Әр түрлі бағыттағы ірі қара тұқымдары

Аннотация
Бұл курстық жұмыс мына нормативтік сілтемелер қолданылды
Белгілер мен қысқартулар
Анықтамалар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.1 Сиырларды азықтандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2 Суалған буаз сиырларды азықтандыу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
2.Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.1 Сиырды бұзаулағаннан кейін, сүтейту үшін азықтандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
2.2 Сиырларды жаз айларында азықтандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
Техникалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
Кіріспе

Сиыр жақсы өсіп жетіліп, одан мол өнім алынуы үшін оның дұрыс азықтандырылуы басты шарт. Ол үшін сиыр ағзасына қандай қоректік заттар қаншалықты мөлшерде қажет екендігін білу керек. Себебі бұл қажетті қоректік заттар малдың жасына, өнімділік бағытына, тұқымына байланысты. Сауын сиырларға, буаз сиырларға, сақа және тұмса сиырларға берілетін азық мөлшері, азық түрлері мен оның қоректілігі түрліше болады. Сондықтан әрбір сиыр оның өзіне өлшеніп жасалған мөлшердегі азықпен азықтандырылады.
Сиырды нормамен азықтандыру дегеніміз, оның сүттілігіне, сүтінің майлылығына, қоңдылығына, жасына, қашан және қанша бұзаулағандығына және басқа жағдайларына қарай азықтандыру болып табылады.
Сиырға берілетін азықтарды олардың қоректілігіне, құнарлығына және басқа қасиетттеріне қарай ірі, шырынды және жем азықтар деп бірнеше топқа бөлінеді.
Ірі азықтарға организмге сіңімділігі төмен, құрамында клетчаткасы көп пішен, топан сияқты азықтар жатады. Шырынды азықтардың құрамында көп мөлшерде су болады. Оларға: көк шөп, сүрленген шөп, тамыр жемістілер (мал азықтық қызылша, сәбіз және т.б.) мен тамыртүйнектілер картоп, топинамбур және т.с.с. жатады. Бұларды «сүтейтуші» азықтар деп те айтады, өйткені сиырды мұндай азықтармен азықтандырғанда сүттің көбірек шығуына себепші болады.
Жем азықтар қуатты, маңызды, малға жұғымды келеді. Жемге: сұлы, қара бидай, арпа, тары, жүгері, қытай бұршақ т.б. дәндері жатады. Өндіріс қалдықтарынан: кебек, күнжара, кептірген жом, сірне т.б. жатады. Соңғы кездері құрама жем өте маңызды орын алып келеді. Бұл бірнеше азықтардан, әсіресе әр түрлі дәнді дақылдарды араластырып дайындалады.
Сиырға жем шөп бергенде тұз, бор, сүйек ұны және сол сияқты минерал азықтарды қосып береді. Азықтың қоректік бағасы оның құрамындағы кездесетін заттардың мөлшеріне байланысты болады. Мал азығының құрамына: қоректік заттардан ақуыз, май, минералдық заттар, углеводтар, дәрумендер кіреді.
Кейбір азықтардың құрамындағы су 75-80%-ға дейін жетеді. Азық құрамында су көп болса оның қоректік құндылығы кем болады.
Ақуыз – мал азығындағы қоректік заттардың ең бастысы. Ақуыз малдың тіршілігіне, жас малдың өсуіне, ірі малдың ет құрауына, сүтінің артуына қажет. Ақуыз жетімсіздігін басқа қоректік заттардың ешқайсысы да алмастыра алмайды. Ол барлық азықтардың құрамына кіреді деуге болады. Азықтарда ақуыз мөлшері түрліше болады. Ал, малға азық бергенде ақуыздың организмге сіңірілген мөлшері ғана, яғни қорытылатын протеин мөлшері ғана есепке алынады.
Май – мал азықтарында, сондай ақ жануар ағзасында да болады. Жемшөппен бірге қабылданған майларды мал өз денесінің, стінің майына және белгілі мөлшерін жылуға айналдырады.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі

1.Қобылбаев Қ.П Ірі қараны бордақылау - Алматы Қайнар 1995 ж, 45-65 беттер
2.Оразбеков Ж , Төлебаева Б.К Ірі қара шаруашылығы -Алматы Қайнар 1991 ж, 78-85 беттер
3.Ысқақбаев Б.Б Сиырды қолда өсіру -Алматы Қайнар 1987 ж, 36-54 беттер
4.Төреханов А.Ә, Каримов Ж.К, Даленов Ш.Д, Найманов Д.Қ, Жазылбеков Н.Ә Ірі қара шаруашылығы -Алматы Триумф 2006 ж, 251-269 беттер
        
        Аннотация
Бұл курстық жұмыстың тақырыбы « Әр түрлі бағыттағы ірі қара ... 27 ... ... бөлімінде қамтыған тақырыптар : Сиырларды азықтандыру, Суалған
буаз сиырларды азықтандыу,
Өзіндік зерттеу ... ... ... Сиырды бұзаулағаннан
кейін, сүтейту үшін азықтандыру, Сиырларды жаз ... ... ... жұмыс мына нормативтік сілтемелерде қолданылды:
МЖМБС 2.104-68 КҚБЖ (ЕСКД).Негізгі ... 2.01.-80 КҚБЖ ... мен ... құжаттарды
белгілеу.
МЖМБС 2.301-68 КҚБЖ (ЕСКД).Форматтар.
МЖМБС 2.601-95 КҚБЖ (ЕСКД).Пайдалану құжаттары.
МЖМБС 2.304-81 КҚБЖ (ЕСКД).Сызбалық шрифттер.
МЖМБС 2.701-84 КҚБЖ (ЕСКД).Схемалар.Түрлері мен ... ... ... ... 2.321-84 КҚБЖ ... ... (ГК) Қ.Р 04-2003.Экономикалық қызмет түрлері бойынша өнімнің
класификаторы (ӘҚТБӨК).
СТ ОҚМУ 4.02-2008.Университет стандарты.Сапа ... ... ... ... мен ресімдеуге қойылатын жалпы талаптар.
СТ ОҚМУ ... ... ... ... мен ...... — килограмм
л – литр
мл – миллилитр
мм – ... - тағы ... — тағы сол ... - ... - пайыз
а.ө-азықтық өлшем
см-сантиметр
млн.- миллион
Қ-қою
С-сирек
А-азоспермия
АҚШ-Америка Құрама Штаты
Анықтама
Корреляция - дегеніміз малдың бір өнім ... ... ... ... ... ... екі дене ... бір-біріне пайыздың
байланыс қатынасын айтамыз.
Элевер- дегеніміз мамандандырылған шаруашылықтар ... ... ... тірі ... тұқым қуалаушылық және
өзгергіштік қасиетін ... ... ... мына нормативтік сілтемелер қолданылды
Белгілер мен қысқартулар
Анықтамалар
Кіріспе.....................................................................
............................................................................
...........6
1.Негізгі
бөлім.......................................................................
.....................................................................7
1.1 ... ... ... буаз ... ... бұзаулағаннан кейін, ... ... ... жаз ... ... 16
Техникалық қауіпсіздік
............................................................................
................25
Қорытынды
............................................................................
.............................................................26
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
............................................................................
....................27
Кіріспе
Сиыр жақсы өсіп жетіліп, одан мол өнім ... үшін оның ... ... ... Ол үшін сиыр ... қандай қоректік заттар
қаншалықты мөлшерде қажет екендігін білу ... ... бұл ... ... ... ... ... бағытына, тұқымына байланысты. Сауын
сиырларға, буаз сиырларға, сақа және ... ... ... ... азық ... мен оның ... түрліше болады. Сондықтан әрбір
сиыр оның өзіне өлшеніп жасалған мөлшердегі азықпен азықтандырылады.
Сиырды ... ... ... оның сүттілігіне, сүтінің
майлылығына, қоңдылығына, жасына, қашан және қанша бұзаулағандығына ... ... ... азықтандыру болып табылады.
Сиырға берілетін азықтарды олардың қоректілігіне, құнарлығына және
басқа қасиетттеріне ... ірі, ... және жем ... деп ... ... ... организмге сіңімділігі төмен, құрамында клетчаткасы көп
пішен, топан сияқты ... ... ... азықтардың құрамында көп
мөлшерде су болады. Оларға: көк шөп, сүрленген шөп, тамыр жемістілер ... ... ... және т.б.) мен ... картоп, топинамбур
және т.с.с. жатады. Бұларды ... ... деп те ... ... ... ... азықтандырғанда сүттің көбірек шығуына себепші
болады.
Жем азықтар қуатты, ... ... ... ... ... ... қара
бидай, арпа, тары, жүгері, қытай бұршақ т.б. ... ... ... ... ... кептірген жом, сірне т.б. жатады. Соңғы
кездері құрама жем өте ... орын алып ... Бұл ... ... әр ... дәнді дақылдарды араластырып дайындалады.
Сиырға жем шөп бергенде тұз, бор, ... ұны және сол ... ... ... ... ... қоректік бағасы оның құрамындағы
кездесетін заттардың ... ... ... Мал ... ... ... ақуыз, май, минералдық заттар, ... ... ... құрамындағы су 75-80%-ға дейін жетеді. ... су көп ... оның ... ... кем ... – мал ... қоректік заттардың ең бастысы. ... ... жас ... өсуіне, ірі малдың ет құрауына, сүтінің артуына
қажет. Ақуыз жетімсіздігін ... ... ... ешқайсысы да алмастыра
алмайды. Ол барлық азықтардың құрамына кіреді деуге болады. Азықтарда ... ... ... Ал, ... азық ... ақуыздың организмге
сіңірілген мөлшері ғана, яғни ... ... ... ғана ... – мал ... сондай ақ жануар ағзасында да болады. Жемшөппен
бірге қабылданған майларды мал өз денесінің, стінің майына және ... ... ... ... Сиырларды азықтандыру
Минералдық үстеме азықтар (ас тұзы, кәдімгі және йодталған тұз, сүйек
ұны, микроэлементтер тұздары және т.б.) жануар ағзасының түзілуіне, ... ... ... ... ... ... клетчатка кіреді. Жануар ағзасында
көмірсулар мен майдың жылудың пайда болуына жұмсалады. ... ... ... ... т.б. көп болады. Пішен, сабанда басым болады.
Дәрумендер мал азықтарында өте аз болады. ... аз ... ... денсаулығына және төлдеуіне өте қажет. Егер малдың
жеген шөбінде дәрумендер болмаса мал ... ... ... ... болу үшін ... ... ... көп жаю керек, өйткені
көк шөпте дәрумендер көп болады. Қыста, мал қорада тұрғанда, жақсы ... ... ... беру ... түр ... бөліп, олардың қоректік құндылығына ... ... ... ... да баса ... ... Сиыр ... ішінде пішеннің маңызы зор. Пішен мал азығы
қорының жетекші түрі, әсіресе мал қолға ... ... ... ... ... пішен, әсіресе бұршақ тұқымдас шөптер аралас ... ... бай ... өте ... ... ... ... жағынан
жемгежақындайды. Мұның үстіне ағзаның өсуіне қажетті дәруменді де ... ... ... ... ең ... оның ... ... тұратыны мен жиналу
мерзімінебайланысты. Пішенде жоңышқа, беде, сиыр жоңышқа сияқты ... ... және ... ... ... шөп, ... ... шалғын сияқты шөптер неңұрлым көп болса, оның қоректілігі соғұрлым
жақсы ... ... шөп ... ... ... орылып, қурап кетпей,
уақытымен жинап алуы тиіс. Пішен қурап кеткен болса, ... ... ... сояуланып, тек сабақтары ғана қалады. Ал пішеннің жапырағы
сабағынақарағанда екі еседей бағалы болады. Мезгілімен шабылмаған шөптердің
пішені ірі ... ... көп ... мал оны ... жей қоймайды.
Жақсы пішеннің түсі жасыл, қош иісті келеді. Табиғи шөптер пішеннің мынадай
сорттары болады.
Суармалы жерлердің пішені өте ... ... ... Онда ... ... мен ... тұқымдас өсімдіктер басым өседі. Шалғын пішеннің ең
жақсы шөптері көбінесе ... арпа бас, ... ... жоңышқа
сияқты астық тұқымдас шөптер. Тоғай пішенінің тәуірі орманды жерлердегі,
күннің көзі жақсы ... ... ... және ... ... ... ... ал тоғай арасындағы алаңның, әсіресе күннің көзі ... ... ... ... ... ... жерлерде малға жұғымсыз,
тіпті ағзаға зиянды шөптер де көп өседі.
Батпақты жерлердің пішенінде қоғажай, ... ... ... ... ... ... ... төмен, яки улы шөптер болады, қоңырбас, ... ... ... ... ... тұқымдас шөптер болмайды. Пішеннің
бұл түрінің малға қоректілігі аз. Пішеннің ең жақсысын екпе ... ... ... ... ... шөптердің пішеніне кіреді. Оның құрамында
протеині, кальцийі және дәрумені көп, сонымен бірге мал өте ... ... ... ... ... мал азықтарының ішінде оның ерекше
маңызы бар. ... ... ... ... орып алған жақсы.
Аралас егілетін шөптердің пішенінен ең тәуірлері ... ... беде ... шөп, беде ... ... ... Еркек шөп, атқонақ
сияқты астық тұқымдас шөптердің өздерін ғана егіп ... ... ... ... ... Өйткені бұлар ақуыз бен кальцийге бай болмайды.
Дәруменді пішен әрбір ферамада да болуы керек. Дәруменді ... ... ... мал мен ... ... Оны бұршақ тұқымдас шөптер пішенге
арналған жердің ... ... ... ... ... ... ... түсіп қалмауының үдкен маңызы бар.
Шабылған шөптегі дәрумендердің сақталуы, ең алдымен, оны ... ... ол үшін ... ... ... ... ... салады.
Дестеде шөп жатып кебеді. Оны ... 1,5-3 ... ... ... ... 2-4 күн жатқан соң, негізгі сақталатын орынға
жеткізіледі.
Пішен ұны жем орнына қолданылады. ... ... ... ... ... Оны ... ұн ... майда турап беруге болады. Тартылатын ... ... ... ... ... ... ... 10-12%
болуға тиіс. Пішен ұны қаранғы қора жайдағы ... яки ... ... ... Ұн ... ... ... келетіндіктен, оның
дәрумендері жойылады.
Сабанның қоректілігі қандай дақылдың сабаны екендігіне және сақталу
жағдайына ... ... ... ... жүгері, т.б. дақылдардың
сабақтарының ... ... деп ... ... егін дақылдары
сабандардың, ... ... ... ... ... ... аз болады. Сабан неғұрлым ірі және қатты болса, ол ... ... ... Жақсы сабанның түсі ақшылдау, ажарлы және ... ... ... қараюы, иістенуі, көгеруі оның азық ретінде жарамсыз
болғандығының белгісі.
Топан сабанға қарағанда қоректілігі ... азық ... ... ... топаны бағалыдеп есептейді.топан көп жатып қалмағаны жөн.
Жауынды күндері жиналған егіннің ... су ... ... ... да, тез
бұзылады.
Шөптің сүрлену сапасын оның иісіне, реңіне және түріне ... ... ... ... нан ашытқысының иісіндей ашыған хош иісі
болады. Сүрленген шөптің бастапқы түрі мен түсі көп өзгермей ... ... ... ... түсі ... ... ... кетерліктей
ашыған иісі болады.
Тамыржемістермен, тамыртүйнектілер шырынды азықтарға жатады. ... ... ... ... сиырлары өте сүйсініп жейді. Тамыржемістердің
құрамында су мол, ақуызаз болады. Ол ... ... азық ... белгілі
болады.
Тамыржемістерден әсіресе пайдалысы мал ... ... ... ... және ... ... ... тамыржемістілер мен
тамыртүйнектердің шірігендері, көгергендері болмауы тиіс.
Астық дәндері мал азықтарының ішіндегі ең құндысы. Жем ... ... ... ... онда ... ... ескеру қажет. Дәннің толық,
жұмыр болуы оның жақсы сапалы екендігін ... ... ... ... ... керек. Дән жылтыр емес, ала құла дақты болса,
бұлар да оның бұзылғандығының ... ... ... ... ... ... шаң, тас, ... шөп шалам болса жемнің сапасын, құндылығын
төмендетеді.
Кебек – жем есебінде малға өте жақсы азық. Таза ... ... ... ... көбірек келеді. Кебек, әсіресе сиыр мен жас төлге ... ... шаң, ... ... қарай кебек түрліше болады.
Кебектің ... ... ... және ... ... ... болуы
болмауына қарай айырады.
Бұзылмаған кебектің түсі ақ немесе қызыл күрең болып келеді. ... ... ... дәмі ... ... ... ... кебектің
бұзылғандығы.
Күнжара – құнарлы азықтардың бірі. Күнжара да ақуыз бен май өте ... ... ... ... төлге, асыл тұқымды малға өте пайдалы
азық болып есептеледі.Майдың қандай ... ... ... ... ... күнжарасы, мақта күнжарасы т.б болып бөлінеді. ... ... ... ... ... зат ... Оның әсерінен сиыр
іш тастауы мүмкін. Дегенмен, оны буаз ... аз ... ... болады.
Мақта күнжарасы да басқа күнжаралар ... ... бай. ... онда
минералдық заттар мен дәрумендер аз болады. Алайда мақта күнжарасында
зиянды зат ... мұны ... ... мал уланып қалуы мүмкін.
Күнжара дәмінің, исінің жәнебасқа ... ... ... ... ... көп болса, күнжара нашар деп саналады. Ащы дәм, ашыған иіс
күнжараның бұзылғандығын көрсетеді. Күнжара ... ... ... жерге
сақталуы тиіс.
Құрама жем арнаулы зауыттарда түрлі азықтарды араластыра отырып
дайындалады. Оған ... ... ... шөп, ... ұн ... Құрама азық құнарлылығы жағынан жемнен кем түспейді. ... әр мал ... ... ... ... ... ... күйінде қатырылған түрі де болады, аралас
ұн сияқты және аралас қомалжың түріде болады. Азық өлшемі. ... ... ... алып ... ... үшін, әрбір азықтың қоректік құндылығын
білу керек. Өйткені, ... ... ... заттар түрліше, сондықтан ол
азықтардың қоректік құндылығы да әр ... ... мал ... ... азық ... ... Мұнда
азықтың өлшем ретінде орташа, сапалы 1 кг ... ... 1 ... ... ... ... отырып, басқа азықтардың құндылығын
анықтайды. Мысалы, орта сапалы шалғын шөптің 1 кг пішені 0,5 азық ... ... ... 1 кг сұлы 1 ... орта ... ... 2 есе құнды. Ал 1 кг арпа дәні 1,16 азық өлшеміне тең ... 1 кг арпа дәні ... ... ... 1,16 кг сұлыға тең.
Малдың сүтін,етін және басқа ... ... үшін ... негізі, оларды нормамен азықтандыру болады. Азықты мөлшерлеу
үшін әр бір сиырға берілетін азықтың нормасы болуы тиіс.
Тәуліктік рацион жасағанда мыналар ... азық ... сол ... ... ... жем ... кіреді
оның мөлшері және сапасы малдың іішн бұзбайтындай, сондай ақ
одан тез шығып кетпейтіндей болу керек;
- тәуліктік рацион ... сиыр ... ... барлық
қоректік заттар сол азықтардан табылатын болу керек; Әсіресе,
жас, әліде өсетін сиырлардың азығында қорытылатын протеин ... ... көп ... дұрыс;
- рациондағы азықтардың көлемі мал толық тоярлықтай болу керек.
Сонда ғана сиырдың ас қорыту ... ... ... ... сиыр өзін тоқ ... рациондағы азықтар әр түрлі болғаны жөн, мұны ... ... ... ... ... минералдық заттар жеткілікті болуға тиіс. Егер азықтарында
тұз, кальций және ... ... ... ... ... ... қысыр қалуына, ауруға шалдығуына, сүттің азаюына, іштегі бұзаудың
нашар өсуіне себепші болады.
Сиырға берілетін азықтағы дәрумендер де жеткілікті ... ... ... жас ... берілетін азықта көбірек ескерілгені жөн.
Азық рационы шаруашылықтағы бар азық ... ... ... ... да шаруашылықтың өзі өсіретін азықтардан ... жөн, ... ... алатын азықтармен толықтырған дұрыс.
Қандай малға болса да рацион жасауда құнарлы ... ... ... ... ... пайдалануға тырысу керек. Өйткені жемді ... ... оның ... ... ... ... азықтарды мол беріп
те сиырдан сүтті көп алуға болады. Сауын сиырларға рацион көлемді, ... ... жем ... ... ... ... шырынды азықтар
неғұрлым көбірек берілсе, көлемді азықтар соғұрлым аз берілуге тиіс.
Енді сауын сиырға рационның ... ... ... ... ... ... тірідей салмағы 500 кг, күніне майлылығы , 3-
9% , 20 кг сүт ... ... мына ... ... етуге болады.
1- кесте.
Майлылығы пайыз сүт беретін сиырларды азықтандыру нормасы
|Тәуліктік |Азық |Қорыты |Ас ... ... ... ... ... ... |латын |г |г |г | ... кг |кг ... | | | | |
| | |ин, г | | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... салмағы 400 кг |
|4 және | | | | | | ... ... | | | | | |
|6 |6,0 |620 |35 |35 |25 |220 ... |7,0 |730 |45 |45 |30 |270 ... |9,0 |960 |60 |60 |40 |170 ... |10,0 |1090 |70 |70 |45 |420 ... |11,0 |1220 |75 |75 |55 |470 ... |12,0 |1360 |85 |85 |60 |520 ... |13,0 |1500 |90 |90 |70 |570 ... |14,2 |1650 |100 |100 |75 |620 ... |15,4 |1800 |110 |110 |80 |670 ... |16,7 |1960 |115 |115 |85 |720 ... |18,0 |2120 |125 |125 |95 |770 ... |19,3 |2330 |130 |130 |100 |820 |
| |2,06 |2440 |140 |140 |105 |850 ... ... 500 кг ... | | | | | | ... |6,6 |680 |40 |40 |25 |250 |
|8 |7,6 |790 |50 |50 |30 |300 |
|6 |8,6 |900 |55 |55 |40 |350 ... |9,6 |1020 |65 |65 |45 |400 ... |10,6 |1140 |70 |70 |50 |450 ... |11,6 |1270 |70 |80 |55 |500 ... |12,6 |1400 |90 |90 |65 |550 ... |13,6 |1540 |95 |95 |70 |600 ... |14,7 |1680 |105 |105 |75 |650 ... |15,9 |1830 |115 |115 |85 |700 ... |17,1 |1980 |120 |120 |90 |750 ... |18,4 |2140 |130 |130 |95 |800 ... |19,7 |2300 |135 |135 |100 |850 ... |21,0 |2460 |145 |145 |105 |900 ... |22,3 |2630 |155 |155 |115 |950 ... |23,6 |2780 |160 |160 |120 |1000 ... |24,9 |2940 |170 |170 |130 |1010 ... |26,2 |3100 |180 |180 |135 |1100 ... |27,5 |3260 |185 |185 |140 |1150 ... ... 600 кг |
|4 - тен | | | | | | ... |7,1 |750 |45 |45 |30 |280 |
|6 |8,1 |860 |55 |55 |35 |330 |
|8 |9,1 |970 |60 |60 |40 |330 ... |10,1 |1090 |70 |70 |45 |430 ... |11,1 |1210 |80 |80 |55 |480 ... |12,1 |1340 |85 |85 |60 |520 ... |13,1 |1470 |95 |95 |65 |580 ... |14,1 |1610 |100 |100 |75 |630 ... |15,1 |1750 |110 |110 |80 |680 ... |16,2 |1900 |120 |120 |85 |730 ... |17,4 |2050 |125 |125 |90 |780 ... |18,6 |2210 |130 |135 |100 |830 ... |19,9 |2370 |140 |140 |105 |880 ... |21,2 |2530 |150 |150 |110 |930 ... |22,5 |2690 |160 |160 |115 |980 ... |23,8 |2850 |165 |165 |125 |1030 ... |25,1 |3010 |175 |175 |130 |1090 ... |26,4 |3170 |180 |180 |135 |1130 ... |27,7 |3330 |190 |190 |145 |1180 ... ( 1-2 ... ) және ... ... сиырларға қосымша азық
берудің нормасы
|Сиыр ... ... ... қосылады ... | ... | ... | ... қосса,| ... | |
| ... ... ... ... г ... г |
| |кг ... г | | ... |1,0 |100 |7 |5 ... |1,5 |150 |10 |8 ... |2,5 |250 |15 |12 ... сауын сиырға рационның ... ... ... ... ... ... тірідей салмағы 500 кг, күніне майлылығы 3-
9%, 20 кг сүт ... ... мына ... мысал етуге болады.
3-кесте.
Тірідей салмағы 500 кг сиырға берілетін азық рационы
|Азықтардың ... ... ... ... ... ... |азықтың |өлшемі, ... г | | |
| ... |кг | | | |
| |кг | | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... |8 |4,2 |600 |51 |11 ... | | | | | ... | | | | | ... |22 |4,0 |310 |32 |12 |
| | | | | | ... ... | | | | | ... |22 |3,0 |220 |4 |8 ... жем |8 |3,0 |300 |3 |20 ... |- |14,2 |1490 |95 |51 ... |- |14,2 |1210 |105 |70 ... ... буаз сиырларды азықтандыу
Саууды тоқтатақаннан 5-7 күн өткеннен соң, желініне сүт жиналмайтын
болған кезде, сиырларды бұзаулауға әзірлеу ісіне кірісуге ... ... сақа ... ... 1,5-2 ай ... ал қоңдылығы нашар және
жас сырлардың бұзаулауына 2,5 ай ... ... ... ... ... ал ... 3-5 кг сүт беретіндерін бірден суалтады.
Суалаған сиырдың ішіндегі төлі тез өседі. Сондықтан бұл кезде сиырдың
азығына айрықша көңіл бөлу ... ... ... ... ... және ... тиіс. Рацион құрамында ірі азықтардан бұршақ ... ... ... ол ... ... минералдық заттарға, каротинге бай. Сондай
ақ сүрлем, арпа ... ... ... және ... ... берілуі керек.
Бұзаулауға жақындаған кезде ( туарында ... 5-7 күн ... ... ... азық пен жемді аз мөлшерде берген жөн. ... өзі ... ... өте семіріп кетпеуіне және бұзаулағаннан кейін оның желінінің
ісіп кетпеуіне септігін тигізеді.
Қоңдылығы ... ... буаз ... ... ... 1-2 азық ... ... қажет, ал оның өзінде рациондағы әрбір
азық өлшемінде  110-120 г қорытылатын протеин, 9-10 г ... 5-6 ... және 40-50 мг ... болуы тиіс. Мұндай азықтандыру нормасы
нәтижесінде сиыр бұзаулау ... ... ... және ... ... ... буаз ... азықтандыру нормасы.
|Бір жылда|Тірідей|Азық |Қорыты |Кальций,|Фосфор,г|Каротин,г|Ас ... ... ... |г | | ... |
|сүті, кг |, кг |кг ... | | | | |
| | | |г | | | | ... |700-800 |70-75 |35-45 |300-350 |45 ... |810-910 |83-93 |45-50 |350-400 |50 ... |970-107 |95-105 |55-60 |400-450 |60 ... нан| | | | | | | ... ... |65-70 |500 |65 |
Құнарлығы жөнінде рациондағы малазығының үлес ... ... ... 34–40 пайыз, жем 25-30, ірі азық – 35 – 40 пайыз болу ... ... ... оның салмағына, беретін сүтіне, қоңына және жасына ... ... ... мұз ... қатқан, иістенген жем шөпті беруге
болмайды. Сиырлар суалғанда аса семіріп кетпегені жөн. Судың жылылығы 10-12
градустай болуы шарт. Аса суық ... мал іш ... ... 3,8-4 ... 3500 кг сүт ... тірідей салмағы 450-500
кг суалған буаз ... азық ... ... ... |Қорыты |Кальций, |Фосфор, ... ... ... ... кг|латын |г |г |г |
| ... | ... г| | | |
| |кг | | | | | ... |15,0 |2,8 |270 |24 |16 |225 ... |2,0 |2,2 |230 |3 |8 |- ... |4,0 |2,0 |300 |40 |10 |135 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |5,0 |0,4 |20 |9 |10 |10 ... тұзы |0,05 |- |- |- |- |- ... | | | | | | ... |- |- |- |- |- ... | | | | | | ... |- |7,4 |820 |76 |35 |370 ... ... ... бұзаулағаннан кейін, сүтейту үшін азықтандыру
Бұзаулаған соң сиыр суды көп қажетсінбейді. Бірақ, бұл кезде кез
келген суды ... ... ... 30-40 ... ... сиырды жылы
сумен суарады. Судың жылылығы 20-30 градустай болуы керек. ... ... ... ... Сонан соң желінін, санын, бауырын сабындап жуып
сауады.
Күніне 0,5-1 кг арпа жармасын немесе сұлы ... ... ... ... жем қосып отырады.
Сиырды толық азық нормасына, күн ... ... ... қоса ... ... ... ... бұл жағдайда да оның желініне бақылау жасап отырады.
Жоғарыда көрсетілген азықтандыру шарттарын қолдана отырып буаз сиырды
бұзаулауға даярлаудың және ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, алдыңғы қатарлы ... ... ... 12-15 л сүт ... ... сиыр, жақсы даярлықтан кейін
бұзаулаған соң, күніне 25-30 ... сүт бере ... ... ... көбеюі үшін мал шаруашылығы мамандары,
сауыншылыр, бақташылар барлық мүмкіндіктерді қолданады. Сиыр сүтінің қандай
шамаға ... ... ... ... әдіспен азықтандыра отырып
анықтауға болады.
Бұзаулағаннан 8-10 күннен кейін сиыр ... ... ... ... ... ... оның тірідей салмағына және күнделікті сауылатын сүтіне
қарай жасалған ... ... тыс оған ... азық ... ... үшін ... деп атайды. Мұндай қосымша ... сиыр ... ... ... Сүті онша көп емес ... қосымша азықты күніне
оның сүті 2-3 литр көбейтетіндей, ал аса ... ... 3-5 ... етіп беру ... ... сиыр ... ... күні 10
л сүт берген болса, енді оны 12-13 ... сүт ... етіп ... ... Осы ... оны 10-12 күн ... егер осы уақыт ішінде ол
сүтін көбейтсе, оныі үстіне тағы да азық ... ... ... ... ... ... ... азықтар мен жеммен қосып жақсылап бастау
керек.
Әрбір сиырдың беретін сүті мен ... ... ... ... ... ... Сиырларды сүтейтудің негізгі шарты-жем-шөпті баптап беру
ісіне ... ... ... ... ... ... картопты турап, жемді
жарып, яки ұнтап береді. Пішен мен сабанды тек булап ... ... ... береді.
Сиырларды сүтейту үшін тек дұрыс азықтандырумен ... ... ... де ... ... ... керек. Әр сауған сайын
желінді екі рет ... ... ... ... ... сауып алу-сиыр сүстінің
көбейе түсуіне көп себеп ... ... соң ... ... ... назар аударады.
Өйткені, аса сүтті және өте күйлі сиырлардың желіні ... ... ... ... ... сиыр ... ... мүмкін, ол үшін бұзаулағаннан кейін
сүтті сиырларды ... 6-8 рет сауу ... ... үстіне күніне 2-3
рет тазалау керек, оларды далаға ... бой ... ... ішін ... да – сиыр ... ... етеді.
Жас сиырлардың екі, үш және одан да көп бұзаулаған ... ... ... сүт мөлшері артып ... ... сиыр ... ісі ... ... әдіс ... біріктіріп, оларды
комплексті шешуді талап етеді.
Аса сүтті ... ... ... Аса сүтті сиырлар
бұзаулағаннан кейін тәулігіне 30-40 кг-нан,тіпті одан да көп сүт ... өте көп ... ... ... сиырларға қарағанда, ерекше бағып
күтуді тілейді. Оларға берілетін ... әрі мол, әрі ... ... ... ... сиырларды суалту және суалған кезінде келесі ... ... зор ... бөлу ... ... сүтін көбейту үшін ... ... ... ... ... ... маусымы кезінде және сауылған уақытында азықты мол берудің
нәтижесінде сиырдың қоректік заттары молаяды,соның ... ... ... ... сиырлар азықты онша көп керек етпейді.
Сиырдың ас қорыту ... тым ауыр ... үшін ... ... ... ... ... сиыржоңышқа, сұлыдан сүрленген шөп сияқты
өте жұғымды түрлерін берген жақсы.
Сүтті сиырлардың әрқайсысында бөлек ... ... ... ... ... және ... ... қарау керек. Рационда витаминді пішен
болғаны жөн.
Мал шаруашылығы дұрыс ғылыми ... ... ... ... ... ... ерекше бақылауда болады. Сүтті сиырлар,
әсіресе түнге қарай және ... бір ... дем ... ... ... мақұл.
Қыс айларында аса сүтті сиырлар тәулігіне 3-4 сағат далада серуенде жүруге
тиіс, ал жаз айларында ... ... ... ... нәтижесінде
сиырлардың денесінде Д витамині көбейеді.
Сүтті сиырлардың іші жүруі, іші кебу және т.с.с ... ... ... ... ... кеміткен дұрыс, сауу санын да
кеміткен жөн.
2.2 Сиырларды жаз айларында ... ... үшін ... ... ... ... мәні зор. ... көк шөп малдың өсуіне, өнімінің көбеюіне зор әсер етеді. Жылы күн,
таза ауа, күннің көзі, жас ... шөп, ... ... ... ... азығын
жақсы сіңіруіне, дененің тазалығына, ішіндегі төлінің жақсы жетілуіне,
уақытында күйлеуіне, әсіресе жас ... ... ... ... ... ... ... яғни жайылым маусымында мал өз организмінде
қоректік, минералдық заттардың, витаминдердің қорын жинайды. Бұл ... ... ... ... ... сүті мен қоңдылығы төмендетпеуге
себеп болады. Малды өне бойына құнарлы көк ... ... етіп ... ... ... ... ... дұрыс ұйымдастыру бұның негізгі шарты
болып табылады.
Сиырларды жайылымға шығару. Сиырлар жазғытұрым жайылымға ... ... ... ... Әсіресе сиырлар арасында туберкулез және
бруцеллезбен ауырғандарының бар жоқтығы анықталады. Ал осындай немесе т.б.
ауруы бар ... ... ... жинайды. Сиырлардың тұяқтарын тазалап,
үшкір мүйізді сиырлардың мүйізін арамен кесіп, ... ... ... ... ... ... алдында 1,5-2 ай бұрын, оқырасы болса одан
тазартады. Сиырларды бірден күні бойы ... ... ... кенет өзгеруі оның ауруға шалдығуына және сүтінің кемуіне
себепші болады. Ол үшін жайылымға ... ... ... ... ... ... 2-3 күннің ішінде сиырларды күніне 2-3 сағаттай ғана
түс ауа жайып алады, ... 2-3 күн ... 4-6 ... ... одан
кейінгі 2-5 күнде мал жаюды 8-10 ... ... ... осыдан кейін
жайылымға толық шығарады. Өріске шығарудың 1- күнінен бастап-ақ сиырларға
қорада қолдан көк шөп ... ... шөбі ... сайын қыста беріп
келген азықтың мөлшерін азайта беру қажет ... ... ... алдында
сиырларға жүгері сүрлемін, тамыр-жемістерді тәулігіне 40-50 кг-ға дейін,
тіпті одан да көп ... ... ... ... соң ... жайылымының шөбін жақсы жейтін
болады. Ал ... ... ... ... ... іш ... мүмкін. Себебі, қорадан аш шыққан малдар өрісте ... ... ішін ... ... ... ... өткен жылдан қалған қу шөпті жерге, кейінірек
көк шөбі аралас қу шөпті жерге жайған дұрыс.
Жайылымдарды ... ... ... Табиғи жайылымдық жерлерді
тиімді пайдаланудың басты шартының бірі жайылымды ... ... дәл ... Суы бар ... ... ... ... пайдаланылады. Шөлді аймақта
жайылымның едәуір бөлігі, ... ... ... Егер ... ... сумен қамтамасыз етілсе, ... ... жыл ... болады.
Жайылымды алғаш пайдаланарда қай уақытта мал жаю керек екенін білудің
үлкен мәні бар. ... ғана ... ... қай ... мал ... жейтінін
белгілеуге болады.
Далалық аудандарда жайылымдарды маусымына ... ... ... ... ... ... бетегелі, боздыбетегелі жайылымдар
мен жусанды күн шуақ беткейлер, көделі, ... ... ... ... ... ... басындағы жайылымдар: бидайықты, боздыбеткейер мен сай ... ... ... ... жайылымдар.
Жаз ортасы ауған соң: сай салалар мен беткейлердегі астық тұқымдас
түрлі шөпті жайылымдар, суарма шабындықтардың ... ... ... ... ... жайылымдардың күзгі алшын көк шөп
шыққан жерлері; бидайықты жусанды, көделі, ... ... ... пішендіктердің алшын көгі.
Далалық аудандарда жаз ортасында, әсіресе шілде, тамыз айларында
жайылым шөбі тапшы болады.
Ал ... ... ... ... ... мына ... болады: көктемгі, ран тәрізді шөпті, бетегелі бозды баурайлар,
астық тұқымдас шөптері бар ... ... ... ... және ... ... жайылымдар: бидайықты қурайлы, бозды, астық тұқымдас
түрлі шөпті ойпандар, ... сай ... ... мен ... ... ... соң: сай - сайлырдың астық тұқымдас түрлері шөпті
жерлері, изенді жайылымдар.
Күзгі жайылымдар: шқбі ... көл ... ... көі, ... пішендіктердің орны, бетегелі – бозды, астық тұымдас
шөпті жусансыз жайылымдар.
Шөлейт аудандарда, әсіресе ... ... ... ... орта ... шейін жайылым шөбі тапшы болады.
Таулы аудандарда жазғы жайылым ... биік ау ... ... ... жағдай, уақыт керек. Сондықтан белгілі жайылым
түріне белгілі уақытта мал жая бастап, ... дер ... ...... шөбі ... өсіп, от болуына жақсы.
Жайлым шөптері шамамен мынадай кезеңде жетіліп, мал жаюға ... ... ... ... ... ... ... орташа
биіктігі 10-12см болғанда, бидайық, арпабас сияқты ... ...... ... 14-16 см ... ... ... сияқты бұршақ тұқымдас өскен жайылымдарында – шөптің биіктігі
18-20 см болғанда, ран тәріздес шөптері бар шөлейіт ... ... ... ... 8-10 см ... мал жая ... болады.
Жайылымдарға мал жаюды күзде суық түсе астаудан 20-25 күндей бұрын
тоқтатқан дұрыс.
Ауыспалы жайылым. Жайылымдық жерлерге жыл сайын мал жая ... ... ол ... оты ... ... шөптер жойылады, жайылым тозады. Тіпті
өрістерге бөліп дұрыс пайдаланған ... ... де ... ... ... өне бойы біржақты пайдаландан, ондағы шөптердің толық өсіп, қор жинап
жетілуіне мүмкіндік берілмеуімен болады. ... ... ... пайдалы
шөптер жыл сайын дән сала алмай, ұрық шаша алмай отырады. Жайылым ... жыл ... ... ... яғни қрістердің бір бөлігіне мал ... ... ... Келесі жылы олардың шөбін тек пішенге ғана ... ... ... ... қажет, яғни негізгі бағалы шөптерді дән
салғаннан кейінбарып қана мал жаюға пайдалану керек.
Міне, жайылымдарды ... ... ... ... жайылым
деп атайды. Академик И.В. Ларин Қазақстанда ... ... ... ұсынады.
Шөп неғұрлым мол өсетін сусыз аңғарлардағы орамды – ... және ... алты ... ... ... ... жыл ... мынадай
түрде кезектестіріп пайдаланған дұрыс: бірінші жылы – мал жаю, ... екі ... рет ... ... ... ... рет ... жаю, екінші жылы – шөбі
әбден бүршіктенген соң шауып алу, ал егер шөбі ... ... ... болса,
онда шөп тұқымын себу керек, үшінші жылы – шөбі ... ... ... ... және ... бір рет ... женгізіледі, бесінші жылы – мал
жайып ... ... ... жылы – шөбі гүлдеген кезде шауып алып,
балаусасынан бір рет ... ... ... ... далалы және шөлейіт жайылымда шөп
тым аласа өседі, сондықтан ауа райы ... ... ... шөбі ... ... Бұл жерлерде мынадай түрде кезектестіріп бес жылдық
ауыспалы жайылым ұйымдастырған жөн: бірінші жылы – ... ... ... ... ... екі – үш рет ... ... екінші жылы – шілденің
екінші жартысында, тамызда бір рет мал жайып шөбін жегізеді, үшінші жылы ... – үш рет мал ... ... рет ... ... 15-20 мамырда әкеледі,
төртінші жылы – қазан айында бір рет ... ... ... шөбі ... ... ... ... жегізгеннен соң еркекшөп және басқа шөп егеді, ...... ... жартысында – шілденің бірінші жартысында бір рет
малға жегізеді.
Мал жаяр алдында әрбір ... ... 6-7 ... ... ... орта ... ... 4 центнерден деп есептейді.
Табиғи жайылымдық жерлердің шөбі ... ... үшін ... ... көп ... ... өрістерге бөліп пайдалану. Малды кез келген жерге ... бей – ... ... ... ... жағдайда өрісті аз
уақытта тауысып алды. Сиырлардың алдын қайтара отырып жаймаса, бір ... ... ... шөп қуалап, жайылып кете береді. Ондайда, бірнеше
күн ... ... бір ... ... өтуі ... ... бұл ... мұнда сиырлар шөптің тәуір-тәуірін ғана жеп, басқа ... ... ... ... ... арам ... кқп қалып, кейін жайылымда қаптайды.
Тәуір шөп қуалаған мал көп жерді ... ... ... ... ... ... ... кемітеді, қоңдылығы төмедейді.
Жайылымдық жерлерді дұрыс пайдаланудың негізгі шараларының бірі –
жайылымдарды өрістерге бөліп пайдалану болып ... ... ... ... ... өрістерге бөлінеді, ол өрістің әрқайсысына малды ... ... ... ... ... болып, алғашқы жайылып кеткен өріске
сиырлар қайтып ... ... ... ... Бұл ... ... өріс тынығып,
шөбі қалпына келіп қалады. Әрбір өрістің жері онша ... ... ... ... ... ... және бақташының малды қайтаррып тұруына
жеңіл болады. Сонымен бірге өрістерді өте шағын етудің де пайдасы жоқ, ... ... ... өрістеуіне қиын болады.
Жайылымды өрістерге бөлгенде мыны жағдайлар ескеріледі: жайылым
шөбінің оттылығы және ондағы ... ... ... ... ... және онда ... неше күн жайылатындығы; әрбір өрісте
сиырлар енше күннен болатындығы.
Өрістердің көлемін, ... ... ... 5-6 ... ... етіп
белгілейді. Жері от және екпе жайылымдары 6-10 өріске ... ... ... шөбі тез ... ... 10-15 ... шейін бөліп қояды.
Өріс жерінің кеңдігі – 100 сиыр жайылатын әрбір өріс ... ... ... 15-20 ... шөлеіт жерлерде - 25-30 гектардай болуы
мүмкін.
Сиырларды өрісте жаю тәсілі. Сиырлардың сүт өнімінің ... ... және ... шөбін жақсы пайдалануы оны жаю тәсіліне де ... жаяр ... сол ... ... ... ... отырған жөн.
Өйткені, отына, жеріне, ауа райына қарай әрбір өріске мал жаюдың ... ... ... шөбі ... өсіп ... жерге жаю керек. Өрісте
малды шебер ...... ... ... ... ... – бірі онша
озбай, біркелкі қатар жүре ... ... ... ... ... арсы 20-30 ... ... жайымен ақырын жүріп өрістеуі керек.
Сиырлар жайылғанда біріне – бірі кедергі келтірмеу үшін ...... ... ... ... Егер 100 сиыр жайылса, табан жайылымның
екі қанатының арасы 150-200 метрдей жер.
Бақташылар жайылып жүрген сиырлардың ... ... ... ... болуына қарай табынды ілерілетіп отырғаны ... Ал, ... ... ол ... ... ... ... жеткізіп отыру керек.
Күннің ыстық кезінде сиырлардың алдын батысқа қарай жайып, желге қарсы
ұстаған жақсы, сонда сиырлардың маңдайынан күн ... ал ... ... ... ... ... ығына қаратып жайған дұрыс.
Өріс дұрыс пайдалалынуы үшін, өрісте сиырларды әр күні, өрістің ... ал түс ауа ... ... ... ... сонда шөп аяқ асты
болмайды. ... күні ... ... ... жерінен бастап жаю керек.
Сөйтіп, бірте-бірте жаңа жерге ... ... Егер мал ... ... ... ... 4-5 см ғана ... онда жаюды тоқтаатды. Өрістің
шөбі әлі толық жетілмей, ол жерге мал ... ... ... кетеді.
Әсіресе, көктемде, жердің шөбі жаңа жетіліп келе жатқанда 2-3 күндей ғана
жаю керек. Сиырлар өрісте нағыз ... ... ... ... ... ... сауу, суару сияқты жұмыстарға уақыт аз жұмсалуы қажет.
Түс уақытында, әсіресе өте ... ... ... ... ... ... сиырларды кешкі және ... ... ... ... Тәжірибелі сиыршылар шілдеде таңертеңгі, кешкі және ... ... ... шөбі ... жерлерге жайып, күндіз күн ысыған
кезде, шөбі балауса жерлерге жаяды.
Шөбінде ... ... ... түйежоңышқа сияқты шөптер бар
жерлерге абайлап жаю керек. Ондай ... ... ... ... ... жаңбырда жаймау керек. Ондай жерге жаюдан 1,5-2 сағат
бойы мал қарбытып жақсы жайылады. Сосын жусап, жата ... яғни ... ... бұл ... 40-60 ... ... ... соңынан қайта өргізу
керек. Судың мал шаруашылығында маңызы зор екені ... ... Су ... ... мал ... жайылады, ал сиырлардың сүті көбейеді. Егер сиырлар
жеткілікті су ішпесе, оты жақсы өріске жайылып жүрсе де, ... ... ... ... төмендейді.
Сиырларды күніне көктемде кеміне үш рет, ыстық түскен кезде кемінде 4-
5 рет суарады . ... ... ... 2-2,5 сағаттан кейін малдың су ... ... ... жиі – жиі ... ... ... ... Сиырлар суды қанғанша ішуі керек. Су ішетін кезінде олар суатқа
қарай бет алады.Суаттың алыстығы жайылым ... 1-1,5 ... ... ... ... ... ... зор. Суарғаннан кейін мал
тағы жақсы ... Шөбі ... ... ... ... жатқызбау керек.
Себебі көк шөпті жаншып, тезегімен ластайды. Ондай ... мал ... ... ... ... бақташы өте абай болуы керек. Оқыра қуалап бір
бытыраған сиырларды қайта жинау өте ... көп ... ... ... жөн. ... суық түскен кезде, өріске малдың күннің ызғары қайтып,
шық еріген кезде шығару керек.
Сауын сиырларға қосымша азық ... ... ... ... ... ... ... керек. Егер сиырларға шөп жетімсіз болса,
немесе сүтін азайта бастаса онда қосымша жем-шөп беруге болады. Сүті ... ... оты ... келген өрістен тояды деуге болады. Ал, сүтті
көп беретін сиырларға өрістің шөбі сиырларға ... азық беру ... ... шөбі ... ... ... азық беру өте дұрыс.
Алдыңғы қатарлы шарушылықтар шілде-тамызда орылған көк шөп, қыркүйек-
қазан айларында ... ... және ұсақ ... береді. Көк шөпті
шабылып әкелген бойда, жас ... ... ... ... ... көк шөпті
күніне 20 килограмнан 50 килограмға дейін береді.
Қосымша азықты түскі демалыс кезінде ... ... ... ... ... ... шаруашылықтарында мәселен, Мичурин атындағы асыл
тұқымды мал ... ... ... ... асыл тұқымды мал
шарушылығы (Ақмола облысы) т.б. қосымша азық ... ... ... ... ... көп жылдық шөптерге ауыстырып жайып тұрады. Ондай жағдайда,
бірінші күнгі 100 сиырға шаққанда 0,5-1 га ... ... ... ... ол ... жердің шығымына қарай. Келесі күнге сол жайған жеріне
қайта жайып, қосымша 0,4-0,5 га жаңа ... ... Сиыр жаю ... ... 1,5-2 ... ... керек. Жемді тек аса сүтті сиырларға ғана
берген дұрыс. ... ... ... ... ... егер
сиырларға өрістің шөбі және көк шөбі жеткілікті болса, ... ... ғана жөн деп ... Сиыр күніне 10 литрдей сүт беретін болса,
онда әрбір 1 кг ... ... ... 20 ... сүт ... ... 25 килограманан және одан да көп сүт берсе 250-300грамнан жем
береді.
Жайылымда малға тұз ... көп ... бар. ... сиырларға 100-150
грамнан тұз берсе. Малдың жақсы отауына пайдасы тиеді. Тұзды өрісте ... қою ... ... ... тәртібі. Сиырлардың күйі, өнімділігі
жайылым ... ... ... ... ... ... ... сауылатын, тынығатын, суарылатын, оларға азық берілетін
уақыты ... ... ... ... ... тәртібінде – малдың көбірек жайылуына көп уақыт
болған жөн. ... ... ... тәртібі бүкіл жайылым маусым кезінде,
күннің ұзақтығына, ... ... ... ... қосымша азық беру
жағдайларына қарай өзгеруі керек. Әрине, малдың үйреніп қалған ... ... ... ... ... ... күн тәулігіне кемінде 12 сағат жайылатын болуы
тиіс. Бұған өріске шығару, одан айдап әкелу, жусатып тынықтыру және ... ... ... екі рет ... ұзақ (2,5-3 ... ... ... алған жақсы. Ондай тынықтыруды күндіз сауыннан
кейін және түнде беруге болады. Орташа өрісте жүргенде, әрбір екі ... 30-40 ... ... алу ... ... лагерьге шығарған кезде күнделікті жұмыс тәртібі
көбіне былайша белгіленеді. Таңертеңгі сағат 4-тен ... 5-ке ... ... ... 5-тен ... ... ... 12-ге дейін жаяды, сағат
12-ден бастап 13-ке дейін екінші рет сауып, ... ... 18-ге ... ... алып, тағы да жаяды, сағат 18-ден 19-ға дейін үшінші ... ... ... ... 1-ге ... жаяды, сағат 1 ден 3-ке дейін
сиырларға ... ... ... 3-тен ... 4-ке ... тағы ... ... жүргенде оқтын – оқтын жусайды.
Осылай белгіленген күнделікті жұмыс тәртібінен сиырларды ... ... көп ... ... Оның тағы бір ... ... қарай
сиырларды екі рет жайып алуда. ... ... ... ... малдың
оңалуына және жайылым уақыты ... ... да ... ... ... ... азықтандыру нормасын – салмағына және
шағылыстыруға пайдалану дәрежесіне қарай белгілейді.
6-кесте.
Бұқаны азықтандыру нормасы
|Тірідей |Азық ... ... әр ... ... ... |өлшемі,кг |латын | |
| | ... | |
| | | |Ас тұзы |Са |Р ... ... ... ... |5,5 |550 |35 |35 |22 |250 ... |6,1 |610 |40 |40 |24 |300 ... |6,8 |680 |40 |40 |27 |350 ... |7,3 |730 |45 |45 |29 |400 ... |7,9 |790 |50 |50 |32 |450 ... |8,4 |840 |50 |50 |34 |500 ... |8,9 |890 |55 |55 |35 |550 ... |9,4 |940 |60 |60 |38 |600 ... ... ... ... ... ... |6,0 |750 |40 |40 |30 |300 ... |6,7 |840 |45 |45 |34 |360 ... |7,3 |910 |50 |50 |37 |420 ... |7,9 |990 |50 |50 |40 |480 ... |8,6 |1075 |60 |60 |43 |540 ... |9,1 |1140 |60 |60 |46 |600 ... |9,6 |1200 |65 |65 |48 |660 ... |10,1 |1260 |65 |65 |50 |720 ... ... ... ... көп ... ... |Қорыты |Тәулігіне әр басына керек,г ... ... ... | |
| | ... | |
| | | |Ас тұзы |Са |Р ... ... |7,0 |1015 |50 |50 |42 |350 ... |7,9 |1145 |55 |55 |47 |420 ... |8,7 |1260 |60 |60 |52 |490 ... |9,4 |1360 |65 |65 |56 |560 ... |10,1 |1455 |70 |70 |60 |630 ... |10,8 |1570 |75 |75 |65 |700 ... |11,4 |1650 |80 |80 |70 |770 ... |12,0 |1700 |85 |85 |75 |840 ... тұқымды бұқалардың қоректік заттарға деген жылдық қажеті
|Тірідей ... орта ... ... ... көп ... ... кг |алғанда | |
| ... ... ... ... ... |
| |кг ... кг |кг ... кг |
|500 |2190 |294 |2555 |370 ... |2445 |307 |2880 |418 ... |2665 |332 |3275 |460 ... |2880 |361 |3430 |496 ... |3140 |392 |3685 |531 ... |3320 |416 |3940 |573 ... |3505 |438 |4160 |602 ... |3685 |460 |4380 |635 ... ... бұқаның тірідей салмағымен шағылыстыруға пайдылану
дәрежесіне қарап кейбір кейбір азықтарды тәулігіне мынадай мөлшерде беруге
болатыны ... түрі ... ... |5-10 кг ... |6-10 кг ... қызылша |6-10 кг ... ... |5-8 кг ... |4-5 кг ... соя |0,5-1,5 кг ... |1-1,5 кг ... ... ... ... ... |0,3-0,5 ... балық, етсүйек ... ... сүт |2-3л ... қоспасы |2-5 кг ... ұны |2 кг ... ... ... ... |1 кг ... бұқа ... азықтардың арақатынасы
|Азық ... ... ... ... ... азық |25-40 |15-20 ... азық |20-30 |- ... |34-45 |- ... |40-50 |35-45 ... 100 кг ... ... ... ... мынадай азықтар
береді: пішен – 0,8-1,5 кг; ... ... (әр ... - 1-1,5 кг ... 0,8-1,0 кг. ... ... ... мынадай азықтарды алған жөн
(%): қант қызылшасы 40, азықтық сәбіз 30, ... ... ... 20 ... ұны ... ... тамақ өнеркәсібінің қалдықтарын, күнжараны, айқыш гүлдер
шротын, мақта діәнінің ұнын бұқаға бермесе де болады.
Рационда каротин жеткіліксіз болған жағдайда ... А ... ... қоса Д және Е ... ... ... азықтардан рационға – үш кальцийлі фосфат, сүйек ұны, бор
қосылады.Бұқаны күніне 3 рет ... ... рет – ... ... ... ... және кешқұрым, оның үстіне күнделікті тазалап, лас
жерін жылы сумен жуып отырған ... ... ... және ...... шаралар
жиынтығы ірі қара шаруашылығын зооантропозды аурулардан сақтауды, ... ... және ... ... өнім ... қамтамасыз етуі
керек.
Ірі қара ... ... ... және ... ... ... киім – бұл ... физикалық,
химиялық және биологиялық факторлардың әсерінен қорғайтын құрал.Арнайы
киімге кеудеше, комбинезон, алжапқыш, ... ... ... ... дезинфектанттардың зиянды әсерінен ... ... ... ... ... етік және қолғап беріледі.
Санитарлық киім – бұл ет және ет өнімдерінің, сүттің жұмысшылар ... ... ... мүмкіндігінің алдын алушы құралдың
бірі.Санитариялық киімге ақ, тегіс мақта – ... ... ... ... ... ірі ... , ... қимен жанасу нәтижесінде жұмысшыларға
кейбір антропозоонозды аурулардың жұғу қаупі төнеді.Аса қатерлі ауруларға
топалаң, маңқа, туберкулез, ... ... ... және т.б.
жатады.Мұндай аурулар кезінде сақтық шаралар негізіне нақты ... ... ... ауру малдарды емдеу жатады, сонымен қатар қызмет
көрсетушілер де сақтық шараларды ... ... ... ... істеуге 18 – ге толмағандар, жүкті және бала
емізетін әйелдер ... ... ... ... ... киім киюге, мал қора – жайларында тамақ жеуге және ауру ірі ... шикі ... ... ... ... ... ауру ірі қараны күту барысында міндетті түрде
арнайы киім кию ... бұл киім ... ... соң зарасыздандырылады.Жұмыс
аяқталған соң, қызмет ... ... ... өз киімдерін
киеді.Жұмысшылар қолдарын құрамында 100 – 150 мг/л ... ... ... ... ... күн ... ауыстырылады.
Зараданған қи мен өлекселерді резеңке етік, қолғап, комбинезон киіп
жинайды.Бұл жұмыстан кейін арнайы киімдерді әбден ... ... ... 1 рет 1 пайыз сілтілі ерітіндіге немесе 2
пайыз сода ерітіндісіне салып қояды, ... 30 мин ... ... қара ... ... барлығында санитариялық
кітапшалары болады.Санитариялық кітапшаға денсаулық жағдайы, медициналық
тексерудің нәтижелері, инфекциялық аурулармен ауырса, ол туралы ... ... ... ... ... сиыр ... өсіп ... одан мол өнім алынуы үшін
оның дұрыс азықтандырылуы басты шарт. Ол үшін сиыр ағзасына ... ... ... ... қажет екендігін білу керек. Себебі бұл қажетті
қоректік заттар малдың жасына, өнімділік бағытына, ... ... ... буаз ... сақа және ... сиырларға берілетін азық
мөлшері, азық ... мен оның ... ... ... ... ... оның өзіне өлшеніп жасалған мөлшердегі азықпен азықтандырылады.
Сиырды нормамен азықтандыру дегеніміз, оның ... ... ... ... ... және ... ... және
басқа жағдайларына қарай азықтандыру болып табылады.
Сиырға берілетін азықтарды олардың қоректілігіне, құнарлығына және
басқа қасиетттеріне қарай ірі, ... және жем ... деп ... ... Ірі азықтарға организмге сіңімділігі төмен, құрамында клетчаткасы
көп пішен, топан сияқты азықтар жатады.
Әдетте, мал азықтарының қоректілігін азық ... ... ... ... ... ... сапалы 1 кг сұлықұндылығын алады. 1 ... ... ... ... отырып, басқа азықтардың құндылығын
анықтайды. Мысалы, орта сапалы ... ... 1 кг ... 0,5 азық ... болады.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1.Қобылбаев Қ.П Ірі қараны бордақылау - Алматы ... 1995 ж, ... Ж , ... Б.К Ірі қара шаруашылығы -Алматы Қайнар 1991
ж, 78-85 беттер
3.Ысқақбаев Б.Б ... ... ... -Алматы Қайнар 1987 ж, 36-54 беттер
4.Төреханов А.Ә, Каримов Ж.К, Даленов Ш.Д, ... Д.Қ, ... ... қара шаруашылығы -Алматы Триумф 2006 ж, 251-269 ...

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Исатай мен Махамбет басқарған көтерілістің басталу себептері8 бет
Тоқтарбайұлы қобыланды7 бет
Қазақстанда өсірілетін сүтті-етті бағыттағы ірі қара тұқымдары11 бет
Ірі қара төлін өсірудің маңызы34 бет
Асыл тұқымды бұқалардың табынын толықтыратын таналарды азықтандыру34 бет
Қазақстан Республикасында ауыл шаруашылық өнімдерінің нарықтық жағдайы7 бет
Қара ала тұқымдас сиырлардың өнімділігіне экологиялық факторлар75 бет
Ірі қараны өнімділігі бойынша кластау8 бет
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
Corel Draw программасын түрлі графикалық бейнелерді өңдеуге қолданудың әдістемелік негіздері21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь