Жылқы спорты мен ат ойындары

Мазмұны

Аннотация
Бұл курстық жұмыс мына нормативтік сілтемелер қолданылды
Белгілер мен қысқартулар
Анықтамалар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.1 Ұлттық ат спорты ойындары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1.2 Спорт жылқысын таңдау және дұрыс пайдалану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
2.Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
2.1 Ат спортының классикалық түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
3.Техникалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
Кіріспе

Ат спорты сонау көне заманда пайда бола бастаған. Азиат әскерлері арқасында сұрапыл пайда болған ат жарысы, Ертедегі Греция, Рим және Византиядағы ат ойындары (ристалица), орта ғасырдағы рыцарлар жарысы, неше түрлі атты әскерлерге жекпе-жектері және бүгінгі күнгі олимпиада ойынары міне ат спортының ұзаққа және күрделі даму жылдары.
Ат спортының дамуының зор оқиғасының бірі 1952 жылы еліміздің ат спорт федерацисының (ФЕИ) мүшесіне кіруі.
Алғашқы рет 1952 жылы біздің шабандоздары (Хельсинки) X олимпияда ойындарына қатысты. Осы уақыттан бастап ат спорт шеберлері олимпияда ойындарына үнемі тұрақты қатысуда.
Қазақтың ұлтық ат спорты түрлерінің дамуына 1 спартакиадағы дайындық кезеңі үлкен серпіліс тудырады. Оған әрбір облыс, тіпті әрбір аудан атсалысып, спартакияданың табысты өтуіне өз үлестерін қосты. Әрбір ауданда жарысты өткізу ережелері жасалып, бекітіледі. Бұлардың бәрі өз жемісін береді де. Соған орай республика аумағында жыл сайын жарыс өткізіліп тұру кәдімгідей дәстүрге айналды. Әрбір шаруашылықтарда, мектептерде мен орта және жоғарғы оқу орындарында үйірмелер мен секциялар ұйымдастырылып, олардың қорытындылары шопан тойларында егін орағының соңында шығарылып отырылады.
Біздің заманымызға дейін жеткен әдибиеттер мен көркемөнер ескіштері, Азия, Африка, және Европа халықтары әскери іс, шаруашылық өмірінде және ат спортында жылқыны пайдаланғанын айқын көрсетеді.
Олимпиадада ойындары біздің дәуірімізден 680 жыл бұрын Грецеяда алғашқы рет екі дөңгелекті күйме соғыс арбасы мен, ал біздің дәуірімізден 648 жыл бұрын ат жарыс ойындары басталған.
Ертедегі Грецияда әскери аттарға және спортық арналған жылқыларға жаттықтыру жүргізіп және сұрыптау тәсілдерін қолданғаны туралы Ксенофонт «Гаппика және Гиппарх» еңбектерінде жазылған.
Англияда, Францияда, Испанияда, және Германияда әйгілі орта ғасырдағы рыцарлар сайысы кейін ат ойындарына айналады, оның біреуі « бой султанчиков» бүтінгі күнге жетті.
Көп ғасырлар бұрын Кавказда, Орта Азияда, Қазақстанда пайда болған ұлттық ат ойындары ұрпақтан ұрпаққа көшіп жалғасуда.
Қазақ халқы қашаннан ұлттық ат спорт түрлеріне бай халық. Көкпар, қыз қуу, бәйге, сайыс, жорға жарысы, күміс алу, жамбы ату тағыда басқа спорт түрлері баяғы заманнан бері халқымызбен бірге жасасып келеді. Күні бүгінге дейін олар өздерінің мән мазмұнын жойған жоқ. Қайта егемендік алғанның арқасында жаңарып, түрленіп келеді.
1960 жылы өткен Рим олимпиадасында біздің ат спорты шеберлері үлкен табысқа жетті. Ат спорт шебері С.Филатов ахалтекс айғыры Абсенттің үстінде салт жүрудің жоғарғы мектебі түрінен алатын жүлдеге ие болып XVII олимпиада чемпионы атанды.
Токиада өткен (1964) XVIII Олимпиада ойындарында біздін шабандоздар өзіндік сынақта және команда бойынша үшінші орынға көтерілді.
Ал Мехиқо қаласында өткен XIX Олимиада ойындарында ат спорт шебері И.Калита алдыңғы жолы С.Филатовтың жетістігін кайталап жүлдені жеңіп алды. Команда бойынша (И. Кизимов, Г Петушкова) күміс жүлдеге ие болды.
1972 жылы Мюнхен қаласында өткен XX Олимпиада ойындарында ат билету түрінен біздің щабандоздар (Е.Петушкова, И.Кизимов және Калита) команда бойынша алтын медальға марапаттанумен қоса XX Олимпиада чемпионы атанды
Мәскеуде (1980) өткен XXII Олимпиада ойындарында ат спорт ойындарына Австрия, Болгария, Венгрия, Гватемала, Индия, Мексика, Польша, Румыния, Финляндия және Кеңес өкіметінін ат спорт шеберлері қатысты. Көп сатылы жарыс (троеборье) бойынша ат спорт шеберлері А.Блинов, Ю.Сальников, В.Волков және С.Рогожин жетістіктерге жетіп, алтын олимпиада медалін жеңіп алды.
Кедергіден ат секіртуден (конкур) тағыда біздің шабандоздар Н.Корольков, В.Погоновский, В.Асмаев, В.Чуканов Кеңес ат спортының тарихында алғашқы рет XXII Олимпиада ойының Үлкен жүлдесін жеңіп алып, чемион атанды.
Ат мінудің жоғарғы мектебін көрсетуде (выездка) команда бойынша тағыда біздің ат спорт шеберлері Ю.Ковшов, В.Угрюмов, В.Мисевич жеңіске жетті. Үшеуі де алтын медальмен марапатталды.
Мәскеуде өткен XXII Олимпиада ойындарынан кейін совет ат спорт шеберлері халықаралық жарыстар (Франция, Голландия, Болгаршц Чехословакия және ФРГ) қатысып, өздерінің ат спортындағы кластары жоғары дәрежеде екендігін дәлелдеді. 1955-1985 жылдарыда шабандоздары Чехословакияда өткізілген кедергі және стипль чез жарыстарына қатысып 100-ен астам халықаралық жүлделерді жеңіп алды. Бірнеше дүркін қиындығы белгілі Пардубиц Стипльчезін және Клардубиц жүлдесінің иегерлері болды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Барминцев Ю.Н " Етті және сүтті жылқы шаруашылығы " Алматы , 1964 ж 114 - 119 беттер
2.Бозымов Қ.Қ " Жылқы және түйе шаруашылығы " Ер қанаты - Алматы : Қайнар 1981 ж, 54-65 беттер
3.Әкімбеков Б.Р , Мүслімов Б.М , Әкімбеков А.Р . Дәленов Ш.Д " Жылқы шаруашылығы " Қостанай 2007 ж , 45 - 75 беттер
4.Барминцев Ю.Н " Етті және сүтті жылқы шарушылығы " Алматы 1990 ж 123-169 беттер.
        
        Аннотация
Бұл курстық жұмыстың тақырыбы «Ат спорты мен ат ойындары» ... ... ... ... ... ... ұлттық ат спорты ойындары,спорт
жылқысын таңдау және дұрыс пайдалану,
Өзіндік зерттеу ... ... ... ат ... ... ... жұмыс мына нормативтік сілтемелерде қолданылды:
МЖМБС 2.104-68 КҚБЖ (ЕСКД).Негізгі жазбалар.
МЖМБС 2.01.-80 КҚБЖ (ЕСКД).Бұйымдар мен конструкторлық ... 2.301-68 КҚБЖ ... 2.601-95 КҚБЖ ... ... 2.304-81 КҚБЖ ... ... 2.701-84 КҚБЖ ... мен типтері орынға
қойылатын жалпы ... 2.321-84 КҚБЖ ... ... (ГК) Қ.Р ... қызмет түрлері бойынша өнімнің
класификаторы ... ОҚМУ ... ... ... ... ... мазмұндау мен ресімдеуге қойылатын жалпы талаптар.
СТ ОҚМУ 7.11-2008.Университет ... ... ... мен ... кір ... ... спирт
Анықтама
Будандастыру- малдың тұқым қуалаушылық және өзгергіштік құбылыстарына қарай
ықпал ететін халықтың ежелден қолданылып ... ... - қас пен ... қиылып,шегемен бекітілетін жері.
Терлік- Ат денесіне тіке түсетін,атарқасының тері ... ... ең ... ... екі қапталға,екі қас қиылғанда ердің белортасы ашық болады.
Оқпан- ерді шалқасынан тастап қарағанда, екі қапталдың арасында болатын
ойық.
Мазмұны
Аннотация
Бұл курстық жұмыс мына ... ... ... мен қысқартулар
Анықтамалар
Кіріспе.................................................
................................................
.........................................................6
1.Негізгі ... ... ат ... ... ... ... ... және ... ... ... Ат ... ... түрлері
............................................................................
......18
3.Техникалық ... ... ... ... көне ... пайда бола бастаған. Азиат әскерлері
арқасында сұрапыл ... ... ат ... ... ... Рим және
Византиядағы ат ойындары (ристалица), орта ғасырдағы рыцарлар жарысы, неше
түрлі атты әскерлерге жекпе-жектері және бүгінгі ... ... ... ат ... ұзаққа және күрделі даму жылдары.
Ат спортының дамуының зор оқиғасының бірі 1952 жылы ... ат ... (ФЕИ) ... кіруі.
Алғашқы рет 1952 жылы біздің шабандоздары (Хельсинки) X олимпияда
ойындарына қатысты. Осы ... ... ат ... ... ... ... тұрақты қатысуда.
Қазақтың ұлтық ат спорты түрлерінің дамуына 1 спартакиадағы дайындық
кезеңі үлкен серпіліс тудырады. Оған ... ... ... ... аудан
атсалысып, спартакияданың табысты өтуіне өз үлестерін қосты. Әрбір ауданда
жарысты өткізу ережелері жасалып, бекітіледі. ... бәрі өз ... де. ... орай ... ... жыл сайын жарыс өткізіліп тұру
кәдімгідей дәстүрге айналды. Әрбір шаруашылықтарда, мектептерде мен орта
және жоғарғы оқу ... ... мен ... ұйымдастырылып,
олардың қорытындылары шопан тойларында егін орағының соңында шығарылып
отырылады.
Біздің заманымызға дейін жеткен әдибиеттер мен ... ... ... және Европа халықтары әскери іс, шаруашылық өмірінде және ат
спортында жылқыны пайдаланғанын айқын ... ... ... ... 680 жыл ... ... ... екі дөңгелекті күйме соғыс арбасы мен, ал біздің дәуірімізден 648 жыл
бұрын ат ... ... ... ... әскери аттарға және спортық арналған ... ... және ... ... ... ... ... және Гиппарх» еңбектерінде жазылған.
Англияда, Францияда, Испанияда, және Германияда әйгілі орта ғасырдағы
рыцарлар ... ... ат ... ... оның ... « ... бүтінгі күнге жетті.
Көп ғасырлар бұрын Кавказда, Орта Азияда, Қазақстанда пайда ... ат ... ... ... ... ... ... қашаннан ұлттық ат спорт түрлеріне бай халық. Көкпар, қыз
қуу, бәйге, сайыс, жорға жарысы, ... алу, ... ату ... басқа спорт
түрлері баяғы заманнан бері халқымызбен бірге жасасып келеді. Күні бүгінге
дейін олар өздерінің мән ... ... жоқ. ... ... ... ... ... келеді.
1960 жылы өткен Рим олимпиадасында біздің ат спорты шеберлері үлкен
табысқа жетті. Ат спорт ... ... ... ... Абсенттің үстінде
салт жүрудің жоғарғы мектебі түрінен алатын жүлдеге ие болып XVII олимпиада
чемпионы атанды.
Токиада өткен (1964) XVIII ... ... ... ... ... және ... бойынша үшінші орынға көтерілді.
Ал Мехиқо қаласында өткен XIX Олимиада ойындарында ат спорт шебері
И.Калита алдыңғы жолы ... ... ... ... ... ... ... (И. Кизимов, Г Петушкова) күміс жүлдеге ие болды.
1972 жылы Мюнхен қаласында ... XX ... ... ат ... ... ... ... И.Кизимов және Калита) команда
бойынша алтын медальға марапаттанумен қоса XX Олимпиада чемпионы атанды
Мәскеуде (1980) өткен XXII Олимпиада ... ат ... ... Болгария, Венгрия, Гватемала, Индия, Мексика, Польша, Румыния,
Финляндия және ... ... ат ... ... ... Көп ... (троеборье) бойынша ат спорт шеберлері ... ... және ... ... ... алтын олимпиада медалін жеңіп
алды.
Кедергіден ат секіртуден (конкур) ... ... ... ... В.Асмаев, В.Чуканов Кеңес ат ... ... рет XXII ... ... ... жүлдесін жеңіп алып,
чемион атанды.
Ат мінудің жоғарғы мектебін көрсетуде ... ... ... ... ат ... шеберлері Ю.Ковшов, В.Угрюмов, В.Мисевич жеңіске жетті.
Үшеуі де алтын медальмен марапатталды.
Мәскеуде өткен XXII Олимпиада ойындарынан ... ... ат ... ... ... (Франция, Голландия, Болгаршц Чехословакия және ФРГ)
қатысып, өздерінің ат спортындағы кластары жоғары ... ... ... ... ... ... ... және стипль чез жарыстарына қатысып 100-ен астам халықаралық
жүлделерді жеңіп алды. Бірнеше дүркін қиындығы белгілі Пардубиц Стипльчезін
және Клардубиц жүлдесінің иегерлері болды.
1.Негізгі ... ... ат ... ... ... ... халықтар арасында көп тараған. Оның ... ... ... оған ... ... ... ... да ат спортына
жатқызуға болатын ат ойындарының көптеген түрлері бар. Олардан бәйгені,
жорға салыстыруды, ... қыз ... ... ... ... ... ... орамалды іліп алуды, т.б. атауға болады. Соның
ішінде казақтың өте жақсы көретін, ежелден келе ... ұлт ... ... ат бәйгесі.
Қазақстандағы бәйге аттарын келесі қашықтықтарға жібереді: құнандарды ... км, ... мен одан ... ... - 20-25 км, арнайы бапталған ең
күшті де жүйрік аттарды үлкен той-жиындардағы ... ... - 30-50 ... ... ... мен ... кауіп төндіретін шүңқырсыз,
көрермендерге жайлы кең ауқымды жер таңдалды. Шарт бойынша бәйге атына 12
жасқа толған, ... ... ... ... балалар отырғызылады.
Бәйгеге қатысу үшін ат атбегінің ... ... ... ... ... ... ... (жынысы, туған жылы, құндылығы ж.б.) жазылған тіркеу
қағазын ... ... ... ... жарнасын өтеп,
үйымдастырылушыларға өткізеді. Ат ... кеш ... оның ... үшін ескерту алғандар, белгіленген жолдан тайып немесе оны қиып
төтесінен ... ... ... ... ... ... ... жүйріктігі барлық жағынан
сыналумен қатар, атқа ... ... ... да үлкен сын. Олар ... ... ... ... үнемдеп, қажетті жерде мейлінше жылдамдықпен
шапқызып, жүлделі орнын ... ... ... ... ... ... ... ұзақ қашықтық бойында астындагы атының ширақ аяқ тастап, бойын
сергек ұстап, шаңға көміліп, түншықпай, ... ... ... ... Ол үшін ... ... біліп, алыс -жақынға шапқандағы күш-қуатын, элін
сақтау үшін басын қай жерде тежеп, қай ... ... ... ... білуге тиіс. Олар атымен бірге алдынала мұқият даярланып, байгеге
қосылуға ... ... өтуі ... ... ... жасалған жеребе нөмірін ат пен шабандозға іліп,
сол нөмірі ретімен мәреге сапқа ... ... ... дұрыстығы
жете тексеріледі. Бәйге ережесіне сәйкес аттың жүгені жеңіл, ... ... ... ер ... киіз ... ... ... кезінде
шауып келе жатқан аттарға кедергі туғызып, үркітіп, бәйге нәтижесіне әсер
ететеін жағдайларға (төтесінен қосылып ... ... ... ... ... не ... ... көлденеңдеп кес-кестеп бөгеу) қатаң тиым
салынады.
Бәйге өткізуге құрамында аға ... ... ... ... ... ... ... жол бойындағы қауіпті
жерлердегі бақылаушылар, адам және ... ... ... ... ... ... ... Комиссия мүшелері ауа райын бақылап,
бәйгенің басталуына рұқсат ... ... мен ... ... ... ... түсіндіреді, сөреге жеткен ат басының озуымен
жүлдегерлерді анықгайды.
Ұлттық ат спортының қызғылықты түрі - сайыс. ... ... екі ... ... ... тартысып, бірін-бірі аттан аударып түсіруге тырысады.
Сайыс жігіттің ауыртпалыққа шыдамдылығын шыңдап, шапшаңдыққа, әдісқойлыққа,
батылдыққа үйретіп, күш-қайратын арттырады. ... ... да ... ... күшейеді. Ережеге сәйкес сайыска түсушілерді 65 кг
дейінгі - ... 65-80 кг ... - орта және 80 кг ... - ... ... бөледі.
Оларға берік матадан тігілген киім кигізіліп, аттарына үзеңгі баулары
мықты ер ерттеліп, өмілдірік пен ... ... ... ... Сайысқа тусушілер қамшы ұстамайды, тек ... ... ... 30-40 м ... жерде 20 минут бойында өткізіледі
Сайыстан абсалюттік чемпионды анықтау үшін жарысты оған қатысу-шыларды
салмақ категорияларына бөлмей-ақ олимпиадалық жүйе бойынша өткізуге ... ... ... ... атақ және разряд беріледі.
Спортшылардың салмақ категориясьн анықтау үшін өлшеу, жарыс басталатын
күні ереже бойынша жарыстың басталуына кем ... екі ... ... ... ... ... келмей қалған спортшы жарыстан
шығарылады. Жарысқа қатысушы ... ... ... ... ... ... шешініп өлшенеді. Өлшеудің нәтижелері хаттамаға
түсіріледі.
Аға төрешенің ысқырығы ... екі атты ... ... ... ... қарама-қарсы тұрады. Ер-тоқымандарын ... ... ... салмак категорияларын және к,ай командадан екенін
хабарлайды. Содан соң олар бір-бірімен шеңбер сызығының бойына барып тұрады
да аға ... ... ... жекпе-жекті бастайды. Сайыс аяқталған соң
спортшылар шеңбердің ортасына ... ... ... ... ... күйде тұрады. Бас төреші бәсекенің нәтижесін хабарлаған соң ... да бір ... ... ... ... ... ... аға терешінің ысқырығы бойынша басталып және тоқтатылып, гонгтың
белгісімен аяқталады. Бәсеке 5 минутке созылады. Егер сол ... ... ... жеңіске жете алмаса, онда жарыс нәтижесі ұпай саны
бойынша анықталады.
Бәсеке кезінде спортшылардың аға төрешінің ... ... ... рұқсат берілмейді. Жарақатаннып қалған жағдайда немесе киімінде
қолайсыздық ... ... ... ... ... ... ... ушін 5 минуттан аспауы керек. Егер 5 минут өткеннен ... ... ... ... ... онда ол ... деп есептеледі.
Егер спортшылардың бірдей айқасты қайта-қайта тоқтата берсе оның
токтатқан уақыты қосылып есептеледі, ол 5 ... ... ... ... таза ... балл ... ... мүмкін.
Таза жеңіс. Жекпе-жек барысында аттан сүйреп түсірген немесе аударып
тастаған (егер оның ... бір ... ... ... ... ... Таза жеңіске 3 ұпай, жеңіліп қалған сайысшыға 0 ұпай есептеледі.
Ұпай бойынша жеңіске жету. Бәсеке кезінде басым ... яғни ... ... және ... ... спортшыға жеңіс ұпай бойынша беріледі. Ал
ескерту алған және ... ... ... ... және ... рет
сақтандырғаннан кейін де сайыста белсенділік керсет-пегені үшін) спортшы
ұпай бойынша жеңілді деп есептеледі.
Ұпай бойынша ... ... 2 ... ... 0 ұпай беріледі. Егер
жекпе-жек аяқталғанша екі спортшының бірі жеңіске жете алмаса, ... ... ... ... ... тең ... деп ... да
әрқайысысына бір-бір ұпайдан жазылады.
Жарыс өткізу ... ... ... қарсыласының қолынан,
белбеуінен, үзеңгіден шығарып алуға тырысып, аяғынан ұстауға, ... ... ... ... ұруға болмайды. Денесімен кез келген
жаққа итеруге, өз атының ... ... ... ... немесе
табанын қарсыласының атының бүйіріне тіреуге рұқсат етіледі.
Қарсыласының не оның атын ... ... ... ... ... ... бетінен, мойнынан, шашынан немесе ер-тоқымынан, сондай-
ақ аттың басынан, жалынан, құйрығынан ұстауға, ережеде ... ... ... ... ... бұрауға) және қолын қарсыласының
аяғының және оның үзеңгісінің астына жіберіп ұстауға, тізгінді ... ... ... ... ... салынады.
Әдісті дұрыс қолданбаған сайысшының бұрын алған ... Егер ... ... біреуінің тыйым салған әдісті
қолданылғанын байқамай қалса, онда жапа ... ... ... ... ... Осы ... бойынша аға төреші жекпе-жекті тоқтатып, жағдайды
анықтап, кінәліге ... ... ... ... ... ... ол тыйым
салынған әрекет ретінде бағаланып, спортшы сондағыдай дәрежеде жазаланады.
Тыйым салынған әдісті қолданып, шеңбердің сыртына әдейі ... ... ... ... ... 2 ... астым кешігіп шыққаны үшін
спортшыға ескерту ... ... екі ... ... ... ... ... 1
әсертыс ұпай есептеледі. Егер ескерту екі шабандозға да жасалатын ... ... ... ... ... ... Сайыс кезінде әр
спортшыға екіден артық ескерту ... ... ... ол одан әрі ... тоқтатылып, ондай шабандоз жеңілді деп есептеледі.
Жарысты белсенді қимыл көрсеткен шабандозға әуелі ескерту жасалады да
сонымен мұны ... ... ... ... ... және екінші ескерту төрешілердің көп дауысымен жасалады, ал ... үш ... ... ... ғана ... ... ... аға төреші екі сайысшыны да шеңбердің
ортасына тұрғызып, жеңімпаз жағына қарай қолын көтереді.
Нәтиже былай ... ... ... ... ... Бакиров 5
минут 2 секунд ішінде таза (ұпай санымен) жеңіске жетті.
Егер тең түскен ... ... ... екі ... ... қарай
созады.
Төрешілік хаттамасы бәсекенің жекелеген сәттерін, яғни ескерту "е",
мақтандыру "с" ... ... ... ... 1 ұпай қойылғанын,
т.с.с. тіркейтін негізгі құжат болып табылады. Сайыстың соңында оның
нәтижелері толтырылады.
Қазақтың өте ... ... ұлт ... бірі - ... ... ... бөрі" дегеннен шыққан. Мал баққан көшпелі халықтар үшін өте қауіпті аң
- қасқыр (бөрі). Оны ... ... жұрт ... ... ат ... сүйрелеген,
бір-бірінен алып қашып, тартып тамашалаған.
Кейін бұл дәстүрлі ойынға ... ... ... ... ... ... ... орнына серке, қой кейде бұзау тартатын
болған.
Көкпар Қазақстан мен қатар Орта Азия ... ... кең ... ... ... ... ... тартыш", Тәжік тілінде "Бұзавши" деп
аталады. Көкпар тарту ойындарында ұсақ ат ... ... ... ... де бар. ... кең тараған бузавши ойыны біздің көкпарға
өте ұқсас. Сондай-ақ Аргентина ... да ... ... ат спорт ойыны
бар.
Көкпар ретінде жиын-той (ұйымдастырушылар) серке тушасын береді де, ... ... іліп ... ... ... ... өз ... (сөреге)
жеткізеді. Көкпар тарту жігіт күші мен жігерін, ептілік пен айлакерлігін,
батылдығы мен алғырлығын, аттың төзімділігі мен ... ... мен ойын ... ... түрлі қиын жағдайларға үйреншіктігін
шыңдайды.
Тартыс қызығына кіріп, азарттанған шабандоздар арасында жиі-жиі жанжал
шығып, қамшы сілтеніп, бас ... ... ... ... ... Ол ... сәйкес серкенің орнына кілем тартылады. Көкпарды
арнайы белгіленген кеңдігі 400-1000 м ... ... Оған жасы ... ... ... ... таныс, дәрігерден денсаулығы жөнінде
куәлігі бар ер адамдар ғана ... ... екі ... жалпы тартысқа түсіп жекелеп және 5-9 мүшесі бар екі команда
болып тартады. Көкпарды тек колмен ... ... ... ... ... ... жеткізгені үшін үлай беріліп, көкпар тарту 45 ... ... ... ... тарту үшін жан-жақты төрт бұрышталып келген
ашық және топырағы жұмсақ тегіс алаң таңдалады. Алаңның ұзындығы 400 ... 200 ... Осы ... ... мәре - ... 9 метр ... ... екі жағына жалаушылармен қақпалар белгіленіп ... ... 50 ... ... ені 15 ... Қақпаның сыртына
ені 3 метр, ұзынды қақпаның еніндей алаң жасалады. Егер көкпар осы ... ... оның ... түссе, оны лақтыру есепке алынады. ... ... ... оның ... ... оны сол ... алдына 30
метр жерге тастайды да төрешінің ысқырығы бойынша жарыс жалғаса береді.
Қақпаның сыртына тағы 25-30 ... ... ... ... ... осы ... асып ... төреші жарысты тоқтатады. Көкпар қайтадан
шеңбердің ортасына тасталып, ойын тағы да жалғастырылады.
Жарыс ... ... ... білу үшін жарыс басталар алдында
кемінде бір сағат бұрын жеребе тартылады. Аға төреші ... ... ... ... ... ... ... көтеріп, радиомен
шақырады да жарыстың басталғанын білдіреді. Осы белгі ... ... ... ұйымдасқан түрде жеребе салып, таңдап ... ... ... да, ... орталыққа қаратып, тізіліп тұра қалады да
сәлемдеседі.
Командалардың капитандары ... ... ... Аға ... ... ... соң қай ... қай команда тұратындығын
анықтайды. Бұдан соң капитандар орындарына оралады. Аға ... ... ... ... ... ... ... Төрешінің көмекшілері
ортаға шығып, орындарына барып тұрады. Әр командадан көкпарға бір-бір адам
жақындап, аға төрешінің белгісі ... ... ... көтеріп алуға
тырысады. Сол сәтте-ақ команданың басқа мүшелері де сайысқа түсіп кетеді.
Әр команданың ... ... ... ... ... ... ал өз
қақпасына тастауға әрекет болғанда оған жол бермеу. Көкпарды қарсы жақтың
қақпасына көбірек ... ... ... ... ... ... 30-40
килограмм шамасында. Жарысты өткізетін ұйым көкпардың салмағы мен жарыс
ұзақтығын басқаша етіп те ... ... ... қатысатын адамдар мынандай кез келген жерінен көкпарды
көтеріп, қарсыласынан тартып ... оны ... ... ... немесе оған қарай лақтыруға, тақымына қысуға, қолмен ... ... ... ... жанастырып сүйреп немесе аттың аяқтарының
арасына ұстауға, ... ... алып ... ... ... ... таласып жүргенде қақпа сыртына (бұл кезде
25-30 метр сызықтан әрі асып кетпесе) шауып шыққанда алаңға ... ... сырт ... оралуға, сөйтіп оны қақпаға лақтыруға рұқсат етіледі.
Егер спортшының бірі лақтырған көкпар алаңға немесе сызыққа ... оның ... ... келе ... ... ... ... қарсы жақтың қақпасына қайта лақтырып түсіруіне болады.
Көкпар ... ... ... ... ... ... жалпы
ер-тұрманнан ұстауға, қарсыласының қолынан, белбеуінен, ... ... ... ұстауға ,байлауға, шауып келе жатқан аттың ... ... ... ... ... ... алаңның шекарасынан шеттен
шығып кетуге, қақпаға ... ... де ... ... ... салынады. Егер бір команда немесе жекелеген спортшылар жарыс ережесін
өрексел бұзатын болса және төрешілердің ... ... сол ... ... жеке ... жарыстан шығарылады. Жарыстан шығарылған
жігіттің орнына басқа спортшы қатыстырылмайды. Егер команда ... ... аз ... ... ол ... жеңілді деп есептеледі. Жарыстан
тұтас шығарылған команда да ... ... ... жеңіліс алу (-), ал жеңіс қосу (+) белгісімен
белгіленеді. Қарсыласының қақпасына ... көп рет ... ... ... ... ... ... командаға - 2 ұпай, тең түскенде - 1 ... ... - 0 ұпай ... ... коллегиясы жеребе тартқызу
жолмен ... 2 (4) және одан да көп ... ... ол ... айналым жүйесі бойынша сайысады. Бір команда бір күнде ең көп
дегенде тек үш рет қана ... ... ... ... ... бірдей болған жағдайда жеңіпаз ... ... ... ... көп ... ... ... қақпасына
көкпарды көп тастауына қарай анықталады.
Командалардың алған орындарын анықтау үшін ең аз немесе ең көп ұпай
бойынша ... ... ... Бұл ... ... ережелерінде
жазылады немесе төрешілердің отырысында келісіледі.
Жорға жарыс. Жорғаға әдетте ұлттық киім киген ер-жігіттер немесе ... ... ... ... үшін ... 3 километр, ерлер үшін 6
километр. Мұндай ... ... ... ... дағдыланған спортшылар
қатыстырылады. Олардың жасы он сегізден жоғары болу керек. Жорғаның жасы үш
жастан ... ... ... ... кез ... ... түқымына жататын атты
қосуға болады. Қашықтық 2 мың метірден 10 мың метрге дейін болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... кезегі жеребе бойынша
анықталады. Жаттықтырушы атбегі төрешілер коллегиясына жеребе тартқанға
дейін берілетін мәлімдемеде шабандоздың фамилиясы, аты, жасы және ... ... ... ... топ ... ... керсетіледі. Сондай-
ақ осы мәлімдемеде аттың жынысы, туған жылы және қоңдылығы жазылады. Тегі
жөнінде құжат жоқ аттар тегі ... деп ... ... ... ... ... ... болмаса, ат
жарысқа жіберілмейді. Жарысқа қатысушылар өз шаруашылық қожалықтарында
киетін ... ... ... ... ... ғана ... ... шабандоздың жеребе тартқаннан кейін төрешілер коллегиясы берген
екі қарына немесе ... ... ... тұсына, тоқымының екі жағына
бекітілген рет саны болуы керек.
Қарақшыға жеткен соң барлық ... ... ... ... алса - бір, ... орынға - екі, үшінші орынға ұпай есептеледі. Бұл-
жарыс женіңпаздарын ең аз ұпай санымен ... ... ... және ... ... Шабандоздың қонышы мықты аяқ ... ... ... ... ... ... көйлегі болуы тиіс.
Басында жеңіл бас ... ... ... ... ... ... ... шаңнан қорғайтын көзілдірік киюіне де болады.
Атты дайьндауға мынандай талаптар қойылады: жүгені басына тар немесе
кең ... ері ... ... жайлы болуы тиіс. "Жарысқа
дайындалыңдар" деп шақырғанға дейін тартпасы мен айылының берікгігі, дұрыс
тартылған-тартылмағандығын тексеруден ... ... ... ... екі
саусақ, ал айылдан төрт саусақ өтетіндей егіп ... ... ... ... ... дем ... көп ... келтірмейтіндей болады.
Үзенгісінің ұзындығын шабандоз былай тексереді. Үзенгісіне аяғын тіреп
тұрғанда ер мен екі ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Ол қуыс көп болса, таралғыны қысқартады, аз болса -ұзартады.
Қауіпсіздік шаралары үшін шабандоз аттың тізігінін үнемі жинап ... ... ... ... ... ... атын шыбықпен
немесе қамшымен ұруға болмайды. Ережені ... ... ... ... ... қашықтық бойынша аттарын жорғасынан
жаңылдырмаулары тиіс. Аттың жорғасынан жаңылып, желіп ... ... ... ең көп ... екі километрде - 4 рет, төрт километрде - ... ... - 7, он ... - 10 ... ... ... ... он екіге дейін шоқырақтаса, ... ... ... ал 13 рет ... одан да көп ... , ... болып
саналады да жарыстан шығарылады; үш ретке дейін шоқырақтау жүріс қосу болып
есептеледі, ол үшін ... жаза ... ... ... қатысушылардың барлығы да орындарына
сай, яғни ... орын - I ... ... орын - 2, үшінші орын 3 ұпай алады.
Егер шабандоздар бірнеше топқа ... ... ... ... алған орны
көрсеткен уакыттарына қарай анықталады.
Қыз қуу жарысы. Бұл жарыс С.М.Буденныйдың ... ... ... ... жылы ... ... Жарысқа сол кездегі барлық республикалардың
өкілдері қатысты. Алматы облысындағы С.М.Киров атындағы мектептің 8 ... ... ... ... атты таза қанды биемен шауып, бірінші
орынға шығып, үлкен алтын медаль алды. ... бері қыз ... ... ... ... өткізіліп тұрады.
Жарысқа атқа жақсы шаба алатын қыз балалар ... Ат үш ... одан ... ... ... ... жарысты өткізетін үйым белгілейді,
көбінесе 2000 метр аралығында болуы ... ... ... ... айналым
бойынша, жұмсақ тура жолда немесе ипподромда өткізіледі.
Жарысты өткізу тәртібі мен шарттары ... ... ... ... мен ... ... киім киюлері тиіс.
Қыз қуу ойынына қатысатын қыздардың да, жігіттердің де саны ... Ойын ... ... ... мен ... ... ... кезегі белгіленеді. Мұнда еске алатын бір жағдай кезегі бір
келетін қыз бен жігіт әр ... ... ... ... ... ... ең алдымен шығатын қыз бен ... ... ... , қыз алдында тұрады да , ал жігіт қыздан 20 ... ... ... ... ... аға ... ойынды баста деп белгі
бергенге дейін ойынға қатысушы қыз бен ... ... ... ... ... атын ... ... тежеуге немесе тоқтатуға болмайды,
қыздың білегіндегі орамалды айналмадан өтіп кеткеннен кейін ... ... ... ... ... ... ... кетуге немесе айналмаға
жетпей орта ... кері ... ... етілмейді. Орта жолдан кері
қайтқандар ойынға екінші рет қатыстырылмайды .
Қыз қуу ... ... ету үшін ... шабыс басталатын жерде
тұратын төреші, ойынға қатысушылардың ішінде ... ... ... хатшысы болады.
Ойынды жеңген жігітке немесе қызға - 1 ұпай, жеңілгендерге - 0 ұпай
есептелінеді. Командалардың жеңіс нәтижесін білу үшін сол ... ... ... жеке ... ... қосылып
бағаланады. Ойынның нәтижесі ... үлгі ... ... ... екі ... ... бірдей болған жағдайда бірінші орын жеңіске
көп жеткен, өзара ... ... ... ... ... ең аз уақыт
жұмсаған командаға беріледі. Жарысқа катысушылардың ер-тұрманының әр түрлі
болуына рұқсат етіледі, ... оның да ... ... қазақы ер
түрлерінің бірінде , ат әбзелдерінің де ұлттық сәнді бейнелі болғаны абзал.
Күміс алу. Жарыстың мақсаты - ең жай ... ... ... келе
жатқан ат үстіне бір жағына еңкейіп жерде жатқан ... ... ... ... ... ... ... орыннан сөреге дейінгі ара қашықтық
100 метр. Бастапқы орыннан 10-15 ... ... мәре ... болады. Сол
сызықтан 50-60 метр тегіс таза (ақшыл құм немесе ағаш үгіндісі ... ... ... ... ... ... Ол арадан сөреге дейінгі
қашықтық 20-35 метр.Жарыс өткізу тәртібі. Күміс алудан жекелей командалық
жарыс өткізіледі. ... ... ... ... ... ... ... мәре сызығына келіп тұрады. Төреші "Кәне жөнел!" деп ... Сол ... ... шауып жөнеледі де екпінін бәсеңдетпей еңкейіп
орамалды алып, ... ... шаба ... "Жөнел" деген әмірден сөредегі
төреші жалауын сілтегенге дейінгі уақыт белгіленіп отырады. Егер ... ... ат ... желіске ауысса немесе тоқтап қалатын болса,
шабандоздың бұл жолы шабысы есепке ... да оған 0 ұпай ... ... ... ... оған атына қайта мініп, сол ... ... әрі ... ... ... ... ... әрбір шабандозға үш
рет шауып өтуге рұқсат беріледі. Орамалды ... іліп ... үшін бір, ... ... 0 ұпай ... ... ... таңдау және дұрыс пайдалану
Жылқыны таңдау. Ат спортында үлкен жетістіктерге ие болу үшін ... ... ... ... ... жылқысын таңдағанда оның типіне,
тұқымына, сырт ... шығу ... ... ... және
денсаулығына көңіл аударған жөн. Олардың жоғарғы жүйке қызметі (ВНД) туралы
мәліметтер болғаны қажет.
Атқа мінудің жоғарғы мектебі (выездка) жарыстары үшін ... ... ... дене ... салт ... ... экстерьері дұрыс үйлесімді
біткен, жүрісі жеңіл және емін-еркін жатық болғанына көңіл ... ... басы ... ... кең көзі ... құлағы жұқа қыймылды болғаны
дұрыс. Мойны ұзын, арқасының ұзындығы ... белі ... ... ... ... ... дейінгі биіктігі 160-168 см. Жылқының түсіне де
көңіл аударған жөн. ... ... ... ... ... ... қаланады.
Атқа мінудің жоғарғы мектебі үшін таза қанды салт мініс, ахалтеке,
буденный, ... ... ... ойдағыдай қолданылады. Араб ... бар ... ... келеді.
Кедергіден секірту жарыстары үшін жылқының ірі және биік ... ... ... ... ... ... ұзын, бірақта белі
қысқалау, бөксесі жатаған және бұлшық етті, аяқтары мықты және түзу біткені
жөн. Кедергіден секіруде көбінесе таза ... салт ... ... ... ... жылқы тұқымдары ойдағыдай орын алады.
Көп сатылы жарыстары үшін жылқыға өте қатаң ... ... ... ... ... ... дұрыс жүрісті, ірі кеуде орамы орташа
және арнайы төзімді болуы керек. Сыртқы бітімінің ... ең ... ... ... бітуі. Көп сатылы жарысқа басқа жылқы ... таза ... салт ... ... ... жылқылары және жартылай
таза қанды будандар ыңғайлы.
2.Өзіндік зерттеу
2.1 Ат спортының классикалық түрлері
Алуан түрлі ат спорт жарыстары мен ат ... ... ең ... ... ... ... ат ... жататындар: атқа
мінудің жоғарғы мектебін көрсету, кедергіден секірту және көп сатылы ... ... ең әсем түрі - атқа ... ... ... көрсету. Бұл
жарыс бағдарламасына атқа әр түрлі жүріс-құбылыстар жасату-жанымен
көлденеңдетіп қабырғалата жүргізу, ... келе ... ... аяқ ... ... ... ... алыңқырап (тізесін биіктете көтеріп)
желу, атты үш ... ... бір ... ... ... көрермендерге
тағзым еткізіп, басын игізу кіреді.
Атқа мінудің жоғарғы мектебін көрсету жарысын манежде ... ... ... ... тең ашық және ... ... шабандоздың квалифи-кациясы мен
жылкының дайындығына сәйкес өткізіледі. Осы ат ... ... ... ... ... ... жүлде" деп аталатын жарыстар тағайындалған.
Ат спорты жастарды ат үстінде ... ... ... ... ... ... ойнауға) баулайтын спортың әдемі де пайдалы ... Ат ... үшін ... атқа мінуді, сонан кейін ат үстінде түрлі ... ... ... ... ... ... ... жүгені,
тізгіні, ер-тоқымы, үзеңгісі қонымды болуын ... ... ... ... өткізеді. Ат мінудің жоғарғы мектебін ... ... ... ... ... ... ... жастарды ат үстінде ... ... ... ... ... ... баулайтын спортың әдемі де пайдалы түрі. Ат
спортына қатысу үшін әуелі атқа ... ... ... ат үстінде түрлі
спорттық ойындар жасауды үйренеді. Спорттық ойындарға қатысатын ... ... ... ... ... ... ... қадағалап,
алдынала бірқыдыру дайындықтан өткізеді. ... ... ... ... ... ... ... биіктігін 20-30 см бастап, бірте-бірте конхур, алатын
ат спортының осы ... ... ат пен ... ... ... келесі ьсласстарғабөлінеді:
1. жеңіл конкур - минутына 300 м ... ... ... 90-100 см, ені
100 см кедергіден, сосын 2 м су құйылған ордан секірту;
2. орташа конкур - ... 350 м ... ... атты ... ... ені 150 см 12 ... ... 2,5 су құйылған ордан секірту;
3. қиын конкур – минутына 380 см шабыс ... ... 110-120, ені 200 ... ... және көлденеңі 4 м ордан секірту;
4. ең ... ... ... ... ... - ... 400м ... атты биіктігі 130-160 см, ені 300 см 18 ... ... 5 ... ... ... ... жас талдан буып жасалған кедергі;
б) дуалдан жасалған кедергі;
ә) жеңіл ағашқа кірпіш не жар суреті салынған кедергі;
г)тақтайдан жасалған дуал;
д)шлагбаум.
Кедергілердің ... 30 ... ... ... аяғы тисе ... етіп ... ... ішіндегі ең қиында күрделісі - көп сатылы жарыс. Оған әр
атбегі үш күн бойы ат ... бір ақ ... ... ... ... ... күні - арнаулы манеждер әр түрлі ат жүрісін ... күні - ... ойлы - ... жолды, жолсыз жерлермен әр түрлі
жүріспен (аллюрмен) шауып өту;
- үшінші күні - ... ... ... ... үшін атпен далада шабу, биік кедергілерден секіру
нормасы кемітіледі.
Ат мінудің ... ... ... ... 20 ... (әр ... ... шабу, билету, бір орында тұрып қалу, басын игізу
және т.б.) кіреді. Бұл тапсырманы бағалау, сапалы дэл ... ... Ең ... ... ... далалық сынақтан өту. Бұл үшін жарыс
ететін ауланы төртке ... ... және ... ... ... ... ... 20 км тең. Оны шабандоз әр түрлі ат жүрісімен тиісті
берілген уақытын ... өту ... ... бөлігінің жер қашықтығы 3600 м,
қауіп-қатер төндіретін ой-шүңқырсыз ... ... ... өткізеді. Трасса
бойында биіктігі 1,4 метр және ені 2 ... ... ... 10-12 ... ... бөлігі-ойлы-қырлы, жыралы, терең ... ... және де ... ... бар ... ... ... сайын биіктігі 1,2 м, үстіңгі ені 2 м және астыңғы ені 3 м ... ... ... қиын ... ... кейін көп сатылы жарыстың
үшінші күні басталардың алдында, спорт атының жұмысқа деген қабілеттілігін
тексереді. Жарыс ... 700-800 ашық ... ... Шарт ... 1,2 м және ені 3,5 м 12 ... кедергіні бірінен соң бірін нақты
сәйкестігіне байланысты орындайды. Көп сатылы жарыс сақа ... ... ... сай, ал жасы ... толмаған жылқысымен жеңілдетілген
бағдарлама бойынша жүргізіледі. Көп сатылы жарыс олимпиада ойындарына,
әлемдік және ... ат ойын ... ... рет Англияда шыққан спортының түріне стиль-чезы, яғни кедергісі
бар жерді айналып шабу, ... Оның ... ең ... ... Англияда, ал Пардубицк стиль-чезы Чехияда. Кей бөлігіне шөп
өсірілген, ал кей ... ... және 7000 м ... әр ... ... арнаулы жабық иподромда өткізіледі.
Стиль-чезге дайындалған ат жүйрік, төзімді, биікке секіргіш ... ... ... ал ... ... ... жігерлі, жүректі,
мықты, шапшаңдыкқа дайын шебер болуы тиіс.
Техникалық қауіпсіздік
Техникалық ... және ...... ... ... ... ... аурулардан сақтауды, еңбек
өнімділігін ... және ... ... өнім ... ... ... шаруашылығында еңбек қорғау ережелерімен танысуы ... ... ... ... ... кезеңді нұсқауларды беруі тиіс.
Алғашқы нұсқаумен барлық жұмысқа жаңадан ... ... ... жұмысқа келген адамдарды еңбек қорғау ережелері және
кәсіпорынның ішкі тәртібімен таныстыру.
Жұмыс ... ... топ ... ... ... ... тәсілдерін практикада игерудің бастамасы болып табылады.
Жылқымен тікелей жұмыс істейтін адамдарды жеке ... ... ... ... шаруашылығы жұмысшылары үшін 6 айда бір ... ... болу ... ... нұсқау жүргізіледі, оған
барлық арашылар қатысады.
Жылқы шаруашылығында еңбек шарты қора – жай ауасының ... шаң – ... және ... ... тез ... шуға және физикалық ауыртпашылыққа байланысты
болады.Соған байланысты құс шаруашылығындағы жұмысшылар көп ... ... ... қара ... ... ... ет күшін
қажет ететін физикалық жұмыстар.Шаруашылықтарды механикаландыру және
автоматтандыру, азықты ... және ... ... ... ... ... ... кезінде физикалық ауыртпалықты жеңілдетер еді.Дегенмен де,
мұндай шаруашылықтарта да кейбір қолайсыз ... ... ... ... ... бойы қора – ... ... малдың тығыз орналасуы, ауаның
бактериялармен ... ... ... ... ... ... ... әсерін тигізеді.Сондықтан да жылқы қора –
жайларында оптимальді микроклиматты ... ... ... ... маңызды факторы болып табылады.
Жылқы шаруашылығыдағы жұмысшылар арнайы және санитарлық киімдермен
қамтамасыз етіледі.Арнайы киім – бұл жұмысшыларды физикалық, ... ... ... ... қорғайтын құрал.Арнайы киімге кеудеше,
комбинезон, алжапқыш, қолғап, етік, резеңке шұлықтар ... ... ... әсерінен қорғану үшін
жұмысшыларға алжапқыш, қалпақ, резеңке етік және қолғап беріледі.
Санитарлық киім – бұл ет және ет ... ... ... ... микробпен ластану мүмкіндігінің ... ... ... киімге ақ, тегіс мақта – матадан тігілген халат, қалпақ,
орамал жатады.
Ауру жылқымен, ... ... ... ... ... ... ... жұғу қаупі төнеді.Аса қатерлі ауруларға
топалаң, маңқа, туберкулез, ... ... ... және ... ... ... ... шаралар негізіне нақты ветеринариялық
қадағалау, уақтылы балау, ауру малдарды ... ... ... ... қызмет
көрсетушілер де сақтық шараларды қолдануы керек.
Жылқымен жұмыс істеуге 18 – ге ... ... және бала ... ... көрсетушілерге арнайы киімнің сыртынан басқа
киім киюге, мал қора – ... ... ... және ауру ірі ... алынған
шикі сүтті ішуге тыйым салынады.
Қызмет көрсетушілер толық медициналық тексеруден өткен соң ғана
жұмысқа жіберіледі.Жұмысшылар 3 айда 1 рет, ... ... 1 ... ... ... және 6 айда 1 рет ... ... тексеріледі.Барлық жұмысшылар уақтылы ішқұрт тасымалдауға
тексеріледі.
Улы химикаттармен жұмыс жасаған соң, киімді шешіп тазалау керек ... ... жылы ... жуады.Дезинфекцияда қолданылған арнайы киімдерді
үйде сақтауға болмайды.
Жылқы шаруашылығындағы ... ... ... ... кітапшаға денсаулық жағдайы, медициналық
тексерудің нәтижелері, инфекциялық аурулармен ауырса, ол туралы мәліметтер,
профилактикалық егулер ... ... , ... және ... да адам мен ... ... ауыратын адамдар жылқымен жұмыс істеуге жіберілмейді.
Сүт фермасында ... жеке ... ... ... зор, ... ет ... ... аурулар таралуы мүмкін.
Ветеринариялық мамандар үнемі ауру ірі ... және ... ... ... олар үшін жеке гигиенаны сақтауы ас қажет.
Ветеринариялық – санитариялық өткелде жұмысшылар мен мамандар өз
киімдерін ... киім ... ... да, ... ... ... ... ферманың өндірістік аймағына өтеді.Ірі шаруашылықтарда ... ... ... ... соң, ... мен мамандар душқа
түсіп, арнайы киімдерді өткізіп, өз киімдерін ... ... ... шығады.Арнайы киімдерді үйге алып кетуге немесе сол ... ... ... шығуға тыйым салынады.
Жылқы шаруашылығы жұмысшыларын мамандық ауруына шалдығудан сақтау үшін
кешенді шаралар жүргізіледі: ірі қара қора – ... ... ... ( ... ылғалдылық, ауаның газды ... ) , ... ... және ... ... ... ... дезинсекция, дератизация жүргізу, ауру араны оқшаулау ... ... ... және ... аурудан сақтаудың бірден – бір жолы – ... ... ... мүлтіксіз орындау, арнайы жоспар бойынша өз
уақтысында дезинфекциялық, ... және ... ... ... дер ... жүргізу мал әсіпорындарын аурудан сақтаудың кепілі.
Қорытынды
Ат спорты сонау көне заманда ... бола ... ... ... ... ... болған ат жарысы, Ертедегі Греция, Рим және
Византиядағы ат ойындары ... орта ... ... жарысы, неше
түрлі атты әскерлерге жекпе-жектері және бүгінгі күнгі олимпиада ойынары
міне ат спортының ... және ... даму ... ... ат спорты түрлерінің дамуына 1 спартакиадағы дайындық
кезеңі үлкен серпіліс тудырады. Оған ... ... ... әрбір аудан
атсалысып, спартакияданың табысты өтуіне өз үлестерін қосты. Әрбір ... ... ... ... ... Бұлардың бәрі өз жемісін
береді де. Соған орай республика аумағында жыл сайын жарыс ... ... ... ... ... ... ... мен орта
және жоғарғы оқу орындарында үйірмелер мен секциялар ұйымдастырылып,
олардың ... ... ... егін орағының соңында. шығарылып
отырылады.
Біздің заманымызға дейін ... ... мен ... ... ... және ... халықтары әскери іс, шаруашылық өмірінде және ат
спортында жылқыны пайдаланғанын айқын ... ... ... ... ат ... ... бай халық. Көкпар, қыз қуу, бәйге, сайыс, жорға
жарысы, күміс алу, жамбы ату тағыда басқа ... ... ... ... ... бірге жасасып келеді. Күні бүтінге дейін олар ... ... ... жоқ. Қайта егемендік алғанның арқасында жаңарып, түрленіп
келеді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Барминцев Ю.Н " Етті және ... ... ... " ... , 1964 ... - 119 беттер
2.Бозымов Қ.Қ " Жылқы және түйе шаруашылығы " Ер қанаты - ... ... 1981 ж, 54-65 ... Б.Р , Мүслімов Б.М , Әкімбеков А.Р . Дәленов Ш.Д " Жылқы
шаруашылығы " ... 2007 ж , 45 - 75 ... Ю.Н " Етті және ... ... ... " ... 1990 ж 123-
169 беттер.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шаңғы спорты10 бет
ҚР дене тәрбиесі мен спорттың дамуын жоспарлау11 бет
2011 жылғы «Азиада» ойындарының туризмдегі рөлі78 бет
VІІ қысқы Азия ойындары5 бет
«Балалар ойынының жіктелуі.Шығармашылық және ережелі ойындар. Мектеп жасына дейінгі балалардың сюжеттік-рөлдік ойындары»7 бет
«Режиссерлік ойын және оның әдістемесі. мектеп жасына дейінгі балалардың құрылыс ойындары»5 бет
І.есенберлиннің “көшпенділер” романындағы жылқы атауларының этнолингвистикалық мәні41 бет
Автолиздің ерте мерзімдегі жылқы және қой еті өнімдерінің технологиясын дайындау62 бет
Ауыр жүк тартушы жылқы тұымдары15 бет
Балалар ойынының жіктелуі. Шығармашылық және ережелі ойындар. Мектеп жасына дейінгі балалардың сюжеттік - рольдік ойындары10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь