Құс өнімдерінің сапасын бақылау

КІРІСПЕ
1 ҚР БОЙЫНША ҚҰС ШАРУАШЫЛЫҒЫНА ЖАЛПЫ САПАТТАМА
1.1 Құс шаруашылығының түрлері
1.2 Құс шаруашылығының технологиясы
1.3 Құс өнімінен өндірілетін өнімдер
2 ҚҰС ӨНІМДЕРІНІҢ САПАСЫНА ҚОЙЫЛАТЫН ЖАЛПЫ ТАЛАПТАР
2.1 Құс ет өнімдері
2.2 Құс жұмыртқа өнімдері
2.3 Құстардың қосымша өнімеріне қойылатын талаптар
3 ҚҰС ӨНІМДЕРІНІҢ СТАНДАРТТАРЫ
3.1 Құс ет өнімдерінің стандарттары
3.2 Құстардың жұмыртқа өнімдерінің стандарттары
3.3 Құстардың қосымша өнімдерінің стандарттары
4 ҚҰС ӨНІМДЕРІНІҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ СТАНДАРТҚА СӘЙКЕСТІГІ
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕРДІҢ ТІЗІМІ
ҚОСЫМШАЛАР
Жұмыстың өзектілігі. Құс шаруашылығы дегеніміз бұл елімізде ет және жұмыртқа қорын жедел толықтыра алатын шаруашылықтардың тез жетілетін саласы. Құс шаруашылығының шоғырлануы және оның өнеркәсіптік негізге көшіріліуі құс еті мен жұмыртқаны өндірудің іс жүзіндегі бүкіл технологиясын қамтитын салаларды басқарудың бірқатар мәселелерін ғылыми тұрғыда жетілдіріп, өндірістік сынақтан өткізуді талап етеді. Өндіріс типті ірі шаруашылықтарда, фабрикалардақұс еті мен жұмыртқа өндіру – осы заманғы технологияның өндірістік қарқындылығы және ырғақтылығымен, барлық цехтар және звенолардың өзара байлансытылығымен, көп еңбек сіңіруді қажет ететін жүйелерді жоғары дәрежеде механикаландыру және автоматтандырумен, табындарды стандарттап, біртектестендірумен сипатталады. Басқа үй малдарымен салыстырғанда құс саласы – аса қысқа уақыттың ішінде еңбекті де, азықты да, қаржыны да аз жұмсап, жұғымдылығы жоғары өнім – етті және жұмыртқаны жылдың төрт мезгілінде де көп мөлшерде өндіруімен ерекшеленеді. Қазіргі уақытта құс шаруашылығын өркендетуде үлкен ғылыми-өндірістік жұмыс жүргізілуде.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – Құс өнімдерін стандарттарын және сәйкестігін анықтау.
Диплом жұмыстың міндеттері:
1) ҚР бойынша құс шаруашылығына жалпы сапаттама беру;
2) Құс шаруашылығының түрлерін анықтау;
3) Құс өнімдерінің сапасына қойылатын жалпы талаптарын талдау;
4) Құс өнімдерінің стандарттары бoйыншa қoйылaтын тaлaптaрды aнықтaу.
Қазіргі заман ағымына сай көпсалалы нарықтық экономика кезінде республикадағы осы саланың қарқынды дамып, еліміздің азық-түлік қорын толықтыру мүмкіндігіне қомақты үлес қосады деген сөз. Осыған орай еліміздегі тұтынушылардың сұраныстарының өсуіне байланысты құс өсірушілердің алдына Үкімет тарапынан үлкен мақсаттар қойылуда. Медициналық мөлшер есебі бойынша еліміздегі әр жанға шаққанда жылына 14 килограмм құс еті, 290 дана жұмыртқа өндірілуі қажет екен. Республика халқын бұл өнімдермен осы мөлшерге сай толықтай қамтамасыз ету үшін жылына 180 мың тоннаға жуық құс еті және 3,5 миллиард дана шамасында жұмыртқа өндіру мүмкіндігіне жету керек.
Құс шаруашылығының өнімдері қай кезеңде де болмасын үлкен сұранысқа ие екені бесенеден белгілі. Қайта құру кезеңіне дейін елімізде құс жұмыртқасы мен етін өндіру және олардан алынған құнарлы өнімдермен тұтынушыларды қамтамасыз ету толығымен құс шаруашылықтары арқылы жүзеге асырылатын. Сонымен қатар өндірілген өнімнің біраз бөлігі шетелдерге жөнелтілетін еді. Бүгінгі таңда еліміздегі құс шаруашылығы өнеркәсіптік негізде қарқынды дамып, жұмыртқа, ет өндіру бағыттарындағы құс фабрикалары мен асылтұқымды зауыттар ашылып, репродукторлы
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕРДІҢ ТІЗІМІ

1 ҚР “Тамақ өнімдері сапасы мен қауіпсіздігі туралы” Заң.// ҚР Парламентінің жаршысы.
2 ҚР “Құс өнімдерін стандарттау және сертификаттау туралы” Заңы //Егемен Қазақстан1993,17 қаңтар
3 Кочиш, И.И. Птицеводство:учебник для студ. вузов по спец."Зоотехния"-М.:КолосС,2004.-
4 Содержание кур при производстве мяса/ авт- сост. А. Ф.Зипер.-М.: АСТ; Донецк:Сталкер,2006.-159
5 Киселев, Л. Ю. Породы, линии и кросс с/х птицы: учеб. пособие для студентов вузов
6 Ш.Ә. Әлпейсов. К.П. Тәжиев. Құс шаруашылығы, Алматы, 2001 ж
7 А.Б. Таңатаров. Е.Б. Байбаранов. Құс шаруашылығы және құстың жұмыртқасы мен етін өндірудің технологиясы. Алматы, 1992 ж
8 Э.Э. Пенионжкевич, К.В. Злочевская Құс шаруашылығы, Алматы,
2001
9 А.Л. Штеле «Куриное яйцо: вчера, сегодня завтра» М 2004
2002В.
10 Абакумов «Үй құстарын өсіру»
11 «Құс шаруашылығы» А.Б.Таңатаров., Ш.Ә. Әлпейсов., С.Т. Дабжанова.
12 «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, I том
13 ҚР “Бәсеке және монопольдік қызметті шектеу туралы” Заң .// Егемен Қазақстан
14 Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия.
Минск; ООО «Новое знание», 2000.
15 ҚР “Тамақ өнімдері сапасы мен қауіпсіздігі туралы” Заң.// ҚР Парламентінің жаршысы,  №.
16 Ө. Бейсенова, К. Каймулдинова, С. Әбілмәжінова, т.б. — Алматы: Мектеп, 2010
17 «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл
18 Ә.Байжұманұлы, К.Бекболатұлы . Мал шаруашылығы сөздігі. Алматы-2011
19 http://www.kazagro.kz/
20 http://baq.kz/news/56003.
21 http://khabar.kz/kz/news/kogam-kz/item/19297
22 http://referattar.kazaksha.info/
23 Б.Ж.Жақсылықов. Сапалы өнім. 2009 жыл
24 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі•" Егемен Қазақстан 1998.22 сәуір
25 Лифиц И.М Основы стандартизации, метрологии и сертификации – М: Издательство стандартов, 2001
26 ДворяшинБ.И Кузнецов Л.И Радиот Управление качеством.. Учебное пособие для ВУЗов .ИНФРА-М 2004
27 Биримжанова З.С. Сборник задач и упражнений экологического содержания.2004
28 Бурдун Г.Д Марков Б.Н. Основы метрологии. 1985
29 Өлшем бірлігінің қамтамасыз ету туралы ҚР Заңы
30 СТ РҚ 1.1-2000 Қазақстан республикасының мемлекеттік стандарттау жүйесі.
31 Аскаров.Е.С Стандартизация, сертификация и метрология. Учеб.пособие. Алматы 2006
32 Маркин.Н.С Практикум по метрологии – М: Издательство стандартов, 1994г.
33 Крылова Г.Д Основы стандартизации –М: ЮНИТИ, 2000г
34 Г.Х.Шәбікова, Х.Қ. Оспанов Сертификаттау жүйесі
35 Қосымова Г. «Ғылым» ғылыми баспа орталығы, 2005
36 Inventory of U.S. Greenhouse Gas Emissions and Sinks: 1990-1999. U.S. Environmental Protection Agency
37 Ә.Табылды КазГорСтрой 09-Желтоқсан-2009
38 Қазақстан Ұлттық энциклопедиясы, 7 том
39 Н.Сарсенбаев. ФГУП «СТАНДАРТИНФОРМ» .-А:1974
40 www.gostinfo.ru info@gostinfo.ru
41 http://www.trk.kz/
42. http://reftrend.ru/944338.html
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ
1 ҚР БОЙЫНША ҚҰС ШАРУАШЫЛЫҒЫНА ЖАЛПЫ ... Құс ... ... Құс ... ... Құс ... ... өнімдер
2 ҚҰС ӨНІМДЕРІНІҢ САПАСЫНА ҚОЙЫЛАТЫН ЖАЛПЫ ТАЛАПТАР
2.1 Құс ет өнімдері
2.2 Құс жұмыртқа өнімдері
+ Құстардың қосымша ... ... ... ҚҰС ... СТАНДАРТТАРЫ
3.1 Құс ет өнімдерінің стандарттары
3.2 Құстардың жұмыртқа өнімдерінің стандарттары
3.3 ... ... ... ... ҚҰС ... ... СТАНДАРТҚА СӘЙКЕСТІГІ
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕРДІҢ ТІЗІМІ
ҚОСЫМШАЛАР
КІРІСПЕ
Жұмыстың өзектілігі. Құс шаруашылығы дегеніміз бұл елімізде ет және ... ... ... ... ... ... тез ... саласы. Құс шаруашылығының шоғырлануы және оның өнеркәсіптік негізге көшіріліуі құс еті мен ... ... іс ... ... ... ... салаларды басқарудың бірқатар мәселелерін ғылыми тұрғыда жетілдіріп, өндірістік сынақтан өткізуді талап етеді. Өндіріс типті ірі шаруашылықтарда, фабрикалардақұс еті мен ... ... - осы ... ... ... қарқындылығы және ырғақтылығымен, барлық цехтар және звенолардың өзара байлансытылығымен, көп ... ... ... ... ... ... ... механикаландыру және автоматтандырумен, табындарды стандарттап, біртектестендірумен сипатталады. Басқа үй малдарымен салыстырғанда құс саласы - аса ... ... ... еңбекті де, азықты да, қаржыны да аз жұмсап, жұғымдылығы ... өнім - етті және ... ... төрт ... де көп мөлшерде өндіруімен ерекшеленеді. Қазіргі уақытта құс шаруашылығын өркендетуде үлкен ғылыми-өндірістік жұмыс жүргізілуде.
Дипломдық жұмыстың ... - Құс ... ... және ... анықтау.
Диплом жұмыстың міндеттері:
* ҚР бойынша құс шаруашылығына жалпы сапаттама беру;
* Құс ... ... ... Құс ... ... ... ... талаптарын талдау;
* Құс өнімдерінің стандарттары ... ... ... aнықтaу.
Қазіргі заман ағымына сай көпсалалы нарықтық экономика кезінде республикадағы осы саланың қарқынды дамып, еліміздің азық-түлік қорын толықтыру мүмкіндігіне ... үлес ... ... сөз. ... орай ... ... ... өсуіне байланысты құс өсірушілердің алдына Үкімет тарапынан үлкен мақсаттар ... ... ... ... ... ... әр жанға шаққанда жылына 14 килограмм құс еті, 290 дана жұмыртқа өндірілуі қажет екен. Республика халқын бұл өнімдермен осы ... сай ... ... ету үшін жылына 180 мың тоннаға жуық құс еті және 3,5 миллиард дана шамасында жұмыртқа өндіру ... жету ... ... ... қай ... де болмасын үлкен сұранысқа ие екені бесенеден ... ... құру ... ... ... құс жұмыртқасы мен етін өндіру және олардан алынған құнарлы ... ... ... ету ... құс ... арқылы жүзеге асырылатын. Сонымен қатар өндірілген өнімнің біраз бөлігі шетелдерге жөнелтілетін еді. Бүгінгі таңда еліміздегі құс шаруашылығы өнеркәсіптік негізде қарқынды ... ... ет ... бағыттарындағы құс фабрикалары мен асылтұқымды зауыттар ашылып, репродукторлы шаруашылықтар мен инкубатор станциялары ұйымдастырылды. Тиімді технологияларды қолдану мен ... ... ... ... бұл сала көп жылдар бойы еліміздегі мал шаруашылығының алдыңғы қатарында болды. Сол себепті құс өнімдері басқа өнімдерден қарағанда ... және ... ... ... ... ... еліміздің құс шаруашылығы оң шешімін күтіп отырған басты мәселелердің бірі - отандық құс кросстарының ... ... ... ... жыл ... шетелдік кросстардың асылтұқымды арғы тектік және аналық түрлері, инкубациялық жұмыртқалары 7-7,2 миллион доллар шамасындағы қаржыға сатып алынады. Бұл мәселенің ... ... ... және ғылыми-зерттеу жұмыстарының деңгейінің төмендігі басты кедергі болып отыр. Осы ... ... ... ... қорын жоғалтуға және тауар өндірушілеріміздің шетелдік асылтұқымды өнім ... ... ... ... ... ... және отандық генотиптер негізінде елімізде жоғары өнімді құстардың асылтұқымды жүйесін құру үшін асылдандыру жұмыстарын ұйымдастыруды жоғары ... ... ... орталықтар мен асылтұқымды зауыттардың ашылуы нәтижесінде бәсекелестікке тұрақты құс желілері мен ... ... ... Бұл ... ... ... келетін құс өнімдерінің көлемінің қысқарып, отандық тауар өндірушілердің жұмысына және биоазықтық қауіпсіздігіне оң әсер ... ... ... ... ... ... құс шаруашылығы өнімдерінің өзіндік құнының анағұрлым төмендеуіне әкеледі. Алайда, бұл ... ... ... ... қалу дегенді көрсетеді. Сондықтан осындай тәуелділіктен арылу үшін өзімізде асылтұқымды құс шаруашылықтарын ұйымдастырып, әртүрлі бағыттағы құс кросстарын шығарып, отандық құс ... ... ... түрлерімен қамтамасыз ету керек. Өкінішке қарай, республикамызда құстардың тек шетелдік кросстары ғана пайдаланылады. Мәселен, бройлер ... - ... ... Хаборд Флек, Гибро, Кооб, Титан, Иза, Росс - 308; жұмыртқа ... - ... ақ және ... ... Яффа, Ломанн, хат Лайн кросстары.
Зерттеу нысаны: Алматы облысындағы құс өнімдерін стандарттау.
Тәжірибелік маңыздылығы. Бүгінгі ... құс ... аса ... ... ... қарау керек. Құс өнімдерін өндіріп және оны зерттеу орталықтарын ... ... ... адам ... қауіпсіз екен аса қатты бағалап, оны өндірісте сұранысы жоғары өнімдердін бірі ретінде, әлемдік экономика саласына, табысты бизнес жүргізу үшін, ... ... ... маңызды.
Жұмыстың теориялық және әдістемелік негізі: бұл жұмыстың теориялық негізі ретінде Таңатаров А.Б. , оқулықтарындағы ғалымдардың тұжырымдары басшылыққа ... ... ... ... ... ... ... ҚР БОЙЫНША ҚҰС ШАРУАШЫЛЫҒЫНА ЖАЛПЫ САПАТТАМА
1.1 Құс шаруашылығының түрлері
Өндірістік құс шаруашылығы нарық ... ... ... тағамдармен қамтамасыз етуге өзінің сүбелі үлесін қосатын, аграрлық кешеннің әрі ... әрі ... ... тез ... ... болып табылады.
Келешекте жұмыртқа және құс етін өндіру технологияларын жетілдіру, әр шаршы метр жерден өнім шығымын ... оның ... ... төмендетуді көздейді. Сонымен қатар, көліктің және басқару міндеттерін орындайтын машиналардың технологаялық жүйесі жасалынады, автоматтандырылған басқару бағдарламасымен жабдықталған құс фабрикаларын құру ... ... ... ... ... арзан да сапалы тәуліктік балапанмен және инкубациялық жұмыртқамен қамтамасыз ету үшін алдымен құс ... ... ... ... ... керек.
Құс шаруашылығы саласында пайдаланылатын жемазық қорының мәні өте зор. Өйткені, ... ... ... ... ... ... ... құрайды.Келешекте құс шаруашылығының үдемелі дамуы, өте жоғары мамандандырылған әрі шағылыстырғанда мол өнімді будан алынатын құс ... мен ... ... ғана ... ... ... ... құс саны мен олардан алынатын өнімдер өндіру деңгейінің елеулі өсуі еліміздегі құс шаруашылықтарының тұрақты дамып келе ... ... Бұл ... - ... ... ... сай көпсалалы нарықтық экономика кезінде республикадағы осы саланың қарқынды дамып, еліміздің азық-түлік қорын толықтыру мүмкіндігіне қомақты үлес қосады деген сөз. ... орай ... ... ... ... ... құс өсірушілердің алдына Үкімет тарапынан үлкен мақсаттар қойылуда. Медициналық мөлшер есебі бойынша еліміздегі әр жанға ... ... 14 ... құс еті, 290 дана ... өндірілуі қажет екен. Республика халқын бұл өнімдермен осы мөлшерге сай ... ... ету үшін ... 180 мың тоннаға жуық құс еті және 3,5 миллиард дана шамасында жұмыртқа өндіру мүмкіндігіне жету ... ... ... ... ... ... мәні өте зор. Өйткені, өндірілетін өнімдердің өзіндік ... ... ... ... ... ... ... нәрлі болмауы (әсіресе, ақуыз жетіспеуі), оның амин қышқылдары мен алмасу қуаты бойынша өз мөлшері деңгейінде болмауы құс ... ... ... ... ... бір ... ет өндіру үшін ондай құрамажем ғылыми дәлелденген мөлшерден 1,5-2,0 есе көп жұмсалады, яғни ... ... құны ... ... ... ... толық жүзеге аспайды.Қазiргi таңда я жұмыртқа өндiрiсi болсын, не болмаса құс етi өндiрiсiнiң тауашасы (ниша) өте сиымды болып келедi және ... ... ... өнiмге жоғары сұраныс бар.
Қазақстан Республикасында жұмыртқа және құс еті өнімдерінің бәсекелік қабілетін арттыруда, осы сала кәсіпорындарында, жоғарыда аталған ... даму ... ... ... ... жасайтын маркетинтік бөлімдер ұйымдастырылған жөн. Бұл кәсіпорындарда арнайы маркетингтік жүйені ұйымдастыру олардың нарықпен тығыз байланысты жұмыс істеуіне мүмкіндік ... Ет, ... ... алу, байланыс мақсатына, әсемдік үшін құстардың жаңа тұқымдарын шығарады. Жабайы құстардың ауыл, орман, балық шаруашылығында, аң аулау кәсібінде және ... ... зор ... бар. Құстар-дың экономикалық маңызы өте күрделі, оны механикалық шеше салатын мәселе ... Бір ... ... ... өзі бір жағдайда пайдалы болса, екінші бір жағдайда зиянды болып саналады. Шаруашылықтың бір түріне пайдалы болған құс, ... ... ... ... ... ... ... кұстар егін, бау-бақша, тоғайлы және далалы жердегі өсімдіктердің зиянкестері -- ... ... ... ... ... Орман зиянкестерімен қоректенетін құстарға: сары шымшық, пищухалар, түрлі славкалар, шыбын қаққыштар, түрлі сары ... ... ... ... ... жағалтайлар, ешкіемерлер, тоқылдақтар, кішкене торғайлар, жорға торғайлар т. б. жатады. Дала мен ... ... ... ... құстарға кәдімгі қара торғай, түрлі қаратамақ торғай, боз торғайлар, ақсарылар, көк қарғалар, айдарлы көкектер, кәдімгі және дала бөктергісі, ... ақ ... ... ұзақтар, кейбір жерлерде шағалалар т. б. жатады.
Күлгін қара ... ... ... Орта Азияға, Қазақстанға, Кавказда Төменгі Еділде тараған. Кейбір жылдары Украинада да болады. Ересегі бір ... ... жүз ... ... Р. Н. ... ... бойынша, Орта Азиядағы қара торғайдың әрбір үйірі, ұялаған кезінде (бір ай-да) 100 мыңдай шегірткелерді құртады. Сонымен қатар жас ... ... мен ... жеп ... ... А. Н. Фор-мозов Қазақстанда дала бөктергісінің шегірткелерді жейтінін бақылаған. Оның айтуынша, безгелдек (Місгоtіs tеtгах) таң-ертеңгі уақытта 250 шегірткені жегенін ... ... ... және ... ... ... үйректер, қызғыштар және ақ тұмсық қара қарғалар далалық жерлерге ... ... ... ... ... ... ... ағаш-тарының көптеген жаңғақтарын жеп, өндірістік маңызы бар жаңғақтың қорын кемітеді. Сонымен қатар бұл құстар көпте-ген самырсын жаңғақтарын мүктердің арасына, ... ... ... ... ... тұқымының тарауына се-бепші болады.
Құстар ұсақ кемірушілерді жеп, ауыл шаруашылығына үл-кен пайда келтіреді. Көптеген күндізгі ... ... және ... ... ұсақ ... қоректеніп, оларды қырады. Ұсақ кемірушілермен қоректенетін құстарға кэдімгі жамансары, қорған жамансарысы, қыстақ жамансарысы (АгсһіЬиtео lаgориs), құладындар (батпақ жердің құладынынан ... ... ... (Аqиіlа һеlаіса), дала бүркіті, кәдімгі бөктергі, дала бөктергігі, күйкентайлар, ителгілер, батпақты жердің жапалағы, ... ... және сұр ... т. б. ... аз болған жылы, бұлардың бірқатары насеком-дармен, рептилилермен, құстармен ... ... ... ... жылы ұсақ ... тек қана жыртқыш құстар емес, құзгын, сауысқан, құтандар, дегелектер де қоректенеді. Олар кемірушілер ... ... ... ... ұшып барып, қырады.
Құстардың зиянды жануарларды құртып, адамның шаруа-шылық әрекетіне пайда келтіретін фактыларды көптеп келтіруге болады. Сондықтан құстарды қорғау және ... ... ... ... үшін ... ... ұялар салу, ағаштар\ды көбірек егу керек. Бұл жұмысты бүкіл еліміздегі мектеп оқушылары жүзеге ... ... ... ... пайда тигізіп отыр.Кейбір құстардың пайдасымен қатар зияны да айтарлықтай. Мысалы, ақ тұмсық қара қарғалар көктемде себілген тұқым-ды ... ... ... ... ... қауынды, картопты шоқып бүлдіреді. Сонымен қатар ауыл шаруашылығының зиянкес насекомдарында жеп көп пайда келтіреді. Сол сияқты суық торгайларда ... ... ... олар-дың личинкаларымен, жұлдыз құрттармен қоректендірсе, олар ұшқасын, күзде дәнді дақылдармен қоректендіріп зиянын тигізеді. Сонымен қатар кейбір ... ... мен қара ... шие ... жеп ... зиян ... ... еліміздің құс шаруашылығы оң шешімін күтіп отырған басты мәселелердің бірі - отандық құс кросстарының ... ... ... елімізге жыл сайын шетелдік кросстардың асылтұқымды арғы тектік және аналық түрлері, инкубациялық жұмыртқалары 7-7,2 миллион доллар шамасындағы қаржыға сатып ... Бұл ... ... ... іріктеп-сұрыптау және ғылыми-зерттеу жұмыстарының деңгейінің төмендігі басты кедергі болып отыр. Осы олқылықтар Отанымыздағы құстардың тектік қорын жоғалтуға және тауар ... ... ... өнім өндірушілерге тәуелді болып қалуына себеп. Әлемдік және отандық генотиптер негізінде елімізде жоғары өнімді ... ... ... құру үшін ... ... ұйымдастыруды жоғары деңгейге көтеріп, селекциялық-тектік орталықтар мен асылтұқымды зауыттардың ашылуы нәтижесінде бәсекелестікке тұрақты құс желілері мен кросстарын шығару ... Бұл ... ... шетелдерден келетін құс өнімдерінің көлемінің қысқарып, отандық тауар өндірушілердің жұмысына және биоазықтық ... оң әсер ... ... ... ... ... қойылып, құс шаруашылығы өнімдерінің өзіндік құнының анағұрлым төмендеуіне әкеледі.
Соңғы жылдары құс саны мен олардан ... ... ... деңгейінің елеулі өсуі еліміздегі құс шаруашылықтарының тұрақты дамып келе жатқанын білдіреді. Бұл ... - ... ... ... сай көпсалалы нарықтық экономика кезінде республикадағы осы саланың қарқынды дамып, еліміздің азық-түлік қорын толықтыру ... ... үлес ... деген сөз. Осыған орай еліміздегі тұтынушылардың сұраныстарының өсуіне байланысты құс өсірушілердің алдына ... ... ... мақсаттар қойылуда. Медициналық мөлшер есебі бойынша еліміздегі әр жанға шаққанда жылына 14 килограмм құс еті, 290 дана ... ... ... ... Республика халқын бұл өнімдермен осы мөлшерге сай толықтай қамтамасыз ету үшін жылына 180 мың ... жуық құс еті және 3,5 ... дана ... ... өндіру мүмкіндігіне жету керек.
Қазіргі уақытта азық-түлік қауіпсіздігі мемлекетіміздің ұстанып ... ... ... ... ... ... Өткен жылы халқымыздың жан басына шаққандағы жұмыртқа тұтыну көлемі 172 дана ... құс етін ... 12,2 ... ... болды. Ал бұл көрсеткіш Қытай, АҚШ және Батыс, Шығыс Еуропа ... ... ... ... ... ... 32% кем ... отыр.
Еліміздегі осы саланың одан әрі қарқындап дамуына Қазақстан нарығының шетел өнімдерімен толып кету ... ... ... тудыруы мүмкін. Жыл сайын жұмыртқаның 15-20%, құс етінің 60-65%-ы шетелдерден ... ... ... отырған жағдайда ғылымның басты мақса ы - елімізде отандық ... ... ... құс шаруашылығы өнімдерін ше телдерден әкелуге болады. Алайда, бұл іс-шара біреуге тәуелді болып қалу ... ... ... ... ... ... үшін өзімізде асылтұқымды құс шаруашылықтарын ұйымдастырып, әртүрлі бағыттағы құс ... ... ... құс ... ... құстардың түрлерімен қамтамасыз ету керек.
Осы жылдары ... өзге ... 130 мың ... шамасында ет әкелінді. Әлемдік ауқым бойынша бұл соншалықты көп көрсеткіш емес. Сонда да өзімізде ет өндірісін дамыту мәселесі мемлекетіміздің ... тыс ... ... ... ... тағы бір айта ... жай, бүгінде Үкімет бройлер мен жұмыртқалағыш тауықтар өсіретін кешендер мен шаруашылықтарға көмек беріп жатыр. Ал ... ... қаз, ... ... ... ... ... қалып отыр. Бұл құстарды өсірумен айналысатын өндірушілерге мемлекет тарапынан ешқандай да көмек көрсетілмейді, тіпті Үкіметте бар деп саналатын тізілімде жоқ ... ... ... ... мен ... ... ... өзен-көлі мол, астықты Солтүстік Қазақстанда осылармен айналысуға толық мүмкіндіктері бар.
Қазіргі уақытта, яғни Кеден одағына еніп, Дүниежүзілік сауда ұйымына кірер алдында құс ... ... ... ... іс-шараларды жеделдеткен жөн. Айталық, АҚШ-та өндірілетін және бірдей ... ... ішкі ... ... ... ... және ... құс өнімдерінің тауар ретінде 77 саудалық сипаттамасы бар екен. Ал біздің еліміздегі ассортиментімізде тек 10-12 аталым көрсетіледі. Демек, ассортименттегі өнімдер ... ... үшін ... ... баса назар аудара отырып, еліміздегі құс фабрикалары инвестицияны пайдалану жолдарын оңтайлы шешіп, құс өнімдерін өндіру технологиясын уақыт талабына сай ... ... бір ... ... ... шешетін мәселе республикаға импорттық құс өнімдерін шамадан тыс ... ... құс ... ... тарифтік квота қою болмақ. Бұл - отандық тауар ... ... ... қорғайтын заңды және орынды шешімдердің бірі. Бұл мәселедегі басты мақсаттың бірі - еліміздің ішкі ... ет ... ... бір деңгейде ұстап қалу. Осы жағдайда еліміздің құс өсірушілері өз жұмыстарын жоғары деңгейде көрсете алады деуге ... ... ... импорттық өнімдерге кедендік салық енгізбей және тарифтік квота қоймай болмайды. Себебі, құс шаруашылығының өнім нарығында шетелдікін емес, отандық ... ... ... ... Еліміздегі құс шаруашылығы тұрақты дамуы үшін тұқымдық жұмыртқамен қамтамасыз етілуі тиіс. Сондықтан тауар өндірушілерді ... да ... ... ... және инкубациялық жұмыртқамен қамтамасыз ету үшін алдымен құс тұқымын асылдандыру жұмыстарын жолға қоюымыз керек.Құс шаруашылығы саласында ... ... ... мәні өте зор. ... ... өнімдердің өзіндік құнының 65-70%-ын жемазықтың бағалары құрайды. Құрамажемнің нәрлі болмауы (әсіресе, ақуыз ... оның амин ... мен ... ... ... өз мөлшері деңгейінде болмауы құс шаруашылығына әжептәуір шығын әкеледі. Өйткені, бір килограмм ет ... үшін ... ... ... дәлелденген мөлшерден 1,5-2,0 есе көп жұмсалады, яғни өнімнің ... құны ... ... ... әлеуеттілігі толық жүзеге аспайды.
Республика экономикасы тұрақты дамып жатқанда, асылдандыру бағытында жұмыс жасап жатқан ғалымдар мен ... ... ... ... ... бұл ... төтеп беруге болады. Осыған орай, бұл саланың әрі қарай дамуын аса маңызды мәселе ... ... ... ... ... және құс ... ғылыми-тәжірибе орталықтарын ұйымдастыру бағдарламасында жоғары деңгейдегі асылдандыру және ауыл шаруашылығы құстарының жоғары өнімді желілері мен кросстарын шығару ... ... ... ... ... ... ... күтіп-бағу негіздерін және азықтандыру мөлшерлерін анықтау зерттеулері қарастырылған. Осыны жүзеге ... ... біз ... құс ... ... ... және тауарлы өнім өндіруші елдердің қатарына шығатынына сенімдіміз. Қазіргі уақытта республикадағы құс шаруашылығының стратегиялық даму бағыты Дүниежүзілік ... ... ... сай, ... ... төтеп бере алатын жоғары сапалы құс өнімдерін өндіру және құс етін, тәуліктік ... ... ... шетелден сатып алудан арылу болып келеді.
Құс шаруашылығы - мал шаруашылығының жоғары сапалы мол өнім беретін ... ... ... кезде үй құстарын өсіру кәсіптік негіз алып отыр. Осы ... құс ... ... жылу ... ... жарығы мен желдету жұзеге асырылатын жақсы жабдықталған үй-жай. Мұнда құстар арнаулы үйшіктерде күтіледі. Үйшіктердің қабырғасы мен едені торланған және ... ... ... ... Құстарды жемдеу, куту кезеңдері толық механикаландырылған. Балапандар ... ... мен ... ... ... инкубаторлардан шығады.
Тауықтар - тауықтәрізділер отрядына жататын құс, ауыл шаруашылық құстарының неғұрлым кең тараған түрі. Еті мен жұмыртқасын, қауырсыны мен ... алу үшін ... ... ... ... қолданылады. Олардың барлық тұқымдарының арғы тегі - бұдан 5 мың жыл ... ... ... ... ... банкив тауығы. Төбесінде теріден тұратын айдары, құлақ сырғалықтары, ... ... ... мен ... ... ... ... түсі әр түрлі. Көпшілік тұқымдарының артқы жіліншігі мен тұмсығы сары кейде ... қара ... ... денелері тығыз, табандары үнемі жер бетінде жүретіндіктен мықты, төрт саусақты, тырнақтары ... ... де ... ... ... дала ... ... ауырлау. Қанаттары қысқа, ұша алмайтындықтан оларды өте сирек пайдаланады. Жұмыртқа салатын, балапандарын ... ... ... ... өздері таңдап алады.
Өнімділік бағытына қарай ет, ет-жұмыртқа, жұмыртқа бағытындағы тауықтар деп бөлінеді, сонымен ... ... мәні жоқ ... және ... ... да өсіріледі. Жұмыртқалағыш тұқымы онша ірі емес, мекиені 1,7 - 2,2, қоразы 2,5 - 3 кг; ... ... ... 2,3 - 2,8 және 3,4 - 3,8; етті ... 3 - 3,5 және 3,8 - 4,5 кг ... ... Етті ... балапандары (бройлер) тез өседі, олардың жұмыртқаны жарып шыққандағы салмағы 38 - 41 г. болса, 7 - 8 ... 1,5 - 1,8 кг ... ... ... ... ... ерте жетіледі (5 - 6 айда). Жұмыртқалағыш тұқымы басқа тұқымдарына қарағанда тез өседі. Жұмыртқалағыш тауықтар жылына орта ... 220 - 250 ... ал етті ... 110 - 220 дана ... ... Жыл ... жұмыртқалау мерзімінің соңына қарай тауықтар түлей бастайды, ол өнімділік бағытына және күтіп-баптау жағдайына байланысты 2 - 3 ... 2 айға ... ... ... ... ... жұмыртқа салмайды. Жұмыртқалау мерзімінің басында жұмыртқаның салмағы 40 - 50 г, ал ... ... 57 - 65 г-ға ... көтеріледі. 10 жылға дейін жұмыртқалай алады, екінші жылы ең көп ... ... ... кейін жылдан жылға жұмыртқа саны кемиді. Тауықтар өсіретін шаруашылықтарда өнімі мол тұқымдық тауықтарды 2 - 3 жыл ұстайды. ... ... ... 55 - 60%-ы жас, 30 - 35%-ы - 2 ... 10%-ы 3 ... ... ... 8 - 12 тауыққа 1 қораз ұсталады. ... ... ... қораз ұстамаса да болады. Тауықтарды қолда өсіргенде қораны кең, жарық, су өтпейтін, жылы жерге салады. ... ... ... ... ... ... жұмыртқалайтын ұялар болады, оларды жуып, дезинфекциялап отырады. Қыста қалың төсеніш ... ... ... ... алдына үлкендеу ашық алаң қоршалады. Сонымен қатар тауықтарды құс фабрикаларында, арнайы шаруашылықтарда өсіреді (қ. Құс өсіру). Тауықтарды азықтандыру ... ... ... ... ... Жемі - арнайы дайындалған құрама жем.
Қаздар (Anserinae) - қаздар отрядына жататын құстардың тұқымдас тармағының бірі. Қаздардың мойын омыртқасының саны ... ... ... ... ... ... Олар әсіресе тундрада көп болады. Қаздар көбінесе құрғаққа ұялап, құрғақта оттайды, су оларға сусындау, түлеу және кейде демалу үшін ғана ... ... Олар суда ... жүзе алады, бірақ сүңги алмайды. Қаздардың барлық түрлері 6-12 жұмыртқа салады да, ... 25-28 күн ... ... олар бір ... соң ... ере бастайды. Қаздардың еті өте құнды, мамығы да пайдалы.
Олардың барлық түрлері 40-тан асады, ал біздегі түрлері 11. Бұлардың ... көп ... сұр қаз. ... ... бір жерде болып, бір жерде болмайтын түрлері: құртұмсық қаз, сұрала қаз, ... ... ... жиі кездесетін түрлері:
Сұрала қаз (Anser fabalis) - Америкада болады; бұған сұрала қаз, ... ... ... қазы ... - ... ... 90 см, қанаты 55 см ірі құс, Австралияда (Тасманияда, ... ... ... ... ... ... 30 күн ... шығарады. Австралия қазы тек шөппен қоректенеді.
Тепкішекті қаздар (Ріесtopterinae) көбінесе Африка мен Мадагаскарда ... ... ... 16. ... ... ... қолға үйренгенімен көбейе алмайды.
Ақ қаз (Chen hyperboreus) - денесінің ұзындығы 86 см, қанаттары - 160 см. Ересектерінің түсі ақ, ... ... ... ... ... ... ... мен шығысы; бұрынғы КСРО-да Чаун түбегінен бастап ... ... ... жерлер. Ақ қаз көктемде өсімдік тамырымен, жазда шөппен, ал күзде тундрадағы өсетін түрліше жидектермен коректенеді; сонымен қатар тұщы сулар мен ... ... ... жәндіктерді жейді. Қолға тез үйренеді.
Нил қазы (Chenalopex aegypticus) көбінесе Африканың, кейде Еуропаның оңтүстігінде тіршілік етеді;
Тауық қаз ... ... ... ... 90 см, қанаты 55 см, еті дәмді;
Сұрала қаз (Anser anser) бұл осы кездегі асыранды қаздардың ататегі. Мұның арқа жағы ... ал ... ... ... ... ... ұзындығы 98 см, екі қанаты 170 см. Сұрала қаз құрлықта қоректеніп, сонда тіршілік етеді ... ... Олар ... ... ... тұқымдарын жейді, Сұрала қаздың жастары 5-6, ал егделері 14-ке дейін жұмыртқа тауып, балапанын 28 күн басып ... ... еті өте ... ... ... ... де құнды болады.
Үйрек, үй үйректері (Anas platyrhynchos var. domestіca) - қазтәрізділер отряды, үйрек тұқымдасына жататын ... ... ... ... 1000 жыл бұрын Еуразия, Солтүстік Африка, Солтүстік Америкада жабайы барылдауық үйректі қолға үйрету арқылы шығарылған. Үйректердің ең көп ... ... ... ... ... ақ ... ... Үйрек, үндінің жүйрік Үйрегі, т.б. Пекин Үйрегінің басы үлкен, жалпақ, ... ... ... қызғылт-сары, сәл имектеу, арқасы кең, шоқтығына қарай биіктеу, тұлғасы кең әрі ұзын, ... ... әрі ... ... ақ, денесінің түсі сарғылт болып келеді. Оның ... ... 3,0 кг, ... 3,5 кг, 9 ... ... ... 2,5 кг тартады. Жасы 6 - 8 айға жеткенде жұмыртқалай бастап, 7 - 8 ... ... 80 -120 ... ... ... шығымы 75%. Мәскеудің ақ Үйрегі сырт тұлғасы жағынан пекин ... ... Ол тез ... өте ... ... 90 г, жылына 100-ге дейін (екі жыл бойы) табады. Балапан шығымы ... ... ... ... кең денесі ұзын, жақсы ұшады; қауырсыны қара, қара ала түсті болып келеді. Мекиендерінің салмағы 2,5 - 3 кг, аталығы 4,5 - 5 кг, ... ... ... 6 - 7 кг, ... өзі 350 - 550 ... жетеді. 6 - 9 айлығында жұмыртқалай бастап, жылына 60 - 120-ға дейін жұмыртқа табады. Таза еті көп, майы аз, оның құс ... ... ... зор. Үндінің жүйрік Үйрегі жұмыртқалағыш тұқым. Оның денесі, мойны, сирағы, құлағы ұзын жаратылған. Жылына ... ... ... табады. Дәмі тауық жұмыртқасына ұқсайды. Үйрек дәмді етімен және үлпілдеген мамығымен бағалы.Бізде оның көптеген тұқымдары өсіріледі.Әсіресе ақ үйректің екі түрі ... және ... ... Украин үйрегі,ақ жемсаулы және Харьков қара үйрегі көп тараған.Үйрек- суда жүзетін ... жылы ... ... мен ... суы саяз жерлерінен қорегін өзі тауып жейді.
Күркетауықтар (лат. Meleagris) - тауықтәрізділер ... бір ... Дене ... 85 - 100 см. Басы және ... ... жері ... ... тоқылдағында мойнында етті қатпарлар пайда болып, құйрықтарын тік ұстап, желпуіш сияқты желпиді. ... қара ... ... жылтыр. Жақсы жүгіріп, жерде жақсы жүреді. Бірақ ұшқанды ұнатпайды. 2 түрі белгілі. Соның ішінде арғы тегі Солтүстік Америкада кеңінен ... ... ... ... gallopavo). Күркетауық - үй құстары ішіндегі ең ірісі. Қоразының тірі салмағы 9-35 килограмм, мекиені 4,5-11 килограмм. Жаңа шыққан балапанының ... 50-55 ... 120 ... соң 4-5 килограмм. Ұрғашы балапан 4 айлығында, ... 7 - 8 ... ... ... да, одан әрі ет ... май ... 3-4 ай ... етке өткізіледі. Еті дәмді, құрамында жеңіл қорытылатын протеин көп (28%-ға дейін). Әр күркетауықтан орта есеппен жылына 90-100 ... ... ... 28 ... шығарады. Оны негізінен ет алу мақсатында асырайды. Күркетауықтың еті өте ... және ... ... ... ... етінің құрамында организмге тез сіңетін протеин (28%) болады.
Мысыр тауығы (цесарка) - батыс Африкадан шыққан, тауық ... ... үй ... ... ... өз тұқымдасы болып табылатын тауық пен үндікке қарағанда жұмыртқа мен ... құс ... еске ... ... бай, ... ет ... ... ерекшеленеді. Ересек мысыр тауығының таза салмағы - орта есеппен ... 1,5 ... ... 1,8 кг-ға дейін (ұрғашысы), тәуліктік мысыр тауығы балапанының салмағы - 27-28 г, үш айлығының салмағы - 1-1,3 кг. Жас ... ... ... ... 35-40 есе ... ... ... туу маусымы кезінде 70-120 жұмыртқа табады.
+ Құс шаруашылығының ... ... ... ... ... басып шығару үшін адам қолымен жасалған аспап екені баршаға белгілі. Ал, бірінші табиғаттың өзі ... ... ... ... өмір ... ... деген құс (оны деп те атайды - бұл жүрек жұтқан құс жыртқыш рептилияның тістерінң арасындағы ... ... ... ... ... ... оны ыстық құмға көміп тастап, тұмсығын градусник ретінде пайдалана отырып, балапандырының қалай өсіп келе жатқанын бақылайды, жұмыртқа ысып кетсе - ... Мэли ... құс ... ... ... толы ... ... ал бұта тауығы немесе жалпақаяқ жаңқалардан, құм мен шөптен жасайды; кейде ... ... жұп құс ... ... өз жұмыртқаларын сонда шайқайды.
Егер инкубатордың алғашқы нұсқасы табиғатта бар болса, оның адамның қол ... ... ... мәселе.Өйткені, ауыл шаруашылығында ұсталатын құстар өздерінің тағы ағайындарына қарағанда, өз міндеттерін жаман атқармайтын сияқты. Мүмкін, данышпан табиғаттың ісіне қол ... ... ... бас ... керек. Біздің шаруашылығымыздағы құстардың көпшілігі өмірге жасанды ... ... ... ... ... басты міндеті - жұмыртқалау. Оның бойынша жұмыртқа шайқау инстинкт болғанымен, көп жағдайда құс одан қашқақтайды; биологтардың айтуынша олардың инстинкті басылып ... ... және ... құсшылар білуге тиісті тағы да бір жайт табиғи жағдайда ... ... ... проценті онша көп емес. Егер сіз өз шаруашылығыңыздағы құс басы көп әрі дені сау болып, дені сау ұрпақты дүниеге ... ... онда ... жағдайды өз бақылауыңызға алып, балапан басып шығаратын инкубатор сатып алуға тура ... құс ... ... ... мойындап қойған. Бүгінде форумдар мен интернет-қауымдастықтарда қай өндірушінің қандай ... ... ... ... ... ... пікірталастар өте көп. Үй жағдайында құс өсіруге арналған тауарлар сататын дүкендерде бірнеше балапанға арналған инкубаторларды да кездестіруге болады. ... бұл құс ... ... 20-30 ... ... шағын үй шаруашылығы үшін де емес, тек толқынды тотықұстар мен кореллдердің иелері де кейде инкубаторды қажетсінеді. Ал, негізі ең көп ... - ... елу ... ... ... ... ... тауықь өсіретін саяжайшыларға да, құс өсіретін кәсіпорын иесіне де пайдалы.
Сыйымдылық - ... ... ... ... Жүз жыл ... бұл жылы жабылып немесе жылытылатын жай ғана ыдыс ... ... ... ... ылғалдылықты, желдеткішті және жұмыртқыны аударатын кіріктірілген жүйесі бар, ... ... ... ... ... те өте ... ... бақылау жасайтын орнитологтар табиғатта құстардың бар жағы тегіс жылуы үшін жұмыртқаны ара-тұра аударып отыратынын айтады. ХХІ ғасырдағы инкубаторда сізге ... ... ... ... жұмыртқаны қолмен аударудың қажеті жоқ: бәрі автоматты түрде іске асырылады. Кей модельдерде ... ... ішін ... ... ... да бар, ал жағдайды жүз пайыз бақылауда ұстағыңыз келсе, оны дербес ... ... ... да ... Қарапайым инкубаторға қарағанда олар анағұрлым қымбат болғанымен, ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізгіғңіз келсе - таптырмайтын құрал.Қандай материалдан жасалған инкубаторды ... ... ... ... ... көрген өндірушілер қазірде пенопластқа тоқтап отыр. Ол арзан, жеңіл, мықты әрі сынбайды - ... осы ... ... ... ... ... ... 560 күн өмiр сүрiп 50 кг жем ... ... 440 ... ... 347 ... ... тауықтар 116 күнiнде жұмыртқалап бастайды. Тағы 440-445 күннен кейiн жұмыртқалау кезеңi аяқталғанда құс сойылып сорпа ... ... ... 2-3 рет ең ... таңдалған өндiрушiлерден құс фабрикасына жақсы тұқымды жұмыртқа немесе күндiк балапан әкелiнедi.
Ғимарат. Үйрек те, қаз да ... ... ... ... ... тығыз етіп жасалған қоралар олар үшін әрі арзан әрі қолайлы болып саналады. Оның едені жерден сәл жоғары етіп жасалуы керек. ... ... ... ... тиімді болар еді: біріншісін - үлкендеу етіп демалыс пен серуендеу үшін, екіншісін - кішілеу әрі аздап ... етіп ... ... ... мен ... ... үшін. Үйрек пен қаз өсірудегі ең маңызды ... таза ... пен ... ... ... ... тұру болып табылады. Әрбір құстың ұясын жасанды түрде бір-бірінен бөлек ету үшін шөп, сабан, қурай, құрақ сынды ... ... да ... ... немесе қоршап қою керек.
Құрал-жабдықтар. Егер сіз құс өсіруді балапан кезінен бастағыңыз ... ... ... ... ... ... ... үшін арнайы дүкендерде сатылатын кішігірім кез келген тұрмыстық инкубаторлар қолданыла береді. Дайын зауыттық инкубаторлардан басқа әуесқой құс өсірушілердің ... ... ... қарапайым инкубаторларды пайдаланады. Оларды құрастыру туралы мәліметтер интернетте ... Қаз ... ... ... шығу ... ... 29- күн, ... шығатын күні 30-күн, шығудың бітетін күні 31-күннің бірінші бөлігі, ал үйрек балапандарының шығуы 27- күні ... ... шығу ... жалғасады.
Негізгі жем. Үйрек пен қаз балапандарының алғашқы қорегі - ұсақтап туралған ... ... ... ... көк-сөк, пісірілген күріш немесе тары. Екі аптаға дейін оларға әрбір екі сағат сайын жем беру ... Одан ... жем ... ... 5-тен 3 ... ... қысқартуға болады. Бұдан кейін үйрек пен қаз балапандары қанаттанып, шамамен 2 айдай өсіп-жетілген уақытта оларды жетілген ... ... ... ... Ал ... үйрек-қаздарды жаз бен күзде көбінесе жайылымда ұстап, кешкі мезгілде ғана қоспа жеммен немесе дәнмен қоректендіруге болады. Үйрек пен қаз балапандарының ... сол, олар бар ... ... 1,5-2 ай ... ғана айтарлықтай калоритті жемді қажет етеді де, бұдан кейінгі ... ... ... ... ... ... ... оралған уақытта күніне бір рет құстарды бақшаның көк шөптерімен: тамырлы жемістердің собығы, арамшөптер, адам тұтынуына жарамсыз ... мен ... ... дән мен ұн қалдықтарынан дайындалған быламықпен қоректендіру керек.
Осылардан жаңа ата-аналық отар басталады. Ата - ана ... ... ... ... отарды құру үшiн инкубациялық жұмыртқа табады. Оның 10 ақау деп табылып, ал қалғандары инкубаторға жiберiледi. 21 күннен кейiн ... ... ... Әдетте инкубациялық жұмыртқалардың 90% балапан шығады. Оның ... ... ... ... жас балапандар зонасына жiберiледi де опда 120 күн болады. Бұл жерде тауықтардың 2 - 4% жоғалтылады.
Тұрмыстық инкубатордың ... оның ... алу ... мұндай инкубаторды шығару айтарлықтай жоғары екендігін ескерсек, құс өсірушілерге қолайлы. Инкубациялық ... ... ... ... ... ... бар. ... күрке тауық бір рет тек 10-15 жұмыртқа басып шығарады, үйрек 7-10 ... ал ... ... керекті санға дейін таңдауға болады, яғни өзіңіз жоспарлаған құстарды салуға болады. Тұрмыстық инкубаторлар түйеқұстың жұмыртқасы секілді әртүрлі ірі құстар ... ... ... ... маңызды құндылығы, жұмыртқаны шығару барысында жұмыртқаның барлық даму кезеңін бақылауға мүмкін болады, ал табиғи басуда ішінара тексеру мүмкін ... ... ... ... ... жағдайда балапан өліп қалуы мүмкін.
Қорадағы микроклиматтың құс организміне әсері ... ... ... мен оның ... ... сондай-ақ ондағы техникалык қосталардың ықпалы аркылы байкалады. Жабық қораларда ауа күрт нашарлап кетуі ... бұл ... ... мен ... ... ... ... көбейіп, мал өнімдерінің өзіндік құны қымбаттап сапасы кемиді. Құс қораларында қолайлы климат болу үшін, оларда ауа температурасының, оның ылғалдылығының, ... ... ауа ... ... нормативке сай келуінің, сондай-ақ қораларды құстың түріне, жасына, бағу технологиясына сәйкес жобалаудың, техникалық нормаларда көзделген басқада жағдайлардың ... ... ету ... ... ... көзі ... ... бір қалыпты мол жарық түсіріп тұруы қажет. Құстарды еденде баққанда оның жарықтылығы шамамен 15-20 лк болуы керек, бұл ... ... ... бір ... метр көлемге кем дегенде 4-5 Вт есебімен алынады.
Ұрық дамуының бастапқы фазасында қажетті температура Цельсий бойынша - ... ... Бір ... ... ... ... (сегізінші-тоғызыншы күн) температураны Цельсий бойынша 37,3-37,5 градусқа төмендетеміз де, бір уақытта жұмыртқаны салқындату және ... ... ... Қаз ... ... қарағанда майлырақ екенін ескерер болсақ, инкубаторда жылудың көп мөлшері жинақталады. Сондықтан да жұмыртқаның қызып кетуін болдырмау үшін оларды күніне екі ... кем емес 32-34 ... ... ... Салқындатуды тең уақыт аралығында орындаған жөн. Мұндай рәсімді таңертең және кешке жүргізген дұрыс. Бұл үшін көбіне суды пайдаланады. Осы салада ... суға ... ... ... ... ... Осылайша қабықта бар әртүрлі ауру микроағзаларды бейтараптандырады. Марганец ерітіндісі олардың жұмыртқа ішіне ... және ұрық ... ... ... жасайды. Салқындату фазасы он бес-жиырма минутқа созылады. Егер нормадан асып кетсе, бұл қатты салқындап кетумен аяқталуы ... құс ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге өзінің сүбелі үлесін қосатын, аграрлық кешениің әрі үдемелі, әрі жедел өзгеріп, тез ... ... ... табылады.Келешекте жұмыртқа және құс етін өндіру технологияларын жетілдіру, әрі шаршы метр жерден өнім шығымын көбейтіп, оның өзіндік құнын төмендетуді көздейді. Бұл ... ... ... және міндет, бүкіл шығынды барынша азайту болып ... ... ... та ... ... ... ... жан - жақта көрсеткіштерін, құстың ... ... ... ... ... процестің басты мақсаты - құстың күнделікті ... ... жем ... ... ... ... ... қажет өнімдер алуға (жұмыртқа, ет, мамық) пайдалану.
Алға қойылған мақсатқа жету үшін, ең алдымен ... ... шешу ... ... ... құс ... мен ... мамандандыру, шаруашылықтарды пайдалы технологияға ауыстыруды, құсты инфекциядан қорғауды қамтамасыз ... ... ... - ... бар ... жаңа ... салу, құсты және құс клеткаларын пайдалану мерзімін ұзартатын клеткалық батареяның ыңғайлы конструкциясын жасау, құсты клеткалық батареяда ұстағандағы сұрыптау және ... ... ... ... көліктің және басқару міндеттерін орындайтын машиналардың технологаялық жүйесі жасалынады, автоматтандырылған басқару бағдарламасымен жабдықталган құс фабрикаларын құру мәселесі шешіледі. Бұл ... ... ... ... ... оны ... енгізудегі ең басты талап.
Келешекте құс шаруашылығының үдемелі дамуы, өте жоғары мамандандырылған әрі ... мол ... ... ... құс ... мен тізбектері болса ғана үдемелі дамытуға болады.
Құс шаруашылығының еңбегінің жағдайынан жақсартуға арналған ветринарлық - санитариялық шаралар және ... ... ... ... және ... ... жиынтығы малшыларды зооантропонозды аурулардан сақтауды, еңбек өнімділігін жоғарылатуды және жоғары сапалы өнім алуды қамтамасыз етуі керек.Малшылар еңбек қорғау ... ... үшін ... ... ... ... орнындағы кезеңді нұсқауларды беруі тиіс.Алғашқы нұсқаумен барлық жұмысқа жаңадан келген адамдар (міндеті мен мамандығына қарамай) танысады. Оның мақсаты жұмысқа ... ... ... қорғау ережелері және кәсіпорынның ішкі тәртібімен таныстыру.
Жұмыс орнындағы нұсқауды топ жетекшісі жүргізеді. Бұл ... ... ... ... ... игерудің бастамасы болып табылады. Мал мен тікелей жұмыс істейтін адамдарды жеке бастың гигиснасымен таныстырады.
Кезеңді нұсқау мал ... ... үшін 6 айда бір рет ... ... ... болса фермада қосымша нұсқау жүргізіледі, оған барлық малшылар қатысады.Құс шаруашылығында еңбек шарты қора-жай ауасының зиянды газдармен,шаң-тозаңмен және микроорганизмдермен ластануына, ... тез ... шуға және ... ... байланысты болады. Соған байланысты құс шаруашылығындағы жұмысшылар көп жағдайда мамандық ауруына ұшырайды. Шаруалар еңбегі бұлшық ет күшін қажет ететін ... ... ... және ... азықты дайындау және тарату, суару, сауу, кенді жинау сияқты жұмыстар кезінде физикалық ауыртпалықты жеңілдетер еді. Дегенмен де, мұндай шаруашылықта да ... ... ... ... мысалы: ұзақ уақыт бойы қора-жайларда жүру, құстардың тығыз орналасуы, ауаның бактериялармен ластануы, бүлардың барлығы құс шаруашылығындағы жұмысшылардың денсаулығына ... ... ... ... да мал ... оптимальді микроклиматты сақтау қызмет көрсетушілерді аурудан сақтаудың маңызды факторы болып табылады.
Құс шаруашылығындағы жұмысшылар арнайы және санитариялық киімдермен қамтамасыз ... ... киім - бұл ... ... ... және ... факторлардың әсерінен қорғайтын құрал. Арнайы киімге кеудеше, комбинезон, алжапқыш, қолғап, етік, резеңке шұлықтар жатады.
Химиялық дезинфсктанттардың ... ... ... үшін ... ... ... резеңке етік және қолғап беріледі.Санитариялық киім - бұл ет және ет өнімдерінің, ... ... ... арқылы микробпен ластану мүмкіндігінің алдын алушы құралдың бірі. Санитариялық киімге ақ, тегіс мақта-матадан тігілген халат, қалпақ, орамал ... ... ... ... ... ... жұмысшыларға кейбір антропозоонозды аурулардың жұғу қаупі төнеді. Аса қатерлі ауруларға топалаң, маңқа, туберкулсз, бруцеллез, құтырық, бұзаутаз және т.б. аурулар ... ... ... ... ... шаралар негізіне нақты ветеринариялық қадағалау, уақытылы балау, ауру малдарды емдеу жатады, сонымен қатар ... ... де ... ... ... ... ... істеуге 18-ге толмағандар, жүкті және бала емізетін әйелдер ... ... ауру ... куту ... ... ... арнайы киім кию керек, бұл киім жұмыс біткен соң ... ... ... соң, қызмет көрсетушілер душқа түсіп, өз киімдерін киеді. Жұмысшылар қолдарын құрамында 100-150 мг/л белсенді хлоры бар ертіндімен зарарсыздандырады. Бұл ... күн ... ... қи мен ... ... ... қолғап, комбинезон киіп жинайды. Бұл жұмыстан кейін ... ... ... ... Халат, алжапқыш, орамалдарды аптасына 1 рет 1 пайыз сілтілі ертіндіге немесс 2 ... сода ... ... кояды, соңынан 30 мин қайнатып, сабынмен жуады.Кейде жұмысшылардың оқыс қимылынан мал шошынып, адам ... ... ... ... ... ... ... сүзіп немесе тістеп алуы мүмкін. Осындай жағдайлардың ... алу үшін ... ... ... ... ... ... керек.
Қызмет көрсетушілер толык медициналық тексеруден өткен сон ғана жұмысқа жіберіледі. Жұмысшылар 3 айда 1 рет, ... ... 1 ... ... ... және 6 айда 1 рет ... бен ... тексеріледі. Барлық жұмысшылар уақытылы іш құрт (гельминт) тасымалдауға тексеріледі.
Дезинфекциялық жұмыстарға ветеринарлар, санитарлар, механизаторлар, жүргізушілер және ... ... олар ... және ... ... ... істеу және кауіпсіздік ережелерін білуі керек.
Дезертінділерді дайындау ... ... ... қадағалауымен жүргізіледі. Ертінді дайындаушылар арнайы киімдер (халат немесе комбинезон, алжапқыш, резеңке етік және қолғап, көзілдірік, респиратор немесе противогаз) киеді.Дезертінділермен және ... ... ... ... ... ... және ... жеуге болмайды. Ауланы аэрозольмен дезинфекциялау желсіз, құрғақ ауада жүргізіледі.Дезинфекция немесе аэрозольді дезинфекциядан кейін жайларды 6-24 сағатқа жауып қояды ... ... ... ... ... ... ... деген ескертпе жазулар ілінеді.
Дезинфекция мерзімі біткен соң, жайлардың іші бір тәулік бойы желдетіледі, содан кейін азық және су ... ... ... ... және ... ... ... Осыдан кейін ғана адамдарға кіруге және малды жіберуге рұқсат етіледі.
Улы химикаттармен жұмыс жасаған соң, киімді шешіп тазалау керек және ... ... жылы ... ... Дезинфекцияда қолданылған арнайы киімдерді үйде сақтауға болмайды.
Қазіргі ... құс ... ... Ірі ... құс ... құс ... және де жеке құс шаруашылықтарының маңызы өте зор. Құстарды күтіп - ... ... ... және жаңа ... ... ... ... жағдайында бір шаруашылықта құс саны көп мөлшерде ұстауға (бірнеше мың), әрбір мекиен тауықтан ... 280 - 290 дана ... 50 - 60 ... еттік балапандардың салмағы 1800 - 2000 г мөлшерде алуға мүмкіндік туады. Немесе жақсы күтіп - ... ... қаз ... 60 -70 ... ... 3,5 - 4,5 кг ... ... толық жағдай бар.
Жоғарыда келтірілген мәселелерді дұрыс шешу үшін құс шаруашылығында түрлі малдәрігерлік - ... ... ... ... ... дер ... өткізу, құс фирмаларында тұрақты микроклимат жағдайын туғызу, дұрыс азықтандыру, ... ... ... құрылыс және қайта құру кезінде зоогигеналық талаптарды орындау және де құстардың биологиялық ерекшеліктерін ... ... ... биологиялық ерекшеліктері олардың:
* күтіп - бағу мен азықтану жағдайына өте сезімталдығы;
* зат алмасу ... ... ... жоғарлылығы (құстардың негізгі өнімдік қасиеті - ... ... тез ... (7 - 8 ... ... салмағы 1,6 - 1,7 кг жетеді);
* ішкі анатомиялық құрылыстарының ерекшеліктері, яғни тістерінің ... ... азық ... ... ... ең ... ерекшелігі - аналық организмнен тыс дамуы, яғни жұмыртқадан пайда болуы;
* Көру қабілеті ... ал ... есту ... ... ... Үйрек етінің калориясы жоғары және сіңімді;
Балапандарды еденінде бағып - күту гигенасы.
Ересек құстар мен ... ... ... қора ... бағып-күтеді, оның серуендететін орны болады. Тауықтарды шарбақтардың ішінде бағып-күтеді, балапандар мен күркетауықтарды серуендетпей және күн ... ... ... ... ... ... бағып-күтеді. Ересек құстарды және балапандардың барлық түрлерін лагерьде күтеді.
Құстарды қора еденінде бағып-күту гигиенасы. Интенсивтендірілген құс ... ... ... ... және ... барлық түрлерін қора еденінде бағьп , күтеді.
Еден жағдайында күтіп-бағу тәсілінің екі түрі бар:
* Қалың ауыстырылмайтын ... Жұқа ... ... еденде немесе торлы еденде. Еден жағдайында күтіп баққанда құстардың санына қарай арнаулы типті құс ... ... ... ... ... салынады /түгелдей тақтайдан немесе жұқа тақтайшадан/ немесе ... ... тор ... болады. Ересек құстарды торлы немесе жұқа тақтайшалы не еденде ұстағанда олар негізгі еденнен 40-80 см ... ... ... ... бұл ... 20-25 см, тор ... мөлшері туғанына 20 күн болған тауық балапандары үшін 12 х 12 мм, ал 45 күн толған балапандар үшін 15x15 ... ... ... ... жем ... ... су ... науа болады. Бұлардың саны балапанардың азықтану кезінде алатын орын мөлшеріне ... ... ... ... ... ... немесе бөлшектеп алатын етіп құс қонактайтын ағашпен ... ... құс ... ... ... қорап түрінде немесе терең траншея қазып, саңғырық жинағыш жасалады. Ересек құстар қонақтайтын ағаштың ... ... 60-80 см, ... үшін 50 см ... керек.
Қазіргі уақытга өнеркәсіп құс қораға арнап жасалған механикаландырылған жабдықтардың (Ресейлік немесе шетелдік) комплектісі бар. Бұл комплектіде жемді шөпті таратып - ... ... ... ... түбі көтерілмелі ұя және механизм күшімен жұмыртқа жинағыш аспап, құс қонақтайтын сырғауылдар, ұяларды және құс өтетін жолдарды ашып ... ... ... құс ... ... ... өндірістік процестерді автоматы жолмен басқаратын станция бар. Құс қораларға жабдықтарды орналастыру жобасы кора құрылысының конструкциясынаа байланысты болып, ... еден ... ... ... ... ... еденге орналастыру нормасы:
Құстың түрі мен жас тобы1 м ... ... құс ... ... (1 - 9 ... ... (1 - 16 апта)
Үйрек балапандары (1 - 3 апта)
Қаз балапандары ... ... ... - күту ... мен ... ... торда ұстайтын қораларда өсіру жер алаңын неғұрлым тиімді пайдалануға, өндірістік қоралардың қажетгігін 3-3,5 кемітуге, ауыр жұмыстарды ... ... ... ... ... ... ауруға ұшыратпауға, су құбырының, канализацияның, электр жүйесінің ұзындығын едәуір кемітуге мүмкіндік береді. ... бәрі ... ... ... ... және құс шаруашылық тауарлылығын арттырады.
Құстарды торда бағып-күтуге арналған қораның жеке залдары және қосалқы қора бөліктері болады. Топтасқан және ... ... ... ... ... ... батареялармен жабдықталады.
Жұмыртқалайтын мекиендерді торда бағып-күту үшін өнеркәсіп орны ... ... ... ... ... Бұл ... көлем мөлшері торлардың типі мен конструкциясына байланысты. Торлы батареялардың құрамында жем ... ... ... ... ... ... науа, жұмыртқаларды түсіретін лотоктар және жұмыртқа жинайтын қол арбалар, тордағы құс саңғырығын жинайтын тасымалдау қондырғысы бар. Торлар қабат-қабат ... ... ... ... ... ... ... орналастырылады. Бұлардың арасынан жүріп өтетін жолдың ені 0,8 м-ден кем болмайды. Әр жастағы балапандар тобы бір-бірінен оңаша ... ... ... ... ... ... азық ... азық таратқыштар, минералды азық берілетін астаулар, аспалы науалар, саңғырық салынатын қорап және құс саңғырығын ... ... ... ... ... ... басқару ісі автоматтандырылған.
Етке арнап өсірілетін 1 күннен 70 күнге дейінгі балапандарды батареялы торларда 20 балапаннан, яғни ... 1 м2 ... 12 ... ... есебімен, серуенге шығатын алаңы жоқ қорада бағып күтеді. Секцияларды жем салатын оттықпен, су ... ... ... етіп ... ... ... мұндай балапандарды еденге төсеніш пайдаланып өсіру тиімді деп танылуда.
Құс қоралары пешпен немесе бір орталықтан ... ... ... ыстық бумен, ауамен және электр қуатымен жылытылады. Жергілікті жылытқыш ретінде қалқанды құрылғылар, жылытқыштар қосымша қолданылады, ал соңғы уақытта инфрақызыл ... ... ... ... ... бағып - күтетін қораларда механикаландырылған ағынды ... ... ... ... ... ... ... болады.
Құс қораларында таза ауаны механикалық жолмен беріп тұратын табиғи және жасанды желдеткіш болу алдын ала көзделеді. Желдеткіш арқылы келетін ... ... ... ... ... 1 кг-на балапандар үшін 1,2-1,5 м3болуы тиіс, ал ересек құстарға -1 м3, ет үшін бордақыланатын балапандарға -5 м3 жазда, ... 1,5-2 м3 ... ... керек. Құс қоралары табиғи түрде терезе арқылы желдетіледі яғни терезе жақтауына кере тартылған матадан ауа кіріп тұрады, мұнда өтпе жел ... ... ... құс ... ... ... дұрыс-бұрыстығын бақылап, балапандарды уландыратын иісті газды болдырмайтын желдеткіш жүйесінің жұмысты жақсы атқару жағын бақылап отырған жөн. Механикалық желдеткіш балапандарды ... ... - ... ... ... күс ... ... сондай-ақ құс еденде бағып күтілетін қораларға орнатылады.Құс шаруашылығында қора - ... ... ... ... ... ... ... манызы бар.
Құсты өсіру және бағып-күту үшін инкубаторларды, құс ... ... ... ... ... және ... құрылыстар салу алдын ала ескеріледі.
Құс өсірілетін қораларды арнаулы ... жоба ... ... ... ... ... байланысты қоралар мынадай типтермен салынуы мүмкін: балапандардың ... ... ... ... ... ... үшін ... бөлінген құс қоралар, құстарды клеткаларда бағып - күтетін цех, жаз ... ... - күту үшін ... ... ... үйшікті және балапандарды күннің суық кезінде өсіру үшін ауа - ... ... ... ... ... қоралардың жобаларында құсқа қажетті микроклимат жасау, еңбекті көп керек ететін процестерді механикаландыру көзделеді. Жұмыс көлемінің жобалануы, ... ... ... прогресті әрі тиімді жүргізілуі керек. Белгілі бір фермаға арналған жобаны таңдауда олардың ... ... ... сай келу ... ... ... өсірілетін құс қоралардың типі климат жағдайына, жергілікті құрылыс материалдардың түрлеріне, құстарды орналастыру мөлшеріне қарай және құрылыстың тиісті ... ... ... ... Қораларды секцияларға бөледі, бұларға қанша құс орналасуы өсірілетін құстардың түрі мен жасына байланысты болады.
Асыл ... ... ... ... туғанына 45 - 60 күн болған ... күн шуақ ... ... алаңы 0,5 м2 есебімен жасалады,ал туғанына 25күн болған үйрек балапандарына 1,5 м2 есебімен, ересек үйректер мен тауықтарға 2м2 ... ... ... ... 3м2 ... жасалады. Құстардың серуен алаңына көлеңке болатын жаппа жасайды, бұған ағаш бұта немесе ... ... ... ... ... ... ... қоршалды, оның биіктігі 1,6-2,2 м болады, ал күркетауықтар үшін 2,2 - 2,5 м, қаздар мен олардың ... үшін 0,8 - 1 м, ... және ... ... үшін 0,5 -- 0,6 м, ал ... 1,5 -1,6 м, ... балапандарына 1,6 - 1,8 м етіп жасалады. Күн шуақтағы қоршаулы алаңдарды секцияларға бөледі, олардың құс қора секцияларына сәйкес ... ... ... үшін салынатын құрылыстардың алдыңғы жағы есігі оңтүстікке немесе оңтүстік -- шығысқа қаратылады: суда ... ... ... ... қоралардың алдыңғы жақтағы үлкен қақпасы оңтүстікке, оңтүстік-шығысқа қаратылады, су қоймасына құс осы жақтан шығады. Құс өсіретін қора жайлардың лайықты ... ... ... ... ... ... шаруашылықтың көлемімен бағытына қарай, сондай-ақ климат және жергілікті жердің жағдайларына қарай тандап алынады.
Құс қораларының ауа тазалығының көрсеткішін көмір-қышқыл ... ... ... Құс ... бұл ... көп болу себебінен басқа малдардай құстар да тыныс алу ... ... ... ... ... алу жиілігі кеміп, кейбір жағдайда тоқтауга әкеліп соғады.Құс организміне аммиак пен ... ... құс ... ... ... әкеп ... ... да олардың мөлшері белгіленген қалыптан аспауы керек.
Микроклиматты жетілдіру мақсатында ауаның физико-химиялық ... ... ... оның ... ... ... керек. Ал құстың төзімділігін арттыру үшін жүйелі түрде ауаны тазалау және зарарсыздандыру жұмыстарын жүргізу орынды.
Қазіргі кезде ауадағы шанды ... ... және ... үшін әрі оның ... ... арттыратын тиімді тәсілдер бар. Олар, атап айтсақ; ауа сүзгіштерін қолдану, ионизациялау, қысқа толқынды УК-радиацияны қолдану, химиялық зарарсыздандыру (құстың барында). Ауаны ... үшін ... ... ... ... ... триэтиленгликоль, сүт және янтарлық қышқылдар. Осы мақсатта құс қораларында бактерицидтік шамды да ... ... ... (0,5 - 0,6 Вт/ ... өсіру гигиенасы. Жас балапандарды дұрыс күтіп-бағудың өзі келешекте ересек құстардың өнімділігін арттыруда маңызы зор, ... да құс ... ... ... ... ... -- бағу ... күтіп - бағудың ең жауапты кезеңі алғашқы 3 апта уақыты. Жоғарыда көрсетілгендей балапандарды күтіп - бағу ... ... ... ... ... ірі құс ... балапандарды торда ұстау әдісі қолданылады. Бұл жағдайда тор ... ... ... ... ... ал төменгі қабаттарында тіршілікке бейімдеу балапандар орналастырылады. Балапандар үшін микро-климаттың ерекшелігі оның негізгі көрсеткіштерінің ... ... ... Атап ... ... 6(1-70 ... ал ... ұзақтығы 17-24 сағ. аралығында ауытқу керек. Балапаңдарды өсіруге арналған қораларда арнайы жабдықтар (брудер) арқылы олар орналасқан шектеулі ... ... ... күндері температура 33+37°С аралығыңда ұсталып, микроклиматтың басқа көрсеткіштерін реттеп отыруы үшін қора ауасы жиі ... ... ... ... ... ... ... ең төменгі температура 29+30°С, ал 6 күннен кейін температура ... ... ... және әр апта сайын 3°С-қа төмендетіліп, ақырында айдың аяғында оның көрсеткіші 18°С ... ... ... ... ... ... ұстағанда олардың жастарына байланысты орналасу тығыздығы, азықтандыру және ... ... ... ... болуы маңызды.Күркетауық балапаңдарын бағуды ересектеріне арналған қораға ауыстырғанға дейін төсеніште жалғастырады.
Балапан ... ... ... ... ... - 1-17 ... 3-4 бас; 18-30 ... 2-3 бас; торда - 1-8 аптада 20 бас; 9-14 аптада 8-9 бас.Етке арналған балапандарын ... ... ... микроклиматпен еденде өсіреді. Балапандарды тәуліктік жасынан сойғанға дейін терең төсеніште ұстайды. Балапаңдарды торлы батареада ұстағанда қора-жай сыйымдылығы 2-3 есеге, ... тірі ... 7-11 ... ... ал азық ... 11,2-15,2 пайызға және өнімнің өзіндік құны 12,6-16,1 пайызға төмендейді. Бірақторда ұзақ ... ... көп ... ... ... ... және гематома пайда болады.
Күркетауық балапандары тауық балапандарына қарағанда төменгі температурага өте сезімтал келеді. ... да ... ... ... ала жылытылған қора-жайға орналастырады. Алғашқы 5 аптада ауа температурасын брудерде 37-21°С, ал қорада 30-19°С шамасында ұстайды және оны ... 16°С -қа ... ... ... ... ... жалпақ астаушада азықтандырады. Балапандарды алғашқы рет жүмыртқаны жарып ... 12-16 ... ... яғни ... ... торға ауыстырғаннан кейін бірден азықтандырады.
Күркетауық балапандарын азықтандыруды ұйымдастыру барысында олардың биологиялық ерекшеліктеріне көңіл аудару керек. ... құс ... ... ... ... ... ... жемейді және олар азықтың ауысуына сезімтал келеді, сонымен ... азық ... ... ... ... балапандарының тіршілігінің алғашқы күндері қоралар тәулік бойына жарықтандырылады, содан кейін жарықтандырылу ұзақтығы біртіндеп қысқартылады және екінші аптадан бастап үйректерге 10-12 ... ... ... ... еті үшін ... ... немесе 10-20 күндік балапаңдарды қалың төсеніште ұстайды. Алғашқы үш аптада жылыту үшін брудерлер колданылады.
Тәуліктік-жастан бастап сойғанга дейін каз балапандарын ... ... бір ... ... 5 ... ... Қаз ... 20-30 күндік жастан бастап, жабык қораларда торлы еденде 10 бас орналастыру тыгаздығымен өсіруге болады. Жалпы ақпарат. Үйрек пен қаз - үй ... ... ... ... Олар күй ... ет пен ... өте ... қауырсын мен мамықты мол береді. Үйрек пен қаз өнімдері: біздің тағамдық тұтынуымызда құнды болып саналатын еттері, ... ... ... ... майы.
Үйректер пен қаздарды көбейтудің технологиясы. Оларды көбейтудің бірнеше тәсілдері бар: күріктеусіз, аналық ұрғашы қаз арқылы және күрік бастыру арқылы.
Үйректер мен ... ... ... ... Үйректер мен қаздарды күріксіз көбейту тәсілін қолдану барысында балапандар ... шыға ... құс ... + 32ºС ... сақтауды қамтамасыз етіп, оны 10 күн бойы күнаралатып 1ºС-ге төмендету керек. Бұдан кейінгі әрбір үш күн сайын 2ºС-ден ... ... ... ... 8ºС-ге дейін төмендетпейінше осындай қалыпта ұстайды. Құс қораны балапандар ... ... ... ... ... да ... немесе температура аяқ-астынан төмендеп кеткен жағдайда ғана ... ... ... суға 14 ... ... ... күріксіз жіберуге болады, алайда су өте салқын және оның ағысы тым қатты ... ... райы мен ... температураны ескере отырып, үйрек пен қаз балапандарын жайылымға үйрете бастайды.
Құстарға қолайлы жайылым ұйымдастырған жағдайда ғана жүзеге асуы мүмкін. Қаз ... ... ... ... ... туа ... ... жіберуге болады.Қаз бен үйрек балапандарын тор астында өсіруге ... ... мен ... жұмыртқа шығаруға отырғызудың қолайлы мезгілі - наурыз ... ... ... ... Осы ... олардың жұмыртқа тууы тоқтап, жұмыртқа басу түйсігі пайда болады. Ерте жарып шыққан қаз бен ... ... өсу ... ең ... ... тұспа-тұс келеді, себебі дәл осы уақытта олар жас, құнарлы шөппен қоректене алатын болады. Қаздар мен үйректер жұмыртқа ... орын ... ... иіссіз, температурасы 12ºС-ден төмен болмауы керек. Жұмыртқа басу барысында құс қорада тыныштық болу керек, сондықтан өзге құстарды басқа ... ... ... ... мен ... ... ... салған ұяларында ғана жұмыртқа басады. Егер жұмыртқаларды басқа жерге ауыстыратын болса, олар ... ... ... мүмкін. Қаздың астына 11 - 13 жұмыртқа салады. Қаз бен үйрек балапандарын мұндай жолмен өсіру барысында жасанды ... ... ... мен ... өсіру олардан алынған өнімдерді (мамық, қауырсын, тезек) толық өңдегенде ғана тиімді. Қаздың салмағы 4 -8 кг., 600 г. мамық ... ... ... 1,5 кг.,3 кг. ... ... Етін өткізумен қатар, мамықты шикізат ретінде пайдалана отырып, жастық, көрпе жасаумен немесе тігін шеберханаларымен келісуге болады.Алғашқы 3-4 аптада ... ... үшін ауа ... ... ал ... ... ... және оны өсіру соңына қарай 18-20°С-қа дейін төмендетеді.9 апталық қаз балапандарын торлы еденде әр бөлімі 35 бастан тұратын топтарда ... - ... ... бірі болып табылады. Бұл кезде торда өсіру жағдайына ұқсас жадай ... ... қаз ... үшін жарықтаңдырылу тәулік бойына қажет, ал кейінірек оны 14 сағатка қысқартып, балапандарды ... ... осы ... ... ... ... ... үшін 30 лк, ал ересек қаздар үшін 15 лк болады.
Сурет 1.Үй инкубаторы
Сурет 2.Фабрика инкубаторы
1.3 Құс ... ... ... етін өндірудің өнеркәсіптік технологиясының бір принципі жоғары генетикалық әлеуетпен жоғары өнімді гибридті құсты пайдалану болып табылады.
Диеталық құс еті ақ етке ... Онда қой, ... ... ... қарағанда белок мөлшері жоғары. Қоян еті, әрине жақсы. Дәрумендік және минералдық құрам бойынша құс еті барлық еттерден асып ... ... (С, В6, В12, РР) және ... ... ... ... марганец, фтор және калий) ет құрамы ешқандай етпен салыстыруға келмейді. Құстың ақ еті ... ... ... ол оның ... ... диеталық тамақтануда таптырмас ас болып табылады. Төмен калориялы өнім.Үндік еті - ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... Үндіктерді жоғары тағамдық және дәмдік сапасына байланысты ет алу үшін өсіреді. Үй үндіктері жабайы түрлерге қарағанда ... және ... ... Ет алу үшін ... үй ... ең ірісі.
Еркек үндіктер салмағы 20-30 кг дейін, ал ... 7-10 кг ... ... ... тірі ... 4 айға ... 6 кг асады, 5-6 айға дейін - 12-14 кг. ... ... ... елдің түрлі аймағында бізге бейімделген отандық нәсілдер: қола, ақ ... ... ақ ... қара ... және т.б. Ең ... - бұл ... ... ет.
Екіншіден, заманауи технологияны қолдану арқылы жоғары сапалы өнімге қол жеткізу және шығындарды кеміту.
Үшіншіден, жоба өнімді импорт алмастыруға және ... ... еті ... ... құс ... ... тірі ... өсімі бойынша үйрек пен қаз еттерін артта қалдырады. ... ... тірі ... 400 рет, ал ... ... 200 рет ... Үндік еттерінің шығымы бройлер балапандарға қарағанда 10 % жоғары, ал жем шығыны 15-20% ... ... еті - әрі ... әрі ... ет; Құс еті ... ... жеңсік ал саналып келді. Құс шаруашылығы мықтап дамыған қазіргі уақытта тауық етін де, ... құс ... де ... көбі ... ... Құс етінің тағамдық неғұрлым бағалы заты - белок; бройлер етінде ол санатына қарай - 17,6-19,7%, тауық етінде 18,2-20,8%, бөдене етінде 18,0 %. Құс ... амин ... ... өте ... Суда ... ... ... май көп болады. Тауық етінде басқамен ауыстырылмайтын құнды, ... май ... сиыр және қой ... ... ... есе ... Құс ... В тобындағы витаминдер мол болады. Онда минералдық элементтер де ең ... ... ... ... және мыс аз емес. Басқа кез келген ет сияқты, құс етін де қуырады, пісіреді, бұқтырады, одан ... және ... ... ет ... ... ... құс еті ... бройлер еті елжіреген жұмсақ болады, өйткені онда жалғастырма тканьдер аз, 8%-дан аспайды (сиыр етінде ол 15%). Олар, ... төс етте аз, ... одан ... ... ... ... осы тұқымды тауықтар бройлер балапандарын әкелудің жоғарғы ... ... ... ... тез ... және ... аласа болуында, бұлшық еттілігі, тұрақты өнімділігінде және т.б. көптеген қасиетінде.
(Голландия) бұл етті ... құс, ... ақ және ... сары ... Егер де бұл ... ... ... қоспаса, онда бұл құстың денесі ашық-сары түстес болады. Тауық-бройлердің өзге де түрлерімен салыстырғанда ... ... ... және ... ... ... ... Мысалы, тауықтың орташа салмағы шамамен 35 күнде 2 кг және 42 күнде 2,5 кг ... ... ... Бұл ... түрі тез ... ... ... қысқа келеді. Бұл тауықтарды азыққа пайдалану мерзімі 35-39 күнде ... ... ол ... ... ... 1,7 кг ... Бұл ... әтештері әдетте баяу ұрықтанады, ал тауықтары тез жетіледі. Бұл тауық түрлерінің жүні ... және ... кең ...
... ... ... ... бойыншабәсекеге қабілетті құс түрі, ол дүниежүзілік талаптарға жауап береді. Құстың бұл түрі тез өсуімен ерекшеленеді, 5-6 ... 80-100 гр ... 40 ... ... ... 2,3 кг ...
... Құстың бұл түрітез қарқынды өсу қабілеттілігімен ерекшеленеді, әсіресе өмірінің бастапқы кезеңінде.Бұл ерекшелігі құсты өсірудің ... ... ... ... бұл түрі ... өмірге қабілеттілігімен, біртектілігімен ерекшеленеді, сонымен қатар сирақтары мен кеуде тұсы етті болып келеді. Тауықтың бұл түрі ... ... ... ... және ... экономикалық жағдайына оңтайлы ықпал етеді.
Сибиряк (Ресей) ұстаудың ... ... ... Бұл құс ... ... қолайсыз ықпал етуін жақсы өткереді. Құс шамамен 47-49 күн қоректендіріледі, сондағы орташа тәулік бойғы өсуі 35-37 гр ... ҚҰС ... ... ... ... ...
2.1 Құс ет өнімдері
Елімізде құс шаруашылығының өркендеп, одан алынатын өнім ... өсіп келе ... ... шүбә ... ... Біздің бұл ойымызды статистикалық деректер де қуаттайды. Он жыл аралығында құс басы 70 ... ... ... ... 3,7 миллиард данаға, ет өндіру 74 пайызға ұлғайған. Жыл аяғына дейін 170 мың тонна құс етін ... ... Ауыл ... ... жалпы саны 34,5 миллионды құраса, 60 пайызға жуығы материалдық-техникалық ... ... ... өнеркәсіптік негізде өсіріледі. Қазақстанда құс басының негізгі ... ... ... Қостанай, Шығыс Қазақстан, Солтүстік Қазақстан, Оңтүстік Қазақстан және Қарағанды облыстарында ... ... қол ... ... ... бұл ... әлеуетінің молдығын көрсетеді. Соған орай Ауыл шаруашылығы министрлігі құс өнімдерін өндірушілерге жәрдемдесу мақсатымен нақты көмек шараларын ұйымдастырып келеді.
Биыл құс етін ... ... ... субсидиялауға 8,5 миллиард теңге қарастырылған. Бұл көрсеткіш ... ... ... 30 ... көп. Құс ... тұқымдық жұмыртқа мен тәуліктік балапандар түрінде сатып алынған асыл тұқымды түрлері де субсидияландырылады. Атап айтқанда, республикалық бюджеттен тұқымдық жұмыртқаларды ... ... ... шығындарды өтеуге 91,9 миллион, тәуліктік балапандарды сатып алуға 123,7 миллион теңге субсидия қарастырылған. Келесі жылдан бастап ... ... ... құрылыстарға жұмсалатын шығын­дарының белгілі бір бөлігін өтеу үшін инвестициялық субсидиялау құрылымы қолданылады. Мұндай қаржылық ... құс ... ... тарту мүмкіндігін арттырары сөзсіз. 2012 жылғы құрғақшылыққа байланысты туындаған жемазық мәселесін шешу үшін және құс басы мен ... ... ... ... ... ... 264,7 мың ... жемдік астық бөлінді. Бұл қолданылған шаралар өндірістегі ахуалды тұрақ­тандыруға себін тигізгені ... ... ... құс ... ... ... әлі ... күйінде қалып отыр. Мәселен, 2012 жылы шетелден әкелінген ет өнімдері жалпы тұтыныстың 61 ... ... ... ... Соның салдарынан отандық кәсіпорындар өз өнімдерін өткізуде көптеген қиындықтарға кезігіп отырғаны жасырын емес. Мемлекет ... ... ... ... ... ... ... кеңейтілген отырысында аграрлық секторда, оның ішінде ет өнімдерін экспорттауда қалыптасқан қордалы мәселелер атап көрсетіліп, осыған орай нақты ... ... ... ... етілді. Президенттің аграрлық сектор секілді стратегиялық салаға айрықша назар аударуы өте құптарлық. Ішкі-сыртқы, өңірлік, салалық орасан ресурстарға ие бола тұра ... ... ... ... білсек, ең дамыған 30 елдің қатарына қосылу секілді үлкен мақсатқа жетудің зор мүмкіндіктерін көрсетіп ... 2016 ... ... 60 мың ... дейін ет өнімдерін алыс-жақын шетелдерге сату секілді жауапты міндеттер тұр. Тиісті бағдарламаны орындауға 120 миллиард теңге бөлінгеніне ... ... алға ... ... ... ойландырса керек. Айтылған сынпікірлердің құс еті экспортына да қатысы бар.
Әңгіменің тоқетеріне көшсек, бірыңғай Кеден одағы ... ... ... ... ... кірер алдында құс өнімдерінің тізімдемесін кеңейту мақсатындағы іс-шараларды жеделдеткен жөн. Айталық, АҚШ-та өндірілетін және бірдей стандарттар ... ішкі ... ... ... ... және мұздатылған құс өнімдерінің тауар ретінде 77 саудалық сипаттамасы бар екен. Ал, біздің ассортиментімізде 10-12 аталым ғана ... ... ... өнімдер көлемін ұлғайту үшін түбегейлі өңдеуге баса назар аудара отырып, еліміздегі құс фаб­рикалары инвестицияны пайдалану жолдарын ... ... құс ... ... ... уақыт талабына сай жаңартулары керек.Уақытты созбай, тездетіп шешетін екінші мәселе ... ... құс ... ... тыс ... шектеу, былайша айтқанда, құс етінің импортына тарифтік квота қою. ... ... құс ... өз ... ... деңгейде ұйымдастыра алары анық.
Қазақстанға әкелінетін импорттық өнімдерге кедендік салық енгізбей және тарифтік квота қоймай ... ... құс ... ... ... отандық тауар өндірушілердің өнімдерін сатып алуға жағдай жасау керек. Тұқымдық, ... ... ... ... ... ... ету, құс тұқы­мын асылдандыру жұмыстарын жолға қою бағыттарында да шешімін күткен мәселелер аз емес. Солардың біріне ... құс ... ... ... ... Амал жоқ, ... асыл ... арғы тектік және ана­лық түрлеріне, инкубациялық жұмыртқаларына 8-10 ... АҚШ ... ... ... ... мәжбүрміз. Осылайша, импорттық тәуелділіктен құтыла алмай отырған жайымыз бар. Әлемдік және ... ... ... ... ... өнімді құстардың асыл тұқымды жүйесін құру үшін асылдандыру жұмыстарын ұйымдастыруды жоғары деңгейге көтеріп, селекциялықтектік орталықтар мен асыл ... құс ... ашу ... ... ... құс желілері мен кростарын шығару қажет. Бұл мәселенің оң шешілуі шетелдерден әкелінетін құс ... ... ... ... ... өндірушілердің жұмысына және биоазықтық қауіпсіздігіне оң әсерін тигізері, құс індеттерінің ... ... ... осы сала ... өзіндік құнының анағұрлым төмендеуіне жетелері тәжірибеде талай қуатталған.
Бұл бағытта Солтүстік Қазақстан облысында бірталай ғылыми-зерттеу жұмыстары жүргізіліп келеді. Құс тұқымдарын асылдандыру мен ... ... ... мақсатында Солтүстік Қазақстан мал және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының ғалымдары ЖШС-мен бірлесе ... құс ... ... ... ... ... нәтижесінде республикада жергілікті үйректің екі желілі отандық тұқымы шығарылды. Олар жергілікті ... ауа ... ... жас ... ... ... ағзадағы іш майы мөлшерінің төмендігімен, өсім салмағы мен өнім бірлігіне жемазықтың аз жұмсалатынымен ерекшеленеді. Жаңа тұқымға сұраныс көп. Бүгінде екі ... ақ ... ... шығару жұмыстарымен айналысудамыз. Бір қынжылтатыны, Қазақстанда отандық тауық ... жоқ. Сол ... ... құс ... ... тауар өндірушілері тұқымдық жұмыртқалар мен тәуліктік асыл тұқымды балапандарды алыс және жақын шетелдерден ... ... ... ... ... Оның ... ... індеттердің келу қаупі бар екенін жоққа шығармаған жөн. Еліміздегі құс сұрыптау саласының білгір ... ауыл ... ... ... ... ... ... араласуымен Чехияның сұрыптау генетикалық орталығының президенті Милан Тылламен бірқатар келісімдерге қол ... Атап ... ... бағытындағы тауық кростарының таза бастапқы желілерінің жұмыртқалары немесе тәуліктік балапандары арзандатылған бағамен сатып алынатын болды. Бұл ... ... ... ... ... таза желілері арқылы аз уақыт аралығында оның ... және ... ... ... құс ... тез арада көбеюіне мүмкіндік туады.
Қазақстанда асыл тұқымды тауық өсірілмейді. Құрал-жабдық шығаратын зауыттар да жоқ. Дәрі-дәрмектің бәрі сырттан келеді. ... де ... мен ... ... ... өзге елдерден валютаға сатып аламыз. Сондықтан біздің құс өсірушілердің еті мен жұмыртқасының ... құны ... ... өзге ... өте жоғары Оның айтуынша, жұмыртқа мен ет өндірудің екі деңгейі бар. ... жаңа ... ... ... озық ... ... Екіншісі, әлі ескі құрал-жабдықпен жұмыс істеп жүргендер. Мәселен, бірінші деңгейдегілерге субсидия 1 дана жұмыртқаны шығаруға 2,6 теңге, етте 1 ... 66 ... ... Ал ... ... ол ... 2 теңге, етте 60 теңге болып отыр.
Қазақстан қазір ... 2,8 ... дана ... ... Ол ішкі ... ... етуге артығымен жетеді. Ал тауық етінен 105 мың тонна бролер шығаруда. Ол сұраныстың 46-47 пайызын құрайды. Ішкі нарықты ... ... ету үшін 220-230 мың ... ... еті керек. Қазақстанның импорттық құс етіне берген квотасы 110 мың тонна. ҚР Құс өсірушілер одағы президентінің пайымдауынша, отандық ... ... 2-3 ... бұл олқылықтың орнын толтыруға мүмкіндігі бар. Қазір құс еті АҚШ пен Бразилиядан ... ... Ал ... ... аумағындағы серіктес елдерге келетін болсақ Ресей ... 500-600 мың ... ... етін ... алып ... Тек көршілес аудандардың өндірісшілері оны Қазақстанға сату тиімді болғандықтан белгілі бір көлемде елімізге әкеп жатыр. Ал ... ... ... ... көп. Олар ... ... Қырғызстан мен Өзбекстанға шектеулі көлемде тауық еті мен жұмыртқаны экспорттай бастады.
Жұмыртқа өндірісі жөнінен ... ... ... ... тұр. 8 айда облыста 574,7 млн. дана жұмыртқа шығарылды. Қыркүйектің біріне шаққанда үй ... саны ... ... 36 млн. 718,6 мың ... ... Құс ... ... бағдарламаларында субсидия беру мүмкіндігі тек қана өзінің құс ... ... ... ... екендігі нақты көрсетілген.
Әлемде жұмыртқаны тұтыну динамикалық түрде ... 2000 жылы ... ... ... ... ... 833 млрд. данаға жетті. Жұмыртқаны әлемдік өндіруден лидерлер болып Қытай (314 млрд. дана), АҚШ (83,5 ... ... ... (41,8 млрд. дана), Ресей (34,5 млрд. дана) табылды.Қазақстанда 1 дана жұмыртқаның бөлшек бағасы 5 центті ... ... 3,3 ... ... көтерме бағасы 7-8 цент болса, АҚШ-та 7,6 цент болады.. Баға бойынша басқа ақуызы бар ... ... ... ... ... айтарлықтай икемді.
Құс етін әлемдік өндіру мен пайдалану ерекше қарқынмен өсуде. ... 10 жыл ... ол 50%-ке ... сиыр және қой еті 20%-ке ғана ... ... соңғы 20 жылда құс етінің әлемдік орташа өсімі 5,2% болған. Жоғарғы өсу ... ... ... ... он жыл бойы ... 15% ... Бүгінгі күннің өзінде Азия құс етін өндіру көлемі бойынша бірінші орынға шықты.Қазақстанда отыз жыл ... ... ... жұмыртқа және құс етi өндiрiсi бойынша қуатты сала құрылған едi. Бұл сала халықтың жоғарғы ... ... ... етiп қана ... оның ... бөлiгi мемлекет шегiнен тыс жерге имтортталды. Бiздiң ... құс ... ... үшiн ең ... ол сөзсiз табиғатта кездеспейтiн және өзiнiң жаратылуы ғылымға байланысты өнiмдiлiгi жоғары құстың жаңа отандық ... ... ... едi.
1990 жылдары құс басының тез қысқаруы нәтижесiнде сала әжептеуiр ... ... ... жылы ... өндiру көлемi 3 565 млн. дана деңгейiнде болған . Диаграммада көрiп отырғанымыздай 1996 жылы республика бойынша, жұмыртқа өндiру 3 ... ... ... яғни 1 1 262 млн. ... ... ... қайтадан көтеру 1997 жылы басталды, бұл уақытта нарықтың өсуi өткен жылға ... 0,27% ... 2002 ... ... ... ... ... өндiру көлемi 2 102 млн. дананы құрады, 2001 жылмен салытырғанда 13,3% көбейдi. Жалпы алғанда 1997- 2000 ... ... ... ... ... өсуi 9% ... Ескеретiн жағдай, берiлген кезеңде жұмырқа өндiруде халықтың өзi ... ... ... үлкен деңгейде тұр (2002 жылы халықтың үлесi үй шаруашылығымен қоса алғанда 46,9%құрады, немесе 985 млн.дана дана жұмырқа). ҚР ... ... ... ... 2000 жылы халықтың жұмырқа өндiру дәрежесi жылына 1 400 млн. дана болу ... едi, ... ... ... қазiргi таңда халықпен өндiру өзiнiң шыңына жеттi және ... ... ... ... өндiру жақын арада жылына 1 млрд.жұмырқа құруы қажет. Сәйкесiнше халықпен өндiру деңгейi қазiргi ... ... ... ... тұр.
Құс фабрикаларынан немесе құс өсіру стансаларынан 1-3 тәулік арасындағы балапан кезінде таңдап алу қажет. Балапан өсірудің өнімді, әрі тиімді жүйесі ... ... ... ... ... ... ... жинайды.
Порциялы жартылай фабрикаттар - бифштекс пен антрекоттар, эскалоп пен лангеттер, еттен жасалған котлеттер - тазаланған, формасы біркелкі, ... ... ... ет ... ... ... ... фабрикаттар - азу, бефстроган, гуляш, кәуәп, қуырдақ жасауға, ал сүйекті ... шикі ет ... ... фабрикаттар (сорпалық ет) сорпа және рагу жасауға арналған. Ұсақтап туралған жартылай фабрикаттарды орап-буып және ... ... та сата ... ... жартылай фабрикаттар - ромштекстер, шницельдер, туралған котлеттер-формасы мен ... ... ... ет. Оларды жұмыртқа уызына батырып алып, содан кейін ... ... ... ... Олар ... ... ... болады.
Туралған жартылай фабрикаттар - тартылған бифштекстер, москва котлеті, үйде әзірленетін және киев котлеттері - ет ... ... бір ... (формалы) және ұнға аунатылған тағамдар күйінде болады, оған жұмыртқа, тұз, қара бұрыш, ... ... ... ақ нан ... ... ... үшін күрес шын мәнде бәсекеге қабілетті өнім өндіру мен жасауды талап етеді. Сол себептен де ... ... мен оны ... ... ... ... ... деңгейді іздеу мәселесі туып отыр. Қазіргі таңда бәсекеге қабілетті ... ... құру ... ... ... ... ... Себебі БСҰ кіруді жоспарлап отырған жас мемлекет үшін бәсекеге қабілетті өнім шығару өте қажетті болып ... 2010 ... 19 ... ... ... жолдаған жолдауы соған дәлел болып отыр. Ол жолдауда ... ... ... ... ... ... ... аренадағы рөлі мен беделінің артуынан мемлекеттің өз азаматтарының өзекті проблемаларын шешу қабілетінен, мемлекет ұсынатын қызметтер ... ... ... Экономика біздің дамуымыздың басты басымдығы, ал экономикалық ... ... ... ... қол ... - негізгі міндетіміз болып отыр.Тауарлы құс шаруашылығы, негізінен, қала маңдарында шоғырланған. Ал ... ... ... маманданған құс шаруашылықтары арзан жұмысшы күші жеткілікті климаты қолайлы аудандарға ауысуда.[1]Асыранды құстарды қолда ... құс ... деп ... Құс шаруашылығы - мал шаруашылығының тиімді саласының бірі. Адамзатты нәруызды тағаммен қамтамасыз етуде құстай алынатын жұмыртқа мен еттің ... ... ... әрі ... ... да ... ... қолтұқымдары (мысалы, ақ плимутрок) бар. Төбелестіру мақсатында ... ... ... қолтұқымдары өсіріледі. Ондай тауықтардың аяқтары ұзын, сіңірлі келеді. Денесі мығым, шоқысуға, тепкілесуге бейім. Қолға үйретілген үйректің арғы тегі - ... ... ... Үй ... ... 6-7 мың жыл ... Месопотамия аймағында және Қытайда қолға үйретілген. Оны да еті, ... үшін ... ... ... ... тағы бір түрі - мускусты үйрек. Ол алғаш рет Оңтүстік Америкада қолға үйретілген. Оның да еті жұмсақ әрі дәмді, майы аз ... Құс ет ... ... (қосымша)
2.2 Құс жұмыртқа өнімдері
Құс шаруашылығын дамытудағы басты мақсат - олардың жұмыртқасы мен етін алу. Құйрық қауырсыны ұзын болып келетін ... - ... ... бар. ... ... қолтұқымы Жапония мен Қытайда өсіріледі. Тауыс, көгершін және ... ... ... үшін ... торла қолдан өсіріледі. Үй құстарынан ең алғаш ... ... -- ... ... 7 мың жылдай бұрын Еуропа мен Батыс Сібірде - жабайы сұр қаз, Қытай мен Ресейдің қиыр шығысында ... қу ... қаз бір ... ... ... Асыранды қаздың жабайы арғы тегі сұр қаз бен қу ... ... Олар ... дене ... ... түсі ... ... Сондай-ақ олар өзара жүптасып, ұрпақ бере алады.Асыранды қазды негізінен еті үшін ... құс ... ... ... ... қаз ... орта ... 30-50 жұмыртқа береді. Арнайы шаруашылықтарда жылына 50-80 жұмыртқа ... ... ... ... ... ... салмағы 5 - 8 килограмм. Аналық қаздар 4 - 7 килограмм салмақ тартады. Қаз өсіретін фабрикаларда 2,5-3 айлық қаздарды союға ... оның ... 3,5-4,5 ... ет ... ... ... қытай, холмогор, италиялық, рейн, үлкен сұр қаз деп аталатын қолтұқымдары көп ... ... ... ... Венгрия, Польша, т.б.) қаздың бауырын пайдалану мақсатында да арнайы өсіреді. Ондай қаз қолтұқымдарына тулуз, ланд, италиялық, рейн ... ... ... ... ... ... ең көп ... - үй тауығы. Тауық мүшелді жыл санауда 10-жылды иеленген. Асыранды тауықтың арғы жабайы тегі - Азияның оңтүстік-шығыс аймағында ... ... ... Бұл ... Үндістан жерінде, Ява, Суматра, Цейлон, Зонд аралдарындағы орманды алқаптарда таралған. Оның тұрқы шағын, салмағы 600-800 грамм, ұясын жерге ... ... 8-12 ... салады. Үй тауықтарының барлық қолтұқымдары жабайы банкив тауығынан ұзақ жылдардағы сұрыптау нәтижесінде ... үй ... ... жұмыртқа мен етіне байланысты, бірнеше бағытта өсірілетін қолтүқымдар бар. Үй хайуанаттарын жіктеу кезінде ... ... ... ... ... ұғымы қолданылады. Ұзақ уақыт қолдан сұрыптау нәтижесінде алынған бір түрге жататын үй хайуанаттарының тобын қолтұқым дейді. ... ... ... бір мақсатқа сай (мысалы, жұмыртқа алу немесе дәмді ет ... т.б.) ... ... дене ... тіршілік әрекетінде өзіне тән белгілері болады. Ондай белгілер тұқым қуалап, ұрпақтарына беріліп отырылады. Үй тауығының қол тұқым дары негізінен ... ... ... Жұмыртқалағыш тауық қолтұқымдары. Мұндай тауықтың қолтұқымдары жылына 220 - 250 , ... одан да көп ... ... Леггорн, минорка, андалуз, орыстың ақ тауығы, орлов, павлов, воронеж осындай ... ... ... ... ірі құс фабрикаларында өсіріліп, оларға ерекше күтім жасалады. Ондағы барлық жұмыстар (тауықтарды қоректендіру, ... ... ... ... т.б.) ... ... жүргізіледі. Етті бағытта өеірілетін тауық қолтұқымдары. Тауық еті жеңіл әрі сіңімді. Оның ... адам ... ... ... витаминдер, химиялық элементтер көптеп кездеседі. Бұл бағытта виандот, род-айленд, шантеклер, доминикан, дисерсей, корниш, плимутрок қолтұқымдары өсіріледі. Етті ... ... ... қолтүқымдарының балапандары тез жетіледі әрі қарқынды өседі. Ондай 7-8 апталық балапандар орташа 1,5 - 1,8 кг ... ... ... ... деп ... және осы ... оларды жаппай сойып, сатуға шығарады. - деген ағылшын сөзі, оның қазақша мағынасы деген ұғымды білдіреді. Олардың еті ... әрі ... ... ... ... өте ... нәруыз мол. Оларды өсіруге шығын аз жүмсалатындықтан, шаруашылық үшін тиімді. Бройлер балапандарын өсіру үшін арнайы жабдықталған құс фабрикалары ... ... ... жоқ кең ... ... қалың төсеніш жасап, сапалы құрама жеммен қоректендіреді. Тәулік бойы жасанды жарық пен қараңғылық үнемі алмастырылып тұрады.
Қолға үйретілген үй ... ең ... - ... Ол ... рет ... және Американың оңтүстік өңірінде жабайы түрінен қолға үйретілген. Оның еті сіңімді, құрамында ... мол. ... ... 9-12 ... ... ... солтүстік аймағында қолға үйретілген тауықтәріздес құстың бірі - цесарка ... ... деп те ... Оны да ... еті үшін ... ... кезде ңесарканы Еуропа елдері, АҚШ және Австралияда көптеп өсіреді. Жапонияда қолдан ... үй ... бірі - ... Оның ... да, еті де адам ... ... әрі ... Бұл құс өте өсімтал. 5-6 апталық бөдене жұмыртқалай береді. Әрбір бөденеден өнеркәсіптік негізде жылына 250-300 жұмыртқа алуға болады. ... ... ... осы ... деген етті қолтұқымы өсіріледі. Қоразының салмағы - 200 грамм, ал ... 250 ... ... Бөдене өсіретін құс фабрикалары соңғы кезде Италия, Франция, Германия елдерінде көбейіп келеді. Азияның ... ... ... ... тауыстың бірнеше жабайы түрі кездеседі. Тауыс құсы қауырсын түсінің әдемілігіне ... ... үшін ... ... өсіріледі. Құйрық қауырсындары ұзын әрі онда көзге ұқсас, түрлі түсті ірі өрнектері болады.
Қазіргі кезде көптеп қолға үйретіле бастаған құс - ... ... Оның еті, ... ... ... ... ... өсіретін фермалар АҚШ-та, Қытайда, өзге де елдерде бар. Тіпті Қазақстанда (Қостанай өңіріндегі ... ... ... ... Еңбекшіқазақ ауданы, Есік қаласында және т.б. өңірлерде де) африкалық түйеқұс өсірілуде.
Құстардың адам өмірінде маңызы орасан зор. ... және ... ... ... ... құс ... деп ... Құс шаруашылығы - мал шаруашылығының бір саласы. Құс өсірудің өнеркәсіптік сипаты бар. Әсіресе арнаулы құс фабрикаларында тауық өсіру ... ... ... ... ... ... береді. Бір ғана құс фермасында 300 мыңнан астам құс өсіруге ... Одан жыл ... ... тонна жұмыртқа алынады.
Жұмыртқа - құнды тағамдық өнім. Қабығы аршылған тауық жұмыртқасының химиялық құрамы 73,6% судан, 12,8% белоктан, майлардан, көмір ... ... ... ... ... адам ... қажетті, тіршілік үшін маңызы зор амин қышқылдарының бүкіл ... бар. ... ... бөлігінің бірі - сары уызы. Ол майлар мен белоктарға, көмір сулар мен минералды заттарға ғана емес, сонымен бірге ... (А, В, Д, Е т.б.) де бай. ... ... ... қатарына жатады. Сары уызы жеңіл сіңеді. Шикі жұмыртқа ... ұзақ ... тек ... ... оның сіңуі артады. Жұмыртқа көптеген тағамның құрамына енеді, Жұмыртқа ... ... ... ... сиыр етіне теңеседі. Тамаққа негізінен тауық, бөдене жұмыртқалары пайдаланылады. Жұмыртқа өнімдеріне ... және ... ... жатады. Жұмыртқаның құрамында 12,7 % белок, 11,5% май, 0,7% көмір су, 1,0% күл бар. ... ... 157 ... ... ... ... және ... болып бөлінеді.Жұмыртқаның құрамында ақуыз (белок) көп мөлшерде болады.Жұмыртқаны шектен тыс пайдалану сүйекті ақауларына алып келеді.
Дауысқа, шашқа, тiптi бүкiл ағзаға пайдасы зор ... ... ... ... ... ендi ... былай ол әдеттен арылғандары дұрыс. Себебi дүниежүзiлiк медицина бүгiнде пiспеген жұмыртқаның пайдасынан гөрi зияны көптiгiн анықтап отыр. ... ... ... ... бары ... ... ... кез келген шикi аста кездесетiн секiлдi жұмыртқада да көптеген аурудың ... ... ... ... ең ... - құс ... Көпшiлiгiмiз қолданар алдында жұмыртқаның сыртын жууды бiлмеймiз де. Ал ... ... сол ... қабыршығында болады екен. Сонымен қатар сальмонеллез атты адам ... аса ... ... шикi ... жиi ұшырасады. Жұмыртқаны пiсiрiп жегеннiң өзiнде де оның белгiлi бiр мөлшерiнен ... ... зиян ... дәрiгерлер. Гарвард әскери-медициналық мектебiнiң мамандары аптасына алты жұмыртқадан артық жеген ... өмiр сүру ... 23 ... ... ... ... жас шамасы 40-тан асқандар, қант диабетiмен ауыратындар мен жүрек, ... ... бар ... жұмыртқаны аса сақтықпен жегендерi жөн.
Мұндағы пайдалы зат-жұмыртқа белогының аминқышқылдық жиынтығы. Ол адам ағзасының жоғарғы қажеттілігін ... ете ... ... ... өсіп келе ... жас балалар үшін аса бағалы тағамдық өнім болып саналады. Оның сары ... ... ... ... бірге май мен фосфатидтердің, темір, жеңіл сіңірілетін кальций, фосфор, А және Д дәрумендері тәрізді құнды заттардың көп мөлшері бар. ... ... ... ... ... ... 73,6 ... судан, 12,8 пайыз белоктан, майлардан, углеводтардан, минералдық заттардан (кальций, фосфор, т.б.) тұрады. Және де жұмыртқаның құрамында тіршілік үшін өте маңызды ... ... ... бар. ... аса ... ... - сары уызы. Ол майларға, белоктарға, углеводтар мен минералды заттарға, дәрумендерге (А, В, Д, Е, т.б.) бай.
Жұмыртқа - ... ... Оның ... шала және ... етіп ... бірге пісірілген сары уызы жақсы қорытылып, жеңіл ... Шикі ... ... қорытылады, ағзаға сіңуі де қиынырақ тұрақтылығының жоғарлауына кепіл болады.[ 14]
Қазақстан Республикасында жұмыртқа және құс еті өнімдерінің ... ... ... осы сала ... жоғарыда аталған маркетингтің даму ерекшеліктерін ескере отырып, жұмыс жасайтын маркетинтік ... ... жөн. Бұл ... ... ... ... ... олардың нарықпен тығыз байланысты жұмыс істеуіне мүмкіндік береді.Қазіргі ... ... ... ... ... нарықтағы сұраныстың сипаты, оның сыйымдылығы, бәсекелестерінің мүмкіндіктері және бәсекелік саясаттары туралы толық мәліметтердің жетіспеушілігі байқалады.
Ұсынылатын жаңа өнімнің тартымды ... мен сату ... ... ... әсер ... ... қалыптастыру, оның сапалық белгілерінің негізгі сипаттарын көрсете білу маркетингтік жүйелік саясаттың ... ... ... ... ... ... ішкі ... тұтынушылар мен сыртық нарыққа шығу мүмкіндіктерін де назардан тыс ... ... ... сауда нүктелеріне өнімді жеткізу;
Жеке сату нүктелерін орнату ... ... ... еді, ... ол шін ... өнім ... және ... инвестициялар қажет.
+ Құстардың қосымша өнімдеріне қойылатын талаптар
Әлемдік нарықта ... ... ... мен оның ... ... маркетингтік қағидалар қоғамның дамуына, тұтынушылардың талғамдарына, ұсыныстың артуына байланысты жаңа бағытта көрініс таба ... ... үш ... ... бұл ... ... нысаны болып тұтыну нарығының қажеттілігін ескеру саналады:
1. Тұтынушыныңы қажеттілігін ескеру.
2. Өзгермелі ... тез ...
3. ... ... ... ... кешенділік сипатын ұстану.
Сонымен аталған бағыт кәсіпорынның тарапынан басқаруға келетін, нақты нарыққа тиісті жауап қайтара алатын, өзара тығыз байланысты ... ... ... бәсекелік қабілеттілігін арттыру тетіктері сол өнімнің нақты нарықтағы тұтынушылардың талғамдарына сәйкестік деңгейімен айқындалады. Бұл шарт өнімнің бәсекелік ... ... ... ... ... бәсеке қабілеттілігін бағалау, ең алдымен, оның сапалық құрамына тәуелді (өңделу деңгейі, дәмі, пішіні, сақталу мерзімі, түсі және т.б.). Бәсекелес өнімдерден ... ... оның ... ... бірден-бір мүмкіндігі болып табылады. Келесі бағыт оның бағалық көрсеткіштерін анықтауға негізделеді. Ішкі нарықтағы ... ... ... ... ... сыртқы тасымалдаушылардың бәсекелік ортаға әсері өндірушілерді баға саясатын дұрыс жүргізуге ... ... ... ететін тағы бір тұсы, ол өнімнің тартымдылық қасиеті. Оған ... ... ... қорабының ыңғайлылығы, сауда белгісі және өнімнің танымалдылығы жатады. Кәсіпорын ... ... ... сай өнім ... ... оның ...
Отандық кәсіпорындардың өнімді өткізу саясатындағы ең бір әлсіз тұсы өнімді жарнамалау деңгейінің ... ... ... ... ... тұтынушылық сипаттарын жете білмегендігі олар туралы ақпараттың аздығы, осыған сәйкес ... ... ... ... ... қалыптасатыны сезілуде.
Құс фермасының негізгі бәсекелестері болып ірі құс фабрикалары табылады, ... ет пен ... ... жеке ... бар. ... ... кәсіпорындар бағаны жоғары ұстамайды, және тұрақты сатып алушылар базасын жасап алған.
Өнімді өткізу келесі әдістермен іске ... ... ... жерлерде, мысалы, нарықтарда форматында өнімді сату;
* Жақын аумақтардың сауда нүктелеріне ... ... ... ... кіші құс ... ... жағдайында жасалған. Еті мен тұқымының сапасы жоғары, бұл ... ... 1000 ... ... үшін 100м2 ... ... Орындарды тиімді қолдану мақсатында құстарды ұстаудың клеткалы әдісін қолдану керек. Клеткалы әдіс бойынша орнықтырудың нұсқалы ... 1 м2 5 ... ... ... ... 2-3 ... ... болады. Клеткалар жеке дайындалады, немесе өндірушіден алуға да болады. 5 басқа ... 1 ... ... 10 000 ... ... Егер құс ... құс басын өсіру жоспарланып отырса, онда инкубатор ИЛБ -0,5М ... ... ... ... ... 770 ... тұқымын сидырады. Балапандардың инкубациялау мерзімі 21-22 күн құрайды. Етті және тұқымды тауықтардың ... 500 бас ... ... орналастырылады.
Кіші құс фермасы өнімін шығарудың жоспарлы көлемі жылына 1000 бас. Етті ... құс ... сою ... 50-ші күні ... ... сәйкес жылына 6 тұқым өсіруге болады. Сонымен жылына 3000 бас немесе 9 тонна құс еті ... ... ... ... ... ... 200 ... береді. Осыған сәйкес 1 жылда 500 тауық 100 мың тұқым береді.Құсты ... ... ... ... бірі орындардағы қолайлы микроклиматтың болуы. Балапандар және өскен тауықтар әртүрлі орындарға орналастырылу ... ... ... балапандар үшін 34 градус болу керек, ал 60 күндік тауықтарға 18 ... ... ... ... кезінде алғашқы 3 аптада тәуліктік жарықтандыруды қолдану керек. Өсуі ... ... ... 17 ... ... ... Тауықтарды тамақтандыруға өсімдік және мал жемдерін, ұн қоспаларын,витаминдерге бай жемдерді қосу керек.
Етті салқындату. Етті салқындату мақсатымыз жануар ... жылу тез шығу үшін және ... ... ... ... ... ... ету.
Микроб тіршілігін тоқтату үшін салқындатуды қолданады. Салқындату әдісі еттің бұзылуын тоқтатпайды, ... ... ... ... Егер етті ... ... ... болса ушаны өте дұрыс тазалау керек. Кірленген жер, ... ... ... кесілген жері еттің бұзылуына әсер етеді. ... ... ... ... ... ... тездету үшін ауаның жылдамдығын ... ... ... және полимерлік пленкамен орайды, оларды алдын-ала суға салып алады. ... ... ... ... шешіп алады. Салқындату біткен кезде. Етті орау мақсаты: санитарлық ... ... ... еттің сыртқы қабаты жақсы болады және өзіндік ... ... ... ... ... жылу мөлшеріне байланысты, өнімнің майлылығына байланысты, пішініне, өнімнің ... және ... ... ... ... Салқындату ұзақтығы ... ... ... ... ... Церкуляция нағыз және жасанды болады. ... жылу ... және суық ... ... винтилятор және ауа суытқыштарға байланысты салқындатылған еттің ішкі бұлшық ет температурасы 0-6 ... ... болу ... Еттің сыртқы температурасы - 2°С. ... ... 0-4 °С ... ... тәсілдері. Суыту камерада ет және құс өнімдерін, суб ... және ... ... суытады. Жабдықталған ыспалы жолда сиыр және шошқаның жартылай ушаларын рамаға іледі. Стилаждарға суб ... ... ... ... ... қойып суытады. Сонымен қатар ... ... ауа ... және ... ... ... ... камерасында ауаның церкуляциясы дұрыс жүру үшін. Суыту камерасындағы буып ... ... ... май, тұздалған ішек т.б.) құрғақ ауа ... ... ... ... ... ... ... белгілері арқылы білуге болады. Еттің түсі қызыл-күлгін, ... ... ... ... түс ... ... ... тәсіл арқылы суытады. Тауық немесе күркей ушасын ... ал қаз және ... ... ... ... ... ... құстарды жәшіктерде суытады. Қағазға орап ... ... ашып 2 -3 ... ... ... ... Етті ... камералары өте
Камераның сиымдылығы әр ... ... ... ... ... 250 г - 280 кг. ... ... мерзімі 8 - 12 сағат.
Ауаның жылдамдығы 1,5-2 метр ... ... ... 25-36 °С -та ... Сиыр еті 6 - 10 ... ... ... етін 4 - 8 сағат, қой етін 2-3 сағат суытады. Етті ... ... ... ... және консервілеу арқылы, ультракүлгін сәулесімен және консервілеу арқылы ұзақтау сақтауға болады.
Сақтау ... ... және ет ... ... ... өнімдердің жылуын айыру. Сондықтан микроорганизмдер тіршілігін ... ... ... ... ... ... Камералар аспалы жолдармен суыту приборлармен, ауасуытқыштармен, винтиляциямен қамтамасқан. Рама стилаж ... ... ... ... ... ... үшін ушалардың арасы 3 - 5 сантиметр бір-бірінен алыстау болу ... ... ... ... ... ... ... 250 - 280 кг. Суыту процестің ... 8 - 12 ...
1,5 - 2 метр ... суб ... 2 - 3 ... ... ... суытады. Суытылған етті және ет өнімдерді мұздату ... ... Сиыр еті 6 - 10 ... ... ... етін 4 - 8 ... суытады. Қой етін 2-3 сағат суытады.
Мұздату. Мұздатылған етті арнайы ет камерада сақтайды. Әр түрлі еттерді: мысалы: қой, ... ... ... ... ... ... ... қойылады. Камералардың ішінде ушаларды немесе жартылай ушаларды штабель ... ... ... ... ... ... биіктігі 2,5 - 3 м 12 м-ге тиеледі. Штабельді керегеден 0,3 - 0,5 м ары құру ... ... ... ет керегеге жабысып қатып қалмас үшін мұздатылған етті сақтау ... ... ... ... ... өзгереді. Биологиялық өзгерісті сақтау режимінде және ет камерада ... еріп ... ... ... бұзылғыш болып келеді. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... келген тағам мұздату алдында жоғары ... ... ... ... Соған байланысты процессі 3 негізгі бөліктен тұрады. Суытылған тағам криоскопиялық ... ... 2) ... ... 3) ... ... дейін температураны жүргізу. Аз уақыт ішінде еттің орталық қабатының ... ... және ... ... ... температураға байланысты. Судың жылжуының жылдамдығына және мұздатылған тағамның еніне ... Осы ... ... ... ... көп ... және тексерулі жылдамдылық мұздатылған қабаттың жылдамдығы ... ... ... болады. Жылдамдылық диффузиясына қарағанда белгіленген бөлігі араластырып тағамның ... ... ... ... ... ... ткандерін мұздату жылдамдығы мінездемелермен анықталады. Судың қайта бөлінуі тек қана ... ... қана ... клетка аралық құрылымымен монымен қатар мұздатылған тағамның еніне байланысты мұздату ... ... ... сапасынан жақсы көрінеді. Судың жылуында жылдамдылық ... үшін болу ... ... ... ... ... оның ... және температурада судыңғ жылуының жылдамдығында пропорционалдық әр түрлі ... ... ... ... және ... практикалық жағдайда мұздату үшін гормональді ферментті шикізатты ... ... - 60оС ... болу ... Бірден бірі болып соңғы уақытта облыста мұздатқышпен ... ... ... ... ... тік ... болғанда (сұйықтық арқылы, ауамен және азотпен, сонымен қатар ... ... ... ... ... кең ... және ... перспективті болып есептеледі. Мұздатылған тағамдарды қолдануда сұйық азот арқылы ... ... ... ... ... пардың көмегімен жекелеген комбинациялық тәсілдер арқылы комбинировальды тәсіл, мұздату кезінде ... ... азот ... ... ... суық пар ... суыту алдын ала жасалған қазіргі ... кең ... ... ... ... ... ауысы жалғасады, қоршаған ортамен нәтижесінде құрғақ кебуге әкеп соғады. Кептіру ... ... ... ... ... төмендеуіне 12-32 оС - ға дейін қысқарады. Сиыр ушаларын мұздату кезінде ... ... 23 - 25 % ... ... ... ұлғаюы ауа жылдамдылық қозғалысы артады, интенсивті ... ... және ... ... тағамның жоғарғы қабат, өнімнің кебуі төмендейді. Мұздату шарттарында ферменттердің ... тез ... ... температураларда сақталады. Автометикалық процесс барысында тез мұздату кезінде болу ... ... ... - ... шикізат болу керек. Баяу мұздату ... ... ... ... ... ... ... процесс кезінде мұздатуда бірдей емес болып өзгереді. Мұздату кезінде етті ... ... су ... ... тканьдері оған байланысты тереңдігі көбеюі ... ... және ... бұзу ... ... ... ... осыған байланысты жылдамдылықтан мұздатуы, еттің сөлі қайта мұздату кезінде бөлінген 2-ге ... 8 % ... ... ... Ол механикалық қозғалыс кезінде ... етті ... ... ... 6 % тен 10 % ... құрғақ қалдықтары болады. Микроорганизмдерді өлтіру температурасы - 6 - дан - 12 оС ... ... ... мына ... 18 оС да 10 - 12 айға ... ... жағдайларында етті және етті ... ... ... ортасы және әртүрлі тәсілдермен жүргізіледі. Ауада баяу ... ... және тез ... контакты және контаксыз. Араластыру қатары камераларда осылай болады. Суыту сияқты. ... ... ауа ... ... ... камераларында бірқалыпсыз қайнату (аммиякпен немесе ... және ауа ... ... тек қана ауа ... ... ... ... камераны жылу кезінде көтереді, бірнеше градусқа төмен мұздату ... ... ... ... ... 90-95 % ... болады. Етті суық өңдеу ... булы ... ... ... (бір ... мұздату) суықпен өңдеу алдында арнайы өзінің ... ... Булы ... ... ет ... ... ... ерекшелінбейді. Ол қатар бойынша көрсеткіштері ... ... ... ... ... Булы күйдегі мұздатылған ет сақтауға болады. Мұздатылған ... ұзақ ... ... ... ... ... ... күйде. Булы күйде мұздатқанда еттің жоғалуы кептіруге қарағанда 2 есе ... ... ... болу ... 41-43 % ... ... өнімділігі жұмысшылардың 43 % ке көбейеді. Мұздату кезінде 28 % ке ... ... ... ... ... құны етті ... өңдеуге қарағанда мұздату ұзақтығы салмағының жоғалуы суықпен өңдеу ... ... ... ... ... температура ушаларды мұздату кезінде булы күйде +37 оС, суытқанда 4 оС ... ... - 8оС ... ... ... байланысты салмағынан және қоңдылығынан, ушана 20 - 30 % ... және ... 60 - 70 % аз, сиыр ... ... ... мұздату, етті сүйекте сияқты және бөлшектеген ... ... ... ... сонымен қатар суб өнімдерді, эндокринді ферментті шикізат және құстарды кәне меланж. ... ет және ет ... ... ... ... ... бірлігіне оның салмағына азаяды. Тез мұздатқыш ... ... ... ет және ет ... ... үш ... ... бөледі 1) Ауаның 2) сұйықтық 3) ... ... тез ... ... ... және ... болады.
Ауалық тез мұздатқыш аппараттарына ... ... ... ... ... Бұл ... шкаф түрде 2 ашылғыш есіктермен тағамдарды алу және ... ... ... ... 12 ... дейін, өнімділігі 12 тонна ... ... Тез ... ... ... ... 1) Батерея 2) Желдеткіш өте қолайлы тез мұздату ... ... ... көп қатарлы батареялармен (аммияктық бірқалыпты буланы аппараттың жоғарғы және төменгі бөлігінде ... ... ... ... ... вихрлі қозғалысын қамтамасыздандыру (6 - 5 м/с Ауаның ... - 30оС ... ... 3 - 4 ... Әр ... өнімділігі 5 тонна тәулігіне. Өнімділігін көбейтуге секцияларды жалғастырып тұрады бір ізбен осы жағдайда ... ... ... ... ... ... ... тез мұздату аппараттарында ет және ет тағамдарды мұздатуға ... Буып - ... ... ... ... ауаның церкуляциясы тағамның салмағының жоғалуын бақылайды. Тез мұздату аппараттарын тік контакт ... ... ... жасайды. Мембранды аппараттар конструкциясын Шеффер А.П. және роторлы аппарат ... ... және ... ... ФИБ - 2 ... ... 48 мұздату шейкаларынан тұрады. Параллепипед ... ... ... ... тиеу ... ... ... ячейкаларға салып дозатор арқылы орналасады. Блоктың тығыздығы рассалдың ... ... ... қысым ырқылы 0,2 х 105 Па ... ... ... ... ... температурасына - 25 оС шамасында 4 ... ... ... ... 2 ... ... Роторлы тең мұздату аппараттары ет немесе суб ... ашық ... ... ... ... ... 1,5 сағаттан 4,5 сағатқа дейін берілудің түріне байланысты және тұздың ... ... ... ... 10 тонна мұздатуға арналған тағамдарды бір ... ... ... ... ... ... ... істейтін және контаксыз тәсілдер. Етті контакты ... ... өте тез ... ... ... ... ... тәсілдері құстарда мұздату үшін ... ... ... буып түйілген, полиэтилен қабығынан жасалған. Суықпен суыту сапасында ... ... ... 26 % пропингликольді 40 % -тік қолданылады. Ушаларды мұздату уақыты 40 - 50 мин. ... t - ға ... ... ... етті ауаның 18 оС - ден ... ... ... ... t - сы - 12оС болу ... ... ... еттің сапасына байланысты болады. Ұзақ сақтағанда кептіру негізінде еттің бетінде ... ... ... ... ... ... ұсатқыш болып келеді. Етті мерзімінен тыс ұзақ сақтағанда ... түрі ... ... ... келеді. Қорытындылап айтқанда қан түйіндері еттің кепкіш жерінде ... ... ... ... ... ... ... сапасына қарайды. Кейбір кезде ет кепкіш болып, еттің түсі дәмі, иісі ... май ... Ет ... және ет өнімдердің мұздату тәсілдері.
Мұздату мақсаты етті бұзылудан және өнімдерді ұзақ сақтау үшін еттің сөлі ... ... ... бұнда етті мұздатылған деп санайды. Мұздату ауаның жылдамдығына байланысты. Ет тез ... үшін ... фаза ... мұздатылады.
1 фазада еттің сөлі кристалданады - 4, - 5о гр сельсияда.
2 фазада ... ... өсе ... ... арқылы кристалдардың саны көбейеді және көлемі де ұсақ болады. Кристалдар үлкен болса ет тез ... да ет ... ... ... ... ... Соған қарай еттің салмағы товарлы түрі төмендейді. ... ... 6-12 ... ... мезгілі 48 сағат. Ет және ет өнімдерді суб өнімдерді ... ... ... ... сөлі түрі, салмағы, дәмі кемімеуі ... ... ... ... және су ... 2 ... ерітеді:
1) Тез уақытта
2) Шабан - ... ... ... - ... ... температурасы 0 - 4 градусқа дейін. Бу және ауамен булауды еріту температурасы 15 - 20 ... ... және жылы суда ... ... 4 - 20 ... еріту - бұл дифрастатциялық камерада ... ... ... еттің салмағы азайып кемиді 4 % ке дейін. ... ... 16 ... Камералар аспалы жас стилаждармен кололорифер және перфарировалды құбыр немесе батерея ... ... ... ... және ... болады.
Құс етін мұздату. Құс етін мұздату камераларда жәшіктің ... ... ... ... түрде тиейді. Камераның температурасы - 23 - 26 ... - 30 - 35 ... ... 95 - 98 %. Тауық, үйрек ... 18 - 35 ... ... және қаздардың ушаларын 35 - 72 сағат. Ушаның ... - 8 ... ... ... ... ... ... сақтау мерзімі 5 ай сақтауға болады. ... құс 9 - 10 ... ... ... ... Осы ... Республикасының аумағында орны ауыстырылатын (тасымалданатын) объектілерді тасымалдауды (орнын ауыстыруды) жүзеге асыру қағидалары (бұдан әрі - Қағидалар) ... ... ... ... ... ... әзірленді және республика аумағында орны ауыстырылатын (тасымалданатын) объектілерді тасымалдау (орнын ауыстыру) тәртібін ... Осы ... ... ұғымдар пайдаланылады:
1) ветеринариялық анықтама - жануарға тиісті әкімшілік-аумақтық бірлік аумағындағы эпизоотиялық жағдай туралы аудандық маңызы бар ... ... ... ... ... кенттің, ауылдың (селоның), ауылдық (селолық) округтің ветеринария саласындағы қызметті жүзеге асыратын ветеринариялық дәрігер беретін ветеринариялық құжат;
2) ... ... - ... ветеринариялық-санитариялық бақылау және қадағалау объектілеріне республикалық маңызы бар қаланың, астананың бас мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық ... және оның ... ... ... ... бар ... мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық инспекторы беретін ветеринариялық құжат;
3) дезинфекция - микроорганизмдерді - жануарлар ... ... ... вирустарды, грибоктарды, риккетсияларды қарапайымдыларды) жоюға бағытталған рәсімдер кешені;
4) жемшөп - жануарларды азықтандыру үшін ... ... ... ... қоректендіргіш заттар бар және жануарлардың саулығына зиянды әсерін тигізбейтін өсімдіктен, жануардан алынатын, ... ... ... ... ... орны ... (тасымалданатын) объектілер - жануарлар, жануарлардың жыныстық және соматикалық жасушалары, жануарлар аурулары қоздырушыларының штаммдары, жануарлардан алынатын өнімдер мен ... ... ... ... пен ... ... ... материал немесе олардан алынатын сынамалар, судың, ауаның, топырақ қабатының, өсімдіктердің сынамалары, ветеринариялық және зоогигиеналық мақсаттағы ... мен ... ... оларды буып-түю және тасымалдау үшін пайдаланылатын ыдыстың барлық түрлері және осындай орны ауыстырылатын (тасымалданатын) объектілерді тасымалдайтын көлік құралдары;
6) ... - кез ... ... құралдарын (авто, темір жол, әуе, су) пайдалану арқылы бір пунктен екіншісіне орны ... ... ... ... ... ... ... кешені;
7) төсем жануарларға жұмсақ, құрғақ, таза және жылы құндақ жасау үшін пайдаланылатын ... ... шел - ... іреу ... ... ... ... тері қабаты.
3. Ауыл шаруашылығы жануарларын тасымалдау (орнын ауыстыру) маршруттары (мал айдау трассалары) тиісті ... бас ... ... ... ... бойынша ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы органдарымен анықтайды.
4. Тасымалдауға (орнын ауыстыруға) жататын орны ауыстырылатын (тасымалданатын) объектілер Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... объектілеріне ветеринариялық құжаттар беру қағидаларына сәйкес берілген ветеринариялық құжаттармен қоса жүреді.
Орны ауыстырылатын (тасымалданатын) объектілерді ветеринариялық құжаттарсыз ... ... ... жол ... қолдану үшін дәрілік заттар мен жемшөп қоспаларын Кеден одағының кедендік аумағына әкелу, ... және ... ... ... ... мемлекеттік орган тіркеген жағдайда жүзеге асырылады.
Химиялық және микробиологиялық синтезді дәрілік заттар мен ... ... ... ... ... сертификатсыз, дайындаушы-кәсіпорын берген олардың сапасын және қауіпсіздігін растайтын ілеспе құжатымен жүзеге асырылады.
5. Орны ауыстырылатын ... ... ... ... ауыстыру) үшін пайдаланылатын және пайдаланылған көлік құралдары Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2006 жылғы 3 шілдедегі № 432 ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 4339 тіркелген) Жануарларды және ... да ... ... ... жататын жүктер тасымалданғанға дейін және одан кейін көлік құралдарын (автомобиль, ... әуе, су) ... ... ... ... ... жатады.
6. Жануарлар мен құстарды тасымалдау (орнын ауыстыру) кезінде жүк жөнелтуші оларды жүру ... ... ... ... және төсеммен қамтамасыз етеді.
7. Орны ауыстырылатын (тасымалданатын) объектілерді мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық бақылауды (бұдан әрі - бақылау) оларды ... ... ... ... ... кезінде оларды тиеу, түсіру жүргізілетін аумақтың, сондай-ақ тасымалдау (орнын ауыстыру) маршруттары өтетін аумақтардың мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық инспекторлары (бұдан әрі - ... ... ... ауыстырылатын (тасымалданатын) объектілерді тиеу кезінде инспектор:
1) тасымалдауға (орнын ауыстыруға) жататын орны ауыстырылатын (тасымалданатын) объектілерге ветеринариялық құжаттардың болуына (ветеринариялық ... ... ... (толықтығы), ветеринариялық құжатты берушінің қолдары және мөрлері бедерінің болуы);
2) ... ... ... және ... ... (көлік құралдары мен өнімнің) ветеринариялық (ветеринариялық-санитариялық) талаптарға сәйкес сақталуына;
3) орны ауыстырылатын (тасымалданатын) объектілерді тасымалдау (орнын ауыстыру) үшін пайдаланылатын көлік ... ... ... ... ... ... ... орны ауыстырылатын (тасымалданатын) ветеринариялық құжаттарда көрсетілген объектінің атауының, оның ... ... ... ... ... ... бақылауды жүзеге асырады;
5) орны ауыстырылатын (тасымалданатын) объектінің тасымалдау режимі мен шарттарына қойылатын ветеринариялық (ветеринариялық-санитариялық) талаптардың сақталуына;
6) тірі ... ... ... ... ... ... тексеруді, іріктеп термометрияны, тамыр соғысы мен тыныс ... ... ... ... ... аумағының шегінде әкелу, әкету, транзиті кезінде және орнын ауыстыру (тасымалдау) кезінде ... және ... ... әр ... ... ... тиеу орындарына (теміржол станциясы, порт, кемежай) тиеу ... ... ... 3 ... бұрын жеткізіледі және оларды тиісті аумақтың Инспекторы тексеруі тиіс. Инспектор ... ... ... ... оларды тасымалдау (орнын ауыстыру) мүмкіндігін анықтайды.
9. Жануарлар мен құстар ауруларының клиникалық белгілері, ветеринариялық ... ... ... ... немесе ветеринариялық құжаттардың болмауы анықталған кезде Инспектор жүк жөнелтушінің қатысуымен ветеринариялық-санитариялық бақылау актісін ... ... ... ... ... ... құжатта орны ауыстырылатын (тасымалданатын) объектілерді тиеуге, түсіруге рұқсат берілгендігі туралы белгі жасайды.
Материалдың қолдану мақсатына байланысты олар түрлі ... ... ... ... ... ... бүктелмейтін және т.с.с. ие болуы қажет. Сонымен қатар буып-түю мақсатында өткізбеушілік қасиет (май, су, бу, ... т.б.) ... роль ... ҚҰС ... ...
3.1 Құс ет өнімдерінің стандарттары
Тағам өнімдері жоғары тұтынушылық қасиетке ие болуы тиіс және халықтың рационды және ... ... ... ... ... ... өнеркәсібінің мамандары жекелеген тағам түрлерінің сыртқы орта әсеріне ... ... алуы ... ... ... құндылықтарын өндірушінің тұтынушыға дейін сақтау үшін тиімді тара түрін қажет етеді. Тара өнімдерінің шығындалуына және тасымалдау, сақтау кезінде сапаның ... ... ... көп ... ... ... айналымын мүмкіндігін жасайды. Осылайша буып түю жұмыстарын ... ... ... ... ... Буып түюге байланысты тауардың өзіндік құны артпайды. Оның ... ... ... орай буып ... ... ... тауарлары сақталса және тауар айналымының жүзеге асыруын қажеттілігі шығындардың артып кетпеуі тиіс. Тауар айналымы тауар өндіретін ... ... ... ... ... дейін аралықтарын қамтиды. Әрекет етуші талаптарға сәйкес тағам өнімдерін буып түю өндірісі кәсіпорындарында гигиеналық ережелерге сай жүргізілуі тиіс. Тара ... тек оның ... ғана ... ... Тара түрлері зерттелуі тиіс, яғни қойма бөлімдерін тиімді ... ... ... ... ... ... пайдалану жағдайлары ескерілуі тиіс. Дүкендерде алдын ала буып түюдің тауарды сату ... ... ал оны сату ... ... бір ... ... ... безендіру кезінде сатып алушыларға аса қажетті мәліметтер берілуі тиіс, атап айтқанда ... ... ... мөлшері тауарлық таңба, тауар, номер, өндіруші кәсіпорын ... ... ... шығу ... ... сақталу мерзімі.
Тара сатып алушылардың жеткілікті ақпараттың, сонымен қатар тауарларды жарнамалар құралы болып табылады. Буып түю кезінде тараға қойылатын ... ... ... ... толық орындалуы тиіс. Мысалы, мыналар қамтамасыз етілуі қажет: соғылу, ... ... ... ... ... және ... ... беріктік, тұрақтылық атмосфералық құбылыстарға қарсы (температураның өзгеруі, жарықтың түсуі) төзімділігі, органикалық иістерді ... май, ауа және газ, ... ... Тұтынушылық тара тауарларда атмосфералық құбылыстарда бөгде иіс, ... ... ... ал ... тара ... белгілі бір жерге жарамды етіп жеткізуді қамтамасыз етеді.
Тағам ... ... ... ... ... тара және ... буып-түйгіш құралдар өңдеуге қажетті барлық материалдар жатады.
Буып-түю материалдарының түрі және товарлық өнімнің физика-химиялық ... ... тара ... ... ... ...
+ тауарлық айналымағы функциялары бойынша;
+ қайта пайдаланылуы бойынша;
+ иелену түрі бойынша;
+ ... ... ... ... ... ... конструкциялық ерекшеліктері бойынша;
+ беріктігі бойынша;
+ сыртқы факторларға қарсы тұруы бойынша;
+ жасалған материалы бойынша;
+ шығару технологиясы бойынша.
Тауарлық ... ... ... тара ... 3 түрге бөлінеді: тасымалдауға арналған, тұтынушылық және жабдық-тара.
Тасымалдауға арналған тара тауарларды тасымалдау және ... үшін ... ... тара ... жәшік, контейнер және т.с. түрде кездеседі.
Тұтынушылық тара тұтынушыға тауармен бірге түседі (флакондар, бөтелкелер, банкалар, тубалар, стакандар, ... және т.с.). Оның ... ... ... ... және оны ... ... төлейді. Тұтынушылық тараға қатаң талаптар қойылады, ол сатып алушының назарына ие болуы керек. Шығарушы туралы, тауардың көлемі, тұтынушыға қажетті қасиеттері және оны ... ... ... ... ... ... ... жарнама бола алуы керек.
Көптеген буып-түйілген материалдың басым бөлігін қағаз бен картон құрайды. ... ... ... сорттары көп түрлі, сонымен қатар бағасы төмендейді.
Материалдың алғашқы шикізаты ағаш және бір жылдық ... ... ... және ... әдістермен өңделеді де жартылай фабрикат алынады.
Шикізат (ағаш және бір жылдық өсімдіктер (тросник)) (физикхимиялық ... ... ... алынған жартылай фабрикат құрамында шикізатта кездесетін барлық заттар сақталады. Ал химиялық жолмен өңдегенде жабысқақ және т.б. заттар еріткіштер арқылы ... ... да тек таза ... қалады.
Жартылай целлюлоза екі әдісті бірдей қолданда алынады, яғни ... ... ... бір ... ... де әрі ... механикалық өңдеумен аяқталады. Нәтижесінде жоғарыда айтылған заттар ... ғана ... ... ... ... ... жартылай фабрикат ағаш массасы болып саналады. Бұл массадан жасалған қағаз тех сарғылттанады және сынғыш келеді. Ал химиялық жолмен алынған жартылай ... ... ... ... целлюлозадан алынған қағазда ағаш массасы болмағандықтан мықтылығы жоғары болады және сарғаймайды.
Қағаз тиісті қасиеттерге ие болу үшін жартылай ... ... ... ... яғни ... ұнтақталады, толтырғыштар қосылады, араластырылады, боялады және жабыстырылады. Ал осы қағаз ... ... бен ... ... қасиетке ие болу үшін түсін өзгерту үшін қағазға жаналға жасайды және сіңіру сияқты өңдеулерден өтеді.
Орауыш қағаз - ... ағаш ... ... қосылып жасалады. (ТПЛ 8-3018 ). Бұл қағаз төмендегімен тікелей қатынаста болмауы керек.
Пакетті қағаз - тығыздығы 40-125 г/м2 ... ... үшін ... Ол мықтылығымен ерекшеленеді.
Май өткізбейтін қағаздың тағам өнімдері үшін маңызы зор. Оның пергамент, подпергамент, пергамен деген түрлері бар.
Пергамент - май және ... ... ... ... - пергаментке қарағанда май және ылғал өткізбеушілігі әлсіздеу.
Пергамен - ... ... ... ... ... ... ... бар.
Аталған қағаз түрлерінің барлығы майлы өнім өңдеуге қолданылады.
Сіңірілген қағаз - түрлі сіңгіш заттармен өңделген қағаз, сіңгіш заттар қосқаннан ... ... ... қасиетке ие болады.
Парафинмен өңделген қағаз - бу және май өткізбейді. Сіңгіш қоспа ретінде парафин және ... ... ... ... ... ... ... түрлері даярланады:
1) фуницитті;
2) инсектицидті;
3) бактерецидті.
Фуницидті және бактерецидті қағаз дифенил, сорбин қышқылы, ... ... ... ... материалдармен өңделеді, өнімді зең және бактериялармен ластанудан қорғайды.
Инсектицидті қағазға перетин ... ... бұл ... ... ... ... өнімдерін жәндіктерден қорғайтын қасиетке ие.
Картон - тұтынушы тара ... ... ... ... ... картон (екі қабатты) - ағаш массасы бар ішкі ... ... 225-500 г/м2 ... ... (үш ... - ішкі екі ... ... картон - тығыздығы 400 г/м2 оны даярлау үшін қағаз ... ... ... ... ... - бірі ... шикізат және жартылай фабрикаттарға байланысты картон түрлі сортты ... ... ... - ... ... - ... картон, ағаш массасынан даярланады, оны кож- картон деп атайды.
Қатты картон - макулатурадан даярланады, мықты болу үшін құрамына ... ... ... ... ... т.б. ... ... картон - маңызы өте зор, тегіс және толқынды, ирен қағаздар қабатынан тұрады. Қабатына қарай былай бөлінеді:
1)екі қатпарлы картон - 1 ... + 1 ирек ... ... ... ... - 2 ... + 1 ирек ;
3)бес қабатты қатпарлы картон - 3 тегіс + 2 ирек.
Картоннан және қағаздан
Картон ... мен ... ... үшін ... және ... ... ... қолданылады: гофрирленген картонның тегіс қабаттары үшін картон; желімделген біртұтас таралық картон; қорап жасау үшін ... ... үшін ... ... ... ... үшін ... ГОСТ 7420 - 89 бойынша К-0, К-1, К-2, К-3, К-4 маркаларда шығарылады. Картонның маркасы тараның беріктік сипаттамаларына ... ... және оны ... жағдайларына сәйкес алынады.
Желімделген біртұтас таралық картон ГОСТ 9421 - 80 ... КС, КС-1, КС-2, КС-3, КСВ, ... КСВ-2 ... ... Картон жәшік, решетка және перегородка жасау үшін ... ... үшін ... ГОСТ 7933 - 89 ... А, Б, В, Г, Д ... ... А және Б маркалары негізінен тұтынушылық тара жасау үшін арналған. В, Г және Д маркалары картон барабандар және картон жәшіктерінің ... мен ... ... үшін ... ... үшін картон (ГОСТ 7377 - 85) гофрирленген картонным гофрирленген қабатын жасау үшін арналады. Стандарт бойынша ... үшін ... ... ... ... Б-0, Б-1, Б-2, Б-3. ... ... жасау үшін алуан түрлі қап жасауға арналған қағаздар қолданылады.
Қап жасауға арналған қағаз (ГОСТ 2228 - 81) әр ... ... ... үшін көп қабатты қағаз қаптарын жасау үшін арналған.
Қап жасауға арналған қағаздың 20-дан астам түрлері кездеседі. Олар ені ... мм ... ... шығарылады. Рулондардың диаметрі 1200 мм-ге дейін барады, салмағы 400...800 кг. ... ... ... ... бар ... ... қап жасауға арналған қағаз кеңінен қолданылады.Қалыңдығы 10...40 мкм ... ... ... ... тұрақтылығын және беріктігін жоғарылатады. Қағаздың су өктізбеу қабілеті 10...15 % жоғарылайды. Полиэтиленмен ламинирленген қағаз ... ... ... ... үшін ... ... немесе қағаз тараның түрін таңдау кезінде төмендегі негізгі талаптарды сақтау ...
* Тара ... ... және ... өнімнің бұзылмауын қамтамасыз етуі керек
* Тараның құны буып-түйілген өнімнің құнынан едәуір төмен болу керек
* Тараның ... ... үшін ... болу ...
* ... шығаруға жұмсалатын материалдың көлемі минималды болу керек.
* Тара унифицикацияланған және ... ... ... сай болу ...
* Тара ... сай жоғары механикаландырылған құрал-жабдықтардың қолданылуымен шығарылуы керек
* Тараның ... ... ... ... буып-түюге мүкіншілік беруі керек.
Тропикалық елдерге жіберілетін бұйымдарды су ... ... ... ... Бұл үшін ... парафинделген, су өткізбейтін қағазға орап, картон қораптарына салады. Ішіне бұым салынған картон қораптарды су өткізбейтін ... ... да ... ... ... ... жасайды. Содан кейін қораптарды тағы бір рет қағазға орайды, қораптар транспорттық тараға салғанда бір-біріне жабысып қалмауы үшін.
Қораптар су жібермейтін ... ... - 83) ... тара ... ... суға берікті картоннаг (СТУ К-89) жасалуы мүмкін.
Бұйымдарды судан қорғау үшін ... су ... ... ... ... ... ішкі беттеріне су жібермейтін қағаз жаяды, немесе осы екі амалдың екеуін де ... ... ... ... орау үшін ... ... құрамында хлоридтер болмауы керек, үйтпесе бұйымды тот басуы мүмкін.
11. Сәйкестікті растау
Сәйкестікті растау қызметі төмендегідей реттеледі:
o 2004 ж.11.09 ... 3ҚР ... ... ... ... ... ... №90 Қазақстан Республикасы Үкіметі Жарлығымен бекітілген және ... да ... ... ... ... ... ... бөлімінде келтірілген);
2005ж.04.20 №367 Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... ҚР ... Техникалық реттеу саласындағы басқа да нормативті-құқықтық актілермен.
Сәйкестікті растаудың міндетті нысаны келесідей іске асырылады:
o міндетті сертификаттауды өткізу;
o өндіруші-кәсіпорынмен сәйкестік туралы ... ... ... 20-шы ақпан айында №367 Қазақстан Республкасы Үкіметі Жарлығымен бекітілген арнайы тізімге кіретін өнім ... ... ... жатады.
Сәйкестік сертификаты - өнім, қызмет техникалық регламент, стандарт және басқа да нормативті құжаттардың талаптарына сәйкестігін күәландыратын құжат.
Сәйкестік ... ... өнім ... немесе нақты уақыт мерзімінде шығарылған барлық өнімге және ... ... ... ... ... Жағдайға байланысты өнімді сертификаттау 1 кестеде келтірілген сызбаның біреуімен өткізіле алады. Кең пайдаланылатын сызбалар 3,7,9 және 5 ... ... шет ... сәйкестік сертификаты бар болғанда қабылдау процедурасы өткізілуі мүмкін, яғни, шет ел сертификаттарының негізінде ... ... беру ... шарт ... ... ... СРҰ тарифтері бойынша өтінішберуші кәсіпорынмен төленеді. Сертификаттауға өтініш берілген өнім немесе қызмет ... ... ... ... СРҰ ... ... ... бойынша жұмыстар өтініш берушімен сертификаттуға өтініш беруден басталады, сертификаттау СРҰ берген бланкіде ... және ... шарт ... ... соң ... Қазақстан Республикасының 2009 жылғы 18 қыркүйектегі Кодексінің 7-бабының 5) тармақшасына және 145-бабының 1), 2), 3), 6), 10), 18), 24), 27), 28), 32) ... ... ... Осы ... ... ... қоса беріліп отырған санитариялық ережесі бекітілсін.
2. ... ... ... ... ... ... ... қадағалау комитеті (К.С. Оспанов) осы бұйрықты заңнамада белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасы Әділет министрлігіне ... ... ... ... Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Әкімшілік-құқықтық жұмыс департаменті (Ф.Б. Бисмильдин) осы ... ... ... ... оны ... ... тәртіппен ресми жариялауды қамтамасыз етсін.
4. Осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің кейбір бұйрықтарының күші ... деп ... Осы ... ... ... ... ... Осы бұйрық алғаш ресми жарияланған күнінен кейін он ... күн ... соң ... ... ... СТ ГОСТ Р 52703-2009
3.2 Құстардың жұмыртқа өнімдерінің стандарттары
1. Осы техникалық регламенті (бұдан әрі - Техникалық регламент) ... ... ... ... ... ... да тамақ өнімін шығаруға арналған шикізат ретінде тағамдық мақсатқа арналған, Қазақстан Республикасының аумағында шығарылатын және әкелінетін (импортталатын) жұмыртқа және жұмыртқа ... ... және ... ... айналымға түсу, кәдеге жарату және жою кезеңінде олардың ... ... ... ... регламенттің қолданылуына жататын өнім түрлері және Кеден одағының сыртқы экономикалық қызметінің бірыңғай тауар ... ... әрі - КО СЭҚ БТН) ... ... ... ... ... регламенттің қосымшасында көрсетілген.
2. Жұмыртқа және жұмыртқа өнімдерінде ... ... адам ... және ... ... кері әсер ... қасиеттер пайда болуы мүмкін неғұрлым ықтимал қауіп-қатерлерге мыналар жатады:
1) микробиологиялық көрсеткіштері;
2) құрамында улы элементтер, пестицидтер, радионуклидтер мен ... ... ... ... құс ... ... ... препараттар қалдықтарының болуы;
4) өнімдерді химиялық заттармен, иондаушы сәулеленумен және ... ... ... ... пайдалануға тыйым салынған тағамдық қоспалардың, хош иістендіргіштердің, қосымша технологиялық заттардың, ... ... ... ... ... ... қосындылар мен қоспалар.
3. Жұмыртқаны сәйкестендіру:
* түрі (асханалық, диеталық);
* санаты (жоғарғы, сұрыпталған, бірінші, екінші, үшінші) бойынша жүзеге асырылады.
Мәлімделген атау ... ... ... ... жөніндегі нормативтік құжаттарға сәйкес мынадай әдістерді қолдану арқылы жүргізіледі:
* өнім ... ... ... ... ... ... ... (органолептикалық) тексеру;
* тұтыну орамасындағы, затбелгілердегі, құлақшалардағы, қосымша парақтағы және (немесе) ілеспе құжаттардағы ақпаратты зерделеу;
* өнімді зерттеу және ... Осы ... ... ... ... 2009 ... 18 ... Кодексіне және Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 10 шілдедегі, 2007 жылғы 21 шілдедегі, 2004 жылғы 9 қарашадағы ... ... ... мен ... ... оның ... жұмыртқа - ауыл шаруашылығы құстарынан алынған қауызы бар өнім;
2) ... ... - ... ... ... ... ... мерзімі 7 тәуліктен аспайтын тауық жұмыртқасы;
3) асханалық жұмыртқалар - 0оС-тан 20оС ... ... ... ... 8-ден 25 ... ... құрайтын тауық жұмыртқасы және минус 2оС-тан 0оС дейінгі температурада өндіруші кәсіпорында өнеркәсіптік тоңазытқыштарда 90 тәуліктен аспайтын уақыт бойы ... ... ... ... - ... кем ... 50 % тұтас жұмыртқа, немесе тек сары уыз, жұмыртқа ақ уызы немесе жұмыртқа сары уызы мен ақ уызының ... бар ... ... жоқ тұтас жұмыртқалар (меланж) - қабылданған технологияларға сәйкес қауызында жарылған жұмыртқаның ішіндегі барлық заттан ... ... ... ... сары уызы - ... ... сәйкес жарылған жұмыртқаның ішіндегі заттан сары уызды бөліп алу ... ... ... ... ... ... ақ уызы - қабылданған технологияларға сәйкес жарылған жұмыртқаның ішіндегі заттан ақ уызды бөліп алу ... ... ... ... ... ... жұмыртқа өнімі - қабылданған технологияларға сәйкес табиғи арақатынаста немесе ақ уыз бен сары уыздың әр түрлі пропорциясында ақ уыз бен сары ... ... ... ... ... және қауызынан бөліп алғаннан кейін алынған жұмыртқа өнімі;
9) мұздатылған жұмыртқа өнімі - сұйық жұмыртқа өнімін терең мұздатуды қоса алғанда, ... ... ... және ... қалыпта сақталып тұратын өнім;
10) құрғақ жұмыртқа өнімі - ұнтақ тәріздес немесе түйіршіктелген өнімді алуға дейінгі сұйық ... ... ... ... ... ... ... купаждалған жұмыртқа өнімі - тұтас жұмыртқамен, жұмыртқаның сары уызымен және ... ақ ... ... ... ... ішіндегі құрамдастардың ара қатынастары өзгертіліп дайындалған жұмыртқа өнімі;
12) ферменттелген жұмыртқа өнімі - қасиеттерін өзгерту мақсатында және немесе оның ... ... алып ... ... ... әсер ету ... оның табиғи функционалдық қасиеттерін күшейту: көбік түзу, эмульгациялану және т.б.) нәтижесінде алынған жұмыртқа өнімі;
13) жуылған жұмыртқалар - ... және ... ... мен ... сәйкес санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау саласындағы уәкілетті орган қолдануға рұқсат еткен арнайы жуғыш және залалсыздандырғыш құралдармен ... ... ... өнімдерін пастерлендіру - бастапқы өнімнен микроорганизмдердің патогенді және вегетативті клеткаларын кемінде 99 %-ға жоюды қамтамасыз ететін термиялық өңдеудің технологиялық үдерісі;
15) ... - ... ... ... сары уыз бен ақ ... бөлу ... гомогенизация - май түйіршіктерінің мөлшерін азайту және жұмыртқа массасының тұтқырлығын тұрақтандыру үшін ... ... ... ... ... ... ішіндегі заттарды біркелкі араластыру үдерісі;
17) сүзу - жұмыртқа өнімдерін бөгде қоспалардан ажырату үдерісі;
18) красюк - сары уыз бен ақ ... ... ... ... - ұрықтанбаған ұрығы бар инкубаторлық жұмыртқа;
20) тумак - ... ... ... жұмыртқаның мөлдір еместігі.
5. Жұмыртқа және жұмыртқа өнімдерінің нарықтағы айналымының шарттары
6. Қазақстан Республикасының аумағына әкелінетін және онда айналымға түсетін ... және ... ... осы ... ... ... талаптарға сәйкес болуы, сондай-ақ олардың қауіпсіздігін және ... ... ... ... ... ... ... анықтама, тауарлық ілеспе құжаттама) қоса жүруі тиіс.
Жұмыртқа және жұмыртқа өнімдерінің осы техникалық регламенттің ... ... ... ... ... жұмыртқа және жұмыртқа өнімдеріне таңба қою және қауіпсіздігін куәландыратын ... ... ... ... ... ... және ... өнімдері сатуға жіберілмейді:
1) анық сапасыздық белгілері бар болса;
2) олардың қауіпсіздігі мен шығу ... ... ... ... ... ... өтіп ... немесе анықталмаған болса;
4) тұтыну орамасында, затбелгісінде, құлақшасында, қосымша парақтарында және (немесе) ілеспе құжаттарында қажетті ... ... ... ... ... емес орамда болса (буып-түйілген өнім үшін).
8. Жұмыртқа және ... ... ... қойылатын талаптар
Жұмыртқалар ауыл шаруашылығы және үй жануарлары мен құстарының жұқпалы ауруларынан таза шаруашылықтардан (құс фабрикасынан, фермалардан) және әкімшілік ... ... ... ... ... ... және ... өнімдерін алуға жол берілмейді:
ветеринариялық байқаудан өтпеген;
емдік және (немесе) алдын алу мақсатында ветеринариялық препараттар қолданылған құстардан, оларды қолдану жөніндегі нұсқауында көрсетілген ... ... ... шығу ... ... дейін, сондай-ақ өсіру кезінде Қазақстан Республикасының аумағында ... ... ... препараттар қолданылған құстардан.
10. Жұмыртқаның қабығы таза, қан, саңғырық дақтарынсыз және зақымданбаған болуы тиіс. Қабығында тордың еденімен немесе жұмыртқа ... ... ... ... жанасуынан пайда болған бірлі-жарым дақтар, нүктелер немесе сызықтар болуына рұқсат етіледі.
Микробиологиялық және токсикологиялық көрсеткіштерін өзгерпейтін, шамалы бүлінген: жарылған, красюк, кепкен, ... ... ... ... ... ... ... ерітіндісінде сақталған жұмыртқалар, сондай-ақ тағамдық толыққанды емес мынадай жұмыртқаларды: , , , , , және мынадай техникалық ... бар: , , , , , , , ... ... ... ... кезеңдерінде жұмыртқа өнімдері оларға әр түрлі бөгде қосындылардың және қоспалардың ... ... ... ... жұмыртқалар кейіннен өнеркәсіптік қайта өңдей отырып, жуылады. Жуылған жұмыртқалар тұтынушыға сатылымға жіберілмейді. Жуылған жұмыртқаларды сақтау мерзімі 12 тәуліктен ... ... ... ... ... ... ... және асханалық болып жіктеледі. Жарамдылық мерзімі өткеннен кейін диеталық жұмыртқалар асханалық жұмыртқалар қатарына ауыстырылады, ал асханалық жұмыртқалар ... ... ... ... ... және жұмыртқа өнімдерінде сапасыздық белгілері болмауы тиіс: бұзылған және бөтен иісі (шіріген, иістенген, сасыған), өзіне тән емес түсі мен ... ... және ... ... иондаушы сәулеленумен және ультракүлгін сәулелермен өңделмеген болуы тиіс.
14. Дайын өнімде бөтен қоспалардың (шыны, ... ... ... ... ... қосындылардың және жұмыртқа өңдеудің технологиялық құралдары мен жабдықтарының қалдық мөлшерінің болуына жол ... Улы ... ... ... ... ... радионуклидтердің, ветеринариялық препараттардың, пестицидтердің және гендік инженерия өнімдерінің құрамын және ... ... ... ... мен ... өнім ... өндірістік бақылау бағдарламасында белгілейді.
Сақтау және тасымалдау кезінде жұмыртқа және жұмыртқа өнімдерінің қауіпсіздігіне қойылатын талаптар:
Қоймалық үй-жайлар жұмыртқа және жұмыртқа ... ... ... ... ... ... ... жабдықта, төбелерінде, қабырғаларында, еденінде, есіктерінде, өнімі бар орамдарда қардың және мұздың түзілуіне жол берілмейді.
16. Жұмыртқаны, дайын жұмыртқа ... ... ... ... және ... бірге сақтауға рұқсат етілмейді.
17. Жұмыртқаны және жұмыртқа өнімдерін сақтау өнімнің ... және сапа ... ... қамтамасыз ететін температуралық-ылғалдылық режимдерде жүзеге асырылады.
0оС -тан 20оС-қа дейінгі температурада және ауаның 85 % - 88% салыстырмалы ... ... ... ... ... - 7 ... аспайды;
* асханалық жұмыртқа - 8 тәуліктен 25 тәулікке дейін;
* жуылған жұмыртқа - 12 тәуліктен аспайды.
18. Тасымалдау кезінде температуралық режим жұмыртқа және ... ... ... ... жолы ... ... отыруы тиіс.
19. Еріген немесе қар немесе мұз массасы басқан орамадағы жұмыртқа және жұмыртқа өнімдерін кәсіпорыннан тиеуге тыйым салынады.
20. Жұмыртқа және ... ... ... арналған тасымалдау ыдыстары және көлік құралдары олардың бүтіндей сақталуын және атмосфералық жауын-шашыннан, аяздан, күн сәулесі мен ... ... ... етуі ... Жұмыртқа және жұмыртқа өнімдерін әрбір тасымалдағаннан кейін тасымалдау ыдысы және көлік құралдары санитарлық өңдеуден өтеді. ... және ... ... ... және ... ... талаптар
22. Жұмыртқаны және жұмыртқа өнімдерінің ыдысына, буып-түюге және таңбалауға қойылатын жалпы талаптар Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 21 ... № 277 ... ... ... регламентінің талаптарына сәйкес болуы тиіс.
23. Таңбалауға арналған құралдар өнімнің сапасына әсер етпеуі тиіс. Таңба анық, жеңіл оқылатын болуы тиіс.
Жұмыртқаларды мөр ... ... жағу ... ... ... ... ... ететін басқа әдістермен таңбалайды. Атауын, санатын және сұрыпталған уақытын білдіретін санның және әріптердің биіктігі 3 ... кем ... ... ... ... ... ... сұрыпталған уақыты (күні және айы), асханалық жұмыртқаларда - тек жұмыртқа түрі және санаты көрсетіледі.
Диеталық жұмыртқаларды таңбалау қызыл бояумен, ... ... ... - көк ... ... ... тұтынушы ыдысының буып-түю бірлігіне өнімді сипаттайтын таңбалар қойылады:
1) өндірушінің атауы және орналасқан жері (заңды мекен - жайы);
2) өндірушінің тауарлық ... ... ... құс түрі ... ... және ... ... атауы;
4) жұмыртқа санаты;
5) орамдағы жұмыртқа саны;
6) жарамдылық мерзімі және сақтау шарты;
7) сақтау мерзіміне қарай жұмыртқа түрі (диеталық, асханалық) және ... ... ... ... және ... ... тұтыну ыдысын ашқан кезде жыртылатындай етіп орналасуы тиіс.
26. Жұмыртқа өнімдерін таңбалау кезінде қосымша ... ... ... ... ... ... ... пастерленген, басқалары);
2) дайын тамақ дайындау жөніндегі ұсынымдар.
Жұмыртқа және жұмыртқа өнімдері бар тасымалдау ыдысына , , , , деген ескерту ... ... ... ... ала ... ... және жұмыртқа өнімдерін сатқан кезде, жұмыртқа және жұмыртқа өнімдерін сауда үй-жайларында ... ... оның ... ... ... ... ... кезде ол туралы ақпаратты орамның (ыдыстың) әрбір бірлігіне қоса берілетін қосымша параққа, баға көрсеткішіне немесе ... ... ... (тауарға) тікелей жақын жерге ақпараттық қағазға орналастыруға ... ... ... ... материалдары және жабыстырылатын заттар:
* тасымалдау және сақтау кезінде өнімнің саңылаусыздығын, бүтіндігін және қауіпсіздігін қамтамасыз етуі;
* таза, құрғақ, бөтен иіссіз болуы және ... ... ... тиіс.
28. Қайта қолданылатын тасымалдау ыдысы денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган қолдануға рұқсат берген залалсыздандырғыш заттармен өңделуі тиіс. ... ... және ... ... жеке ... Тұтынуға жарамсыз және адам өмірі мен денсаулығына қауіпті жұмыртқаларды және жұмыртқа өнімдерін жою Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 15 ... № 140 ... ... ... ... ... Жұмыртқаның және жұмыртқа өнімдерінің сәйкестігін растау Қазақстан Республикасының техникалық реттеу саласындағы заңнамасына сәйкес ерікті түрде жүзеге асырылады.
31. Техникалық регламент ... ... ... ... ... он екі ай ... соң қолданысқа енгізіледі.
32. Осы техникалық регламент қолданысқа енгізілген сәттен ... ... ... ... ... ... құқықтық актілер мен нормативтік құжаттар оларды Техникалық регламентке сәйкес ... ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Жалған жұмыртқалар - техникалық жарамсыз болып табылатын инкубатордан алынған ұрықтанбаған жұмыртқалар;
1) жануардан алынған азық-түлік ... ... - ... ... ... ... және ... немесе жылумен өңдеуге ұшырамаған өнімдер: жануарлардың барлық ... ... еті, ... ... ... ... ... (қан мен субөнімдерді қоса алғанда), судың биологиялық ресурстары және уылдырық, шикі сүт, шикі ... ара ... ... ... және ... өнімдері; өнеркәсіптік емес жағдайда дайындалатын, ауыл шаруашылығы базарларында өткізуге ... ... ... ...
2) ... ... - ... өңделуге алдын ала дайындалған шикі тамақ өнімдері;
3) жеке медициналық кітапша - міндетті медициналық тексеріп-қарау нәтижелері енгізілетін, халықтың декреттелген ... ... ... жеке ... ... балмұздақ - фризерде дайындалған және тез мұздататын камерада ұсталмаған, сүттен жасалған өнім;
5) жұмыртқаның жарылуы ... - ... ... ... және ... ... ... бұзылуы;
33. Құс өнімінің сапасы, оған қойылатын талаптар
Қазақстан үкіметі жұмыртқа мен жұмыртқа өнімдерінің өндірісінде гендік өзгеріске ұшыраған ... ... ... ... Бұл ... үкімет қабылдаған техникалық регламентінде бекітілген. Қаулы мәтіні бейсенбі күні ресми ... ... - ... құжатта.Сондай-ақ, өндірушілерге ветеринарлық тексерістен өтпеген, және оларды өсіру кезінде Қазақстанда тыйым ... ... ... ... ... жұмыртқа алуға тыйым салынады.
Қауіпсіздігін растайтын және шыққан тегін растайтын құжаттарынсыз, тұтыну қорабында, ... ... ... және ... ілеспе құжаттарында қажетті ақпараттары көрсетілмеген, қораптары сынған немесе герметикалық емес қораптардағы жұмыртқа мен жұмыртқа өнімдерін сатуға тыйым салынады.
Жұмыртқаларды диеталық, асханалық және ... деп бөлу ... Бұл ... ... ... лас және ... ... сатуға тыйым салынады.Құжат мәтініне сай аталған техрегламент талаптары ауылшаруашылық ... ... мен ... ... ... Бұл ... 2009-шы жылғы 18-ші қаркүйектегі кодексіне, , , заңдарға сай енгізіп отырғаны ... ... ... ала ... алдын алудың себептері мен әдістері туралы ескерткіміз келеді.Санитарлық-гигиеналық шаралар құс өнімдерін сақтаудың, өңдеудің және сатудың барлық ... ... ... тамақ өнімдерін қабылдау талаптарын сақтау қажет. Тамақ өнімдерінің және азық-түлік шикізаттарының әр бір түрі ... ... ... ... мен сату және ... ... ... сапасын және қауіпсіздігін растайтын құжаттармен қоса берілуі керек.
Сауда және қоғамдық тамақтану кәсіпорындарына сойылмаған тауық пен жабайы құстарды сондай-ақ қауырсынды ... ... ... жоқ ... үйректің, қаздың жұмыртқаларын, жарылған жұмыртқаларды қабылдауға тыйым салынады.
Екінші талап етілетін жағдай - құс өнімдерін ... ... ... ... Қабылданатын тез бұзылатын тамақ өнімдерінің саны азық-түлк өнімдерін сататын объектілердегі тоңазытқыштардың (осы өнім ... ... ... ... ... ... ... өнімдерін сақтау кезінде тауарлық көршілестік ережесі қатаң сақталуы керек: дайын өнім термиялық өңдеуге жататын шикі өнімнен бөлек сақталуы тиіс. ... ... ... ... ... мен ... ... керек. Тауық жұмыртқаларын +20 градустан жоғары емес температурада 25 тәуліктен аспайтын мерзімде сақтауға болады, ... 0-ден ... 2 ... ... 120 ... ... мерзімде сақталуы керек. Ыдыстары мен адырлы төсемдері зақымдалмаған, соққыға берік, таза, құрғақ, бөтен иіссіз болуы керек. Тоңазытқыштарға салыну ... ... жаңа ... ... ... етілетін жағдай: шикі өнімдерді (ет, құс, балық, теңіз ... ... ... және ... ... сату пайдалануға дайын өнімдерден бөлек тұратын арнайы бөлімдерде ... яғни тағы да ... ... ... ... керек. Ол үшін бөлек таразы мен сатушы бөліну керек. Біз жұмыртқаларды айналымды ыдыс болып табылатын жұмыртқа ... ... ... ... ... ... ұсынамыз.
Қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындарында жұмыртқаларды өңдеу бекітілген нұсқаулыққа сәйкес бөлек орында, белгіленген ыдыстарда жүргізілу ... сәт ... ... ... ... ... ... болып табылады.Елордаға әкелінетін құс өнімдерінен сальмонеллез қоздырғыштары анықталуына байланысты қоғамдық тамақтану кәсіпорындарына , жұмыртқалар ... ... алып ... ... ... ... өңдеудің температуралық режимі сақталмайды.
Үй жағдайында да жұмыртқаларды (үлкен көлемді ыдысқа немесе кастрюлге) 0,5% кальцинирленген немесе ас содасының ерітіндісінде (50грамм соданы 10 литр ... ... ... ... ... 40-45° таза ағын суға 5 ... бойы шаю керек.Еттен және құс еттерінен тамақ дайындау талаптарын сақтау қажет. Құс еттерін ауада ерітіп, ағын суда ... суы ағып кету үшін ... ... ... қояды.
Шикі құсты өңдеу үшін арнайы үстелдер, мүшелеу ... ... ... ... ... жатады: жуу құралымен ыстық суда жуу, температурасы 65°-тан кем болмайтын ағынды ыстық суда шаю. Шикі және дайын өнімдердің мүшелеу ... ... ... ... ... ... сақталуы қажет.
Осы жағдайлардың негізгі себептері: тұрмыс тоңазытқыштарының ластануы, тауарлық ... ... шикі құс ... ... өнімдерге арналған мүшелеу құралдарының, үстелдердің, ыдыстардың ластануы болып табылады. Техникалық регламенттің қолданылуына жататын өнім ... және ... ... ... ... ... ... тауар номенклатурасының (бұдан әрі - КО СЭҚ БТН) жіктеуіші бойынша олардың кодтары техникалық регламенттің қосымшасында көрсетілген.
Мәлімделген атау ... ... ... ... ... ... құжаттарға сәйкес мынадай әдістерді қолдану арқылы жүргізіледі;
* -өнім партиясын сипаттайтын құжаттарды талдау;
* -өнімді көзбен шолып (органолептикалық) тексеру;
* -тұтыну орамасындағы, ... ... ... парақтағы және (немесе) ілеспе құжаттардағы ақпаратты зерделеу;
* өнімді зерттеу және сынау.
ГОСТ Р 52121-2003
3.3 Құстардың қосымша өнімдерінің ... ... бар ... жаңа ... ... ... болады. Олар жеңіл әрі гиппоаллергенді болып саналады. Силиконды холофайбер, комфорель қосу қазір ... ... ... Құс ... жүні ... шақыруы мүмкін. Мамандар осылай дейді. Қытайдан әкелінетін құс жастықтардың ... ... ... ... ... иісі және бар. Құс еті мен қанының қалдығы уақыт өте келе ... ... ... ... ... ... ма, ... қытай жастығының базарда бағасы төмен. Қаздың қауырсынынан ... ... ең ... саналады. Бүгінде Германия, Австрия, Бельгияның өнімдері үлкен сұранысқа ие. ... ... ... ... антисептикалық, антибактериальды өңдеуден өткізіледі. Құс тұмауы белең ... ... құс ... ... ... ... еске салған
Дүниежүзiлiк денсаулық сақтау ұйымының бұл ... елең ... ел жоқ. ... құс ... ... де қош ... жоқ. Құс жастық аллергиясы барларға жақпайды дейді мамандар. Ал, қойдың жүнінен жасалған жастық ревматизмнен, ... ет ... азап ... ... ... жүн жастықтар көп пайдалануға келмейді. Мақта жастықтар аллергия тудырмағанымен тез басылып ... ... ... ... ортопедиялық жастықтар радикулит, сколиоз дерттерінен арылуға көмектеседі. Сондай-ақ ұйқысыздықтан, қорылдан арылуға да ... бар. ... ... ... тудырмайды. Мамандар жастықты 2 жыл сайын ауыстырып тұру керек деп кеңес береді. Өйтпеген жағдайда дерматит және аллергия болуыңыз ғажап емес. ... бір рет ... ... де артықтығы жоқ. Ал, жүн жастықтардың иісі бар.
Ол көп адамға жаға бермейді. ... мен ... ... ... ... көп ... бола ... жоқ. Плюс жағы тазалық сақтауға жақсы, үй ... ... ... ... жағы ... өте қатаяды, ұйықтауға ыңғайсыз болады. Өн бойынан қауіпті заттар бөліп шығаруы ... ... оған ... ... ... ... ... гиппоалергені бар заттар туристердің ұйқы қаптарына салынатын. ... оны күн ... ... ... ... Соңғы кезде экзотикалық үлгілер енгізіліп жатыр. Арпа және қара ... ... ... ... аз ... Олар жұмсақ, өте ыңғайлы, гипоаллергенді. Басты кемшілігі бағасында. Қымбат. Ортопедиялық жастықтарға да сұраныс мол. ... ... ... мүмкін. Соңғы кезде аллерголог мамандар осылай деп ... ... ... ... ... ... таратуы мүмкін. Ол жастықтың өн бойында 6 айға дейін сақталады екен.
Ал, егер ... ... ... де ... онда ... қалдықтар қалуы мүмкін. Аллерголог-иммуннолог дәрігерлердің айтуы бойынша дені сау адамның өзіне әсер етуі ... ... ... ... ... ... Тіпті жоғары температурада тазаланудан өтпеген құс жастықтарда кененің болуы мүмкін көрінеді. Жай көзге байқалмағанымен оны арнайы құралмен 30-40 есе ... қана ... ... Ол ... ... ... тудырады. Кене аллергенді болып келеді.
Адам ағзасына аллергиялық реакция береді. Тіпті, дерматит, астма ауруына шалдықтыруы да мүмкін. ... ... ... ... жастықтың да осыншама қауіп-қатері болады екен. Аллерголог-дәрігер, ... ... ... ... ... құс фабрикалары жетерлік. Жұмыртқа мен тауық етін ... ... ... де ... ... ... сапасын айыру үшін оның салғанын, салмағанын, сақтау әдісін білу қажет. ГОСТ 1635-55 бойынша жұмыртқаны үш ... ... ... ... жаңа ... жұмыртқа.
Картон - тұтынушы тара ретіндегі түрлі қораптар даярлауды қолданады.
Дуплекс картон (екі қабатты) - ағаш ... бар ішкі ... ... 225-500 г/м2 ... ... (үш қабатты) - ішкі екі қабат болады.
Тегіс картон - ... 400 г/м2 оны ... үшін ... ... қажет қалыңдық бергенше біріне - бірі жабыстырылады.
Қолданылған шикізат және ... ... ... ... ... ... болып келеді.
Сұр картон - макулатурадан қызыл - қоңыр картон, ағаш ... ... оны кож- ... деп ... картон - макулатурадан даярланады, мықты болу үшін құрамына белгілі мөлшерде целлюлоза немесе қамыс т.б. шикізаттар ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... Құс ... халықаралық стандарттары
Тағам өнімдері жоғары тұтынушылық қасиетке ие болуы тиіс және ... ... және ... тамақтануына қабілетті болуы қажет. Тағам өнеркәсібінің мамандары жекелеген тағам түрлерінің сыртқы орта әсеріне сезімталдығын анықтай алуы ... ... ... ... ... ... дейін сақтау үшін тиімді тара түрін қажет етеді. Тара өнімдерінің шығындалуына және тасымалдау, сақтау ... ... ... ... ... көп ... тағам тауар айналымын мүмкіндігін жасайды. Осылайша буып түю жұмыстарын шығын айналу шығындары болып саналады. Буып түюге байланысты тауардың ... құны ... Оның ... ... ... орай буып ... кететін шығын тауарлары сақталса және тауар айналымының жүзеге асыруын қажеттілігі шығындардың артып кетпеуі тиіс. Тауар айналымы тауар өндіретін кәсіпорын бастап ... ... ... ... аралықтарын қамтиды. Әрекет етуші талаптарға сәйкес тағам өнімдерін буып түю өндірісі кәсіпорындарында гигиеналық ережелерге сай жүргізілуі тиіс. Тара ... тек оның ... ғана ... ... Тара ... ... тиіс, яғни қойма бөлімдерін тиімді пайдалану немесе тасымалдаушы көлік қуатын тиімді пайдалану жағдайлары ... ... ... алдын ала буып түюдің тауарды сату неғұрлым тиімді, ал оны сату ... ... бір ... туғызады. Тараны безендіру кезінде сатып алушыларға аса қажетті мәліметтер берілуі тиіс, атап ... ... ... ... ... ... таңба, тауар, номер, өндіруші кәсіпорын номері, энергетикалық құндылығы, шығу өндірісінің мерзімі, сақталу мерзімі.
Тара сатып ... ... ... ... ... тауарларды жарнамалар құралы болып табылады. Буып түю кезінде тараға қойылатын талаптар (химиялық, физикалық, биологиялық) толық орындалуы тиіс. Мысалы, мыналар ... ... ... ... ... құлау кезіндегі беріктік. Құлау және тербеліс кезіндегі беріктік, ... ... ... ... ... ... жарықтың түсуі) төзімділігі, органикалық иістерді өткізбеуі, май, ауа және газ, микроағзаларды өткізбеушілік. Тұтынушылық тара тауарларда атмосфералық құбылыстарда бөгде иіс, ... ... ... ал ... тара тауарларды белгілі бір жерге жарамды етіп жеткізуді қамтамасыз етеді.
Тағам өнімдерін буып-түю мақсаттары
Буып-түйгіш деген материалдарға тара және ... ... ... ... қажетті барлық материалдар жатады.
Буып-түю материалдарының түрі және товарлық өнімнің физика-химиялық қасиеттеріне байланысты тара мынадай сипаттары ... ...
* ... айналымағы функциялары бойынша;
* қайта пайдаланылуы бойынша;
* иелену түрі бойынша;
* арналуы ... ... ... ... ... ... ... бойынша;
* беріктігі бойынша;
* сыртқы факторларға қарсы тұруы бойынша;
* жасалған материалы бойынша;
* шығару технологиясы бойынша.
Тауарлық айналымағы функциялары бойынша тара мынадай 3 ... ... ... арналған, тұтынушылық және жабдық-тара.
Тасымалдауға арналған тара тауарларды тасымалдау және ... үшін ... ... тара қорап, жәшік, контейнер және т.с. түрде кездеседі.
Тұтынушылық тара тұтынушыға тауармен бірге түседі (флакондар, бөтелкелер, банкалар, ... ... ... және т.с.). Оның ... ... ... кіргізіледі және оны сатып алушы төлейді. Тұтынушылық тараға қатаң талаптар қойылады, ол ... ... ... ие болуы керек. Шығарушы туралы, тауардың көлемі, тұтынушыға қажетті қасиеттері және оны пайдалану ережелері бойынша ақпарат білдіруі ... ... ... бола алуы ... ... ... басым бөлігін қағаз бен картон құрайды. Себебі олардың қасиеттері, ... көп ... ... ... ... төмендейді.
Материалдың алғашқы шикізаты ағаш және бір жылдық өсімдіктер. Шикізат механикалық және химиялық әдістермен өңделеді де жартылай фабрикат алынады.
Механикалық ... ... ... ... фабрикат құрамында шикізатта кездесетін барлық заттар сақталады. Ал химиялық жолмен өңдегенде жабысқақ және т.б. ... ... ... ... ... да тек таза ... қалады.
Жартылай целлюлоза екі әдісті бірдей қолданда алынады, яғни химиялық өңдеу белгілі бір шекте жүреді де әрі қарай механикалық ... ... ... ... ... ... ... ғана жойылады. Механикалық өңдеу арқылы алынған жартылай фабрикат ағаш массасы болып саналады. Бұл массадан жасалған қағаз тех сарғылттанады және ... ... Ал ... ... алынған жартылай фабрикаттан жасалған қағазда немесе целлюлозадан алынған қағазда ағаш массасы ... ... ... ... және ... тиісті қасиеттерге ие болу үшін жартылай фабрикаттарды қағаз массасына айналдырады, яғни талшықтары ұнтақталады, толтырғыштар қосылады, ... ... және ... Ал осы ... ... ... бен картон даярланады.
Материалдың қолдану мақсатына байланысты олар түрлі мықтылық қасиетке: ... ... ... ... бүктелмейтін және т.с.с. ие болуы қажет. Сонымен қатар буып-түю мақсатында өткізбеушілік қасиет (май, су, бу, аромат, т.б.) маңызды роль атқарады.
Өткізбеушілік ... ие болу үшін ... ... үшін ... ... ... және ... сияқты өңдеулерден өтеді.
Орауыш қағаз - макулатурадан, ағаш массасынан, целлюлозадан қосылып жасалады. (ТПЛ 8-3018 ). Бұл қағаз ... ... ... ... ... ... - тығыздығы 40-125 г/м2 пакет жасау үшін қолданылады. Ол мықтылығымен ... ... ... тағам өнімдері үшін маңызы зор. Оның пергамент, подпергамент, ... ... ... ... - май және ... ... қасиетімен ерекшеленеді.
Подпергамент - пергаментке қарағанда май және ылғал өткізбеушілігі әлсіздеу.
Пергамен - қасиеті бойынша подпергаментке ... ... ... ... ... қағаз түрлерінің барлығы майлы өнім өңдеуге қолданылады.
Сіңірілген қағаз - түрлі сіңгіш ... ... ... сіңгіш заттар қосқаннан кейін қағаз тиісті қасиетке ие болады.
Парафинмен өңделген ... - бу және май ... ... ... ... ... және пластмасса қолданылады (полиизобутилен, полиэтилен).
Сіңіру арқылы мынадай қағаз түрлері даярланады:
1) фуницитті;
2) инсектицидті;
3) бактерецидті.
Фуницидті және бактерецидті қағаз дифенил, сорбин қышқылы, ... ... ... ... ... өңделеді, өнімді зең және бактериялармен ластанудан қорғайды.
Инсектицидті қағазға перетин қосылып өңделеді, бұл ... ... ... ... ... ... ... қасиетке ие.
Қатпарлы картон - маңызы өте зор, тегіс және толқынды, ирен қағаздар қабатынан тұрады. Қабатына қарай былай ... ... ... - 1 ... + 1 ирек ... ... қатпарлы картон - 2 тегіс + 1 ирек ;
3) бес қабатты қатпарлы картон - 3 тегіс + 2 ... және ... ... мен ... ... үшін картон және қағаздың мынадай түрлері қолданылады: гофрирленген картонның тегіс қабаттары үшін картон; желімделген біртұтас таралық картон; қорап жасау үшін ... ... үшін ... ... ... ... үшін картон ГОСТ 7420 - 89 бойынша К-0, К-1, К-2, К-3, К-4 ... ... ... ... ... ... сипаттамаларына қойылатын талаптарға және оны пайдалану жағдайларына сәйкес алынады.
Желімделген ... ... ... ГОСТ 9421 - 80 ... КС, КС-1, КС-2, КС-3, КСВ, ... КСВ-2 ... шығарылады. Картон жәшік, решетка және перегородка жасау үшін қолданылады.
Қорап жасау үшін картон ГОСТ 7933 - 89 бойынша А, Б, В, Г, Д ... ... А және Б ... ... ... тара ... үшін ... В, Г және Д маркалары картон барабандар және картон жәшіктерінің прокладкалары мен ... ... үшін ... ... үшін ... (ГОСТ 7377 - 85) гофрирленген картонным гофрирленген қабатын жасау үшін арналады. Стандарт бойынша ... үшін ... ... ... ... Б-0, Б-1, Б-2, Б-3. ... ... жасау үшін алуан түрлі қап жасауға арналған ... ... ... ... ... қағаз (ГОСТ 2228 - 81) әр түрлі жағдайларда қолданылу үшін көп ... ... ... ... үшін ... ... жасауға арналған қағаздың 20-дан астам түрлері кездеседі. Олар ені 960...1300 мм ... ... ... ... диаметрі 1200 мм-ге дейін барады, салмағы 400...800 кг. ... ... ... ... бар ... ... қап ... арналған қағаз кеңінен қолданылады.
Қалыңдығы 10...40 мкм полиэтилен қабаты ... ... ... және ... ... Қағаздың су өктізбеу қабілеті 10...15 % жоғарылайды. ... ... ... ... термопісіріледі.
Өнімді буып-түю үшін материалды, картон немесе қағаз тараның түрін таңдау кезінде ... ... ... ... ...
1) Тара берік болуы және буып-түйілген өнімнің бұзылмауын қамтамасыз етуі керек
2) ... құны ... ... құнынан едәуір төмен болу керек
3) Тараның конструкциясы пайдалану үшін ыңғайлы болу ...
4) ... ... жұмсалатын материалдың көлемі минималды болу керек.
5) Тара унифицикацияланған және бекітілген стандарттар талаптарына сай болу ...
6) Тара ... сай ... ... ... ... ... керек
7) Тараның конструкциясы өнімді механикаландырылған жағдайда буып-түюге мүкіншілік беруі ... су ... ... ... - 83) ... тара жасауға арналған суға берікті картоннаг (СТУ К-89) жасалуы мүмкін.
Бұйымдарды судан қорғау үшін оларды су өткізбейтін қағазға орайды немесе ... ішкі ... су ... ... ... ... осы екі амалдың екеуін де орындайды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстанда отыз жыл бұрын өнеркәсiп негiзiнде жұмыртқа және құс етi ... ... ... сала ... едi. Бұл сала ... ... ... өнiммен қамтамасыз етiп қана қоймай, оның қомақты бөлiгi мемлекет шегiнен тыс жерге имтортталды. Соңғы жылдары құс саны мен ... ... ... ... деңгейінің елеулі өсуі еліміздегі құс шаруашылықтарының тұрақты дамып келе жатқанын ... Бұл ... - ... ... ... сай ... ... экономика кезінде республикадағы осы саланың қарқынды дамып, еліміздің азық-түлік қорын толықтыру ... ... үлес ... ... ... осы ... одан әрі ... дамуына Қазақстан нарығының шетел өнімдерімен толып кету мүмкіндігі айтарлықтай кедергі тудыруы мүмкін. Жыл ... ... 15-20%, құс ... ... ... ... Қазіргі қалыптасып отырған жағдайда ғылымның басты мақса ы - ... ... ... ... ... жұмыртқа және құс етін өндіру технологияларын жетілдіру, әр шаршы метр жерден өнім шығымын көбейтіп, оның өзіндік құнын төмендетуді ... ... ... көліктің және басқару міндеттерін орындайтын машиналардың технологаялық жүйесі жасалынады, автоматтандырылған басқару бағдарламасымен жабдықталған құс ... құру ... ... Өнімнің бәсеке қабілеттілігін бағалау, ең алдымен, оның сапалық құрамына тәуелді (өңделу деңгейі, ... ... ... мерзімі, түсі және т.б.). Бәсекелес өнімдерден сапалық артықшылығы оның бәсекелік қабілетінің бірден-бір мүмкіндігі болып табылады.
Келесі бағыт оның ... ... ... ... Ішкі ... ... ... бәсекелік ортасы, сондай-ақ сыртқы тасымалдаушылардың бәсекелік ортаға ... ... баға ... ... ... итермелейді. Бағалауды қажет ететін тағы бір тұсы, ол өнімнің тартымдылық қасиеті. Оған ... ... ... қорабының ыңғайлылығы, сауда белгісі және өнімнің танымалдылығы жатады.
Құс өнімдері ... ... ... ие ... тиіс сол ... олардың қолдану рационы қауіпсіз болуы екенін білдім. Тауардың тасымалдау,сақтау,тұтыну,буып-түю, айналымга жүзеге асыру қажеттілігнің өте жоғары деңгейде болу керек ... ... ... аталған бағыт кәсіпорынның тарапынан басқаруға келетін, нақты нарыққа тиісті жауап ... ... ... тығыз байланысты жүйені құрайды. Өнімнің бәсекелік қабілеттілігін ... ... сол ... нақты нарықтағы тұтынушылардың талғамдарына сәйкестік деңгейімен айқындалады. Бұл шарт өнімнің бәсекелік деңгейін анықтауды ... ... ... ... ... ҚР ... ... сапасы мен қауіпсіздігі туралы" Заң.// ҚР Парламентінің жаршысы.
2 ҚР "Құс өнімдерін стандарттау және сертификаттау туралы" Заңы //Егемен Қазақстан1993,17 қаңтар
3 ... И.И. ... для ... ... по ... ... кур при ... мяса/ авт- сост. А. Ф.Зипер.-М.: АСТ; Донецк:Сталкер,2006.-159
5 Киселев, Л. Ю. Породы, линии и кросс с/х ... ... ... для ... ... Ш.Ә. ... К.П. ... Құс шаруашылығы, Алматы, 2001 ж
7 А.Б. Таңатаров. Е.Б. ... Құс ... және ... ... мен етін ... ... Алматы, 1992 ж
8 Э.Э. Пенионжкевич, К.В. Злочевская Құс ... ... ... А.Л. ... М ...
10 Абакумов
11 А.Б.Таңатаров., Ш.Ә. Әлпейсов., С.Т. Дабжанова.
12 : Ұлттық энцклопедия / Бас ... Ә. ... - ... Бас ... 1998 жыл, ISBN ... I ... ҚР "Бәсеке және монопольдік қызметті шектеу туралы" Заң .// Егемен Қазақстан
14 Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия.
Минск; ООО , ... ҚР ... ... ... мен ... туралы" Заң.// ҚР Парламентінің жаршысы,  №.
16 Ө. Бейсенова, К. Каймулдинова, С. Әбілмәжінова, т.б. -- ... ... ... : ... ... / Бас ... Ә. Нысанбаев - Алматы Бас редакциясы, 1998 жыл
18 Ә.Байжұманұлы, К.Бекболатұлы . Мал ... ... ... http://www.kazagro.kz/
20 http://baq.kz/news/56003.
21 http://khabar.kz/kz/news/kogam-kz/item/19297
22 http://referattar.kazaksha.info/
23 Б.Ж.Жақсылықов. Сапалы өнім. 2009 жыл
24 ... ... ... ... ... 1998.22 ... Лифиц И.М Основы стандартизации, метрологии и сертификации - М: ... ... ... ... ... Л.И ... ... качеством.. Учебное пособие для ВУЗов .ИНФРА-М 2004
27 Биримжанова З.С. Сборник задач и упражнений экологического содержания.2004
28 Бурдун Г.Д Марков Б.Н. ... ... ... Өлшем бірлігінің қамтамасыз ету туралы ҚР Заңы
30 СТ РҚ 1.1-2000 Қазақстан республикасының мемлекеттік ... ... ... Стандартизация, сертификация и метрология. Учеб.пособие. Алматы 2006
32 ... ... по ... - М: ... ... ... ... Г.Д Основы стандартизации - М: ЮНИТИ, 2000г
34 Г.Х.Шәбікова, Х.Қ. Оспанов Сертификаттау жүйесі
35 Қосымова Г. ғылыми баспа орталығы, ... ... of U.S. ... Gas ... and Sinks: 1990-1999. U.S. Environmental Protection Agency
37 Ә.Табылды КазГорСтрой 09-Желтоқсан-2009
38 Қазақстан Ұлттық энциклопедиясы, 7 том
39 Н.Сарсенбаев. ФГУП ... ... ... ... http://reftrend.ru/944338.html
ҚОСЫМШАЛАР
ҚОСЫМША А
Сурет 1. Құс зауыты
Сурет 2. Құс өндірісі
ҚОСЫМША Б
Сурет 3. Құс етін ... 4. ... етін ... ... 5. Құс еті ... 6. Құс ... Г
Сурет 7. Құс етін тексеру
ҚОСЫМША Д

Пән: Сертификаттау, стандарттау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 85 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауыр енбекпен және спортпен айналысатындардың тамактану ерекшелігі, Азық түлік тауарларының сапасын бақылау7 бет
Тағамды санитарлық микробиология пәнінен дәрістер39 бет
Шұжық және шұжық өнімдерін өндіру технологиясы77 бет
Camel жүйесі11 бет
Аудитордың жұмыс құжаттары28 бет
Биоиндикация экожүйенің ақпараттық компоненттерін іздеу ретінде6 бет
Сапа менеджмент жүйесін білім беру жүйесіне қолдану4 бет
Сапаны бақылау және басқару10 бет
Сэс-тегі дайын тағамдарды тексеруде Қазақстандық және шетелдік стандарттарға өзара сәйкестендіру62 бет
Сүт өнімдерінің оның ішінде ірімшік өнімінің сапа элементтеріне талдау жүргізу74 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь