Дидактикалық материалдар арқылы бастауыш сынып оқушыларының тілін дамыту.

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

Дидатикалық материалдар арқылы бастауыш сынып оқушыларын тілін дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

Тіл дамыту жұмысында жаңа технологиялық әдіс.тәсілдерді қолданудың қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6

Тәжірибе және оның нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8

Шығармашылық тапсырмаларды балалардың ой.өрісін дамытуға қолдану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26

Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
«Тіл-жұрттың жаны. Өз тілін өзі білмеген ел болмайды. Тілінен айырылған жұрт-жойылған жұрт. … баланың тілі дұрыс болса, елдің тілін көркейтіп, байытып гүлдендіреді …» Х.Досмұхамедұлы

Кіріспе
Әлемдік деңгейде кең қанат жайып келе жатқан ғаламдану процесінде әр халықтың өзіндік бет-бейнесін сақтап қалу, ұлттық ерекшеліктерді қазіргі өркениет талаптарына сай жетілдіру мәселесі зор маңызға ие болып отыр.
Қазіргі таңда еліміздегі білім беру жүйесінің барлық саласы адамның жеке тұлғасын дамытуды көздейді. Жеке тұлғаны тәрбиелеуде ана тілін жетік меңгертудің маңызы зор.
Қазақ балалар әдебиетінің атасы Ыбырай Алтынсарин де балаларды оқыту және тәрбиелеу ісінде тілді дамытудың маңызды орын алатынын айта келіп: «Өмірге қажетті ауызекі сөйлеу дағдыларына жаттықпайынша, қай-қай тілде болса да еркін, жүйелі сөйлеу мүмкін емес», — деп ана тілін оқытуды жетілдіру, жақсарту мәселесінің маңыздылығын дәлелдеді.
Сол себепті жас ұрпаққа жан-жақты тәрбие беруде тіл мәселесі ерекше орын алатыны белгілі. Сондықтан бұл мәселе шығармашылық жұмысымның тақырыбын «Мектепалды дайындық тобында жаңа технологиялық әдіс-тәсілдерді қолдану арқылы бала тілін дамыту жолдары» деп алуыма негіз болды. Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамыту кешенді мәселе болып табылады, өйткені ол педагогика, психология, сондай-ақ лингвистика, психолингвистика деректерін негізге алады.
Педагогтар, психологтар және лингвистика саласындағы тіл мамандарының (Л.С.Выготский, Д.Б.Эльконин, К.Д.Ушинский, Ф.А.Сохина Антонова Л.Г, Ушакова О.С. т.б.) зерттеу нәтижелері балалардың тілін дамытудың алғышарттарын құрды [22].
Қазақстандық Ы.Алтынсарин, А.Байтұрсынов, Х.Досмұхамедұлы сынды ағартушы ғалымдардың тіл мәселесіне қатысты құнды еңбектерін басшылыққа ала отырып, Б.Баймұратова «Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамыту методикасын» ұсынған болатын [6]. Осы дидакт-ғалымдардың еңбектерінен бүгін де тіл дамыту жұмысы жөніндегі жаңа стандарттағы түсініктермен үндесетін идеяларды табуға болады.
Әдебиеттер тізімі:
1. Айтмамбетова Б.Р., Керимов Л.К. Оқыту әдістері. Алматы, 1992.
2. Абрамова Г.С. Практическая психология. М., 2001.
3. Битянова М.Р. Практическая психология. М., М., 1997.
4. Бірмағамбетов Э. Бастауыш сынып пәндерін оқыту. «Бастауыш мектеп».1999.
5. Венгер А.Л. Схема индивидуального обследования детей школьного возраста. М., 1999.
6. Базыкеева Г. 10 санның құрылымын оқыту. «Бастауыш мектеп», 1999, 6.
7. Гильбух Ю.З. Внимание: одаренные дети. М., 1991.
8. Гатаулин Г.Ф. Сабақ түрлері және оның құрылымы. «Бастауыш мектеп», 1998,5.
9. Крутецкий А.В. Жас және педагогикалық психология. Алматы, 1979.
10. Қоянбаев Ж.Б. , Қоянбаев Р.М. Педагогика. Астана, 1999.
11. Қыдыршаев А. Балалардық жас ерекшеліктерін ескеру. «Ұлағат», 2000, 1.
12. Немов Р.С. Психология. В 3 томах. М., 1995.
13. Махмутов М.И. Развивающее обучение. М., 1976.
14. Мухина В.С. Детская психология. М., 1990.
        
        Мазмұны
Кіріспе....................................................................................................................2
Дидатикалық материалдар арқылы бастауыш сынып оқушыларын тілін дамыту....................................................................................................................3
Тіл дамыту жұмысында жаңа ... ... ... ... және оның ... ... балалардың ой-өрісін дамытуға қолдану.................................................................................................................21
Қорытынды..........................................................................................................26
Пайдаланған әдебиеттер....................................................................................27
Х.Досмұхамедұлы
Кіріспе
Әлемдік деңгейде кең қанат жайып келе ... ... ... әр ... өзіндік бет-бейнесін сақтап қалу, ұлттық ерекшеліктерді қазіргі өркениет талаптарына сай жетілдіру мәселесі зор маңызға ие ... ... ... ... білім беру жүйесінің барлық саласы адамның жеке тұлғасын дамытуды көздейді. Жеке тұлғаны ... ана ... ... ... ... зор.
Қазақ балалар әдебиетінің атасы Ыбырай Алтынсарин де балаларды оқыту және тәрбиелеу ісінде тілді дамытудың маңызды орын алатынын айта ... , -- деп ана ... ... ... ... ... маңыздылығын дәлелдеді.
Сол себепті жас ұрпаққа жан-жақты тәрбие беруде тіл мәселесі ерекше орын алатыны ... ... бұл ... ... ... ... деп ... негіз болды. Мектеп жасына дейінгі балалардың ... ... ... мәселе болып табылады, өйткені ол педагогика, психология, сондай-ақ лингвистика, психолингвистика деректерін негізге ... ... және ... саласындағы тіл мамандарының (Л.С.Выготский, Д.Б.Эльконин, К.Д.Ушинский, Ф.А.Сохина Антонова Л.Г, ... О.С. т.б.) ... ... балалардың тілін дамытудың алғышарттарын құрды [22].
Қазақстандық Ы.Алтынсарин, А.Байтұрсынов, Х.Досмұхамедұлы сынды ағартушы ғалымдардың тіл ... ... ... ... ... ала ... ... ұсынған болатын [6]. Осы дидакт-ғалымдардың еңбектерінен бүгін де тіл ... ... ... жаңа ... түсініктермен үндесетін идеяларды табуға болады.
Дидактикалық материалдар арқылы бастауыш сынып оқушыларының тілін дамыту.
Қазіргі педагогика ғылымының бір ерекшелігі - жеке ... ... ... оқыту технологияларының кең қолданысқа енуі.
Қазақстан Республикасындағы Білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға ... ... ... ... көздеген. Осының өзі жеке тұлғаны дамытуға бағытталған білім беру мәселелеріне ерекше назар аударылып ... ... ... ... парадигмасы өзгеріп, білімді жеке тұлғаға бағыттау, оқушының өзін-өзі тануы мен ... ... ... ... шықты. Сондықтан әрбір оқушының шығармашылық белсенділігін ашу тұрғысынан педагогтар қауымына оқытудың жаңа технологияларын оқыту үрдісіне енгізу мақсаты ... ... ... ... беру ... ... көздеген, оқыту және білімді меңгеру үрдісін құрудың, қолданудың және анықтаудың жүйелі әдісі ретінде қарастырылады.
Бір жағынан, ... ... - бұл оқу ... ... ... өзгерту және ұсыну әдістері мен тәсілдерінің жиынтығы, ал екінші жағынан - бұл оқыту үрдісінде ... ... ... ақпараттық құралдарды қолдана отырып, педагогтың оқушыға әсер ету тәсілдерін ұсынатын ғылым. Оқыту технологиясында оқыту мазмұны, әдістері мен құралдары өзара байланысты ... ... ... шеберлігіне білім беру бағдарламасының міндеттеріне сәйкес оқытудың қажетті мазмұнын іріктеу, оңтайлы әдіс-тәсілдерді қолдану жатады.
Технология: techne -- ... ... және logos - ... яғни ... ... білдіретін гректің сөзі. Технология шеберлікпен өнім алу, нәтижеге жету, белгілі бір жоба, моделмен оқыту ... ... ... танымал болған терминін бірқатар ғалымдар оқыту, білім беру үрдісіне қатысты педагогикалық тұрғыда қарастырып, оның мәнін анықтайтын бірқатар ... ... - ... да ... ... өнерде қолданылатын тәсілдер жиынтығы (орыс тілінің түсіндірме сөздігі). Технология - бұл ... ... ... ... бір ... ... өзгерту әдістерінің жиынтығы ( В.М.Шепель). Педагогикалық технология - оқу үрдісін іске ... ... ... (В.П.Беспалько). Педагогикалық технология - оқытуда жоспарлы нәтижеге жету үрдісінің сипаттамасы (И.П.Волков). Педагогикалық технология - бұл оқу ... ... және ... ... ... мен ... жайлы жағдай туғызудың біріктірілген педагогикалық қарым-қатынастың барлық жағдайларды ойлап қарастырған моделі (В.М.Монахов) [2]. ... ... - ... ... жету үшін ... ... жеке тұлғалық, құралдық, әдіснамалық құралдардың қызмет ету жиынтығы мен реттелімі. (М.В.Кларин) [3]. Педагогикалық технология - ... ... ... ... ... өзіне ендіретін мазмұнды жалпылау (Г.К.Селевко) [4].
Жаңа оқыту технологияларына мән ... ... ... ... ... төрт ... шартты қанағаттандыруы тиіс:
- ... ... ... ... баланың танымдық қызметінің құрылымы мен мазмұнын анықтайтын оқу-тәрбие ... ... ... оқу ... ... ... ... оның ... ... дәл тексеріп бағалау;
- іс жүзінде оқу ... ... ... ету ... ... ... мақсаты - , оқытудың тиімділігін, ... ... және ... ... ... ... психологиялық және әлеуметтік ғылым жетістіктері, алдыңғы қатарлы педагогикалық тәжірибе, халықтық педагогика педагогикалық технологияның қайнар көзі болып табылады.
Кез келген педагогикалық технология ... ... мен ... ... ... бұрынғы тәжірибенің дәстүрлі элементтері мен қоғамның ізгілендіру, демократияландыру қарқынымен ... ... ... ... ... ... ... технологияларын атап өтуге болады:
- дамыта оқыту ... ... ... ... ... ... оқыту технологиясы;
- жобалап оқыту технологиясы;
- ... ... ... да болмасын бір технология нақты орындаушылардың қолында түрліше көрініс табады, жеткен нәтижесі де әртүрлі болады. Десек те осы ... ... ... ... ... ... ... Яғни, педагогикалық технология тұлғаның сапасымен байланысты, бірақ тұлғаның сапасымен анықталмайды.
Мемлекетіміздің білім ... ... ... ... ... ... қабылдануы білім саласындағы үлкен жаңалық. Білім беру жүйесінен күтілетін нәтижелердің бірі - . Бұл өмірдің әртүрлі талқысынан сүрінбей өту, ... ... ... үшін адамға білім қай жаста қажет екенін әр адам өз өмірі барысында үздіксіз білім алуға тиіс екенін ... ... ... оның жас ... ... білім алу жасы да, әдісі де әртүрлі болатындығы белгілі. Бағдарламада мектепке дейінгі тәрбие берудегі мақсат: ,- деп ... ... ... ... жаңа ... сай ... ... бұл талап тәрбиешілерден өзінің кәсіби шеберлігін шыңдауды талап етіп отыр. ... оқу ... оқу ... мен ... жас және ... ерекшеліктеріне орай таңдап, тәжірибеден өткізудің маңызы зор. Ең ... осы ... мән ... ... алған жөн.
Білім беру жүйесін қайта құру балабақшадан басталатыны белгілі. Ал білім беруді жақсарту педагогке байланысты екендігі сөзсіз. Соған орай ... ... жаңа ... ... сай қолдана білу қажет. Мысалы: ертегінің мазмұнын ашу барысында қолдансақ, онда Л.В.Занковтың дамыта оқыту ... ... ... - жеке ... жоғарғы дәрежеде жан-жақты дамуы үшін негізін жасау. Демек, дамыта оқыту технологиясы бала ... ... ... ... осындай сынды идеяларды бастауыш сыныпта қолданудың маңызы өте зор. Дамыта оқыту негізінде тіл дамыту әдістемесін жүйелеуге болады. Десек те, тіл ... ... өзге де ... ... ... болады.
Ойын технологиясы. Оқытудың ойындық әдісі ерте кезден бастап күні бүгінге дейін қолданылып, ... ... ... ... кезде оқу үрдісінің тиімділігін арттырып, балалардың белсенділігін көтеру мақсатында ойын әдісі ... ... ... ... оқу пәнінің бір тақырыбын немесе бір бөлімін өткенде, ұғымдарды меңгеру барысында өзіндік технология ретінде;
- ... ... бір ... ... ... ... ойындардың түрі көп, біз олардың ең балабақшаның оқу-тәрбие үрдісіндегі ең маңыздыларын және жиі қолданылатындарын ғана іріктейміз.
Жалпы ... ... ... ... ... ерекшелігі нақты мақсаттардың және соған сәйкес нәтиженің болуы.
Балабақшаның оқу-тәрбие үрдісіндегі ойын ... орны мен ... ... педагогтың ойын қызметін түсінуімен тікелей байланысты.
Ойын технологиясының нәтижелілігі, біріншіден, оларды қолданудың жүйелілігімен, екіншіден, ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесінде қолданылып жүрген сыни ойлауды дамыту технологиясының ... ... ... ... ... ... ... жол ашады [12]. Технология әдістерін қолдануда тәрбиешілер ... ... ... бала ... ... ... дамытуға, баланың өзіндік пікірінің қалыптасуына мүмкіндік жасайтындығын айтып жетістікке жетуде. Баланың өз ойын сын тұрғысынан ойлап, дәлелдеуге ... ... ... еркін ойлай отырып, бірте-бірте тәрбиешінің түсіндіргеніне қарағанда өз ізденісімен қызығу танытып, шығармашылық қабілеттері ұшталады. Сонымен қатар ... ... ... және ... ... ... өз ойларын ашық айта білу, пікір айтуға үйрену, пікір таластыру, ойланып жауап беру, жолдастарының ойын тыңдау, ... ... ... ... ұйымшылдыққа, білім деңгейлерінің жоғары болуына көп әсерлерін тигізеді. Оның ішінде ерекше бір жағдай: топта көп ... ... ... ... балалардың да қызығушылығы туып, олардың өз мүмкіндіктеріне қарай топтар бойынша сабаққа қатысуға тырысуы байқалады. Сөйтіп жаңа әдіс-тәсілдерін қолдану арқылы ... ... ... ... өзіндік көзқарасының қалыптасуына жол ашуда.
CТО (сын тұрғысынан ойлау) технологиясына негізделген сабақтар материалды жан-жақты және тереңірек ... ... ... ... әсер етуге септігін тигізеді.Технологияның ерекшелігі көп ақпаратты талдай, жинақтай отырып ішінен қажеттісін алуға үйретеді. Балабақшаға баратын балалар білім берудің барлық ... ... тез ... және ... өмірде табысты болып келеді. Бүгінгі таңда жаңаша ойлайтын ... мен ... ... ... жұмыста қолдана білетін педагогтың жұмысы жемісті болмақ.
В.Ф.Шаталовтың схемалы үлгілер негізінде оқыту технологиясы. Бұл әдістемесінің негізгі ұстанымы - ... ... ... ... ... ... ... пайдалану. Жаңа теориялық білімді алғаш рет немесе екінші рет қабылдау тіпті өте білікті маман сабақ бергеннің өзінде оның ... ... ... бере ... және бұл оның ұзақ есте сақталуына, демек, сол білімді практикада, шығармашылық қызметте қолдануына мүмкіндік бермейді [2]. ... ... оқу ... ... (схема) конспектілер түрінде дайындалады. Мектепалды дайындық тобындағы балаларда образды бейнелі ойлау орын алады. Сондықтан тірек сызбаларды, суреттер тіректерді қолдану ... бала ... сай ... ... ... ... суреттерді қолдану оқу материалының мазмұнын аша түседі.
Тіл дамыту жұмысында жаңа технологиялық әдіс-тәсілдерді қолданудың қажеттілігі
Бүгінгі таңда адамзат қоғамына ғылыми ... мен ... ... ... ... ... ... дайындық тобындағы балаларды тәрбиелеу мен оқыту саласын да ... ... сай, ... ... қанағаттандыратын жаңа бағдарламалармен, сондай-ақ жаңа технологиялармен қамтамасыз ету ... ... отыр [5]. ... стандарттың жалпы ережесінде педагогикалық процестің жаңашылдығын қамтамасыз ету ... Осы ... сай ... ... ... ... ... - бағдарламалар жаңартылып, оқу-тәрбие жұмысының мазмұнына ... ... ... Осы ... орай ... дайындық тобында оқытуды жетілдіру әр педагогтан оқыту ісін оңтайландыру жолдарын тәжірибеге енгізуді талап етеді.
Оқыту жолдарының ... ... ... ... ... ... ... жолдарды анықтап, қолдану керектігі туралы күрделі мәселе қояды. Сондықтан әр педагогқа сапалы білім беру үшін көп ... ... ... тура ... ... атты еңбегінде авторлық әдістеме мен технологияны құру мәселесін ... ... ... еді [19].
Демек, балаларды шығармашылық әңгімелеуге ... ... бір ... ... ... болады. Ол үшін осы әдістемеге енетін материалдардың мазмұнына ерекше көңіл бөлу қажет.
Бағдарламалар түрлі өмір ... ... ... қолданудың басты көрсеткіші ретінде балалардың негізгі құзыреттілігін қалыптастыру міндеттерін шешуге бағытталған.
Біздің ана тіліміз-қазақ тілінің келешегі балалардың сөйлеу мәдениетінің деңгейімен ... Осы ... әр ... ... жетілдіру, олардың сөйлеу мәдениеті қоғамдық қажеттілік болып табылады.
Сөз мәдениеті дегеніміз тек (норманың сақталуын) ғана көздеу емес, ... ... ... мен білім-ғылымында ана тілі -- сөз мәдениеті туралы едәуір зерттеулер ... ... ... тіл ... ... ... бойы ... асыл мұрасын дұрыс, әсем жұмсаудың жөн-жосығын көрсету, дұрыс-бұрысын ажыратып отыру, жалпы сөз мәдениетін насихаттау жағы әлі де ... ... ... ... ... жаңа ... әдіс-тәсілдерді қолдануды мақсат еттім. Осыған орай келесі міндеттерді шешуді көздеймін:
мектепалды дайындық тобындағы балалардың білімдерін тереңдету және қоршаған әлем туралы түсініктердің ... ... ... ... және оны ... ... мектепалды дайындық тобындағы балалардың тұрақты қызығушылығын тәрбиелеу.
Аталған мақсат-міндеттерді негізге ... ... ... ... ... ... баса назар аудару қажет. Осыған орай шығармашылықпен әңгімелеуге үйрету, мақал-мәтелдерді ... ... ... ... жұмбақтардың шешімін таба білуге, өз ойынан қарапайым, қысқа жұмбақтар құрастыра білуге, ертегіні қайталап айтуға және өз ойынан ... ... ... ... жолдарын қарастырамыз. Сонымен қатар, халқымыздың шешендік өнеріне де ерекше орын беремін.
Шешендік сөздер - ... ... ... тілмен айтылған халық шығармасы. Ол тапқырлық пен шешендікке үйрететін көркем сөз ... ... ... ... сөз ... қандай сұлу болса, ішкі мазмұны да терең мағынаны білдіреді.
Бүгінгі мектепалды дайындық топтарында, ... ... ... ... ... ... жиі кездеседі. Сабақта, ертеңгіліктерде және т.б. оқу-тәрбие үрдісінде баланың жас шамасына, тіліне лайықтап шешендік сөздерді ұтымды ... ... ... жас және жеке ерекшеліктерін ескеріп, өзінің ұстанған әдістері мен құралдарын жүйелейді. Қандай жолды таңдаса да, ол ... ... сол ... ... ... ... ... [16].
Тәжірибе және оның нәтижелері
Шығармашылық жұмысымды жүргізу барысында ең алдымен тақырыбыма сәйкес әдебиеттерді іздестіріп, материалдар жинақтадым. Технология ұғымына көңіл бөле отырып ... ... озық ... ... жаңа ... қолдану іс-тәжірибесімен таныстым. Жаңа технологияларды өз іс-тәжірибемде қолданысқа енгіздім.
Мектеп алды дайындық -- білім берудің іргетасы ... оқу мен ... ... ... ... жаңа ... ... тиімді пайдаланудың жолдарын қарастырдым.
Мектепалды дайындық топтарынды дамыта оқыту технологиясы басымдық танытады. Жалпы сабақ құрылымдары дамыта оқытуға негізделген. ... ... ... ... ... басшылыққа алады. Технология кепілді нәжиже береді. Десек те тіл ... ... ... ашу үшін осы ... технологиямен қатар басқа да технологиялардың әдіс-тәсілдерін енгізу қажет.
Осы орайда А.Байтұрсыновтың: ²Қай әдіс жақсы?² деген еңбегіндегі: ²Әр әдіс өз ... ... Әдіс - ... ... ... Әдістің жақсы-жаман болмағы жұмсалатын орнының керек қылуына қарай² -- деген ... ... ... ... ... ... ... жолы ретінде жаңа технологияларды қолданамын.
Қандай технологияларды таңдадым және қалай тәжірибеге енгіздім?
Мектеп алды дайындық тобында ойын ... жиі ... ... осы ... ... қоршаған орта туралы түсінікті ойын арқылы қабылдайды. Сондықтан да ойынның сан алуан түрлерін қолдану тиімді. Ойынның өзі дидактикалық, ... ... ... және театр ойындары деп бөлінеді. Осы ойындардың ішінен театр ойынын алсақ, театр ойыннының бір түрі ... ... ойын ... ... ... зор. ... ... өлеңін алып қарайық. ойыны әрі баланың көңілін көтеру үшін, әрі еңбекке тәрбиелеп, дүниетанымын арттыру үшін ... ... ... ... тары ... ... ... терек,
Шылдыр шүмек,
Кішкене бөбек, -- деп қуырмаш ... да, ... ... санамалап, жұдырыққа түйіп, одан соң әрбір саусаққа беріп, іске жұмсап, жұдырығын жазады. Осы өлеңнен кейін деген ... ойын ... ... ... ... ... ... болады [10]. Тәрбиеші ойын шартын ретімен орындай отырып, ... ... ... - ... ақ ... бесікке жат, бөпем.
Жылама, бөпем, жылама,
Көзіңнің жасын бұлама. (Халық ауыз ... ... ... ... ... ... ... баяу әуезді үнмен орындайды. Ойынды қайталап ойнату кезінде барлық балалар тәрбиешіге қосылып айтады. Ойынға ұсынылған тақпақтарды арнайы жаттатпай-ақ ... рет ... ... ... ... ... Ойынды былайша ойнатуға болады.
.
Ойын шарты: Тәрбиеші балаларды дөңгелете ... ... ... ... ... ... ұйықтайды, бәріміз сыбырлап қана сөйлесейік. Сендер қарап отырыңдар. Мен қуыршақты шешіндіремін. Әуелі аяқ киімін, шұлығын, сосын көйлегін шешіп орындықтың ... ... ... ... ... ... баяу ... бәріміз өлеңін айтамыз.
Сабақ мазмұнын бала санасына жеткізуде дидактикалық ойындардың маңызы зор. Ауыз әдебиеті үлгілерін ... ... ... ... ... Түлкі туралы халық ертегілері бойынша (, , , т.б.):

Мақсаты: Балалардың жабайы жануарлар туралы білімдерін бекіту. Тез ... ... ... ... ... ... шарты: Ойыншылар екі топқа бөлініп, әр түрлі табиғат көрінісі салынған бір-бір үлкен картадан алады. Мұғалімнің ... ... ... ... ... үлестірмелі карточкаларды үлкен картадағы салынған сурет мазмұнына қарай бос тор көздерге орналастырады. Кім бос тор көздерді ... ... ... ... сол ... ... Ойыншылар үлкен карталармен алмасып, ойынды одан әрі ... ... ... бір ... ... ... ... үйрету және оларды ажырата білу.
Ойынның шарты: Педагог қарлығаш пен тоқылдақтың суреттерін балаларға көрсетіп, әрқайсысының ерекшелігін суреттеп беруді ... ... бұл ... ... ... аттарын атайды.
Мұғалім: Бұл құстарды тағы қалай атауға болады? Олардың қандай пайдасы бар? (тоқылдақ орман дәрігері, қарлығаш адамның досы) ... ... ... атау ... ... ... ... беруге дағдыландыру, сөздік қорын байыту, шапшаңдыққа тәрбиелеу.
Ойын шарты: Педагог тақтаға бірнеше суретті іледі де, ішінде не артық ... ... ... не ... ... және неге артық екенін дәлелдеп айтады.
Мысалы: түлкі, қоян, түйе, қасқыр.
Қоян, жолбарыс, аю, гүл және т.т.б.
Ойын технологиясымен қатар сын ... ... ... ... алып келемін. Сын тұрғысынан ойлау технологиясын қолдану үшін арнайы курстан өтіп, теориялық-тәжірибелік білім жинақтадым. Байқау тәжірибе жүргіздім. ... сын ... ... ... және Шаталовтың тірек сызба технеологиясына негізделген сабақ үлгілеріне тоқталайын.
Сабақтың тақырыбы: ертегісі
Сабақтың мақсаты: Ертегі мазмұнымен таныстыра отырып, кейіпкерлердің ... ... ... Сын тұрғысынан ойлауды дамыту -- шығармашылық қиялдарын, сөздік қорларын молайтып, тіл ... ... ... ... ... тәрбиелеу.
Сабақтың әдістері: СТО әдістері-ой қозғау, венн диаграммасы, Шаталов технологиясы негізінде құрылған суретті-сызба әдісі.
Көрнекілігі: ... ... ит, ... егін шаруашылығының суреттері
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі.

Армысың, алтын ... асыл ... көк ... жан ... жылу ... ... ... Қызығушылықты ояту. Ғажайып сәт (музыка әуені ойналады)
Педагог: Балалар, мына үйшікте кім ... ... Мен ... ... мына ... кім ... менің жұмбағымды шешіп өздерің тауып көріңдер.
Өзі айлакер, өзі бір қу,
Жүрген жері ... да шу. ... ... сұрақ: жануарлардың ішінде қайсысы қу?
Балалар жұмбақты шешкеннен кейін түлкі шығады.
Түлкі: Сәлеметсіңдер ме, балалар? ... мені ... ... ... ... ... балалар сен туралы көптеген ертегілерді біледі.
Түлкі: Кәнекей, балалар! Мен туралы қандай ертегілер ... ... ... өткен ертегілерді айтып береді)
Түлкі: Жарайсыңдар, көп ертегі біледі екенсіңдер.
Педагог: Балалар мен ертегімді бастамас бұрын сол ертегінің тағы бір кейіпкерін жұмбақ ... ... ... тұр. ... ... ... тыңдайық.
Итпен бірге таласып,
Табаққа қонып қоймайды.
Білесің бе, кәне, айта ғой,
Танисың ба, . . . . . ... ой ... Ол құс ... ... ... түсіріп жұмбақтың шешуін табады)
Педагог: Жарайсыңдар, торғай туралы не білеміз? (Балалар жауабы)
Педагог: Жарайсыңдар, дұрыс айтасыңдар. Ендеше біздің бүгінгі тыңдайтын ... деп ... Мен бұл ... айтып берейін, ал сіздер жақсылап отырып тыңдаңдар, жарай ма!
(Балалармен қосылып түлкі де ертегіні тыңдайды)
III. Мағынаны тану.
Ертегідегі жаңа ... ... ... Түлкіжан, деген не деген сөз?
Түлкі: Таң сәрі - таңертеңгі мезгіл.
Педагог: Ал дегенді ... ... Ой, ол ... тез ... : ... ... ... түсіндіресің?
Түлкі: Бұл аяғын бүгіп отыру деген сөз.
Тәрбиеші: Рахмет саған түлкіжан! Біз бұл ертегінің ... ... ... ... сен ... ... бөлікке бөліп оқу. Педагог ертегіні бөлікке бөліп оқиды.
I бөлімде: Түлкі мен торғай дос болған. Екі дос егін егіп, жинауға кіріседі.
II ... ... ... ... Егінді торғайға жинатады. Торғай түлкінің айтқанын тыңдайды, түлкі өтірік айтады.
III бөлімде: Торғайды ренжітеді, егінді аз ... ... ит ... Ит ... ... түлкіге барады. Түлкі иттен қорқып қашады.
Түлкі: Ой мен қатты ұялып отырмын. Кешіріңдер, енді ешкімге де ... ... Мен тез ... бұл ... ... ... (сыбырлап, ортадан шығып кетеді).
Қулық ойлап түлкі,
Ортада болды күлкі.
Жүгірді де жылдам,
Асып кетті қырдан.
IV. Сергіту сәті:
Орнымыздан тұрайық,
Сергіп кәне, алайық.
Торғай болып ұшайық,
Кәне, қанат ... ... ... ... ... -- ... бойынша жұмыс. Сурет арқылы суретті-сызбаны құрастыру (Түлкі мен торғай. Түлкі мен торғайдың егін егуі. Түлкінің төбе ... ... ... ... ... жинауы. Торғайдың ренжігені, итке кездескені. Иттің ... ... ... ... ... не ... екенін және мазмұнын түсіндіңдер ғой, солай ма балалар?
VI. Қорытынды. ... біз ... ... ... ... мен торғай шын дос болды ма? Түлкі қандай қулық жасады? Торғай неге өкпелеп кетті? Түлкі мен ит қай ... ... Олай ... ертегі кейіпкерлері қандай?
Сын тұрғысынан ойлау технологиясының венн диаграммасымен жіктеу.
Түлкі
Өтірікші,
Алдайды,
Еріншек
Торғай
Адал
Аңқау
Еңбекқор
Ашуланды
Ертегі кейіпкері ... ... ... ... ... ... бәріңде ертегіні мұқият тыңдап, сызба-суреттерді дұрыс құрастырдыңдар. Түлкі сияқты алдамшы дос болудың жақсы емес екендігіне көзіміз жетті. Біз алда тағы ... ... ... ... ашық ... ...
Сабақтың мақсаты: Балаларды көктемгі табиғат ерекшелігімен таныстыру. Көктем құстары туралы білімдерін кеңейту, құстар туралы балалардың шығармашылық сөздік қорын ... ... жыл ... ... қамқорлық, сүйіспеншілік сезімдерін тәрбиелеу.
Технологиялық әдістер: дамыта оқыту технологиясының сөздік, көрнекілік әдістері; сын тұрғысынан ойлау технологиясы әдістерінен - топтастыру және Венн ... ... ... - ... ... жұмыс әдісі.
Көрнекілік: жыл мезгілдерінің, құстардың суреті, сөзжұмбақ, интерактивті тақта.
Сабақтың жүру барысы:
I. ... ... ... ... ... тұрып, бір-біріне жылы тілектер білдіреді.
Әдепті елдің баласы, алдымен сәлем береді.
Армысың асыл күн!
Армысың асыл жыр!
Армысың көк аспан!
Армысың жан досым!
Жылуына жылу ... ... ... жылуы арқылы балалар өз аттарының бірінші әрпінен басталатын тілектер айтады.
- ... ... неше ... ... ... жылдың қай мезгілі?
- Дұрыс ... ... ... ... Олай ... ... ... қуанышпен қарсы алып, ән салайық.
Ән
Көктем келді, құс келді,
Ойнаймыз біз саз илеп.
Біздің көлге түстенді,
Былтыр кеткен қаз, ... ... ... қай мезгіл туралы айтылған? Қандай құстар аталған?
- Ал ... ... ... білесіңдер ме? Естеріңе түсіріп көріңдерші.
- Наурызда қандай мерекелер тойланады?
- ... ... ... жылы ... ұшып ... де, ... өлкемізге қайта оралады. Оларды жыл құстары деп атаймыз.
- ... ... жыл ... ... ... суретін көрсету).
- Құстар неліктен өскен ортасын тастап кетеді?
- ... ... ... ... ерте келе ме, әлде ... ерте келе ме?
- Көктем далаға ерте келеді. Өйткені дала ... ... ... қай құс ... ... мына ... суретіне қараңдаршы. Осы құстардың ішінде біздің өлкемізде кездесетіні бар ма?
- ... ... ... ... ... ... айтып беріңдерші.
- Енді ... ... ... ... ... тамағын асырайды. (Қарлығаш)
2. Мойыны ұзын, аяғы қысқа,
Бұл өзі аң ба, құс па? ... ... ... ... күтіп баққаны.
Тоқылдатса шеректі,
Құртын қуып жатқаны. (Тоқылдақ)
Суретті сөзжұмбақ
Қ Ұ ... ... ... ... да тоңбаймын.
Құрт-құмырсқа, шіркейден,
Бау-бақшаны қорғаймын.
Ойын
Қасиеттері:
Құстарға ұя жасау;
Жем салғышқа дәндер салу;
Құстарды ату;
Ұясын бұзу;
Ағаш отырғызу;
Орманды кесу;
Құстарға ... ... ... ... ... ... қатысқан балаларды мадақтау.
жіберу.
Міне осылайша жаңа технологиялық әдіс-тәсілдерді ұтымды пайдалануға болады.
Жалпы бала тәрбиесінде ... -- осы жүйе ... ... ... жүреді. Өйткені педагогтың осы тақырып төңірегінде мағлұматы болмайынша балаға тәлім үйретерлік жөні де ... ... Бала ... ... мен ... ... міндеті. Сондықтан бала орталық жүйеге түседі. Ал бала ... ... ... ... ... ... ... тәжірибе жолдарын ұсынады. Демек, үш бағытты бір жүйеге топтастыру өз нәтижесін берері ... ... ... ... ... жас ... ... өткізіп келемін, мектепалды даярлық тобында , т.т.б. атты ашық сабақтарымды көрсеттім.
Осы орайда ата-аналармен жүргізілетін жұмыс та назардан тыс қалған жоқ. ... ... атты ... оқи ... осы ... тұрғысынан ата-аналардың пікірталасын ұйымдастырдым. Ата-аналарға ұйымдастырылып, тіл дамыту сабағы ұсынылды.
Тіл дамыту жұмысы және оны насихаттау қысқа мерзімді ... ... бұл ... әлі де ... ... ... ... қажет етеді.
Бастауыш сыныптарда оқыту барысында балалардың таным процестерін ... ... тіл ... және өз ойын ... арқылы басқаларға жеткізу тәсілдерін қолдаудың ойлау процесін дамытуға қосатын үлесі өте үлкен. Қ. Жарықбаев, С. ... осы ... ... ... педагогикасы элементтерін қолдануды ұсынады. Қазақ халқының бай тәжірибесінде көптеген оқу процесінде қолданылатын ойындар, өлеңдер, мақал-мәтелдер, жаңылтпаштар т.б. ауыз әдебиет ... бар. ... ... ... ... тіл ... мен ой-өрісін дамытып, сонымен қатар барлық қабілетін дамытуға үлкен үлесін қосады. Осы материалдарды іріктеп алып, оны ... ... ... ... оқушылардың ойлау процесін дамыту проблемасын шешудің тиімді жолы ... ... ... ... ... ... олардың білімін қалыптастырып, он пысықтауға, үй тапсырмасын орындау жолдарын түсіндіруге, білімдерді ... ... ... ... ... жәрдем береді. Қазіргі мектеп бағдарламасы ұлттық ойындарды кеңінен қолдануға өте ыңғайлы. Көптеген ойындар баланың тапқырлығын, табиғат құбылыстарын, қоршаған ... ... ... ... ... Осындай мән-мағынасы өте терең және жан-жақты дамуға, баланың байқағыштығын тәрбиелеуге үлкен ... ... ... қабілетін дамытатын ойындардың бірі деп аталды. Бұл ... ... ... ... сай ... бір тақырыпқа сай келетін әндер орындап, онда аңдардың дауыстарын, қылықтарын бейнелеп, олардың өзіне тән ... ... ... ... етеді. Мұның өзі хайуанаттар әлемі жөнінде нақты ұғымдарды қалыптастырып, сонымен қатар музыкалық және артистік қабілетін дамытады. Топтасып ән айту, бірін-бірі ... ... ... ... ... ойынды жүргізу және қатысушылардың орындау ережелері бар. Ол ережелердің ... мәні өте ... ... ... ... белгіленді, балалардың тәртібі мен іс-әрекеттің реті, олардың өзара қарым-қатынасына қойылатын талаптар анықталады. Сондықтан ойнау барысында тәртіп сақтауына, ерік-жігерінің қалыптасуна мүмкіндік ... ... ... ... тек қана ... ... ... соң ғана тізбегін жазбай кемпірден қаша жөнелуі керек. Ойын шапшаңдықты, ептілікті, тиянақтылықты, тез бағдар табуы, ұжымдық ... ... ... ... ... ... ... талап етеді.
Бұл ойындағы ерекшелік - билеп жүріп хормен өлең айтуды өзара үйлесімді әрекет ұйымдастыруда байқалады. Хормен ән ... би ... ... ... ... ... ... өзара үндесіп жатады. Яғни, әуен саздары мен ... ... ... ... сүйемелдеушілік жасап тұрғандай болады.
Өйткені ойындағы қимылдар жай ... ... ... ... ... ... ... қимылдар болып табылады.
Мұндай ойындар халықтық педагогикада өте көп және мазмұндары да бағыттары да бірін-бірі қайталамайтындай сан-алуан, әрі ... Олар , , , т.б. Қай ... ... та, ... де би ... ... ән, күй, ... мәнерлі қимыл мен ыммен жасалатын көріністер бір-бірімен алмасып жатады. Бұлардың бірі нақтыланған жағдайға қарай актерлік үлгіде, сахналық үзінді түрінде орындалады. Ойын ... ... ... ... ... ... ... керісінше, мүлде бөлек ортада сезім, поэзия, өнер әлемінде сезінеді. Олар ойнаған рольдерінен ... ... ... ... ... қатынасушылардың тәртібіне бірыңғай талаптар қойылды:
- қалай отыру, өзін ... ... ... мөлшерде бір-бірімен сөйлесу қажет т.б.
осы айтылғандардың бәрінен қазақ ойындары ... және ... ... ... элементтерімен аса толықтырылған деп қорытынды жасауға болады. Сонымен бірге осы ойындардың кең ... ... ... ... мен ... тамашалаушылар санының артуы - мұның тәрбиелік мәнін тереңдетеді. Мысал ретінде қаламақ ... ... ... ойынында жүргізуші ойынға қатысушылардың әрқайсысына мал атын ... ... Ең ... ... бала ... ... ... серке, тай торпақ,
Тана, тайлақ, құнан, дөнен, бесті бар.
Малдың ... ... біл, ... ... бура, айғыр, қошқар, теке бар
Көзін байла, теке-теке ... теке ... ... таппақ.
Ойын сызылған шеңбердің ішінде айналады. Жүргізуші ортаға шақырып, көзін таңа бастағанда былай деп ... ... ... ... сөзім жоқ,
Маған жақын келіңдер,
Бір қыз ұстап беріңдер.
Көзі байланған айнала қоршағандар оны мазақтап:
Соқыр, соқыр, соқырақ,
Оқ көзіңе топырақ
Топырағын алайын,
Тотияиын ... ... көр, ... келе ... ... өлеңді айтып болысымен әр жаққа ойнаушылар қашады. Ал олардың бірін ұстауға тырысады, ұстаған баласы оның орнына тұрады. ... ойын одан әрі ... ойын ... ... ... ... ... Олар мәнерлеп сөйлеуге үйретеді.
Қуыр, қуыр, қуырмаш
Тауықтарға тары шаш!
Бас бармақ,
Балалы үйрек,
Ортан терек,
Шылдыр шүмек,
Кішкене бөбек
Сен, тұр - қойға бар!
Сен, тұр - ... ... тұр - ... ... тұр - ... бар!
... Ал сен ...
Қазан түбін жалап,
Үйде жат.
Мына жерде құрт бар,
Мына жерде май бар,
Мына жерде қатық ... ... ... балалардың тақпақты нәшіне келтіріп оқу дағдысы қалыптасады. Осы ... ... ... ... ... ... ... өзара қарым-қатынасында кездесетін қызықты әқгімелерді жылдам, берік есте сақталады. Оны балалар өздерінің күнделікті ойындарында қызығып сүйіспеншілікпен ... ... ... жас ерекшеліктеріне байланысты осындай санамақтар мен қаламақтар мазмұны оларға өте жақын, түсінікті. Олар балалардың ой өрісін, тілін тез ... өте ... ... ... ... ... арқылы балалардық мінез-құлқы сыйысымды болып, қарым-қатынас мәдениетін меңгереді, әдептілікке, басқалармен санасуға, тілалғыштыққа ... Ойын ... ... ... ... мен ... ажыратуға мүмкіндік береді.
Халық ойындарының көптеген түрлерін сабақтан тыс бос уақытты, ... ... ... ... ... өте мол. ... ... сынып оқушылар өмірінде осы ойын түрлері үлкен орын алуға тиіс.
Халық ойындарының көптеген түрлерін сабақтан тыс бос уақытты, үзіліс ... ... ... мүмкіншлік өте мол. Сондықтан бастауыш сынып оқушылар өмірінде осы ойын түрлері үлкен орын ... ... мен ... халық шығармалары туындыларының бірі жұмбақтарды қолдану балаларды аңғарымпаздыққа, тапқырлыққа, зеректілікке тәрбиелейді. Жұмбақтар - ... ... ... ... орын ... Жұмбақтардың шешімін айту баланың ақыл-ойын, ой-өрісін дамытып, ... ... ... ... ... ... ... Жұмбақтар бала үшін өте қызықты құпия. Оны шешу қажеттілігі білімге қызығушылық тудырады. ... ... ойын ... ... қарай баулиды. Ой - сананың қызмет етуіне себебін тигізеді. Жұмбақтар ... ... ... кәсіпке байланысты, тіршілік тірекке тиянақ болатын, адам көңіл аударатын қажетті заттардың ... ... ... де алғаш жұмбақ етіп, біртіндеп оның құпиясын ашып беруді қажет етеді.
Жұмбақты қолдану баланың ойлау қабілетін дамытудың өте ... өте ... ... ... ... ... шешу ... бала көптеген табиғат құбылыстарын салыстырмалы түрде бейнелеуге үйренеді деп бұлттан шыққан күннің көзін ақ жібектен салыстырып, ... ақ ... ... арқылы баланы қоршап отырған заттардың табиғат құбылыстарына ұқсас келтіреді. Бұл ойлаудың өте күрделі түрі ассоцияциялық байланыстар құруды талап етеді.
Жұмбақтардың тағы бір ... ... ол әр ... өз ... ... ... арқылы, оларға өмірді танытады. Қоршаған ортада болып жатқан түрлі құбылыстарға зер салуға, соның себебін іздеп ... ... ... балалар жұмбақтарға өте үлкен қызығушылық білдіреді. Жұмбақ қара сөз түрінде де, өлең түрінде де болады.
Бірнеше ... ... ... ... ... ... жанбас, суға батпас (Мұз).
Басына үлпілдетіп таққан шашақ,
Бұралып тал шыбықтай тұрған жасап. (Қамыс).
Қар астында қыстады,
Жасылмен ... ... ... ... ... ... ... маусымдарында кездесетін ерекшеліктермен таныстыра отырып, олардың әсем, әдемілігін, түр-түсін, т.б. ... тани ... ... ... ... тәсілдерді сабақ үстінде дидактикалық ойын ретінде қолданылады. Ойын-ойлау процестін дамытуға қолданылатын тиімді тәсіл.
Тиімді ... ... ... ... есте ... қабілетін дамытуға көп көңіл бөлінеді. Осы орайда математика 1-сыныпта заттық орнын сан ... ... ... ... ... процесін, баланың логикалық ойлау қабілетін дамыту үшін психокоррекция элементтерін қолданып жүргізген машықта (сабақтан тыс, баланың бос ... ... ... ... ұсынысы бойынша машық деп атағанды дұрыс көріп жүрміз) қалай өткізгенімізді ... ... үшін ... үлгі ... көрсетіп жібергенді дұрыс көрдік.
Бұл машықта заттың орнынан дұрыс белгілеу және оларды бір-бірінен ажыратуға, 1-ден 5-ке ... кері ... ... ... ... ... білуге жаттықтыру негізгі мақсат деп анықтап алдық. ... ойын ... және ... ... ... ... ... Көрнекіліктерден түрлі суреттер, ойыншықтар, қағаздан қиылған құстық (үйрек, қаз, ... ... ... үлгілері, кеспе цифрлар, жолақшалар, қалташалар, магнитофон қолданылады.
Машық барысы: Өтілетін ... ... ... оның неізгі мазмұнын түсіндірдім. Тақырыпқа байланысты оқулықта берілген суреттерді және диагностикалық альбомда ... ... ... ... кіріспе әңгіме жүргіздім. Одан әрі тақырыппен байланысты отырып, магнитофоннан құстын дауысын ... әр ... ... ... Одан кейін оқушылар үйдегі құстар туралы әнгімелеп берді. Олардың санын айтты. Машықты одан әрі ... ... ... ... ... нені ... ал нені түсінбей қалғанын анықтап алып, олармен дамыту жұмысын жалғастырдым. Балаларға суреттер ... ... ... ... ... ... көрдіңдер?
- Құстарды.
- Кәне, бұл суреттегі құстардың аттарын атаңдаршы.
- Үйрек, тауық, қаз, қораз, күркетауық.
Осы арада оқушыларға жабайы және үй құстары ... ... ... ... мына ... ... ... Барлығы бесеу.
- Қазір біздер ойынды ойнаймыз. Осы суреттегі құстардың орнын енді санмен сұрап, тиісті орындарын белгілейміз.
- Үйрек нешінші орында?
- ... ... ... ... ... ... Үшінші.
- Қаз ше?
- Төртінші.
- Күркетауық ше?
- Бесінші.
Балалар олардың орындарын цифрмен белгілейді. Одан кейін ... ... ... ... ... ... ... ойынын одан әрі жалғастырған жөн. Сосын ойыны жүргізіледі. дегенде оқушылар түгел көздерін жұмып, партаға басын ... жата ... Осы ... бір ... ... ... Ол ... орнын ауыстырып қойды. дегенде оқушылар басын ... ... ... ... ... ... Ол ... өз орнына дұрыс қоя білуі тиіс. Қалған оқушылар құстардың орнын дұрыс ... ... ... бұл ойынды заттарды, құстарды сөреге, немесе сатыға қою тәртібімен де алмастыруға болады. Ойын тәртібі ... ... ... ... құстың орнын ауыстырып қоямын, оқушы өз орнына ... қоюы ... ... да ... жүргізіледі. Бұл арада да құстың орнын ауыстыр, оқушы оларды өз орнына қояды. Бұл ойынды ... ... ... ... Ойын тәртібін былай жасадым. 1, 2, 3, 4, 5 цифрларын партаға отырған оқушыларға үлестіру керек. Тақтадағы қалташаларда құстың орындары өзгертіліп ... ... ... ... ... бойынша құстардың суреттегі ретімен өз орнына тұра қояды. Ойын тез әрі шапшаң ұйымдастырылады. Сабақты түрлендіру мақсатын көздеп, оқып ... ... ақ ... сақ ... атқанша шақыр да:
Тауықтарды бақ қораз.
Оқушылар өлеңде деген сөз неше рет, ал ... сөз неше рет ... ... ... ... ... сөзі 4 рет, сөзі 1 рет (барлығы 5 рет) айтылатынын ... ... ... да ... ... сәйкестігін талдадым.
Қаңқ-қаңқ қаздарым,
Тізені сәл бүгіндер.
Қолды артқа ұстаңдар.
Қазға кәне, ... ... ... қалыппен жүріңдер
Ілгеріліп озыңдар,
Солай етіп байқа да:
Он шақты рет қайтала.
Қант жая жалма-жан,
Талпынғандай ... де, қол ... ... одан әрі , ... жалғастырған. Ойын тәртібі бойынша оқушылар партаға басын қойып жатады. Өзім көрсеткіш таяқпен партаға құстардық орнына сәйкес сан қанша болса сонша рет ... ... неше рет ... ... ... ... ... (1, 2, 3) деп санды айтады. Кейін сол санмен құстық орнын ... оның атын ... ... 3-рет ... Ол - ... 4 саны - ол қаз және ... ... ... ... ... ... қолдану
Ойлау процесі жақсы дамыған адам көптеген заттар мен құбылыстарды талдап, бір-бірімен салыстырып, ортақ қасиеттерін тауып, оларды жүйеге келтіруге ... ... Осы тіл мен ... ерекшелігін қалыптастыруға арналған көптеген шығармашылық тапсырмаларды пәндердің ерекшеліктерін байланысты жинақтап оны тиімді қолдануға болады. Олар геометриялық фигураларды қолданып ... ... түрі мен ... кеңістікте орналасуын дұрыс қабылдап, ұқсастығын табу және ең маңыздысы берілген фигуралардың аттарын шатастырмай айту ... ... ... қорын молайтуға, қоршаған ортадағы нәрселерді біртектестігін түсінуге, ұқсастығын және ... ... ... ... олардың жан - жақты қабілеттерін ... ... ... ... ... ойын ретінде ұйымдастырылғандықтан тіл мен ойлауды дамыту сабақтарының мазмұны ... ... және ... ... келтіріледі.
Бастауыш сынып мұғалімдері тәжірибесінде шығармашылыққа баулитын дидактикалық ойындар көп мөлшерде ... Олар , , , , , , т.б. ... ... ... ... бар. ... ... ішінде заттардың формасын, атын,түрін, түсін, кеңістікте орналасуын дұрыс қабылдауға арналғандарының рөлі өте ... ... ... ... ... ... әр ... геометриялық пішіннен белгілі бір бейнені құрап жасауға ... Жаңа ... ... ... аттарын жаттау, түстердің үйлесімділігін сезінуге, сурет салу, жапсыру кезінде заттардың құрылысын көзге елестете білуге, ойлау мен қиялды дамытуға әсер ... ... ... ... ... көлемдегі дөңгелектер, әр түрлі көлемдегі төртбұрыштар, балалардың іс-әрекетін бағыттауға арналған үлгі суреттер.
Ойын ережесі.
а) Қиылған пішіндерді қарау, талдау, берілген ... ... ... ... бейне жасауға болатынын балалардан сұрақ - ... ... ... ... белгелі бір затқа ұқсата,құрастыру,құрастырған соң бейнеге сипаттама беру, пішіндердің аттарын тақтаға жазу;
б) егер оның бір ... ... ... ... ... ... бейне шығаруға болады?
Ойынға басшылық:
Тәрбиеші желкенді қайық, аққара т.б. формалар мен түр-түстерде жасалған қиықтардан жапсырып жасалған үлгілерді ... ... ... неше ... ... ... ... құралғандығына және түстеріне назар аудартады. Осындай пішіндердің барлық түрі, көлемі жағынан да әр түрлісі өз ... болу ... ... ... және ... ілінген үлгілерде бірнеше пішіндер бар.
Осы пішіндерден қандай бейне құрап жасауға болатынын және құрастырылған бейнеге қандай сипаттама ... ... ... және ... ... құру арқылы баланың сөздік қоры молаяды, сөйлеу қабілеті машықтанады, бейнелік, бейнелі - ... т.б. ... ... ... мен құбылыстардың ара қатынасы, олардың кеңістікте орналасуы т.б. көптеген ұғымдарды меңгеруіне мүмкіндік туады.
Осы жерде мысал ретінде балалардың құрған ... ... ... арба, адам, үй пішіндерін келтіруге болады.
Осы сияқты көптеген пішіндерді жасау арқылы балалардың сәйкестіктерді анықтауы ... ... ... қоса балалар мұғалімнің көмегінсіз - ақ ... ... ... Осы ... суреттерді сипаттай отырып балалардың сөйлеу әрекеті дұрысталады, әр жатталған жаңа сөздерді қай ... ... ... ... жақсы тани түседі. Ол ассоциативтік ойлаудың қалыптасып келе жатқанының белгісі болып табылады. Жасалған фигуралар үй тұрмысында қолданылатын заттар, ... ... ... ... балалардың шығармашылығын көрсететін нәрселер болып келді.
Шығармашылық ойындарды қолдау арқылы балалардың сөздік логикалық ойлау қабілетін дамытуға ... ... ... жыл ... байланысты түрлендіруге болады. Көктемде ойынын жүргізген өте ... ... ... ... ... суретін салуды, бедерлеп мүсіндеуді, жапсыру кезіндегі іскерлік дағдыларды еркін меңгеруді үйрету;
- қиылған ұсақ ... ... ... ... ... ... құрылысын беруде түстердің үйлесімділігін табуға, кеңістікте дұрыс орналастыра білуге жаттықтыру;
Қажетті көрнекіліктер:
- әдемі гүлдер суреттері;
- қиылған әр түрлі, түсті, ұсақ ... ... ... ... ... ... әр ... болуы қажет;
- тақта, мольберт немесе фланелограф.
Ойын ережесі:
а) гүл жапырақтарының ерекшелігіне назар аударып, сәйкес ... ... ... құрылысына қарай отырып, өздері білетін гүлдер жасау;
б) гүлдер жайында білетін өлең-тақпақтар, жұмбақтарын айтып, өсемдікті әсерлеу.
Ойынға басшылық:
Бұл ойында балалардың айналадағы өмірден, ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекет барысында көрсетулері ұсынылады.
Сабақтың басында бұрынғы сабақтарда суретін салған заттардың формаларын, аттарын, оларды үйлесімді құру тәсілдерін ойға ... ... ... ... Сонан соң келесі гүлдердің құрамды бөліктері жеке-жеке салынған карточкалар таратылып беріледі. Осы бейнелерді оқушылар қиып алып, бөлшектерді құрастыру арқылы ... ... ... ... барысында балалардың шығармашылығын одан әрі дамыту үшін тек берілген пішіндерді ғана қолданбастан, әр бала өз қиялындағы табиғаттың ... ... ... түсіріп, тіптен тәжірибесінде болмаған, фантастикалық өсімдіктердің гүлдерін де салуына мүмкінішілік берген дұрыс, кейін құрастырылған пішінді ... ат қою ... ... ... ... ... ғажайып бақ, онда өсіп тұрған гүлдер табиғатта кездесетіндерге ұқсағаны мен өзіне тән кейбір ерекшеліктермен ... ... ... ... ... тапсырмалар ата-аналарының шаруашылық жұмыстарымен, орындайтын қызметімен, отбасында қолданылатын тұрмыстық бұйымдардың көркемделуімен байланысты болуы да мүмкін. Тақырыбы қанша қилы ... ... ... - ... ... барысын, сөздік логикалық ойлауын, шығармашылық ойын дамытуға тигізетін әсері сонша әсерлі болып келеді. Осы мәселені ... ... ... тапсырмаларды сабақтан тыс өткізген машықтарда жалғастырып, баланың бойындағы жан - жақтылық қабілеттерін одан да терең дамытуға ... ... ... орындаған бір жұмыстың үлгісін келтіріп отырмыз.
Бұл тапсырма арқылы балалар заттың құрамды бөліктің кеңістікте орналасуын дұрыс ... және ... ... ... мен ... қабілеті дамиды.
Қазақ тілі сабағында дыбысты дұрыс қабылдауы және оның жазылуын ұштастыру үшін:
1. тәсілін ... ... Осы ... арқылы баланың сөйлеу, есте сақтау, ойлау қабілетінің тағы бір көрінісін дамытамыз.
2.
шо...ер, ши...ер, ...утбол, т.с.с. сөздерді қолдану арқылы ф ... ... ... ... ... грамматикалық ережесин дұрыс танып білу жұмысы жүргізіледі.
Қорытынды
Тіл дамыту әдістемесінің негізі ертеден қаланды. Соңғы онжылдықта жаңа технологиялар қарқынды қолданысқа енді. ... ... ... ... ... ҚР ... сай дайындалған бағдарламалардың талаптарына толыққанды жауап бере алмайды. Сондықтан ... ... ... ... жолдарын, жаңа технологияларды қарастыру мақсатын шығармашылық жұмысымызға арқау еттім.
Ең алдымен басты мақсаттар мен нақты міндеттер анықталды. Осы ... жету жолы ... Әрі ... тіл ... мүмкіндік беретін оңтайлы жолдар ретінде жаңа технологиялық әдіс-тәсілдер мақсатты түрде таңдалады.
Шығармашылық жұмысымда жаңа технологияларға ... ... ... ... тобына негізделген технологиялар іріктелді; тілдік шығармашылық жұмысқа қазақ халқының сөз өнері негізге алынды.
Эксперимент барысында тіл дамыту мазмұнын толық қамтып, балалардың ... ... ... ... екі ... ... шығармашылығын анықтап, деңгейін талдадық.
Эксперименттік зерттеу нәтижесі жаңа технологиялық әдіс-тәсілдердің тіл ... оң ... ... ... ... ... ...
Шығармашылық жұмысымды түйіндей келе келесі ұсыныстарды назарларыңызға беремін:
· ... ... ... ... ... ... оқу ... пайдалануға болады.
· Шығармашылық жұмыс материалдарын мектепалды дайындық тобына арналған тіл дамыту әдістемесін жетілдіру ... ... ... қолдану тиімді.
Сонымен мектепалды дайындық тобындағы жаңа технологиялық әдіс-тәсілдерді қолдану арқылы бала тілін дамыту жолдары ... және ... ... ... негізделді. Берілген ұсыныстар іс-тәжірибеден өткізіліп қолдау тапты. Орындалған жұмыстың ғылыми-теориялық деңгейі алынған ... ... ... ... Б.Р., ... Л.К. ... ... Алматы, 1992.
* Абрамова Г.С. Практическая психология. М., 2001.
* Битянова М.Р. Практическая психология. М., М., 1997.
* ... Э. ... ... ... ... ... ... А.Л. Схема индивидуального обследования детей школьного возраста. М., 1999.
* Базыкеева Г. 10 санның құрылымын оқыту. , 1999, 6.
* Гильбух Ю.З. ... ... ... М., ... Гатаулин Г.Ф. Сабақ түрлері және оның құрылымы. , ... ... А.В. Жас және ... ... Алматы, 1979
* Қоянбаев Ж.Б. , Қоянбаев Р.М. Педагогика. Астана, 1999.
* Қыдыршаев А. Балалардық жас ... ... , 2000, 1.
* ... Р.С. Психология. В 3 томах. М., 1995.
* Махмутов М.И. Развивающее обучение. М., ... ... В.С. ... ... М., 1990.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көркем шығарманы бастауыш сыныптардың оқу-тәрбие үрдісінде пайдалану арқылы оқушыларға патриоттық тәрбие берудің ғылыми-теориялық негізін жасау71 бет
Қазіргі кезеңдегі жоғары сынып оқушыларына инновациялық-дидактикалық оқыту технологиясы арқылы білім берудің ғылыми - теориялық негіздері47 бет
"қауіпті жүктер. олардың классификациясы"4 бет
11 сыныптарға арналған «соңғы қоңырау» салтанатты жиынының сценарийі. 2008 жыл5 бет
Білім берудің жаңа парадигмасы жағдайында түрік лицейі оқушыларының зерттеушілік мәдениетін қалыптастыру92 бет
Бірыңғай бюджеттік сыныптама6 бет
Бастауыш сынып оқушыларын ана тілі сабағы арқылы отансүйгіштікке тәрбиелеу64 бет
Бастауыш сынып оқушыларының патриоттық сезімдерін қалыптастыру мәселелері70 бет
Бастауыш сынып оқушыларының пәндік құзыреттерін қалыптастыру70 бет
Бастауыш сынып оқушыларының әдебиеттік оқу сабағында сөздік қорларын дамыту97 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь