ХХ ғ.-ХХІ ғ. қарсаңы мәдениеті контекстіндегі батыстық философия

Жоспары:
1. XX ғ Батыс Еуропа елдері мен АҚШ.тағы модени трансформациялар және мәдени.әлеуметтік дағдарыс.
2. Э.Гуссерль еуропалық ғылымның, философияның және мәдениет дағдарысы туралы.
3. М.Хайдеггер және батыстық әлемдегі адам өмір сүруінің
трагизмі мен драматизмін қайта ойластырудың сыни тәжірибесі.
4. А.Камю және әлеуметтік жатсыну жағдайындағы адамның
сандырақ өмір сүруі тақырыбы
5. Ж.П.Сартр шығармашылығындағы әлеуметтік бірдейліктің
философиялық ізденістері.
6. Персонализм философиясының діни.философиялық ізденістері.
7. Структурализм философиясы. Постмодернизм рухани күй, өмір салты және философия ретінде.
Өмір философиясы XIX ғасырдың аяғында қалыптасты. Ол өз бастауын Ф.Ницше (1844 - 1900) шығармашылығынан алады. Оның негізгі идеяларын В.Дильтей, Г.Зиммель, А.Бергсон, О.Шпенглер сияқты атақты ғалымдар одан әрі дамытады. XX ғасырдың 20-30 жылдары Европада кеңінен таныла бастаған.
Ағымның өзінің аты ондағы іздестірілетін іргелі ұғым «өмір» екендігіне шүбә келтірмейді.
Өмір – тірінің болмысында ұдайы, шексіз шығармашылықпен қалыптаса беретін, біртұтас алғашқы реалдық, неорганикалыққа, дамымайтын, қатып – семгендікке, өшіп – сөнгендікке қарсы тұрады.
Өмір ұғымының құрамына биологиялық та, мәдени – тарихи құбылыс та кіреді. Өмір әруақытта, тынымсыз, үздіксіз ұдайы қозғалыста болғандықтан, әлем оны танудың пәрменді жолы бола алмайды. Ғылым және оның бастауы болатын пайымдау өмір құбылыстарын жеке бөліктерге айыратын талдау әдістерін қолданады. Сөйтіп, ол заттар мен құбылыстың арасындағы байланысты анықтайды, шындықты адамның қажетіне қарай бейімдейді.
Бірақ, ғылым, жалпы адамның парасаты әлемнің мәнін түсіндіре алмайды. Өйткені, адамның парасаты белгілі бір мақсатқа бағытталған. Ал өмір кез келген мақсатқа ұмтылыстан әлдеқайда жоғары.
        
        ХХ ғ.-ХХІ ғ. қарсаңы мәдениеті контекстіндегі батыстық философия
Жоспары:
* XX ғ Батыс Еуропа елдері мен АҚШ-тағы модени трансформациялар және ... ...
* ... ... ... ... және ... дағдарысы туралы.
* М.Хайдеггер және батыстық әлемдегі адам өмір сүруінің
трагизмі мен драматизмін қайта ойластырудың сыни ... ... және ... ... ... ... өмір ... тақырыбы
5. Ж.П.Сартр шығармашылығындағы әлеуметтік бірдейліктің
философиялық ізденістері.
6. Персонализм философиясының діни-философиялық ізденістері.
7. Структурализм философиясы. Постмодернизм ... күй, өмір ... және ... ...
Өмір философиясы XIX ғасырдың аяғында қалыптасты. Ол өз бастауын Ф.Ницше (1844 - 1900) ... ... Оның ... ... ... Г.Зиммель, А.Бергсон, О.Шпенглер сияқты атақты ғалымдар одан әрі ... XX ... 20-30 ... Европада кеңінен таныла бастаған.
Ағымның өзінің аты ондағы іздестірілетін іргелі ұғым екендігіне шүбә келтірмейді.
Өмір - тірінің болмысында ұдайы, ... ... ... ... ... ... реалдық, неорганикалыққа, дамымайтын, қатып - семгендікке, өшіп - ... ... ... ұғымының құрамына биологиялық та, мәдени - тарихи құбылыс та ... Өмір ... ... ... ұдайы қозғалыста болғандықтан, әлем оны танудың пәрменді жолы бола алмайды. Ғылым және оның ... ... ... өмір ... жеке ... айыратын талдау әдістерін қолданады. Сөйтіп, ол заттар мен құбылыстың арасындағы байланысты анықтайды, шындықты адамның қажетіне қарай бейімдейді.
Бірақ, ғылым, ... ... ... ... ... ... ... Өйткені, адамның парасаты белгілі бір мақсатқа бағытталған. Ал өмір кез ... ... ... әлдеқайда жоғары.
Сондықтан өмір философиясы танымның рационалдық түріне емес, интуитивтік ... ... ... ... ... интуиция, түсіну, миф, символдық форма өнер ерекше дәріптеледі.
Интуиция, түсіну, кірігу сияқты күрделі таным ... ... ғана тән, кез ... ... адам ... тым алыс. Бұдан танымды келіп шығады. Бірақ ақиқатты оқып үйрену процесінде оны тану әркімнің қолынан келеді.
Адам өзін ... ... ... ... ... ... Оның шығармашылығы өмір ағымына сәйкес. Ол процесс, сонымен қатар, биологиялық және әлеуметтік дамудың нәтижесі.
Адам тарихта өмір сүреді, ал онда ... ... жоқ. ... ... да адам ... ... пікірінше, адамдардың жалпы тарихы - бұл ... түк ... ... пен ... ... шегі, тағдыры бар. Олар қалыптасады, дамиды, құрдымға кетеді. Өркениет пен мәдениет өзіндік, таптырмайтын ерекшеліктері бар құбылыстар, оларды ... ... ... ... олардың бір - біріне ықпалы туралы айту өте қиын. Әрбір мәдениет пен ... ... ... ... ... яғни ... ... өзіне тән құндылықтары да бар, олар дамиды, өзгеріп отырады.
Мәдениет пен өркениеттің өзіндік ерекшелігіне қатысы жоқ жолы ... ... да бар. ... ... тобырлық , құлдардың моралі, бұқаралық наным - сенімдер ... ... ... ... ... ... ұдайы ағу деп анықтайды. Биологиялық және рухани өмірдің барлық процестерін ... ... ... ... деп ... отырып, оның мәселелерін мәдениет кеңістігіне өткізеді.
Ницшенің пікірінше, мәдениет құралдарының ұзақ уақыт дамуына байланысты өмір болмысымен, яғни ... ... ... отырады. Оның пікірінше, ғылым мен өнер тұрақты мәдени қалып пен қағида. Мәдениет дамуының әртүрлі кезеңінде олардың әрқайсы үстемдік етіп отырған.
Адамның ... ... ... өнер ... ... ... оны ғылым ығыстырды. Соның салдарынан адам өз тіршілігінің бастауы өмірден ажырап қалды. Өнердің ... жол ... ... ... ... ... мәдениет өзін - өзі толықтырып отыратын екі бастау алыптың, өмірлік күштің, энергияның еркін ойыны, аполлондық және жайбарақаттық. Бұл мәдениеттің үлгісін ... ... ... ... ... ... ... бастауды тұншықтырып тастаған.
Сондықтан онда белгілі тәртіп жүйесіне негізделген ағыны жай, ... ... өмір ... пікірінше, өмірдің негізгі үрдістері өсу, өркендеу, күштің нығаюы. Оның заңды салдары ... ... ... қайнар көзі мен құралы - билікке ырық. Өмірдің барлық қырларының ... ... ... ырық ... ... қайнар көзі. Ницше философиясының негізгі екі тақырыбы осыдан туындайды: мәнгі қайта оралу және асқақ ... ... ... жек көрініштілікпен қарайды, туа біткен рухы ақсүйек адамдарды көтермелейді. Қарапайым адамдар әлсіз, қолынан түк келмейді, бірнәрсені жасауға, билік етуге ... Олар ... ... ... үшін ... Ницше тобыр адамына ешқандай нәсілге жатпайтын, қоғам ... ... ... ... ... қарсы қояды.
Кез келген моральдық ұстанымнан, жақсылық пен жамандықтан тыс тұрған асқақ адам жер әлеміндегі жаппай ... ... ... ... ... ... нигилистік көзқарасына сәйкес құндылықтарды қайта қарауға, христиандық - гуманистік құлдар моралін ақсүйектер мен мырзалар моралімен ауыстыруға шақырады.
Алғашқысы ... ... ... ... күш ... ал екіншісі ырықтың кеңдігін, бұйыру, бағындыру өнерін, шыншылдықты, қажырлылықты, қорқақтық пен жүрексіздікті жек көрушілікті дәріптейді.
Ф.Ницше жаңа европалық ... ... ... ... ... ... мен инстинкті қарсы қойды. Ақыл - ой түк ... ... ... ... олар ... ... сай ... қатып - сенген формаларды түсіндіреді.
Танымның негізгі мақсаты ақиқатты анықтау емес, әлемді игеру. Ақиқат өтірікпен ... ... пен ... ... олар ... ... сөйтіп ақсүйектерге өз рухын нығайтуға жағдай жасайды.
Ф.Ницше философиясының негізгі идеялары адам мәселесіне көңіл бөлетін прагматизм, феноменология, экзистенциализм сияқты ... ... ... одан әрі дамыды.
тағы да бір өкілі Вильгельм Дильтей (1833-1911) барлық дүние мен адам болмысының мол ... тек ... мен ... ... ... ... философиясын сынап, өз ізденістеріне ұғымын негіз етіп алды.
Өмір - әлемдегі адам ... ... Оған ... ... ... ... тән. ... материя және сана туралы схоластикалық бос әңгімелерді қойып, өмірді оның барлық қыры мен сыры жағынан терең зерттеуі қажет.
Өмір ... ... ... ... ... ... дамытқан. Ол - иррационалдық бағыттың өкілі. Иррационализм дегеніміз дүниені, ... ... ... ерікке сүйену қажет, өйткені, жан - кездейсоқ оқиғалар мен құбылыстардың жиынтығы, онда қисын да байланыс та жоқ ... ... ... ұғымы - ерік. Ерік - барлық болмыстың ... ... күш, әлем ... бастауы болатын космостық принцип.
Ерік сананың негізінде жатыр, барлық заттар мен құбылыстардың жалпы мәні болып табылады.
Шопенгауэр ерік ... ... адам ... ... ... ... бақыт сияқты аса маңызды сұрақтарды да ойластырып, оларға тартымды жауап таба алмады. Оның ... ... кең ... ... ... көптеген идеялары түсініксіз болды.
3. Психикалық талдау философиясы XX ... 20 ... ... Венада, сонан соң Европа мен Америкада қалыптасты.
Психикалық талдау дегеніміз - ... ... ... ... ... ... осы әдісті қояншық ауруын емдеуге қолданған. Кейіннен адамның ішкі жан дүниесінің ... ... мен ... ... бағытталған психологиялық ілімге айналады.
З.Фрейдтың ілімін А.Адлер, К.Юнг одан әрі ... ... ... ... ... ... ... қалай дамиды, неліктен психикалық тыныштығы бұзылады деген сұрақтарға жауап іздеді. Адам ... оңай ... онда ... жағдайлар, тіпті жағымсыз оқиғалар да болып тұрады.
Адам әруақытта өзін белгілі бір қалыпта ұстайды, өзі үшін қолайсыз жағдайда да, қиын ... адам өзін - өзі ... ішкі жан ... жан ... ... білдірмеуге тырысады. Жағымсыз түйсіктер өз ішінде қалып ... ... ... ... олар ... оның санасынан ығыстырылады. Бірақ олар қайда кетеді, сыртқа шыға ма, жоқ әлде ... ... ... қоя ма?
З.Фрейд санадан ығыстырылған сезімдер адамның ішкі жан ... бір ... ... ... беретіндігін анықтады. Олар күтпеген жағдайларда кенеттен оттан жанған құрғақ шөп сияқты бірден лап етіп, сыртқа шығып, эмоциялық ... ... ... ... ... ішкі жан дүниесіндегі осындай жағымсыз сезімдер мен түйсіктер, ... ... ... ... ... деп ... ... - санадан тәуелсіз адам жанының құрамдас бөлігі, тұлға құрылымының маңызды элементі - ... ... ... ... ерте ме, кеш пе, ... бір ... шығады.
Фрейд өзі негізін қалаған психикалық талдауда бейсаналықтың ... ... ... ... ... Либидо арқылы ол негізінде сексуалді қажеттілікті қанағаттандыратын психикалық белсенділікті түсіндірді. Сексуалды құштарлық жөнінде ашық айта отырып, осы уақытқа дейін онша мән ... ... ... мәселелерді анықтады.
Өзі жасаған құштарлық, құмарлық теориясына сүйене отырып, З.Фрейд адам қоғамының мәдениеті мен діннің маңызды мәселелеріне көпшіліктің назарын аударды.
З.Фрейд адам ... ... ... ... яғни басқаға деген жек көрушіліктің пайда болу тетігін түсіндірді.
Адам өз қажетіліктерін қанағаттандырып, рахаттануға ұмтылады. Осы ұмтылыстың іске асуы ... ... ... тағы да бір ... тығыз байланысты. Адамдар өзінің айналасына көңілі жақын адамдарды топтастырады, яғни кіші мәдени топ ... Осы ... ... тыс ... адамға әруақытта жағымсыз көзқарас, жек көрушілік бағытталуы мүмкін.
З.Фрейд құрған тұлға моделі үш маңызды элементтен тұрады: ол (бейсаналық), ... ... және ... - мен ... түрінде көрініс беретін сана).
Психикалық талдауды қолдану аясын кеңейте отырып, Фрейд оны адам ... ... ... ... ... ... мәселелерін зерттеуге пайдаланды. Фрейд шешуге тырысқан ең маңызды мәселе - бұл ... мен адам ... ... адам ... ... мен ... ... тырысады, ал қоғам оған шек қояды. Мәдениет тек бір ғана ... ... ... ол ... ... жау күш ... әсер етеді.
Адам өізінің әлеуметтік функциясын белгілі бір ұжымда іске асырады. Яғни ұжым, онда қалыптасқан ... оған ... ... Яғни ... ... бір - ... әсер ... бір - бірінің мүмкіндіктерін шектейді. Жеке адам ондай шекті мойындамайды.
3. Экзистенциализм - адам, оның өмір ... ... мен ... ... ... ... етіп алған философиялық бағыт. Ол XIX ортасында қалыптасып, XX ғасырдың 20 - 70 ... ... ... ... ... ... ... ағымдардың бірі болып отыр.
Экзистенциализмнің дамуына және өркендеуіне мынадай себептер жағдай жасаған:
+ бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстардың қарсаңындағы және ... ... ... экономикалық және саяси дағдарыстар;
+ ғылым мен техниканың қарқынды дамуы және оның кейбір нәтижелерінің адамға қарсы кеңінен қолданылуы;
+ бүкіл адамзаттың ... кету ... ... аса ... күш ... кеңінен қанат жаюы;
+ адам тұлғасының мысын басып тастайтын тоталитарлық, фашистік режимдердің көбеюі.
Осы мәселелер төңірегінде ойланған ойшылдар мынадай философиялық ... ... ... адам ... ... оның ... мен толғаныстарының, үміті мен сенімінің тереңдігі;
+ адамның ішкі жан дүниесі мен ... ... ... ... ... ... мен ... мәселелері;
+ өмірдің мәні жоқтығы мәселесі;
+ ішкі таңдау ... ... ... ішкі жан ... мен сыртқы ортадан өзін - өзі іздеуінің мәні.
Экзистенциализмнің негізін қалаған - дат философы С.Кьеркегор (1813-1855).
Дат ойшылының ... ... ... ... - ... оның үлкенді, кішілі, маңызды, маңызсыз мәселелері.
Философ және ... ... ... ... - адамның қоғамға толық бағынуы, яғни басқалар сияқты өмір сүруі, өзінің мүмкіндігіне, ерекшелігіне мән бермеуі. Шынайы тіршілік дегеніміз - ... ... ... ... ... ... өз қабілеттерін жан - жақты ашу, дамыту.
Шынайы тіршілік - бұл экзистенция. Оған жету үшін адам үш ... ... ... эстетикалық
+ этикалық
+ діни
Эстетикалық деңгейде адам өмірі сыртқы факторлармен анықталады. Ойланбай айналадағы өмір ағынымен кете береді.
Этикалық деңгейде адам саналы ... ... ... түрде мақсат қояды, өмірі парыз қисынымен басқарылады.
Діни деңгейде адам өз өмірінің мәнін терең түсінеді, тіпті сыртқы орта әсері оған ... ... ете ... ... ... - Ясперс (1883-1969), Сартр (1905-1980), Камю (1913-1960), Хайдеггер ... ... ... ... ... экзистенциалдық мәселелерді көтерген. Оның пікірінше, адам басқалар сияқты өмір сүре береді, ... ... кім ... шын ... ... де хак. ... күтпеген, ерекше жағдайда оның шын болмысы анықталуы мүмкін. Бұл - адам ... ... ... өмір мен өлім ... - бет кездесетін шекаралық жағдайлар. Осы уақытта адам шын мәнінде құндылық не екенін жақсы түсінеді, өзін де, басқаны да ... ... ... мәселесі - таңдау мәселесі. Өзекті философиялық ұғым - ... ... Ол адам үшін ... ... оның шын ... ... қарым - қатынас процесінде түсінесің. Өмір сүрудің маңызды шарты - еркіндік. Бүкіл өмір - ... ... ... ... байланысы, өйткені адам өз өмірінің жекелеген кезеңдерінде өзі үшін аса маңызды таңдау жасайды. Мысалы: жұбай таңдау, кәсіп ... ... ... таңдау, күреске қатысу, соғысқа аттану т.б.
Адам еркіндігі абсолютті. ... ... ... жауапкершілік те туындайды.
Альбер Камю - өмір мәнін іздестіруді негізгі мақсат еткен. Философтың негізгі тұжырымы - адам өмірі шын ... ... ... адам ... ... да, қиналса да, жүгірсе де, бәрі бір ... ... адам ... - ... Камю еңбегінде адам өміріндегі қиын жағдайларға назар аударды. Эсседе өзін - өзі ... ... ... пен ... үміт мәселесі қарастырылады. Адам неліктен өзін - өзі өлтіруге бел буады. Өмірдің мағынасыз сипат алып, үміттің алдамшы ... ... ... ... ... екі жол бар, оның бірі - одан күдерін үзу, бас тарту, екіншісі өмірге деген құштарлық. Осы екі ... - ... ... ... сана - ... ... ... ол шекаралық ситуацияға тап болады.
Жалпы экзистенциализм философиясында адам ... ... ... ... ... зерттеледі.
4. Феноменология - XX ғасырдағы философияның бір бағыты. Бұл ... ... ... - баяндау немесе құбылысты зерттеу. Заттар мен құбылыстардың адамның санасындағы сұлбасын баяндау ... деп ... ... ... ... ... Оның ... әлемге, оның тылсым табиғатына кілт әлемді тікелей қабылдаудағы сананың сипаттарында. Яғни, әлемді сананың мүмкіндіктері ... ... ... құбылысы, оның санадағы сұхбаты - міне, бұл әлемнің өзі. Зерттеушінің назары, әлемге, оның құбылыстарына емес, ... ... ... оған ... ... ... ішкі құбылыстарына аударылуы қажет.
Феноменология әлем туралы сана мен оның адамға тікелей берілуінің арасындағы ұқсастықты анықтаудан басталады. ... ... ... ... ... мағынасын емес, оның санасының құбылыстарына ерекше көңіл бөлетін зерттеудің жаңа типі қалыптасады.
Болмыс сананың көріністі, яғни оның бойында ... ... ... Осы ... ... нағыз нысаны. Сананың негізгі қасиеті - оның затқа немесе құбылысқа ... ... ... субъект пен объектің арақатынасын белгілеу қажет.
Адамға сыртқы құбылыс түйсігі, қабылдауы елесінде беріледі. Бірақ мұнымен ... ... тек ... ... соң ... арнайы жұмысы жасалады.
Яғни, сана өзіне түскен ақпаратты ішкі талдаудан, сүзгіден өткізеді. ... сана ... ... ... Яғни сана әр ... да ... Интенциялдық дегеніміз - сананың белгілі затты түсінуге бағытталуы немесе заттың шынайы, шынайы емес ... көз ... яғни ... ... ... ... есте ұстай отырып, оған түрлі қатынас жасап, сонан соң затқа қайта оралу.
5. ... ... - ... түсіндіру, айқындау. Бұл бағытты дамытқан Г.Гадамер мен П.Рикер. Гадамердің пікірінше, тарихи құрылымдар мен ... ... ... тіл ... негізделген. Басқа мәдениетті, рухани түсіну үшін, оның ішіне ену керек. Сонымен ... ... ... үшін ... тұрақтылықты сақтау қажет деген М.Бахтин пікірі герменевтиканың мәнін өте дәл түсіндіреді.
Дүниені тануда, игеруде әлеммен, техникамен қатар өнер де, ... да, ... та көп үлес ... ... ... ... жолы ... герменевтиканың негіздерін түсіндіре отырып, бұл зерттеулердің міндеті ақиқатқа жетудің ғылыми әдістеме бақылауындағы ... асып ... ... ... ... ... де ... және өзіндік негіздемесі жөнінде мәселе қоюында. Сонымен рух туралы ғылымдар танып - білудің ғылымнан тыс жатқан ... - ... ... өнер тәжірибесімен, тарихтың өзінің тәжірибесімен - жақындастырылады>> - деп жазды.
Герменевтика дегеніміз - ... ... ... ... ... түсіндіру, талқылау. Ал түсіндіру, талқылау белгілі бір дәстүрге, әлеуметтік - мәдени факторларға сүйенеді.
Сол себепті герменевтика адамдардың ... ... - ... ... шынайы құнды және әркімге жақын әлем деп ... Оның ... жан ... ... құндылық, мағыналар әлемі түзіледі. Оның негізін тіл қалайды. Міне, осыны түсіндіру - ... ... ...

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Философия (лекциялар)150 бет
ХХ ғасырдың басындағы Қазақстан мен ресейдің мәдени саладағы қарым-қатынастары99 бет
Болмыс17 бет
Көшпелілер мен батыс өркениеті11 бет
Ресей менеджментінің қағидалары4 бет
Су тіршілік көзі5 бет
Ғаламдастыру және адамгершілік тәрбиесі3 бет
1916 жылғы Ұлт-азаттық көтеріліс қарсаңындағы елдің әлеуметтік-экономикалық жағдайы26 бет
XХІ ғасырдың қарсаңыңдағы ҚР-ның әлеуметтік-экономиқалық саясаты22 бет
«ХVIII-ХХІ ғ. Қазақстандағы кәрістердің тарихы, әлеуметтік және құқықтық мәртебесі»9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь