Қоспаға (қорытпаларға) берілген есептер

Жоспар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...2
І.Мәтінді есептер ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
1.1.Мәтінді есептер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1.2.Мәтіндік есептердің негізгі типтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
ІІ.Қоспаға (қорытпаларға) берілген есептер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.1. .Қоспаға берілген есептерге қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2.2 Қоспаға берілген есептерді шешудің әдіс.тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.3. Қоспаға берілген есепті шешу процесі және оның негізгі кезеңдері ... ... ... 19
2.4. Қоспаға берілген есептердің шығарылу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
Кіріспе

Математика пәні мұғалімдерінің алдында тұрған сан алуан міндеттерінің бірі еліміздің халық шаруашылығын дамытудағы ғылыми – техникалық прогресті жетілдіруде, еліміздің материалдық техникалық базасын тереңдетуде, қоғамдық өндіріс дамуына оның тиімділігін арттыруда, математика ғылымының маңызы мен ролі жоғары екенін, математика ғылымы тіршіліктің тұтқасы, өмірдің негізі екенін көрсетіп, оқушы санасына сіңіру.
Осы міндетті шешудің бір жолы практикалық мазмұнды, мәселе есептерді шығарып үйрету.
«Қоспаға берілген есептер» тақырыбының өзектілігі–қоғамның қазіргі даму кезеңінен туындап отырған әлеуметтік сұранысқа орай оқушылардың жоғары логикалық ойлау қызметін жандандыру, зерттеушілік, ізденушілік қабілеттерін тәрбиелеу және қандай да болмасын бір мәселенің шешімін табудағы жаңашылдық пен шығармашылық дағдысын жетілдірудің қажеттілігімен айқындалады. Соңғы жылдары оқушылардың математика пәнін меңгеру деңгейі төмендеп кеткені байқалады. ҰБТ нәтижесі бойынша математика пәні оқушылардың ең төменгі деңгейде меңгерген сабақтарының қатарында тұр. Талдау нәтижелері мектеп бітірушілердің мәтінді есептерді шешу дағдыларының жеткіліксіздігін, есеп шартындағы әртүрлі элементтердің арасындағы байланыстарды өз беттерімен құра алу іскерліктерінің төмен екендіктерін көрсетті. Бұдан математиканы оқыту үрдісін жеке тұлғаға бағыттаудың, оқытудың практикалық тәсілдерінің түрлерін кеңейтудің, оқушылардың шығармашылық, зерттеушілік біліктіліктері мен дағдыларын, логикалық ойлау қабілеттерін дамытудың негізі ретінде оларды мәтінді есептермен жұмыс әдістеріне үйрету, есеп мазмұнын талдау және оны шығару кезеңдері мен тәсілдерін игертудің қажеттілігі туындайды.
Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Т. А. Алдамұратова Математика 5- сынып
2. О.Р. Глейзер Математика тарихы 5-6- сынып
3. Т. А. Алдамұратова Математика (дидактикалық материалдар) 5- сынып
4. Т. А. Алдамұратова Математиканы оқыту әдістемесі 5- сынып
5. Математическая шкатулка
6. Баймолдаев Т.М., Ахметұлы.К. Жаңа буын оқулықтары арқылы жас ұрпаққа білім беру мен тәрбие беру жолдары. - Алматы. 2003.
7. Бағдарлама. Математика. Жалпы білім беретін мектептің 1-4 сыныптарына арналған. – Алматы, 2010.
8. Ведилина Е.А Обучение решению текстовых задач учащихся начальной школы. – Павлодар. 2006
9. Оспанов Т.Қ. және т.б. Математика. Жалпы білім беретін мектептің 3- сыныбына арналған оқулық – Алматы. 1998.
10. Өтепқалиев С. Оқушыларды мәтінді есептердің мағынасын талдауға үйрету. //Математика және физика. №4 - 2002.
        
        Жоспар
Кіріспе...........................................................................................................................2
І.Мәтінді есептер ұғымы.............................................. ...................................3
1.1.Мәтінді есептер......................................................................................................3
1.2.Мәтіндік есептердің негізгі типтері.....................................................................6
ІІ.Қоспаға (қорытпаларға) берілген есептер ................................................13
2.1. .Қоспаға ... ... ... ... ... ... ... шешудің әдіс-тәсілдері........................................16
2.3. Қоспаға берілген есепті шешу процесі және оның негізгі кезеңдері............19
2.4. Қоспаға берілген есептердің шығарылу жолдары...........................................21
Қорытынды.................................................................................................................25
Пайдаланылған әдебиеттер.......................................................................................26
Кіріспе
Математика пәні ... ... ... сан ... ... бірі ... халық шаруашылығын дамытудағы ғылыми - техникалық прогресті жетілдіруде, еліміздің материалдық ... ... ... ... ... ... оның ... арттыруда, математика ғылымының маңызы мен ролі жоғары екенін, математика ғылымы тіршіліктің тұтқасы, ... ... ... ... ... санасына сіңіру. Осы міндетті шешудің бір жолы практикалық мазмұнды, мәселе есептерді шығарып үйрету.
тақырыбының ... - ... ... даму ... ... отырған әлеуметтік сұранысқа орай оқушылардың жоғары логикалық ойлау қызметін жандандыру, зерттеушілік, ізденушілік қабілеттерін ... және ... да ... бір ... ... ... жаңашылдық пен шығармашылық дағдысын жетілдірудің қажеттілігімен айқындалады. ... ... ... ... пәнін меңгеру деңгейі төмендеп кеткені байқалады. ҰБТ нәтижесі бойынша математика пәні оқушылардың ең төменгі деңгейде меңгерген сабақтарының қатарында тұр. ... ... ... ... ... ... шешу дағдыларының жеткіліксіздігін, есеп шартындағы әртүрлі элементтердің арасындағы байланыстарды өз ... құра алу ... ... ... көрсетті. Бұдан математиканы оқыту үрдісін жеке тұлғаға бағыттаудың, оқытудың практикалық тәсілдерінің ... ... ... шығармашылық, зерттеушілік біліктіліктері мен дағдыларын, логикалық ойлау қабілеттерін дамытудың негізі ретінде оларды мәтінді есептермен ... ... ... есеп ... ... және оны шығару кезеңдері мен тәсілдерін игертудің қажеттілігі туындайды.
І.Мәтінді есептер ұғымы
1.1.Мәтінді есептер
Мәтін есептерді тура талқылауды керек ететін арифметикалық тәсілдерді ... ... ... ... ... дамытуда берері зор және арифметикалық тәсілді жақсы меңгерген оқушы мәтін есептерге жылдам, әрі дұрыс теңдеу құра алатыны сөзсіз. Мектеп ... ... ... ... ... ... онша көп көңіл бөлінбейді, көбінесе алгебралық тәсілдермен, яғни теңдеулер немесе теңдеулер ... құру ... ... есептер шығарылады. Осы мәліметтерді ескере отырып, мынадай мәліметтер ұсынғым ... ...
1) ... есептерді шығаруға үйретуде көңіл бөлуге тиісті жайттар;
2) мәтін есептерді шығарудың бірнеше тәсілдері мен оларға ... ...
3) ... ... қазақша аудармасы. Мәтін есептерді шығартып үйрету барысында оқушылардың ... ... тиіс және ... ... ... ... ... есептерді шығаруда қиыншылыққа кездесетін оқушыларға қарапайым жеңіл есептерді шығартудан ... ... ... ... есепте берілген іс-әрекеттерді толығымен түсінуге, есептің шартын жазуға оқушыларды қалыптастыру керек. Содан кейін шығару тәсілдерін ... ... ... ... ... ... жақсы түсінгендіктен, олардың игерген білімдері білмейтін материалдарды игеруге жетектейді. Сонымен қатар математика пәнінен алынған білімді ӛмірде жиі ... тура ... ... ... ... есептерді шығаруға беруді ескерген жөн, бұл оқушылардың танымдылығы мен ... ... ... ... ... ... ... нұсқау жасауда, мұғалім ең төменгі деңгейде нұсқау ... ... ... еді. ... мен ... ... қарым-қатынас түрінде болуы керек. Қиындатылған есептер шығарылмаса, онда сыныптың потенциалын жоғалтып алуымыз мүмкін. Мәтін есептерді шығару ... ... әр ... ... ... ... ... бір жүйеге жатқызуға болады, яғни ол есептерді шығаруда ортақ ... ... ... мәтін есептерді үлкен екі топқа бөлуге болады:
1. Алгебралық моделі сызықтық ... ... ... ... есептер.
Оның қарапайым түрлері:
Мысалы:
Кептірілмеген саңырауқұлақтың құрамындағы су 99 %, ал кептірілген саңырауқұлақтың құрамындағы су 98%. Саңырауқұлақтың массасы ... ... ... ... өзгереді?
Шешуі: Мысалы кептірілмеген саңырауқұлақтың массасы 100m кг болсын, онда оның құрамындағы сусыз бӛлік m ... ... ... ... ... заттың массасы өзгерген жоқ, бірақ ол кептірілген саңырауқұлақтың 2%-ін құрады. Сондықтан ... ... ... 50m кг. ... 2. Егер бір оң ... 1%-ға ... ал екіншісін 4%-ға арттыра отырып қосындыны 3%-ға арттыруға бола ма?
Шешуі: Мысалы бірінші сан 100 болсын, ал екінші сан 200 ... Онда ... ... 300 болады. Сандарды арттырғаннан кейін бірінші сан 101, ал екінші сан 208 болады, онда екеуінің қосындысы 309 болады, яғни 3%-ға ... ... бұл ... түсіндіру үшін: егер бірінші санды 1%-ға емес, екінші сан ... оны да 4%-ға ... онда ... 4%-ке артады. Яғни бірінші санды 3%-ға артық арттырғанымыз қосындыны 1%-ға артық арттырып тұр. Олай ... ... ... пайызы қосындының пайызынан үш есе кіші. Егер бірінші қосылғыш қосындыдан үш есе кіші және ... ... екі есе кіші ... тиіс.
1.2.Мәтіндік есептердің негізгі типтері
Жалпы орта білім беретін оқу бағдарламасында шешуі есеп шарты ... ... ... жүйесін) құруды талап ететін мәтінді есептердің әртүрі беріледі. Мұндай есептерді шеше білу көптеген факторларға байланысты. Дегенмен, ең ... ... ... ... ... білу және олардың қарапайым түрлерін шеше алу қажет. Соған байланысты типтік есептер мен олардың шешу әдістерін қарастыралық.Мәтінді есептерді негізінен ... ... ... ... ... ... ... есептер;
2) берілген есептер;
3) берілген есептер;
4) берілген есептер;
5) берілген есептер;
6) берілген ... ... ... ... ... да ... берілген есептерді шешкенде ескеретін жағдайлар:
1.Бұл типтегі есептердің негізгі компоненттері жүрілген жол (s),
жылдамдық , уақыт (t). Аталған шамалар ... ... ... ... өрнектеледі:
(көрсетілген шамалар өлшеу бірліктерінің бірыңғай жүйесінде: егер жол километрмен, ал уақыт ... ... онда ... ... ... ... ... шығару жоспары мынандай:
а) Есеп шарты бойынша ... ... ... ... және оны x, y, z ... белгілейміз.
б) Есеп шарты бойынша қай шама белгілі екендігін анықтаймыз.
в) (1) формулалардың көмегімен ... ... ... х және белгілі
шама арқылы өрнектейміз.
г) Есеп шартының негізінде үшінші шаманың өзгерісі бойынша теңдеу ... Егер ... да бір екі дене ... ... ... бастаса, олар кездескен жағдайда қозғалысты бастаған уақыттан кездескенге дейін ... ... ... ... Егер бір дене ... ... қуып ... жағдайда да осы жағдай орындалады.
4. Егер денелер қозғалысын әртүрлі уақытта бастаса, онда кездескенге дейін олардың қайсысы ерте шықса сонысы көп ... ...
5. ... қозғалыста төмендегі формулаларды есте ұстау қажет:
Мысалы: Бір пункттен екінші пунктке қарай бір ... ... с е п. Ара ... 18 ... тең А ... В пунктіне қарай жаяу адам шықты. Оның артынан 2 сағаттан кейін, әр сағат сайын жаяу жолаушыға қарағанда 4,5 км-ге ... жол ... ... ... ... В ... жаяу жолаушы мен мотоциклші бір уақытта жеткені белгілі болса, мотоциклшінің жылдамдығын табу ... е ш у ... ... ... ... ... v1- 4,5
0-572071500Бірлескен жұмысқа берілген есеп
1. Бұл типтегі есептердің ... ... ... уақыт, еңбек өнімділігі (уақыт бірлігінде атқарылған жұмыс).
2. Есепті шешу жоспары төмендегідей болады:
а) Орындалуға тиісті ... ... 1 ... деп ... Әр ... еңбек өнімділігін жеке-жеке табамыз, яғни 1tмұндағы ... ... ... жұмысты жеке өзі орындағанда жұмсалатын уақыт.
в) Әр жұмысшының өзі жеке жұмыс ... ... ... жұмыстың
қандай бөлігін орындағанын табамыз.
г) Барлық жұмыстың көлемін (1 бірлік) әр жұмысшының жеке жұмыс
істеген ... ... ... қосындысына теңестіріп,
теңдеу құрамыз (егер есеп шартында барлық жұмысшы бірлесіп істегенде
жұмыс көлемінің толық орындалғаны көрсетілсе).
3. ... ... ... ... жұмыс салыстырылмайтынын
байқауға болады. Теңдеу құру үшін есеп шартында көрсетілген жұмсалған уақыт ... ... ... ... да ... бола алады.
Жұмыс атқарылған белгісіз уақытты есептеу
Е с е п. Темір жолдың бөлігін екі ... ... ... істегенде 18
күнде жөндеуге тиіс еді. Нақтысында, алдымен тек бірінші бригада жұмысты жеке өзі ... ... ... жеке ... ... ... ... еңбек өнімділігі бірінші бригаданың еңбек өнімділігінен жоғары. Нәтижесінде жолдың бөлігін жөндеу жұмысы 40 күнге созылды. Сонда бірінші ... өзі ... ... ... барлық жұмыстың 23 бөлігін орындады. Әр бригада жеке жұмыс ... ... ... неше ... бітірер еді?
Ш е ш у і.
1. Барлық жұмысты ... ... х ... ал ... ... у ... ... делік
118110-493077500делік.
Жоспарлауға берілген есеп
Бұл типтегі есептерге орындалатын жұмыс ... ... ... оны ... ... ... есептер жатады (бірлескен жұмысқа берілген есептерден айырмашылығы). Мұнда ... ... ... ... және нақты орындалған жұмыс салыстырылады. Бірлесіп істелген жұмыстағы сияқты ... ... ... де ... компоненттері:
а) жұмыс (нақты орындалған және жоспарланған);
б) жұмысты орындау уақыты (жоспарланған және нақты жұмсалған);
в) еңбек ... ... және ... с к е р т у. ... ... жұмысты орындау уақытының орнына оны орындауға қатысатын ... саны ... ... ... ... ... арналған есептер
Е с е п. Темір жонушының шәкірті шахмат комплектілерінің белгілі бір ... үшін ... ... ... Оның ... ... 2 пешкі артық жонуды үйренгісі келеді, сонда ол осындай тапсырманы 10 ... тез ... еді. Егер ол ... қазіргідегіден 4 пешкі артық жонуды үйренсе, онда осындай тапсырманы орындау мерзімі 16 ... ... Егер әр ... 16 ... ... ... ... жонушы неше шахмат комплектісін пешкімен қамтамасыз ете алады?
Арифметикалық амалдардың компоненттері арасындағы тәуелділікке берілген есеп Әрқайсысы ізделінді қосындының берілген ... ... ... ... ... қосылғыштардың қосындысын табу талап етілетін есеп
382905381000Проценттерге берілген есеп
Бұл типтегі есептер басқа типті есептерді шығарудың ... ... ... енгізіледі. Процентке берілген есептердің көбінесе мынадай үш типі кездеседі:
1) берілген санның процентін табу;
2) проценті бойынша санды табу;
3) екі ... ... ... ... анықтамасынан бірінші және екінші типтің есептері
(берілген санның процентін табу және проценті бойынша санды табу) ... ... ... ... және ... ... ... санды
табуға арналған есептерге сәйкес есептер ретінде оңай шығаралатындылығы
көрінеді.Процентті санның жүздік үлесінің сәйкес мөлшеріне ауыстыру арқылы
проценттерге ... ... ... бөліктерге берілген есептерге
оңай келтіруге болады.Арифметикалық тәсілмен шығарылатын есеп
ІІ.Қоспаға (қорытпаларға) берілген ... ... ... есеп Бұл ... ... едәуір қиындық келтіреді. Есептің шартын түсініп, талдау ерекше маңызды. Мұндай есептерді бірнеше қарапайым есептерге жіктеу қажет. Қоспаның компоненттерінің қатынасы процентпен ... есеп Е с е п. 30 %-тік және 10 %-тік тұз ... ... 600 ... 15 %-тік ... ... Әр ерітіндіден қаншадан алынған? Ш е ш у і. 1. 30 %-тік ... х ... 10 %-тік ... у ... ... ... 2. Есеп шартынан х+у=600 болатыны түсінікті. Бірінші ерітінді 30 %-тік болғандықтан оның құрамында 0,3х г. қышқыл бар. 3. Сол ... 10 %-тік у ... ... 0,1у г. ... бар. ... ... ... қойылатын талаптар
Қоспаға берілген есептерге қойылатын талаптарды айқындадық. Олар:
* практикалық мазмұнды есептер және математикалық жаттығулар математика ... ... ... ... ... ... сай ... тиіс;
* олар оқушылардың танымдық қызығушылығын дамытуға бағытталған (қысқаша жазу, оған ... ... ... ... ... ... ... диаграммаларды, графиктерді оқу және сызу, практикалық ... ... және т.б.) ... ... дағдының қалыптасып, дамуына ықпал етуі қажет;
* практикалық мазмұнды ... ... ... үшін ... ... ... ... қолданылуын, сандық мәліметтерді пайдаланудың ерекшеліктерін (сандық мәліметтерінің шынайлығы, ... ... ... ... ... ... ... келуі) ашуы керек;
* есептің мазмұнында оқушылар қабылдап, ... ... ... болуы керек, оқушылардың өмірлік тәжірибелеріне, жасерекшелігіне, білім дәрежесіне және танымдық мүмкіндіктеріне сәйкес болуы қажет;
* ... ... және ... ... ... ... озық ... ғылым мен техниканың соңғы жетістіктеріндегі мәліметтерді бейнелеуі қажет; тәрбиелеушілік, танымдық сипатқа ие болып, математикаға қызығушылық тудыру ... ... ... ... ... ... туындауы мүмкін болатын сұраққа сай болуы керек (жете ме, жеткілікті ме, бола ма және т.б. );
* ... ... ... және ... ... ... ... іс-әрекеттерін (сезіну, зейін, қабылдау, еске сақтау,қиял, ойлау, сөйлеу) дамыта алатындай болуы тиіс;
- есепті шығару әдістері оқушылардың өздері күнделікті тәжірибедепайдаланып ... ... ... ... жақын болуы керек, оларды оқушыларға үйретуде көп уақытты алмауы ... ... ... ... ... оқушыларының танымдық қызығушылығының нәтижелі дамуына әсер етеді.
Қоспаға берілген есептерді қолданудың ... ... ... ... Бұл ... ... ... ерекше көңіл аударылды:
- есептің соңғы нәтижесін алуға ынталандыру арқылы практикалық мазмұнды ... ... ... ... ... математика пәніне сүйіспеншілігін тудыру;
- есептің мазмұнын, мағынасын түсіндіру, шартын талдау, белгілі және белгісіз компоненттерін бөлу, есепті шешуге ұсынылған тәсілдерді ... ... ... ... ... шешу ... ... есепті шешу және оны дәптер бетіне түсіру;
- есептің шешімін тексеру, алынған нәтиженің есеп ... ... ... ... ... ... шығарудың қосымша тәсілдерін табу, оқушылар есепті шығару барысында өздеріне жаңа және практикалық ... ... ... ... ... ... ... мазмұнды есептерде қарастырылған мәселе бойынша келтірілетін түсіндірменің және соның барысында орындалатын ой жүйесінің үлгілерін жетекші сұрақтар арқылы бағыттау, ... ... ... ... ... ... ... оқылысымен оқушылардың зейінін, ойын бір арнаға бағыттап, оны шешудің жоспарын кезінде талдау ... ... ... ... ... ... ... құрастыру және оны шығару, өмірмен байланыстырып талдау;
- есептің ... ... ... шығармашылық іс-әрекетін ұйымдастыру (сурет салу, сызба сызу, кесте толтыру т.б.);
- ... ... ... ... түрлендіре білу, жанама есептерді кері есепке айналдыру, салыстыру;
- Қоспаға берілген ... әр ... ... ... ... ... шешудің әдіс-тәсілдері
Есепті шешу тәсілі негізінен, арифметикалық және алгебралық деп екіге бөлінеді. Арифметикалық әдісте ... ... ... ... ... ... ... қолдану нәтижесінде табады. Есепті арифметикалық әдіспен шығару процесінде анализ - ... ... ... ... 9 ... - грек сөзі ... ажырату, ыдырату дегенді білдіреді. Анализ ғылыми танудың ... ... ... ... ... құрамды бөліктерге ажырату арқылы зерттеп білетін әдіс. Синтез - грек сөзі ... ... ... ... ... ... нәрсені бүтін күйінде, оның бөліктерінің өзара байланысында, бірігуінде қарастырып зерттейтін әдіс. Есеп ... ... ... бен ... ... ... ... есеп шығарғанда таза анализ және таза синтез қолданылмайды. Олар көбінесе ... ... не ... кезекте келіп отырады. Анализ әдісімен есептер шығарғанда, ең алдымен есептегі ... яғни ... ... ... ... кейін оны табу үшін нелерді білу керек (бұл анализ жолымен пайымдаудың негізгі сұрауы) деп іздеп, керекті шамаларды анықтайды. Егер бұл ... есеп ... ... ... ... онда оларға қолданылатын амалдар орындалады да, есеп осы жолмен шығады. Егер ол анықталғандар тағы да ... ... ... ... оны табу үшін әрі ... ... білу ... деп іздеп, солар анықталады. Сөйтіп, есептегі берілгендерге келгенше осылайша пайымдау жолы жүргізіле ... ... ... есептер шығарғанда, әуелі есептегі берілгендерден бастайды. Берілгендер мен амалдарды орындап, аралық белгісіздер табылады. Содан кейін деп ... ... ... есептің сұрағына жауап беріледі.
Алгебралық талдау - есеп шығару процесін теңдеу тіліне көшіріп, "модельдеу" әдісі. Оның мәні сол, есеп ... ... ... құру арқылы нақты мазмұнды абстрактілі мазмұнға көшіреді. Мәселен, ... ... ... ... ... ... оның ... моделі, ал сызба геометриялық моделі болып табылады. Есепті ... ... ... ... ... ... теңдеу құру және оны шешу арқылы береді. Белгісізді әріппен белгілеп, түсінік беру ... ... бір ... ... ... ... құруға және бұл жағдайда есептің әртүрлі алгебралық шешімі туралы айтуға болады. ... ... ... ... тәсілмен шешу үшін оны математика тіліне түрлендіру керек .
Есептерді теңдеу құру арқылы шығару ... ... ... ...
1) есепті талдау;
2) негізгі белгісізді таңдап алу;
3) қалған белгісіздерді сандар мен негізгі белгісіз арқылы өрнектеу;
4) теңдеу құру;
5) ... ...
6) ... 7) ... ... Е с е п. ... пен 2 ... 740 г су сыяды. Шайнекке кесеге қарағанда 380 г артық су сыяды. Шайнекке қанша су сыяды?
Шешуі.
1) Есеп мәтінін оқып, ... ... ... пен 2 ... 740 г су ... ... ... қарағанда 380 г артық су сыяды Талабы: Шайнекке қанша су сыяды?
2) Шешу жоспарын құру Шайнекке х литр су сыяды ... онда бір ... (х-380) г су ... ал 2 ... ... г су сыяды. Сонда шайнек пен 2 кесеге ... г су ... ... ... х+2(х-380)=740.
3) Шешу жоспарын жүзеге асыру (теңдеуді шешу) х+2(х-380)=740 х+2х-760=740 3х=1500 х=500 4) Табылған ... ... х=500 мәні ... ... және ... ... ... береді.
Ж а у а б ы: 500 г.
Бұл есепті теңдеуді басқаша құру арқылы, сондай-ақ ... ... құру ... да ... ... ... ... тексеру тәсілдері Тексеру - есеп шешімінің қорытынды кезеңі, оның нәтижесінде орындалған шешімнің дұрыс немесе қате ... ... ... жүргізілген ой қорыту немесе практикалық амалдардың негізінде түріндегі тұжырым жасалуы керек.
Есептің дұрыс немесе қате ... ... ... ... ... ...
1) Байқап көру немесе болжау. Бұл тәсілдің мәні шешімнің нәтижесінің дұрыстығын қандайда бір дәлдікпен болжау. Бұл тәсілді ... ... ... ... ой ... қалай жүргізілетінін көрелік.
М ы с а л ы: Бір бөлікте 5 метр мата, екіншіде ... 7 метр мата бар. Егер екі ... үшін 36000 ... төленсе, әр бөлік мата қанша тұрады? 12 Есептің мазмұнын талдау барысында әр топтағы матаның құны 36000 ... кем ... ... және ... бөліктегі мата біріншіден қымбат. Есепті шешу арқылы 5+7=12 (м), ... (тг), ... (тг), ... (тг) ... анықтап, шынында да әр топтың құны 36000 тг. кем екенін байқаймыз, әрі екінші ... мата ... ... ... нәтиже болжаған нәтижеге сәйкес, ендеше есеп дұрыс орындалды. Айталық, бұл есепті шешудің нәтижесі мынадай болсын: бірінші топ 25000 тг., ... тг. Бұл ... ... ... ... расында да әр бөлік 36000 тенгеден арзан, бірақ бірінші бөліктің құны екіншідегіден артық. Ал ... ... ... ол ... болу ... ... есепті шешуде қате кетті және нәтижесі дұрыс емес. Қатені табу үшін ... ... ... Егер ... қате ... онда ... қайтадан шешу керек. Орындалатын әрбір амалды есептің шартымен салыстырып және оның ... ... ... ... ... ... ...
2) Шыққан нәтиже мен есептің шартын салыстырып байқап көру. Бұл ... мәні ... ... ... ... ... мәтініне енгізіп, ой қорыту арқылы қарама-қайшылық туындамай ма, соны анықтау. Егер есепті басқа тәсілмен шешсек, онда да осы ... ... ... есеп дұрыс шешілгені жайлы қорытынды жасаймыз. Алынған нәтиженің дұрыстығын тексеру үшін ... ... ... шешеміз, яғни теңдеу құрамыз: Нәтижесі арифметикалық тәсілмен шешкендегідей. Ендеше алғашқыда арифметикалық тәсілмен шешілсе, онда оның дұрыстығын тек ... құру ... ғана ... ... ... де ... болады.Тексеру графиктік тәсіл немесе есепті арифметикалық тәсілдің екінші түрімен де жүргізіледі.
Қоспаға берілген есептердің негізгі типтері және оларды шешу әдістері ... орта ... ... оқу ... ... есеп ... негізінде теңдеу (теңдеулер жүйесін) құруды талап ететін мәтінді есептердің әртүрі беріледі. Мұндай ... шеше білу ... ... ... Дегенмен, ең алдымен есептердің негізгі типін ажырата білу және олардың қарапайым түрлерін шеше алу ... ... ... ... шешу ... және оның ... ... шешу - бұл есепте берілген айқын және жанама сандармен, шамалармен, олардың арасындағы қатыстармен логикалық дұрыс тізбектелген амалдар мен ... ... ... ... орындау. Есептің шешімін табуға кез келген қадамды жасау үшін есепті шығарушы субъект-шартта берілген қатынастарды дұрыс ұға білуі, есепті шығару ... ішкі ... оның ... ... есеп ... талап ететін ақырғы күйге түрлену заңдылығын аша білуі тиіс.Есепті шешу процесі бірнеше іс-әрекетті орындауды талап етеді, атап айтқанда: ой ... ... және ... ... ... есеп ... түсініп, жүгіртіп (тез) оқу, есептің шарты мен сұрағын, белгілі және белгісіз шамаларды ажырату; берілген және ізделінді шамалардың арасындағы байланысты ... яғни ... ... жүргізу (оның мазмұнын талдау); соның барысында есепті шешу үшін ретімен орындалатын ... ... ... ... ... немесе құрылатын теңдеудің құрамына енетін өрнектерді (санды немесе бір әріпті) айқындау, сол ... ... шешу ... ... және ... және ... ... немесе әртүрлі) таңдау, есептің шешуін және жауабын, қабылданатын түрлердің (формалардың) бірін пайдаланып ... есеп ... ... ... шешу ... мынандай схемамен кескіндеуге болады
Есепті шешу процесінің мынандай міндетті ... ... ...
1. Есеп ... оқу ... ... қабылдау және талдау, негізгі
мақсаты- есепте баяндалған жағдаятты жалпы түрде түсіну, есеп шартын,
талабын ... Есеп ... ... ... ... жоспарын құру, негізгі
мақсаты- есеп мазмұнында баяндалған қандай-да нақты қатынасқа ... ... ... ... яғни есеп ... ... жауап беру үшін
орындалатын арифметикалық амалдардың рет-тәртібін, есепті шешудің
әдіс-тәсілдерін негіздеу).
3. Шешу жоспарын жүзеге асыру (нәтижесі-ауызша немесе ... ... ... ... ... яғни ... ... жазу, негізгі мақсаты-есеп сұрағына жауап алу, яғни есеп талабының орындалғаны жайлы
қорытынды жасау).
4. Табылған ... ... және қате ... оны ... жауабын жазу
(нәтижесі- есеп жауабын бөліп көрсету, негізгі ... ... ... яғни ... ... жауап алынғаны жайлы түпкілікті
қорытынды жасау).
Тексеру - есеп ... ... ... оның ... ... ... дұрыс немесе қате екендігі анықталады.Тексеру
кезінде жүргізілген ой қорыту немесе практикалық амалдардың негізінде
... ... ... ... ... ... ... қате шығарылғанын анықтауға көмектесетін
бірнеше тәсілдер белгілі:
1) Байқап көру немесе болжау. ... ... мәні ... ... ... қандайда бір
дәлдікпен болжау.
2) Шыққан нәтиже мен есептің шартын салыстырып байқап көру.
Бұл тәсілдің мәні ... ... ... (жауапты) есептің мәтініне
енгізіп, ой қорыту арқылы қарама-қайшылық туындамай ма, соны
анықтау.
3) ... ... ... шешу. Есепті бір тәсілмен шешіп, қандай да
нәтиже аламыз. Егер есепті басқа ... ... онда да осы ...
аламыз. Бұдан есеп дұрыс шешілгені жайлы қорытынды ... ... ... ... ... ... 50%-дық қышқыл ерітіндісін алу үшін 30г 15% - дық қышқыл ерітіндісіне 75% - дық сол ... ... ... қосу ... Шешуі: 1) Қосатын ерітінді х г дейік. 2) 50% = 0,5; 15% = 0,15; 75% = 0,75 деп ондық бөлшекке ... ... 3) (30 + х) г ... ... ... 4) ... қышқыл (30 + х)*,5; 5) Ал 30г ерітіндідегі қышқыл 30*0.15 6) Қосатын ерітінді қышқылы х*0,75 7) ... ... ... ... (30 + х) *0,5 = 30*0,15 + х*075 15 + 0,5х = 4,5 + 0,75х 15 - 4,5 = 0,75х - 0,5х 10,5 = 0,25х х = 10,5 : 0,25 х = 42 г ... ... ерітіндіден 42 г қосу керек. №2 Бір ерітіндіде 30% азот ... ... 55% азот ... бар. ... 100 литр азот қышқылының ерітіндісін алу үшін біріншіден қанша, екіншіден ... алу ... ... 1) 30% = 0,3; 55% = 0,55; 50% = 0,5 деп ... ... ... алайық. 2) Бірінші қышқылдан х литр, оның азоты (х*0,3) л 3) Екіншіден (100 - х) ... оның ... (100 - х)*0,55 л 4) 100 литр азот ... 100*0,5 = 50 ... азот. 5) Сонда теңдеу төмендегідей: Х*0,3 + (100 - х)*0,55 = 50 0,3х + 55 - 0,55х =50 55 - 50 = 0,55х - 0,3х 5 =0,25х х = 5: 0,25 = 20 ... ... 20л, ... 80л алу ... №3 36кг мыс пен ... ... 45% - ы мыс. ... мыс 60% болу үшін қанша мыс қосу керек? Шешуі: 1) Қорытпадағы мыс 36*0,45 = 16,2 кг 2) ... мыс х кг. ... ... (36 + х) кг ... 3) Оның мысы ((36 + х)*0,6) кг ... 4) ... құрамыз: (36 + х)*0,6 = 16,2 + х 21,6 + 0,6х = 16,2 + х 21,6 - 16,2 = х - 0,6х 5,4 = 0,4х х = 5,4 : 0,4 х = 13,5 ... 13,5 кг мыс қосу ... №4 15 литр 10% - дық тұз ... 5% - дық тұз ... араластырылып, 8% - дық ерітінді алынған. Қанша 5% - дық ерітінді қосылған? Шешуі: 1) Қосылатын 5% - дық ... х ... Оның тұзы 0,05х л. 2) 15 литр ... тұзы 15*0,1 = 1,5 л 3) 8% = 0,08; 5% = 0,05 4) 15 ... х литр ... қосылып 8% - дық ерітінді алынған. Сонда ((15 + ... л тұзы 5) ... (15 + х)*0,08 = 1,5 + 0,05х 1,2 + 0,08х = 1,5 + 0,05х 0,08х - 0,05х = 1,5 - 1,2 0,03х = 0,3 х = 0,3 : 0,03 = 10л ... 5% - дық ... 10 л қосу ... №5 ... ... 5% тұз бар. 80кг теңіз суындағы тұз 4% болу үшін тұщы қанша су құю керек? Шешуі: 1) 5% = 0,05; 4% = 0,04 деп ... ... ... 2) 80кг ... ... 80*0,05 = 4 кг тұз бар ... 3) х л тұщы су құю ... Сонда (80 + х)л қоспа болмақ, оның 0,04 бөлігі тұз, ол 4кг - ға тең 4) Теңдеу ... (80 + х)*0,04 = 4 80 + х = 4 : 0,04 80 + х = 100 х = 100 - 80 х = 20 ... 20л тұщы су құю ... ... ... йод 1% ... 300г қоспа бар. Құрамындағы йод 10% - дан аспайтын болу үшін осы қоспаға қанша грамм йод қажет? Шешуі: 1) 1% = 0,01; 10% = 0,1 деп ... ... ... алу ... 2) 300г ... 300*0,01 = 3г йод бар 3) 300г ... х г йод қосу ... Сонда йод (3 + х)г, ал қоспа (300 + х) г ... 4) ... жаңа ... йод 10% - дан яғни 0,1 ... ... ... 5) Сонда мынадай теңсіздік құрамыз (3 + х) : (300 + х)

Пән: Математика, Геометрия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Автолиздің ерте мерзімдегі жылқы және қой еті өнімдерінің технологиясын дайындау62 бет
Қазақмыс корпорациясы ҚҚМЗ жағдайындағы жылына қуаттылығы 15 мың т. орташа болат құймаларын өндіру цехының жобасы76 бет
Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры7 бет
Қыздыру элементтеріне арналған жоғары электр кедергілі болаттар мен қорытпалар10 бет
Әлеуметтік салық 6 бет
Акциз салығын төлеудің ерекшеліктері18 бет
Акциздер туралы13 бет
Кедендік режимдер28 бет
Корпорациялық табыс салығы34 бет
Салық жүйесі. Акциз салығы28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь