Салауатты өмір салтын қалыптастыру негіздері

«Дені сау адам-табиғаттың ең қымбат жемісі» деп тегін айтылмаса керек. Бірінші байлық- денсаулық дейміз. Бірақ осы сөздің салмағын шынайы сезініп, түсінбейтін секілдіміз.
Бүгінгі таңда өз тәуелсіздігін алған егеменді еліміз оcы бағытта Қазақстан мектептеріне жан- жақты дамыған, денсаулығы мықты, салауатты өмір салтын мұрат еткен дара тұлғаларды тәрбиелеуді басты талап етіп қойған.
Қазіргі кезде салауатты өмір салтын сақтау туралы көп айтылуда. Тіпті Елбасымыздың Жолдауында да салауаттылықты мемлекеттік деңгейде қолға алу керектігі көрсетілген. Бұл жолдау келешек егемендіктің кілтін ұстар жастардың болашағына апаратын алтын сүрлеу десе болады. Десе де осы салауатты өмір салты дегенді әркім әрқалай түсінеді.
Салауатты өмір салты дегеніміз- денсаулықты нығайту мен сақтау, ағзаның дұрыс дамуын қамтамасыз ететін гигиеналық ережелерді орындау. Ол үшін денссаулықа жағымсыз әрекеттерден (нашақорлық, шылым шегу, ішімдік ішу, улы заттарға әуес болу) аулақ болу. Салауатты өмір салтын сақтау сонысымен бағалы. Көне замандардағы ғұламалардың бірі Аристотель: «Жанды дене қозғалмаса өледі» - деген екен. Міне, сол тұжырымдама біз үшін салауатты өмір сүрудің негізгі ілімі болуға тиіс. Салауатты өмір салтын ұстануда спорттың рөлі зор. Денсаулыққа тек дене шынықтыру арқылы қол жеткізілуге болады. Дене қозғалысы адам ағзасын дамытып, жұмыс істеу қабілетін арттырады, ауруды алыстатып, өмірді ұзартады. Денсаулық – адамға табиғаттың берген ең ұлы құндылығы.
Адам денсаулығын қалыптастыру және нығайту – медицинаның ғана емес, сонымен бірге барлық оқыту мен тәрбиелеу, білім беру жүйелерінің негізгі мақсаты мен міндеті. Себебі, шәкірт денсаулығының жағдайы оның оқу үлгеріміне, мінез-құлқына, қарым – қатынастарына тікелей әсер етеді. Осы орайда мектептегі алғашқы сабақтың 4-5 минуты гимнастика жаттығуынан басталса, ерте тұрып таза ауада жүгіріп және арнайы жаттығулар жасалса. Түрлі спорттық ойындар мен секцияларға қатысудың да артықтығы болмас еді.Сөйтіп, жан дүниемізді байытып шынықтырар едік.
        
        Салауатты өмір салтын қалыптастыру негіздері
деп тегін айтылмаса керек. Бірінші байлық- денсаулық дейміз. Бірақ осы сөздің салмағын шынайы сезініп, түсінбейтін секілдіміз.
Бүгінгі ... өз ... ... ... ... оcы ... ... мектептеріне жан- жақты дамыған, денсаулығы мықты, салауатты өмір салтын мұрат еткен дара тұлғаларды тәрбиелеуді ... ... етіп ... кезде салауатты өмір салтын сақтау туралы көп айтылуда. Тіпті Елбасымыздың Жолдауында да салауаттылықты мемлекеттік деңгейде қолға алу ... ... Бұл ... келешек егемендіктің кілтін ұстар жастардың болашағына апаратын алтын сүрлеу десе болады. Десе де осы салауатты өмір салты дегенді әркім ... ... ... өмір ... дегеніміз- денсаулықты нығайту мен сақтау, ағзаның дұрыс дамуын қамтамасыз ... ... ... ... Ол үшін ... ... әрекеттерден (нашақорлық, шылым шегу, ішімдік ішу, улы заттарға әуес болу) аулақ болу. Салауатты өмір салтын сақтау сонысымен бағалы. Көне ... ... бірі ... - деген екен. Міне, сол тұжырымдама біз үшін салауатты өмір сүрудің негізгі ілімі ... ... ... өмір ... ... ... рөлі зор. Денсаулыққа тек дене шынықтыру арқылы қол жеткізілуге болады. Дене ... адам ... ... ... ... қабілетін арттырады, ауруды алыстатып, өмірді ұзартады. Денсаулық - адамға табиғаттың берген ең ұлы ... ... ... ... және ... - ... ғана емес, сонымен бірге барлық оқыту мен тәрбиелеу, білім беру жүйелерінің негізгі мақсаты мен ... ... ... ... ... оның оқу ... мінез-құлқына, қарым - қатынастарына тікелей әсер етеді. Осы орайда мектептегі алғашқы ... 4-5 ... ... ... басталса, ерте тұрып таза ауада жүгіріп және арнайы жаттығулар жасалса. Түрлі спорттық ойындар мен секцияларға ... да ... ... ... жан ... байытып шынықтырар едік.
Егемен еліміздің болашағы- жастар. Қоғамда болып жатқан жат, жаман әдеттерден ... ... ... ... ... ... ... бағалай білген жанның келешегі кемел, өмірі мәнді болмақ. Дүниенің қызығы мен тамашасы мол.
Салауаттану -- ... ... жеке ... қоғамның, табиғаттың денсаулығы туралы ғылым. Адам денсаулығы тән, дене, ... ... және ... ... құраушының өзара байланысы мен өзара үйлесімді әрекеттерінен қалыптасады. Кез-келген өзара әсер әрекет ... ... де, ... ... ... де анықталады.
Әлеумет себепші болған аурулар санының өсуіне, ... ... ... мәні ... ... -- ... ... байланысты -- салауаттанудың пайда болуы заңдылық. Салауатгану ғылымы ... ... ... алу ... денсаулықты сақтау және ны-ғайту амалдары мен әдістерін зерттейтін салауатты өмір салтын қалыптастырудың ғылыми ... ... ... рөлі -- ... ішкі ... табиғатымен, өзін қоршаған тірі жөне өлі табиғатпен өзара әсері сапасын өзгерту, кикілжіңнің көзін жою болып табылады.
Салауаттану ғылымы ... мен ... ... ... нысаны, біріншіден -- дені сау адам, екіншіден -- оны қоршағандардың барлығы және ... ... ... факторлар, үшіншіден -- аурудъщ пайда болу себептері, организмнің дені сау ... ... ... ... ... тетіктері, төртіншіден -- сақтандыру және сауықтыру шаралары болып табылады.
Салауаттанудың зерттеу пәні -- адам. Зерттеуге организмнің ... ... ... ... ... корғану тосқауылдары, организмнің сыртқы ортаға бейімделуі туралы білімдері енеді. Салауаттану адамның термодинамикалық, денелік, химиялық, ... ... ... қамтиды. Адам қоғамның қарапайым мүшесі, этикалық және эстетикалық ұстанымдарын жеткізуші жеке тұлға ретінде қарастырылады. Тек ... ... ... оның ... ... - денсаулығын сипаттауға мүмкіндік береді.
Тіршілік дегеніміз тек адамның ғана емес, кез келген тірі организмнің ... ... ... ... болғандықтан, салауаттану тіршілік етуге қажетті ортаның әсерін барлык кұрауыштарымен оқып-үйрену міндетін қояды.
Дүниежүзілік ... ... ... (ДДСҰ) сарапшыларының дерегі бойынша халық денсаулығының 49-53%-ы өмір салтына, яғни адамның өз денсаулығына қалай ... ... ... ... ... (аймақтың экологиялық және климаттық-географиялық ерекшеліктеріне), 18-22%-ы тұқым қуалау себептеріне, біздің ден-саулығымыздың тек 8-10%-ы ғана ... ... ... ... қатерінің негізгі факторлары -- қозғалыс күшінің кему саддарынан қимылдың кемуі ... дене ... ... ... ... ... орта ... барлығының көптеген уытты заттармен ластануы, өндірісте және тұрмыста күйзеліс ... ... ... ... ... шегу, алкоголь пайдалану, уланқорлық, нашақорлық, т.б.) кең таралуы. Салауаттану ... ... ... ... ... ... нығайтуға болатынын егжей-тегжейлі түсіндіреді. Салауатты өмір салтын қалып-тастырудың негізгі ... ... жеке және ... ... дене ... гиподинамиямен күрес;
- организмді жаратылыс-табиғи факторлармен -- су, ауа, күн ... және т.б. ... күн ... тиімді пайдалану;
- дұрыс және уақтылы тамақтану;
- жұкпа аурулардың ... ... тән ... ... жарақаттанудан, уланудан, т.б. сақтандыру;
- зиянды әдеттерден (темекі тарту, алкоголь, есірткілік улы ... ... ... ... ... және ... ... және денсаулық;
- экология және денсаулық.
Салауаттанудың ... ... -- ... жеке адамның және тұтастай қоғамның денсаулығын қамтамасыз ету. Салауатты өмір салтын қалыптастырудың негізгі ... ... мен ... жас ... ... ... және ... сәйкес салауатты өмір салтының ұғымдарын, дағдыларын және уәждерін қалыптастыру.
Бүдан мынандай міндеттер туындайды:
- ... өмір ... ... ... өз ... ... ... қоғамның рухани ... ... ... қарауға тәрбиелеу;
- негізгі гигиеналық дағдыларға ... осы ... ауру ... және оларды алдын алу шараларымен таныстыру.
Адам денсаулығы, ең алдымен, өмірлік сара жолға тәуелді, ал өмір жолы ... ... ... мен ... ... ... анықталады.
Денсаулық деген не? Денсаулық үғымына берілген анықтамалар өте көп. Үлкен медициналық энциклопедияда денсаулық организм мен ... ... ... ... орта теңдестіріп, ешқандай ауырсыну өзгерістері байқалмайтын адам күйі ... ... ... ... ... ұйымының анықтамасы бойынша .
Академик Н.М.Амосов адам денсаулығы мүшелердің атқаратын қызмет сапасы толық ... ... ... ... көп өнім беретінін бағалауға болатын мөлшермен анықталады деп жорамалдайды ... ... ... ... ... . ... ... мектебі ұсынған денсаулық анықтамасы -- бұл .
Келтірілген денсаулық анықтамалары ... ... ... ұғымын бірдей қамтып көрсетеді, яғни организмнің сыртқы орта (табиғи және әлеуметтік) жағдайлары мен ішкі ... ... ... жас) бейімделу сапасын айқындайды. Денсаулықтың мынадай: физиологиялык, сезім әрекетіне ... ... ... ... ... ... бар. Ал рухани түрі осыларды бірегей тұтастыққа -денсаулыққа біріктіреді.
Денсаулықтың физиологиялық түрі организмдегі физиологиялық үрдістерді (процестерді), олардың өзара әрекеттесуін, ... ... орта ... ... ... ... реакцияларын қамтамасыз ететін морфологиялық және функционалдық сақтамаларды зерттейді.
Зияттылық түр дегеніміз -- ... ... ... ... ... ... ... түр -- жағдайға байланысты өз сезімін бағалай білуді түсініп, сол қалпында айшықтай айта алу. ... ... ... жасап, жағымды эмоцияны мадақтау.
Әлеуметгік түр -- тұлғаны әлеуметтендіру, өзін қоғамға қажетті мүше ... ... ... өмір сүру.
Тұлғалық түр -- өзін тұлға ретінде түсіну, ... ... ... Өзін іс ... көрсету.
Рухани түр -- адам жеке басының біртұтастығын қамтамасыз ететін қоғамның рухани құндылығын көрсетеді.
Қазіргі уақытта денсаулық бірнеше түрлерге және ... ... ... Тән ... -- бұл адам ... мен ... жүйесінің ағымдағы күйі. Мұның негізі ... ... әр ... ... ... ... ... қажеттіліктерге негізделген жеке дамудың биологиялық бағдарламасынан құралады.
2. Дене денсаулығы -- ... мен ... өсуі мен ... деңгейі. Мұның негізі бейімделу реакцияларын қамтамасыз ететін морфологиялық және функциялық сақтамалардан ... Жан ... -- ... психикалық өріс күйі.
Мұның негізі мінез-құлыққа бара-бар реакцияны қамтамасыз ететін жалпы рухани қолайлы күйден құралады.
Рухани тазалық -- ... ... ... және ... өрісі сипаттамасының кешені. Мұның негізі жеке тұлғаның қоғамдағы құндылық жүйесі мен мінез-құлық түрткілерімен және уәждерімен анықталады. Денсаулыққа адамның руханилылығы ... ... яғни ол ... ... -- мейірімділік, намыс, абырой, ма-хаббат, сүйіспеншілік және әдемілікке негізделеді.
Денсаулықтың ... ... ... тән және дене күйі үшін -- мен ... ... ... күй үшін -- мен тілеймін;
:: адамгершіліктік күйге -- мен істеуге тиістімін.
Денсаулық белгілері мыналар:
:: ... ... ... ... ... тән ... және ... тән емес тұрақтылық;
:: өсу мен даму көрсеткіштері;
:: организмнің функционалдық күйі және ... ... ... ... да ... ... даму кемістігінің болу деңгейі;
:: имандылық-еріктілік және құндылык-уәждік мақсат деңгейі.
Өмір салты мен денсаулық ... ... ... салауатты өмір салты (СӨС) ұғымында толығырақ айтылады.
Осы заманғы ... мен ... ... өмір ... -- бұл ... ... әрекетімен, тұрмысымен, материалдық және рухани мұқтаждықтарды қанағаттандыру түрімен, жеке тұлға және ... ... ... ... тіршілік әрекетінің белгілі типі туралы түсініктерді кіріктіретін биоәлеуметтік санат. Жеке тұлғаның өмір ... ... ... ... ... үш нышанға негізделеді:
- өмір сүру деңгейі;
- өмір сүру сапасы;
- өмір сүрудің өзіндік жолы.
Өмір сүру ... -- бұл ... ... рухани және мәдени мұқтаждықтарын қанағаттандыру деңгейін көрсететін әлеуметтік-экономикалық санат.
Өмір сүру сапасы -- адам ... ... ... ... Бүл көбінесе әлеуметтік санатқа жатады.
Өмір сүрудің өзіндік жолы адам тіршілігінің мінез-құлықтық ерекшеліктерін сипаттайтын әлеуметтік-психологиялық нышан. Бұл -- жеке ... ... және ... икемделінетін белгілі қалып.
Адам денсаулығы, ең алдымен, өмір сүрудің өзіндік жолына тәуелді. Ол тарихи, ұлттық дәстүрлермен (діл) және жеке бас ... ... ... ... өмір ... балалардың ақыл-ойын, сезімін және әрекетін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Өмір салты мен денсаулық арасындағы өзара байланыс салауатты өмір ... (СӨС) ... ... ... ... ... негізі салауаттану ғылымы болып табылады. Салауатгы өмір салты адамның денсаулығы үшін қолайлы жағдайларда кәсіптік, қоғамдық және ... ... ... ... болатындардың барлығын бірлестіреді. СӨС жеке тұлғаның және қоғамдық денсаулықтың қалыптасуы, сақталуы және нығаюындағы жеке тұлғаның іс-әрекеттеріне ... ... ... ... ... ... та, әлеуметтік те ұстанымдар орныққан. Биологиялық ұстанымдарға: балалардың жас ерекшеліктерін ескеру, салауатты өмір салтының жүйелілігі, ырғақтылығы, бірізділігі және т.б. жатады.
СӨС ... ... ... ... ... тәрбиелей білуі, өзін-өзі шектей білуі (нәпсі тыюы) және т.б. жатады. СӨС ұғымы қазіргі заманда мыналарды қамтиды:
- жеке бас ... дене ... ... ... ... қимыл тәртібі;
- зиянды дағдылар мен құмарлықтан (темекі тарту, алкоголь, есірткі заттарын қолдану, т.б.) бас тарту;
- жағымды ... ... ... ... - оның ... ... байланысты екендігі - дәлелдеуді қажет етпейтін шындық. Ал ... ... ... - салауатты өмір салты. > дегенді өсіп келе ... ... ... ... ... өз ... деген жауапкершілікті қалыптастыру баршаның борышы.
Денсаулық дегеніміз - адам жаны мен ... ... ... сау ... ... адам ... сау адам өзі үшін де, ол өмір сүріп жатқан қоғам үшін де ... ... не бір ... да сол ... иесі ғана ... ... Адам бұл ... мәңгілік емес. Сол берілген аз ғұмырды дұрыс пайдалана білмесең, ғұмырың текке өтті дей бер. деп ... ... ... ... ... Әр адамның өмірінде денсаулықтың орны бөлек. Сондықтан денсаулығымызға көңіл бөліп, дұрыс сақтанғанымыз жөн. Деніміз сау болмаса, ауру меңдеп, қалжыратса, ... ... ... не пайда?! Осыдан біз ненің бірінші байлық екенін аңғарамыз.
Шопенгауердің ,- деген қанатты сөзі өте ... ... ... - жаны сау. ... ... сау ... ... сауыға алмасың тағы бесенеден белгілі.
Бүгінгі дені сау ұрпақ - ... ... ... ... мен бірлігі, жарқын келешегі көп ретте денсаулық мәдениетінің ... ... ... ... ... - ел ... басты арқауы. Денсаулық сақтау біздің өміріміздегі келелі мәселелердің, үшінші мыңжылдыққа атаған еліміз үшін өзекті міндеттердің бірі.
Жеке адамның да, ... ... да ... ... - ... ... байлығымызға балаған денсаулығымыздың қамын ерте бастан ойлауымыз қажет екенін естен шығарып алатынымыз өкінішті-ақ. Ынтымақ, бірлігі жарасқан елімізде адам денсаулығын ... ... ... ... ... бөліп отыр. Табиғаттың ең қымбат жемісі - адамдардың өз денсаулығына көңіл бөлгені - өзін-өзі сыйлағаны.Осыдан-ақ табиғаттың берген сыйы тұла ... таза ... ... ... ... ... зор болып, адам атына кір келтірмей өту абзал.
Адамның денсаулығы - өмір ... ең ... ... ... ... Сондықтан үкіметіміз денсаулық сақтау ісіне, адамдарымыздың дені сау, ағзасының күшті болуына ... ... ... ... ... өмір ... тек ... шұғылдану,дұрыс тамақтану,жек бас гигиенасы ғана емес дұрыс қалыптасу мен ... ... да ... ... бір ... жаңа ... ... Жаттығу-бұл күш не салмақ түсіру емес,ол тынығу,оны жаттығу ережесіне қосу керек.Ақыл-ой жұмысын дене ... ... ... ... ... ... тынығуға болады.Оған қоса таза ауа,мөлдір су,жылы күн көзі болса,оны ... ... кері әсер ... ... өмір ... ұстану қажет және де ол баршамыздың міндетіміз.Салауатты өмір салты деп аты ... ... ... өмірді қалыптастырудың негізгі заңдарын,салтын орындап,көлеңкеңді ерткендей ертіп,ешқашан ұмытпа және ол ... ... да ... ... ... - ... кепілі, ал саулық - байлық негізі.
Өркениеттің жолындағы елдің ертеңі - ... ... ... Дені сау ... - бай халық, халқының дені сау болып тұрса, мемлекеттің де мықты болып тұрары сөзсіз. Жаны сұлу, тәні сау ... ... ... ... ... ... ... кілтін жоғалтпай, көк туын көкке қарай биік көтер!
Есірткі, нашақорлық - азаматты жұтатын ... ... бір сәт ... шығармайық!
Өміріміз - өз қолымызда. Біздің бақытымыздың оннан тоғызы ... ... ... өмір бірақ рет беріледі. Бұл ретте оның денсаулығы ... рухы ... ... ... ... азаматы - дені сау, рухани бай адам!

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Колледж студенттеріне салауатты өмір сүру салтын қалыптастыру аспектілері107 бет
Мектеп оқушыларында салауатты өмір салтын қалыптастыру мәселелері69 бет
Оқушылардың денсаулық пен салауатты өмір салтына құндылық қатынасын қалыптастырудың сынып жетекшінің іс-әрекеті26 бет
Оқушылардың салауатты өмір салтын қалыптастырудың педагогикалық негіздері22 бет
Салауатты өмір салтын қалыптастыру9 бет
Салауатты өмір салтын қалыптастырудағы дене тәрбиесінің ролі16 бет
Сыныптан тыс жұмыстарда жасөспірімдердің салауатты өмір салтын қалыптастыру негіздері22 бет
Сыныптан тыс жұмыстарда жасөспірімдердің салауатты өмір салтын қалыптастырудың педагогикалық жүйесі23 бет
Салауатты өмір салты туралы29 бет
Ауруды болдырмау және салауатты өмір салтын ынталандыру28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь