Экология – организмнің қоршаған ортамен қарым-қатынасын зерттейтін іргелі жаратылыстану пәні

Жоспары:
1. Экология туралы түсінік.
2. Экологиялық көзқарастардың туылуы.
3. Экология бөлімдері.
4. Экологиялық зерттеу әдістері
1.Экология туралы ұғым. Организмдердің бір түрлі тобы және әр түрлі тобы белгілі бір жерде қоныстанып, өмір сүреді, сол ортада табиғатпен және өзара байланыстар жасайды. Қоршаған табиғи ортаға адамдар, жануарлар, өсімдіктер басқа да тірі организмдер өмір сүретін мекен-жай, жылы мен суық, ас пен қорек, олардың достары мен жаулары кіреді.
Қоршаған орта тірі және өлі табиғаттан құралған, өзара тығыз байланыстары бар біртұтас жүйе. Табиғатта болатын барлық құбылыстар мен өзгерістер осында өтеді.
Қоршаған ортаның күрделі проблемаларын зерттейтін, ғылыми тұрғыдан ұсыныстар жасайтын ғылым саласын экология дейміз.
Ол гректің “oicos”-“үй, мекен, жай” деген мағынаны білдіреді. Экология бір ортада өмір сүретін организмдерді зерттейді, олардың басқа организмдермен және қоршаған ортамен ара қатынастарын анықтап, жиынтық қорытынды жасайтын ғылым. Сондықтан «экология» қоршаған ортаны сақтаудың ғылыми негізі болып саналады . Ең алғаш «экология» деген сөзді 1858 жылы пайдаланған Генрих Девид Торо.
Экология терминін ғылымға бірінші болып енгізген 1866 ж. белгілі табиғат зерттеушісі, дәрігер, аса дарынды неміс ғалымы Эрнест Геккель. Э.Геккель экологияға мынандай анықтама берді . Экология табиғаттың экономикасын білу, сонымен қатар тірі организмдердің осы ортаға басқа органикалық және органикалық емес заттардың ара қатынасын, өсімдіктер мен жануарлардың, олардың достары мен жауларының бір-бірімен байланыстарын зерттеу.
Экологияның даму ағымы өте ерте кезеңді қамтиды. Организмдердің ортамен байланыстары және олардың қоршаған орта жағдайларына тәуелділігі туралы пікірлер антикалық философтардың еңбектерінде кездеседі. Өсімдіктер туралы осындай жоспарда Эмпедокл және Теофраст (IIIғ.б.э.д) жазған , ал жануарлар туралы - Аристотель (Ivғ.б.э.д) жазған.
Экология ғылымының дамуына А. Гумбольдтің, Ч. Дарвиннің, К.Рулье, Н.Северцов және басқалардың еңбектері үлкен үлесін қосты.
А.Гумбольдтың (1769-1859) еңбектері өз уақыты үшін өте елеулі болды. Ол өз бетімен жеке Солтүстік және Оңтүстік Американы , Орталық Европаны, Сібірді, Алтайды, Каспий жағалауларын зерттеді. Сөйтіп ол өсімдіктер географиясын қалыптастырды, жер бетіндегі өсімдіктер дүниесінің таралу заңдылығы туралы рекше ғылым ретінде және өсімдіктер тіршілігін зерттеуде экологиялық бағыттың негізін салды.
XIX ғ. ортасында Ресейде К.Ф.Рульенің еңбектері биологиялық ғылымдағы экологиялық бағытының дамуы үлкен әсер етті. Оның еңбектері зоологиядағы экология бөлімін қалыптастырды.
XIXғ. соңында Дарвиннің ілімі арқасында экология организмдердің адаптациясы туралы ғылымға айналды . Дарвиннің анықтамасы бойынша , экология -бұл табиғаттағы барлық күрделі өзара байланыстар мен өзара қатынастарды зерттейтін ғылым, тіршілік үшін күрес жағдайы ретінде.
XXғ. 60-жылдарынан бастап, экология дамуында жаңа кезең басталды, ол барлық елдерде экологиялық зерттеулердің күрт өсуімен сипатталады. Үнемі әртүрлі экологиялық проблемалар бойынша ақпараттар саны өседі. Мысалы, қоршаған ортаның өзгеруі туралы, өсімдіктерді қорғау туралы және т.б. фактілер саны көбейе түсті.
Қазіргі кездегі экология адамзат мүддесін ескере отырып, биосфераның бетбұрасын ғылыми түрде негіздеуге ұмтылады. Экология ойлаудың ерекше типін қалыптастырады, ол табиғатты оңтайлы пайдалануға, табиғи ресурстарды қалпына келтіруге, қорғауға және молайтуға бағытталған.
Сонымен экология пәнінің арнайы мақсаты мен міндеттері бар.
Экология ғылымының ең басты мақсаты – биосфера шегіндегі ғаламдық мәселелерді бақылай отырып, ондағы тіршіліктің тұрақтылығын немесе тепе-теңдігін сақтау.
Экология ғылымының негізгі міндеттері:
- организмдердің бір-бірімен қарым-қатынастары мен қоршаған табиғи ортасын зерттеу;
- табиғи ресурстарды, оларды тиімді пайдалану және қорғаудың ғылыми-теориялық негіздерін жасау;
Негізгі әдебиеттер :
1.Бейсенова Ә.Б. Экология және табиғатты тиімді пайдалану. Оқу құралы. Алматы, 2004.
2.Сағымбаев Ғ.Қ. Экология негіздері. Оқу құралы. Алматы, 1995.
3.Оспанова Г., Бозшатаева. Экология. Оқу құралы. Алматы, 2000.
4.Бродский А.К. Жалпы экологияның қысқаша курсы. Оқу құралы. Алматы,«Ғылым», 1997, қаз.ауд. Көшкімбаев Қ.С.
5.Мәмбетқазиев Е., Сыбанбеков Қ. Табиғат қорғау. Оқу құралы. Алматы, «Қайнар», 1990.
6.Жамалбеков Е.Ү., Білдебаева Р.М. Жалпы топырақтану және топырақ географиясы мен экологиясы. Алматы, «қазақ университеті», 2000.
7.Фурсов В.И. Экологические проблемы окружающей среды. Алма-Ата, «Ана тілі», 1991.
8.Панин М.С. Экология Казахстана. Семипалатинск, 2000.
        
        Экология  -  организмнің қоршаған ортамен қарым-қатынасын зерттейтін іргелі жаратылыстану пәні
Жоспары:
1. ... ... ...
2 ... ... туылуы.
3. Экология бөлімдері.
4. Экологиялық зерттеу әдістері
1.Экология туралы ... ... бір ... тобы және әр ... тобы ... бір ... ... өмір сүреді, сол ортада табиғатпен және өзара байланыстар жасайды. Қоршаған табиғи ортаға адамдар, жануарлар, өсімдіктер басқа да тірі организмдер өмір ... ... жылы мен ... ас пен ... ... ... мен ... кіреді.
Қоршаған орта тірі және өлі табиғаттан құралған, өзара тығыз байланыстары бар біртұтас жүйе. Табиғатта болатын барлық құбылыстар мен өзгерістер осында ... ... ... проблемаларын зерттейтін, ғылыми тұрғыдан ұсыныстар жасайтын ғылым саласын экология дейміз.
Ол гректің "oicos"-"үй, мекен, жай" ... ... ... ... бір ... өмір сүретін организмдерді зерттейді, олардың басқа организмдермен және ... ... ара ... ... жиынтық қорытынды жасайтын ғылым. Сондықтан қоршаған ортаны сақтаудың ғылыми негізі болып саналады . Ең алғаш деген сөзді 1858 жылы ... ... ... ... ... ғылымға бірінші болып енгізген 1866 ж. белгілі табиғат зерттеушісі, дәрігер, аса дарынды неміс ғалымы Эрнест ... ... ... ... ... ... . ... табиғаттың экономикасын білу, сонымен қатар тірі организмдердің осы ортаға басқа органикалық және органикалық емес заттардың ара қатынасын, өсімдіктер мен ... ... ... мен жауларының бір-бірімен байланыстарын зерттеу.
Экологияның даму ағымы өте ерте кезеңді қамтиды. Организмдердің ортамен байланыстары және олардың қоршаған орта жағдайларына тәуелділігі ... ... ... ... еңбектерінде кездеседі. Өсімдіктер туралы осындай жоспарда Эмпедокл және Теофраст (IIIғ.б.э.д) жазған , ал жануарлар туралы - Аристотель (Ivғ.б.э.д) жазған.
Экология ғылымының ... А. ... Ч. ... К.Рулье, Н.Северцов және басқалардың еңбектері үлкен үлесін қосты.
А.Гумбольдтың (1769-1859) еңбектері өз ... үшін өте ... ... Ол өз ... жеке ... және Оңтүстік Американы , Орталық Европаны, Сібірді, Алтайды, Каспий жағалауларын зерттеді. Сөйтіп ол өсімдіктер ... ... жер ... ... ... ... заңдылығы туралы рекше ғылым ретінде және өсімдіктер тіршілігін зерттеуде экологиялық бағыттың негізін салды.
XIX ғ. ортасында Ресейде К.Ф.Рульенің еңбектері ... ... ... ... ... ... әсер етті. Оның еңбектері зоологиядағы экология бөлімін қалыптастырды.
XIXғ. соңында Дарвиннің ілімі арқасында экология ... ... ... ... айналды . Дарвиннің анықтамасы бойынша , экология -бұл табиғаттағы барлық күрделі өзара байланыстар мен өзара қатынастарды зерттейтін ... ... үшін ... ... ...
XXғ. 60-жылдарынан бастап, экология дамуында жаңа кезең басталды, ол ... ... ... ... күрт ... ... Үнемі әртүрлі экологиялық проблемалар бойынша ақпараттар саны өседі. Мысалы, қоршаған ортаның өзгеруі туралы, өсімдіктерді қорғау туралы және т.б. фактілер саны ... ... ... ... ... мүддесін ескере отырып, биосфераның бетбұрасын ғылыми түрде негіздеуге ұмтылады. Экология ойлаудың ерекше типін қалыптастырады, ол табиғатты оңтайлы пайдалануға, ... ... ... ... ... және молайтуға бағытталған.
Сонымен экология пәнінің арнайы мақсаты мен міндеттері бар.
Экология ғылымының ең ... ... - ... ... ... ... бақылай отырып, ондағы тіршіліктің тұрақтылығын немесе тепе-теңдігін сақтау.
Экология ғылымының негізгі ... ... ... ... мен қоршаған табиғи ортасын зерттеу;
- ... ... ... тиімді пайдалану және қорғаудың ғылыми-теориялық негіздерін жасау;
- ... ... ... арасындағы гормониялық байланыстарды реттеу;
- биосфера шегіндегі ... ... ... ... ... ... тіршілікті қалыпты сақтауды ғаламдық ноосфералық деңгейге көтеру;
- ... ... ... ... мен ... беру және ... ... мәдениетін қалыптастыру;
- ... ... ... ... ... туылуы
Экология организмдер мен ортаның өзара байланыстары және өзар әсерлесуі туралы ғылым ретінде биологиялық білімдер дамуының ... ... ... ... Оның ... ... ... де, сондай-ақ өндірістік күштердің даму деңгейімен де тығыз байланысты. Ф.Энгельстің айтуынша, , дейді.
Жеке ғылым ретінде экология ... 1900ж. ... ... 1866ж. ... ... ... ... ұсынған болатын. Экология (грекше oicos-мекен, үй және logos-ғылым) сөзбе-сөз ... ... ... ... ... ... ... анықтамалар көп. Э.Геккельдің анықтамасы бойынша, экология-бұл организмдердің тіршілік ету жағдайларын және ... мен ... ... ету ... ... ... ... зерттейтін ғылым деп есептейді. Басқа жұмысында(1868ж.) Геккель жазған: дейді. Ол қоғам өмір сүруінің маңызды жағдайы ретінде табиғат ... ... ... ол тек биологиялық қана емес, сонымен бірге экономикалық факторларды да қарастырады.
Экология ағымы ежелгі кезеңнен басталған. ... ... ... туралы және олардың қоршаған ортаның жағдайларына тәуелділігі туралы айтқандары антикалық философтар еңбегінде кездеседі. Осындай жоспарда өсімдіктер ... ... ... ... ... ... ал жануарлар туралы Аристотель(IVғ.б.э.д.) жазған.
Экологияның дамуына үлкен үлес қосқан А. Гумбольдтың, Ч.Дарвиннің, К.Ф.Рульенің, А.Северцовтың және т.б. ... ... ... ... ... ... ... елеулісі болды. Ол Оңтүстік және Солтүстік Американы, Орталық Европаны, Сібір, Алтай, Қытай ... ... ... ... ... Ол оны жер ... ... таралу заңдылықтары туралы ерекше ғылым ретінде қарастырып, өсімдіктер тіршілігін зерттеуде өсімдіктер географиясында ... ... ... ... ... ... ... ғылымның экологиялық бағытының дамуына үлкен үлес қосқан К.Ф.Рулье(1814-1858) болды. Осы ғалымның еңбектері арқасында зоологиядағы экологиялық ... ... ... Ч.Дарвиннің ілімі негізінде экология - организмдердің адаптациясы туралы ғылымға айналған.
Дарвиннің анықтамасы ... ... ... үшін ... туындатушы жағдайлар ретінде, табиғаттағы барлық күрделі қарым- қатынастарды зерттейтін ғылым дейді. XXғ. 60-жылдарының ... ... ... жаңа ... ... ол ... елдерде экологиялық зерттеулердің жылдам өсуімен сипатталады.
Әртүрлі экологиялық мәселелер бойынша ... саны өсе ... ... ... ... ... туралы өте көп фактілерді, өсімдіктерді қорғау саласында эклогтар өз зерттеулерінде жазды.
Сонымен, ... ... ... ... үшін ... бетбұрысын ғылыми негіздеуге ұмтылады. Ол табиғи ресурстарға тұтынушылық қатынасты жоюға мүмкіндік беретін, ойлаудың ерекше түрін қалыптастырады.
Қазіргі кезде экология тек ... ... ғана ... ол ... интеграциялық саласы, яғни адам мен қоғамның табиғатпен өзара ... ... ... ... ... және ... кзқарастардан тұрады.
Экология бөлімдері
Экология 3 негізгі бағытты зерттейді.
1.Аутэкология - особьтар экологиясы.
Аутэкология бір түрдің өкілінің (особьтың) қоршаған ортамен өзара ... ... ... ... ... осы ... қоршаған орта факторларының әсерін және оларға осы особьтың ... ... ... орта ... ... ... факторлар- өлі табиғаттың әсері (климат, t[0]-ра, ылғалдылық, жарық және т.б.
б.) Биотикалық факторлар - тірі организмдердің әсері.
в.) ... ... - ... ... ... ... ... Демэкология - популяциялық экология.
Популяция дегеніміз белгілі ареал бөлігінде ұзақ ... ... ... ... алатын бір түр особьтарының жиынтығы.
Демэкология популяцияның қалыптасу жағдайларын, ... мен ... ... Ол ... ... ... бұл құбылыстың себептерін зерттейді.
3. Синэкология - қауымдастық экологиясы.
Қауымдастық дегеніміз белгілі ареалда мекендейтін, әртүрлі ... ... тірі ... ... ... организмдердің тіршілік жағдайларын, өзара және қоршаған ортамен қарым-қатынасын зерттейді. Синэкология экожүйелердің шекараларын ... ... ... оны ... ... деп те ... ... зерттеу обьектілерінің сатылама деңгейлері. Тірі материяның ұйымдастырылуына келесі деңгейлер жатады:
Молекулалық - >Жасушалық ... - ... мен ... ... - >Организмдік (Особь) деңгей - >Популяциялық (түрлік) деңгей - >
Экожүйелік ... - ... ...
Экологиялық зерттеу әдістері.
Экологиялық ғылымның далалық, лабораториялық және ... ... ... ... ... әдісі - далалық жағдайда жүргізіледі. Зерттеу обьектілері - особь, популяция, түр және олардың табиғи бірлестіктері (биоценоз, ... ... т.б. ... мүмкін. Далалық зертеулер белгілі бір түр, популяция, биоценоз, экожүйе, өзен-көлдер, т.б. ... ... ... ... ... ... ауытқулар мен өзгерістер, абиотикалық, биотикалық, антропогендік факторлардың ... ... пен ... ... ... ... құрып кетуі, апаттардың болу себептері туралы жалпы мағлұматтар мен материалдар жинақталады. Материлдарды ... ... ... ... және бірнеше жылдар бойы жүргізіледі.
Лабораториялық зерттеу әдісінде - ... ... ... ... ... ... стандартқа сай лабораториялар қазіргі заманғы - климекамералар, видеоаппаратуралар, оптикалық құралдар, аналитикалақ таразылар, топографиялық құралдар, термостаттар, хромотография, электронды микроскоптар, ... т.б. ... ... ... ... ... лабораториялық жағдайда эксперимент арқылы тексеріліп, бақылаулар, тәжірибелер ... ... ... мен ... жиі ... Соңғы жылдары биоэкологиялық зерттеулер мен құбылыстарды модельдеу қолданылып жүр.
Негізгі әдебиеттер :
1.Бейсенова Ә.Б. Экология және табиғатты ... ... Оқу ... ... 2004.
2.Сағымбаев Ғ.Қ. Экология негіздері. Оқу құралы. Алматы, 1995.
3.Оспанова Г., Бозшатаева. Экология. Оқу ... ... ... А.К. Жалпы экологияның қысқаша курсы. Оқу құралы. Алматы,, 1997, қаз.ауд. Көшкімбаев Қ.С.
5.Мәмбетқазиев Е., ... Қ. ... ... Оқу құралы. Алматы, , 1990.
6.Жамалбеков Е.Ү., Білдебаева Р.М. Жалпы топырақтану және топырақ ... мен ... ... , ... В.И. ... ... окружающей среды. Алма-Ата, , 1991.
8.Панин М.С. Экология Казахстана. Семипалатинск, 2000.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Визуалды тілдерде графиканы программалау. Нұсқаулық54 бет
Мемлекеттік қаржылық бақылау15 бет
Ғылым7 бет
"Организмнің әрбір ағзаларының қалыпты микрофлоралары. Олардың маңыздылығы. Дисбактериоз."5 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
«Айнымалы жұлдыздар үшін информация мен энтропия қатынасын анықтау»48 бет
«Бала мазасыздығына ата-анамен бала қарым-қатынасының әсері»24 бет
Іргелі елге – ізгі заңнама5 бет
Америкадағы еврей лоббиінің АҚШ-Израиль қарым-қатынасына әсері91 бет
Балалардың мемлекеттік символдарға когнитивтік қатынасын тәрбиелеу48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь