“Delphi программалау ортасында графикалық компоненттерді пайдалану әдістемесі”

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
І. Графикалық мүмкіндіктер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 5
1.1 Қозғалысты программалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Индикаторларды пайдалану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.3 Қарапайым графиктерді сызу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 9
1.4 Функциялардың графиктері мен диаграммаларын сызу ... ... ... ... 11
ІІ. Мультимедиялық мүмкіндіктер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 12
2.1 Animate компоненті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
2.2 MediaPlayer компоненті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.3 Дыбыс шығару. Дыбысты жазу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.4 Видеороликтер мен анимацияларды көру ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
2.5 Анимацияны құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
III. Объектілі. бағдарлы программалаудың элементтері ... ... ... ... ... 23
3.1 Объектілі.бағдарлы тәсілдердің негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... . 23
3.2 Protected және private нұсқаулары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
3.3 Полиморфизм және виртуалдық әдістер ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
3.4 Қолданушының компоненттерін құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 28
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 38
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 39
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 40
Кіріспе
Есептеуіш техниканың қарқынмен дамуы тиімді программалық құралдарды жасау - объектілі бағдарланған программалау жүйелерінің жасалуына әкелді. Бұл ортада қазіргі заманғы компьютерлік технологиялардың кез келген саласындағы бизнес-программа, мультимедия, ойын, мәліметтер қоры сияқты өнімдерді құруға мүмкіндік беретін қазіргі заманғы ең қуатты программалау тілдірінің бірі болып табылады.
Программалау тілін жүзеге асыру саласындағы программа құрумен әлемге әйгілі Borland компониясы 1996 ж. Delphi жаңа буынының компиляторын шығарды. Бұл ең алдымен, Windows ортасында программа құрумен қатар, қосымша Pascal тілінің қуатты компиляторы болып табылады.
Borland корпорациясы аз ғана мерзім ішінде Delphi-дің 7 негізгі версиялары мен бірнеше модификацияларын шығарды. Delphi 7 версиясында өте көп өзгерістер енгізілген. Программалармен қамтаматсыз етудің тиімді өңдеу құралдарын қажет ету “жылдам жасау” ортасы деп аталатын программалау жүйелерінің пайда болуына алып келді. Мұндай ортаға мысал ретінде Borland Delphi жатады. Жылдам жасау RAD – жүйесіне “Rapid Application Development” жүйесінің негізі визуалды жобалау және оқиғаны өңдеуді программалар технологиясы жатады, оның мағынасы өңдеу үнемсіз жұмыстың көп бөлігін өзіне алады да, программиске диалогты терезелерді және оқиғаны өңдеу функциясын құрастыру жұмыстары қалады. Ортада қатаң типтелген объектіге бағдарлы тілі қолданылады, оның негізіне Object Pascal (Turbo Pascal жалғасы) жатады. Delphi әртүрлі программаларды құруға мүмкіндік береді: қарапайым біртерезелі қосымшалардан тармақталған дерек қорларды басқару программаларына дейін. Delphi-дің ұлғайтылған мүмкіндіктері графикпен, мультимедиямен, дерек қорларымен жұмыс істейтін және динамикалық құрылымдармен қосымшаларды құруға мүмкіндік береді. Delphi-дің айрықша ерекшелігі .NET технологиясының сүйемелдеуі болып табылады.
Негізгі терезеден басқа терезелерді жылжытуға, экраннан алып тастауға және олардың өлшемін өзгертуге болады. Delphi бір құжаттық орта, яғни бір мезгілде тек қана бір қосымшамен жұмыс атқаруға болады. Программалар жобасының атауы негізгі терезенің жоғарғы қатарында көрсетіледі. Терезелерді кішірейту, үлкейту, жабу әрекеттері осы әрекеттердің Windows ортасында орындалуымен бірдей болып келеді. Форманың терезесінен Unit кодына өту және одан кері өту F12 пернесі арқылы орындалады. Кейде Delphi жүктелгенде, Unit терезесі шығады. Сол жақтағы терезе Browser терезесі деп аталады және бұл терезе арқылы программаның құрылымымен танысуға болады.
Жалпы білім беретін орта мектептің жоғары сыныптарында информатика пәнін оқытуда, объектілік бағдарланған программалау негіздерін қарастырамыз. Object Pascal тілі – Delphi ортасындағы негізгі программалаушы құрал болып табылады. Бұл бөлімнің негізгі тақырыптарының бірі ішкі программалармен жұмыс істеу іскерліктері екендігі белгілі. Бұл тақырыпты меңгеру оқушыларға көбінесе қиындық туғызып отырады. Сондықтан теориялық мағлұматтар мен жаттығу есептерін тиянақты берудің оқу процесінде өзіміз қолданып жүрген тәсілін ұсынамыз.
Дипломдық жұмыстың мақсаты, жалпы білім беретін орта мектептің жоғары сыныптарында информатика пәнін оқытуда, объектілік бағдарланған программалау негіздерін қарастырып, ішкі программалармен жұмыс істеу іскерліктерін үйрету. Теориялық мағлұматтар беріп, жаттығу есептерін оқу процесінде өзіміз қолданылып жүрген тәсілін ұсыну.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. В Фаронов. Объектно-риентированная среда Delphi. Версия 6. Учебное пособие. "Русская редакция", 2002.
2. Я. Н. Глинский, В. Е. Анохин, В. А. Ряжская – TURBO PASCAL 7.0 и Delphi. Учебное пособие. Москва – Санкт – Петербург-Киев. 2001.
3. Культин Н. Delphi 3. Программирование на Object Pascal. Санкт-
Петербург, 1998. -304 с.
4. Конопка Р. Создание оригинальных компонентов в среде ОеІрһі.Перс англ.Рей.К.:НИПФ «Диа Софт ЛТД», 1996. -152 с.
5. Орлик С.В. Секреты Delphi на примерах. М.: Бином, 1996. - 136 с.
6. Нурбекова Ж. Практикум решения задач на Delphi 5.O. Учебно-
методическое пособие. Павлодар, 2001. -106 с.
7. Халықова К.З. Паскаль тілінде программалау. Оқу құралы. Абай ат.ҚазҰПУ. Алматы, 2002. -2106.
8. Дудина И.П. Построние графиков функций в Delphi. Информатика и образование. №6, 2003, стр.27-31.
9. Давыдова Е.В., Скородумов И.А., Балаханов В.А. Создание базовых элементов интерфейса Windows программы в среде Delphi.
Информатика и образование. №4,5,6. 2002.
10. Халықова К.З., Ануарбекова Г.Ж. Object Pascal тілі. Delphi ортасы. Оқу әдістемелік құрал. – Алматы: Абай ат.ҚазҰПУ, 2008. – 220 бет.
11. Б. Д. Сыдықов, Ш. Т. Шекербекова, Н. И. Культин - Delphi ортасында бағдарламалау практикумы. Алматы, 2005
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БIЛIМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛIГI
Қазақ мемлекеттiк қыздар педагогикалық университеті
Физика-математика факультетi
ИНФОРМАТИКА ЖӘНЕ ҚОЛДАНБАЛЫ МАТЕМАТИКА КАФЕДРАСЫ
Дипломдық жұмыс
Тақырыбы: “Delphi программалау ортасында графикалық компоненттерді
пайдалану ... ... ... Баймұханмедова А. |
|" " 2009ж. ... ... ... меңгерушiсi |050111-Информатика мамандығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |3 ... ... |5 |
| ... |
| ... | ... ... ... |5 ... ... пайдалану…………………………...…………..…. |5 ... ... ... сызу ... |9 ... |Функциялардың графиктері мен диаграммаларын сызу…………... |11 ... ... ... |12 ... |Animate ... |12 ... |MediaPlayer компоненті………………………………………………. |15 ... ... ... Дыбысты жазу.…………………………………........ |16 ... ... мен ... ... |19 ... ... ... |20 ... ... ... элементтері.………………. |23 |
|3.1 |Объектілі-бағдарлы тәсілдердің негіздері..…………………………. |23 ... ... және private ... |27 ... ... және ... ... |27 |
|3.4 |Қолданушының компоненттерін құру……………………………….. |28 ... |38 ... ... ... |39 ... |40 ... ... қарқынмен дамуы тиімді программалық құралдарды
жасау - объектілі бағдарланған программалау жүйелерінің жасалуына ... ... ... ... ... технологиялардың кез келген
саласындағы ... ... ... ... қоры ... ... мүмкіндік беретін қазіргі заманғы ең қуатты программалау
тілдірінің бірі болып табылады.
Программалау тілін жүзеге асыру саласындағы программа ... ... Borland ... 1996 ж. Delphi жаңа ... ... Бұл ең алдымен, Windows ортасында программа құрумен қатар, ... ... ... ... ... ... корпорациясы аз ғана мерзім ішінде Delphi-дің 7 негізгі
версиялары мен ... ... ... Delphi 7 ... ... өзгерістер енгізілген. Программалармен қамтаматсыз етудің тиімді өңдеу
құралдарын қажет ету ... ... ... деп ... программалау
жүйелерінің пайда болуына алып келді. Мұндай ортаға ... ... ... ... ... жасау RAD – жүйесіне “Rapid Application Development”
жүйесінің негізі ... ... және ... ... программалар
технологиясы жатады, оның мағынасы өңдеу үнемсіз жұмыстың көп бөлігін
өзіне алады да, ... ... ... және ... өңдеу
функциясын құрастыру жұмыстары қалады. Ортада қатаң ... ... тілі ... оның ... Object Pascal (Turbo ... жатады. Delphi әртүрлі программаларды құруға ... ... ... ... ... ... ... басқару
программаларына дейін. Delphi-дің ... ... ... ... қорларымен жұмыс істейтін және ... ... ... ... ... Delphi-дің айрықша
ерекшелігі .NET технологиясының сүйемелдеуі болып табылады.
Негізгі терезеден басқа терезелерді жылжытуға, экраннан алып тастауға
және олардың ... ... ... Delphi бір ... ... яғни бір
мезгілде тек қана бір қосымшамен жұмыс атқаруға болады. ... ... ... ... ... қатарында көрсетіледі.
Терезелерді кішірейту, үлкейту, жабу әрекеттері осы әрекеттердің Windows
ортасында ... ... ... ... Форманың терезесінен Unit
кодына өту және одан кері өту F12 пернесі арқылы орындалады. ... ... Unit ... шығады. Сол жақтағы терезе Browser терезесі деп
аталады және бұл ... ... ... ... ... ... ... беретін орта мектептің жоғары сыныптарында ... ... ... ... ... ... Object Pascal тілі – Delphi ... ... ... ... ... Бұл бөлімнің негізгі тақырыптарының
бірі ішкі программалармен ... ... ... ... ... ... ... оқушыларға көбінесе қиындық туғызып отырады. Сондықтан
теориялық мағлұматтар мен жаттығу ... ... ... оқу ... қолданып жүрген тәсілін ұсынамыз.
Дипломдық жұмыстың мақсаты, жалпы білім беретін орта ... ... ... ... ... ... бағдарланған
программалау негіздерін қарастырып, ішкі программалармен жұмыс істеу
іскерліктерін үйрету. Теориялық ... ... ... ... ... ... қолданылып жүрген тәсілін ұсыну.
І. Графикалық мүмкіндіктер
1.1. Қозғалысты программалау.
Қозғалысты еліктету ... ... ... ... негізгі үш
қадамдың орындалуымен қамтылады:
Объектіні экран бетіне шығару (кейде шағын үзіліс орнатылғаны жөн);
Объектіні экраннан алып ... ... ... ... ... және ... салу
Диаграмма мен график сандық ... ... ... және Delphi ... ... жұмыс атқаратын компоненттерімен
қамтылған. Диаграммаларды екі топқа бөлуге болады:
□ Индикаторлар;
□ Күрделі диаграммалар және графиктер.
1.2. Индикаторларды пайдалану
Индикатор жалпы диаграмманың ... ... ... және ол ... ұзақ ... ... іс-әрекет (мысалы, дискетті форматтау, файлды
көшіру, т.с.с.) процестердің көрінісін мәтіндік және ... ... ... ... ... ... ... ProgressBar және Gauge
компоненттерін ұсынады.
ProgressBar ортаның Win32 парағында орналасқан, бұл компонент ... ... ... ұзақ ... ... іс-әрекеттің көрінісін экран
бетіне шығарады.
Delphi ортасының Win32 парағы
ProgressBar компонентінің индикация ... мен ... ... ... жоқ, сондықтан бұл ... ... ... ... ... ... көк ... боялады.
ProgressBar компонентінің келесі қасиеттерін негізгі деп санайды:
□ Min және Max - ... ... және ... ... ... Келісімше Min=0%, Max=100% деп саналады.
□ Position - орындалған іс-әрекеттің салыстырмалы көлемін Min және Max
мәндеріне ... ... ... Min=0, Max=80 деп ... ... 20 ... ... сәйкес орындалған жұмыстың көлемі 25% деп
саналады.
□ Step - ... ... ... ... ... ... ... анықтайды.
Индикатордың позициясын программада көрсетуге болады, мысалы:
ProgressBar1. Position:=35;
ProgressBar-ның ... ... StepIt ... Step) ... ... ... Delta) процедуралары арқылы өзгертуге
болады. Мысалы, ProgressBar1.StepBy (13).
Бұл оператор бойынша ProgressBar1-дің индикаторы 13-ке өсіп ... ... Caption ... Text ... жоқ
болғандықтан, жұмыс атқару индикаторын жазумен ... ... ... қолдануға болады.
Samples парағында орналасқан Gauge элементі қарапайым ... ... Gauge ... ... белгілі бір параметрдің мәнін
пайызға сәйкестеп, лайықтап шығарады.
Kind қасиеті шығарылатын диаграмманың түрін анықтайды және оның ... бола ... ... ... - көлденең төртбұрыш;
□ gkVerticalBar - тік төртбұрыш;
□ gkPie - сектор;
□ gkNeedle - ... gkText - тек қана ... ... - жиектерінің түрі bsSingle деп ... ... ... ... ... Егер bsNone деп анықталса - жиегі
болмайды. ForeColor - ... ... ... ... бос аймағының түсін, Progress - параметр мәнін ... ... және MaxValue - ... ең кіші және ең ... ... ... ол мәндер - 0% және 100% ).
Мысалы, бейнетаспаны ойнау Animate компоненті арқылы іске асырылады.
Бұл ... тек ... ... ... бөлігін ойнауға
бейімделген. Осы ... ... ... ... ... ... көрсетуге болады.
График және диаграмма
Chart компоненті әртүрлі күрделі диаграммаларды салуда қолданылады.
Бұл компоненттің құрамындағы ... ... ... ... ... және олардың ішкі қасиеттері болады.
-
Additional парағының Chart компоненті
Тәжiрибеде Chart ... ... ... ... Chart ... ... анықталады. Ол терезені шақыру үшін
формадағы TСhart ... екі рет сырт ... ... ... оң ... ... Edit Chart ... таңдаңыз. Ашылған редактордың
терезесіндегі Series ... Add ... басу ... ... ... ... анықтауға болады.
Берілгендердің шығар көзі Series=> Data Source ... ... ... ... ... орындалу барысында қалыптастандырылса,
онда No data деп көрсету керек.
DBChart және QRChart ... ... ... Table - ... ... ... құрылғандағы пайдаланылатын берілгендердің мәндерін ... Add, Delete, Clear ... ... (Const AValue :Double; Const ... ... ... Avalue ... анықталған мәнді диаграммаға қосады.
Диаграмма шығарылғанда, Alabel - мәндің ... ал Aсolor - оның ... ... процедурасы ValueIndex нөмірімен анықталған
мәнді жояды. Жалпы ... ... жою үшін Clear ... ... ... схемаларды, сызбаларды, түрлі иллюстрацияларды экранға
шығаратын программаларды неғұрлым қарапайым жолмен құруға ... ... ... ... ... ... шығарылады (формалар
немесе Image компоненті), бұған Canvas қасиеттері сәйкес келеді. Объектінің
бетіне графиктік элементтерді (түзу ... ... және т.б.) ... ... ... Canvas ... қолдану әдісін пайдаланамыз.
Мысалы, form1.Canvas.Restangle (10, 10, 100, 100);
Бет (Холст)
Қарапайым графиктерді шығару әдісінде сурет салуға болатын ... ... ... Canvas ... ... Бұл бет ... жеке
нүктелерден – пиксельдерден тұрады, олардың әрқайсысы көлденең (х) және тік
(у) координаталар ... ... және ... графиктерді бет (холст) бетіне салуды қамтамасыз ететін
әдістер ... ... және ... ... ... ... мен
контурларды сызуға қолданады, ал қылқаламды аймақтарды шекаралық ... ... ... (холстқа) шығаратын арнайы қарандаш және қылқаламға
Pen (қарандаш) Brush (қылқалам) қасиеттері сәйкес келеді, ... TPen ... ... көрсетеді. Осы объектілердің қасиеттерінің мәні шығарылатын
графикалық элементтердің түрін анықтайды.
TPen ... ... ... ...... түсі ...... қалындығы (пиксель бойынша);
Style – түзудің түрі.
Pen.Color қасиетіннің мәні ... ... ... ... ... (TColor): clBlack, clOlive, clGray, clBlue, ... ... clAqua, clGreen, ... clRed, ... қасиеті мынадай мәндерді қабылдайды:
psSolid – біркелкі түзу;
psDash – ... ... ұзын ...... ... қысқа штрихтар;
psClear – түзу көрінбейді.
Егер Pen.Width қасиетінің мәні бірден үлкен ... онда ... ... ... ... ... (Canvas. Brush) тұйық аймақтарды сызатын және сол облыстарды
бояуды қамтамасыз ететін әдіс ретінде қолданылады. ... ... ... қасиетке ие:
Color – тұйық облысты бояйтын түс;
Style – аймақты толықтыру стилі (типі).
Brush.Color қасиетінің мәні ретінде ... ... ... ... ... ... болады.
Brush.Style қасиеті мындай мәндерді қабылдайды :
bsSolid – біркелкі бояу;
bsClear – облыс болмайды;
bsHorizontal – көлденен штрих;
bsVertical – тік штрих;
bsFDiagonal – ілгері ... ... ... ... шығару
Графикалық объекттің бетіне мәтін шығару үшін TextOut ... Осы ... ... ... ... ... ... түрде
болады:
Объект.Canvas. TextOut(x, y, Текст);
Мұндағы х, у – ... ... ... ... Текст – айнымалы
немесе символдық типті тұрақты (шығарылатын мәтін).
TextOut әдісімен шығарылатын ... ... оң жақ ... PenPos ... пайдыланып алуға болады, мысалы:
TextOut(PenPos.x, PenPos.y, (‘руб.’);
4 Қарапайым графиктерді сызу әдістері
LineTo әдісі түзуді қарандаштың ағымдағы ... ... ... ... сызады.
Объект.Canvas.LineTo(х, у);
MoveTo әдісі қарандашты белгіленген нүктеге апарады:
Объект.Canvas.MoveTo(х, у);
Ellipse ... ... ... ... жағдайда, шеңбер – параметр
мәндеріне тәуелді болады):
Объект.Canvas.Ellipse(x1, y1, x2, ... х1, у1, х2, у2 – ... ... ... тіктөртбұрыш
координаттары.
Arc әдісі доға сызады:
Объект.Canvas.Arc(x1, y1, x2, y2, х3, у3, х4, у4);
Мұндағы х1, у1, х2, у2 – ... ... ... ... ... доға ... әдісі тіктөртбұрыш сызады:
Объект.Canvas.Rectangle (x1, y1, x2, y2);
Мұндағы х1, у1 және х2, у2 – сол жақ ... және оң жақ ... ... ... ... Brush.Color қасиеті арқылы берілген ... ... Бұл ... бір ғана ... бар, бұл
структуранының TRect типі. Мысалы:
var
R :Rect(20, 20, 150, 150);
with Canvas do
begin
Brush.Color:=clRed;
FillRect(R);
end;
end;
Canvas объектінің ... ... ... ... графиктерді бетке шығару үшін
Canvas ... ... Canvas ... Pixels қасиетін пайдалана
отырып, графикалық ... кез ... ... ... ... ... болады.
Мысалы, нұсқауы
Form1.Canvas.Pixels[10, 10] :=clRed;
форм бетіндегі нүктені қызыл түске бояйды.
Мысал1. Форма бетіне олимпиядалық жалау ... ... ... ... ... ... ... Image, button1 компоненттерін
орналастырамыз. Button1 компонентінің Caption қасиетіне «сурет ... ... Button1 ... Onclick ... ... ... ... TObject);
begin
with Image1.canvas do
begin
pen.Width:=1;Pen.Color:=clblack;
brush.Color:=clcream;Rectangle(30,30,150,115);
pen.Width:=2;brush.Style:=bsclear;
Pen.Color:=clblue;ellipse(40,40,80,80);
Pen.Color:=clblack;ellipse(70,40,110,80);
Pen.Color:=clred;ellipse(100,40,140,80);
Pen.Color:=clyellow;ellipse(55,65,95,105);
Pen.Color:=clgreen;ellipse(85,65,125,105);
end;
end;
1 Функциялардың графиктері мен диаграммаларын сызу
Sin (K* pi/10 ) ... ... ... ... ... салайық
(4 - сурет).
Функцияның графигін сызу үшін
Chart1.SeriesList[0]. AddXY(k,
( sin(k*pi/10)),' ', clGreen) оперторын қолдануға ... ... ... ... Classes, ... ... ... Series, ExtCtrls, TeeProcs, Chart;
type
TForm1 = class(TForm)
Chart1: TChart;
Series2: TLineSeries;
procedure FormActivate(Sender: TObject);
private
{ Private declarations }
public
{ Public ... ... ... ... ... TObject);
var k: integer;
begin
for k:=0 to 20 do
Chart1.SeriesList[0]. AddXY(k,(sin(k*pi/10)),' ', clGreen);end;
end.
Синус функциясының графигі
ІІ. ... ... - ... әртүлі мультимедиялық құрылғылардан:
компакт дискілері, дыбыстық карталары және т.б. ... ... ... ... бар, олар ... тиісті қызметтерін
атқарады.
Windows жүйесінің бүкіл қосымшаларында өзінің дербес менюі болады. Меню
қолданушылық ... ... ... ... ол ... ... біріктірілген пункттер тізімі болып ... ... ... ... ... ... ... Қосымшада бір басты меню
және ... ... меню ... ... меню ... ... контекстік менюдің әрқайсысы жеке интерфейстік элементі
басқаруға арналған.
2.1. Animate компоненті
Animate ... Win32 ... ... ол ... ... орналасқандар үшін анимацияны шығаруға мүмкіндік береді.
Animate компонентінің белгісі
Animate компоненті формаға әдеттегідей қосылады. ... ... ... оның ... қою ... ... ... |Қасиет |Қызметі | |
| |Name ... аты. | |
| ... ... ... ... ... ... | |
| | ... ... аты. | |
| ... бейнеленуі басталатын кадрдың нөмірі | |
| |e | | |
| ... ... ... кадрдың нөмірі | |
| ... ... ... ... ... ... | |
| | ... | |
| |Color ... іске ... ... ... түсі | |
| ... ... саны | |
| |ns | | |
| | | | ... ... что ... в ... не нәрсе бар екендігін көру
үшін Windows-тан қажетті буманы ашып AVI-файлын ... ... ... командасын таңдап алу керек:
Сводка парағында AVI-файлы
туралы ақпарат ... ... ... ... Animate ... ... ... келтірілген:
Animate1 компонентінің қасиеттері
| |Қасиеттер ... | |
| ... ... | |
| |Active |False | |
| ... |True | ... ... ... ... ... ... Dialogs, StdCtrls, ComCtrls, ExtCtrls;
type
TForm1 = class(TForm)
Animate1: TAnimate;
// Animate компоненті
Button1: TButton; // Пуск-Стоп батырмасы
Button2: TButton; // ... ... TButton; // ... кадр
RadioButton1: TRadioButton;
// барлық анимацияны қарап шығу
RadioButton2: TRadioButton;
// әр кадр бойынша қарап шығу
procedure Button1Click(Sender: ... ... ... ... ... RadioButton1Click(Sender: TObject);
procedure RadioButton2Click(Sender: TObject);
private
{ Private declarations }
public
{ Public ... ... Form1: TForm1; // ... ... {$R ... ... TObject);
begin
if CFrame = 1 then
Button2.Enabled := True;
if CFrame < Animate1.FrameCount then ... := CFrame + ... := ... := ... := ... CFrame = ... ... TForm1.Button3Click(Sender: TObject);
begin
if CFrame = Animate1.FrameCount
then Button2.Enabled := True;
if CFrame > 1 then begin
CFrame := CFrame — ... := ... := ... := ... CFrame = 1 // ... кадр — первый
then Form1.Button3.Enabled := False;
end;
end;
procedure TForml.RadioButtonlClick(Sender: TObject);
begin
Buttonl.Enabled:=True;
Form1.Button3.Enabled:=False ;
Form1.Button2.Enabled:=False;
end;
procedure TForm1.RadioButton2Click(Sender:TObject);
begin
Button2.Enabled:=True;
Buttons.Enabled:=False
Buttonl.Enabled:=False; end;
procedure TForm1.ButtonlClick(Sender: TObject);
begin
if Animate1.Active = False
then begin
Animate1.StartFrame:=l;
Animate1.StopFrame:=Animate1.FrameCount;
Animate1.Active:=True;
Button1.caption:='Стоп';
RadioButton2.Enabled:=False;
end
else
begin
Animate1.Active:=False;
Button1.caption:='Пуск';
RadioButton2.Enabled:=True;
end;
end;
end.
comonAVi ... ... ... анықтайды
| |Мән ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... алып ... | |
| |e | | | |
| ... ... ... алып | |
| |le | ... | ... ... ... ... ... System парағында орналасқан. Ол
видеороликтерді, дыбысты және ды быспен байланысқан анимацияны ... ... ... ... компоненті
MediaPlayer компонентінің батырмалары
| | | | | |
| ... ... ... ... | |
| ... |btPlay ... ... аудионы шығару | |
| ... |btPause ... ... ... | |
| ... |btStop ... тоқтату | |
| ... |btNext ... ... көшу | |
| ... |btPrev ... ... көшу | |
| ... |btStep |Келесі дыбыстық фрагментке ... ... | |
| | | ... ... әнге көшу | |
| ... |btBack |Алдыңғы ... ... ... ... | |
| | | ... ... әнге көшу | |
| ... |btRecord |Жазу | |
| ... |btEject ... ... ашу ... | |
| | | ... | ... ... ... ... WAV ... бар файлдарда орналасқан. Мысалы,
C:\Winnt\Media каталогында Windows стандартты дыбыстары бар файлдарды
табуға ... ... ... орналасқан дыбыстық фрагменттерді
шығару үшін ediaPiayer компонентін пайдалану мүмкіндігін көрсетеді.
Microsoft Windows-тың дыбыстары ... ... ... ... мәндері
| | | | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... |True | |
| ... . ... | |
| ... .btPrev |False | |
| ... . ... | |
| ... . ... | |
| ... . |False | |
| ... | | |
| ... .btEject|False | |
| | | | |
  ... ... ... ... ... Graphics, Controls, Forms,
Dialogs, StdCtrls, MPlayer;
type
TForm1 = class(TForm)
MediaPlayerl: TMediaPlayer; // медиаплеер
Label1: TLabel;
ListBox1: TListBox;
Label2: TLabel;
procedure FormActivate(Sender: TObject);
procedure ListBoxlClick(Sender: ... ... TObject; Button: ... ... ... private
{ Private declarations } public
{ Public declarations } end;
const
SOUNDPATCH='с:\winnt\media\';
var
Form1: ... ... ... ... TSearchRec;
begin
Form1.MediaPlayer1.Play ;
if FindFirst(SOUNDPATCH+'*.wav', faAnyFile, SearchRec) =0 then
begin
Form1.ListBox1.Items.Add(SearchRec.Name) ... ... = 0) ... ... ... ... TObject; Button: TMPBtnType;
var DoDefault: Boolean); begin
if (Button = btPlay) and (Label2.Caption '') then
begin
with ... do ... ... ... алу үшін ... ... ... пайдалануға болады. Ол үшін Пуск | Программы | Стандартные |
Развлечения | Звукозапись командаларын таңдак ... ... ... ... ... құрылады. Алдымен дыбыстың қайнар көзін анықтау
керек. Ол үшін Параметры ... ... ... алып ... таңдау керек. Сонан соң Запись айырғышын таңдап Отображаемые
регуляторы громкости тізіміндегі ... ... ... ... ... ... Енді ... жазуға көшуге болады.
Свойства диалогтық терезес
Уровень записи диалогтық терезе
Чтобы записать музыкальный или речевой фрагмент, надо ... ... ... ... окно ... ... звука,
Процессті тоқтату үшін Стоп батырмасын басу жеткілікті.
 
2.4. Видеороликтер мен ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерінің мәні
| |Қаситет |Мән | |
| |Name ... | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... |True | |
| |Display |Panel1 | |
| |Visible |False | ... ... ... ... Controls,
Forms, Dialogs, MPlayer, StdCtrls, ExtCtrls;
type
TForm1 = class(TForm)
Label1: TLabel; Panel1: TPanelButton1: TButtonMediaPlayer1: TMediaPlayer;
procedure ... ... ... ... Private ... ) ... Public declarations } end;
var
Form1: TForm1 ;
implementation
($R *.DFM}
procedure ... ... ... ... Анимацияны құру
Мысал:
Дельфи храмының эскизі
1
2
3
4
5
6
7 ...
37
Бұл есепті шешу үшін Macromedia Flash 5 программасын қолдануға болады.
Movie терезесі
Movie Propertiesтерезесіндегі мінездемелер
Бірінші кадрды жәй ғана салу ... Ол үшін : ... ... сияқты
стандартты құралдарды пайдаланса жеткілікті. .
Келесі кадрды құру үшін Insert менюінен Keyframe командасын таңдау
керек. Нәтижесінде алдыңғы кадрге ... кадр ... Енді ... ... болады. Тура осылайша келесі кадрлер құрылады.
Шығарылатын анимация дыбыспен ... үшін ... ... ... ... ... алк керек. Ол үшін File менюінен
Import командасын таңдап алу керек те оны дыбыстық ... ... ... файлды импорттау
Сонан соң Timeline терезесінде кадрды ... алу ... ... ... ... в поле Loops ... ... санын көрсету керек.
Анимация мысалы
Export Windows AVI терезе
III. Объектілі - бағдарлы ... ... ... ... ... негіздері.
Объектілі - бағдарлы (ОББ) тәсілдерінің негізінде берілгендерді және
оларға орындалатын іс - ... ... бір ... ... ... ... ... орындалатын әрекеттерді іске асыратын ішкі
программаларды әдістері деп атайды.
Object Pascal ... ... ... және ... ... түр - класс ендірілген. Класс құрамына берілгендер мен
берілгендерге орындалатын әрекеттер жиыны кіреді.
ОББ тәсілдері ... ... және ... ... ... - берілгендерді оларды басқаратын процедура
және ... ... ... ... қатарластырудың нәтижесінде
берілгендердің жаңа түрі - объект пайда болады.
Иемдену - алдын ала анықталған ... ... ... ... ... ... Кез ... класс алғы буын класының
туындысы ретінде анықталуы мүмкін. Осындай ... алғы ... ... және ... ... Осы сәтте иемденген берілгендерді,
әдістерді және ... ... ... жоқ, оларды бірден
пайдалануға болады.
Полиморфизм - кластың барлық объектілеріне қолдануға болатын аты ... ... ... ... бірге әр объект осы әрекетті өзінше
орындайды. Объектке - бағдарлы тәсілдері ... ... ... ... ... және программаның кодын қайталап
қолдануға мүмкіндік туғызыды.
Кластың құрылымы және оны жариялау
Жалпы ОББ тәсілдерінің ерекшелігі - ... ала ... ... ... және де сол ... ... ... болатындығы.
Кластың құрамындағы өрістер кез келген түрде болуы мүмкін. Кластың
құрылымы арнайы бекітілген Class ... ... ... ... ... ... тікелей алғы буыны көрсетіледі. Ары бөлек жол түрінде өрістері,
әдістері және ... ... және ... End ... ... ... ... тип деп атайтын боламыз:
type
TMyObject = class(TObject)
MyField: Integer;
function MyMethod: Integer; 
end;
Объект
Объектке жадыдан орын бөлу арнайы кластың құрастырушы әдісі арқылы
орындалады, әдетте оның аты Create. ... ... және ... ... үшін ... сипттамасында procedure сөзінің орнына
Consructor деген сөзді көрсетеді.
Мысалы, жоғарыдағы ... ... = class // TPerson - ... ... integer; //1 - ші ... ... ... //2 - ші ... ... Create; // құрастырушы
Public
Procedure Show; // Show - ... ... ... және ... ... деп ... ... тәсілдің негізінде пайда болады
да, басқа бір тәсіл- деструктордың көмегімен жойылады:
AMyObject := TMyObject.Create; 
{ құрылған объектіге қолданылатын амалдар ... ... ... ... ... Конструктордың жалпы аты
create. Деструктордың типтік ...... = ... MyField: ... ... Destroy;
Function MyMethod: Integer; 
end;
Өрістер, қасиеттер және тәсілдер
Класстың өрістері - класстың ішінде сипатталған айнымалылар. Олар
класстың объектісінің ... ... ... ... ... сипаттамасында өрістер тәсілдер мен қасиеттерден бұрын
келуі керек.
Әдетте өрістер ... ... ... орындалуын
қамтамасыз ету үшін қолданылады.
Деректер алмасу үшін ... ... ... Қасиеттерді
сипаттау үшін класста property сөзі қолданылады.
Мысалы, қосымша терезесіндегі қарапайым батырманың түс, ... орны ... ... ... ... ортамен дерек алмасуды қамтамасыз етеді.
Сондықтан оның мәнін пайдалану үшін ... ... ... ... үш элемент арқылы анықталады: өріс және оқу/жазуды
жүзеге асыратын екі ... ... = ... ... ... ... AColor:
TSomeType read GetColor write
SetColor;
  end;
Егер қасиет тек ... ... ... ... онда ... ... ... жазыла алады:
type
TAnObject = class(TObject)
property AProperty: TSomeType
read GetValue; 
end;
Объектінің берілгендеріне орын бөлу - ... Create ... ... меншіктеу арқылы орындалады, мысалы:
Proff:=TPerson.Create;
// proff объектінің берілгендеріне қажетті орын бөлу
Сонымен қатар, Consructor көмегімен объектінің берілгендеріне ... ... яғни ... ... ... ... TPerson Create;
Begin
fname:=’ ‘;
faddress:=’ ‘;
end;
Ендi объектiнi жариялап, инициялизациялаудан кейiн оны пайдалануға
болады.
Жоғарыда айтылғандай, ... ... қол ... үшін ... ... атын ... керек (арасында нүкте ... ... Егер ... бір ... ары ... онда ... босатуға
болады. Осы әрекетті орындау үшін Free - деструктор ... ... ... Proff.Free;
Әдістер
Кластың әдістері (кластың анықтамасындағы көрсетілген процедуралар
және функциялар) осы ... ... ... ... ... объектінің атын және әдістің атын нүктемен ажыратып ... ... ... - ... ... ұқсас. Кластың
әдістерін анықтау әдеттегі ... және ... ... тек ... ... және функцияларының аты күрделі болып
екі бөліктен тұрады: иесінің - кластың ... ... және ... ... және ... қасиеттері
Инкапсуляция деп объектінің өрістеріне оның әдістері ... ... үшін ... өрістерін жасыруды атайды. Delphi ортасында
объектінің өрістеріне қол жетерлік ... ... оның ... ... ... қасиеті оның мәнін сақтайтын өрісімен және
осы өріске қол ... ... ... екі әдіспен
сипатталады. Қасиеттің мәнін орнатуды қасиеттің ... жазу (Write), ... ... қайтару - қасиеттің ... оқу (Read) ... ... ... ... ... ... Properties сөзі,
оның түрі және осы қасиетке қол жетерлік мүмкіндігін қамтитын әдістің аты
орналасады.
Иемдену
ОББ - ның иемдену қасиеті бүрыннан ... ... жаңа ... және ... қосу ... ... құрастыруға мүмкіндік
туғызады. Сонымен бірге жаңа буын өз ... ... ... және қасиеттерін иемденеді.
Туындысын жариялағанда алғы буынның атын міндетті түрде ... ... ... класын TEmpl жоғарыдағы қарастырылған TPerson класына
FDep (бөлім) деген өрісті қосу арқылы анықтауға ... ... және private ... ... (өрістері, әдістері және қасиеттері) ... ... ... ... ... (қорғалған ) және private
(жасырылған) нұсқауларын келтіреді. Бұл нұсқаулар кластың ... ... ... ... арқылы анықталған элементттерді тек олардың туындыларынан
көруге болады. Қол ... ... ... ... орналасқан модульмен
шектелмейді. Әдетте Protected бөлімшесіне кластың әдістер ... ... ... ... тек ... белгілі болып
саналады. Осындай сипатталған элементттерге модульден тыс және кластардың
туындыларынан қол жеткізуге болмайды. ... Private ... ... сипаттамаларын орналастырады, ал осы өрістерге қол жеткізу үшін
қолданылатын әдістер анықтамасын Protected бөлімшесінде орналастырады.
3.3. Полиморфизм және ... ... ... - әртүрлі кластарға жататын әдістерге бір
атауды қолдану мүмкіндігі. ОББ - ның осы ... ... ... ... бір ... ... ... дәл аталмыш объектіне сәйкес
әдістің орындалуын қамтиды.
Негізгі класта Virtual нұсқауы арқылы бұл әдіс ... ... ... ... деп ... туындыларына осы әдісті өз
қажеттілігіне сай өзгертуге мүмкіндік береді. Негізгі кластың туындылары да
Info функциясын қолданады, тек әр ... ... ... әдісінің орнына
өзінің әдісін қояды. Негізгі кластың виртуалды әдісінің орнына туындыдағы
анықталған әдісті Override - ... ... ... көрсетеді.
Жалпы қажеттіліктерге қолданылатын кластар
Object Pascal құрамындағы барлық кластар TObject класының - ең ... ... ... саналады. TObject класы стандартты SYSTEM.PAS
модулінде орналасады және көптеген ... және ... ... ... ... - ... ... алғы буынының атын
қайтарады, ClassType - кластың туындысы туралы мәлімет қайтарады, Create -
объектінің ... ... Free - ... ... және ... ... ... жадының аймағын босатады т.с.с.
1.TPersistent класы өзінің Tobject - алғы буын ... ... ... ... ... оқу ... “орындай”
алады, нәтижесінде оның барлық туындылары аталған әрекеттерді “орындайды”.
2.TControl класының бірнеше қасиеттерін қарастырайық. Мысалы, Align ... ... ... Caption - компонентің бетіне жазу шығарады,
Color - компонентің түсін анықтайды, Enabled - компонентің ... және ... Бұл ... ... ... ... Олардың
арасындағы бірнеше әдістерді атап шығайық: Click- сырт еткізудегі оқиғаны
өңдеуші ... ... DblClick - екі рет сырт ... ... ... ... Hide - копонентті жасырады, Show - ... Refresh - ... ... ... ... және ... OnClick, ... және т.с.с.
3.4 Қолданушының компоненттерін құру
Визуалдық компоненттерді қолданудың негіздері.
Визуалдық компоненттер ... (VCL) ... ... алғы буыны ТControl класы деп ... Осы ... ...... мөлшерін, оның тақырыбын, түсін және басқа
да ... ... ... бірге аталған класқа барлық
визуалдық компоненттердің ортақ қасиеттері, оқиғалары және ... ... ... екі ... ... ... болады: терезелік және де
терезелік емес.
Терезелік ... - ... бір ... ... ... Оларға командалық батырмаларды, редакторлау терезелерін, қарап шығу
белдеулерін және т.с.с ... ... ... ... ... ... туындысы) түріне жатады. Терезелік
элементттерге фокусты беру төменгі екі ... ... ... ... ... арқылы;
□ Төртбүрыштың көмегімен.
Edit және Memo - ге ... ... ... ... ... ... жолында редакторлау көрсеткіші жыпылықтап
тұрған тік ... ... ... ... символды енгізетін позицияны
көрсетіп тұрады. Осы ... ... ... ... ... ... ... орындалады.
Мәліметті редакторлау әрекеттерімен байланыспаған компоненттерге фокусты
бергенде, көрсеткіш қара ... ... ... ... ... ... орналасады, ал ListBox тізімінің таңдалған
бір жолын белгілеп (бұл жол ... ... ... ... көк түспен )
тұрады.
Терезелік емес басқару элементттерінің негізі болып TControl - ... ... түрі ... ... емес басқару
элементттеріне фокус берілмейді және оларды контейнер ... ... ... емес ... ... ... ... қажеті жоқ болғандықтан, осындай элементтке кететін
компьютердің ресурстары ... ... ... ... ... ... ... үшін стандартты Button батырмасының орнына
SpeedButton - ... ... ... ... компоненттердің көптеген ортақ қасиеттері, оқиғалары ... ... ... және ... компоненттің сыртқы
көрінісін және бет алысын қасиеттер арқылы басқаруға болады. Компоненттің
көптеген қасиеттерін ... ... ... форманы қалыптастыру
кезеңінде анықтауға болады. Жалпы компоненттің қасиеттер ... ... ... да ... ... жататын Caption қасиеті компонентің атын ... ... ... Caption - String ... ... деп ... кейбір символдардың асты сызылып тұруы мүмкін, олар жедел қол
жеткізу пернелерінің қисындастыруын ... ... ... ... ... ... осы элементтті тышқан тетігімен басуымен ... ... ... ... ... үшін ... сәйкес
символдың алдына & таңбасы қойылады.
□ TAlign түріне ... Align ... ... ... тегістеуін қамтиды. Тегістеу тәртібі контейнердің мөлшері
өзгертілгенде интерфейстік элементттің контейнер ішінде ... ... алып ... ... ... пайдалынады. Кейбір
компонентердің, мысалы Button ... осы ... тек қана ... ... жол ... ... ... кейбір тұрақтылар арқылы анықтауға болады. Ол
тұрақтылар экран қасиеттерінің Оформление – ... ... Windows ... ... палитрасының құрамындағы
элементтер түстері.
□ Boolean ... Ctl3D ... ... визуалдық компоненттің көрініс
түрін анықтауға болады. Егер Ct13D - ның мәні False ... ... екі ... ал True ... онда үш ... ... Үш өлшемді
көрініс элементттің жаңа ашылған эффекті арқылы беріледі. Бұл ... ... ... ... Label - де ол ... TCursor ... Cursor ... тышқан көрсеткішінің көрінісін
анықтайды. ... ... мәні ... ... ... (әдетте
тілсызық) қалтырады, crNone - көрсеткіш көрінбейді, crHourGlass -
көрінісі құм ... ... ... Boolean ... Enabled - компоненттің екпінділігін, яғни тышқаннан
немесе пернелерден түскен хабарға сезіну қабылеті бар ... Егер ... мәні True ... онда компонент екпінді деп
саналады, False болса, онда компоненттің ... ... ... ... ... Integer ... Height және Width қасиеттері компоненттің
контейнердегі биіктігін және ... ... ... өзі ... компонент деп саналады және оның координаттар нөмірі экранның
жоғарғы сол жақ бұрышынан басталады. Integer ... Left және ... ... жоғарғы сол жақ бұрышын анықтайды.
□ String түріндегі Hint қасиеті арқылы көрсеткіш ... бір ... ... ... ... еске ... хабар шығарылады.
Ол хабар Hint қасиетінің оң жақтағы бос жолына енгізіледі. Енді хабар
шығып тұруын қамту үшін Show Hint := True деп ... ... ... Show Hint мәні False ... тұрады.
□ TMainMenu түрінің MainMenu туындысы арқылы формаға меню ... ... Меню ... ... ... ұқсас және онымен
жұмыс атқару ыңғайлы және жеңіл түрде орындалады.
□ TPopupMenu түрінің ... ... ... ... бір компоненттің
аумағында тышқанның оң ... ... ... ... ... ) меню ... шығаруға болады.
□ TabOrder қасиеті арқылы Tab пернесі басылғандағы объектілерге фокусты
беру реті ... ... бұл ... ... құрастырғанда оған
орнатылған элементтер реті бойынша анықталады, ең ... ... TabOrder ... 0 ... ... ... ... TabOrder тең 1-ге және т.с.с.
□ Жалпы компоненттердің Parent параметріне ... ... ... - иесі ... ... ... формаға орналастырылған
компоненттердің иесі - Form деп ... Егер ... ... онда оған ... барлық элементтер де жойылады.
□ Программаның орындалу барысында белгілі бір ... ... (self) ... ... орындалады.
□ DragMode қасиеті программалау кезеңінде ... ... ... Drag – and - Drop тәсілін қолдануда пайдаланылады
және басқару элементтін тышқанмен жылжытқандағы бет ... ... мәні ... және dmManual ... ... DragMode
мәні dmManual болып тұрады. Бұл тәртіпте BeginDrag әдісі шақырылмағанға
дейін басқару элементтін ... ... Егер ... ... ... онда ... кез ... мезгілде жылжытуға болады.
Объектіні жылжыту амалдарын орындау үшін DragMode мәнін ... ... ... орындалғандағы оқиғаны өндеуші үзіндісін көлтіруді
қажет етеді.
Әдістері
Delphi ортасының визуалдық және визуалдық емес ... ... ... ... Ол ... арқылы объектілерді құрастыру,
оларды жойып тастау, сызу, бейнелеу, жасыру және ... ... ... ... ... жиі қолданылатын әдістерді
қарастырайық.
SetFocus прцедурасы терезелік ... ... ... ... береді.
Егер басқару элементті қазіргі мезетте енгізу фокусын қабылдай алмайтын
жағдайда болса, онда қате шығады. Сондықтан фокусты ... беру ... ... ... қабылетін CanFocus функциясы арқылы
тексеру керек. Егер ... ... True ... онда ... ... болады, керісінше (False) - элементт фокусты қабылдай
алмайды. Фокусты қабылдамайтын ... - ... ... емес ... яғни оның Enabled ... мәні False болғандығы анықтайды.
Clear әдісі ... ... ... ... сандық
берігендерді) жойып тастайды, яғни элементті тазалайды.
□ Refresh ... ... ... ... үшін қолданылады. Жаңарту
дегеніміз, элементті алып тастау және қайтадан салу деп түсіну ... ... салу ... ... ... осы әдіс ... ... Бірақ кейде, программалаушы қайталап салу әрекеттерін өзі
басқарып ... ... бұл ... ... кодында көлтіру қажет.
Refresh әдісі Invalidate және UpDate әдістерін шақырып отырады.
Invalidate ... Windows ... ... жаңарту қажеттігі туралы хабар
жібереді. Жүйе осы операцияны мүмкін ... ғана ... ... ... ... ... бірден жаңарту операциясы орындала береді.
Информацияны енгізу және редакторлау
Delphi ортасының Edit, MaskEdit, Memo, RichEdit ... ... ... және оны өзгеруге болады. Edit ... ... ... ... Edit - тің CharCase ... ... ... әріптердің регистрын
анықтайды:
• EcLowerCase - барлық көрсетілген әріптерді кіші әріпке ... EcNormal - ... ... ... ... EcUpperCase - барлық көрсетілген әріптерді бас әріпке ... Егер Edit - тың Password ... сөз) ... мәні ... онда ... ... терілген таңбалар көрініп тұрады. Енгізілген
информацияны көрсетпеу үшін Password мәні #0 - ден тыс болу ... ... ... ... ... (*) ... MaskEdit ... енгізілетін берілгендің үлгісін анықтайды (мысалы,
бүтін, ... ... ... ... ... ... Үлгі ... қасиеті арқылы анықталады. Сол қасиеттің оң жағын екі рет сырт
еткізіп, ... ... ... ... анықтауға болады.
□ Жалпы Edit элементті Enter және Esc басқару ... ... Enter ... ... ... ... әдейі көрсету керек. Әдетте бұл перненің басылуы
редактордың жолындағы берілгендің ... және ... ... ... яғни SetFocus ... ... ActiveControl қасиетінің мәнін көрсету
арқылы оған енгізу ... беру ... ... Жиі ... жәйт - ... бір енгізу элементтіне берілгенін көрсеткеннен кейін
басқа басқару элементтіне ... ... ... ... басумен байланысты оқиғаны бөліп өңдеу тәсілі ... ... ... ... мәтінді өңдеу үшін Delphi ортасы Memo компонентін ... ... ... бір ... Edit ... бірдей, тек Memo
- де бірнеше жол орналастыруға болады. Memo - ның ... қол ... String ... Lines ... ... Бұл жәйтта терезенің
мазмүны бір жолдық шама деп ... ... ... ... үшін ... ... яғни соңында #13#10 таңбалары түр деп саналады.
Memo - ның бөлек жолымен жұмыс атқаруда TString ... Lines ... TString ... арнайы жолдық шамалармен жұмыс ... және ... ... мен ... қолдануға мүмкіндік
туғызады.
WantTab қасиетінің мәні True ... онда Tab ... ... ... ... ... яғни келесі жолды енгізуге
мүмкіндік туғызады. Келісімше WantTab қасиетінің мәні False, осы ... ... ... ... фокусы келесі терезелік басқару элементтіне
беріледі.
RichEdit компоненті мәтінді ... ... ... ол
мәтінді форматтауды және келесі ... ... ... және табуляция тәртібін орнату, шегіністі қолдану, шрифты өзгерту
және т.с.с. Осы ... ... ... RTF (Rich Text ... ... яғни Windows ... барлық мәтіндік
редакторлармен сүйемелденеді.
Қиылыстырылған тізім
Қиылыстырылған тізім редакторлау өрісін тізіммен ... бір ... ... сол ... ... көрсетуге болады. Осындай
әрекеттерді орындау үшін Delphi ортасы ComboBox ... ... ... ... ... тізім жәй және жазылатын түрде болуы
мүмкін.
DropDownCount ... ... - ... ... түратын
элементттердің санын анықтайды. Егер тізімдегі элементттер саны Items -
тың Count параметрінде ... ... ... түссе, онда жазылатын
тізім автоматты түрде тік белдеумен қамтылады.
DroppedDown (Boolean) параметрі ... ... ... ... ... анықтайды. Егер бұл параметр True деп анықталса, онда тізім жазылған
күйде, керісінше болса - ... ... ... Бұл ... Style -
дың мәні csSimple - ден басқа сипаттамаларына ғана әсер ... ... ... ... ... ... ... DroppedDown параметрінің мәнін өзгерту ... ... ... бүктеуге немесе жазуға болады.
Жалпы тізімдер туралы
Жәй және қиылыстырылған тізімдер бір біріне ұқсас болып ... ... ... ... ... оқиғалары және әдістері болады. Жалпы
тізімдердің ... ... ... бейімделген және өзінің көптеген
қасиеттерімен қатар әдістері бар негізгі қасиеті - Items болып саналады.
Items ... ... Items ... ... ... ол ... санын және
олардың мазмүнын анықтайды. Жалпы TString түрі - базалық ... ... ол ... шамалармен жұмыс атқаруды қамтамасыз етеді.
Бөлек жолдармен жұмыс атқарғанда ... ... ... ... ... егер Items ... үш жол ... болса, ал программа
орындалу барысында бір операторда төртінші жолдың нөмірі көрсетілсе, онда
осындай жағдай ... алып ... және ... ... ... ... Count ... тізімдегі элементттер санын анықтайды. Соңғы
элементттің нөмірі (Count –1) ... ... ... ... бір ... ... басқа
тізімге жылжыту қажет болуы мүмкін. Осындай әрекетті тізімдерді келістіру
деп атайды. ... ... ... ... және ... ... орындалады. Equals әдісі арқылы тізімдердің ... ... ... ... ... ... CurIndex - ... жолды NewIndex - пен анықталған орынға жылжытады.
IndexOf (const ... : Integer ... ... ... S ... ... тексереді. Егер тізімде осындай жол бар ... онда ... ... ... ... (– 1) ... ... батырма
Button - терезелік басқару батырмасы болып саналады. Оның бетіне
батырманының тағайындалуы туралы немесе ... ... ... іс
- әрекеттің қысқаша анықтамасы келтірілуі мүмкін.
Button батырмасымен орындалатын ... ... - OnClick - оны ... Осы ... ... ... ... команданы қабылдағанын көрсетіп
тұрады. Батырманы жібергеннен ... OnClick ... ... ... ... бірден бастайды. Батырманы әртүрлі әдістермен басуға болады:
Терезені жабудағы қолданылатын батырмалардың ... ... ... Бұл ... ... ... ... ModalResult
мәнін анықтайды. Әдетте ModalResult - ты сүхбаттасу терезелерін ... және оның ... ... ... ... сан ... анықталады.
Егер батырманың ModalResult мәні mrNone - дан басқа кез ... ... онда ... ... ... ... түрде жабылады.
Мәндердің кейбіреулері аталынған түрақтылар түрінде ... бар ... бар ... ... TButton түрінің туындысы BitBtn компоненті
саналады. Оның Button батырмасынан айырмашылығы: BitBtn ... ... ... ... ... ... bkCustom - батырманың бетінде таңдалған сурет орналасады, бірақ ... ... ... ... bk OK - жасыл түспен боялған қанатша мен OK (келісу) жазуы ... ... Default ... True, ал ... - mrOK ... bkCancel - ... түспен боялған Х таңбасы мен Cancel - ... ... ... ... Cancel ... True, ... - mrCancel деп анықталған;
□ bkYes - жасыл түспен боялған қанатша мен Yes ... ... ... Компоненттің Default қасиеті True, ал ModalResult - ты - mrYes
деп анықталған;
□ bkNo - ... ... ... ... қызыл түсті шеңберден және
No (келіспеу) жазуымен қамтылған. Компоненттің Cancel қасиеті True, ... - mrNo деп ... bkClose - ... ... ... ... ... бейнесі және Close
(жабу) жазуы орналасқан. Батырма басылғанда форма ... ... bkAbor t- ... ... ... Х ... мен Abort ... түрде
тоқтату) жазуымен қамтылған;
□ bkRetry - жасыл түспен боялған тіл сызық белгісі мен Retry ... ... bkIgnore - ... ... белгісімен және Ignore ... ... bkAll - ... ... екі жасыл түсті қанатша және Yes to ALL -
(барлық үсыныстармен келісу ) жазуы орналасқан:
□ bkHelp - ... ... ... ... ... белгісі және Help -
(жәрдем ) жазуы орналасқан.
BitBtn батырманың Kind қасиеті келісімше bkCustom деп ... ... ала ... ... Glif ... ... болмайды,
себебі онда осы қасиетке алдын ала тағайындалған жұмыс орындалмайды.
Батырманың Margin қасиеті арқылы глиф пен ... ... ... тегістеуге болады. Келісімше бұл параметрдің мәні -1 деп тұрады,
яғни бейне мен жазу батырманың ортасында орналасқанын ... шеті Layout ... ... , егер Layout ... деп ... онда тегістеу сол жақ шеті бойынша орындалады.
Space қасиеті арқылы глиф пен ... ара ... ... ... ортасы жедел - тез арада қол жеткізу батырмасы ретінде BitBtn ... ... ... ... ... туындысын үсынады.
SpeedButton батырмасы терезелік емес ... ... ... бұл
батырма енгізу фокусын қабылдай алмайды, бірақ BitBtn және ... ... оның ... ... компьютердің
ресурстары айтарлықтай кем болып ... ... бұл ... ... ... ... жедел батырмасы ауыстырғыш ретінде жиі қолданылады.
Әдеттегі және басылған ... ... бұл ... ... - ... ... болуы мүмкін. Батырманың қосылған күй - жағдайын ... ... ... ... болады, егер оның мәні True болса,
онда батырма ... ... ... - ... ... деп саналады.
Ауыстырғыштар
Ауыстырғыштар (жалаушалар) анықталған жиыннан бір ғана ... ... ... ... ... немесе ажыратылған күйде болады.
Ауыстырғыштың күй - жайын тексеріп ... ... ... ... ... ауыстырғыштармен жұмыс атқару үшін CheckBox, RadioButton
және RadioGroup компоненттерін ... CheckBox және ... - ... класының туындылары, сондықтан оларды кейде
бекітілген батырмалар деп ... CheckBox ... ... - ... ... ... ... тәуелсіз бекітілген ауыстырғыш және оның ... ... бар төрт ... ... шығып тұрады. Егер осы төрт бүрышта қанатша
көрініп турса, онда осы опция ... ... түр ... ... деп ... Бір батырманың күй-жайы басқа батырмаларға әсер
етпейді.
Жалаушаның жоғарыда анықталған екі түрінен басқа үшінші - тиым ... - ... ... ... Осы күй - ... ... Boolean түріндегі
AllowGrayed параметрімен қамтылады, егер оның мәні True ... ... сырт ... ... ... үш ... анықтайтын тәртібін
орнатуға болады. Олар - қосылған, ... және тиым ... күй ... Тиым ... ... сұр ... ... төртбұрышта қанатша
орнатылып тұрады.
Ауыстырғыштың күй - жайын өзгерткенде OnClick оқиғасы туады. Осы оқиғаны
өңдеушінің ... ... ... күй - ... ... және тағы ... ... әрекеттерді орындайтын операторлары болуы мүмкін.
Басқару элементттерін біріктіру
Кейде қосымшаны ... ... ... ... ... ... ... ауыстырғыштар немесе құралдар тақташасымен ... ... ... ... контейнерлер арқылы орындалады.
Әдетте контейнер деп ... ... ... ... ... ... компоненттердің біріктіруін қамтамасыз ететін визуалдық элементті
атайды. Контейнер өз ... ... ... иесі ... және өз туындылар бейнелерінің салынуына ... ... ... өзінің алғы буынына Parent қасиеті арқылы сілтейді.
Әр контейнер өз құрамындағы элементтерді шектеп тұрады.
Әмбебап ... ... Delphi ... ... ... ... GroupBox - тоб;
□ Panel - тақташа;
□ ScrollBox - ... шығу ... ... ... Frame - ... ... ... форма да қолданылады. Форма - оның ... ... ... иесі болып саналады.
Фреймдер
Фрейм (TFrame) - бетіне басқа ... ... ... ... қолданылады. Фреймді қолданудың айырмашылығы - оның
өзінің ... бір ... ... ... мысалы формада
немесе тақташада (Panel). Фреймді қолданудың негізгі мақсаты - программаның
терезесін әдемі және көрнекі түрде шығару.
Фрейммен ... ... ... екі ... ... Фреймді құрастыру;
□ Фреймді формаға немесе Panel - ге орналастыру.
Фреймді құрастыру үшін File=> New Frame опцияларын таңдау керек, ... ... ... ... бос ... ... және жобаның құрамына
жаңа фрейм қосылып тұрады. Енді фреймнің ... ... ... орналастыруға және оқиғаларға сезіндіру ... ... ... және ... жұмыс атқару ұқсас болып келеді.
Формаға фреймді орналастырғанда жобаның Uses бөлімінде автоматты ... ... ... ... ал форма класының анықтамасына
(Type сөзімен басталған бөлімінде ) ... ... ... үзінділеріне сілтемелер қосылып отырады.
Қорытынды
Ақпараттық коммуникациялық технологиялардың қарқынмен дамып,
күнделікті ... ... ... ... ... ... ... арта түскені белгілі. Қазіргі уақытта компьютерсіз қандай ... ... ... көз ... елестету қиын. Бұл компьютермен жұмыс
істейтін адамға қандай да бір ұмтылысты тудыруы мүмкін.
Есептеуіш техниканың ... ... ... программалық құралдарды
жасау – объектілі бағдарланған программалау жүйелерінің жасалуына әкелді.
Жылдам құру ... ... (RAD – Rapid ... ... ... ... құру ... визуалды жобалау мен оқиғалы объектілі
бағдарланған ... ... ... Мұндай программалаудың мәні
– программа жасаушы құрал жұмыстың көп ... өзі ... ... ... ... мен ... ... құру жұмыстарын қалдырды.
RAD жүйелерінің ішінде Borland Delphi және Visual Basic орталары әртүрлі
программалар ... ... ... ... бір ... ... ... мәліметтер қорын басқару ... ... Delphi ... ... тілі Object Pascal ... ... үйрену үшін нақты ... ... жаза білу ... Ол үшін ... тілі мен оны құру
ортасын меңгеру керек. Объектілі бағдарланған ... ... ... ... ... программалау синтаксисі мен
компоненттерді пайдалануды үйренуде болып табылады.
Бұл ... ... ... жұмыстың объектілі бағдарланған
программалау жүйелерінің графикалық және ... ... ... ... ... үш ... қорытындыдан,
қосымшалардан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. В Фаронов. Объектно-риентированная ... Delphi. ... 6. ... ... ... 2002.
2. Я. Н. Глинский, В. Е. Анохин, В. А. Ряжская – TURBO PASCAL 7.0 и Delphi.
Учебное пособие. ......... ... Культин Н. Delphi 3. Программирование на Object Pascal. Санкт-
Петербург, 1998. -304 с.
4. Конопка Р. ... ... ... в ... ... «Диа Софт ... 1996. -152 ... Орлик С.В. Секреты Delphi на примерах. М.: Бином, 1996. - 136 с.
6. ... Ж. ... ... ... на Delphi 5.O. ... ... ... 2001. -106 с.
7. Халықова К.З. Паскаль тілінде программалау. Оқу құралы. Абай ат.ҚазҰПУ.
Алматы, 2002. -2106.
8. ... И.П. ... ... ... в Delphi. ... и
образование. №6, 2003, стр.27-31.
9. Давыдова Е.В., Скородумов И.А., ... В.А. ... ... ... Windows ... в среде Delphi.
Информатика и образование. №4,5,6. 2002.
10. Халықова К.З., Ануарбекова Г.Ж. Object Pascal тілі. Delphi ортасы. ... ...... Абай ... 2008. – 220 ... Б. Д. ... Ш. Т. Шекербекова, Н. И. Культин - Delphi ... ... ... ... ... ... ... Panel және Button компоненттерін
пайдалана отырып, геометриялық фигураларды құру.
1) ... ... ... үшін ... ... ... Shape1
компонентін орналастырамыз. Heigth қасиетіне 209; қасиетіне 393;
қасиетіне 56; ... 48 ... ... ... өлшемін өзгерту үшін ScrollBar1, ScrollBar2 айналым ... ... ... ... |
| ... ... |
|ScrollBar1: TScrollBar |Heigth: 17 |
| |Width: 481 |
| |Left: 16 |
| |Top: 288 |
| |Kind: ... ... ... |Heigth: 289 |
| |Width: 17 |
| |Left: 496 |
| |Top: 16 |
| |Kind: ... ... ... екі рет ... ... ... оқиға
өңдеуші процедурасына төмендегі мәліметтерді енгіземіз:
procedure TForm1.ScrollBar1Change(Sender: TObject);
begin
Shape1.Width:=ScrollBar1.Position*3;
end;
Сонымен ... ... ... екі рет ... ... оқиға өңдеуші процедурасына ... ... ... ... ... ... ... топтау үшін Panel ... және ... ... ... олардың қасиеттеріне
өзгертулер енгіземіз:
|Компонент ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| |Heigth: 89 |
| |Width: 521 |
| |Left: 8 |
| |Top: 328 |
| |Kind: ... |
4) ... ... ... үшін ComboBox1 компонентін орналастырамыз және
төмендегі кестеде берілгендей қасиеттеріне өзгертулер енгіземіз:
|Компонент ... ... ... |
| ... ... ... ... бос ... ... |Items: ... |
| ... |
| ... |
| ... |
| ... |
| ... |
| |Font: ... ... және өлшемін |
| ... ... ... екі рет басып, ашылған ComboBox1 Change оқиға
өңдеуші процедурасына төмендегі мәліметтерді енгіземіз:
procedure TForm1.ComboBox1Change(Sender: TObject);
begin
shape1.Shape:=TShapeType(ComboBox1.ItemIndex);
end;
5) Dialogs ... ... ... ... ... ... ... түсін таңдау үшін Button1 компонентін орналастырып, тақырып
жолына «Фигураның түсі» мәтінін жазамыз және Button1Click ... ... ... ... мәтінін енгіземіз:
procedure TForm1.Button1Click(Sender: TObject);
begin
if ColorDialog1.Execute then
shape1.Brush.Color:=ColorDialog1.Color;
end;
Форманың түсін таңдау үшін Button2 ... ... ... «Форманың түсі» мәтінін жазамыз және Button2Click оқиға ... ... ... ... ... ... TObject);
begin
if ColorDialog1.Execute then
Form1.Color:=ColorDialog1.Color;
end;
Фигураның жиегінің түсін таңдау үшін Button1 ... ... ... ... ... ... мәтінін жазамыз және Button3Click
оқиға өңдеуші процедурасына төмендегі программа мәтінін енгіземіз:
procedure TForm1.Button3Click(Sender: TObject);
begin
if ColorDialog1.Execute ... ... ... жабу үшін BitBtn1 ... ... Кind ... ... қабылдаймыз.
Программаны сақтап орындаймыз. Программаның орындалу ... ... ... ... ... арналған форма терезесі
түс таңдауға арналған терезе
Фигураның және форманың түсін өзгерткеннен кейінгі форма терезесі
Светафор құруға және ... ... ... ... ... ... ... құруға арналған программа құру.
1) Форма бетіне Lable1 компонентін орналастырып, Caption қасиетін бос
қалдырамыз.
2) Светафор шамдарының орналасуын топтау үшін Panel1 және ... ... үшін Panel2 ... ... Caption ... қалдырамыз.
3) Panel1 компонентінің үстіне үш Shape компонентін орналастырып,
төмендегі кестедегідей қасиеттеріне өзгертулер енгіземі:
|Компоненттер ... ... ... |
| ... ... ... |Shape: stCircle ... ... |
| ... clGray ... ... |
| ... True ... ... |
| |Hint: ... сөзін енгіземіз |
|Shape2:ТShape |Shape: stCircle ... ... |
| ... clGray ... ... |
| ... True ... қабылдаймыз |
| |Hint: ... ... ... ... |Shape: stCircle ... қабылдаймыз |
| ... clGray ... ... |
| ... True ... қабылдаймыз |
| |Hint: ... ... ... |
4) Shape1 ... ... алып, объектілер инспекторы терезесіндегі
Events қосымша бетін ашамыз. OnMoveMouse ... екі рет ... ... ... ... төмендегі программа мәтінін
енгіземіз:
procedure TForm1.Shape1MouseMove(Sender: TObject; Shift: TShiftState; X,
Y: Integer);
begin
shape1.Brush.Color:=clred;
label1.Caption:='ТОҚТА';
label1.Color:=clred;
shape2.Brush.Color:=clGray;
shape3.Brush.Color:=clGray;
end;
5) Тура ... Shape2 ... ... ... ... төмендегі программа мәтінін енгіземіз:
procedure TForm1.Shape2MouseMove(Sender: TObject; Shift: TShiftState; X,
Y: Integer);
begin
shape2.Brush.Color:=clyellow;
label1.Caption:='ДАЙЫНДАЛ';
label1.Color:=clyellow;
shape1.Brush.Color:=clGray;
shape3.Brush.Color:=clGray;
end;
6) Shape3 компонентінің ... ... ... ... ... ... енгіземіз:
procedure TForm1.Shape3MouseMove(Sender: TObject; Shift: TShiftState; X,
Y: Integer);
begin
shape3.Brush.Color:=clGreen;
label1.Caption:='ЖҮР';
label1.Color:=clgreen;
shape1.Brush.Color:=clGray;
shape2.Brush.Color:=clGray;
end;
Программаны сақтап ... ... ... ... ... көрсетілген.
1.
2.
3.
1, 2, 3 суреттер - тышқанның көрсеткішін светафордың шамына ... ... ... ... тест ... ... денесінде айнымалыларды сипаттау үшін ... қызметші өзі
пайдаланылады.
а) var
б) edit1.setfocus;
в) ... ... ... ... салу ... ... ететін қасиеттер:
а) Name
б) Picture
в) Strech
г) Pen, Brush
д) Canvas
3. Сызықтың стилін көрсететін қасиет:
а) Color
б) ... ... ... Pen
4. Графикалық объектінің бетіне мәтінді шығару үшін қолданылатын команда:
а) Line ... ... ... ... ... DELPHI ... тілінің терезесін ашқан кезде, неше терезе пайда
болады?
а) 5 терезе
б) 3 терезе
в) 1 терезе
г) 4 ... 2 ... ... ... ... белгіленеді?
а) Form 1
б) Delphi 6
в) Unit 1.pas
г) Objest Inspector
д) Unit 1
7.Caption дегеніміз не?
а) форманың экранға орналасуы
б) тақырып аты
в) форма ... ... ... енінің өлшемі
форма
8.Программаны өңдеу кезіндегі диологты терезе.
а) тақырып мәтіні
б) форма ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылатын компоненттер қандай салымында орналасқан?
а) Standard
б) Addtional
в) Win 32
г) Data ... ... бір рет ... ... ... ... ... OnKeyPress
г) OnMouseDown
д) OnMoveMouse
11. Тіктөртбұрыш шығару үшін қолданылатын команда:
а) Line to
б) Ellipse
в) Arc
г) ... ... ... ... үшін ... ... Line ... Ellipse
в) Arc
г) Rectangle
д) TextOut
13. Доға шыңару үшін қолданылатын команда:
а) Line ... ... ... Rectangle
д) TextOut
14. Түзу сызық шығару үшін қолданлатын команда:
а) Line to
б) Ellipse
в) Arc
г) ... ... ... ... ... үшін қолданылатын команда:
а) Polygon
б) Pie
в) Polyline
г) Rectangle
д) TextOut
16. Тұйық көпбұрыш сызу үшін қолданылатын команда:
а) Polygon
б) ... ... ... ... ... бетіне сурет шығаруды қамтамасыз ететін компонент:
а) Timer
б) Animate
в) SpeedButton
г) MediaPlayer
д) Image
18. Оқиғалар шығару уақытын ... ... ... ... ... ... MediaPlayer
д) Image
19. Дыбыссыз анимация шығаруды қамтамасыз ететін компонент:
а) Timer
б) Animate
в) SpeedButton
г) MediaPlayer
д) Image
20. Дыбысты анимацияны, ... ... ... ... ... ... ... MediaPlayer
д) Image
-----------------------
ProgressBar
Chart

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
DELPHI-дiң графикалық мүмкiндiктерi және қолданбалары64 бет
«Абди компани» ақ-ның қызметіне сипаттама32 бет
Жоғары мектеп жасындағы оқушылардың оқу жетістіктерін бағалауда компьютерлік оқыту және бақылау бағдарламаларының рөлін анықтау50 бет
Компанияның инвестициялық портфелін қалыптастыру тетігі28 бет
Комплексті қосылыстар дәрілік препараттарды анықтауда қолдану27 бет
Компьютер ұғымы10 бет
Компьютерлік неологизмдер83 бет
Мақал-мәтелдер құрамындағы сан есімдердің этнолингвистикалық сипаты103 бет
Модель және компьютерлік модельдеу негіздері50 бет
Поливинилпирролидон және бентонит сазы негізіндегі композициялық гельдерді синтездеу60 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь