Жылқының шаншу ауруы

Мазмұны

Нормативтік сілтемелер
Анықтама
Қысқартылған сөздер мен белгілер
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1 Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
1.1«Шаншу» құбылысымен сипатталатын аурулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
1.2 «Өлі тиюді» (колики) тудыратын қарын мен ішек аурулары ... ... ... ... ...11
1.3 Асқазанның кеңеюінің жіті түрі, ұлғаюы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
1.4 Ішектердің газбен керілуі (метеоризмі) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
1.5 Ішектердің түйілуі (энтералгия) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
1.6 Ішектерде химустың тоқтауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
1.7 Ішектердің бітелуі және ішектердің қысылуы (странгуляциялық илеус және обтурациялық илеус) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
1.8 Ішектердің бір . бірімен шырматылып байлануы және инвагинация ... ... 23
1.9 Тромбоэмболиядан болатын шаншу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
2 Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
2.1 Prоanamnesis ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
2.2Anamnesis vitae ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
2.3Anamnesis morbi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
2.4Status praesens communis ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
2.5Алдын ала қойылған диагноз ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
2.6Status proesens universalе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
2.7Status proesens localis ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34
2.8Diagnosis ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
2.9Diagnosis morbi et therapia ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36
2.10 Epicrises ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...46
3 Техникалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...47
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49
Кіріспе

Ветеринария ғылымының жұқпалы емес ішкі аурулар бөлімінде олардың пайда болу себептерін, өту ерекшеліктерін зерттеп анықтау әдістерін, ем әрекеттерін және сақтандыру шараларын дамытып жетілдіретін пән. Жалпы биологиялық, аурутану, зооинженерлік, агрономиялық және қоғамдық – экономикалық ғылым салаларымен тығыз байланыста.
Арнайы бағыттандырылған ауыл шаруашылық кәсіпорындармен мал шаруашылығы өнімдерін өнеркәсіптік технологиясы бойынша өндіретін кешендерді нәтижелі пайдаланудың тек қана аурулардан сақтандыру бағытындағы теориялық, методологиялық және ұйымдастырушылық салаларының жеткен жетістіктерін түгелдей дерлік есепке ала отырып, сонымен қатар ауру малды дара және топтап емдеуді ары қарай дамытып- жетілдіру арқылы іс жүзіне асыруға болады. Соған байланысты малды, түрлі жағдайларда аурулардан сақтап қалу үшін жоспардың негізгісі ретінде диспанцеризация жүргізу ұсынылады. Кей аурулардан әсіресе, зат алмасуының бұзылуынан сақтау, топтап сақтық ем жүргізу әдістерін қолданғанда ғана жақсы нәтиже береді. Сапасыз және азықтықтың бір түрінен ғана азықтандырғанын пайда болатын ауруларды айықтырудан азықпен емдеудің мағынасы зор. Сапасыз азықтарды дайындаған, азықты дайындау технологиясын бұзған және малды бағып-күтуде, әсіресе, қыста, қорада тұратын мезгілде гигиеналық ережелерді бұзған шаруашылықтарда ауру малдың саны көбейеді. Сондықтан, агрономиялық және ветеринарлық лабороториялық азықтарды тексеруді кең түрде жүргізудің тек ауруды анықтауда ғана емес сапалы және дәріс азықтандырудың маңызы зор.
Өнеркәсіптік кешендерде арнайы бағыттандырылған шаруашылықтарда және фермаларда ауруларды емдеу және сақтандыру шараларын ұйымдастыруда агротехника, мал азығын дайындау азық дайындау технологиясын және мал гигиенасының ережелерін сақтау бағытындағы ғылыми жетістіктерді басшылыққа алған жөн [1,2,3].
Маңызды-маңызды қоғамдық және арнайы клиникалық пәндерді міндетті түрде және терең игертудің, шаруашылықтарда ем әрекеттерін және малды аурулардан сақтау шараларын белсене ұйымдастырып, тиянақты орындай алатын мағлұматты мал дәрігері мамандарын дайындаудағы маңызы зор. Көптеген аурулардан айықтыруда кең түрде жүргізудің сапалы және дұрыс азықтандыруда қадағалау үшін маңызы зор. Әр ағзалардың, жүйелердің және жалпы организмнің күй – жайын анықтайды.
Ветеринария тәжірибесінде ауру малды жан-жақты тексергенде көпшілік мақұлдап үнемі жетілдіріліп келе жатқан әдістерден басқада, қазіргі кездегі физика, химия, биология ғылымдарының жетістіктеріне негізделінген жаңа тәсілдер тез және кең түрде қолданылуда; мысалы, рентгенофотомитрия- зат алмасу бұзылғанда; электрокардиография, руменография, биохимиялық тексерістер, люминесценті талдау-ішек қарындар, жүрек-қан тамырлар.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1 Т.К. Ливинова, Ветеринарные консультации для владельцев лошадей: учеб. Пособие/ Т.К. Ливинова.- М.: Изд-во Аквариум, 2003-133 с.
2 К.Н. Қожанов, Малдың ішкі жұқпалы емес аурулары: қосымша оқу құралы/ К.Н. Қожанов.- Семей: Заман баспасы, 2005.-387 б.
3 М.А.Молдағұлов, Жануарлар ішкі аурулары: оқу құралы/ М.А.Молдағұлов, Ө.К.Есқожаев, Н.А.Заманбеков; біресе шығарылған 1-кітап.-Алматы: 2009.-197 б.
4 Полный справочник внутренних болезней: учеб. пособие для вузоб/ под. ред. Ю. Ю. Елисеева.- М.: 2003.-400 с.
5 Внутренние незаразные болезни с- х. животных: учебник./ под. ред. И.Г.Шарабрина.-М.: Изд-во Колос, 1985.-265 с.
6 Внутренние незаразные болезни с-х. животных: учебник. / под. ред В.М.Данилевского-М.: Изд-во Агропромиздат, 1991-123с.
7 Физиотерапия и физиопрофилактика болезней животных: учебник./ под. ред. А.Д. Белова.- М.: Изд-во Колос, 1983-266с.
8 Внутренние незаразные болезни КРС: учебник./ под. общ. ред. Ионов П.С., Тарасов И.И.- М.: Колос, 1984-455с.
9 Кондрахин И.П., Клиническая лабораторная диагностика в ветеринарии: учебное пособие (для вузоб)/ под. общ. ред. Кондрахин И.П., Курилов Н.В.-М.: Изд-во Агропромиздат, 1985-133с.
10 М.Қожабаев, Жануарлардың ішкі жұқпалы емес аурулары: жоғарғы оқу орнына арналған оқулық/ М.Қожабаев, Ш.Қаратаев; бірлесе шығарған, М.Әуезов атындағы ОҚМУ.-Шымкент: Нұрлы бейне баспасы, 2006-171 б.
11 Г.Г.Щербаков, Лекарственные средства в ветеринарии: учебник для вузоб/ под. общ. ред. Д.К.Червяков, П.Д. Евдокимов.- Санк-Петербург: 2005-196 с.
12 Ж.Бердамуратов, Ірі қара аурулары: оқулық / құрастырған Ж.Бердамуратов.- Алматы: Қайнар, 1976 -155 б.
13 Тулеметова С.Е., Малдың ішкі жұқпалы емес және инвазиялық аурулары: қосымша оқу құралы/ құрастырған Тулеметова С.Е.-Шымкент: Нұрлы бейне баспасы, 2010-200 б.
        
        Мазмұны
Нормативтік сілтемелер
Анықтама
Қысқартылған сөздер мен белгілер
Кіріспе --------------------------------------------------------------------
-----------------------8
1 Негізгі бөлім -----------------------------------------------------------
----------------------9
1.1«Шаншу» құбылысымен сипатталатын ... «Өлі ... ... ... ... мен ішек аурулары------------------
-11
1.3 Асқазанның кеңеюінің жіті түрі, ұлғаюы----------------------------------
---------13
1.4 Ішектердің газбен керілуі (метеоризмі)---------------------------------
------------15
1.5 Ішектердің түйілуі ... ... ... ... ... ... ... және ішектердің қысылуы (странгуляциялық илеус және
обтурациялық илеус)---------------------------------------------------------
----------------21
1.8 Ішектердің бір – ... ... ... және инвагинация--------
23
1.9 Тромбоэмболиядан болатын шаншу -----------------------------------------
-------26
2 Өзіндік зерттеу ----------------------------------------------------------
-------------------28
2.1 Prоanamnesis------------------------------------------------------------
-------------------28
2.2Anamnesis vitae----------------------------------------------------------
------------------29
2.3Anamnesis morbi----------------------------------------------------------
-----------------29
2.4Status praesens communis-------------------------------------------------
---------------29
2.5Алдын ала ... ... proesens ... proesens ... morbi et therapia---------------------------------------------
-----------------36
2.10 Epicrises--------------------------------------------------------------
---------------------46
3 Техникалық қауіпсіздік----------------------------------------------------
---------------47
Қорытынды ------------------------------------------------------------------
------------------48
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі --------------------------------------------
------------ 49
Кіріспе
Ветеринария ғылымының жұқпалы емес ішкі ... ... ... болу ... өту ... зерттеп анықтау әдістерін, ем
әрекеттерін және ... ... ... ... пән. Жалпы
биологиялық, аурутану, зооинженерлік, агрономиялық және ... ... ... ... ... ... бағыттандырылған ауыл шаруашылық кәсіпорындармен ... ... ... ... ... ... нәтижелі пайдаланудың тек қана аурулардан сақтандыру бағытындағы
теориялық, методологиялық және ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... ала ... ... қатар ауру малды
дара және топтап емдеуді ары қарай дамытып- жетілдіру арқылы іс ... ... ... ... ... ... ... аурулардан
сақтап қалу үшін ... ... ... ... ... Кей ... әсіресе, зат алмасуының бұзылуынан сақтау, топтап
сақтық ем ... ... ... ғана ... ... береді. Сапасыз
және азықтықтың бір түрінен ғана азықтандырғанын пайда ... ... ... ... ... зор. Сапасыз азықтарды ... ... ... ... және малды бағып-күтуде, әсіресе,
қыста, қорада тұратын мезгілде гигиеналық ережелерді бұзған шаруашылықтарда
ауру малдың саны ... ... ... және ... ... ... кең түрде жүргізудің тек ... ғана емес ... және ... азықтандырудың маңызы зор.
Өнеркәсіптік кешендерде арнайы бағыттандырылған шаруашылықтарда және
фермаларда ауруларды ... және ... ... ұйымдастыруда
агротехника, мал азығын дайындау азық ... ... және ... ... ... бағытындағы ғылыми жетістіктерді басшылыққа
алған жөн [1,2,3].
Маңызды-маңызды қоғамдық және арнайы ... ... ... және ... ... ... ем ... және малды
аурулардан сақтау шараларын белсене ұйымдастырып, тиянақты орындай алатын
мағлұматты мал дәрігері ... ... ... зор. Көптеген
аурулардан айықтыруда кең түрде жүргізудің ... және ... ... үшін ... зор. Әр ағзалардың, жүйелердің және жалпы организмнің
күй – ... ... ... ауру малды жан-жақты тексергенде көпшілік
мақұлдап үнемі жетілдіріліп келе жатқан әдістерден басқада, қазіргі кездегі
физика, ... ... ... ... ... ... тез және кең ... қолданылуда; мысалы, рентгенофотомитрия- зат
алмасу ... ... ... ... ... ... ... жүрек-қан тамырлар.
1 Негізгі бөлім
1.1«Шаншу» құбылысымен сипатталатын аурулар
Бұл ауруларға асқазан мен ішек ауруларының үлкен тобы жатады. Аурулардың
пайда болуы мен дамуы әр ... ... ... ... ауырсыну және
мазасыздану (СоІіса) синдромдары бірыңғай болып келеді.
Әр түрлі себептерден ас қорыту түтігінің әр жерінің қызметінің ... ... ... ... ... ... жеке ... болады. Ол ауруларда асқазан мен ішектер арқылы астың жылжуы бұзылады
(Ileus), малдардың тынышсызданып қатты ауырсынғандығы (Colica) байқалады.
Аурулардың ... ... ... ... шартты рефлексінің
бұзылуын тудыратын ... ... ... ... жылқыларда жиі
анықталады.
Ауырсыну сезімдерінің көздері ... ... ... ... ... біркелкі болмайды, сол себепті дәрігер ... ... ... ... ... бұл жағдайда (колик) «шаншу» деп тауып,
диагноз қоюға жақындайды. Мысалы, сфинктердің және ... ... ... ... ... ... ... болады.
Ал асқазан мен ішек қабырғаларының газдармен ненмесе қатты ... ... ... ... ... мазасыздану және ұзақ
мерзім болады. Шажырақайдың тартылуында шажырақайлы ауырсынулар ... ол ... ... ол ... ... ... ... Соңында іш перденің қабынуында рецепторлардың тітіркенуінен
перитонеальді ауырсыну болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мазасыздану.
Мұндай аурулар өте ерте кезден белгілі. Олар туралы алғашқы деректерді
Аристотельдің (384-322 ... ... ... ... Бертін оны
ары қарай дамытып ғылыми зерттеулер жүргізген оқымыстылар: ... ... (1931), ... (1940), ... (1947), И.Н.Симонов
(1953), Г.Х.Габидуллин (1955) және т.б.
Әуел баста жүйке жүйесінің вегетативті бөлігінің қоздырғыштық ... ... ... салдарынан не парасимпатикалық тармақтың , ... ... ... қабілеттері үдей түсетіні байқалады.
Соңғысы барып ішкі ағзалардың , оның ішінде ас қорыту жүйесі ... ... ... ... ... ... ... мен дамуында «күн түюінінің, атмосфералық қысымның,
ауаның ылғалдылығының бұзылуының, ... ... ... өте зор. ... ... ... бас мидың
қызметінің өзгеруі негізігі роль ... Оны ... ... ... ... мен ... ... беріледі.
Вегетативті нерв талшықтарының үштері барлық ішкі ағзаларда , ... ... Олар ... қызулықты; механикалық;
химиялық әсерлерді білдіретін интерорецепторлар. Осы ішкі ағзалардан тиісті
сезгіш сегментке ... ... ... рефлекс деп аталады.
Осындай рефлекстердің ... ... мен ... ... ... ... ... ауырсынғандықтың бірнеше түрлерін ажыратуға болады:
1. Спастикалық түрі – асқазан мен ішектің, сфинктрлердің, кейбір ішек –
буындардың қатты, түйіле ... ... ... түрі – асқазан мен ішектердің және паренхиматозды
ағзалардың газбен керілуінен болады;
3. Ас қорыту жүйесіндегі жадағай еттердің қалыпты тітіркендіруге ... ... ... ... ... ... мен ... көп
түзілуі;
5. Ас қорыту жүйесінің қан тамырларында ... ... ... ... ... оның ... ... жүйесі мен еттердің қозуы;
6. Калий ионының көбейіп, кальций ... ... ... және ... зат ... ... Вегетативті нерв жүйесін қоздыратын физостигминнің, ареколинні
пилокарпиннің , адреналиннің т.б. ... ... ... ... қанның қоюлануы, іш ... қан ... дем ... ... ... ... ... соғады.
Шаншу құбылысымен сипатталатын аурулардың көптеген классификациясының
ішінде Г.В.Домрачев пен ... ... ... ... ... ... бойынша барлық ауруларды үш топқа
бөледі:
1. Асқазан ...... ... жіті және ... түрлері;
2. Ішектердің перитонитсіз шаншуы – ішектердің түйілуі, газға толуы,
оларда химустың тоқтап қалуы; ішектердің тастармен, конкременттермен,
гельминттермен ... ... ... ... – химустың механикалық кедергінің
салдарынан жылжымауы: ішектердің ... ... ... ... ... ... түйнектелуі, тромбоэмболия т.б.
А.В Синевтің ... ... ... ... түрлері
динамикалық және механикалық болып екіге бөлінеді. Динамикалық түрінің өзі
спастикалық және паралитикалық болып ... ... ...... кеңеюі, ішектердің газбен керілуі және
ішектердің түйілуі – ... ... ... - ... бен ... ... түрі үшке жіктеледі:
1. Обтурациялық түрі – ішектердің тастармен , басқа бөгде заттармен,
гельминттермен бітелуі;
2. Странгуляциялық түрі – ішек ... ... ... инвагинациясы, бұралуы, түйілуі,
3. Гемостатикалық түрі – ішек артерияларының тромбоэмболдармен – қан
түйіршіктерімен ... ... «Өлі ... (колики) тудыратын қарын мен ішек аурулары
«Өлі тиюді» (колики) тудыратын қарын және ішек аурулары. Жылқының ас
қорыту органдары ... аса көп ... түрі - «өлі ... ... ... ... орнына қарай «өлі тию» әр түрлі болады.
Сыртқы және ішкі себептер ... ... нарв ... оның ... нерв жүйесінің ішкі органдар қызметін үйлестіру (жымдастыру)
процестерінің бұзылуы «өлі тию» ауруын тудырушы індеттердің дамуына ... ... ... қатар қарын мен ішектің бітеліп, ... ... ... ... нерв ... симпатикалық және
парасимпатикалық бөліктерінің ас қорыту органдары функцияларын үйлестіру
қабілетінің ... ... ... ... ... ... ... судың берілмеуі, малды шіріген, бұзылған , көгерген ... және ... ... дұрыс пайдаланбау, сыртқы орта мен ... ... ... де «өлі тию» ... ... ... өршітеді.
Аталған себептер қарын мен ішектің сөл бөлу, жиырылу қабілетін бұзады.
Ішектің кейбір бөліктері әрі ... ... де, ішек ... ... ашу – шіру процестері жүріп, улы заттармен ... ... көп ... , ... ... ішек ... қабырғасын тым қатты керіп, ішкі
нерв ұштарын тітіркендіргенімен ... ... ... ... ... ... Сөйтіп қарын мен ішекте ... ( «өлі ... ... ... ... ... ғалымдардың зерттеулеріне қарағанда, «өлі тию» кезінде қан
құрамында хлор (И.Н. ... , ... т.б.) мен ... ... ... ... П.С.) азаятын көрінеді. Бұлармен қатар калий, магний,
кальций
және фосфор қосылыстарының да ... ) ... ... өзгереді
екен.
Ал, бауырдың белок пен углевод ... ... улы ... мен ... қабілетінің бұзылуы организмнің тыныс алу,
қан айналу жүйелерінің де ... да ... «өлі ... ... жиі кездесетін ауру. Потологиялық процесс
қарынның ... ... ас ... бөлігі - пилорустың қатты түйіліп,
ішіндегі шынның әрі ... ... ... Қарынның көлемі тым үлкейіп,
оның сөл бөлу, жиырылу қабілеттері бұзылады. Ауру жіті және ... ... ... ... ... ... жағдайлар әсер етеді:
азықтандыру, дем алу, ... ... ... ... жемшөп
сапасының нашарлауы, дәнді дақыл жемін көп беру, тойдыра азықтандырылған
малды дем ... ... салу және ... бұзылған жемшөппен
азықтандыру. Жоғары да аталған себептер салдарынан вегетативтік ... ... ... ... осының нәтижесінде полирус қатты
түйіледі. Бұған басқа ... ... ... ішек ... ... әрі ... жүрмеуі, сондай – ақ өзге ... ... да ... ... Ауыра бастаған жылқы қайта – қайта тынышсызданады. Жүріп бара
жатып, кілт тоқтайды, мезгіл – мезгіл ішіне қарайды, аунайды. ... алға ... Ауру ... ... ... ... ... отыра
кетеді. Дәл осы кезде ... күре ... ... ... ... бас ... ... толқындала жиырылып жатқанын байқауға болады.
Ауырған жылқының жалпы күйі тез нашарлай ... ... , ... ... жүрген кезде сүрінеді. Қызуы 39-41 ... ... ... ... қанталап, көкшілденіп тұрады. Тамыр соғуы ... 80-90 –ға ... ... ... ... ... күшейіп, соңынан
әлсірейді.
Тыныс алу үстірт жүреді , жылқы ... ... алу 25-50 –ге ... ... ... ... ... өзгермейді. Әйткенмен
дененің сол жағындағы 14-17 –ші қабырға аралық бөлігінің сыртқа шығынқы
екенін байқауға ... ... ... ... жиырылуы тез арада тоқтап,
ішек шығуы естілмейді. Қарын енгізілген зонд арқылы сыртқа газ көп ... ... мен ... ... ... мен ... , ... глобулиннің мөлшері қалыптағы көрсеткіштен артады. Хлоридтер мен
резервті сілтіліктер керісінше азаяды.
Ауру ... ... ... ... орай зонд ... ал керек
жағдайларда лабораториялық зерттеу жүргізу арқылы анықталады.
Емі. Ем зонд ... ... Газ бен ... ... біразы шыққан
соң, ауру малдың күйі жақсарады. Қарынға ... ... 30-60 ... ... ... Егер зонд ... ... оны кейін суырып алудың
қажеті жоқ. Қуысын үрлеп тазартса да жетеді. Қарынды зонд ... 1% ... ... 1% ... ерітіндісімен (4-5 л) бірнеше рет жуады. Бұл
мақсатпен авкуум насостарын пайдалануға болады. ... ... ... ... ... үшін , бір шөлмек су мен 10-15 г сүт қышқылы, 5-10 г
сірке қышқылы немесе 15-20 г. ... ... ... мен ... ... үшін 30-50 мл 10%
анальгин ерітіндісі , 200-300 мл 25% этил ... 10,0 г ... ... ас тұзының 200 мл судағы зарарсыздандырылған ертінділерінің біреуі
күре тамырға енгізіледі. Осы ... ... ... ... ... ауырту
рефлексін тудырса да жақсы нәтиже береді [4,5].
Судың көп шығып, қанның қоюлануы салдарынан өршитін организмнің улануына
қарсы және ... ... үшін 300 мл 10% ... хлоридінің ертіндісіне
2,5 г кофеин натрий - салицилатын және ... ... ... ... күре тамырға негізу керек.
Іш кебу ... ... ... ... ... ... онда
іш кебумен қатар гастритті де емдеген жөн.
Пилорустың түйілуін диаметрия, соллюкс шамы, ... жылы ... де ... ... ... мал ... жазылады. Ал қарын жарылып, диафрагма
жыртылған соң асқынған «өлі тию» жылқыны өлім – жітімге ... ... ... 2-3 күн бойы ... диеталық рационда.
Сақтандыру шаралары. Жылқыны іш кебуден аталған ауру тудырушы себептерді
жою арқылы аман сақтауға болады.
1.3 ... ... жіті ... ... кеңеюінің жіті түрі (Dilatatio ventriculi acuta) асқазанның
пилорусының (сфинктерінің ) түйілуі салдарынан асқазан мен ішектер ... ... , ... ... ... оның ... және секрет бөлу
қызметтерінің бұзылуымен сипатталатын ауру. ... жиі ... ... ... себебі – вегетативті жүйке жүйесінің симпатикалық
бөлігінің қозуы салдарынан пилорустың ... ... ... . ... қалыптасқан азықтандыру, дем алдыру, жұмысқа пайдалану реттілігі
бұзылғанда, кенеттен рационның құрамы өзгергенде, ... ... ... ... ... ... құнарсыз, бұзылған тамақ бергенде
жиі кездеседі.
Қосалқы түрде ішек ауруларында, олардан ас жүрмей, ... ... 12 – ... ішек ... ... ... кілегей қабығының тітіркенуі салдарынан ... ... ... оның ... ... ... айналдырып,
қатты ауыртады. Бас мидың қабының қозуынан қанда адреналин көбейеді.
Вегетативті жүйке жүйеснің ... ... ... пилорус
түйіледі де , асқазанда қарсы жиырылу пайда болады. Ол ... ... ... ... ... ... дем алу ... және
жүректің систолалық көлемі азаяды . Тотығу-тотықсыздану процесі бұзылады.
Асқазанға тұзды судың көп бөлінуі ... 25-л ... ) ... зат ... ... ... Асқазан 2-3 есеге үлкейген , қышқыл реакциялы,
ішінде ... ... газ бен қан ... қоспа. Қабырғасы созылып
жұқарған. Кейде тірі ... ... ... ... жарылғаны
кездеседі. Жарық арқылы кеуде қуысына ішектің, ... ... ... ... ... ... Азық ... уақытта, немесе одан 1-1,5 сағат
өткеннен кейін білінеді. Басында ауру мал ... жер ... , ... ... ... алға ұмтылып тынышсызданады. Ауырсынғандықтың
дистензиондық түрі үдей түседі. Жылқылар итке ұқсап шоқиып ... ... ... ... бас ... ... ... толқын байқалады. Ауру
малдың жалпы ... ... ... ... ... еттері дірілдейді,
терлейді. Дене қызуы көтеріледі. Кілегей ... ... дем ... жиі,
жүрек саздары қатты естіледі. Ішектердің шуылы ... ... ... де. Тік ішек арқылы тексергенде көкбауыр артқа қарай ... ... ... қабырғасы керілген, сөлі қышқыл реакциялы. Онда
бос тұз қышқылы жоқ, ал сүт пен май ... бар. ... ... ... ... ... , белоктың глобулин фракциясы көбейген,
ал хлоридтер мен сілтілік қоры ... ... ... де ... ... анықталады. Эритроциттердің шөгуі баяулайды.
Диафрагма жыртылғанда демікпе пайда болады, жүректің қызметі ... ... ... Асқазан жарылғанда ауру мал кенеттен тыныштала
қалады, көзі шүңірейген, жанарын бір жерге ... суық тер ... ... ... ... ... әрең білінеді, іш қуысында газ
шоғырланады. Тесу арқылы тексергенде, одан қан ... ... ... Өте ... 2-6 ... ... шешіледі.
Анықтау. Басалқы түрінде аурудың өзінің негізгі, ал қосалқы түрінде
негізгі ... ... ... ... Зонд ... ... ... Уақытында дұрыс емдегенде ауру мал жазылады. Ал, диафрагма не
асқазан жарылса, онда өліммен аяқталады.
Емі. Бірінші кезекте ауырсынғандықты басу ... Ол үшін он ... 25 ... ... 10 ... ... ерітінділерін венаға
жібереді. Асқазандағы газды , азықтың қалдығын зонд арқылы шығарып, жылы
сумен , 1-2 ... ... , не ... ... жуып ... ... ... шығару үшін Камовскийдің насосын қолдануға тура
келеді. Ауыз қуысы ... 6-12 мл сүт ... , ... 15-35 мл ... бір ... ... араластырып, ішкізеді. 10 пайызды хлорлы
натрийдің ерітіндісінде 2-2,5 г кофеин бензоат-натрийді, 50-100 г ... ... ... Уақытында дұрыстап, гастритті емдеу керек.
Аурудың созылмалы түрі асқазанның көлемінің ... ... ... және
жиырылу, сөл бөлу қызметтерінің бұзылуымен сипатталады.
Себептері. Малды ұзақ уақыт құнарсыз , ... ... ... ... ... ... ... ұшқын т.б.) азықтандырғанда; жылқылардың
асқазаны топырақпен , құммен ластанғанда; пилорус тарылғанда; асқазан көрші
ағзалармен жабысып ... ; ... ... жаңа ... ... ... пайда болатын ауру.
Дамуы. Аурудың себептері асқазандағы астың ары қарай жылжуын қиындатады.
Басында оның еттері қатты ... ... ... ... ... ондағы қоспада ащу-шіру процесі үдейді. Улы заттар мен газдар
түзіледі. Асқазан көрші ағзаларды ... дем алу, қан ... ... ... ... ... өзгерістер. Асқазанның көлемі үлкейген қабырғалары жұқа, ... өлі ... ... газ, ... ... жағымсыз иістің астың
қалдығы анықталады. Кейде асқазан жыртылған, ... ... , ... бауырда қабынудың белгілері анықталады.
Клиникалық белгілері. Ауру мал салғырт, тез шаршайды, тершең келеді, жиі-
жиі есінейді, жоғары ... ... еті ... ... ... нәжіс қатая бастайды. Тамақтан ... ... ... ... жиі ... ... ауру мал арықтайды. Асқазан
бездерінің қозуы субацидті, инертті түрлерінде болады. Шаншу анық ... ... ... ... жіті түріндегідей болады.
Емі. Аурудың клиникалық белгілері анық біліне бастағанда емдеу әдістері
жіті түріндегідей. Рационның ... ... ... әр ... шөп, ... ... қосылған жем кірістіріледі. Басында жарты мөлшерін, артынан
ақырындап, ... ... ... ... ... дені сау ... алып,
немесе қолдан жасап береді. Операция жасап емдеуге де ... ... ... ... ... ... ... ем нәтиже бермесе, онда
ауру малды уақытында шығысқа шығарған жөн ... ... ... ... (метеоризмі)
Ішектің метеоризмі (Meteorismus intesti –norum) деп ішек ... , сөл бөлу ... ... ... жындағы ашу
процестері күшейіп, одан өнген газдармен ащы және тоқ ішектердің кебуін
айтады.
Себептері. ... ... ... ... әсер етеді. Олар:
жаңбырдан, шықтан кейін шабылып, кеппей шөмелеге үйілген көк балауса мен,
шірігін, ... ... улы ... ... ауыр жұмысқа
пайдаланған соң, дем алдырмай жемшөп беру және суару, ішектердің бөгде
заттармен бітеруі, шажырқай қан тамырларының тромбо – ... ... іш ... сірі ... ... ... тойған жылқы аз уақыттан соң, тынышсыздана
бастайды. Уақыт өткен ... ... ... алдындағы заттарды
байқамай, тек алға ұмтыла береді. Әрі – беріден соң, ол жерге ... ... ... де, қайта тұрады, малшына терлейді. Осы кезде оның ... ... ... көтеріледі. Малдың іші күмпиіп кетеді. Оны ... ... ... ... ... ... шығарады. Бастапқы кезде ішек
перистальтикасы күшейіп, бара – бара әлсірейді де, ... ... ... ... шығарылуына сирей келе тоқтауды мүмкін.
Кілегей қабықтарға қан тамырлары қанға ... ... ... Тамыр соғуы жиілейді, ал жүректің соғумен тоны күшейеді. Тыныс алу
2-4 есе жиілеп, ... ... ... Бұл ауру тез ... 6-12 ... анықтау. Анамнез бен жоғарыда баяндалған белгілерге орай ауруды
дұрыс анықтауға болады. Дегенмен диагнозды дәлірек қою ... іш ... ... алып ... ... метеоризмде сұйық сары түсті,
мөлдір келеді. Ал сірі ... ... ... ... ... ... ... ішек қабырғасы жарылған кезде қан мен ... ... ... мен ... клеткалары аралас болады .
Емі Емдеудің басты мақсаты тез арада ішектің түйілуін және ... ... ... жою. Осы ... ... фатының 10%
ердіндісін қанға жіберу ... 50мл ... 10% ... ... тері ... енгізген көп көмегін тигізеді. Бұл тұрғыда
бүйректің айналасына новокаин блокадасын жасау да ... ... ... ... ... ... бөлінуін тоқтату мақсатымен зонд
арқылы 15-20 г ихтиол 1 литр ... ... 50мл ... 2-3 литр суға ... ... күшейту үшін қанға натрий хлоридінің 200-500 мл 5-
10% судағы ертіндісі жіберіледі. Осы ... суық ... да ... жүргізу үшін өсімдік майын ішкізген жөн. Жүрек қызметі кофеин
препаратымен сүйемелденеді. Ішек кебу тым асқынып, диафрагма арқылы өкпені
қысып, ... ... ... онда ... өлімнен аман сақтау үшін ... ... ... мен ... тоқ ... ... тескен дұрыс.
Ауырған мал жұмыстан ... ... ... құнарлы жемшөппен
азықтандырылады. Ал азықтың ... ... ... ауру малға жасанды қарын
сөлін ( тұз қышқылы мен ... ... ... ... шаралары. Ауру тудырушы себептерді жою керек [5,7,8].
1.5 Ішектердің түйілуі ... ... ... ... ... ... ... оның қабырғасы тым қатты жиырыла ауыруы, түйілуі. Осының
негізінде ... және ауық – ауық ... ... «өлі ... ... ... ... catarrhalis ) дейді.
Себептері. Энтералгия негізінен мынадай жағдайларға байланысты өршиді.
Олар: желіп не ... ... ... малды желді күндері суықта, жаңбыр
астында ұстау, мұз ... ... ... ... ... ... энтералгиямен өрісте, жайылымда жайылып жүрген жылқылар сирек
ауырады. Бұл ауруға көбінесе жас жылқы, қоңы төмен және ... ... ... . «Өлі тию» ауық - ауық ... ұстамалы түрде өтеді. Ол
үш минуттан 10 ... ... ... ... ... мал тыныш тұрады.
Ол берілген жемшөпті жақсы жейді. Сырттан қарағанда аурудың ешқандай нышаны
көрінбейді. Ауру басталған бойда жылқы іш ... ... ... ... жер ... ... ыңғайланады, кейде құлайды. Ол
қатты ... ... ... ... ... ... пен зәр ... ыңғайланады. Сөйтіп осы жағдайды бірнеше рет
қайталайды.
Ішек перистальтикасы біркелкі ... «Өлі тию» ... ол ... ... бастапқы кезеңде нәжістің консистенциясы, қалыптағыдай,
ал ... әрі ... ... ... ол ... сұйыла бастайды
және қышқыл иісті келеді. ... кей ... ... ... ... ... энтералгияда малдың қызуы, тамыр соғуы және тыныс
алуы көп өзгеріске ұшырамайды. Гастроэнтеритпен ... ... ... ... ... ... ... соғуы мен тыныс
алуы жиілейді. ... ... ... 2-3 сағаттан соң қайталанады.
Ауру 30 минуттан 3-6 сағатқа дейін созылады.
Ауру жоғарыда айтылған белгілерге орай ... Бір айта ... ... «өлі ... бұл ... басқаларынан айырмашылығы - аурудың ... ауық – ауық ... ... ... ... етті қабығының жиырыла түйілуін тоқтатуға бағыттау
керек. Осы ... ... ... ... ... ... ... промедол(0,03г) сияқты дәрілердің біреуін 5 мл суда ... тері ... ... ... ... ... үшін 30-50
мл 10% анальгин ертіндісінің 150-250 мл 0,25% новакаин ... ... мл 1% ... ... біреуін қанға жіберу керек. Түйілу тоқталмаса,
онда тері астына 5% эфедрин ертіндісін 1 мл ... ... ... ... қазтабан (ромашка) тұнбасын (2-3литр), эфирлі –
валерин тұнбасын (20мл) ішкізсе де жетеді.
Осылармен қатар малдың қарнына жылы ... қою, ... ... ... мен ... жасау да жақсы нәтиже береді.
Ішті тазалау үшін ... ... ал ... қарсы ихтиол ішкізіледі.
Ауру малды жұмысқа жібермейді, гастроэнтерит ... ... ... ... қажет [6,8,9].
Сақтандыру шаралары. Ауру тудырушы себептерді жою, суыққа үйрету,
шынықтыру жылқыларды «өлі ... бұл ... ... көп ... Малдардың желдің өтіне қалмауын қадағалау. Дұрыс ... ... ... ... ... ... . ... төменгі
температураға біртіндер үйрету керек.
Күйіс қайтаратынын малдың ... ... ... ірі ... арасында жиірек, ал ұсақ малдар арасына
сиректеу кездеседі. Қарындар ауруларын жиірек тудыратын себептерге ... ... ... азықтардың темір-терсектермен ластануы,
шырынды азықтан құрғақ азыққа және керісінше тез ... ылғи бір ... ... ... ... ... бұзатын рефлекстерді қатпаршықтың,
ұлтабардың ... аш ... ... ұзақ ... ... қоздыру әсерлері, сонымен қатар тақия қарынның
жарақаттан ... ... ... ... ... ... түрде босанысуы малдың буаз ... ... ... және ... да ... әсер етулерінен пайда болуы мүмкін.
Қарындар ауруларын тудыратын негізгі себептер қатарына олардың ... ... ... ... ... ... және ... тітіркенуден өзгергенде мес қарынның ... ... ... ... ... салдарынын меқарындағы ... ... pA ... ... ... ... пайда болған
жадығаттар мес қарында, ұлтабарда және ішектерде денеге сіңіп организмге
зияндық әсерін тигізеді.
А.А. ... Л.В. ... және В.В. ... ... ... ... дистония деп атауға ұсыныс енгізді. Басалқа
дистонияға мес қарынның мынадай аурулары /іш ... жіті және ... ... және ... жіті және ... түрлері: жіті
гипертония, перез/ , тақия қарынның / және ... / ... ... ... туріне жүрек-қан тамыр, тыныс алу, ас қорыту, зәр шығару
және жүйкелері ауруларының салдарынан пайда ... ... ... қай түрі болмасын, мес қарынның жиырылу күшінің бұзылу
деңгейін, ... ... ... тұспарлап қолмен анықтайды [6,9].
1.6 Ішектерде химустың тоқтауы
Ас қалдығының нығыздалып, құрғап, ішек ... ... ... ... ... – химостаз; тоқ ішектерде жиналып тоқтауы –
капростаз.
Жылқыларда кездеседі, иттерде сирек, басқа малдарда кездеспейді. ... арық ... ... ... ұзақ уақыт қатты, құнарсыз азықпен азықтандырғанда;
витаминдер минералды заттар ... ... ... қажыған,
әлсіреген, буаз малдар жиі ауырады. Сондай – ақ сілекейдің аз ... ... ... ұзақ ... ... ... салдарынан ішектердің
жиырылуының әлсіреуі, тістің аурулары, жүрек қызметінің ... ... ... ... ... тарылуы, қанталауы, илеоцекаль
сфинктерінің ... ... ... ... тік ішектің
респираторларының тітіркенуі аурудың себептерін толықтыра түседі.
Дамуы. ... ... ... жиырылуын әлсіретіп, химустың
ішектердің жіңішкерген жерлерінде тоқтауына, ас ... ... ... ... 12 – ... ішек пен бүйен ішектерде; ал
иттерде тік ішекте көбірек ... ... ... ас ... ... ішектерді керіп, кілегей қабықтарынтітіркендіреді.
Ауырсынғандық , қабыну процестері ... ... ... әлі ... ... ... бітеп тастайды. Ащы ішектер бітелгенде
асқазанның кеңеюі ... Оның ... ... ... ... ... сілтілік қоры азаяды. Қан қоюланып, бауырдың негізгі қызметтері
бұзылады. Жүйке, жүрек қан тамырлары және басқа да ... ... тез ... ... ... шірудің салдарынан түзілген улы заттар
бауырдың қызметін нашарлатып, организмді одан әрі уландырады.
Өлекседегі өзгерістер. ... ішек пен ... ... ... ... ... ... өлі еттенген.
Ішектер жарылса онда перитониттің белгілері анықталады. Химус ... ... ... ұқсас.
Химостаздың клиникалық белгілері. Ауру мал азықтанған кезде , не одан
кейін қатты шаншудың белгілері байқалады. Мал тынышсызданады, демікпе ... ... ... ... ... ... т.б. ... кеңеюінің
белгілері анықталады. Зонд арқылы асқазанды тазалағаннан кейін ауру мал
тынышталады, бірақ 2-4 ... ... ... ... ... ... жылдам сарғаяды. Тік ішек арқылы тексергенде 12 – тұтам ... егер ... ... ... ... қарай ығысқанын
анықтауға болады. Химостаз ащы ішектердің артқы бөліктерінде ... ... ... жай ... Ма ... жеріне қарап, бір жатып ,бір
тұрып , құйрығын ... ... ... зәр шығарғысы келіп,
тынышсызданады. Кілегейлі қабықтары сарғаюы да жәй дамиды. Ауру ұзақ ... онда ... ... қосалқы түрінің жеңіл белгілерін байқауға
болады. Алғашқыда ащы ішектің жиырылуы үдей түседі, тоқ ... ... жоқ ... да ... ... ... бөлінеді. Организм улана бастағанда
малдың дем алысы жиілеп, жалпы жағдайы нашарлайды. Тамыр соғысының ритімі
бұзылады. Тік ішек ... ... ащы ... ... ... ... болады.
Барысы. Ауру 12- тұтам ішекте жылдам (6-20 сағат), басқа бөліктерінде
жайырақ (1-2 күн) ... үшін ... ... мен тік ішек арқылы тексерудің
нәтижесіне сүйенеді ... ... ... ... емдегенде ауру мал жазылып кетеді.
Бірақ химостаз ішектің ... не ... ... ... Ауру мал ... ... ... қан айналысының бұзылуынан немесе асқазан мен ... ... ... ... Ихтиолдың , соданың ерітінділерімен асқазанды ... ... ... ... хлоралгидрат, күкіртті магний ерітінділері жоғарыда
көрсетілген әдістермен қолданылады. Бүйректердің, плевраның тұстарына
новакаин блокадаларын ... ... ... ... ... үшін
кілегейлі тұнба, вазелин не өсімдік майларын қолданады. Артынан бөліп-бөліп
цилокарпин , прозерин ... ... ... ... ... үшін
эфедрин, не адреналлин гидрохлорид ерітінділерін қолданады.
Капростаздың клиникалық белгілері. Орналасқан жеріне байланысты ... ... өз ... бар. Ауру ... ... ... қабынуымен асқынғанда, қанда билирубиннің,
лейкоциттердің, нейтрофильдердің көбейгендігін байқауға ... Ал ... ... ... лейкопения дамиды. Соқыр ішек
бітелгенде ауру жылқылардың тынышсызданғаны ; ... ... не ... ... ... білінеді. Тоқ ішектің жиырылуы, ондағы шуылдар
әлсірейді. Соқыр ішектің тұсында ... ... ... ұлғайғаны
анықталады. Ауырсынғандық пен улану үдей ... ... ... ... ... Дем ... мен ... соғуы жиілеп, атриовентрикулярлық
блокада, экстрасистолия пайда болады. ... ... ... ... ...... ... ішектің сфинктері бос, тік ішекте нәжіс жоқ,
соқыр ішекте тығыздалған масса, ... ... ішек пен ... ішектің
түйіндері газбен керілген. Тік ішек арқылы тексергенде ... ас ... ... ... Кші ... ішек бітелгенде малдың
тынышсыздануы үдей түседі. ... ... ... ... ... ... Иттердің тік ішектері ... онда ... ... ... ауру ... қиналатындығы, ішектердің
қысылғандығы байқалады.
Барысы. Ауру жәйлап дамып, 1-2 жұмаға созылады. Үлкен ... ішек ... ... ... ... ... аурудың дамуы жылдамдай түседі.
Анықтау үшін анамнезге, клиникалық белгілеріне, тік ішек ... ... ... ... ... ... бітелуін ажырата білген жөн.
Емдеу. Ауру малдың тәбеті болғанда, ыңғайлы азықпен ... ... ... ... ... ... мен магнийдің күкіртті тұздарына
сабурды қосып беруге болады. Нанның ашытқысын суға езіп береді (200-400 г ... литр суға ). ... ... ... ... ... ... фталазол,
антибиотиктерді қолдануға болады. Массаж жасап, Фарадей, диатермия тоқтарын
қолданады. ... ... ... кілегейлі тұнбамен, не вазелин майымен клизма жасауға болады.
Уланғанда хлорлы ... мен ... ... ... жібереді.
Қанның қысымын көтеру үшін эфедрин гидрохлорид, натрий, бензоат-натрий
ерітінділерін ... ... ... ... ... терінің астына жібереді. Ішектер қабынғанда ... ... ... ... ... ... араластырып берген
шөп, серуендету, малды жайылымға шығару жақсы нәтиже береді.
Сақтандыру шаралары. ... ... ... онда ... ... ... ... қадағалау, жылқы малын жұмысқа пайдалануды
реттеу, уақытында ... ... ... ... Ішектердің бітелуі және ішектердің қысылуы (странгуляциялық
илеус және обтурациялық илеус)
Ішектердің бітелуі ... ... оның ... түзілетін
тастармен, конкременттермен, безоарлармен, құрттармен, не кездейсоқ
жұтылған ... ... ... ... ... әсіресе
қозыларда фитобезоарлармен, ... ... әр ... да ... иттерде сүйектермен , т.б. үй заттарымен бітелуі жиі кездеседі.
Себептері. Ішектерде тастар, безоарлар түзілуі үшін, ... ... ... әсер ... ... Ас ... ... негізгі қызметтерінің ... ... ... ... Азықпен, не сумен топырақтың, ... ... ... көп ... ... түсуі,
3. Ұзақ уақыт құғақ, қатты, құнарсыз азықтарды ... ... ... ... Жоғарыдағы аурудың себептері кілегей қабықты ... ... ... ... Оның ... ... ... байқалады. Ішектер химусқа ... ... ... ... ашу-шіру процесі үдейді, ішектерде газ
шоғырланады-метеоризм. Организм уланады. Жүйке, қан ... , ... ... ... ... зат ... процесі нашарлайды.
Өлекседегі өгерістер. Жылқыларда кіші бүйен ішектің бас ... ... ... ... ... ... тік ... иттер мен күйіс
қайыратын малдарда – пилорус пен ащы ішектерде ... ... ... Ол ... ... ... ... мүмкін. Энтериттің созылмалы
түріне сай өзгерістер анықталды. Бітелген жердің ... ... ... ... ... жиналғаны байқалады.
Клиникалық белгілері. Тоқ ішектер жартылай бітелсе малдар әлсін-әлсін,
онша қатты емес, аздап тынышсызданады. Жай жағдайда азық ... ... газ ... ... нәжіс бөледі. 2-3 күннен кейін ауру малдың тәбеті
жоғалып, дененің қызуы көтеріледі. Тамырдың ... мен дем ... ... ... да жиілей түседі. Толық бетелгенде бірнеше сағаттан
кейін – ақ шаншудың белгілері ... үдей ... ... ... ... ... бастапқыда қызарып,
артынан сарғаяды. Көтен ішектің ісінгені байқалады. Егер ... ... ... ... ... дамиды.
Тік ішек арқылы тексергенде тік ішекте нәжіс жоқ, ... ... ... ... Ірі қара ... ... ... дамиды. Алдыңғы қарыншақтардың гипотониясы, газбен керілгендігі,
ішектердің ... ... ... ... болуы анықталады. Иттер
жиі құсады, дене қызуы көтеріледі, дем ... , ... ... ... газ ... оның ... әлсірейді. Нәжіс қатып, оның бөлінуі
қиындайды. Кейде бөгде затты бимануальды зерттеу ... ... ... ... ... ауру ... жағдайы 1-2 күнде шешіледі. Ал
жартылай бітелу ұзаққа созылуы мүмкін.
Анықтау. Ірі малдарды тік ішек ... , ұсақ ... ... ... ... Рентгеноскопия, рентгенографиялардың нәтижесі
жақсы. ... ... ... білу ... ... ... да, жылдам дамиды.
Болжамы. Толық бітелгенде дұрыс дәрігерлік көмек көрсетілмесе ауру мал
уланудан, ішектердің жарылуынан , ... ... өлі ... ... ... ... ... ала өсімдік майын зонд арқылы жіберіп алып, тік
ішек арқылы массаж жасау керек. Терең клизма ... ... ... үлкен
бүйен ішектің қарынға ұқсас кеңейген жеріне қарай ығыстырған жөн. Мұндай
әдістер ... ... ... ... ... ірі қара мен иттер
жақсы көтереді [5,6,8,10].
Ішектердің қысылуы (Strangulatioincarceratio, torcio, ... ... ... табиғи не патологиялық қуыстарға
еніп қысылуы (incarceratio), ... ... ... тұратын сіңірмен
байлануы (strangulatio). Бірінші жағдай жылқы лар мен ... , ... ... ірі қара ... жиі ... Малдарда ішкі және сыртқы жарақаттар болғанда. әсіресе
шаптағы тесіктер үлкен ... ... оның ... тонусы әлсіресе
арықтаған , кәрі малдарда жиі анықталады. Байлану енбау ұзарғанда, бауы бар
ісік болғанда, сіңірлермен, ... ... ... ... ... ... болады. Ащы ішектердің бөліктерінде жиі, ал тоқ ішектерде
сирек кездеседі.
Қатты жұмыс істегенде, қарғығанда, күрт ... ... ... ... күшенгенде іш қуысында қысымның кенеттен жоғарылауынан да ... Қан ... ... ... қан ... жоғарылайды. Ішектің
қысылған бөлігіндегі қабырғасы ... ... ... ... сарғыш-
қызғылт сұйық бөледі. Қысылған жері өлі ... ... ... ... болады. Оның үстіне ішектердің химуспен, газбен керілуі
қосылады. Ашу-шіру процесі үдейді, организм ... ... ... кеңейгенде организм сусызданады. Осының бәрі жүйке,
жүрек қан тамырлары жүйелерінің ... ... ... ... нашарлайды, зат алмасуы бұзылады. Қан тұтқыр, онда азот,
билирубин көп,; ал хлоридтер мен сілтілік қоры аз. ... ... ... ... жері ... газбен, қан
аралас, шірік ... ... ... ... ... кілегейлі
қабығының кейбір жерлері сарғыштанған, өлі еттенген. Қысылған ... ... ... ... ол газ бен ... ралас су тәрізді . Ішектердің
артқы бөліктері бос. Құрсақ қуысында қан (фибрин) аралас ... ... ... онда ... анықталады.
Клиникалық белгілері. Шаншу белгілері анық, өте қатты білінеді. Ауру мал
ыңылдап, ішін тепкілеп, бір ... , бір ... ... ... ... ... ... Тамыр соғысы жиі, әлсіз. Дене қызуы
жоғары, терісі ... ... ... ... жиыру білінбейді.
Жылқылар жерге жатады, аунайды, итке ұқсап ... ... ... көздері шүңіреген, тер басқан. Бұлшық еттері дірілдеп, жүрісі
шалқаяқтанады. ... ... күрт ... ... ... ... ... Шошқалар, иттер көбінесе жата береді. Шошқалар жатқан орнын жиі
ауыстырып, аунап, ыңқылдап шыңғырады. Жиі құсады, ... ... ... ... ... ... дене қызуы төмендейді. Бимануальді әдіспен
тексергенде газға толған ішектердің ... ... ... ... 18-24 ... ал ірі қара малында 2-5 күнге дейін
созылады. Алғашқы бірінші сағатта ауру мал өліп ... де ... ... тік ішек ... тексеру жақсы мағлұмат береді.
Болжамы. Операциясыз аурудың жазылуы өте сирек кездеседі.
Емі. Венаға ... , ... ... ... Тік ішек ... тырысу керек. Операциясыз – лапаротомия жасайды.венаға 5-10 – ды
300-600 мл мөлшерінде хлорлы натрий ... ... ... ... ... ... ... жібереді. Зонд арқылы ... Ауыз ... ... ... ... қолданылатын дәрілерді
береді. Ішектерді тесу арқылы ондағы газды шығаруға болады ... ... бір – ... шырматылып байлануы және инвагинация
Ішектердің бұралуы, шатасуы, ... ... тез ... бітелу
көбінесе шажырақайдың төңірегінде болады. Жылқыларда көбінесе ... ... сол ... бұралып, бітеледі. Ал оның оң қанатының , кіші бүйен
ішектің , ... ... ... сирек кездеседі. Ащы ішектердің бұралуы
шатасуы, түйілуі, солардың алдарынан олардың толық бітелуі жиі ... Ауру ірі қара мен ... ... ... Негізгі себептері құрсақ қуысындағы қысымның ... ... ... ... қатты жұмысқа салу, кілт бұрылу,
аунау т.б. сондай – ақ ішек ... ... ... ... ... ... энтералгия, ішектердің бір – бірімен жабысуы;
әртүрлі ісіктер
өз әсерлерін тигізеді.
Дамуы ішектердің қысылуындағдай. Негізгі факторлар: ауырсыну, улану ... ... ... ... ... ішек ... бозарған, өлі
еттенген. Бітелген жердің жоғарғы жағы газбен керілген, сірі қабығы қара –
қошқыл, қабырғасы қалың, венасы қанға ... ... ... қан ... бар. Құрсақ қуысында қызғылт түсті транссудат , ішек ... ... ... Ауру мал бастапқыда аздап қана тынышсызданады.
Ішектің қысылған жері ісініп, метеоризм байқала бастағанда шаншу ... ... ... жерге жатады, аунайды, арқасына жатып, төрт ... ... итке ... ... Дене ... ... көтеріңкі, артынан
төмендейді. Көздің кілегейлі қабығы қызарған. Ащы ішегі бұралғанда тамырдың
соғуы, дем ... ... ... ... ... ол ... бітелгенде
асқазан кеңейеді. Ауру малдың тәбеті жоқ. ... ... ішек ... ... үлкейгені байқалады. Ішектер газға толып, нәжіс бөлу
тоқтайды.
Асқазан сөлі қара-қошқыл түсті, шіріген иісті, қышқылдығы төмен. ... ... мен өт ... бар ... ... Қанда
эритроцитоз, нейтрофилия, лимфоцитоз. Эритроциттердің тұнуы ... ... ... ... ... ... ... Ащы ішектер бұралғанда жылқылар 1 күннің, ал ... ... 1-2 ... ... өліп ... ... Тоқ ... түйілуі 2-4 күнге
созылады. Операциясыз малдардың жазылып кетуі өте сирек кездесетін жағдай.
Анықтау. Аурудың клиникалық белгілері мен тік ішек ... ... ... ... жөн. ... ... қай ... қарай бұралғанын
анықтау керек. Оның сол, оң ... ... ... Ол тік ... ... ... ... ішектің астыңғы жағы газға толып керіледі,
ауырсынғандық байқалады. Ащы ішектер бұралғанда оған ... ... ... ... ... ... ... келтірілген әдістермен
ауырсынғандықты жояды. Зонд арқылы асқазанды тазалайды. Ауыз қуысы арқылы
0,5-2 г ментол, 15-25 г ихтиол ... ... ... ... Пункция жасау, лапаротомия арқылы метеоризмді жояды.
Күйіс қайыратын ұсақ малдарға неғұрлым ... ... ... ... сусыздануға қарсы және қан айналысын жақсарту үшін венаға хлорлы
натрий, глюкоза, кофеин ерітінділерін ... ... ... ... ерітінділерін қолданады.
Ішектердің бір бөлігінің екінші бөлігіне кіруі ... бір ... ... ... ... ірі қара ... иттерде жиі, жылқылар мен шошқаларда сирек кездеседі. Сондай-ақ
ащы ішектерде жиі, ал тоқ ішектерде сирек болатын жағдай.
Себептері. Ішектердің рецепторларын ... суық су, ... азық ... ішектердің түйіле жиырылуынан болады. Ондай
түйіле жиырылу энтеральгияда ... ... ... ... ... ... ішек метеоризміндебайқалады. Ішектерде пайда болатын
ісіктер, оның қабырғасының көрші ағзаларға жабысуы да әсер етеді.
Дамуы ішектің бір сегментінің екінші сегментіне онша ... ... ... ... құбылыс. Ондай кіру келесі жиырылу толқынында
қайта жазылып отырады. Ал жиырылу ... ... ... бір ... ... ... да, екінші бөлігі керісінше ақырын жиырылып,
кеңейеді. Сол кеңейген бөлігінде ... ... ... ... ... ... Ол ... қан тамырлары қысылады, қан айналысы
нашарлайды, тіндердің қоректенуі бұзылады. Ішектің ... ... ... ... ... ... Оның
өзегі жіңішкереді, ас қалдығының ол арқылы жартылай , не ... ... ... ... ... ... ... сусыздану
организм ағзаларының қызметтерінің бұзылуын одан әры асқындыра түседі.
Өлекседегі өзгерістер. Ішектердің бір – ... ... жері ...
бұдыр, нығыздалған, кейде сол жерде бүлкілдеген қимыл байқалады. Ұзындығы 5
см- ден 1 м – ге ... ... ... ... ... ... ... қабырғасы
ісінген, венада қан тоқыраған, ішінде химус қызғылтым түсті, ... ... ... ... ... қабықтары қанталаған, өлі еттенген
жерлері анықталады.
Клиникалық белгілері. Ірі қара малы ... ... ... ... ... ... тыпыршып, құлап, жүрісі қиындап
тынышсызданады. 5-12 сағаттан кейін ... ... ... ... ... аяқтары суық, тамыр соғысы жиі, кекіру, күйіс қайыру жоқ.
Месқарын ... ... ... ... ... ... төменгі
жақтарында әлсіз, бітелген. Бітелмеген жағдайда, қан , ұлпа аралас жағымсыз
иісті сұйық ... ... ... ауырсынғандық байқалады. Тік ішек
арқылы қатқыл, цилиндрге ұқсас ішектің бір-біріне кірген жерін ... ішек ... ... онда ... ... ... ... белгілері ауық-ауық болуы мүмкін. Ол ... ... ... ... ... болады. Анда – санда
ішектің қатты жиырылғаны , қан аралас , сасық иісті сұйық нәжістің ... Ішек ... ... оның ... , не ... ... ... , сусызданудың жылдам дамуы арқылы халін қиындата
түседі.
Иттер салғырт, аз қозғалады, ... ... ... ... ... іше ... ... ащы ішекте болғанда жиі құсады. Құсық жалқаяқ, қан
аралас; сасық иісті. Бастапқыда нәжіс жиі, артынан сирек ... ... ... өтуі ... ... қан ... сасық иісті . Ішектің
бір-біріне кірген жерін бимануальді әдіспен анықтауға болады.
Барысы. Ішек толық бітелгенде ауру жылқыларда 1-3 күн, ірі ... ... , ... одан д ... ... ... Әсіресе тоқ ішектің бітелуі
созылыңқы келеді. Аурудың өздігінен жазылуы сирек ... ... ... тік ішек ... тексеріп анықтаудың нәтижесі жақсы.
Иттерде бимануальді және ... ... ... ... ... – гастроэнтериттен, энтералгиядан; толық бітелгенде – ішектің
қысылуынан, бұралынан ажырата білу керек.
Емі. Күйіс ... ... ... ... ... ... ... және ішектердің ... ... ... ... ... ... ерітінділері, малдың іш жағын
жылылау әдістері қолданылады. Зонд арқылы асқазанды тазалау ... ... ... ... ... дәрілер, кілегейлі тұнба, өсімдік майларын
беруге болады. ... ... жылы ... ... ... ... ... қарсы венаның ішіне 5-10 пайызды хлорлы натрий ерітіндісіне
глюкоза мен ... ... 250-500 мл ... ... ... [6,7,10].
1.9 Тромбоэмболиядан болатын шаншу
Ішек шажырақайының артрияларының тромба, немесе эмболимен ... ... ... ... ... ... ... Ішкі қанмен қоректендіретін шажырақай артериясының ... ... ... ... ... ... немесе шажырақай
артериясының өзінде тромб пайда болуынан болады.
Шажырақай артерияларының ішкі, ортаңғы қабаттарының Delafondia vulgaris
личинкасымен ... , ... ... кей ... ... ... мен эмболдардың түзілуінің негізгі себебі болып
есептеледі.
Дамуы. Артерияның ... ... ... ... ... ... ... бұзылып, аневризм мен тромба пайда болады. Олар
артерияларды бітейді. Қай ... ... ... ... айналу процесі бұзылады. Әсіресе ащы ішектердің клиникасы
анықтау болады. Мұндай жағдайда коллатериальді қан ... ... ... Егер оның қызметі де бұзылса, онда өлі еттенуге дейін барады. Қанның
қысымы ... ... ... ... ет ... ол барып ішектердің түйіле жирылуын тудырады. Ішектердің
секрет бөлу, сіңіру қызметтері бұзылады, ... ... ... үдей
түседі, ішектер химуспен керіледі. Өздерінің қоректенуі бұзылады, жиырылуы
әлсірейді, тіпті тоқтап қалуы да ... ... ... ... ... оны қабындырады-перитонит пайда болады.
Өлекседегі өзгерістер. Әртүрлі көлемді , құрылысы әр түрлі аневризмдер
анықталады. Олар ұзақ ... ... оның ... ... ... ... ... керілген, сірлі қабықшалары қызыл-қошқыл, ал
кілегейлі қабықтары қызыл-сарғыш түсті. Ішектердің ... ... ... ... ... қан аралас, қара майға ұқсас.
Құрсақ ... ... ... ... ... жиналғаны байқалады. Кейде
ішектің жыртылғаны анықталады. Құрсақ қуысында қызыл түсті көп ... ... ... ... ... аяқ ... ... болады,
әсіресе жиі-жиі жұмысқа салғанда. Ауру мал бір жатып, бір тұрып, жерге
құлап, аунап, итке ... ... ... ... ... Орнынан
тұрғанда жерге басын салбыратып, депрессиялық жағдайға келеді. Дене қызуы
көтеріледі, терінің әр жерінің қызуы әр ... ... ... ... ... Көздің кілегейлі қабығы қыызарған, көз
қарашығы үлкейген, дем алысы, тамыр соғысы жиі, әлсіз. Анконеус ... ... ... ... ... ... қатты, артынан әлсіреп,
кей кезде жоқ болып кетеді. ... бөлу ... жиі, үдей ... артынан
бәсеңдеп, артқы ішектері ... ... да ... Тік ішек ... аневризм жиырылатын болса ғана нәтиже береді.
Қатты ауырған жылқылардың шажырақайының түбірі жуандап, ауырсынады. Ащы
және тоқ ... ... ... ... ... алынған сұйықта гемоглобин,
эритроциттер, лейкоциттер анықталады. Ащы ... ... ... ... ... ... эозинофилия, ... ... ... ... ... ... үшін деректі мәліметтер жинау керек. «Шаншу» синдромының
кенеттен пайда болғанын және оның клиникалық белгілеріне сүйенеді. ... ...... ... ... ... ... - ішектердің бұзылуынан инвагинациядан тік ішек арқылы тексеру ... ... ... білу ... Ауру ... емдеу, арсынғандықты жою, қан айналысын жақсарту,
улануға ... ... ... ... ... ... ... ерітінділерін венаға жібереді. Жылы клизма , массаж, ... іш ... ... ... ... ... диатермия қолданады. Камфора
майн, кофеинді терінің астына ... 5 ... ... ... ... ішіне жібереді. Адреналин не гидрохлорлы эфедринді тері
астына егеді.
«Шаншу» синдромын жою керек, қан ... ... және ... ... Ұстама ауырсынуды және мазасыздануды венаға 10 пайызды
хлоралгидрат ерітіндісін ... ... 10 ... ... ... басады. Қан айналымын жақсарту үшін тері астына камфор майын ... ... ... ... (5-10 мл 0,1 пайызды ерітінді) немесе
эфедрин гидрохлоридінің (0,05-0,5 г) ... басу үшін 5-10 ... ... ... ... ... ... , (500-700мл) гемодезбен қоса егеді. Ішке микробтарға ... ... ... ... ... эритромицин, норсульфазол,
сульфадемизин және басқалар). Мал аурудан тек коллотеральді ... қан келу ... ... ... ... ғана айығады.
Ашу-шіру процесіне, метеоризмге, улануға ... ... ауыз ... ... ... ... ... қолданылады. Зонд арқылы асқазанды
тазалап жуады. Шаншудың белгілері жойылғаннан кейін көк шөп, ... ... ... бере ... шаруашылықтағы қалыпты рационға
біртіндеп көшіреді.
Сақтандыру шаралары. Жылқыларды Stronqilus тұқымды ... ... және ... дегельминтизация жүргізеді, әсіресе
Delafonida vulgaris паразиті табылған болса [8,9,11].
2 ... ... ... жұмысымды М.О.Әуезов атындағы ОҚМУ-нің Агроөнеркәсіптік
факультетінің «Ветеринариялық медицина» кафедрасына ... ... ... ... лабораторияның құрылымымен түгел танысып, әр
бөлімде өлексені, патологиялық материалды және қан ... ... ... ... ... ... ... өлексені немесе
патологиялық материалды қабылдап алуды, алып жүруші ... ... ... ... ... ... ... себін жасау,
лабороториялық малдарға биосынама қоюды меңгердім және ... ... ... оларды қоздырғыштың түріне қарап, қандай әдіспен бояуды
үйрендім.
Серология бөлімінде қан сары суын қабылдап алуды, ... ... ... ... ... ... ... қандай әдістер және
реакциялар қолдану керек екенін донор-қошқарлардан ... қан ... ... ... ... ... алуды жетік меңгердім.
Клиникаға ауырып немесе жарақат алып түскен малды тексеріп, емдеуді
үйрендім. Ол ... ... ... ... ... малды жалпы тексеруден
өткіземіз. Малдың жалпы күй-жағдайына қараймыз, симптомдары мен ... ... ... ала ... ... ... ... диагнозын
қойып, емдеу жұмыстарын бастаймыз.
Өзімнің курстық жұмысымның тақырыбына сәйкес, ... ... ... ... ... ... в.ғ.к. аға оқытушы Нуралиев С. болды.
2.1 Prоanamnesis
1. Амбулаторлық журналдағы тіркеу нөмірі - 18
2. ... ... ... жайы: Шымкент қаласы, Қайрат Рысқұлбеков
көшесі., нөмірсіз
3. Емдік ... аты: М.О. ... ... ОҚМУ - ... ... «Ветеринариялық медицина » кафедрасына
қарасты ветеринарлық клиникасы
4. Иесі: Ералиев Сағындық
5. Иесінің ...... ... ... ... көшесі, 19 үй.
6. Мал түрі: жылқы
7. Жынысы: еркек (аталық мал)
8. Туылған жылы: ... ... ... ... ... 506 ... Лақап аты: «Көк жал»
13. Дәрігерге көріну күні: 15.02.2013ж
14. Сауығу күні: 25.02.2013ж
15. Алдын ала ... ... ... ... ... ... ... мәліметтері бойынша, жылқы қорада ұсталған, жайылымға
бағуға шығармаған. Өйткені, «Ахалтеке» ... ... ... ... ... ... ... алмайды. Мұндай жағдайда «Ахалтеке» жылқысы тез
арықтап ... ... ... ... мен арпа құраған, оған жемістер
мен тауық жұмыртқасы, минералды ... ... ... Anamnesis morbi
Егесінің мәліметтері бойынша ауру мал ... ... ... ... ... нәжіс бөлген. 2-3 күннен кейін ауру
малдың тәбеті жоғалып, дененің қызуы көтерілген. ... ... мен ... ... ... тынышсызданғаны да жиілей түскен. Ішектің бітелген
жері ісініп, метеоризм байқала бастағанда шаншу белгілері үдей ... ... ... жатып аунай бастаған. Арқасына жатып, төрт аяғын көкке созып
жатқан. Итке ұқсап отырған.
2.4Status praesens ... ... ... дене ... ірі, ... ... орташа. Денесін кеңістікте –
дұрыс ұстап тұра алмайды, тек ит құсап ... ... төрт ... ... ... ... конституциясы - қағілез. Қағілез жылқының терісі
жұқа, жүні тықыр, жеңіл денелі. Тері астындағы қан ... ... ... тұр. ... ... және ... Мәпелеп күтіп, жақсы
азықтандыруды тілейді. Тебінде ... ... мен оның ... ... ... ылғалдылығы біркелкі. Тері
температурасы біркелкі жылы, денесінің симметриялық бөлімдерінде бірдей.
Симптомдары мен синдромдары:
1. Ішектің бітелген жері ... ... Дене ... көтеріңкі
4. Көздің кілегейлі қабығы қызарған
5. Жылқы төрт аяғын көкке ... ... ... ... ... төмендеген
7. Тері тургоры төмендеген
8. Дефекациясының сипаты өзгерген
9 Дем ... ... ... ... ... ... ... газға толып кеткен
13.Нәжіс бөлу тоқтаған
14.Жалпы әлсіздік
15 Қозғыштығы ... ... ... ... секрециясының бұзылуынан
д) интоксикациялық
е) астениялық
2.5 Алдын ала қойылған диагноз
Жылқы егесі Даурен мырзаның айтуына қарағанда және сырт ... ... ... ... өте ... ... Көк жал ыңылдап, ішін
тепкілеп, бір жатып, бір тұрып, тынышсызданып тұрған. Жүрісі ... ... ... ... ... ... жиі, ... Дене қызуы
жоғары, терісі суық. Месқарында метеоризм, ішектерде жиыру байқалған. Жылқы
жерге жатып алып, аунаған, итке ұқсап ... ... ... ... шүңіреген, тер басқан. Бұлшық еттері дірілдеп, ... ... ... күрт ... ... ... ... Нәжісі
бөлінбей, жиі құсқан, нәжіс қатып қалады. Мал ... ... ... ... ... көтерілгеннен кейін бірдестен төмендеп кеткен. ... ... ... толған ішектердің бөліктерін анықтауға болады.
Мал қатты қиналып тұр. ... ... ... ... бас тартқан,
ыстығы көтеріліп тұр. Тамырдың соғуы, дем алысы жиі. Қанның қысымы төмен.
[10,12]
Осы ... ... ... тек ... ала қойылатын диагнозды
болжап айтуға болады: ... ... Өтуі ... ... ... Өршу кезеңінде. Диагнозды нақтылау үшін лабораториялық ... ... ... Status proesens universalе
15.02.2012 күнгі мәліметтер бойынша жылқының дене ... ... – 39,5 ... –25-30 ...... ... ... Орнынан тұрып, жүре алмайды. Тік ішек арқылы
тексерудің нәтижесіне көңіл аудардық. Бүйен ішектің қай ... ... ... Оның сол, оң ... ... ... Ол тік
ішек арқылы жақсы анықталды. ... ... ... жағы газға толып
керілгені, ауырсынғандық байқалады. Ащы ішектер бұралғанда оған газдың
толуына көңіл ... Ауру мал ... ... қана ... тұрды.
Ішектің қысылған жері ісініп, метеоризм байқала бастағанда шаншу белгілері
үдей түсті. Жерге жатады, аунайды, арқасына жатып, төрт ... ... ... ... ... Дене ... ... көтеріңкі болды,
артынан төмендеді. ... ... ... ... ... қабығы қызарған. Ауыз
қуысының, көздің, тағы ... ... ... ақшыл-қызғылт түсті,
ылғалдылығы төмендеу.
Қаңқа сүйектерін зерттеу. Қаңқа сүйектері қалыпты, ешбір өзгеріссіз,
сыну, ... тағы ... ... ... ... ... зерттеу. Жүрек-қан тамырлар жүйесін
фенондоскоппен тыңдап зерттегенде, тамыр соғысы 60-65 рет, яғни ... ... ... дені сау ... ... ... 24 – 44 (минутына)
болуы ... ... ... ... ... ... жылдамдаған. Қан тамырлары
кеңейген.
Лимфа жүйесін зерттеу. Лимфа түйіндерінің қалыпты ... ... ... кіші, қабынулық патология білінбейді. Жақ асты жұп безін
зерттеп қарағанда кішкене дөңестілік немесе ісінулер, ... ... ... ... ... ... ... жүйесін зерттеу. Жылқының аяқтарынд , құйрығында жансыздану
белгілері байқалмайды. Оны ине тығу ... ... Онда ... ... ... ... сезеді.
Көзінің алмасы кіріңкі, қарашығы ... ... ... Тік ... және қуық ... ... Көз, құлақ тағы басқа
ағзаларының рефлексін зерттейміз.
Тыныс алу жүйесін зерттеу. ... ... ... ... арқылы
зерттегенде, жылқының артқы шекарасы 17-ші қабырғаның омыртқамен жалғасатын
жерінен басталып, төмен және ілгері қарай кетеді, сөйтіп мықынның 16-шы ... ... 14-ші иық ... 10-шы ... ... өтіп. 5-ші
қабырға аралығымен, яғни ... ... ... ... ... ... тағы ... патологияларды зерттейді. ... ... жоқ. ... ... алуы ... Та – ... ... бірақ ентігеді.[11,13]
Ас қорыту жүйесін зерттеу. Жылқының ... ... ... кезде
реакцияға түспеген тұз қышқылының мөлшерін, оның жалпы қышқылдылығын,
қорытылу қабілеттілігін және ... ... ... ... сөлі ... ... шіріген иісті, қышқылдығы төмен. Онда
сүт қышқылы мен өт пигменттерінің бар ... ... ... ... ... Эритроциттердің тұнуы бәсеңдеген.
Рентген арқылы ішектерде газдың шоғырланғанын ... ... ... ... ... қуысындағы қысымның кенеттен
өзгеруін тудыратын факторлар: секіру, қатты жұмысқа ... кілт ... т.б. ... – ақ ішек ... ... жиналуы; химостаз,
капростаз, ішектегі тастар; энтералгия, ішектердің бір – бірімен жабысуы;
әртүрлі ісіктер
өз әсерлерін тигізеді.
Қан тамырлары ... ... қан ... ... ... ... қабырғасы сұйықты сіңіріп, фибрин аралас сарғыш-қызғылт сұйық
бөлінген. Қысылған жері өлі ... ... ... ... пайда болады. Оның үстіне ішектердің химуспен , газбен
керілуі ... ... ... ... ... ... Асқазан кеңейгенде организм сусызданады. Осының бәрі жүйке,
жүрек қан ... ... ... ... ... соғады.
Бауырдың қызметі нашарлайды, зат алмасуы бұзылады. Қан тұтқыр, онда
азот, билирубин көп,; ал ... мен ... қоры аз. ... ... тұз ... мөлшерін анықтау. Кішкене стаканға 5
мл қарын шырынын ... оған ... 0,5 ... ... 1-2 тамшысын қосады. Егер онда реакцияға түспеген тұз ... ... ... ... түсі ... ... ... Мұқият шайқаған соң күрең
қызыл реңі жойылғанға дейін қоспаны күйдіргіш натрийдің 0,1 ... ... ... мөлшерді 20- ға көбейтеді және 100 ... ... ... ... тұз ... мөлшерін шартты күйде
көрсететін сан алынады. Жылқының қарын шырында реакцияға түспеген ... ... орта ... 30 ... ... ... анықтау. Қарын шырынының 5 мл –не фенолфталеиннің 1
проценттік спирт ерітіндісінің 1-2 тамшысын қосып, қызыл түс ... ... ... ... 0,1 ... ... ... Титрленген
кезде жұмсалған сілті ерітіндісінің миллилитрмен алынған мөлшерін ... ... ... ... 100 ... жалпы қышқылдықтың
өлшем санын аламыз. Қарын шырынындағы реакцияға түспеген тұз ... мен оның ... ... ... болады.
Қорыту қабілеттілігін анықтау. Кішкен стаканға 10-15 мл қарын шырынын
құйып, ... қан сары ... ... белогы толтырылған шыны түтіктің 1-2
сызығына дейін батырып аламыз да, термостатқа саламыз. Онда 24 ... ... °С ... ... ... бағананың қорытылатын ұзындығын
миллиметрлік қағазбен өлшейміз. ... ... ... қорыту
қабілеттілігі шамамен 2 миллиметрге тең. Дені сау ... ... 6 ... тең ... ... ... былай толтырамыз. Диаметрі 1,0 – 1,5 мм және
ұзындығы 20-30 см түтікке жылқы қанның сывороткасын ... ... оны ... бойы ... муға ... ... ... сургучпен немесе
менделеев замазкасымен бекітеміз. Түтіктерді 2-3 ай ... ... ... олардың ұзындығын 2- 3 сантиметрдей етіп бөлшектеп
кесеміз.
Қарын лейкопоезінің мөлшерін анықтау. ... ... ... 6 мл
мөлшерінде пипеткаға сорғызып аламыз да, екі белгісі бар ... ... ... біреуінің деңгейінде пробирканың
көлемі 1 миллилитрге, екіншісінің деңгейінде – 6 ... ... ... ... минутына 2000 айналымда 15 ... ... ... айналдырады. Бұдан кейін резиналы шағын баллоны бар
пипеткамен пробирканың ішіндегі заттың жоғарғы ... дәл 1 мл ... ... сорғызамыз, пробирканы алақанға соғып және меланжер арқылы
ағында ауа өткізіп, шөгіндіні мұқият шайқаймыз.
Анализді жеделдету үшін центрифуга ... ... ... ... емес, екі порциядан 3 миллилтрден, тіпті 4 порциядан 1,5 мл-ден
алдық. ... ұсақ ... ... ... 100 ... ... орташа дәрежеде көрсетуі кезінде есептеп шығардық. Бұдан кейін
100 үлкен ... ... ... лейкоциттер санын 50-ге көбейтіп,
қарын шырыны шөгіндісінің 1 ... ... ... ... ... ... ... шөгіндісінің 1 текше миллиметріндегі саны
зерттеудің алғашқы сатысында орта есеппен 2500-3000 ... ... ... ... ... ... ... кезде, оның
түсіне, иісіне қоюлығына сондай-ақ онда бөгде заттардың – газ, ... ... ірің т.б ... ... назар аудардық.
Нәжісті химиялық әдіспен зерттеген кезде- ондағы қышқылдарды, аммиакты,
қанды, ... мен ... ... ... ... ... ... зерттеген кезде, оның
тәуліктік мөлшерін, меншікті салмағын, иісі, түсі, қоюлығын, анықтадық.
Жылқының бір тәулікте ... ... 2 л. ... ... ... Тәулігіне несеп шығару жиілігі 3 рет. Несебінің түсі айқын қоңыр
түсті.
Несептің химиялық қасиетін зерттеген ... ... ... глюкозаның,
лактоза мен мальтозаның қан ... ... тағы ... ... ... ... бар. ... сфинктері босаңсыған. Бұнда да
еріксіз зәр бөлу ... ... түсі ... ... ... ... гемоглобин-120 г/л, эритроциттер-
11•10¹² г/л, лейкоциттер-16•109/л, эозинофилдер-1 пайыз, таяқша ядролы
нейтрофилдер-19, ... ... ... ... мүшесінде эрекция байқалмайды, қозу процесі ... ... ... Status proesens ... ... жалпы жағдайы төмен. Температурасы көтеріңкі. (39-39,5°С)
Пальпация, перкуссия жасағанда құрсақ қуысында қатты ауырсыну байқалады.
Жылқы тек ... ... ... ... әрең, қинала қозғайды. Орнынан
тұрғысы келіп аунайды, отырады. Нәжіс ... тік ... ... ... ... ... ... элементтері бұзыла бастаған.
2.8 Diagnosis
Берілген мәліметтер мен малдың клиникалық белгілеріне қарадық. Яғни Көк
жал ыңылдап, ішін тепкілеп, біресе жатып, ... ... ... ... ... ... ... қалыпты дағдайдан нашарлай бастаған. Ішек
қарында метеоризм, ішектерде ... ... ... ... ... алып,
біресе аунайды, біресе итке ұқсап отырады, біресе екі аяғын екі ... ... ... Мал ... қиналып тұр. Азыққа тәбеті жойылған, жем-
судан бас ... ... ... тұр. ... ... дем ... жиі.
Қанның қысымы төмен.
Көзге айқын көрінетін белгілеріне, қосымша зерттеу, яғни Рентген арқылы
ішектерде ... ... ... ... ... тік ... арқылы оң
қолды салып тексергенде, тоқ ішекке қосылған жерінде спинктері бекітулі,
қысыңқы ... тоқ ... газ көп ... ... тырсылдап кебініп
тұрғаны байқалады. Көрсетілген тексерулерге, ... ... ... ... ... болады: диагнозы жылқыда шаншу ауруы.
2.9 Diagnosis morbi et therapia
|Күні |Дқ |Та |Тс ... ... therapia |
| | | | |morbi | ... |30 |70 |Көк жал ... ... |
| |ºС | | ... ішін |жақсарттым, үстіне жабу |
| | | | ... бір ... |
| | | | ... бір |2. ... ... |
| | | | ... ... жақсарттым. |
| | | | ... |3. ... басу ... ... | | | ... |% ... ерітіндісін |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... |4. 0,01% 5мл ... |
| | | | ... |қышқыл атропин тері астына |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | ... |мл |
| | | | ... ... ерітінді |
| | | | ... |200мл - ... |
| | | | ... |7. 10% ... 300 мл |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... |8. ... А- 10мл күре |
| | | | ... итке ... ... |
| | | | ... отырған.|9. С витаминін 12мл тамырға|
| | | | |Мал ... ... |
| | | | ... тұр. |10. ... ... ... | | | ... тәбеті |ектім. |
| | | | ... |11. ... ... ... |
| | | | ... бас ... |
| | | | ... |12. 1 фл цеф III +5 мл |
| | | | ... ... ... үш |
| | | | ... ... ... етке ... |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | ... дем ... ... 4мл тері |
| | | | ... жиі. ... ... |
| | | | ... ... ... мл тері |
| | | | ... ... ... |
| | | | | |15. 12 мл сүт ... 1 л |
| | | | | ... ... құядым. |
| | | | | |16. 1 литр жылы су мен 3% |
| | | | | ... ... ... ... |30 |70 |Көк жал әлі де| ... ... |
| |ºС | | ... |жақсарттым, үстіне жабу |
| | | | ... ішін ... |
| | | | ... бір |2. ... ... |
| | | | ... бір ... жақсарттым. |
| | | | ... |3. ... басу ... ... | | | ... |% ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |4. 0,01% 5мл ... |
| | | | ... ... ... атропин тері астына |
| | | | ... ... |
| | | | ... |5.Тамақ алдында пепсин-200 |
| | | | ... |мл |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... |200мл - ... жібердім. |
| | | | ... |7. 10% ... 300 мл |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... |8. ... А- 10мл күре |
| | | | ... алып, |тамырға жібердім. |
| | | | ... итке |9. С ... 12мл ... | | | ... ... |
| | | | |Мал ... |10. ... В1-8мл тамырға |
| | | | ... тұр. ... |
| | | | ... ... |11. ... ... тамырға |
| | | | ... ... |
| | | | ... бас |12. 1 фл цеф III 5 мл |
| | | | ... ... ертіндесін үш |
| | | | ... |рет ... етке ... |
| | | | ... ... жұмысын жақсарту |
| | | | ... ... ... 4 мл тері |
| | | | ... дем ... ектім. |
| | | | ... жиі. |14. 12 мл сүт ... 1 л |
| | | | ... ... ... ... құядым. |
| | | | ... |15. Зонд ... азық |
| | | | | ... ... 1 литр |
| | | | | ... су мен 3% ихтиол |
| | | | | ... ... ... | | | | ... |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | ... |25 |65 |Көк жалдың | ... ... |
| |ºС | | ... әлі ... ... жабу |
| | | | ... ... |жаптым. |
| | | | ... жоқ. |2. ... ... |
| | | | ... су |азықтандыруды жақсарттым. |
| | | | ... ... |3. ... басу ... ... | | | |мен ... |% анальгин ерітіндісін |
| | | | ... ... |
| | | | ... |4. 0,01% 5мл ... |
| | | | ... тар ... ... тері ... |
| | | | ... |ектім. |
| | | | ... ... ... |
| | | | |н, ал ... |мл |
| | | | ... |6.Физиологиялық ... |
| | | | ... ... - тамырға жібердім. |
| | | | ... ... |7. 10% ... 300 мл |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... |8. ... А- 10мл күре |
| | | | ... толып, |тамырға жібердім. |
| | | | ... |9. С ... 12мл ... | | | ... ... |
| | | | ... ... |10. Витамин В12-8мл тамырға|
| | | | ... ... |
| | | | ... |11. Витамин В6-8мл тамырға |
| | | | ... ... |
| | | | |Тік ішек |12. 1 фл цеф III 5 мл |
| | | | ... бос. ... ... үш |
| | | | | |рет ... етке ектім. |
| | | | | ... ... ... |
| | | | | ... ... 4 мл тері |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... мл тері |
| | | | | ... ... |
| | | | | |15. 12 мл сүт ... 1 л |
| | | | | ... ... құядым. |
| | | | | |16. Зонд ... азық |
| | | | | ... ... 1 литр |
| | | | | ... су мен 3% ихтиол |
| | | | | ... ... ... | | | | ... |
| | | | | | ... |25 |60 |Жылқының жалпы| 1.Жылқының күтімін |
| |ºС | | ... ... ... |
| | | | ... |2. Рацион бойынша |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... |3. ... ... |
| | | | ... ... ... ... жабу |
| | | | ... ... |
| | | | ... алуы |4. Ауырсынуды басу үшін, 10|
| | | | ... ... |% ... ... |
| | | | ... да ... |
| | | | ... түсе ... ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... |200мл - ... ... |
| | | | ... |7. 10% ... 300 мл |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... нәжіс|8. Витамин А- 10мл күре |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... Несеп|9. С витаминін 12мл тамырға|
| | | | ... ... ... |
| | | | ... бастады. |10. Витамин В1-8мл тамырға |
| | | | | ... |
| | | | | |11. ... ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |12. 1 фл цеф III 5 мл |
| | | | | ... ... үш |
| | | | | |рет ... етке ектім. |
| | | | | ... ... ... |
| | | | | ... ... 4 мл тері |
| | | | | ... ... |
| | | | | |14. 12 мл сүт ... 1 л |
| | | | | ... ... құядым. |
| | | | | |15. Зонд ... азық |
| | | | | ... ... 1 литр |
| | | | | ... су мен 3% ... |
| | | | | ... ... асқазанды|
| | | | | ... |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | ... |23 |56 ... ... ... күтімін |
| |ºС | | ... ... ... |
| | | | ... |2. ... ... |
| | | | ... |азықтандыруды жақсарттым. |
| | | | ... |3. ... ... |
| | | | ... ... |жақсарттым, үстіне жабу |
| | | | ... ... |
| | | | ... алуы |4. ... басу ... 10|
| | | | ... ... |% ... ... |
| | | | ... да ... |
| | | | ... түсе |5.Тамақ алдында пепсин-200 |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... |200мл - тамырға жібердім. |
| | | | ... |7. 10% ... 300 мл |
| | | | ... қатты |тамырға |
| | | | ... ... ... А- 10мл күре |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... Несеп|9. С витаминін 12мл тамырға|
| | | | ... ... ... |
| | | | ... бастады. |10. Витамин В12-8мл тамырға|
| | | | | ... |
| | | | | |11. ... ... тамырға |
| | | | | ... |
| | | | | |12. 1 фл цеф III 5 мл |
| | | | | ... ... үш |
| | | | | |рет ... етке ... |
| | | | | ... ... ... |
| | | | | ... ... 4 мл тері |
| | | | | ... ектім. |
| | | | | ... мл тері |
| | | | | ... ... |
| | | | | |15. 12 мл сүт ... 1 л |
| | | | | ... аузына құядым. |
| | | | | |16. Зонд ... азық |
| | | | | ... ... 1 литр |
| | | | | ... су мен 3% ихтиол |
| | | | | ... ... ... | | | | ... |
| | | | | | |
| | | | | | ... |20 |50 ... ... күтімін |
| |ºС | | ... ... |
| | | | ... |2. ... ... |
| | | | ... ... |азықтандыруды жақсарттым. |
| | | | ... |3. ... ... |
| | | | ... ... ... ... жабу |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... түсе |4. ... басу ... ... | | | ... Жем |% ... ... |
| | | | |– ... ... ... |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | | |мл |
| | | | | ... ... |
| | | | | |200мл - ... ... |
| | | | | |7. 10% ... 300 мл |
| | | | | ... |
| | | | | |8. ... А- 10мл күре |
| | | | | ... ... |
| | | | | |9. С ... 12мл ... | | | | ... |
| | | | | |10. ... ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |11. ... ... тамырға |
| | | | | ... |
| | | | | |12. 1 фл цеф III 5 мл |
| | | | | ... ... үш |
| | | | | |рет ... етке ектім. |
| | | | | ... ... ... |
| | | | | ... кордиамин 4 мл тері |
| | | | | ... ... |
| | | | | |14. 12 мл сүт ... 1 л |
| | | | | ... ... ... |
| | | | | |15. Зонд ... азық |
| | | | | ... ... 1 литр |
| | | | | ... су мен 3% ... |
| | | | | ... ... ... | | | | ... |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | ... |19 |48 ... | ... ... |
| |ºС | | ... күйі ... |
| | | | ... |2. Рацион бойынша |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | ... |3. ... жерін |
| | | | ... ... ... ... жабу |
| | | | ... ... да|жаптым. |
| | | | ... түсе |4. ... басу ... 10|
| | | | ... Жем |% ... ... |
| | | | |– ... ... ... |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | | |мл |
| | | | | ... ... |
| | | | | |200мл - ... ... |
| | | | | |7. 10% ... 300 мл |
| | | | | ... |
| | | | | |8. ... А- 10мл күре |
| | | | | ... ... |
| | | | | |9. С ... 12мл тамырға|
| | | | | ... |
| | | | | |10. ... ... ... | | | | ... |
| | | | | |11. ... ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |12. 1 фл цеф III 5 мл |
| | | | | ... ... үш |
| | | | | |рет ... етке ... |
| | | | | ... ... жақсарту |
| | | | | ... ... 4мл тері |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... мл тері |
| | | | | ... ектім. |
| | | | | |15. 12 мл сүт ... 1 л |
| | | | | ... ... ... |
| | | | | |16. Зонд ... азық |
| | | | | ... ... 1 литр |
| | | | | ... су мен 3% ... |
| | | | | ... ... асқазанды|
| | | | | ... |
| | | | | | |
| | | | | | ... |20 |48 ... | ... күтімін |
| |ºС | | ... ... |
| | | | ... ... ... бойынша |
| | | | |– ... ... ... жақсарттым. |
| | | | ... су |3. ... ... |
| | | | ... ... үстіне жабу |
| | | | ... ... |
| | | | ... |4. ... басу ... 6 |
| | | | ... Ас |мл 10 % ... |
| | | | ... ... тері ... |
| | | | ... келе ... |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | ... өзін |мл |
| | | | ... ... ерітінді |
| | | | ... |200мл - ... ... |
| | | | | |7. 10% ... 300 мл |
| | | | | ... |
| | | | | |8. ... А- 10мл күре |
| | | | | ... ... |
| | | | | |9. С ... 12мл ... | | | | ... |
| | | | | |10. ... ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |11. ... В6-8мл тамырға |
| | | | | ... |
| | | | | |12. 1 фл цеф III 5 мл |
| | | | | ... ... үш |
| | | | | |рет ... етке ектім. |
| | | | | ... ... ... |
| | | | | ... ... 4 мл тері |
| | | | | ... ектім. |
| | | | | |14. 12 мл сүт ... 1 л |
| | | | | ... ... ... |
| | | | | |15. Зонд ... азық |
| | | | | ... шығарып. 1 литр |
| | | | | ... су мен 3% ... |
| | | | | ... ... ... | | | | ... |
| | | | | |16. 0,01% ... қышқыл |
| | | | | ... 6мл тері ... |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | ... |18 |46 ... ... ... |
| |ºС | | ... ... |
| | | | ... жем|2. Рацион бойынша |
| | | | |– ... ... ... ... |
| | | | ... су |3. Тұратын жерін |
| | | | ... ... ... жабу |
| | | | ... ... |
| | | | ... |4. ... басу ... 10|
| | | | ... Ас |% ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... келе ... алдында пепсин-200 |
| | | | ... |мл |
| | | | ... өзін ... ... |
| | | | ... |200мл - ... жібердім. |
| | | | ... |7. 10% ... 300 мл |
| | | | | ... |
| | | | | |8. ... А- 10мл күре |
| | | | | ... ... |
| | | | | |9. С ... 12мл ... | | | | ... |
| | | | | |10. ... ... ... | | | | ... |
| | | | | |11. ... ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |12. 1 фл цеф III 5 мл |
| | | | | ... ... үш |
| | | | | |рет ... етке ... |
| | | | | ... ... жақсарту |
| | | | | ... ... 4мл тері |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... мл тері |
| | | | | ... ... |
| | | | | |15. 12 мл сүт ... 1 л |
| | | | | ... ... ... |
| | | | | |16. Зонд ... азық |
| | | | | ... ... 1 литр |
| | | | | ... су мен 3% ... |
| | | | | ... ... асқазанды|
| | | | | ... |
| | | | | |17. 0,01% ... ... |
| | | | | ... 6мл тері ... |
| | | | | | |
| | | | | | ... |16 |43 |Көк ... |1.Жылқының күтімін |
| |ºС | | ... ... ... |
| | | | ... ... |2. ... бойынша |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... |3. Тұратын жерін |
| | | | ... ... ... үстіне жабу |
| | | | ... да ... ... |
| | | | ... Ас |4. ... басу үшін, 10|
| | | | ... ... |% ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... алдында пепсин-200 |
| | | | ... тұр. |мл |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | ... |200мл - ... ... |
| | | | ... |7. 10% ... 300 мл |
| | | | ... ... |
| | | | | |8. ... А- 10мл күре |
| | | | | ... ... |
| | | | | |9. С ... 12мл тамырға|
| | | | | ... |
| | | | | |10. ... ... тамырға |
| | | | | ... |
| | | | | |11. ... ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |12. 1 фл цеф III 5 мл |
| | | | | ... ... үш |
| | | | | |рет ... етке ... |
| | | | | ... ... ... |
| | | | | ... ... 4 мл тері |
| | | | | ... ектім. |
| | | | | |14. 12 мл сүт ... 1 л |
| | | | | ... ... ... |
| | | | | |15. Зонд ... азық |
| | | | | ... шығарып. 1 литр |
| | | | | ... су мен 3% ... |
| | | | | ... қосып асқазанды|
| | | | | ... |
| | | | | |16. 0,01% ... ... |
| | | | | ... 6мл тері ... |
| | | | | | ... ... жал шаншу ауруымен ауырған. Олай дианозды клиникалық белгілеріне
лабораториялық зерттеуге қарап қойдым. Яғни Көк жал ... ішін ... ... бір ... ... ... Жүрісі өзгерген, жалпы жағдайы
нашарлай бастаған. Тамыр соғысы жиі, әлсіз. Дене қызуы жоғары, терісі суық.
Месқарында метеоризм, ішектерде жиыру ... ... ... ... ... итке ... отырған. Кілегей қабықтары қызарған, көздері шүңіреген,
тер басқан. Бұлшық еттері дірілдеп, жүрісі ... ... ... ... ... ... ... Нәжісі бөлінбей, жиі құсқан, нәжіс
қатып қалады. Мал қатты ... ... ... дене қызуы көтерілгеннен
кейін бірдестен төмендеп кеткен. Мал қатты қиналып тұр. Азыққа ... ... бас ... ыстығы көтеріліп тұр. Тамырдың соғуы, дем
алысы жиі. Қанның қысымы төмен.
Егер жылқыны дер кезінде емдемесек өлуі де ... Көк ... ... ем қолдандым:
1.Жылқының күтімін жақсарттым, үстіне жабу жаптым.
2. Рацион бойынша азықтандыруды ... ... басу ... 10 % ... ... ... 0,01% 5мл ... қышқыл атропин тері астына ектім.
5.Тамақ алдында пепсин-200 мл
6.Физиологиялық ерітінді 200мл - ... 10% ... 300 мл ... Витамин А- 10мл күре тамырға жібердім.
9. С витаминін 12мл тамырға ... ... ... ... ... ... ... тамырға жібердім.
12. 1 фл цеф III +5 мл новокаиннің ертіндесін үш рет бұлшық етке ектім.
13.Жүрек жұмысын жақсарту үшін ... 4мл тері ... ... Зәр ... ... мл тері ... ектім.
15. 12 мл сүт қышқылын 1 л сумен аузына құядым.
16. 1 литр жылы су мен 3% ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік ережелерін сақтау-
қоғамдық және ... жеке ... ... қорғау үшін жағдай туғызуға
және малдың ауруына, өлуіне жол бермеуге бағытталған аса ... ... ... қорғау ережелерімен танысу үшін ... ... ... ... кезеңді нұсқауларды беруі тиіс.
Алғашқы нұсқаумен барлық жұмысқа жаңадан келген адамдар танысады.
Оның мақсаты жұмысқа ... ... ... ... ... және
кәсіпорынның ішкі тәртібімен таныстыру.
Жұмыс орнындағы нұсқауды топ ... ... ... жұмыстың
қауіпсіз тәсілдерін практика игерудің бастамасы ... ... ... ... ... жеке ... ... таныстырады.
Мал шаруашылығындағы жұмысшылар арнайы және санитариялық киімдермен
қамтамасыз етіледі.Арнайы киім- бұл жұмысшылардың физикалық, ... ... ... ... ... ... ... киімге кеудеше,
комбинезон, алжапқыш, қолғап, етік, резенке, шұлықтар жатады.
Ауру малмен,өлексемен, қимен жанасу нәтижесінде жұмысшыларға кейбір
антропозоонозды ... жұғу ... ... Аса ... ... маңқа, туберкулез, бруцеллез, құтыру, бұзаутас және т.б. аурулар
жатады.
Улы химикаттармен жұмыс істеуге ең кемі 18 ... ... ... химиялық дәрілермен жұмыс істеу ережелері ... ... ... және патогенез микроорганизмдерді ... ... ... ғана ... ... өспірімдер, жүкті және баласын ... ... ... ... ... ... адамдар мұндай жұмысқа қабылданбайды.
Улы химикаттармен жұмыс істеген кезде тамақ, су ішуге, темекі тартуға
болмайды. Тамақты жұмыс аяқталғаннан кейін немесе ... ... ғана ... ... міндетті түрде арнайы киімді шешіп, беті-қолды мұқият
сабындап жуу керек.
Дезинфекциялау шараларын ... ... ... ... ... ... көзден таса қалдырмау керек.
ОҚЭБМ газымен дезинфекциялау жұмысын тек мал ... ... ... ... ... ғана жүргізеді, мұнда
арнайы даярлықтан өткен мал дәрігері немесе фельдшер ... ... ... жұмыс істеген сайын денсаулық сақтау органдарына рұқсат
алу қажет.
Қорытынды
Қорыта келгенде ішкі жұқпайтын ауру басқа ауруға қараған өте көп ... ... ... ішкі ... аурулардың ерекшеліктері мынада:
дәрігерлік көмек көрсетелік жүрген айқын ауру ... ... ... ... ... зат алмасу процесстері ... ... ... ... малға анық ауру ... ... ... ... ... ... ... мен дамуында «күн түюінінің , атмосфералық қысымның
, ауаның ылғалдылығының ... , ... ... ... өте зор . Шаншу құбылысында орталық бас ... ... ... роль ... Оны ... ағзалар мен
ұлпалардағы экстрорецепторлар мен ... ... ... нерв ... ... барлық ішкі ағзаларда , қан
тамырларында орналасқан . Олар ... ; ... ... ... ... интерорецепторлар . осы ішкі ағзалардан
тиісті сезгіш сегментке рефлекстің берілуі висцеро-сенсорлық рефлекс ... ... ... ... ... мен ... жиырылу,
секрет бөлу процестері бұзылады
Маңызды-маңызды қоғамдық және арнайы клиникалық пәндерді міндетті
түрде және ... ... ... ем ... және малды
аурулардан сақтау шараларын белсене ұйымдастырып, тиянақты орындай алатын
мағлұматты мал ... ... ... ... ... ... ... бағыттандырылған шаруашылықтарда және
фермаларда ауруларды емдеу және ... ... ... мал ... дайындау азық дайындау технологиясын және мал
гигиенасының ережелерін сақтау бағытындағы ғылыми жетістіктерді ... жөн. ... ... ауру ... жан-жақты тексергенде
көпшілік мақұлдап ... ... келе ... ... басқада,
қазіргі кездегі физика, химия, биология ... ... жаңа ... тез және кең ... ... мысалы,
рентгенофотомитрия - зат ... ... ... ... ... ... талдау-ішек қарындар,
жүрек-қан тамырлар және басқада жүйелер мен ағзалар зерттелінунде.
Пайдаланылған ... ... Т.К. ... ... ... для ... ... учеб.
Пособие/ Т.К. Ливинова.- М.: Изд-во Аквариум, 2003-133 с.
2 К.Н. Қожанов, ... ішкі ... емес ... ... оқу ... ... ... Заман баспасы, 2005.-387 б.
3 М.А.Молдағұлов, Жануарлар ішкі аурулары: оқу ... ... ... ... ... 1-кітап.-
Алматы: 2009.-197 б.
4 Полный справочник внутренних болезней: ... ... для ... ... Ю. Ю. ... М.: 2003.-400 с.
5 Внутренние незаразные болезни с- х. ... ... под. ... ... ... ... с.
6 Внутренние незаразные болезни с-х. животных: учебник. / под. ред
В.М.Данилевского-М.: Изд-во Агропромиздат, ... ... и ... ... ... учебник./ под.
ред. А.Д. Белова.- М.: Изд-во Колос, 1983-266с.
8 ... ... ... КРС: ... под. общ. ред. ... ... И.И.- М.: Колос, 1984-455с.
9 Кондрахин И.П., Клиническая лабораторная диагностика в ветеринарии:
учебное пособие (для вузоб)/ под. общ. ред. ... И.П., ... ... ... ... ... М.Қожабаев, Жануарлардың ішкі жұқпалы емес аурулары: жоғарғы оқу
орнына арналған оқулық/ М.Қожабаев, ... ... ... М.Әуезов
атындағы ОҚМУ.-Шымкент: Нұрлы бейне баспасы, 2006-171 б.
11 Г.Г.Щербаков, Лекарственные ... в ... ... ... под. общ. ред. ... П.Д. ... ... 2005-
196 с.
12 Ж.Бердамуратов, Ірі қара ... ... / ... ... ... 1976 -155 ... Тулеметова С.Е., Малдың ішкі жұқпалы емес және инвазиялық аурулары:
қосымша оқу құралы/ құрастырған ... ... ... ... 2010-200 б.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 46 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Рецепторлар14 бет
Стерильді және асептикалық жағдайда дайындалатын дәрілік түрлер. Шаншуға арналған ерітінділер технологиясы.6 бет
Қазыбек би22 бет
Нуклеопротеидтер алмасуының бұзылуы жайлы4 бет
"Бота ешерихиозы (ақтышқақ) ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар"30 бет
«Анаэробты дизентерия ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«Бірнеше түлікке ортақ пастереллез ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«Ботулизм ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»31 бет
«бұзау аусылы ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»37 бет
«ОҚО Сайрам ауданы бойынша ауылшаруашылығы малдарының «бруцеллез (сарып)» ауруынан алдын алу және онымен күресу шаралары64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь