңес ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз мемлекеттің жаңа саяси, экономи-калық және әлеуметтік дамуына жаңаша көзқараспен еңбек ететін мемле-кеттік қызметшілер қажеттігі алдымызда тұрды. Жасыратыны жоқ, ол ... ... ... бар дипломаттар, жаңа нарықтық экономика сала-сын жетік ... ... аз ... ... ... ... ... бағдарламалар құрастыратын мамандар жоқтың қасы еді. Шетелдіктермен өткізілетін кездесулерде қажет аудармашылардың өзін табу ... ... ... ... ... ... ретінде танығанының арқасында көптеген мемлекеттік қызметшілер ше-телдерге ... АҚШ, ... ... Жапония, Сингапур, Малайзия және т.б. мемлекеттерге барып білім алып, олардың мемлекеттік басқару жүйесінің құрылымдарымен танысып, ... ... ... ... өз ... көріп, үздік тәжірибелерін пайдалануға мүмкіндік алды. Сол кездегі ... ... ... ... ... халықаралық бағдарламасын тағайын-дап, жастарды шетелдердегі алдыңғы қатарлы оқу орындарына керекті ма-мандықтарды алуға жібере ... Біз ... сол ... батыл қабылданған шешімнің өзін өзі бірнеше есе ақтағанына куә болып отыр-мыз.
Қазақстандағы мемлекеттік қызмет жүйесінің институттандыру үде-рісіне Президенттің 1995 жылғы 26 ... заң күші бар ... ... болады. Алайда бұл құжат тек өтпелі кезеңдегі ескі қалыптасқан кадр жұмысы мен тәуелсіз еліміздің мемле-кеттік ... жаңа ... ... алдындағы бастапқы бір сатысы болып табылды және өзінің тиісті рөлін атқарды.
Ал нағыз тарихи кезең, кадр саясатындағы реформалар, мемлекеттік ... ... ... ... ел Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 1997 жылғы 16 қазандағы Даму ... ... ... ... ... ... ... орындау үшін, сол кездегі дағдарыстың толқыны басылмай тұрған кездегі қиындықтарға қарамастан, Елбасы өз Жарлығымен 1998 ... 18 ... ... ... ... ... рет ... қызмет саласында бірыңғай мем-лекеттік саясатты жүзеге асыруға бағытталған Мемлекет басшысына тіке-лей бағынатын және есеп беретін уәкілетті орган - ... ... ... қызмет істері жөніндегі агенттігін құрды. Сонымен қа-тар, сол күні Мемлекеттік басқарудың ұлттық жоғары мектебі мен мемле-кеттік қызметшілерді қайта даярлау және ... ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік қызмет академиясының шаңырағы көтерілді.
Осы күннен бастап Стратегиясындағы талаптарға сай ... ... ... ... жаңа ... институттық мәртебеге толық ие болды. Президенттің нақты ... бұл ... 2030 ... ... ... орындалуы мәселелерін әрі қарай жаңа қарқынмен жалғастырып жіберді.
Жаңадан құрылған агенттіктің алдында қыруар ... мен ... ... ... ... Олардың біріншісі - тәуелсіз мемлекетіміздің 1996 жылғы шілдеден бастап күшіне енген Заңын қайта қарап, оны стратегияның талаптарына ... еді. ... ... кезеңдегі қабылданған бұл құжаттың 60, 70 пайызына өзге-рістер мен толықтырулар енгізу қажеттілігі туындағандықтан, жаңадан құрылған уәкілетті ... ... ... ... жаңа заң ... ... кірісіп кетті. Жобаны дайындауға Президент Әкімшілігінің, Премьер-Министр Кеңсесінің, орталық және ... ... ... қызметкерлері, сол кездегі Парламент депутаттары, халықаралық ұйымдардың уәкілдері, белгілі заңгерлер мен сарапшылар қатысты. Сөй-тіп, 1999 жылғы 23 ... жаңа Заң ... ол 2000 ... 1 ... ... күшіне енді. Одан кейін мемлекеттік қызметтегі қатынастарды реттейтін заңға тәуелді 20-дан астам актілер қабылданды. Бұл заңды шығарар алдында мемлекеттік ... ... ... ... ... ... зерттелді, сараптама-лық ұсыныстар дайындалды.
Дегенмен, 2050 Стратегиясын орындау үшін, ... ең ... 30 ... ... болу ... бұл ... да жаңа реформалар, сатылы өзгерістер қажеттігін уақыт көрсетіп берді. Президенттің 2011 жылы қа-былданған Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметінің жаңа ... ... ... ... ... ... аяғында қабылдан-ып, үстіміздегі жылдың 26 наурызда күшіне енген Заң негізінен страте-гияда қойылған талаптарға жауап береді деп айтуға болады. Жаңа заң ... ... ... ... қалыптастырудың жұмысы мен оны бағалаудың жаңа механизмдерін енгізу ... ... ... тиімділігін арттыруға бағытталып отыр. Саяси мемлекеттік қызмет-шілердің саны сегіз есе ... ... ... кірмегендері бұдан бы-лай басқа үміткерлермен бірге конкурс арқылы қызметке қабылданатын ... ... ... ... ... ... Қарама-ғында істеп жүрген қызметкер сыбайлас жемқорлық қылмыс жасаған жағ-дайда оны тағайындаған саяси қызметтегі басшы отставкаға кету туралы өтініш беруі керек. ... ... ... ... ... ... ... көптеген талантты жастардың өз бақтарын сынап, басшы қызметке ... ... ... Бұл ... ... төрт ... мерзімге тағайындалып, мемлекеттік қызметтегі тұрақтылық күшейеді. Әкімшілік корпусына келудің де тәртібі біраз өзгеріп, оған өту үшін ... ... да ... ... ... ... ... оң өзгерістер оның сапасын жаңа деңгейге көте­ріп, мемлекеттік қызметші жоғары атағына ие барлық кадрлар Елбасының ... ... ... ... бұрын орындауға өз үлестерін қосады деп сенеміз[ 13, 5 ... ... ... ... ... ... жайы және болашағы
+ Қазақстанның ұлттық кадрлерін дайындаудағы тетіктер
Экономикалық түсінікте - бұл белгілі бір ... ... жəне бір ... іске қосуға болатын құралды білдіреді. Бұл мағы-насында термині басқаруда жиі қолданылады. Яғни, оның мəні эк-номикалық саясаттың міндеттерімен ... ... ... ... ... ... ету ... байланысты бо-лып келеді. Жасалынған жəне қабылданған инвестициялық саясаты инвес-тициялық механизмнің көмегінсіз іске асырылмайды [11, 72 б].
Әрбір елдің ... ... ... мүддеге қызмет ететін мем-лекеттік құрылыс арқылы іске ... Біз ... ... ... ... Тек ... ... негізгі тағдырлық мәселелерде өзара түсінушілік қана біз-ді үдемелік даму жолына алып шығады.
Қазақстанның қазіргі ұлттық кадр әлеуетінің ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға және жоғары сапалы экспорт және импорт ... өнім ... ... ... ... ... белгілі себептермен Қазақстан Республика-сындағы мемлекеттік ұлттық кадр дайындау мәселесі арнайы тақырып ре-тінде ... Осы ... ... кадр дайындау проблемалары мен тетіктері еңбектердегі тақырыпқа қатысты айтылған қандай да болма-сын ғылыми ... мен ... ... жаңа деректер негі-зінде кешенді түрде талдап қарастыру қажеттігі туады.
Тәуелсіздік жылдары жүріп жатқан әлеуметтік-мәдени ... және ... ... ... және ... ... ... жағдайында өте өзекті мәселенің бірі.
Бүгінгі қоғамдық өмірде жастарға білім мен тәрбие беретін, кәсіби мамандануына жағдай жасайтын ұлттық кадр дайындау ... ... ... ... ... және оның ... ... әлеумет-тік-экономикалық, рухани-мәдени өмірін деректік материалдар негізінде талдап, олардың теориялық және практикалық тәжірибелерін зерттеу ма-ңызды мәселе ... ... ... ... - ... еңбек әлеуетін қалыптас-тыру, дамыту және ұтымды пайдалану жөніндегі жалпымемлекеттік стра-тегия. Ұлттық кадрлардың ... ... - ... ... ... ... адамдар жиынтығы; бұл шағын жүйенің негізін пер-соналмен жүргізілетін мынадай жұмыстар құрайды: ... кадр ... ... ұлттық кадрларды жоспарлау, іріктеу, оқыту, негіздеу, дамыту, сапалы жұмыс істеу үшін тиісті жағдайлармен қамтамасыз ету және т.б. ... ... ... мемлекеттің ілгері дамуының аса маңызды стратегиялық міндеті адам факторын белсенді ету негізінде ... ... ... ... ... және оны ... пайдалану болып та-былады. Аталған міндеттің өзектілігі ең ... оның ... ... тек ... ғана ... ... ... түпкілікті мәні екендігімен де тығыз байланысты.
Ұлттық кадрларды дайындаудың негізгі тетіктері ... ... ... ... ... ... іріктеу және құры-лымды жоғары сапалы кадрлармен жасақтау, ... ... ... ... жасына келу, жұмыстан шығару), кадрлық ағымды талдау мен тағы басқалар; ... ... ... ... ... мен қайта даярлау, аттестациядан өткізу, кәсіби деңгейін анықтау, қызметте жоғары-лауды ұйымдастыру; үшіншіден, кадрлардың еңбекке ынталылығын ... ... ... ... ... ұлттық кадр әлеуетін кәсіби дамыту саласында негізгі қағидаттар мен басымдықтар әзірлеуді қамтамасыз ете ... ... кадр ... ... арқылы өзінің мүмкіндіктерін қоғамды топтас-тыруға, бірыңғай әлеуметтік-мәдени кеңістікті ... ... ... ... өсуіне; қоғамның ұлттық кадр әлеуетінің қажеттілігін бас-қаратын субъектілерді экономикалық тұрғыдан ынталандыратын қағи-даттар мен ... ... ... ... білімсіздіктен қорғау үшін құқықтық және ұйымдастырушылық негіздер қалыптас-тыруға; кәсіби қызмет түрлерімен айналысатын азаматтардың мүдделерін қорғау, оларға ... және ... беру ... ... ... тұруға лайық баспана жағдайларын, олардың қабілеттерін дамыту мен қолдануды қамтамасыз ететін әлеуметтік-мәдени кеңістік құру ету үшін ... ... ... кадр ... бөлу ... ... ... қалыптастыруға арнайды.
Біздің елімізде ұлттық кадр дайындаудың басым бағыты - білім беру саясаты, қазіргі заманғы ... ... қол ... ... ... ... қоғам және мемлекеттің өзекті және келешегі бар қажеттіліктеріне ... Ол ... ... ... мен ... ... артуын қамтамасыз ететін аса маңызды факторға айналуда.
Қазақстанның саяси және экономикалық жүйесінің өзгеруі азаматтардың ... ... ... ... пайдалану мен өндіргіштігін басқаруда мемлекет рөлінің де өзгеруіне, түрленуіне себепші болды. Алайда, бұл мемлекеттің осы ... ... ... ... ... алып ... ... дамуын ұлттық кадрлармен қамтамасыз ету міндеттерінің сапасы - мемлекеттің маңызды және ажы-ратылмас қызметі, ол мемлекеттік ұлттық кадр ... ... ... ... аудару ұлттық кадр құрудың іргелі негіздерін бөліп көрсету қажеттілігіне байланысты. Бұл - бір. ... ... ... кәсіби тәжірибенің ұрпақтан-ұрпаққа стихиялы түрде берілу кезеңінен өтіп кетті. Ұлттық кадр әлеуеті қоғам ... аса ... ... ... ол жеке ... ... де, сондай-ақ, қоғам мүддесіндегі де қажеттілікті реттеуді көздейді.
Үшіншіден, бүгінгі күні еліміздің ұлттық кадр әлеуетінің сапалық және сандық сипаттамасын ... қана ... ... ... Оны іске ... үшін ... туғызуды үйрену қажет. Осы саладағы мемлекет қызметінің негізгі мәні де дәл осы міндетке келіп тіреледі. Яғни, экономикаға ... ... ... ... ... ... жасау. Мұның күрделілігі өтпелі кезеңде қандайда бір болжам жасаудың қиындығында. Келесі мәселе алдыңғы мәселеден туындайды, бұл ... ... ... ... ... ... талаптарына сай келмеуінде. Үшіншісі - кәсіби біліктілік құрылымының, сұраныс пен ұсы-ныстың ... ... өз ... ... ... [12, 214 ... ... сақтаушысы және жаңғыртушысы ұлттық кадрлар даярлауда мынадай тұжырымдамалар өзекті болып қала бермек.
Бірінші. Аталмыш тұрғыдан ел экономикасының қай ... ... ... ... ... ... шоғырландыру, кадрлар қажеттілігін және оларды әзірлеу шараларын жоспарлау. Қазіргі ... ... ... тәсілімен ерсілі - қарсылы сабылған халық, мамандықтары бойынша қызмет таба алмай сенделген жас ... - жер - ... ... ... ету, ... беру маркетингі жүйелері-нің, мүмкін - жүйесіздіктерінің, істеп отырғаны.
Екінші. Әсіресе ірі кәсіпорындарды ... ... - ... ... мен ізденістері нәтижелерін, біліктілігі, кәсіпкерлік деңгейі жоғары кадрлар дәрменін (потенциалын) пайдалануға мүдделен-діру, мысалы - кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... ... жеңілдігін жасау.
Үшінші. Инженерлік - техникалық кадрлар әзірлеудің мемлекеттік стратегия деп танылуы. Бұл жөнінде ... ... ... салғандай мыса-лы - өткен ғасырдың отызыншы ... ... ... дағдарыс кеш-кен Германияның бас - аяғы он жыл ішінде, яғни қырқыншы жылдардың ... ... ... Ұлыбритания, Франция, АҚШ сияқты әлемдік би-ліктегі аты аян елдер әскерлеріне ... бір ... ... ... ... қол ... ... - бір себебі - инженерлік - ... ... ... ... ... жетістіктері.
Инженерлік - техникалық кадрлар әзірлеудің мемлекеттік стратегия-сы мектеп білім беру бағдарламарын мейлінше қамтып, техникалық фа-культативтік ... ... мен ... ... ... ... шарттарда инженер кадрларға қойылатын талаптар өзгеріп тұрады. Инженерлік қызмет техникалық нысандарды жасау, же-тілдіру және қолданумен ғана ... ... ол ... ... да ... ... Қазіргі жоғары білім жүйесі болашақ кәсіби қызметке өз мерзімінде және нақты мамандарды ... жаңа ... ... ... ... ... тез ... әлеуметтік-эконо-микалық, технологиялық және ақпараттық ақиқатына бейімдеуге бағыттал-ған
Жоғары білім ... ... үшін ... және ... ... мамандарды кәсіби даярлауды қамтамасыз етуде, ғылым мен өндірісті ... ... рөл ... ... заманға сай білім алуға қол жет-кізу мақсатында мемлекетіміз кредиттік оқыту технологиясына көшкеніне 10 жыл ... ... ... қарамастан, көптеген жұмыс берушілер мамандар сапасына қанағаттанбайды. Білім беру бағдарламалары жұмыс берушілердің күткен нәтижелеріне толыққанды жауап бермегендіктен, ин-женер кадрларды ... ... ... ... ... ... ... жоғары білім мен біліктілігін алу үшін мемлекет жеткілікті мөлшерде грант бөледі, ал олардың кәсіби дайындық алу үшін магистратурада ... ... өте аз ... ... ... ... болмауынан түлектердің басым көпшілігінің білімі біліктілігімен аяқталады. Инженер кадрларға қойылатын қазіргі заман талаптарын ... ... ... ... қауқарсыз. Оны қанағаттандырудың нақты шаралары қабылданбайынша жоғары білім саясаты тиімді болмайды. Сондықтан мемлекет тарапынан мамандарға мемлекеттік тапсырыстың перспективалық жоспарын ... және ... ... ... ... ... ... игеруге атсалысу қажет. Жоғары білім беру саласында әлде-де бірқатар шешілмеген ... бар. ... беру ... ... ... ретінде, біз түлек шығарушы кафедра оқытушылары жоғарғы курс ... ... ... ... ... ... ... жеткіліксіз-дердің кездесетінін жасыра алмаймыз. Осыдан - деген сұрақ туындайды. Оныңң себебін Қазақстан-ның ... беру ... ... ... ақпараттарда қызу талқы-лауға түскен мектептегі білім сапасы, түлектердің ... ... ... т.б., ... ... болады. Мемлекеттік грантты жеңіп алған тү-лектердің бір бөлігі кәсіби курстарды меңгере алмай бірнеше рет ... ... ... ... ... ... жоғарғы курстарда үлгермей граттан мүлде айырылып жатады, ал үшінші бір бөлігі курсты толық аяқтағанмен жұмыс берушілердің талаптарына жауап бере ... ... өзі ... ... мемлекет, ата-ана үшін қанша шығын әкелетінін көру қиын емес. Сондықтан мектеп бітірушілер мен ата-аналар арасында білім-нің сапасымен санасатын жаңа ... ... ... ... заман талаптарына сай кәсіби білікті инженерлер дайындау үшін ЖОО-да келесі ... тұр: ... ... ... ... техникалық бақылау бойынша ғылыми-техникалық қызмет саласында жұ-мыс істеуге үйрету;
- материалдар мен энергияны тиімді пайда-лануды оқыту;
- заманауи ... ... ... кәсіби іскерлік бағыт бойынша талдау, өңдеу және жүйелі ғылыми-техникалық ... ... іске ... және ... ... ... ... сауатты игеруді оқыту;
- басқару мен ұйымдастыру жұмыстарының заманауи әдістерін қолдана білуге үйрету;
- кәсіби ... ... ... ... деңгейде шет тілдер саласында кең тараған тілдің біреу оқыту;
- өндірістік ұжымда тұлғалық психологиясын білуге, әлеуметтік және кәсіби мәселелерді шешу барысында ... ... ... ... ... сын көзбен талқылауға, сараптау мен қабылдауға қабілетілікке үйрету;
- өзара қатынастарды құра білу және командада жұмыс жасай алуға үйрету;
- жобалық ... пен ... ... және ... ... ... ... хабар беру, нарықтық жағдайда тәуекелге бару жолдарын оқыту және ...
- ... ... ... және ... іске ... әдістерін оқыту (шешімдерді қабылдау, ұйымдастыру, серпілту, бақылау);
- ақпарат көздері қолжетімді болуы және сол ... ... үшін ... ... ... ... уйрету.
Осы міндеттерді жүзеге асыру үшін білімді, ғылымды және өндірісті біріктіру, жоғары оқу ... ... ... ... мен ... ... ... жетістіктері негізінде дамыту қажет. Білім беру жүйесінде оқытудың заманауи ... мен ... ... ... құрылғылар мен компьютерлерді, т.с.с., қолданумен ғана шек-телмей арнайы тренажерларды құрастыру және кеңінен ... ... ... оқу ... ... - жаңа технологиялар, ал әрбір технология ... жаңа ... ... Қ.И.Сәтбаев атын-дағы ҚазҰТУдың кафедрасында АМТ-221 - ұңғыны бұрғылау және АМТ-401 - ... ... ... ... ... ... бі-лім алушылар үшін тренажерда тәжірибелік сабақтардың аса тиімділігін дәлелдеп отыр. Жалпы, бұл тренажер-имитатор мұнайгаз механиктері, бұр-ғылаушылар және ... кен ... ... және пайдалану ма-мандықтарында білім алушылармен қатар мұнайгаз өндіруші кәсіпо-рындардың жұмысшы және инженер кадрларын да оқытуға арналған. International Well Control Forum (IWCF) ... ... ... ... ... қажетті оқу тапсырмала-рының кез-келгенін жобалаумен жасақталған, сонымен қатар технология-лық ... ... және ... ... ... ... Тренажер оқытушыға білім алушылардың жұмысын бақылауға және баға-лауға, оқу процесін өткізудің дербес журналын жүргізуге, ал білім алушы-ларға ұңғыда болып жатқан ... ... ... ... ... және кедергілер мен апатты жағдайлардың себеп-салдарын қадағалауға, технологиялық есептерді шешудің әр түрлі нұсқаларын тексеруге және салыстыруға ... ... ... қазіргі заман талапта-рына сай инженер кадрларды дайындауда және өндіріс ... ... ... ең ... тиімді техникалық жабдық болып табы-лады. Бірақ осы типті тренажерлардың елімізде шығарлмайтындығы және шетелдік үлгілердің қымбаттығы салдарынан кеңінен қолдануды ... тұр. ... жаңа ... ... үшін ЖОО ... - оқытушылық құрамына жан-жақты машықтанған, кәсіби даму кезеңіне сәйкес, пәнді толық білетін, эксперименттік зерттеуде ой-өрісі кең, тәжі-рибелі болу ... ... ... орай, педагогтардың төмен жала-қысы ой-өрісі кең, сауатты жас педагог кадрларды ЖОО-на ынталан-дырмай отыр. ... ... ... ... ... жасы ... күнде 50-60 жас аралығында. Оқу-әдістемелік әдебиеттерге қатысты проблемалар да әлі күнге толық шешімін таппай келеді. Мемлекеттік тіл-дегі оқулықтар ... ... ... ... оқулықтар мен оқу құрал-дарының басым көпшілігі методологиялық өңделмегендіктен, сапасы сын ... ескі ... ... ... ... ... тұр. ... және ғылым министрлігінің деңгейінде, ірі өндіріс компа-ниялары мен ... ... ... ... үшін ... гранттар түрінде арнайы бағдарлама құрылуы қажет. Әрі оқулықтарды жазу конкурс негізінде атақты ғалымдарға, тәжірибелі педагогтарға және олардың ... ... ... ... қоғамдардың кең талқылауына тапсыру керек. Қазіргі таңда ЖОО мен өндіріс арасын-дағы байланысты күшейтпей сапалы ... ... ... ... мүмкін емес. Мамандарды дайындайтын оқу жоспарлары міндетті түрде оларды келешекте жұмысқа қабылдайтын жетекші кәсіпорындардың ... ... тиіс және оқу орны ... ... ... ... ... мен қажеттілігіне байланысты оларға өзгеріс ен-гізу мүмкіндігі болуы керек. циклындағы және ... ... ... ... түрі ... ... ғана білім алушылар шын мәнінде жеке, потенциалды жұмыс берушілермен келісілген оқу жоспарын қалыптастыруға және ... тыс ... ... ... ... ала ... Тек салалық кәсіпорындардың мамандарды дайындауға белсенді араласуы бәсекеге қабілетті және зама-науи талаптарға сай мамандар дайындауға мүмкіндік береді. Қазіргі заман талаптарына сай ... ... ... үшін тіл ... да ... зор. Ол ... тілмен қатар шет тілдерінің бірін де міндетті түрде біліуі керек. Қ.И.Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық уни-верситетінде ... ... ... ... ... білім алушыларын дайындаудың сапасын жоғарылатуда маңызы зор. компания-сының серіктестік бағдарламасы әлемнің он алты жетекші ... ... ... ... ... ... жастарды анықтауға, тез дамып келе жатқан мұнай және газ ... үшін ... ... ... ... ... аралық мұнайшы-инженер-лер қоғамының жұмыстарына, жоғары оқу орнын халықаралық аккреди-тациядан өткізуге қолдау көрсетіледі. Университет оқытушылары да осы ... ... ... ... ... меңгеруге толық мүмкіндігі бар. Елбасы, білім мен кәсіби машық - заманауи білім беру, ... ... мен ... ... жүйесінің негізгі бағдарларында, инженерлік білім беру жүйесін дамытуды білім беру саласындағы жұмыстың басым-дықтары ретінде ... ... ... ... ... ... ... жақсартуды, жетекші университеттерді академиялық және бас-қарушылық автономияға біртіндеп көшіруге жоспарлы түрде кірісу қажет-тігін ерекше атап айтты. Жалпы, жоғары оқу ... ... ... ... үшін автономия беру - олардың қаржыландыру мәсе-лесін шешуге, инвестиция тартуға, ... ие ... ... ... ... ... ... ірі кәсіпорындар өздеріне қажет ма-мандарды университеттердің арнайы бағдарламалары негізінде, мақсатты түрде дайындауға мүмкіндік алады. Білім алушылар төменгі курстан бас-тап, ... ... ... өтуіне мүмкіндік жасап, теориялық білімді тәжірибемен ұштастыруға жағдай ... ... ... ... ... ... ... комиссиясы емтихан алып, кәсіпке жарамдылығы туралы шешім қабылдайды. Комиссия ... ... ... ... ... ... мен жұмыс берушілер қауымдастығы өкілдері, сондай-ақ университет тарапынан да мамандар тартылады, жұмыс берушінің тапсырмасы бойынша университет арнайы бағдарламамен маман даярлап ... ... ... ... ... кәсіпорындар тарапынан қажетті қаражат бөліп, ол мате-риалды техникалық базаны жетілдіру мақсатына жұмсалады. Бұл ... ... ... ... ... ... қауымдастығы, ата-ана-лар, қоғамдық ұйымдар, жергілікті атқару билік ... мен ... ... - ... ... ... мандат иелері кіретін, жо-ғары оқу орындарының Қамқоршылар кеңесі арқылы жүзеге асырылады. Кеңес мүшелерінің құзіретіне университеттің ... даму ... ... ... қалыптастыру, ректорлардың атқарып отырған лауа-зымына сәйкес немесе сәйкес еместігін анықтау құқы сияқты функциялар беріледі. Бұл ашықтықты, өзін-өзі басқаруды, университеттер ... ... ... ... ... беру мен ... бағдарламаларының сапасын арттыруға қол жеткізуді талап етеді. Жетекші университеттердің академиялық және ... ... ... ... заманға сай инженер кадрларды дайындауда кездесетін мәселердің оң шешімін табады деп үміттенеміз.
Төртінші. Әсіресе техника ... ... орыс ... жеткілікті үйренуді жалғастыру. Техникалық салаларда кадрларды мем-лекеттік тілде даярлауда ... ... - ... база ... мысалмен айтсақ - өндірісті автоматтандыру жүйелерін жобалауға қатысты отыздан ... ... ... ... ... бәрі орыс ... Өндірістік технология орыс тілінде. Жоғарыда аталған ... ... ... ... жұмыс сұрап келген мемле-кеттік тілін жетік меңгерген, орысша білмейтін қазақ инженер асқан бей-шара болып көрінер еді [10, 9 ... ... ... жолына өту кезеңдері қазіргі менеджмент саласында кең білімді мамандарға зәру. Меншіктің барлық түрлеріндегі кәсіпорындар мен ұйымдарға, салыстырмалы қыска мерзімде ... ... ... мен ... қабілеттілігін қам-тамасыз ететін басқару жүйесін құруға қабілетті мамандар қажет.
Өндіріс саласының ұлттық кадрлары - бұл, ең ... жаңа ... құру мен ... ... ... ... ... кадр құрылымының күрделілігі ғылыми және ғылыми - техникалық еңбек-тің ... ... ... Осы ... ... ... және инженерлік қызметкер кадрлар, басқару қызметшілері, көмекші және қызмет көрсету қызметшілері болып ... ... ... ... ... және неғұрлым тиімді бағыттарының бірі - отандық мамандарды қайта даярлау үшін ше-телдік білікті ... ... ... болмақ.
2.2 Қазақстанның ұлттық кадрлерін дайындаудағы перспек-тивалар
Қазақстан Республикасы халықаралық аренада демократиялық, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде ... ... ... бірі ... ... ... ... ұлттық кадрлық саясатты дамыту болып табылады. Мемлекетімізде алға қойған басым бағыттарды шешу үшін, кадр жасақтаудың қалыптасқан жүйесін ... ... мен ... еліміздегі әлеуметтік-экономикалық және саяси-модернизация үрдісімен сабақтастырылады.
Ғылыми жүйеленген анықтамаларда - ұғымы жеке құрам мағынасын бере отырып, кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... қызметкерлерінің негізгі (штаттағы) жиынтығын көрсетеді. Кадр - тиісті білімі бар, әлеуметтік қызметтік дағдылары қалыптасқан қоғамның еңбек ресурстары [1, 367 б]. ... тек қана ... ... бар ... ... ғана ... ... оларды қызметтік және іскерлік қасиеттері дамыған, белгіленген мәр-тебеге ие лауазымды тұлғалардың құрамы ... ... ... ... уақытылы және сапалы шешуге қабілетті мамандардың кәсіби ... ... ... негізгі көрінісі болып табылады. Жаһандық және еліміздегі ұзақ мерзімді ... ... ... кадр ... жүйесін ғылыми әдістемелік зерттеулермен қамтамасыз ету жұмыстарының сапасын арттыру көзделеді. Кешенді ғылыми зерттеулер-де қызметтік және іскерлік қасиеттер төмендегідей ... ... мен ... ... ... ... мүддесіне сай қызмет ету;
- ұйымның жұмыстары мен іс-шараларына қызығушылық таныту, оның жоспарларын әзірлеу және ... ... ... ... ... берілетін жеңілдіктер мен артықшылықтарды пайдалануда моральдық дайындық және қызмет барысында туындайтын кедергілер мен ... ... бере білу ... сипатталады. Ал, іскерлік қасиеттің өлшемдері ретінде қызметкердің кәсіби біліктілігі ерекше назарға ... ... Бұл ... кадрлар саясатының төмендегідей негізгі қағидаларын жүзеге асырады;
- кешенділік - құқықтық ұйымдастырушылық, психологиялық және т.б. аспектілерінде ... ... ... ... ... алу ... көрсетеді;
- перспективтілік - ұлттық кадрлар жағдайын болжауға негіздел-ген сипатын айқындайды;
- ғылыми негіз - ұлттық кадрлармен жұмыстың ... ... ... және ... ... ... ... жүзеге асырудағы тетіктерді анықтайды.
Еліміздегі басты саяси және экономикалық мәселелердің нақты шешімін табуы кадрлардың ... ... ... жеке қасиетіне тікелей негізделе отырып, оларды орналастырып тиімді пайдалануға байланысты. Осыған орай, кадрларды ... ... оқу ... ... даярлау жан-жақты қарастырылған. Жұмыс орындарын кәсіби мамандармен қамтамасыз ету ұлттық кадрлар дайындау ... ... ... негізделген.
Қазақстанның ұзақ мерзімді Стратегиясында басымдықтарды дамы-тудың негізгі міндеттерінің бірі - ұлттық кадр дайындау саясатының ... ... ... жаңа ғылыми пікірлер негізінде теориялық және методологиялық ұстанымдар мен тиімді құрылымын құру мәселелері тұжырымдалған:
- әлемдік озық ... ... ... ... кадр ... ... ... мемлекеттің маңызды жиынтығын құрай отырып, кешенділік-құқықтық, ұйымдастырушылық, басқару - психологиялық және т.б. аспектілеріндегі ұлттық кадр мәселе-лерін ... ... ... көрсетеді;
- ұлттық кадрлармен жұмыстың ғылыми негізі инновациялық технологиялардың ұлттық кадр дайындау саясатын жүзеге асырудағы өзек-ті стратегиялық міндеттеріне сәйкес мақсаттарын жүйелейді [3, 268 ... ... ... ... ... ... құрайтын екі жүйелік көрсеткіштің болуы, бірі оның жеке сапалық қасиеттері болса, екіншісі маман ретіндегі кәсіби деңгейінің дәрежесі және ... ... ... ... кәсіби талапты арттыратын, шешімдердің дұрыс қабыл-дануына мүмкіндік беретін фактілер. Ал, ... ... бұл үлгі ... ... және ... ... үш ... сапалық көрсеткішінің жиынтығын құрап, психологиялық дайындықтың, яғни адамның интел-лектуалдық және физикалық дамуының өз әсерін тигізу ерекшеліктерін көрсетеді.
Қазақстан Республикасында ұлттық кадр ... ... ... ... ... және ... ... кеңінен зерттелуімен тығыз байланысты. Мұндай байланыстар кадр саясаты жүйе-сі дамуының озық сипатта болуын ... ... Бұл ... ... ... ... жағдайдағы мәселелердің шешімін айқындайтын түрлі ас-пектілердегі орын алып жатқан әлеуметтік-экономикалық және саяси құ-былыстарының пайда болу ... ... ... ... ... дәлелді баламаларды (альтернативаларды) жасау мүм-кіндігін арттыру жағдайларын туындатады. Бұл деңгейде ұлттық кадрлар саясатын жүзеге асырудың тиімді тетіктері мен ... ... ... ... ... ... ... мен басымдықтарын жүйелеу, тиянақты қарастыру туралы міндетті жүктейді.
Ұлттық кадрлық саясаттың мәселелерін зерттеу барысында функцио-налды, жүйелі, әлеуметтік, тарихи, ... ... ... ... ... ... табылады. Зерттеушілердің пайымдауынша, бас-қару аппаратының жұмыс істеу мазмұнын жан-жақты зерттеу функцио-налдық әдістердің мүмкіндігінің ... ... ... ... мемлекеттік басқаруды оңтайландыруды іске асыру, ұлттық кадр дайын-дау саясатын қағидаттарын нысанды түрде ... ... ... ... ... Аталған мәселе практикалық жағынан арнайы ғылы-ми әдістемелік бағдарлама негізінде функционалдық талдау жүргізу қажет-тілік ... ... ... ... ... мәселелері ХХІ ғасырда дамыған батыс елдерінің кадрлық ... ... ... ... ... ... таралуы кеңінен үрдіс алғаны белгілі. Оның мазмұны ұлттық кадрлық жұмыстың қолданбалы сипатын құруда ғылыми ... ... ... ... ... теориямен тығыз бай­ланыста қарастырумен ұштастырылады. Кадрлық процестерді технологизациялау - бұл ... ... жаңа ... ... табылады. Мысалы, оның кейбір элементтеріне тоқта-латын болсақ, кәсіби маманның өзін-өзі дамытуы, ынталандыру мәсе-лелері, басқарудың ... ... ... ... ... жетудегі қажетті жағдайлардың ескерілуі, оның ішінде жеке тұлға-лық қасиеттерін, имиджін анықтау сияқты жаңа ... ... ... танытады.
Еліміздің тұрақты даму жағдайында ұлттық кадр дайындау саясаты, ұлттық кадрлар ресурстарын талдау, жоспарлау және біліктілігі жоғары, кәсіби мамандандырылған, сапалы ... ... үшін ... база ... ... ... және нысандарын айқындау төмендегідей өзекті және стратегиялық міндеттерді шешеді деп ойлаймыз:
- ұлттық кадрлық ... даму ... ... ішкі ... ... ... мінездемелеріне нақты талаптар дайындау, сол талаптарды қанағаттандыратын кадрларды іріктеу және жоспарлы дамыту жолдарын ... ... ... мен түрінің динамикасын ескеретін, кадрларға ұзақ мерзімді қажеттіліктерін болжаудың ғылыми әдістемесін дамыту;
- жоспарлы дайындау және ... ... ... ... ... ... анықтау;
- ұлттық кадрлар әлеуетін бағалау, әдістері мен өлшемдерін же-тілдіру;
- ұлттық кадрлардың кәсіби әлеуетін ескере отырып, ... және ... ... ... ... ... біліктілігін қалыптастыру;
- ұлттық кадрлардың кәсіби дайындығының деңгейін арттыру және көпсатылы білім беру ... ... ... бір бағыты мемлекеттік кадрлық саясаттың тиімділігі болып табылады және оның ... ... ... анықталады. Қызметті жүзеге асыруда кадрлық саясат патриоттық, кәсібилік, өзара қолдау көрсету, тәжірибелі кадрларға ықыласпен қарау құндылықтарын қолдауға және ... ... Ол ... ... ... ... ғылыми зерттеу, кәсіби біліммен басқару жүйелерін құру және дамыту бағыттарымен сипатталады. Осы бағытты ұстану барысында, мемлекеттік ... заң ... ... ... ... мәселелер де айрықша назар аударуды қажет етеді. Қорыта айтқанда, кадрлар саясатын жүзеге асыруды ғылыми-әдістемелік қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... кадрлық саясаттың маңызды аспектісі ретінде адамгершілік және кәсіби сана-сезімнің жоғары болуы, саяси көзқарастарының нақтылығы ... ... ... ... ... әсер етуші перспективалар болып табылады.
2.3 Ұлттық кадрлердің Қазақстан экономикасына ... ... ... ... ... ... бері, алуан-алуан ел тіршілігінің ең басты сұрағы "Қалай тіршілік етеміз" болса, оның астарында "Ұрпағымыз қандай болады, немен айналысады, нені ... ... ... ... сұрақтардың жатқаны мәлім. Кешегі кеңестік жүйе ыдыраған соң, шаруашылықтың барлық саласында тіршілікті қайта ... тура ... ... ... ... ... ... артта қалып, еліміз тұрақты экономикалық даму сатысына көтерілді. Осы ... ... ... бір алып күші - кәсіби жұмысшы мамандар болса, елдігіміздің ... ... - сол ... ... ... ісі ... табылады.
Қазіргі таңда еліміз бойынша 312 кәсіптік мектеп (лицей) бар, оның 280-і мемлекеттік оқу орындары. Бұл көрсеткіш 1991 жылмен ... 166 оқу ... кем. Ал, ... ... саны 107700 ... ... ... 1991 жылы бірде-бір мемлекеттік емес оқу орны тіркел-меген болса, 2005 жылы 32 мемлекеттік емес бастауыш кәсіптік оқу орны ірге ... Бұл ... 1999 ... ... ілгерілегенімізді, бұ-рынғы оқу орындарының қайта жандана бастағанын дәлелдейді.
Елбасының ... ... ... ... ... ... айтарлықтай көңіл бөлініп, жұмысшы мамандар даярлауда да іргелі істердің бастау алғаны шындық. Атап айтсақ, еліміздің төрт айма-ғында: 2006 жылы ... ... ... 2007 жылы ... ... ... ... өңдеу, 2009 жылы Павлодарда отын-энерге--тика, ал Шығыс Қазақстанда мәшине жасау салалары бойынша кластерлік бағыттағы аймақаралық кәсіптік ... ... ... ... ... орталықтардың маңыздылығы мен жаңалығы олардың әлемдегі соңғы техникалық мүмкіндіктермен жабдықталуы және кәсіби даярлауды жоғары деңгейге жеткізуге негізделген. Бұл ... ... ... ... және ... ... шақырылатын жұмысшы кадрлардың орнын өз мамандарымызбен алмастыру мәселесін шешу көзделген. Мемлекет басшысының әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру ... ... ... да, Үкіметіміздің жұмыс бағыты да осыған ұмтылдырып отыр.
Ел экономикасын дамытудың ең басты күші -- ұлттық ... ... ... ... әлі де ... ... алмай, кейде ұшқары шешім қабылдап, немқұрайды көзқарас танытатынымыз ащы да болса шындық. Айталық, еліміздегі бастауыш кәсіптік білім беретін оқу ... ... ... ... ... ... ... жылы әр облысқа 17,881 мың теңгеден бөлінді. Бұл биыл да ... ... ... ... ... ақш­мен кәсіптік мектептердің барлық проблемаларын шешу мүмкін емес.
Ең бірінші, ... ... беру ... ... жағын ойластырғанымыз жөн. Кеңес үкіметінің тұсында министрлік дәрежесінде, өз алдына комитет болып ... ... ... білім жүйесі бүгінде Білім және ғылым министрлігінде бір бөлім ретінде бар-жоғы 10-11 маманмен шектеліп қалған. Ал, ол ... ... ... де ... 1 ... 2 ... шектеліп отыр. Соңғы кезде жаппай, әсіресе, кеңсе қызметкерлерін, шенеунікерді қысқарту дәстүрге ... ... ... ... ... бір министрліктің құрамында департамент болудың ауылы алыс екені даусыз. Бірақ, еліміз әлемдік сауда ұйымына кіруге талпыныс жасап, әлемнің озық 50 ... ... орын ... ұмтылып отырғанда, барлық салмақ ұлттық жұмысшы кадрларға түседі. Өз алдына дербес комитет болғанда базбіреулерге лауазым емес, кәсіптік бі-лім беру жүйесінің ... ... ... ... озық ... ... енгізу, ұлттық оқыту үрдісін орнықтыруға бо-лады.
Екінші, жақында Елбасы еліміздегі кәсіптік білім беру жүйесіне байланысты бірнеше маңызды бағыттарды атап көрсетті. ... ... тағы да озық ... ... ... құру ... Жастардың жаңаша білім алып, басқа елдердің жұмысшы мамандарымен тең ... ... ... ... айтқан Елбасының тапсырмасы. Де-генмен, жаңадан білім ошақтарын ашу машақаты жетіп артылатын шаруа. Ол қалыпты ... ... ... ... ... ... ... тура келеді. Оның есесіне, бүгінгі күні жұмыс атқарып отырған оқу ... ... ... ... бейімдегеніміз әлде­қайда тиімді болар еді. Еліміздегі бастауыш кәсіптік білім беру ошақтарының халахуалы сын көтермейді. Бір ғана жатақхана ... ... ... 280 оқу ... бар-жоғы 167 жатақхана бар. Олардың басым көпшілігі күрделі жөндеу көрмеген. Мәселен, ... ... 5 ... ... оқу орны ... олардың бірде-бірі жатақханамен қамтамасыз етілмеген. Астана қаласында да 5 оқу ... 1 ... ... ... ... облыстарындағы оқу орындарының 50 пайызға жетер-жетпесі ғана жатақханамен қамтамасыз етілген. Бұл ауыл балаларының белгілі деңгейде ... ... ... ең ... ... болып табылады.
Үшінші, кәсіптік мектептерде білім алатын жастардың дені ... ауыр ... ... ... ... ... тамақтануын, жатақ-хана мәселелерін шешу арқылы аталған отбасыларға үлкен ... ... де ... ... Ең ... ... - ... мектепте білім алған жастардың жұмысқа орналасуын қамтамасыз ету. Жалпы, ел бойын-ша бітірушілерді жұмысқа орналастыру өткен жылы 76 ... ... Ең ... ... ... ... ... қандай да бір ма-мандыққа сұраныстың артатынын немесе кеми түсетінін ... ... мол. Бұл ... ... ... ... ... анықтауға үлкен септігін тигізері күмәнсіз. Осы орайда, жергілікті жерлер-де экономика комитеттері мен халықты жұмыспен ... ету ... ... ... ... ... ... жұмыссыз қалуы-на әкеп соқтыратынын жасыруға болмайды.
Кәсіптік мектеп оқушыларының нақты практикадан өтуіне жергілікті әкімдіктер өкінішке ... ... ... ... Бұл процесс тек оқу орны мен белгілі мекеменің арасындағы келісім-шарт ... яғни ... ... қалып отыратын жағдайлары да көп кездеседі.
Бүгінде еліміз бойынша 177 жоғары оқу орны жұмыс істейді. Олардың 68-і ғана мемлекеттік, ал 109-ы ... емес оқу ... Оған ... оқу ... әр аймақтағы филиалдарын қосыңыз. Аталған оқу орындарындағы ... ... ... бірдей болмайды. Осы ретсіздіктер біздің қоғамымыздың ілгері басуына, мемлекетіміздің дамуына теріс әсерін тигізбей қалмайды. Алдымен жұмысшы кадрларды даярлайтын инженер-педагогтардың ... ... ... барлық жергілікті жерлерде жеткілікті болуына баса назар аудару механизмін ... ... Бұл ... үшін ... ... ... кадр ... атқарар рөлі ерекше...
Ел экономикасының және әлеуметтік дамуының негізгі ... ... ... кеңейтілген отырысында Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев сапа мен құрылымның заманауи талаптарға жауап бермейтіндігін мәлімдей келе, ... ... ... ... тағы да ... ... ... беру мәселелері төңірегінде дайындалып жатқан заң жобасында колледж оқушыларының өндірістік іс-тәжірибеден міндетті өтуімен дуалды оқыту формаларын қарастыру қажет екендігін атап ... ... орай ... Назарбаев бүкіл шағын және орта бизнесті осы процеске қатысуға шақырды, және де, оның айтуынша, жергілікті жерлер-де әкімдер, министрліктер және ... ... ... ... жасауға тиіс.
Ел Президентінің сөздері ұлттық кадрларды даярлау және ұлттық ... ... ету ... ... ... ... мәселелердің бірі болып табылатын өңірлерде жаппай қолдау тапты. Өкінішке орай, бүгінгі күні көптеген мектеп түлектері зауытта жұмыс жасауды ... Бұны ... ... жоқ мамандық деп есептейді. Нәтижесінде: нарық заңгерлер мен экономистерге толып кеткен. Заманауи еңбек нары-ғының тенденциясы - ... ... ... кадрлардың тапшылығы мен жұмысшы мамандықтар мамандарының жетіспеушілігі.
ғылыми-зерттеу орталығының директоры Гүлнар Үсенова атап ... ... ... ... ... ... ... кадр-лармен қамтамасыз ету мақсатында ОҚО Кәсіпкерлер палатасы Оңтүстік ... ... ... ... индустриялық айма-ғында орналасқан оқу орталығын ашты. Оның аумағында шамамен елуге жуық кәсіпорынның ... оқу ... ... жүйе ... ... және одан ары ... ... барлық бағыттағы кадрларды даярлау, қайта даярлау және кадр-лар біліктілігін көтеру бойынша ынтымақтастық туралы шарт жасасуына көмектесті.
, - дейді орта-лық ... ... ... ... ОҒЗО-да 87 адам , , , ... ... оқып та ... ... ... ... бағдарламаға қатысушыларды (БӨААД), , , сияқты мамандықтарға, радио, электроника және ... ... ... ... ... ... - деп атап өтті ... Үсенова. ОО басты міндеті, оның ойынша, .
Оның сөзіне сүйенсек, оқу орталығын ашу және ... ... ... ... ... кедергі келтіруші көптеген фактор-лар анықталған. Осыған орай орталық басшылығы бірқатар ұсыныстар енгізеді. Атап айтқанда, бағдарламасының мамандарды қайта даярлау, біліктілігін ... ... ... ... ... тапсыру, себебі ол мемлекет пен экономика арасындағы үйлестіруші ролін атқарады.
Сондай-ақ, Гүлнар Үсенованың айтуынша, ... ... өту ... ... ... кадрлардың біліктілігін көтеруге мемлекеттік тапсырысты арттыру қажет.
, - деп есептейді оқу орталығының басшысы.
Оның ойынша, инженерлердің және шеберлердің жалақысын шына-йы экономика ... ... ... ... ... дейін ұлғайтумен КжТББ жүйесі жұмыскерлерінің еңбекақысы жүйесін де қайта қарау қажет.
Оқу орталығы техникалық білімі бар және өндірісте ... ... ие ... үшін ... ... ... ретінде жұмысқа тұрғызу мақсатында қысқа педагогикалық оқыту курстарынан өту мүмкіндігін ... ... ... ... біліктілігін көтеру және оларды қайта даярлау туралы ереже:
Кадрлардың біліктілігін көтеру және оларды қайта даярлау ғылыми-техникалық прогрестің, экономикалық ... ... және ... ... ... ... талаптарына байланысты бұрыннан алынған немесе алынуға тиіс жаңа кәсіби ... мен ... ... ... ... ... өз ... даярлықтарын көтеруге дербес қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында жүзеге асырылады.
Кадрлардың біліктілігін көтеру (жетілдіру) және ... ... ... жүйесінің білім беру мекемелері (бұдан әрі қарай - мекемелер) өз қызметінде Қазақстан Республикасының заңдарын. Осы ... және ... ... ... ...
1. Жалпы ережелер
1. Кадрлардың біліктілігін көтеруді және оларды қайта даярлауды оқыту кәсіби білім беру мен ... ... ... ... алынған кәсіби білім негізінде жаңа мамандықтарды игеру, іскер сапалары мен жаңа еңбек функцияларын атқаруға әзірлеу мақсатында жүргізілетін мемлекеттік және ... емес ... ... ... ...
2. ... біліктілігін көтерудің және оларды қайта даярлаудың білім беру ... ... ... ... ... ... Бірлескен құрылтайшылықтың тәртібі Қазақстан Республика-сының заңдарына сәйкес құрылтайшылар арасын-дағы ... ...
3. ... ... ... және ... қайта даярлау білім беру мекемелерінің (бөлімшелерінің) негізгі міндеттері мыналар болып табылады: ... мен ... ... ... аса жаңа ... ... және ... алдыңғы қатарлы тәжірибе туралы білімдерді алудағы мамандардың қажеттілігін қанағаттандыру;
- ұйымдар мен мекемелердің, бірлестіктер кадрларының, мем-лекеттік қызметшілердің біліктілігін ... және ... ... ... ... және жүргізу;
- ғылыми зерттеулерді, ғылыми-техникалық және тәжірибелік эксперименттік ... ... және ... ... беру ... ... саласы бойынша бағдарламаларды, жобаларды, ұсы-ныстарды, басқа да құжаттар мен материалдарды ғылыми сараптау;
- кадрларды даярлаудың және оларды қайта даярлаудың сапасын ... ... ... ... ... және ...
4. Кадрлардың біліктілігін көтеру және оларды қайта даярлау білім беру мекемелеріне ... ... ... ... ... мен факультеттері, жетілдіру институттары, республикалық, салалық, салааралық және ... ... ... ... кадр-лардың біліктілігін көтерудегі және оларды қайта даярлаудағы қажеттілікті қанағаттандыруға бағытталған ұйымдар мен мекемелердің, бірлестіктердің жанынан ұйымдастырылған орталықтар жатады.
5. ... ... беру ... оқытудың төмендегідей түр-лерін жүргізе алады: біліктілікті көтеру, кәсіби ысылу және қайта даярлау.
2. Біліктілікті көтеру
6. Біліктілікті ... ... ... ... ... ... өсіп ... талаптарына сәйкес басшы қызметкерлер мен маман-дардың теориялық және практикалық білімдерін жаңарту болып ... ... ... ... барлық еңбек қызметі бойын-да кем дегенде 5 жылда бір рет жүргізіледі.
8. ... ... ... ... ... отырып, оқу бағдарламасына сәйкес білім беру мекемесі бекітеді.
9. Біліктілікті көтеруге оқытудың төмендегідей түрлері енеді: ... ... - 72 ... дейін;
- орташа мерзімді - 72 сағаттан 108 сағатқа дейін;
- ұзақ мерзімді - 108 сағаттан жоғары.
3. Мамандардың кәсіби ысылуы
10. ... ... ... ... ... ... даярлық нәтижесінде алынған кәсіби білімді, іскерлік пен дағдыны қалыптастыру және практикада бекіту болып табылады. Ол сондай-ақ, ... ... ... одан да жоғары лауазым бойынша міндеттерді атқару үшін алдыңғы ... ... ... ... және ұйымдастыру дағ-дыларын игеру мақсаттарында да жүзеге асырылады. Қосымша кәсіби білім берудің дербес түрі, сондай-ақ кадрлардың біліктілігін ... және ... ... ... оқу ... бір тармағы да болуы мүмкін.
11. Мамандарды кәсіби ... ... ... да, одан ... ... де, жетекші ғылыми - зерттеу мекемелерінде, білім беру мекемелерінде, ... ... беру ... және ... ... ... да ...
12. Мерзімін оның мақсаттарын ескере отырып, және ол ... ... ... ... бірлестік басшыларының келісімі бойынша қызметкерді оқытуға жіберетін жұмыс беруші айқындайды. Ол қысқа мерзімді (апта, ай), және ұзақ мерзімді (екі ... ... ... ... ... қайта даярлау
13. Кадрларды қайта даярлаудың мақсаты ... ... жаңа ... атқару үшін қажетті дербес пәндерді, ғылым, техника мен техно-логия тармақтарын зерттеуді қарастыратын білім беру бағдарламалары ... ... ... ... пен дағдыны игеру болып табылады.
14. Кадрларды қайта даярлау біліктілікті көтеру білім беру мекемелерінің атқарушы өкімет органдарымен, ... ... ... ... қамтамасыз етудің мемлекеттік қызме-тімен, сондай-ақ басқа да заңды тұлғалармен жасаған келісім-шарттары негізінде жүзеге асырылады.
Кадрларды ... ... сала ... кем ... 280 ... көлемінде жүргізіледі.
15. Жоғары білікті профессорлық-оқытушылық құрамы бар білім беру мекемелері ҚР ... беру ... ... ... лицензиялар негізінде жоғары білім туралы диплом алу үшін кадрларды қайта даярлауды ақылы түрде ... ... ... ... ... ... ... білімге байланысты білім беру мекемесі айқындайды, алайда бұл кем дегенде 1440 ... ... ...
16. ... ... және ... ... өткен адамдарға бел-гіленген үлгідегі құжат беріледі:
Куәлік (сертификат) - 72 сағатқа ... ... ... ... ... өткендерге;
Куәлік - 72 сағаттан жоғары көлемдегі бағдарлама бойынша оқыту-дан өткендерге;
Мемлекеттік үлгідегі диплом - 1440 сағаттан жоғары бағдарлама бо-йынша ... ... ...
17. Біліктілікті көтеру және қайта даярлау білім беру ... ... ... және ... ... ... Республикасының заңдарымен, Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігінің ... ... ... осы ... және ... ... ... бойынша тіркелген жарғысы арқылы айқындалады.
18. Біліктілікті көтеру білім беру мекемесінің халықаралық қызметі Қазақстан Республикасының заңдарына және ... ... ... ... ... ... біліктілігін көтеру және оларды қайта даярлау білім беру мекемелерін басқару.
19. Кадрлардың біліктілігін көтеру және ... ... ... білім беру мекемелеріне (бөлімшелерін) басқару Қазақстан Республикасының заңдарына, осы Ережеге және ... ... ... ... асырылады.
20. Кадрлардың біліктілігін көтеру және ... ... ... ... беру мекемесіне жалпы басшылықты осы мекеменің жетекшісі басқаратын сайланбалы өкілетті орган - ... ... ... ... ... оның ... мен қызмет тәртібі осы Ереже және мекеменің жарғысы арқылы белгіленген тәртіпте жүзеге асырылады.
21. ... беру ... ... ... ... ... және ... босатады.
22. Заңды тұлға мәртебесіне ие білім беру ... ... ... ... беру ... атынан қызмет жасайды, қол-данылып жүрген заңдарға (және контрактының шарттарына) сәйкес барлық мекемелер мен ... оның ... ... ... беру ... мүлкі мен құралдарына билік жүргізеді, келісім-шарттарға қол қояды, сенімхаттар береді, банктерде есеп-шотын ашады. Өз өкілеттілігі шеңберінде басшы бұйрықтар мен өкімдер ... ... ... ... ... ... қабылдайды және жұмыстан шығарады.
6.Кадрлардың біліктілігін көтеру және оларды қайта ... ... беру ... ... қызметі
23. Білім беру мекемелеріне (бөлімшелеріне):
- экономика салаларының, ... және жеке ... ... ... көтеру және оларды қайта даярлаудағы қажеттілігін жедел қанағаттандыру;
- еңбек рыногы мен экономика дамуының негізгі бағыттарының қажеттіліктерін зерттеу негізінде тыңдаушыларды ... ... ... ... ... пен ... ... Республикасының егемендігі жағдайындағы еңбек уәждемесі мен ақы төлеудің аса жаңа әдістерін, ... ... ... ... аса жаңа ... ... ... материалдық ресурстарды ұтымды пайдаланудың алдыңғы қатарлы тәжірибесін, электронды-есептеу техникасы мен ғылыми-техни-калық ақпаратты ... ... ... ... белсенді және сапалы игеруін қамтамасыз ету;
- сабақтарды жүргізудің тиімді нысандары мен әдістерін іздестіру және ... ... және өз ... ... ... оқу ... ... бағытын, оның саланың, аймақтың, ұйымның, еңбек ұжым-ның нақты міндеттерін шешуге нысаналықты күшейту;
- жақсы даярланған адамдарға оларды әрі ... ... ... ... беру ... ... ... кешенді бағалау жүйесін құру;
- ғылым мен техниканың жаңа перспективалық бағыттары бойынша ғылыми зерттеулер, тәжірибелік-конструкторлық және енгізі-летін жұмыстар жүргізу;
- ... жеке ... ... беру және ақпараттық қызмет көрсету, кадрлардың біліктілігін көтеру және оларды қайта даярлаудың көкейкесті проблемалары бойынша ғылыми зерттеулер ... ... және ... ... ... ... ... мен жоспарлардың орындалуына қатысу;
- тапсырмашылармен байланыс нысандарын дамыту, тыңдаушы-ларға кеңес беру - ... ... ... ... қызметін ұйымдастыру;
- білім беру қызметінің түрлері мен нысандарын ... ... ... және оларды қайта даярлау мәселелерінде отандық және шетелдік әріптестермен ынтымақтастықты ұйымдастыру;
- профессорлық-оқытушылық кадрлардың сапалық құрамын жақсарту, олардың кәсіби, педагогтық және ... ... ... кө-теру;
- қазіргі оқу-материалдық базасын құру, тыңдаушыларды тиісті тұрғын-тұрмыстық жағдайлармен қамтамасыз ету, олардың бос уақытын өткізуді ұйымдастыру жүктеледі.
7. ... ... ... және оларды қайта даярлау мекемелерінің тыңдаушылары және профессорлық оқытушылық құрамы
24. Тыңдаушылар контингентін құру мемлекеттік ... ... және жеке ... ... ... жүзеге асырылады.
25. Білім беру мекемесіне тыңдаушыларды қабылдау жасалған келі-сім-шарттарға немесе басқа да құжаттарға ... ... беру ... басшысының бұйрығы арқылы жүргізіледі.
26. Шет мемлекеттер азаматтарының біліктілігін көтеру және оларды қайта даярлау Қазақстан Республикасының білім беру саласындағы заңдары ... ...
27. ... ... ... мен ... бойынша білім беру мекемесі айқындайды.
28.Тыңдаушылар ішкі тәртіп ережелерін қадағалауға, оқу жоспар-лары және бағдарламалары ... ... оқу ... ... ... ... ... міндетті.
29. Білім беру мекемелерінің тыңдаушылары:
- білім беру бағдарламаларының мазмұнын қалыптастыруға қаты-суға;
- факультеттерде, кафедраларда және ... ... да ... бөлімшелерінде бар, кәсіби қызмет мәселелері бойынша норма-тивті, нұсқаулық, оқу және оқу-әдістемелік құжаттамаларды, сондай-ақ кітапханаларды, ақпараттық ... осы ... ... ... ... ... басқа бөлімшелердің қызметін пайдалануға;
- мәслихаттар мен семинарларға қатысуға, өз рефераттарын, ғы-лыми ... мен ... да ... ... ... ... ұсынуға;
- Қазақстан Республикасының заңдарымен белгіленген тәртіпте мекеме әкімшілігінің бұйрықтары мен өкімдерін қайта қарауды талап етуге құқықты.
30. Негізгі жұмысынан қол үзіп ... ... ... үшін негізгі жұмыс орны бойынша еңбекақы сақталады.
31.Негізгі жұмысынан қол үзіп ... ... ... ... ... тыңдаушыларға Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген төлем жүргізіледі.
32. Бітіріп шығу және аттестациялық жұмыстарды, рефераттарды қорғау, емтихандарды тапсыру, ... ... ... ... ... ... арнаулы құрылған комиссия айқындайды, оның құрамын осы мекеменің басшысы бекітеді.
33. Оқу жоспарын орындамаған жағдайда, сондай-ақ ішкі ... ... ... ... ... ... беру ... басшысының бұйрығымен тыңдаушы оқудан шығарылады, оған оқудан шығарудың себебі көрсетілген ... ... ... Профессорлық-оқытушылық құрамының саны бір мұғалімге сәйкес келетін тыңдаушылардың орташа жылдық контингенті осы сала бойынша мамандар даярлайтын жоғары оқу орындары үшін ... ... 25 ... ... ... тиіс ... ... отырып айқындалады.
35. Профессорлық-оқытушылық құрамның қызметі Қазақстан Республикасының Заң және нормативті-құқықтық актілері, жоғары мектеп туралы нормативті құжаттар және ... ... ... реттеледі.
8. Кадрлардың біліктілігін көтеру және оларды қайта даярлау мекемелерінің қаржылық-шаруашылық ...
36. ... беру ... ... белгіленген тәртіп бойынша:
- бюджет қаражатының;
- министрліктер мен ведомстволардың, жергілікті ... ... ... ... ... заңды және жеке тұлғалармен жасалған келісім шарт бойынша ... ... ... ... қаржының;
- банк кредиттерінің;
- басқа да қаржы көздерінің есебінен жүзеге асырылады.
37. Білім беру мекемелерінің қаржы-шаруашылық қызметі ... ... ... ... тәртіп бойынша жүзеге асы-рылады.
38.Жарғыда көрсетілген қызметтің іске асуын қамтамасыз ету мақсатында білім мекемесінің иелігіндегі және ... ... ... ... тәртіппен құрылтайшыларына беріледі.
39.Кадрлардың біліктілігін көтеру және оларды қайта даярлау мекемесінің мүлкін, аталғандардан басқа олардың өз есептері ... ... ... ... ... қоры, жабдықтар, құрал- саймандар мен басқа да мүліктер, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалар мен жеке тұлға-лар берген ақша қаражаты, мүлік және басқа да меншік ... ...
40. ... ... ... және оларды қайта даярлау мекемесі өзіне бекітілген мүлікті өзінің нысанасына, жарғылық мақсат-тарына, Қазақстан Республикасының заңдарына және көрсетілген мекеме мен ... ... иесі ... бар ... ... ... сай ...
41. Кадрлардың біліктілігін көтеру және оларды қайта даярлау мекемелері өздеріне бекітілген мүліктің сақталуы және тиімді пайда-ланылуы үшін жауапты. Осы ... ... ... қызметіне бақылауды мүліктің меншік иесі өкілеттігі бар орган жүзеге асырады.
42. Министрліктер, ведомстволар, ұйымдар, ... ... және ... ... ... ... сәйкес оқу және келісім-шарт арқылы белгіленген мерзім үшін ... ... ... және оларды қайта даярлау мекемелеріне қаражат аударады.
43. Көтермелеу төлемдерін кадрлардың біліктілігін көтеру және оларды қайта даярлау мекемелері дербес айқындайды және оны ... ақы ... қоры ... ... ... ақы мен ... ақы ... қолданылып жүрген заңдармен белгіленгеннен төмен емес деңгейде анықталады.
9. Кадрлардың біліктілігін көтеру және ... ... ... ... қызметіне бақылау жасау
44. Кадрлардың біліктілігін көтеру және ... ... ... ... (бөлімшелерінің) қызметіне мемлекеттік бақылау Қазақстан Республикасының "Білім беру туралы" Заңына, Қазақстан Республика-сының "Жоғары білім туралы" Заңына, қолданылып ... ... және ... ... ... ... асырылады және меншік нысандарына қарамастан, кадрлардың біліктілігін көтеру және оларды қайта даярлау мекемелері үшін қолданылады.
45. ... ... ... және оларды қайта даярлау мекемесінің (бөлімшесінің) Қазақстан Республикасының заңдарын, ... ... ... ... орындауын, сондай-ақ оның білім беру және қаржылық-шаруашылық қызметіне тікелей бақылауды құрылтайшы (құрылтайшылар) өз құзыреті шегінде жүзеге ...
10. Есеп және есеп ...
46. ... ... ... және ... қайта даярлау мекемелері (бөлімшелері) жедел бухгалтерлік есепті жүзеге асырады, белгіленген нысан бойынша ... және ... есеп ... ... белгіленген тәртіпте тоқсандық және жылдық бух-галтерлік және статистикалық есеп берушілікті ұсынады.
47. ... ... ... және ... ... ... ... (бөлімшелерінің) лауазымы адамдары осы мекемеге бекітілген меншіктің сақталуы мен тиімді пайдаланылуы үшін, ... есеп ... ... үшін ... ... ... белгіленген жауапкершілікте болады [13, 12 б].
Кадрларды басқарудың тиімді жүйесін қалыптастыру
Астана қаласында өткен VI Экономикалық форумда Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Жаңа ... ... - ... ... Бұл Стратегиясының басты мақсаты - Қазақстанды әлемнің ең дамығды әлемнің ең дамыған 30 ... ... ... Бұл даму өскелең инновация-лық экономикаға және әлеуметтік қағидаттарға негізделетін болады [15, 5 ... ... ... ... ... арттыру үшін қысқа мерзім ішінде ұлттық кадрларға байланысты жұмыс жүйесін - ұлттық ... ... және ... іріктеу; даярлау; біліктілігін жоғары-лату; жетекші қызметкерге резервтер дайындау жұмысын толығымен қайта құру керек. Барлық деңгейдегі жетекшілер өздерінің қол ... ... ... ... ... ... және ... іс жүзінде жауапкершілігін күшейту керек.
Қызметкерлердi басқарудың ... ... үшiн ... ... ... ... ... бiрқатар түйткiлдердi шешу қа-жет. Осыған орай қызметкерлердi басқарудың тиiмдiлiгiн көтеру ... ... ие ... және оның ... мәнi арта ... Бұл ... дейiн мұндай түсiнiк басқару тәжiрибесiнде болмады, алайда, әрбiр ұйымда қызметкерлердi басқарудың кiшi жүйесi (кадр бөлiмi) жұмыс iстедi. Оның ... ... ... ... және ... ... кадр-ларды оқыту және қайта даярлау және басқалар ендi, бiрақ, кадр бөлiмдерiнiң ұйымдастыру мәртебесi де, ... ... де ... едi. Олар ... ... ... орындайтын басқа да бөлiмшелермен (еңбек және жалақы бөлiмi, заң бөлiмi) құрылымдық жағынан байланысты болды. Сол ... ... кадр ... ... те, ... та, үйлестiрушi де орталығы бола алмады.
Қызметкерлердi басқару әкiмшiлiк әдiстерге неғұрлым азырақ негiзделiп, мемлекеттiк қызметшi мен ... ... ... ... ... ... ... кадр саясатына көбiрек бағытталуы тиiс. Сондықтан адам ресурстарын басқару саласында жаңа ғылыми бiлiмдер және ... ... ... ... ... және ... ... кадрлармен жұмыстың инновациялық технология-ларын игеру қажет.
Мемлекеттiк қызметтiң жаңа үлгiсiнiң ... ... ... ... басқарудың тұтас жүйесiн, оның iшiнде мемлекеттiк органдардың кадр қызметтерiнiң мемлекеттiк қызмет ... ... ... ... ... ... iс-қимыл жасауын қарастырады.
Мемлекеттiк қызмет iстерi жөнiндегi уәкiлеттi орган жүйелiк негiзде мемлекеттiк басқару жүйесiнiң заманауи үрдiстерiн ескеретiн мемлекеттiк қызметтiң жаңа ... ... және ... ... ... ... болады.
Жаңа ұлттық кадр саясатын iске асыру және мемлекеттiк қызмет персо-налын басқарудың тиiмдi жүйесiн қалыптастыру үшiн мемлекеттiк органдар-дың кадр ... ... үлгi ... негiзiнде жүзеге асыры-латын болады, онда мемлекеттiк органдағы кадр қызметiнiң құрылымы, қызметкерлерiнiң саны, функциялары мен мiндеттерi, сондай-ақ, бар әдiсте-мелiк ұсынымдар айқындалмақ.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... дамыған елдерінің уәкілетті органдарымен меморандумдарға қол қойып, Мемлекеттік қызмет істері академиясы мен ... ... ... ... ынтымақтастығы кеңейе түскен. Бұқаралық ақпарат құралдары мен үкіметтік емес ұйымдарының өкілдері кез келген мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қатыса алады. Бұдан басқа, лауазымды тұлғаның ұлттық кадрлық шешімдер үшін жауапкершілігі арттырылған.
бағдарламасы - ... ... ... ... маңызды рөл атқаратын бірегей білім беру бағдарламасы. Бүгін-де индустриялық-инновациялық және әлеуметтік жобаларды жүзеге асыру аясында білім беру мен денсаулық ... ... ... ... бірге жас ғалымдар, дәрігерлер және инженерлер шетелдің жетекші универ-ситеттерінде тағылымдамадан өтуде. Отандық мамандардың жаңа ... ... - ... ... ... ғылым және әлеуметтік салалардың дамуына ықпал ететін болады [16, 15 б].
Дағдарыстан соңғы дамуға беттеген ... ... ... ... ... ... мен білімінің орны зор. Білікті, білімді маман болса, Қызылорда облысында жүргізіліп жатқан іргелі істердің оңға басары сөзсіз.
Қызылордада атты жас ... ... ... ... ... қызмет істері агенттігі Қызылорда облысы бойынша басқармасының ұйытқысымен құрылған клуб ... 30 ... ... ... ... әкімдік, бөлім, облыстық және аумақтық депар-тамент, басқарма секілді мемлекеттік мекемелерде жұмыс істейтін мемле-кеттік қызметшілер және мемлекеттік қызметке ... ... ... ... ... мақсаты - жас мемлекеттік қызметшілер арасында қарым-қатынас орнату, өзара ... ... ... ... ... азаматтық ұстанымдарын дамыту үшін жағдай жасау, оларды қоғамдық маңызды шараларға тарту, кәсіби, ... ... ... үшін ... жасау, уәкілетті органдарға мемлекеттік қызметті одан әрі жетілдіру бойынша ұсыныстар беру.
Сонымен бірге, клуб жас ... ... ... ... ... ... ... мақсатында тағылымдамадан өткізіп, білікті сала мамандары мен жетекшілерінің шеберлік сабақтарын ұйымдастыруды көздейді.
Қазіргі таңда жас мемлекеттік қызметшілер клубын ... ... ... бірлестік ретінде ресми тіркеу жұмыстары жүргізілуде. Клуб өзінің жарғысын әзірлеп, іс-шаралар жоспарын ... те ... ... ... қызметті кадрлармен жұмыстың барлығында ұйымдастырушы және үйлестіруші болуы қажет. Ол құрылымдық бөлімшелерде кадрлар саясатын ... ... ... ... ... ақы төлеуді, жұмыскерлерге медициналық қызмет көрсетуді, ұжымдағы ... - ... ... ... әлеуметтік қорғауды қадағалау керек.
Кәсіпорындағы кадрлық қызметтің тиімділігі оның ... ... ... ... ... құрылымдылығы мен нақтылығына; қызметтің өз ішіндегі құрылымдық бөлімшелерінің өзара байланысқан жұмыстарына; кадрлық ... ... ... және эконо-микалық қызметтерінің жұмысым органикалық байланыстарына; қызметті кадрлармен қамтамасыз етуге байланысты болады.
Ұлттық кадрларды дамыту деп ... ... ... багытталган іс-шаралардың жиынтыгын айтамыз [14, 61 б]. Мәселелерді тиімді шешу үшін әрбір кәсіпорынға осыған барынша жарамды ... ... ... ... және дамыту керек. Ұлттық кадрларды дамыту бірінші кезекте тұруы қажет, ол үшін оқуға ынталы жұмыскерлерді қолдау; білімдер мен озат ... ... жас ... ... ... басқарушы персоналдың қызметкерлерді дамытудың маңыздылығын түсінуі; кадрлар тұрақсыздығын төмендету.
ҚОРЫТЫНДЫ
Нарықтық экономикадағы өтпелі кезең біз үшін жаңа ... ... ... ... ... және ... ... бай-ланысты. Өтпелі кезеңде жаңа басқару саласына жүйелі ... ... кадр ... ... ... ... жолдарын қарастыру керек. Бұл өндіріс салаларындағы жұмысшылардың тиімділігін арттыруға көмекте-седі.
Қазақстан ... ... бері ... шет ... ортақ-тасып ашылған кәсіпорындар саны өте көп, сол кәсіпорындар ішінде көп-теген мамандар шетелден әкелінеді. Бұл біздің мемлекетіміз үшін өте ... ... ... ... ... да сол ... ... дайын-дау арқылы жақсы мамандар шығара алуымыз керек. Сондықтанда, Қазақстанда тек қана нарықтық ... ... ... ... бөле ... ғылымды және білімді, мәдениетті алға ұстап кәсіпорындар ішіндегі ұлттық кадрларды оқытуға да көп көңіл ... ... ... ... уақыттарда дами түсетіне сенім білдіреміз. Яғни, Қазақстан экономиканың дағдарыстан ... бір ... ол ... ішіндегі менеджерлерді дайындауға, оларды оқытуға назар аударған жөн. Қазіргі кезде ұлттық кадрлар дайындау орталықтар өте кем, ... аз ... көп ... деп ... Біздің елімізде ұлттық кадр дайындаудың басым бағыты - білім беру саясаты, қазіргі заманғы ... ... қол ... ... ... ... ... және мем-лекеттің өзекті және келешегі бар қажеттіліктеріне сәйкестігі. Ол ұлттық қауіпсіздігімізді, азаматтар мен еліміздің әл-ауқатының артуын қамта-масыз ететін аса ... ... ... ... ... ... тәуелсіздігі ғылым-ның және мамандар біліктілігі деңгейімен өлшенеді. Еліміздегі басты саяси және экономикалық мәселелердің нақты шешімін табуы ұлт-тық кадр-лардың кәсіби ... ... жеке ... тікелей не-гізделе отырып, оларды орналастырып тиімді пайдалануға байланысты. Осыған орай, ұлттық кадрларды түрлі жоғары оқу орындарында оқытып, даярлау жан-жақты қарастырылған. ... ... ... ... қам - та - масыз ету ұлттық кадрлар дайындау саясатының басым бағыттарына негізделген. Қазақстанның ұзақ ... ... ... ... ... міндеттерінің бірі - ұлттық кадр дайындау саясатының белсенді жүзеге асырылып, жаңа ғылыми ... ... ... және ... ұстанымдар мен тиімді құрылымын құру мәселелері тұжырымдалған.
Қазақстан Республикасында ұлттық кадр дайындау саясатын ... ... ... және практикалық мәселелердің кеңінен зерттелуімен тығыз байланысты. Мұндай байланыстар ұлттық кадр дайындау ... ... ... озық ... ... ... ... Бұл үрдістегі негізгі факторлар қазіргі жағдайдағы мәселелердің шеші-мін айқындайтын түрлі аспектілердегі орын алып жатқан әлеуметтік - эко-номикалық және ... ... ... болу ... зерт-теу, оларды дамыту, модерни-зациялауда дә - лел - ді баламаларды жасау мүм-кіндігін арттыру ... ... Бұл ... ... ... ... жүзеге асырудың тиімді тетіктері мен көрсеткіштері, негізгі бағыттары, кадрлар жұмысының ... мен ... - ... жүйелеу, тиянақты қарастыру туралы міндетті жүктейді. Қазақстан жағда-йында өндірістік ... ... ... ... таңда әлем аясында елеулі серпіліс туғызуда. Республика ұлттық кадрларының өз әріптес-терімен әлемдік қатынастардағы үлес салмағы бір-шама өсіп, дүниежүзілік көлем-де айтарлықтай ... ... ... ... - кең ... ... ел, өндірісі өркендеген, ғылыми потенциалы биік, кәсіби біліктілігі жоғары әлеуметтік топ-қазақстандық жұмыс-шылардың ... ... ... ... ... сәулетті ғимаратын салып жатқан бір-ден бір мемлекет.
Қазақстан дамуының инновациялық жолына өту кезеңдері қазіргі менеджмент саласында кең білімді мамандарға зәру. ... ... ... ... мен ... салыстырмалы қыска мерзімде инновациялардың жоғары тиімділігі мен бәсекелестік қабілеттілігін қам-тамасыз ететін басқару жүйесін құруға ... ... ... саласының ұлттық кадрлары - бұл, ең алдымен, жаңа техно-логияларды құру мен игеру процессінің ... ... ... кадр ... ... ... және ғылыми - техникалық еңбек-тің өзіндік ерекшеліктеріне негізделеді. Осы құрылымды құраушылар ғы-лыми және инженерлік қызметкер кадрлар, басқару қызметшілері, ... және ... ... ... ... ... кадрлық қамтамсыз етудің басымдықты және неғұрлым тиімді бағыттарының бірі - отандық ... ... ... үшін ше-телдік білікті мамандарды Қазақстанға тарту болмақ.
Қазақстан Республикасы халықаралық аренада демократиялық, ... және ... ... ... ... маңызды мәселелердің бірі кәсіби мемлекет құрудағы еліміздегі ұлттық кадрлық саясатты ... ... ... Мемлекетімізде алға қойған басым бағыттарды шешу үшін, кадр жасақтаудың қалыптасқан жүйесін дамыту-дың мақсаттары мен міндеттері еліміздегі әлеуметтік-экономикалық және саяси-модернизация үрдісімен ... ... ... ... дайындау саясатын жүзеге асы-руды ғылыми-әдістемелік қамтамасыз ету басымдығы ... ... ... анықталып, ұлттық кадрлар дайындау саяса-тының маңызды аспектісі ретінде адамгершілік және кәсіби сана-сезімнің жоғары ... ... ... нақтылығы Қазақстан Республика-сының болашағының жарқын дамуына әсер ... ... ... табылады. Қазақстан Республикасында ұлттық кадр дайындау саясатын дамыту, модернизациялау, теориялық және практикалық мәсе-лелердің кеңінен зерттелуімен тығыз байланысты. Өндіріс ... ... ... ... ... ... саяси-әлеуметтік, тарихи-фило-софия тео-риясында алатын орны айрықша.
Еліміздегі басты саяси және экономикалық ... ... ... ... ұлттық кадрлардың кәсіби біліміне, тәжірибесіне, жеке қасиетіне тікелей негізделе отырып, оларды орналастырып тиімді пайда-лануға байланысты. Осыған ... ... ... ... ... оқу ... ... даярлау жан-жақты қарастырылған. Жұмыс орын-дарын кәсіби мамандармен ... ету ... ... ... ... ... бағыттарына негізделген.
Қазақстан жағдайында өндірістік салаларды дамыту тәжірибесі бүгінгі ... әлем ... ... ... ... Республика ұлттық кадрларының өз әріптестерімен әлемдік қатынастардағы үлес салмағы бір-шама өсіп, дүниежүзілік көлемде айтарлықтай беделі ... ... ... ... ... 718 ... ... А.А., Вершишина Г.С., Экономика и планирование коммерческого предпринимательства / ... Б.А. ... - ... ... Алматы; Экономика -2000. -132 б.
+ Ширенбек Х., Экономика предприятия. Учебник.- Санк ... ... ... ... ... елі: пән және ... // Егемен Қазақстан. - 2013, 24 қыркүйек. - 5 б.
+ Менеджмент негіздері [мәтін]: оқулық / Ахметов К.Ғ., ... Е.Н., ... Ү.С..- ... 2005.- 518 ... ... түсіндірме сөздік. Астана, -2007, 615 б.
+ ҚазМұнайГаз ұлттық компаниясының ... сайт ... ... С.В. ... персоналом современной организации. Учебно- практическое пособие. Изд.з-е., перераб. и доп. (серия

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 85 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тұрғын үй де — ұлттық байлық5 бет
Ұлттық есеп жүесi – макроэкономикалық статистиканың негiзi12 бет
Жасанды былғары жасау процессінде қолданылатын әдістер6 бет
Нарық жағдайында өндірісті ғылыми-техникалық дайындаудың мазмұны мен міндеті27 бет
Қазақстан Республикасы бойынша жайылым мен шабындық жерлердің жағдайы,көлемі,өнімділігі.25 бет
12 жылдық білім беру жағдайында жаңа тұрпатты тарихшы мұғалім дайындаудың мәселелері24 бет
«Жасыл» құрылыс дамуының болашағы65 бет
«Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде»4 бет
Адамзаттың табиғатты қорғау іс-әрекетінің болашағы. Әлемдегі халықтың төтенше жағдайлардан жаппай өлімге ұшырауына әкелетін жағдайлар15 бет
Азнагүл алаңының геологиялық құрылысы, мұнайгаздылығының болашағы және мұнай мен газ шоғырларын іздестіру жобасы80 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь