Орталық банк, оның мақсаты мен міндеттері, қызметінің бағыттары, меншікті қаражаттары мен пайдасы

ЖОСПАР

Кіріспе

І тарау. Орталық банк, оның мақсаты мен міндеттері, қызметінің бағыттары, меншікті қаражаттары мен пайдасы.
1.1. Орталық банктің құрылымы мен басқару органдары
1.2. Қазақстан Республикасы Орталық банктің қызметтері мен операциялары

ІІ тарау. ҚР . дағы Орталық банктің ақша айналысын басқару жолдары
2.1. Ақша . несие саясаттарының құралдары
2.2. Орталық банкінің сыртқы экономикалық қызметі және алтын валюталық резервтерді басқару

ІІІ тарау. Қазақстан Республикасының Орталық банкінің коммерция саласында алар орны
3.1. Коммерциялық банктердің резервтерін сақтандыру және несиелеу
3.2. Банктердің жұмысын бақылау және қадағалау

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер
КІРІСПЕ

Менің курстық жұмыстың тақырыбы Қазақстан Республикасының Орталық банкі. Орталық банктің негізгі мақсаты - пайда табу емес, ақша-несие саясатын жүзеге асыру және елдің несиелік жүйесін басқару болып табылады және де мемлекеттің Ұлттық банкіге кең өкілеттік беруі екінші деңгейлі банк жүйесінің тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз етуі.
Орталық банк мемлекет берген эмиссиялық құқығы негізінде экономиканы жалпы мемлекеттік тұрақтандыру саясатын, тауар - ақшы тепе-теңдік саясатын жүргізеді.
Орталық банктер бүкіл елдің несие жүйесін бақылаушы әрі реттеуші бас органның ролін атқара отырып, ерекше орынға ие және экономикалық басқарудың мемлекеттік органы болып табылады. Олардың басшылық ролі мемлекет берген үлкен өкілеттіліктермен анықталады.
Орталық банк елдің эмиссиялық, резервтік және кассалық орталығы сондай-ақ ол норма шығару, басқару құқықтарына ие «банктердің банкі», «соңғы сатыдағы несие беруші» ролін атқарады, ақша-несиелік және валюталық саясатты анықтайды.
Орталық банк тарапынан ақша-несиелік реттеудің негізгі объектісіне экономикадағы қолма-қол және қолма-қолсыз ақша массасы жатады, оның динамикасына төлеуге қабілетті сұраныстың әртүрлі компоненттерінің өзгерісі тәуелді болады. Қазіргі даму сатысында ақша несиелік сипат алады, яғни ақша массасы негізінен банктердің несие-епозиттік қызметіне байланысты пайда болады, сондықтан Орталық банк ақша айналымының құрылымын басқару арқылы реттейді.
Қазақстан Республикасының Орталық банкінің негізгі міндеті – Қазақстан Республикасының ұлттық валютасының ішкі және сыртқы тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады.
Қазақстан Республикасының Орталық банкісіне қосымша міндеттер жүктеледі: Қазақстанның экономикалық дамуы және оның дүниежүзілік экономикаға интеграциялануы мақсаттарына жетуге көмектесетін ақша айналысы, несие, банктік есептеулерді және валюталық қатынастар саласындағы мемлекеттік саясатты жасау және жүзеге асыру; ақша – несие және банк жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге көмектесу; банктік және басқа несиелік мекемелердің қызметін реттейтін ережелерді жасау және олардың орындалуына бақылау жасау негізінде банк несие берушілердің салымшылардың мүдделерін қорғау.
«Қазақстан Республикасының Орталық банкі туралы» Заңы бойынша Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі Қазақстан Республикасының Орталық банкі және республикамыздағы банк жүйесінің жоғарғы деңгейі болып табылады.
Жоғарыда айтылғандай, КСРО-ның мемлекеттік банкінің Республикалық кеңсесі Қазақстан Республиканың Орталық банкі болып қайта құрылған. Ол жай клиенттерге қызмет көрсететін мемлекеттік банктен орталық эмиссиялық банкке өзгертілді және «банктердің банкі» болды.
Тәжірибе жүзінде кассалық резервтердің барлығы Орталық банкке шоғырланады және олардың шаруашылық айналымға түсуі Орталық банкінің мекемелері арқылы коммерциялық банктердің кассаларын толтыру негізінде жүреді. Барлық банктер қолма-қолсыз есеп айырысуларды Орталық банктердің мекемелері арқылы жүргізеді, ал қажет жағдайда Ұлттық банкіден несие алады. Осының нәтижесінде қолма-қол және қолма-қолсыз есеп айырысу айналысы Орталық банкіде және оның мекемелерінде шоғырланады.
Республиканың Орталық банкінің ең басты мақсаты – экономиканы төлем құралдарымен үздіксіз жабдықтауды қамтамасыз ету және елдің барлық несие жүйесінің қызмет етуіне жағдай жасау, есеп айырысу жүйесін қалпына келтіру, банк қызметін реттеу болып табылады. Ол басқа қаржы – несие құралдарымен бәсекелеспейді және өз қызметінде пайданы табу мақсатын көздемейді.
Қазақстан Республикасының Орталық банкінің негізгі міндеті – Қазақстан Республикасының ұлттық валютасының ішкі және сыртқы тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады.
Орталық банк – заңды төлем құралын, яғни банкноталарды шығаруға эмиссиялық құқы бар жалғыз мемлекеттік орган. Олар Орталық банкінің эмиссилауында шығарылады және банктерге сатып, қолма-қолсыз эквивалент алу формасында болады. Қазақстан Республикасының ресми ақша бірлігі – теңге болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер :

1. Ғ.С. Сейтқасымов «Ақша, Несие, Банктер» Алматы 2001 ж.
2. «Қазақстан Республикасының Ұлттық банк туралы» жарғылық 1995 жылы 30 наурыз.
3. Е.Ф.Жуков «Деньги, кредит, банки» Алматы 1999 г.
4. Красавина Л.Н. Денежное обрашение и кредит при капитализме.
5. Қаржы журналы
6. Қаржы – қаражат № 2. 2002 ж.
7. Мир финансов № 9. 2005 г.
8. Финансы – Кредиты № 12. 2005 г.
9. Банки Казахстана № 2. 2003 г.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
І тарау. Орталық банк, оның мақсаты мен міндеттері, қызметінің ... ... мен ... ... ... ... мен ... органдары
1.2. Қазақстан Республикасы Орталық банктің қызметтері мен операциялары
ІІ тарау. ҚР – дағы Орталық банктің ақша айналысын басқару ... Ақша – ... ... ... ... банкінің сыртқы экономикалық қызметі және ... ... ... ... ... ... Орталық банкінің коммерция саласында
алар орны
3.1. Коммерциялық банктердің резервтерін сақтандыру және несиелеу
3.2. Банктердің ... ... және ... ... курстық жұмыстың тақырыбы Қазақстан Республикасының Орталық
банкі. Орталық ... ... ... - ... табу ... ақша-несие
саясатын жүзеге асыру және елдің несиелік жүйесін ... ... ... де ... ... ... кең ... беруі екінші деңгейлі
банк жүйесінің тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз етуі.
Орталық банк мемлекет берген эмиссиялық ... ... ... ... ... ... тауар - ақшы тепе-теңдік саясатын
жүргізеді.
Орталық банктер бүкіл елдің несие жүйесін бақылаушы әрі ... ... ... ... ... ... орынға ие және экономикалық басқарудың
мемлекеттік органы болып табылады. Олардың басшылық ролі ... ... ... ... банк елдің эмиссиялық, резервтік және кассалық орталығы сондай-
ақ ол норма шығару, басқару құқықтарына ие «банктердің ... ... ... ... ... атқарады, ақша-несиелік және валюталық
саясатты анықтайды.
Орталық банк ... ... ... ... ... қолма-қол және қолма-қолсыз ақша ... ... ... төлеуге қабілетті сұраныстың әртүрлі компоненттерінің өзгерісі
тәуелді болады. Қазіргі даму сатысында ақша несиелік сипат алады, яғни ақша
массасы негізінен банктердің ... ... ... ... ... ... банк ақша ... құрылымын басқару арқылы
реттейді.
Қазақстан Республикасының Орталық банкінің негізгі міндеті – Қазақстан
Республикасының ұлттық валютасының ішкі және ... ... ... ... табылады.
Қазақстан Республикасының Орталық банкісіне қосымша міндеттер
жүктеледі: Қазақстанның экономикалық ... және оның ... ... ... ... ... ақша ... банктік есептеулерді және валюталық қатынастар саласындағы
мемлекеттік ... ... және ... ... ақша – ... және ... ... қамтамасыз етуге көмектесу; банктік және ... ... ... ... ... ... және ... бақылау жасау негізінде банк несие берушілердің салымшылардың
мүдделерін қорғау.
«Қазақстан ... ... ... ... Заңы бойынша Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкі Қазақстан Республикасының Орталық ... ... банк ... ... ... ... табылады.
Жоғарыда айтылғандай, КСРО-ның мемлекеттік банкінің Республикалық
кеңсесі Қазақстан Республиканың Орталық банкі болып қайта ... Ол ... ... ... мемлекеттік банктен орталық эмиссиялық банкке
өзгертілді және «банктердің банкі» болды.
Тәжірибе жүзінде кассалық ... ... ... ... және олардың шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... кассаларын толтыру негізінде
жүреді. Барлық банктер қолма-қолсыз есеп айырысуларды Орталық банктердің
мекемелері арқылы жүргізеді, ал ... ... ... ... ... ... ... қолма-қол және қолма-қолсыз есеп айырысу айналысы
Орталық банкіде және оның ... ... ... ... ең ... ...... төлем
құралдарымен үздіксіз жабдықтауды қамтамасыз ету және елдің барлық ... ... ... ... жасау, есеп айырысу жүйесін қалпына келтіру,
банк қызметін реттеу болып табылады. Ол ... ...... құралдарымен
бәсекелеспейді және өз қызметінде пайданы табу мақсатын көздемейді.
Қазақстан ... ... ... ... міндеті – Қазақстан
Республикасының ұлттық валютасының ішкі және сыртқы тұрақтылығын қамтамасыз
ету болып табылады.
Орталық банк – ... ... ... яғни ... ... құқы бар жалғыз мемлекеттік ... Олар ... ... шығарылады және банктерге сатып, қолма-қолсыз эквивалент алу
формасында болады. Қазақстан ... ... ақша ...... ... тарау. ОРТАЛЫҚ БАНК, ОНЫҢ МАҚСАТЫ МЕН МІНДЕТТЕРІ, ҚЫЗМЕТІНІҢ БАҒЫТТАРЫ,
МЕНШІКТІ ҚАРАЖАТТАРЫ МЕН ПАЙДАСЫ
1. ОРТАЛЫҚ БАНКТІҢ ҚҰРЫЛЫМЫ МЕН БАСҚАРУ ... банк – ақша ... ... ... ... ... материалдық құндылықтардан тұратын жекеше мүлкі бар заңды тұлға.
Мүліктің ... ... - банк ... түскен табыстар, бағалы қағаздардан
түскен табыстар және сәйкес бюджеттерден түскен дотациялар жатады.
Заңның 9-бабына сәйкес, Орталық банк ... ... 10 ... ... мына ... есебінен құрайды: республикалық бюджеттен бөлінген
қаражаттар, мемлекеттен алынған негізгі қорлар және Орталық банк ... ... ... нарықтық экономика жағдайында ... ... ... әртүрлі құқықтық формалары бар:
- оның капиталының калыптасуы 100 % ... ... ... ... ... ... бөлігі мемлекетке тиеселі (немесе ... ... ... ;
- ... ... ұйым ... қатысуымен немесе қатысуынсыз);
- Орталық банкінің қызметін бірігіп атқаратын тәуелсіз банктер жүйесі.
АҚШ-та орталық банктердің капиталына мемлекет қатыспайды, ... ... ... ... (ФРЖ) мүше ... ... пұл
төлемдерінен тұрады.
Негізгі Орталық банк ... ... ... табылады. Мемлекет –
жарғылық қордың жалғыз иесі. Негізгі қор – ғимараттардан, құрылғылардан,
көлік және ... да ... ... ал ... ...... басқа қорлар құрады. Резервтік қор жарғылық көлемінде құрылып, ... ... ... ... және осы ... байланысты нормаларға
сәйкес жүргізілетін операциялар бойынша шығындарды жабуға арналады. Ұлттық
банкінің қаржылық жылдағы ... сол ... ... ... ... ... ... анықталады. Ондай шығындарға: активтер
амортизациясы, оның ішіндегі банкноттар мен монеталардың құндарының ... ... ... резервтік және басқа қорларды құрғаннан қалған
бөлігі республикалық бюджетке аударылады. Орталық банк және оның ... ... мен ... ... ... ... ... негізгі міндеті – Қазақстан
Республикасының ұлттық валютасының ішкі және ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Орталық банкісіне мынадай
қосымша міндеттер жүктеледі:
- Қазақстанның экономикалық дамуы және оның дүниежүзілік экономикаға
интеграциялануы мақсаттарына ... ... ақша ... ... ... және ... қатынастар саласындағы
мемлекеттік саясатты жасау және жүзеге асыру
- ақша – несие және банк ... ... ... ... ... және басқа несиелік мекемелердің қызметін реттейтін
ережелерді жасау және ... ... ... ... ... ... берушілердің салымшылардың мүдделерін қорғау.
Орталық банкі жұмысының негізгі бағыттары:
- елдегі несиелік ресурстардың және ақша айналысын басқару
- өзіне ... ... ... ... ... ... және ... асыру
- халық шаруашылығындағы несиелік, есеп айырысу және ... ... ... ... ережелерді, әдістемелік
инструкциялық нормативтік актілерді шығару (барлық банктерге
міндетті), есеп ... және ... есеп ... ... банк ісін лицензиялау, ақша – несиелік реттеудің әдістерінің
формаларын талдау.
- банк ісін бақылау және ... ... банк ... ... ... ... ғылыми – зерттеу және аналитикалық жұмыстар жүргізу
- валюталық операцияларды жүргізу ережелерін және ... ... ... ... ... және т.б.
Орталық банктің несиелік ресурстары мыналардың есебінен құралады:
- меншікті қаражаттары
- басқа банктермен тартылған және келісім шарт ... ... ... ... ... ... Республикасынан тыс жерлерден тартылған қаражаттар
- мемлекеттік арнайы қорлардан және ... ... ... банкінің басқару құрылымы мен қызметін ұйымдастырудың басқа да
мәселелері «Қазақстан Республикасының Орталық ... ... Заңы ... ... ... банкі туралы» Ережесі негізінде
анықталады.
Орталық банкі өзінің қызметтерін орындау үшін басқарма, ... ... және ... ... қатар, басқа да ... ... бар. ... ... 1996 ... ... 1 ... көрсетілген.
Орталық банкінің ең жоғарғы басқару органы Орталық банк төрағасымен
басқарылатын басқарма болып табылады. ... 9 ... ... ... – Орталық банк төрағасы, оның 4 орынбасары, Парламент пен
Президенттің бір – бір ... және ... ... ... ... ... ... шешеді:
- мемлекеттік ақша – несиелік саясатын жасайды.
- ... ... ... ... ... қатысты нормативтік актілерді
бекітеді.
- Парламент бекіткен тұжырым негізінде банкноттар мен ... ... және ... ... ... ... ... банктермен және Қазақстан Республикасының
бюджетімен ... ... ... ... ... ... Республикасының валюталық айырбас бағамын анықтау
тәртібін белгілейді.
- сыртқы резервтерде сақтауға алатын ... ... ... ... ... ... туралы есеп береді, жылдық жиынтық
балансты қарастырады.
- Орталық банк туралы Ережені, Ұлттық банк құрылымын бекітеді ... банк ... ... ... ... және ... филиалдары үшін экономикалық нормативтерін
бекітеді.
Басқарма шешімдерін басқарма қаулылары формасында жүзеге ...... ҚР ... ... ... ... мәжілісі қажет кездерде немесе айына бір рет өткізіледі.
Кезектен тыс мәжілістер ... банк ... ... басқарманың үш
мүшесінің талабымен өткізіледі.
Орталық банк төрағасы Қазақстан Республикасының Президентінің ұсынуымен
алты жылға сайланады.
Орталық банк төрағасы ... банк ... және ... мемлекеттік
органдармен, банктермен, несиелік, халықаралық және ... ... ... ... ... банк ... Орталық банк қызметі
бойынша шұғыл және атқарушы – бұйырушы шешімдер ... ... ... келісім – шарттар жасауға өкілетті. Бірақ, бұған басқармаға ... ... банк ... ... ... ... қызметін
басқарады және Ұлттық банкіге жүктелген жұмыстар үшін жауап ... ... ... және диреторлар кеңесі мүшелеріне жеке өкілеттіктер
бере алады. Орталық банк ... ... жоқ ... оның ... бірі атқарады.
Орталық банк төрағасы Президентке екі ай бұрын жазбаша ... ... ... ... алады. Ол Президенттің ұсынысымен орнынан
босатылады.
Төраға орынбасарлары және басқарма ... ... банк ... ... екі ай бұрын жазбаша өтініш жазып жұмыстан босатуын
сұрай алады.
Орталық банктің жедел басқару органы – ... ... ... ... банк ... ... ... Республикасының Орталық банкі туралы» Заңға
сәйкес Орталық банкінің ... ... және ... ... ... ... бойынша шешім қабылдайды.
Директорат құрамына – төраға, оның ... және ... ... ... банкінің орталық аппаратарында келесідей (1997
жылдың ортасындағы жағдай бойынша): ақша несие ... ... ... ... эмиссиялық – кассалық операциялар,
ақпараттық технологиялар, бухгалтерлік есеп және ... ішкі ... және ... ішкі ... ... ... ... жүйелері,
шетелдік операциялар, заң депортаменттері және дербес басқармалар бар.
Орталық банк ... ... ... ... ... ... ... Алматы бас филиалы ... ... ... ... ... ... және ... банк атынан қызмет етеді.
2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОРТАЛЫҚ БАНКІНІҢ ҚЫЗМЕТТЕРІ МЕН ОПЕРАЦИЯЛАРЫ
Орталық банк ... ... ... ... ... ... ... қызметтер мен операцияларды орындайды:
- айналыстағы ақша массасының ... ... ... ... ... ақша – несие саясатын ... ... ... ... мен ... ... ... эмитент болып табылады.
- кепіл берушісі Үкімет болып табылатын Қазақстан Республикасының
ішкі және ... ... ... ... қатысады.
- Қазақстан Республикасы аумағында еншілес банк ашуға рұқсат береді.
- Қазақстан ... ... одан тыс ... банк
филиалдарын өкілдіктерін ашуға келісімін және банк операцияларын
жүргізуге лицензия ... ... ... ... ... ... оның ... өзі белгіленген тәртіппен міндетті сараптауын жүргізеді.
- Ол банктерге несие беруге, банктердің қарыз капиталы ... ... ... ... ... ... ... сатыдағы
несие беруші болады, қайта қаржыландыру саясатын жүргізеді.
- Банктердің жұмысына және шетелдік валютаны сатып алу, сату ... ... ... мен ... ... ... ... белгілейді.
- Қазақстан Республикасында ресмимөлшерлемелерді өзгерту арқылы
банктік пайыз ... ... ... ... ... ... ... процестерді ақша – несие
реттеуі ... ... ... ... Орталық банк
банктердің операциялары бойынша несиелік салымдарды шектеу ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында есеп айырысу тәртібін, ... ... ... ... ... банкаралық есеп
айырысулардың мезгілінде және үзіліссіз ... ... ... ... ... ... тиіс.
- Қазақстан Республикасында валюталық реттеу мен валюталық бақылауды
жүзеге асырады және валюталық операциялардың ... ... ... Банк ісі, ... есеп ... ... операциялар жүргізу
бойынша банктерге, ... ... алу, сату және ... ... ... ... және олардың
клиенттеріне орындауға міндетті нормативтік актілер шығарады,
сонымен қатар, ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету үшін банктерге,
шетелдік валютаны сатып алу, сату, айырбастаумен айналысатын
ұйымдарға бухгалтерлік, ... тағы ... есеп ... ... және ... ... Егер ... актілермен басқалары қарастырылмаса, Қазақстан
Республикасының Үкіметімен ... ... және ... ... ... асырылатын есеп айырысу, ағымдағы
бюджеттік және басқа да щоттардан төлем жүргізу кезегін, ... ... ... ... ... ... банкіге жүктелген функцияларды жүзеге асыруға көмектесетін
ұйымдарды құруға және оларды басқаруға қатысуға құқылы.
- Қолма – қол ... мен ... ... алу, ... және ... ... бекітеді, банкноттар мен
монеталарды тасуды, сақтандыруды және инкассациялауды қамтамасыз
етуге қатысады, банкноттар мен ... ... ... ... Қазақстан Республикасы банктерінің жиынтық балансын құрады және
тұрақты ... ... Ішкі және ... активтер бойынша болжамды есептер шығарады.
- Ақшалай қаражаттарды есепке алуда қате ... ... ... құжаттар бойынша есепке алынған қаражаттар анықталған
жағдайда клиенттердің және банктердің ... ақша ... ... ... ... ... Республикасындағы банктер жүйесіне кадрларды дайындауға
қатысады.
Сирек жағдайларда мемлекеттік ... ... ... ... – есеп айырысу және ұйымдардың кассалық қызмет
көрсетуімен байланысты операциялар ... ... ... ... ... басқа да қызметтер
атқарады.
ІІ ТАРАУ. ҚР – ДАҒЫ ОРТАЛЫҚ БАНКТІҢ АҚША АЙНАЛЫСЫН БАСҚАРУ ... АҚША – ... ... ҚҰРАЛДАРЫ
Орталық банк – заңды төлем құралын, яғни банкноталарды шығаруға
эмиссиялық құқы бар ... ... ... Олар Орталық банкінің
эмиссилауында шығарылады және банктерге сатып, қолма – ... ... ... ... ... ... ресми ақша бірлігі – теңге
болып табылады.
Орталық банк банкноталар мен монеталардың қажетті ... ... ... ... ... ... жою және ... – қол ақшаның
инкассациялау тәртібін орнатады.
Қазақстан Республикасында шығарылған банкноталар мен ... ... ... ... болу ... ... ... көрсетілген сипаттамалары баспасөзде жариялануы тиіс.
Валютаны өөзгертуге тек қана Қазақстан Республикасының Парламентінің
құқы бар. ... ... ... ету ... мерзімін, тәртібін
анықтау құқығы ҚазақстанРеспубликасының Президентіне жүктеледі.
Орталық банк Қазақстан Республикасының валютасын шет ел мемлекеттерінің
ақша бірліктеріне айырбастау бағамын ... ... ... – қол ... ... ... банкінің кассасына үздіксіз
оралып отыру жолымен жүзеге асады.
Қазақстан Республикасында ақша банкноталарын өндіру және ... ... ... беру бойынша өз күштерін енгізуімен
байланысты, ... – қол ... ... 1996 жылға дейінгі кезеңмен
салыстырғанда өзгерді. Екінші деңгейдегі банктер корреспондеттік ... ... ... ... – қол ақша ... ... ... қатар, операциялық кассадағы қолма – қол ақша қалдығына ... – бұл ... ... ... ... ... Ол қолма – қол түрінде де немесе қолма – қолсыз ақша
түрінде болуы ... – қол ... ...... ... мен монеталардың
қосымша шығарылуын сипаттайды.
Қазақстандағы теңгенің көп мөлшерде ... ... бірі – ... ... дәстүрлі қолма – қолсыз есеп
айырысулардың біртіндеп қолма – қол есеп айырысуларға ауысуы, бұны ... ... деп ... ... 1995 жылы ... жақсара бастады, бұл кассалық түсімдердің
кассалық шығындардан көбеюі нәтижесінде қолма – қол ... ... ... банк ... берілуі қысқарады.
Депозиттік банктердің эмиссиясы депозиттік қарыздық ... іске ... ... ... сомасы несие ақшаны құру үшін
қажет потенциалын жасайды. Банк салымдарын чек эмиссиясы немесе қарыз ... ... ... ... ... ... Бұл операциялардың сызбасы
келесідей : 100 ақша бірлігіндегі депозит үшін міндетті ... 15 ... ... ... 85 ақша ... ... арқылы қарызға берілуі
мүмкін. Сонда айналымдағы ақша массасы: 100 + 85 = 185 ақша ... ... ... – 85 ақша ... болатын жаңа ақшаның құрылуын білдіреді. Осы
жолмен құрылған ақшалар өз кезегінде өздері ақша ... ... ... ... ... пайда болуына әкеледі. Яғни ақша
мультипликативті ... орын ... ... ... ... Орталық банкінің ақша базасы
сияқты, ақша агрегатын және ақша мультипликациясын бақылау арқылы жүреді.
Ақша базасы – бұл ... банк ... ... Оған ... – қол ақшалар, міндетті және ... ... ... ... – бекітілген нормативтерге сәйкес Ұлттық банкідегі арнайы шотта
несие корреспонденттік шотында сақталуына ... банк ... (бұл ... банкінің келісім бойынша тек қана ... ... ... ... баламалы әдісі деп аталады.)
Артық резервтер дегеніміз банктердің Орталық банкідегі корреспондеттік
шоттардағы қалған қалдықтары. Айналымдағы қолма – қол ... ... ... шоттардағы қаражаттардың болуына байланысты
болғандықтан, Орталық банк ақша базасының мөлшерін екінші ... ... ... корреспонденттік шоттардағы қаражаттарының
көлемін, яғни банктердің өнімділігін реттеу арқылы реттейді.
Ол ақша – несие саясатының құралдарын пайдалануымен іске ... ... ақша ... кеңеюінің шегін көрсететін және ақша массасының,
ақша базасына қатынасы ... ... ақша ... әсер ... ... мөлшері міндетті резервтеу нормасына
байланысты, өйткені міндетті резервтер банктер мен несие ресурстарының ... ... ... ... айналымдағы қолма – қол ... ... ... ... – айналымдағы қолма – қол ақшалардың ... тыс ... ... Ақша ... ... экономикадағы айналу жылдамдығына әсер етеді, мультипликацияның
коэффициентік жылджамдығы азаяды.
Экономикадағы ақша айналысының жылдамдығы (бұл ... банк ... ... ... ... ... айтылмайды) Орталық банк арқылы
тікелей реттелмейді, бірақ оның мөлшері инфляция деңгейіне әсер ... ...... ... үшін ... мәні бар. ... ... айналыс
жылдамдығының азаюы ұзақ мерзімді депозиттердің және ұзақ ... ... ... ... ... бұл тек қана, жалпы
экономиканың тұрақтылығы және ұлттық валютаға ... ... ... ғана
мүмкін. Керісінше, ақша айналысының жоғары жылдамдығы ұлттық валютаға деген
сенімнің көрсеткіші ... ақша ... ... – қол ақша ... ұзақ ... жиынтықтардың төменгі үлес салмағымен, шаруашылық
субъектілерінің ұлттық валютасын сенімді активтерге аударуменен ... ... ... ... ... ... болады, ол ақша массасының жалпы ішкі ... ... ... жылдамдығы төмен болған сайын, монетаризация деңгейі
жоғарлайды.
Монетаризация деңгейі 1989 жылы ... 68,5 ... ...... ... – 89,1 ... АҚШ – та – монетаризация деңгейі 12
пайызға жуық болды, бұл ... ... ... ақша – ... ... құралдарының бірі болып
табылады. Орталық банк ақша ... ... пен ... ... ... ... ... ЖАҒДАЙЛАРЫНА ЖӘНЕ ИНФЛЯЦИЯЛЫҚ КҮТІМДЕРІНЕ
БАЙЛАНЫСТЫ АНЫҚТАЛАТЫН ... ... ... ... ... банк ... ... саясатын мемлекеттің ақша – несие саясатын
іске асыру ... ... ... ... әсер ету ... ... қаржыландыру мөлшерлемесін анықтау кезінде Орталық банк
пайыздық мөлшерлемесін оң және ... ... ... тұру ... ... ... ... кейінгі пайыздық саясатың негізгі мақсаты
– теңгені несиеге деген сұранысын азайтатын, ал оның ... ... өсім ... ... ... инфляцияны төмендетуді
қамтамасыз ететін деңгейге дейін көтеру. ... ... ... айтқанда, пайыздық үшін төлемдер шығындарды құрайтындардың бірі.
Яғни жаңа ... ... ... ... ... да бір ... ... қасқы уақыт аралығында біреуі керек.
Қазақстандағы жоғарғы қарқынды ... ... ... ... беретін келесі бір факторға – шетел валютасына деген ... ... ... ... ... ... енгізгеннен кейін жарты жыл
ішінде валютаның бағамдық айырмасы есебінен алып сатарлық жолмен табыс алу
мүмкіндігінің ... ірі ... ... ... капиталының карыздық
нарықтан еліміздің валюта нарығына ағылуына жол берді. Айырбас бағамымен
анықталатын ... ... ... ... мен ... ... мөлшерлемелер және бағалы қағаздар бойынша ... ... ... ішкі ... ... ... қатынастың
бұзылуы ұлттық валютаның тұрақтылығына кері әсерін тигізеді.
Орталық банкінің қайта қаржыландырудың ... ... ... – 1944 жылы ...... ... 270 пайыз, ал наурыз –
тамыз айларында 300 пайыз құрады. Теңгенің айырбас бағамының тұрақтануы ... ... ... 1994 ... ... бастап пайыздық
мөлшерлемесінің деңгейі қыркүйекте 280 пайызға дейін төмендеп, ай ... ... ... ... ол 230 ... 1995 жылы – 52,5 ... ... қыркүйегінде – 30 пайыз, 1997 жылы – 24 пайыз құрады.
Қаржы операцияларының барлық түрлері бойынша пайыздық мөлшерлемесінің
деңгейі ... ... ... ... ... ... анықталады. Сауданың түрлері бойынша төленетін пайыздық
мөлшерлемелер өзара кейбір ... ... ... ... ... ... көрсетуге болады: қарыз механизімінің әртүрлілігі,
пайызды ... ... ... деңгейі және пайыздық
мөлшерлемесінің өзгеру мүмкіндігімен байланысты тәуекелдің деңгейі.
Мемлекеттік қазыналық міндеттемелер, банкаралық несие, ... ... ... ... ... сауда мәніне сай келеді. ... ... ... ... мөлшерлемелер 1994 жылдың тамызынан бастап оң
көрініске ие болды.
Орталық банкі ноталы және қазыналық вексельдер бойынша табысы ... ... ... ... ... ... болды. Бұл мемлекеттік
қазыналық міндеттемелер және Орталық банкінің ноталарының ... ... ... ... ... қарағанда үлкен сенімділігімен
түсіндіріледі.
Резервтік талаптар. Банктерге берілетін несиенің көлемін ... ... өз ... ... ... ... тәуекелін төмендету және
банктердің акционерлері мен салымшыларының мүдделерін қорғау мақсатында
Ұлттық банк ... ... ... ... жылы 1 ... ... «Қазақстан Республикасының
коммерциялық, кооперативтік және жеке банктердің қызметтерін реттеутуралы»
Ережесіне сәйкес міндетті резерв бойынша ... 18 – 20 ... ... Бұл ... 1994 жылы ... ... дейін қызмет етті, осы
жылдан бастап норматив банкілердің теңге және шетел валютасындағы ... ... 30 ... ... ... ... 1994 ... 1
тамызында шетел валютасындағы депозиттік міндеттемелер бойынша норматив 15
пайызға дейін төмендеді.
Банктердің міндетті резерв нормативінің көбеюі, 1994 ... ... ақша ... тез ... ... Егер ... 1 қаңтарда ақша масасының көлемі ақша базасынан 1,61 еседен асса, 1994
жылдың 1 сәуірінде бұл мөлшер 2,21, ал 1 ... – 3,1 ... ... Ақша ... саясатының осы құралын пайдалану арқылы және ... ... ... қабілеттілігін бағалауына қатаң көзқарас орнату
нәтижесінде 1994 ... 1 ... ақша ... мөлшері 1,66
деңгейге азайтылды. 1995 – 1996 ... ... ақша ... 1,8 ... ... дейін сақталынды.
Банк резервтерінің шамадан тыс өсуіне байланысты (Ұлттық банкідегі
корреспондеттік шоттағы қаражаттар) мен ... ... ... ... ... пайда болды, яғни экономикалық нормативтерді
орындайтын банктердің корреспондеттік шоттағы қаражаттарының ... ... кем ... ... еді. Ал 1995 жылы ... ... 20 пайызға, 1996 жылы 15 пайызға дейін төмендеді.
Ұлттық банк орташа ... ... ... пайызды банктің
корреспонденттік шоты ... ... ... ... ... ... талаптардың жоғары болу жағдайында несиелер және тартылған
депозиттер бойынша ... ... ... ... ... ... жылдың басында жалпы банктер арасында баламалы ... ... үлес ... 32,6 ... ... ал жыл аяғында – 48,4
пайыз.
1995 жылы банктердің 13,5 ... ... ... орындалуын
бұзды. Мұндай банктерге айып – пұл санкциялары қолданылды.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей міндетті резервтер денгейінің тым ... ... ... ... ... ... ... әлсіретеді,
өйткені резервтердің минималды нормасының ... ... ... құйылуына кедергі жасайды. Бұдан жоғары міндетті резервтер
нормасы АҚШ – та және ... ... – та ... ... сомасы банктің категориясына, депозиттің
мөлшеріне, түріне байланысты. Ол федералды резервтік банктердің ... ... ... ... ... ... ... негізгі көзін, яғни АҚШ – тың ақша ... ең ... бірі ... ... ... көзін құрайды. АҚШ – тағы
банк жүйесіндегі резервтерінің басты ролі коммерциялық ... ... ... ... ... ... Федерелды Резерв жүйесінің
(ФРЖ) Басқарушылары кеңесі, ... ... ... ... ... ... ... әсер етеді. Оның мақсаты банк
несиесінің артықшылығын немесе кемшілігін ... Бұл ... ... ... ... ... жағымды әсер етсе,
соншалықты басқарушылар кеңесінде экономика ... ... ... мүмкіндік болады. Осындай жанама жолмен коммерциялық
банктің несиесін бақылау құралы сияқты резервтер өтімділік көзі болмайды,
бұлар тек ... ... деп ... экономикалық дағдарыс кезеңінде міндетті ... ... ... ... ... ... ... іскерлік белсеңділіктің дамуын
ынталандыруға тырысты. Керісінше, 1973 – 1974 ... ... ... ... ФРЖ ... ... ... уақытша
көтеріп отырды.
Ақша – несие қатынастарын мұндай банқылау және реттеу ... ... ... және есеп ... ... қарағанда
сирек пайдаланылады.
Несие операциялары Орталық банкі мен ... ... ... ... 1994 жылы каңтар айындағы меморандумына
сәйкес Орталық банк несиесі үш ... ... ... ... Директивті
несиелер Үкімет белгіленген басымдықтар бойынша ... ... жабу үшін ... ... арқылы және несиелік аукциондар
арқылы банктерге берілетін несиелер. 1994 жылы ... ... ... банк ... (27,5 ... ... ... 75 пайызы
несиеге берілген. Сонымен бірге, бюджеттің кірісіне бөлінбеген пайда және
16,5 млрд. теңге ... ... үшін ... ... Бұд ... бюджет кірісінің 17 пайызын несиесін құрады.
Директивті несиелердің айналасында қиын жағдай пайда болды. ... ... ... ... ... ... олар несие Үкіметтің
кепілдемесі бойынша төленеді деп сенді, өйткені несиелер Қаржы министрлігі
және Экономика ... ... ... ... ... ... шаруашылық органдарға берілді.
Сөйтіп, банк жүйесі арқылы төлем қабілеті жоқ кәсіпорындарға ... олар банк ... ... ... ... жасады, өйткені
несие қайтару жүгі Қаржы министрлігіне ауысты.
Санациялау мен банкроттық механизмін ... ... ... ... мәселесін шешудің сәтсіз аяқталуы
нәтижесінде 1995 ... ... ... ... ... ... жылғы ақпан – сәуір айларындағы, кәсіпорындардың міндеттемелері
мен талаптарын республика ішіндегі ... ... алу ... ... ... ... өткен жылдың тағы бір рецидиві болып
шықты. Есепке алу нәтижесінде өткен жылғы наурыз ... ақша ... ... айдың көрсеткішіне қарағанда 40,6 пайызға, ал сәуір айында – ... ... ... ... ... ... ... деңгейімен және
оны баламалы көздер арқылы жабу мүмкіндігімен анықталды. Қаншалықты бюджет
тапшылығы жоғары болса, ... ... ... ... ... да, ол ... ықпал етеді. Сөйтіп үкімет оған балама инфляциясыз
көздерді кеңейтуге мән ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздары жатады.
Орталық банк 1994 жылы сәуір айында мемлекеттік қысқа ... ... ... ... ... ... бастапқы 3
айда сату көлемін 1,5 – 2,3 млн. теңгеден, 1994 жылы ... ... ... млн. ал 1996 ... ... – 3 ... теңгеге дейін көтерді.
Дисконттық баға 1994 жылы маусымда – 55,65 пайыздан 1996 ... ... ... ... ... ... 1 ... 3 айға, кейін 6 айға дейін берілді.
1995 жылғы ... ... ...... ... ... ... несиелерді сату болды.
1995 жылы Орталық банк арқылы ломбардтық негізде несие беру ... ... ... ... үлкен емес, бұлай болуы ... ... ... ... бұл ... өте ... ғана қолданады.
1995 жылы орталық несиелер бойынша банктердің қарыздарын қайта құру
процесі басталды, бұл позитивті бағаланды, ... 1993 – 1995 жж. ... ... айып – ... мен пайыздың өсуі түріндегі қарыздардың
көбеюі мен жиналуы республикадағы жалпы экономикалық жағдайда кері ... ... ... ... ... және есеп ... ... ықпал
етті.
Ашық нарықтағы операциялар. Бұны Орталық банкпен екінші нарықта ақша
массасының көлемін реттеу ... ... ... сату – ... ... ... ... болады. Бұл айналыстағы, коммерциялық
банкілердің ... және ... ... ақша ... ең ... ... ... мағынасы мынадай, Орталық банкінің ақша
эмиссиясын тоқтату және банктердің ... ... ... ... бағалы қағаздарды сатып, бұл қағаздарды сатып алған банктердің
резервтік шоттарынан белгілі бір соманы ... ... ... ... және ... ... ынталандыру үшін Орталық банк ... ...... қағаздарды сатып алып, оның құнын банктердің
резервтік шотына аударады. Осылармен Орталық банк ашық ... банк ... ... ... ... үшін ... жасайды немесе керісінше, сонымен бірге ... ... ... ... банк ашық ... бағалы қағаздармен операциялар жүргізу
формасы бойынша : тікелей ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды қалыпты түрде сату ... ... ... сипаттайды. Қайтарымды операциясының мағынасы кемиді. Орталық
банкпен бағалы қағаздарды сату немесе сатып алу ... ... ... ... алдын ала белгіленген бағам бойынша орындалған
операцияға кері операция жүргізілуі керек.
1995 жылдың ... ... ... банк ... жеке ... ... портфелін құрастыруы бойынша жұмыс жүргізе бастады. Осыған орай,
ол – 386,6млн. теңгені құрады, ... ... ... ... ... ... айналымда болған жалпы сомадағы
үлесі 6,8 пайыз құрады.
Ақша саясатының ... ... ... ... ашық ... пайдалануға бағалы қағаздардың жеткіліксіз «портфелі» жол
бермейді. Мемлекеттік бағалы ... ... ... сату – ... ... ... ... реттегі нарықты жандандыру мақсатында жүзеге
асырады.
Ақша массасын шұғыл түрде реттеудің басты ... ақша ... ... ... ... көлемі белгіленген Ұлттық банкінің
ноталарының эмиссиясы жатады.
2.2. ОРТАЛЫҚ БАНКІНІҢ СЫРТҚЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТІ ЖӘНЕ АЛТЫН ВАЛЮТАЛЫҚ
РЕЗЕРВТЕРДІ БАСҚАРУ
«Қазақстан ... ... ... ... ... сәйкес Орталық
банкінің құзырлығына ... ... ... ... асыру
жүктелген.
Қазақстанда және халықаралық банктік ... ... ... ... ... ... кез келген операцияларды Орталық банкінің
жүзеге асыруға құқығы бар.
Қазақстан аумағында шетелдіктердің қатысуымен банктердің немесе еншілес
банктердің, сондай – ақ шетел банктерінің ... ... ... ... береді.
Шетел валютасына қатысты ұлттық валютаның бағамын реттейді. Қазақстан
Республикасында ұлттық валютаның және бағалы қағаздардың шетел валютасының
айналым тәртібін ... ... ... ... ... есеп ... ... көрсету және ... ... ... ... жүргізуге лицензия беру туралы ережелерді белгілейді, сондай
– ақ олардың ... ... ... ... ... банктердің саны анықталады.
Мұндай жағдайда банктер тарапынан заңдылықты бұзған фактілер анықталған
уақытта Орталық банк ... ... ... ... банк алтын валюта резервін құрып, олармен операциялар жасайды.
Ол статистикалық валюталық операцияларды және басқа да ... ... және есеп беру ... жасайды, сондай – оларды беру
тәртібі мен мерзімін анықтайды әрі валюталық операциялар туралы ... ... ... банк ... ... төмендегідей
операцияларды жүзеге асыруға құқылы:
- шетел валютасын сату және сатып алу
- ... ... мен және т.б. ... ... немесе халықаралық қаржы ұйымдар мен шығарылған
бағалы қағаздар мен ... ... ... ... ... алуға
- алтын және басқа да ... ... ... мен халықаралық
стандартқа сай келетін табиғи асыл тастарды қабылдауға, ... ... ... алтынды және басқа да қымбат ... ... ... ... асыл ... ... және ... түрде
сату, сатып алу операцияларын Қазақстан Республикасы аумағында
және сыртқы нарықта жүзеге асыруға
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... аясында басқа да қызметті атқаруға ... ... ... банк ... алтын валюталық резервтерді құру мен басқаруға
тікелей қатысады:
- ... және ... да ... ... металдар
- шетелде сақтандырылатын банкноталар, монета, банк ... ... ... ... банкіде сақталатын валюталық құндылықтар
- кез келген халықаралық деңгейдегі белгілі резервтік активтер
- аудармалы вексельдер, жай және қазыналық вексельдер, яғни ... ... ... ... ... ... ... кепілдендірілгені бойынша
- басқа да активтер, егер ол активтердің өтімділігі мен қауіпсіздігі
қамтамасыз етілген жағдайда және ... ... ... сақтандырылғанда
Алтын мен қымбат бағалы металдарды сатып алу ... ... ... және халықаралық төлемдердің кепілі ретінде сақтандыру ... ... да ... ... банк ... ... интервенция
көмегімен өз валютамыздың сыртқы бағамын қолдау үшін шетел ... ... ... ... ... ... ... «SWIFT» жүйесіне қосылуы, сондай- ақ Орталық банкінің мамандарының
тәжірибесі мен ... ... ... ... ... қаржылық құралдарын пайдалану, ... ... ... ... ... алтын валюта резервтерін
тиімді ... және ... ... ... ... ... мүмкіндік жасайды. Бұл шаралар негізінде валютаның, бағалы
металдардың әлемдік нарықтағы коньюнктурасының және оған ... ... ... ... ... ... ... талап етеді.
Алтын валюталық резервтерімен ... ... ... ... ... бірі – банкаралық депозиттер.
Егер 1994 жылы «REUTER» жүйесінде 37 ... ... ... ал 1995 жылы – 399 – ға ... ... жүргізілген депозиттік операциялар бойынша негізінен
бірінші кластық шетел банктері болады. Орталық банкінің 1995 жылы ... ... ... тек қана АҚШ – тың ... ... жасаудан және РЕПО келісімдерінен құралды. Бұл
операциялар АҚШ үкіметінің ... ... ... түрде инвестициялау
бағдарламасын жасасқан Федералдық Резерв банкісі арқылы жүзеге асады.
1955 жылы наурыз айында қымбат метелдар ... ... ... аттестация нәтижесінде Өскемен мырыш – цинк комбинатында
өндірілетін ... ... ... сапалы жабдықтау «GOOD DELIVERY»
мәртебесіне ие болды. Бұл қазақстандық өнідрушілердің ... ... ... ... ... және де ... жасалатын
операциялардың тиімділігін жоғарлатуға мүмкіндік береді. Алтын бойынша ... ... 1996 жылы ... ... ... банк алтын қорларын басқару бойынша
консервативті көзқарас ұстанады. ... ... ... ... ... ... процесі жүргізіледі, ал дүниежүзілік ... ... ... ... орналастырумен шектелген.
ІІІ ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОРТАЛЫҚ БАНКІНІҢ КОММЕРЦИЯ САЛАСЫНДА
АЛАР ОРНЫ
3.1. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ РЕЗЕРВТЕРІН ... ЖӘНЕ ... ... ... ең ... мақсаты – экономиканы төлем
құралдарымен үздіксіз жабдықтауды қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... жағдай жасау, есеп айырысу жүйесін қалпына келтіру,
банк қызметін реттеу болып табылады. Ол басқа қаржы – ... ... және өз ... ... табу ... көздемейді.
Коммерциялық және де басқа несиелік мекемелер өз клиенттеріне – шаруашылық
субъектілері мен халыққа не ... ... банк соны ... ...... ... және басқа да несиелік мекемелер болды.
Осыдан келіп, Орталық банкіні «банктердің банкі» деп атайды. Коммерциялық
банктер және ... ... ... ... қабылдап, оларға қарыздар
береді, сол сияқты Орталық банкіде банктерден және ... ... ... ... ... береді.
Орталық банк «банктердің банкі» қызметін атқару үшін:
- коммерциялық банктердің резервтерін сақтайды.
- коммерциялық банктерге қысқа мерзімді қажеттіліктеріне ... ... ... ... жалпы ұлттық ауқымда қолма – ... есеп ... ... ... қызметіне қадағалау және бақылау жүргізеді.
Орталық банкінің ... ...... ... және т.б. несиелік
мекемелердің резервтер деп ... ... ... болып табылады.
«Қазақстан Республикасының Орталық ... ... және ... ... және ... қызмет туралы» Заңдарына сәйкес
барлық мекемелер өз резервтерін Орталық банкіде сақтаулары тиіс, ... ... ... ақша ... ... ... несиелік қызметін реттеу және өтімділікті қамтамасыз ету үшін
стратегиялық маңызы бар.
Орталық банк – ... ... және ... да ...... ... қызметін атқарады. Шетелде орталық банктерді «соңғы
сатыдағы несие беруші» деп атайды. Олар – ... ... ... ала ... ... жетіспеген өтімді құралдарының орнын
толықтыру үшін несиелер береді. Әрине, бұл несиелер, сауда ... ... ... ... банктердің меншікті қарыздық
міндеттемелерімен қамтамасыз етуі тиіс.
Қазақстан Рсепубликасының Орталық банкі, жалпы банктік жүйені ... ... ... ломбардтық несиелерді және РЕПО операциялары
арқылы несие береді. Аукциондық несиелерді енгізу кезінде көп қолданатын
директивті ... ... ... ... ... пайыз мөлшерлемесін
белгілеуге мүмкіндік берді.
Аукциондарға Орталық банкінің белгіленген экономикалық ... ... ... ... ... ... ... банктер ғана жіберіледі. Банктерге берілетін аукциондық несиелер
– жұмыс істеп ... анк ... ... ... пайда болуының алдында
қолданылатын ақша - несие саясатының уақытша құралы болып табылады.
Банктерге ломбардтық несие беру, тек ақша ... ... ... ... ... ... шектеледі. Ломбардтық несиелер
банктік қызметі жүзеге асыруға лицензия алған, өз активтерінің ... ... ... және ... ... бар ... банктердің
резиденттерін тарта алады.
РЕПО операциясы – екі бөлімгнен тұратын қаржылық ... ... ... банк ... дилерге бағалы қағаздарды сатады, ... ... ол ... ... ... алу міндеттемесін
жүктеп, ал бастапқы дилерге оларды РЕПО келісімі белгіленген ... ... ақша ... айырбастау үшін қайтаруды жүктейді.
Орталық банк банкаралық есеп айырысу сияқты жалпыхалықтық шаруашылықтың
есеп айырысу ... ... ... ... ... Осыған
байланысты ол келесі қызметтерді атқарады:
- қолма – қолсыз және ... – қол ақша ... ... ... бүкіл банктік жүйесі үшін бірыңғай методологиялық негіздегі ... есеп ... ... есеп ... есеп ... және есеп беру ережесін орнату және
үлестіру
Елімізде қолма – қолсыз есеп айырысудың екі ішкі ... бар. ... ... ... арасында тікелей есеп айырысу, екіншісі – ... ... ... ... ... ... есеп айырысулар.
Қатысушының кез – келген уақытта коррсепондеттік шоттың жағдайы туралы
ақпаратты, күнделікті ... ... ... ... алу үшін, басқа
коммерциялық банкілерден оның атына келген төлемдерді қарау үшін ... ... ... ... ... ... реттеуге
мүмкіндік беріледі. Есеп айырысу арқылы өтпеген төлемдер қатысушыға қабыл
алмаған, қаммыздандырылмаған төлемдер құны ... ... ... реформасы шегінде екінші деңгейлі банктер операциондық
күнді және біртұтыс коррсепондеттік шотты ... ... ... ... өту екі кезеңде жүреді. Бірінші кезеңде біртұтас
корреспонденттік шотқа өту ... ... ал ... кезеңде – республика
деңгейінде өту қарастырылған.
3.2. БАНКТЕРДІҢ ЖҰМЫСЫН БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ ... ... ... банк ... ...... коммерциялық банктердің қызметтерін қадағалау және реттеу
жатады. Екі деңгейлі ... жүйе ... ... ... ... бірі – бұл ... қызметі макроэкономикалық деңгейде басқару
процесін ұйымдастыру еліміздегі банктердің және басқада ...... ... ... ... және ақша жүйелерінің қызмет
етуінің тұрақтылығын ұстап отыру ... ... банк ... ... қадағалау және реттеу кезінде тікелей
және жанама әдістерді қолданады.
Мұндай әдістердің қатарына жататындар:
- пруденциалдық нормативтерді және басқа да ... ... ... мен ... қою, ... ... оған қоса ... мен үмітсіз активтерге қарсы
провизиялардың нормалары
- банктердің орыындалуы міндетті ережелер мен ... да ... ... банк ... ... ... қаржылық жағдайын сауықтыру жөніндегі ұсыныстар беру
- бар кемшіліктерді жою ... ... ... ... ... ... ... хаты және т.б. шектеу шараларын банктерге
қолдану
- банкті ашудан бастап, ... ... ... ... ... қолдану.
Орталық банкінің екінші деңгейдегі банктермен қарым – ... ... ... ... қалыптасады:
Орталық банк:
- банктік тораптың қызмет етуіне жалпы жағдай ... және ... ... қағидаларын орнатуға өз септігін тигізеді
- банк қызметтерін заңға сәйкес реттейді
- ақша – несие жүйесінің тұрақтылығын ұстап тұру ... ... ... ... ... ... араласпайды
Коммерциялық банктер өз қызметі барысында Орталық банкінің заңдары мен
ережелеріне сүйенеді. Орталық банк және коммерциялық банктер бір – ... ... ... ... қызметтерін реттеу, сонымен қатар, коммерциялық банктердің
қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... ... ... Орталық банк банктер үшін
келесі пруденциалдық нормативтерді ... ... ... ең ... ... ... ... жеткіліктілік коэффициенті
- баланстың өтімділік көрсеткіштері
- Орталық банкіде орналастырылған міндетті резервтер мөлшері
- бір қарыз алушыға келетін тәуекелдің ең ... ... ... ... ... ... капиталында
банк қатынасын заңды тұлғаларға келетін тәуекелдің ең жоғарғы
мөлшері
- ашық валюталық позиция ... банк ... ... ... еншілес банктерге,
банктік бірлестіктерге және өзінің күнделікті балансы бар ... да ... ... инфляция процестерін ақша – несиелік реттеу
әдісімен тоқтату мүмкін емес ... ... ... ... ... салымдарына шек қою және сол операциялар бойынша
мөлшерлемені өзгертуге құқық беріледі.
Орталық ... ... ... негізгі макроэкономикалық
көрсеткіштердің ... ... ... ... ... және ... ... есеп пен есеп беру мәліметтеріне
сүйенеді.
Орталық банк банктердің есеп беру формаларының төмендегідей ... ... ... ... ... ... айналым ведомосы
- «басқадай дебиторлар мен кредиторлар» шоттары ... ... ... ... және ... ... мен шығыстар бйыонша тоқсан
сайынғы ... ... қоса ... ... ... келгенде Қазақстан Республикасының Орталық банкі Қазақстан
Республикасының орталық банкі ретінде басқа ... ... ... халықаралық қаржы ұйымдарымен қатынаста Қазақстан Республикасының
мүддесін көздейді. Орталық банк – бұл ... ... ... және
есеп айырысу орталығы, норма шығару және бақылау жасау құқығына ... ... ... ... және де ақша – ... мен ... саясатын
анықтайды. Сонымен қатар, Орталық банк – оның жоғары ... ... ... ... ... бір ғана қол ... және ... иесі. Ол тек қана Қазақстан Республикасының Президентіне есеп береді.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ол ... валюта – теңгенің ішкі және ... ... ету ... ... ... қызметтері мыналар: айналыстағы ақша массасының ... ... ... ақша –несие саясатын жүргізу, ақша эмиссиялау,
банктерге, ұйымдарға несие беру және ... ...... ... іске ... ... ... екінші деңгейдегі банктер
қызметін бақылау және қадағалау, валюталық реттеу және валюталық резервін
сақтау және т.б.
Орталық банкінің есеп ... ... ... ... ... ... ... капиталдар нарығын реттеуге негізделген. ... ... ... ... ... азайта отырып, Қазақстан
Республиканың Ұлттық банкіден банктерден ... ... ... болса,
ал есетік мөлшерлемені ұлғайта отырып, банк жүйесіндегі несиенің ... ... ... ... ... ... ақша ... реттейді.
Айналыстағы ақша массасын реттеудің біршама ыңғайлы әдісі – ашық
нарықтағы операциялар. ... ... ... ақша ... ... ... шек қою мақсатында нарықта бағалы қағаздарды сатады.
Орталық банк ... ... ... атқарады, яғни коммерциялық
банктер резервтерін ... ... ... ... ... – қолсыз есеп
айырысуларды жалпы ұлттық ауқымда жүзеге асырады, ... ... және ... ... ... ... біріне – екінші деңгейдегі банктер қызметіне
бақылау және қадағалай жүргізу мен реттеу жатады.
Қолданылған әдебиеттер :
1. Ғ.С. Сейтқасымов «Ақша, Несие, ... ... 2001 ... «Қазақстан Республикасының Ұлттық банк туралы» жарғылық 1995 жылы
30 ... ... ... ... банки» Алматы 1999 г.
4. Красавина Л.Н. Денежное обрашение и кредит при ... ... ... ...... № 2. 2002 ж.
7. Мир финансов № 9. 2005 г.
8. Финансы – Кредиты № 12. 2005 ... ... ... № 2. 2003 г.
-----------------------
Төраға
Төрағаның орынбасарлары
Төраға
Төрағаның орынбасарлары
Басқарма Директорлар кеңесі
Ұлттық банкінің орталық аппараты
Депортаменттер, дербес басқармалар және бөлімдер
Облыстық ... ... ... тәуелсіз бөлімшелері
Мемлекеттік сақтау орны
Банкноттық фабрика
Бағалы қағаздар фабрикасы
Приборлық бақылаудың мемлекеттік инспекциясы
Қазақстандық банкаралық есеп айырысу Орталығы
Банкаралық және қаржылық телекоммуникациялар Орталығы
Банктік ... ... т.б.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұлттық банктің құрылымы мен басқару органдары20 бет
Ұлттық банкі, оның, мақсаты мен міндеттері, қызметінің бағыттары, меншікті қаражаттары мен пайдасы26 бет
Қазақ батырлары: Исатай, Махамбет27 бет
"Меншікті капиталдың есебі."23 бет
"АТФ Банкі" АҚ-ның тартылған қаражаттарын талдау және бағалау61 бет
"Ақша қаражаттарының есебі."41 бет
«ақша қаражаттарының есебі»58 бет
«БИАР» ЖШС-нің АҚША ҚАРАЖАТТАРЫ МЕН ОЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУ ЖӘНЕ БӨЛУ МЕХАНИЗМІН ТАЛДАУ75 бет
«Мұнай кенорынды игеруге және пайдалануға салынған ақша қаражаттарының тиімділігін талдау»8 бет
«Өзенмұнайгаз» ӨФ мысалында ақша қаражаттарын анализдеу53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь