Тамақтану мәдениеті

Жоспары:
1. Отбасында тамақтану
2. Дастархан сәнді болса, тамақ та дәмді болады
3. Мерекелік дастархан
4. Мерекелік дастарханды жабдықтау
5. Тамақ ұсыну ережелері
6. Мерекелік мәзір
7. Мерекелік дастархандағы гүл
Отбасында тамақтану
Біздің жанталас тіршілігімізде отбасында тамақтану отбасылық бас қосудын бірден – бір себебі десе де болғандай. Дастархан басына жиналып отырып, ортақ бір мәселелерді шешуге болады. Сондықтан отбасы болып бірге тамақтануды дәстүрге айналдырыңыздар және дастархан басына түгел жиналуға тырысыңыздар. Бұл кезде ешбір бөгде әңгіме, әсіресе, телефонмен сөйлесу артық. Үй іші бас қосқан 15—30 минуттай уақытта сіздер сырт адамдар үшін жоқ болуларыңыз керек. Олай болмаған күнде телефонмен сөйлесіп тұрған кісінің асы суып қалады, басқалар да алаңдап отырады, ал сөйлесіп тұрған кісі де телефон соққан адамды ренжітіп алмас үшін сөзді келте қайырып қоя алмайды. Егер белгілі бір себептермен жай күндері дастарқан басында бас қосу мүмкін болмаса, сенбі не жексенбі күндері ертеңгі, түскі не кешкі тамақты бірге отырып ішуді әдетке айналдырыңыздар. Дұрыс ұйымдастырылған отбасылық дастарханның мәні зор.
Бұлай тамақтану отбасы мүшелерінің дұрыс тамақтануының ғана емес, олардың өзара қарым-қатынасының да кепілдігі болып саналады. Оның тәрбиелік мәні де үлкен. Бірге отырып тамақтану отбасы мүшелерін ынтымақтастырып, жақсы әдеттерді қалыптастырады, балаларға жақсы тәрбие береді.
Отбасы дастарханына тамақты бөлек-бөлек не болмаса әр кісіге арнап шағын-шағын етіп салып берген жөн. Біріншіден, бұлай етсе тамақ суымайды, дәмі де кетпейді, екіншіден тамақты мөлшерсіз артық жеуден сақтандырады. Елімізде ересектердің жартысынан астамы, ал балалардың төрттен біріне жуығында артық салмақ барлығы белгілі болып отыр. Бір өкініштісі, ересектердің көпшілігі толықтық денсаулыққа /көріктілікке де/ зиянды екенін жақсы түсінеді және арықтау үшін не істеу керек екенін де біледі, бірақ осы бір жақсы ниетті бірден жүзеге асыруға олардың бәрінің бірдей ерік-күші жете бермейді. Оларға бұл ойларын іске асыруға көмектесуге болады, ол үшін дастарқанға тағамды шағындап /шамамен 2/3 бөлігіндей/, не болмаса екіге бөліп /бір бөлігін үлкен, екіншісін кішірек етіп/ қою керек. Осындай әдіс нәтиже берсе, 1—2 аптадан кейін бірінші, екінші тағамның тиісті бөліктерін, сондай-ақ гарнир мен нанды алғашқы мөлшердің жартысына дейін кемітуге болады. Осылай үйде тамақты шамалап ішу әдетін бірте-бірте қалыптастыруға, тамақ ішу мәдениетін меңгеруге болады. Сөз соңында отбасы дастарқанына тағы да бірнеше кеңес берейік. Әрбір адамның жеке ыдысы — кесесі, қасығы, тарелкесі болғаны жөн. Мұның өзі отбасы мүшелерінің бірі ауырып қалса, аурудың екінші адамға жұғу қаупін азайтады. Тамақ ішкен кезде алдыңызға (көлемі 40x40 см) орамалша салып отырған дұрыс, ол киімді ластанудан сақтайды.
        
        Тамақтану мәдениеті
Жоспары:
1. Отбасында тамақтану
2. Дастархан сәнді болса, тамақ та ... ... ... ... ... ... ... Тамақ ұсыну ережелері
6. Мерекелік мәзір
7. Мерекелік дастархандағы гүл
Отбасында тамақтану
Біздің жанталас тіршілігімізде отбасында ... ... бас ... ... - бір ... десе де болғандай. Дастархан басына жиналып отырып, ортақ бір мәселелерді шешуге болады. Сондықтан отбасы болып бірге тамақтануды ... ... және ... ... ... жиналуға тырысыңыздар. Бұл кезде ешбір бөгде әңгіме, әсіресе, ... ... ... Үй іші бас ... 15 -- 30 ... ... сіздер сырт адамдар үшін жоқ болуларыңыз керек. Олай ... ... ... ... тұрған кісінің асы суып қалады, басқалар да алаңдап отырады, ал сөйлесіп тұрған кісі де телефон соққан адамды ... ... үшін ... ... ... қоя ... Егер белгілі бір себептермен жай күндері дастарқан басында бас қосу ... ... ... не ... ... ертеңгі, түскі не кешкі тамақты бірге отырып ішуді әдетке ... ... ... ... ... мәні зор.
Бұлай тамақтану отбасы мүшелерінің дұрыс тамақтануының ғана емес, олардың өзара қарым-қатынасының да кепілдігі болып саналады. Оның тәрбиелік мәні де ... ... ... ... отбасы мүшелерін ынтымақтастырып, жақсы әдеттерді қалыптастырады, балаларға жақсы тәрбие береді.
Отбасы дастарханына тамақты ... не ... әр ... арнап шағын-шағын етіп салып берген жөн. Біріншіден, бұлай етсе тамақ суымайды, дәмі де кетпейді, екіншіден тамақты мөлшерсіз артық жеуден сақтандырады. ... ... ... ... ал ... ... біріне жуығында артық салмақ барлығы белгілі болып ... Бір ... ... ... ... денсаулыққа /көріктілікке де/ зиянды екенін жақсы түсінеді және арықтау үшін не істеу керек екенін де біледі, ... осы бір ... ... ... ... ... олардың бәрінің бірдей ерік-күші жете бермейді. Оларға бұл ойларын іске асыруға көмектесуге болады, ол үшін дастарқанға тағамды шағындап /шамамен 2/3 ... не ... ... ... /бір ... үлкен, екіншісін кішірек етіп/ қою керек. Осындай әдіс нәтиже берсе, 1 -- 2 аптадан ... ... ... тағамның тиісті бөліктерін, сондай-ақ гарнир мен нанды алғашқы мөлшердің ... ... ... ... ... үйде ... шамалап ішу әдетін бірте-бірте қалыптастыруға, тамақ ішу мәдениетін меңгеруге ... Сөз ... ... ... тағы да ... ... берейік. Әрбір адамның жеке ыдысы -- кесесі, қасығы, ... ... жөн. ... өзі отбасы мүшелерінің бірі ауырып қалса, аурудың екінші адамға жұғу қаупін азайтады. Тамақ ішкен ... ... ... 40x40 см) ... ... ... дұрыс, ол киімді ластанудан сақтайды.
Дастархан сәнді болса, тамақ та дәмді ... ... ... ... қою, ... ... ... орналастыру адамның тәбетін ашады, ал ол дегеніміз өз кезегінде тамақтың бойға жақсы сіңуіне қолайлы әсер етеді.
Дұрыс тамақтану салтына академик И.П.Павлов ... мән ... ... ... еді: ... ... дегеніміз -- ерекше тәбетпен, ләззат ала отырып тамақтану...".
Аса дәмді де ... ... ... Алайда дастархан жасауды, тағам безендіруді елдің бәрі бірдей біле бере ме?
Тағам ... және ... ... ... ... ... ғана емес, күнделікті, көп күш әрі көп уақыт, жұмсамай-ақ асты ұқыптылықпен, әдемі де сәнді әзірлеуге ... ... ... ... оның ... барынша тиімді пайдалана отырып, табаққа немесе тарелкеге дұрыс орналастыра білу керек. Ыдыс-аяқ таза, жарық-сынықсыз болсын. ... ... ... ... ... ... ... алған жөн.
Негізгі асты табақтың /тәрелкенің/ ортасына орналастырады, оның жан-жағына гарнир ... бір ... жай -- ... ... ... асып ... Сөлі шығатын көкөністер /қызылша, қырыққабат/ бөлек шұңғыл ыдысқа салынады.
Піскен етті сәл ... ... ... ... ... етіп ... Стөлге қоярдың алдында шұжық пен сүзбені қабықтарынан тазартып, жұқалап кесіп, тәрелкеге /табаққа/ бірінің шетімен екіншісінің шетін бастырып, ... ... ... ... ... да, ыдысқа сырттай карағанда тұтас болып көрінетіндей етіп орналастырады.
Бір ыдысқа әртүрлі сортты ет пен ... ... ... ... Ал ... ... мен сүзбені қашан да бөлек-бөлек қояды.
Тағамды ішу ретіне, жыл мезгіліне қарай сәндейді.
Балыққа, майшабаққа және етке гарнир ... ... ... жасыл салат, қызанақ, жұмыртқа, желкек, қияр т. б. қосып береді.
Салаттар мен басытқыларды порей жапырағымен, қызанақпен, шалқанмен, жасыл бұршақпен, түсті қырыққабатпен т. с. с. ... ... ... ... ... ... ... керек. Мысалы, жұқалап кесілген ветчина мен қызанақ қатар қойылса, екеуі де қызыл, қызғылт түс қосылып кетеді. Ал егер ... үшін ... ... ... ... оның ... ... жұмыртқа қойса, ветчина тіпті әдемі болып кетеді, қызғылттана түсіп, тәбетіңді ашады.
Ет, майшабак, көкөністен жасалған салаттарды арнайы салат ыдысына үйіп ... ... ... тегістеп қояды. Оларды табақша, жалпақ шыны ыдыстарға да салуға болады. Стөлге қоярда бұл салаттарға майонез құйып, көкпен, салат жапырақтарымен, маринадталған қара ... ... ... ... ... ... ... /салаттың дәміне қарай/ әшекейлеп, сәндейді.
Ыстық тағамдарды ... ... ... ғана ... және ... суып ... үшін тез ... керек. Ет тағамдарын көкөніс, сәбіз, брюссель қырыққабаты, жасыл бұршақ, салат, т. б. көркемдеген жақсы. Егер ... ... құс ... ... ... сөлі көп болса, онда дайындалған тұздықтың бәрін құю ... ... ... ... бөлігін тұздық құйғышқа не шағын шұңғыл салат салғышқа құйып, тағамның жанына бөлек қоюға болады. ... ... ас ... ... ... ... ... болса ғана рахатқа батырып, ләззат береді. Орындықтарды стөлдің айналасына отырушыларға ыңғайлы етіп қояды. Отырушылардың бір-біріне шынтағы, сондай-ақ ... ... ... ... да ... ... ... жасамайтындай етіп орналастырылады. Ол үшін әр адамға 60 -- 70 см орын ... ... ... да таза болуы керек.
Дастарханға қойылған ыдыс-аяқтың түр-түсінің де үйлесімділігін ескерген жөн. Егер ыдыс ала, ... ... ... бір ... ... ... Ал ыдыс-аяқ өрнек, гүлсіз, бір түсті болса, онда бір түсті дастарқан да, гүлді, ... да ою - ... бар ... да ... ... ... дастархан жаймас бұрын оның астына жұмсақ қалың мата төсеген дұрыс. Бұл стөл бетін ыстықтан, ... да ... ... Жұқа, ақ дастарханның астынан бажырайып көрініп тұрмас үшін ... ... ақ ... жөн. Оның ... түрлі - түсті матаға су ... ... ... ақ ... ... де ... ... жиын, көп қонақ шақырғанда қонақтардың қайсысын қай жерге отырғызу рәсімі қиындық туғызатын болса, ... ... ... қағаз пайдаланған жөн. Оны санаулы адамдарға қолдану міндет емес. Бір қабат қатты қағаздан немесе қалыңдау кәдімгі қағазға ... аты ... ... оған ... да бір әдемі сурет салынады, немесе бір бұрышына моншақ қадалып ... т. с. с. ... ... ... ... ... өлең ... мысқыл сөзді де жазып қоюға болады. Қағазды көркемдеудің жолдары көп, тек ең ... ... ... мәнерлі де ұнамды болсын. Карточканы стөлдің ортасына қарай бокалға сүйеп қояды. ... ... ... ... ... белгілі бір ережесі жоқ. Бұл жерде бәрі де стөл ... үй ... ... ... Әрине, дастархан жасау мәнді болғаны жақсы, ал егер қымбат ... ... ... ... көрсету мақсатында болса еш жақсылық жоқ.
Мерекелік дастархан
Мерекелік дастарханға салқын тағамдар, басытқылар ... ... ... ... пен нан ақ ... үстіне қойылады. Стөлде сондай-ақ тұз, бұрыш, қыша да болуы керек. Оңай кесіліп басытқыға жеңіл жағылатын май, паштет, дірілдек және басқаларын ... ... ... ... және олардың жанында пышақ жатуы керек. Квас, шырындар, бал және ... қыш ... ... қойған жөн. Таза тәрелкелер бірінің үстіне бірі койылады; шанышқы, қасық және ... бір ... ... ... Стөл де, тамақ салынған ыдыстар да шамадан тыс толы болмасын. Салқын сусындар мен тағамдар қажетінше ... ... ... ... ас ... салынған басқа да ыдыстар стөлде әлсін-әлсін алынып тұрады, сонда дастархан ... ... ... ... Үй иесі әу ... ... тағам ретінде сорпа ұсынуына болады.
Мерекелік дастарханды жабдықтау
Мерекелік ас ерекше жабдықтауды қажет етеді. Ең алдымен дастархан ... ақ әрі ... және ... ... ... Стөлге алдымен қандай да бір қалың, жұмсақ мата /фланел болса тіптен жақсы/ төселеді, үстіне дастархан ... ... ... ыдыстың қызуынан стөл бүлінбейтін болады. Дастарханды өтектегеннен кейін қалған қыры стөлдің дәл ортасына келетіндей етіп төсеу ... ... ... ... ... ... әр түрлі майлықтар төсеу әдетке айналды.
Ыдыс - аяқ, ... мына ... ... келетін қонақтардың санына сай стөлге ара қашықтығы бірдей етіліп кішкене тәрелкелер, олардың үстіне басытқылық тәрелкелер, олардың сол жағына пирожный ... ... ... ... ... ... үш ... болмаса күрке тектес етіп бүктеп майлық қою керек. Және осы тәрелкенің оң жағына жүзін тәрелкеге қаратып пышақ, оның ... ... ... ... ал сол ... ұштарын жоғары қаратып шанышқы қояды. Егер ас жабдығы жеткілікті болса, негізгі пышақтың жанына, балыққа арналған пышақ, ал қасықтың жанына ... /ол ас ... ... ... қоюға болады. Негізгі шанышқының сол жағына балыққа арналған ... одан соң ... ... ... ... ... арналған арнайыжабдықтар болмаса, ол үшін екі шанышқы беруге болады.
Үй жағдайында стөлдің үстіне ... ... ... үшін ... ... жабдықтарды тек тәтті тағамдармен бірге әкеліп қойса да болады. Жұқалап кесілген ақ және қоңыр нан салынған нан ... ... ... ... ... ... ... бос жерлеріне салаттар салынған табақ, вазалар, басытқы салынған тәрелкелер, шырын сауыттар қойылады. Әрбір тағамға қонақтардың бәрі ... ... ... ... қасық, шанышқы, қысқыш қояды. Салқын басытқылар мен тағамдардың бір түрлері стөлдің екі жағындағы ... да ... ... етіліп орналастырылады. Сусындар құйылған пиалар стөлдің әр жеріне, ортаға карай ... ... ... сырттан беретін болса, қонақтың сол жағынан берген дұрыс. Ал егер тамақ ... ... ... ... салынып, не құйылып қойған болса, ыстық басытқылар, сорпа, тәтті тағамдар, ыстық сусындарды оң жақтан беруге болады. ... ... ... ... ... ... ... мен құрал-жабдықтарын, қалған басытқысымен қоса табақ, тәрелкелерді де стөлден ... ... ... тағамды жеке ыдыстарға ас үйде бөліп құйып, ... ... ... ... ... Ас ... әйелдің жанына шағын стол жабдықтап қоюға болады, оған шұңғыл тәрелкелер, сорпаға арналған кеселер қойылады.
Тамақ ұсыну ережелері
Тамақ ұсынуды кімнен бастау керек? Оның да мәні зор. ... асты ... жасы ... ... ұсынады.
Сұйық тағамды ішіп болған соң шұңғыл тәрелкелер мен ас ... ... ... Екінші ыстық тағамдарды алдымен тәрелкеге бөліп салып, безендіріп, духовкаға қойып, қыздырып, сонан соң ... Бұл ... ... бірдей қолданылатын жабдықтар: қалақша, қысқыш т. с. с. беріледі. Егер мерекелік дастарханға бір ... екі ... ... ... ... болса, бірінші тағамнан кейін тәрелкелерді ауыстыру керек.
Десерт берместен бұрын стөлдегі ыдыс, жабдықтардың: бәрін, ... мен ... ... жиып алып ... Ыстық, тәтті тағамдар- пудинг, запеканка, суфле қыздырылған ыдыспен, ал кисель, компот, балмұздақ шәшкемен беріледі.
Мерекелік кешкі астың мерекелік түскі ... ... онда ... ... ... ... ... мен ас қасық берілмейді.
Дастарханды сәндендіремін деп, оны хрусталь мен фарфор көрмесіне айналдырып жіберуге де болмайды. Стөлде дәл сол сәтте қажет ... ғана ... ... ... ... не ... ... мәзірін жасағанда тағамдардың қайталанбауын қарастырған жөн. Тағам түрлері мен сапасының мәні зор. ... ... ... ... жаман қарын жарылсын" деген нақылдың ешбір негізі жоқ. Мерекелік дастарханда аса тойып ішу организмге зиян, нашар әдет.
Қандай басытқы беру ... ... ... ... дүкеннен сатып алынғаншұжық, ветчина, әртүрлі консервілерден гөрі үй иесінің өз қолынан жасалған тағамдардың әлдеқайда сүйкімді де ... ... ... ... ... ішінде жылдың қай мезгілінде болса да сүйсініп жейтін басытқы-салаттар: жасыл салат, қызанақ, кызылша салаты, ... ... ... ... ... қырыққабаты, қысқа арналып дайындалған баклажан мен кәді, маринадталған саңырауқұлақ, пияз ... ... ... езілген сыр ең жақсы басытқы болып саналады.
Дүкеннен алынған дайын тағамдар шеберлікпен өңдеп ... одан да ... ... ... ... сүзбені жұмыртканың сарыуызын ірімшікпен езіп, оған ұнтақ жарма араластырылған жұмыртқаның ақ уызын, қосып, әбден бұлғап, шыққан коспаны ... ала ... ... /духовка/ пісіріліп дайындалған ыдысшаларға /тарталетка/ құйса, жап-жақсы басытқы ... ... ... ... ... ... ... суы, тұз және қант қосып, одан пайда болған қоймалжыңды семіз етке жағып, оны салат ... ... орап ... одан да тәп-тәуір басытқы шығады.
Бір сөзбен айтсақ, басытқы әзірлеп, оны көркемдеу үшін әрбір үй иесіне талғам мен ... ... ал ... мол.
Кейбір әйелдер консерві банкасын ашады да оны бір тәрелкенің үстіне қойып бере салады. Ол дұрыс емес. ... ... ... бір ... аударып алу керек, сардин балығы мен шпротты құйрықтарын бір жаққа қаратып әдемілеп бір-біріне қалап, дөңгелетіп орналастыру керек, ал ... ... ішін ... ... мен ... ... ... керек, оны да жақсылап жайып салады. Консервіні, басқа да басытқыларды безендіру үшін аскөк сабақтары, лимон кесінділері, ... ... ... ... жапырақтары, балдыркөк, көк пияз, т.с.с. пайдаланылады.
Басытқы қойылған стөлге қажетті тағы бір тағам - май. Май тез кесіліп алынып, ... оңай ... үшін ... ... жібітіп қою керек.
Бірінші және екінші ыстық тағамдардың, сондай - ақ тәтті тағамдардың мөлшері басытқының түрі мен санына байланысты. Дені сау, ... ... ... 300 г сорпа, осыншама қою тағам, 150 -- 200 г тәтті тағам әбден жеткілікті. ... ... ... босап қалғаны астың дәмділігін көрсетеді.
Жақсы десертті вазаға әдемілеп орналастыра білу де ... ... ... стөл сәні -- гүл ... ... Ал оны ... қай ... қашан, қалай қою керек -- бұл жай ... ... ... ... ... және ... да ... әдемі ыдысқа салынған гүл небір қымбат хрусталь вазаларға толтырып қойған гүлдерден сәнді көрінеді.
Ақ дастарханға қою қызыл, ... және ... ... сары және ... түс жақсы үйлеседі. Ашық өсімдікке жасыл қырыққұлақ, аспарагус, т. с. с. ... түс ... ... гүлдер қалай топтасу керек екенін анықтап алған соң, оларды қоятын ыдыс таңдау керек болады. Гүлдері, басқа да өрнектері ... ... ... ... гөрі қыш, хрусталь, жай мөлдір шыныдан жасалған ыдыстың өзі-ақ тәуір. Ыдыс орнықты, ... және ... ... болғаны дұрыс. Дала гүлдері әдетте аласа вазаларда, мүмкіндік болса қыштан жасалған ыдыстарда сәнді ... ... ... ... ... бос қою керек. Гүл сабағының суда /ол ыдыстың 1 -- 3 бөлігін алады / тұратын ... ... алып ... керек. Гүлдердің басы бір-біріне тиіп бөгет жасамауы, көрінбей қалмауы үшін олардың бойларын әртүрлі етіп, сабағынан қысқарту керек. ... ... ... ... қоса ... 25 -- 30 сантиметрден аспау керек.

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс."3 бет
"Ұн сорттарын пішіндеу және бақылау"9 бет
1. Тірек-қимыл жүйесі және оның жасқа байланысты ерекшелігі. 2. Баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар.3. Балалардың дене тәрбиесін ұйымдастырудың күнтізбелік жоспарын жасау5 бет
«Тамақтану гигенасы. Тамаққа қойылатын гигеналық талаптар. Балалардың тамақтану рационын құру. Қазақтың ұлттық тамаұтарының маңызы.»9 бет
Аграрлық саясат9 бет
Аддиктивтіліктің түрлеріне психологиялық талдау жайлы4 бет
Азық-түлiк тауарларының сапасы және оның бақылауының қамтамасыз етуi5 бет
Алиментарлық аурулар, олардың алдын алу35 бет
Ана мен баланың денсаулығы8 бет
Ас қорыту мүшелерінің аурулары6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь