АҚ Ұлттық сараптау және сертификаттау орталығы

Мазмұны

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1 АҚ "ҰЛТТЫҚ САРАПТАУ ЖӘНЕ СЕРТИФИКАТТАУ ОРТАЛЫҒЫ" ТАЛДЫҚОРҒАН ФИЛИАЛЫНЫҢ ӨНІМНІҢ САПАСЫН АНЫҚТАУ МАҚСАТЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
1.1 АҚ "Ұлттық сараптау және сертификаттау орталығы" Талдықорған филиалы туралы жалпы мағлұмат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
1.2 Өнімнің қызметтік тағайындалуы, өнімнің жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1.3 Өнім сапасы туралы жалпы мәліметтер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2 ӨНІМНІҢ САПА КӨРСЕТКІШТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
2.1 Сапаның ерекшелігі және көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
2.2 Өнімнің сапа деңгейін бағалау, сапаны басқарудың негізгі кезеңдері және сапа жүйесін қамтамасыз ететін бастапқы мәліметтер ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
2.3 Өнімді таңбалау (ТР ТС 022/2011) «Таңбалау бөліміндегі тағамдық өнімдер туралы» ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
2.4 Қауіпсіздік талаптарын және қоршаған ортаны қорғауын талдау ... ... ... ... 45
3 ӨНІМДІ СЕРТИФИКАТТАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .49
3.1 Сертификаттау мақсатында сынауларды өткізу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...49
3.2 Өнімді сәйкестік белгісімен таңбалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .55
3.3 Өнімді сертификаттау, өнімнің сертификатталған сипаттамаларының тұрақтылығына инспекциялық бақылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 60
4 ТҰЗДЫҢ ПАРТИЯСЫН ҚАБЫЛДАУДА СТАНДАРТТАР ТАЛАПТАРЫНЫҢ САҚТАЛУЫН АҚ «ҰСжСО» ТАЛДЫҚОРҒАН ФИЛИАЛЫМЕН ҚАДАҒАЛАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..66
4.1 Тұздың өмірлік циклінің сатысына сәйкес мемлекеттік қадағалау объектісін таңдауды негіздеу, мемлекеттік қадағалауды іске асыру .үрдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..66
4.2 Тұзды сынау әдістері (ГОСТ, СТ РК) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..76
4.3 Тұзды сынау нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 79
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..81
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..84
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
КІРІСПЕ

Дипломдық жұмыстың өзектілігі. Сапа обьектілерінің сипаттамасы және қасиеттері адамдар үшін үлкен практикалық мәнге ие. Сондықтан адамдармен қарым – қатынастағы барлық заттардың сапасын бағалау сұрағы ең маңыздылардың бірі болып табылады.
Сапаны жақсарту мәселесін кәсіпорында тұрақты түрде қолданылатын шаралар жүйесін енгізу арқылы ғана шешуге болады. Осындай сапа жүйелері көптеген жылдар бойы құрылып және жетілдіріліп келеді. Қазіргі кезде ИСО 9000 сериялы халықаралық стандарттарда белгіленген сапа жүйесі қабылданды. Бұл жүйенің негізгі принципі - сапаны басқаруда өнімнің өмірлік циклінің барлық сатылары мен кезеңдерін қамту. Өнімнің өмірлік циклі - өнімді жобалау, өндіру, пайдалану, сақтау, тасымалдау, өткізу, жою және кәдеге жарату процестері, яғни өнімді өндіргенде және пайдаланғанда болып отыратын өзгерістерге сай өзара байланыстағы процестер жиынтығы болып табылады. Өмір циклі сараптау мен сынаудан басталады. Өнімге тапсырма берушілер және олардың талаптары анықталады. Жобалау деңгейінде тұтынушының барлық талаптарына сай өнімді жасау қарастырылады. Өндіру кезінде жобада белгіленген сапа деңгейі қамтамасыз етіледі. Айналым деңгейінде қалыптасқан сапа тасымалдаусақтау, сатуға дайындау, сату кездерінде сақталуы керек. Пайдалану деңгейінде сапаны басқаруға тұтынушы кірістіріледі. Тұтынушының өнімді пайдалану жағдайы жақсы болса, онда оның қолдану мерзімі де артады. Қолданыстан шығару деңгейінде пайдаланылған өнімнің табиғи ортаға зиянды әсерін болдырмау керек. Кәсіпорынның іс-қимылы өнімді қолданыстан шығарумен бітпейді. Осы кезеңге қарай немесе одан да ертерек қажеттілік анықталады және маркетинг жүргізілгеннен кейін кәсіпорын жаңа өнім түрін жобалауға кіріседі. Осылай сапаны басқару саласындағы жаңа айналым басталады. Сапа жүйесінің қажетті элементтері: ұйымдық құрылымы, әдістемесі, ресурстар мен процестер. Сапа жүйесінің ұйымдық құрылымы кәсіпорын жұмысын басқару шеңберінде құрылады да, оның бөлімшелерінің және қызмет істеушілерінің арасында құқығын, міндеттерін және функцияларын бөліп беру болып табылады. Әдістеме - іс-қимылдарды жүргізудің белгіленген тәсілдері (ИСО 8402). Ресурстар - қызмет көрсетушілер, қызмет ету құралдары, құрал-жабдықтар, технология. Процесс (ИСО 8402) - қолданылатын элементтерді (өнімге қатысты - шикізаттар, материалдар) дайын өнімге айналдыратын өзара байланыстағы ресурстар мен іс-қимылдар. Сапа жүйесінің бар екендігін және оның қойылған талаптарға сөйкестігін осының барлығына тиісті құжаттар болғанда ғана дәлелдеуге болады. Құжаттар сапа жүйесін жасаушыларға, қолданушыларға және тексеру органдарына көрсетуге мүмкіндік береді. Сөйтіп, сапа жүйесі - сапаны жалпы басқаруды жүзеге асыру үшін қажетті ұйымдастыру құрылымы, әдістеме, процесс және ресурстар жиынтығы.

Дипломдық жұмыстың мақсаты: АҚ "Ұлттық сараптау және сертификаттау орталығы" Талдықорған филиалының мысалында тауардың сапасын сынау және оның бәсекелестігін анықтау
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Басовский Л.Е., Протасьев В.Б. Управление качеством: Учебник. - М.: ИНФРА - М, 2000.-212 б.
2. Мишин В.М. Управление качеством: Учебное пособие для вузов. - М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2000. - 303 б.
3. Осипов Б.В., Мировская Е.А. Математические методы и ЭВМ в стандартизации и управлении качеством. - М.: Изд-во стандартов, 2000. - 168 с.
4. Робертсон А. Управление качеством: Пер. с англ. - М.: Прогресс, 2000. - 253 с.
5. Стандартизация и управление качеством продукции: Учебник для вузов/ Под ред. В.А. Швандера. - М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2000.- 487 с.
6. Солод Г.И. Основы квалиметрии: Учебное пособие. - М.: Изд-во МГИ, 1991.- 84 б.
7. Фомин В.М. Квалиметрия. Управление качеством. Сертификация. Курс лекций. - М.: ЭКМОС, 2000 - 320 б.
8. Федюкин З.К., Дурнев В.Д., Лебедев В.Г. Методы оценки и управление качеством про¬мышленной продукции: Учебник. - М.: Филинъ, 2000. - 328 б.
9. Качество и безопасность сельскохозяйственной пищевой продукции./под редакцией д.б.н. А.К.Смагулова - Алматы, 2002 – 544б.
10. Федюкин В.К. Основы квалиметрии. Управление качеством продукции. Учебное посо¬бие. - М.:Информационно-издательский дом «Филинъ», 2004. – 296 .
11. Техникалық реттеу туралы: ҚР Заңы – Астана, 2004.
12. Өлшеу бірлігін қамтамасыз ету туралы: ҚР Заңы – Алматы , 2000.
13. Аскаров Е.С. Стандартизация, метрология и сертификация. – Алматы : 2006. – 308 б.
14. Кузнецов В.А., Ялунина Г.В. Метрология. – М. : Издательство стандартов, 2001. – 336 б.
15. Спицнадель В.Н. Системы качества . – СПб. : Издательский дом «Бизнес - пресса», 2000. – 336 б.
16. Лифиц И.М. Основы стандартизации, метрологии и сертификации: Учебник. - М.: Юрайт, 2000г.
17. Крылова Г.Д. Основы стандартизации, сертификации, метрологии; Учебник для вузов. 2-е издание. - М.: ЮНИТИ, 2000г.
18. Основы стандартизации, метрологии, сертификации и менеджмента качества. Учебное пособие под редак. Тазабекова Алматы.: 2003 г. - 450 с.
19. 3 Жанзақов М.М., Мырзабек К.А. Стандарттау – Қызылорда, «Тұмар», 2007 ж. – 224 б..
20. Самсаев М.Б. Өзара – ауыстырымдылық, стандарттау, сертификаттау негіздері және техникалық өлшеу. Сапа менеджменті – Алматы, 2008 ж
21. Ракымжанова М.Т. Стандарттау, сертификаттау және метрология негіздері– Астана, «Фолиант», 2008 ж. – 245б
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ.....................................................................
....................................7
1  АҚ "ҰЛТТЫҚ САРАПТАУ ЖӘНЕ СЕРТИФИКАТТАУ ... ... ... ... ... АҚ ... сараптау және сертификаттау орталығы" Талдықорған филиалы
туралы ... ... ... тағайындалуы, ... Өнім ... ... ... ... ... ... ... ... Өнімнің сапа деңгейін бағалау, сапаны басқарудың негізгі кезеңдері және
сапа ... ... ... ... ... ... (ТР ТС ... «Таңбалау бөліміндегі тағамдық өнімдер
туралы».....................................................................
....................................32
2.4 Қауіпсіздік талаптарын және ... ... ... 45
3 ... ... ... ... Өнімді ... ... ... ... ... ... сипаттамаларының
тұрақтылығына ... ... ... ... ... ... САҚТАЛУЫН АҚ
«ҰСжСО» ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қадағалау
объектісін таңдауды негіздеу, мемлекеттік қадағалауды іске ... ... ... ... ... СТ
РК)..............................................................76
4.3 ... ... ... ... ... Сапа ... ... және
қасиеттері адамдар үшін үлкен практикалық мәнге ие. Сондықтан адамдармен
қарым – ... ... ... ... ... ... ... бірі болып табылады.
Сапаны жақсарту мәселесін кәсіпорында тұрақты түрде қолданылатын шаралар
жүйесін енгізу арқылы ғана шешуге болады. Осындай сапа ... ... бойы ... және ... ... Қазіргі кезде ИСО ... ... ... ... сапа ... ... ... сапаны басқаруда өнімнің өмірлік циклінің барлық
сатылары мен кезеңдерін қамту. Өнімнің өмірлік циклі - өнімді ... ... ... тасымалдау, өткізу, жою және кәдеге ... яғни ... ... және ... болып отыратын
өзгерістерге сай өзара байланыстағы процестер жиынтығы болып табылады. Өмір
циклі сараптау мен ... ... ... ... ... ... ... тұтынушының барлық
талаптарына сай өнімді ... ... ... кезінде жобада
белгіленген сапа деңгейі қамтамасыз етіледі. Айналым деңгейінде ... ... ... ... сақталуы керек.
Пайдалану деңгейінде сапаны басқаруға тұтынушы ... ... ... ... ... ... онда оның қолдану мерзімі де артады.
Қолданыстан шығару деңгейінде пайдаланылған өнімнің табиғи ортаға ... ... ... ... ... ... қолданыстан шығарумен
бітпейді. Осы кезеңге қарай немесе одан да ертерек қажеттілік анықталады
және маркетинг жүргізілгеннен кейін ... жаңа өнім ... ... ... ... басқару саласындағы жаңа айналым басталады. Сапа
жүйесінің қажетті элементтері: ұйымдық құрылымы, әдістемесі, ресурстар мен
процестер. Сапа ... ... ... кәсіпорын жұмысын басқару
шеңберінде құрылады да, оның бөлімшелерінің және ... ... ... ... және ... ... беру болып
табылады. Әдістеме - іс-қимылдарды жүргізудің белгіленген тәсілдері (ИСО
8402). Ресурстар - ... ... ... ету ... ... Процесс (ИСО 8402) - ... ... ... - шикізаттар, материалдар) дайын өнімге айналдыратын өзара
байланыстағы ресурстар мен іс-қимылдар. Сапа жүйесінің бар ... ... ... ... ... осының барлығына тиісті құжаттар
болғанда ғана дәлелдеуге болады. Құжаттар сапа жүйесін ... және ... ... ... ... ... ... жүйесі - сапаны жалпы басқаруды жүзеге асыру үшін қажетті ұйымдастыру
құрылымы, әдістеме, процесс және ресурстар жиынтығы.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: АҚ ... ... және ... ... ... ... тауардың сапасын сынау және оның
бәсекелестігін анықтау.
Осы мақсатқа жету үшін ... ... ... ... АҚ ... ... және ... орталығы" Талдықорған
филиалының өнімнің сапасын анықтау ... ... ... сапа ... ... Өнімді сертификаттау ерекшіліктерін анықтау.
4. Тұздың партиясын қабылдауда стандарттар талаптарының сақталуын АҚ
«ҰСжСО» ... ... ... ... Арал тұзы мен Бірлік тұзы.
Зерттеу пәні: тұздың сапасы мен бәсекеге қабілеттілігін анықтау.
Дипломдық ... ... ... ... кіріспеден, төрт
тараудан, он үш ... ... ... әдебиеттер тізімі,
қосымшалардан тұрады.
Жұмыстың тәжірибелік құндылығы: сапаны анықтау әдістері қол жетімді және
арнайы қондырғыларды қажет етпейді.
1 АҚ «ҰЛТТЫҚ ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... МАҚСАТЫ
1. АҚ "Ұлттық сараптау және сертификаттау орталығы" ... ... ... ... ... және сертификаттау орталығы» АҚ Талдықорған филиалы
2000 жылдың 15 желтоқсанында құрылды.
«Ұлттық сараптау және сертификаттау орталығы» АҚ Талдықорған филиалы
нарықтағы шаруашылық субъектілердің ... және ... үшін ... ... бірі ... ... және қауіпсіздік Бүгінгі күнде ... ... ... ... ... тапсырмалардың бірі болып
табылады.Сапа тек тұтынушылық сипаттамалармен: сыртқы түрі, ... дәмі ... ... Сапа ... ... ... және қызметтердің
қауіпсіздігін және беріктігін, сапамен қамтамасыз етуге тиіс.
Сәйкестікі растау процедураларын ... ... ... жүргізу мүмкін емес. ... ... ... ... ... ... ету, ... сипаттамаларын растау
процедуралары кіреді.
«Ұлттық сараптау және сертификаттау орталығы» АҚ ... ... ... ... ... мен ... растау органы барлық өнімдердің сәйкестігін растауды жүзеге
асырады, тауардың шығу ... ... ... ... ISO 9000
халықаралық стандартын жетілдіру және енгізу кезінде ... ... және сапа ... ... ... бойынша қызметтер көрсетеді.
Тек сапалы шикізаттар мен материалдарды қолдану ғана өнімді нәтиже
бере алады, ... ... ... ... ... ... материалдар
сапасымен анықталады.
«Ұлттық сараптау және ... ... АҚ ... ... ... ... – химиялық көрсеткіштер және
төменде көрсетілген зиянды заттардың құрамы бойынша өнімнің құрамын анықтау
бойынша қазіргі заманның ... ... ... ... радионуклидтер;
- нитрозаминдер;
- микотоксиндер;
- бенз(а)пирен;
- өсімдік жойғылар қалдық саны;
- микробиологиялық көрсеткіштер;
Қазіргі кезде өнімді өндірушілерге келесі қолданылатын стандарттарды
еркін таңдау ... ... ... ... ұлттық, ұйым
стандарттары. Ұйым стандарттарын әзірлеу ... орын ... ... мұрсат береді – жаңа технологияларды енгізу, қайта құру
немесе өнідірісте жаңа бөлімдерді құру арқылы ... ... ... ... ... жолымен ішкі нарықтан шетел өнімін ысыру, сонымен
қатар бар мүмкіндіктерді тиімді қолдану.
«Ұлттық сараптау және ... ... АҚ ... ... бөлімі қызметтердің келесі түрлерін көрсетеді:
- ұйым стандарттарын жетілдіру және қайта қарастыру
- өнімнің каталогтық парақтарын толтыру және аудару;
- ... ... ... және орыс ... аудару;
- нормативтік құжаттармалар қорында көрсетілген ақпараттық қызметтер;
- тауар белгілерін және патенттерді жетілдіру және тіркеу ... ... ... ... аттестаттау және т.б.
Тұтынушылар жоғары дәлдік пен үйлесімдікті ... ... ... ... ... Жоғары технологиялардың дамуы желдетілуде ... ... ... – ақ ... ... ... ... өмірі мен денсаулығын ... ... ... және ... дәрі – ... ... және ... кезінде
қолданылатын өлшеу құралдары белгіленген талаптарға сәйкес болуға ... ... ... ... ... ... яғни өлшемдердің дәлдігіне
кепілдік беру – басқа сөзбен айтқанда адамдардың ... мен ... үшін ... ету, ... – ақ олардың тиісті жұмысына жағдай жасауы
қажет.
Филиалдың метрологиялық қызметінде салыстырып тексеру және ... 250 ... ... бар және 11 түрлі өлшеу құралдары бойынша
салыстырып тексеруді, сынақ жабдығының метрологиялық аттестаттауын, ... ... ... ... ... ... ... қызметтік тағайындалуы, өнімнің жіктелуі
Қызметтер функционалды тағайындалымына сәйкес екі топқа бөлінеді -
өндірістік және өндірістік емес, олардың ... ... ... ... ... – кәсіпорындар мен ұйымдардың ... ... ... емес ... жеке бір ... немесе тұлға топшаларымен
көрсетіліп, материалды және материалды емес болып бөлінеді.
Материалдық қызмет – бұл тұтынушың ... ... ... ... қызмет – бұл тұтынушының материалдық қажеттіліктерін
қанағаттандыруға ... ... Оның ... ... өнімдер.
Материалды емес (әлеуметтік – мәдени) өнімдер – бұл тұтынушының
әлеуметтік – ...... ... ... ... және т.б.
қажеттіліктерін қанағаттандыру қызметтері. Мұндай қызмет объектісі тікелей
тұтынушының өзі болып табылады.
Қызметтер ... ... ... ... ... ... техникалық қызмет көрсету
• емдеу
• қоймалау
• сақтау
• сату
• жалға беру
• дайындау
• ақпараттық қызмет көрсету
• байланыстық
• персоналдық және т.б.
Қызметтің жоғары 13 ... ... ... тұрмыстық
• жолаушылар көліктер
• байланыс
• тұрақ – комуналды
• мәдениет ғимараттары
• туристік және саяхаттық
• физикалық мәдениет және спорт
• медициналық, санитарлы – ... ... ... ... ... ... беру жүйесі
• сауда, қоғамдық тамақтандыру, нарық
Бұл топтарға 1500 астам нақты ... ... ... ... ... ... кезінде олардың
қасиетттерінің жүзеге асу сипаттамасы бойынша екі класска және бес ... ... ... ... пен ... отын жатады.
2- ші топқа материалдра мен өнімдер жатады.
3-ші топқа шығын бұйымдары жатады.
Бұйым – бұл зат ... ... ... көрсететін өнеркәсіптік өнім
бірлігі.
Шығын бұйымы – бұл үздіксіз ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік өнім бірлігі. Әрбір
орам шығын бұйымы болып табылады.
4-ші топқа жөндеуге келмейтін ... ... ... ... келетін бұйымдар жатады
Бірінші класс өнімі қолдану процесінде шығындалады. Тірі ағзалармен
қорытудың, өңдеудің, жанудың және т.б. қайтымсыз ... ... ... ... ... ... оның ... шығындалады.
Өнімдер техникалық немесе моральдік тозуға дейін қолданылады.
Қолданыс аумағы бойынша өнім өндірістік – техникалық тағайындалымды
өнімдер, ... ... ... және ... ... ... ... Өндірістік – техникалық тағайындалымды өнімдерге ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау,
туризм, спорт, білім аумағындағы қажеттіліктерін қанағаттандыруға арналған
өнімдер жатады.
Конструкторлық ... ... ... ... 4 түрге бөлінеді:
1. детальдар
2. жинақ бірліктері
3. кешендер
4. жинақ ... бұл ... мен ... ... ... ... ... қолданбай жасалған бұйым.
Жинақ бірліктері – дайындау - өнеркәсібінде жинақ бөліктері өзара
жинау операцияларымен біріктіруге ... ...... яғни ... ... жоқ бұйымдар
болып табылады.
Жинақ бірліктері, кешендер мен ... ... ... ... құрамына екі немесе одан көп бөлшектер кіреді. Осы заттардың құрамы
«арнайылану» деп аталатын ... ... ... ... түрлі үш критерий бойынша жіктеу өнімдері үлкен жіктеу топтарына бөледі.
Өнімдерді бұлай бөлу жіктелуші ... ... ... ... ... ... құжаттамаға енгізу үшін сапа көрсеткіштерінің атаулығын
анықтау, сапаны қамтамасыз ету әдістерін дайындау сияқты ... ... ... ... ... ... маңызды. Өнімді жүзеге асу
өрісі бойынша бөлу бағалауды салыстыру кезінде сапа ... ... әсер ... ... –техникалық тағайндалымды
өнімдер үшін эстетикалық және эргономикалық көрсеткіштер ... ... ... асу ... ... ... немесе екінші
класқа жатқызу пайдаланылатын технологияға әсер етеді: бірінші класс өнімін
қолдану жайлы ... ... ... ал ... ... ... ... айтқанда «пайдалану» термині қолданылады. Жіктегіштер
көмегімен келесі тапсырмалардың шешімі ... ... ... ... ... ... ... тән өнімдер тізімін дайындау;
• міндетті сертификаттауға тән ... ... ... ... ... ... көмегімен қайта кодтау арқылы шетел нарығына
шығарылатын отандық өнімдер туралы ... ... ... ішкі қазақстандық нарықта өнім туралы ақпаратты қамтамасыз ету;
• мемлекеттік статистика, салық салу, ішкі және ... ... ... ... ... ... ... қызметтерді жүзеге
асыру.
1.3 Өнім сапасы туралы жалпы мәліметтер
Өмірде біз «сапа» түсінігін жиі қолданамыз: іскерлік сапа, ... ... ... өмір сүру ... және т.б. Өмір ... ... орта - өнім мен ... сапасы көп әсер етеді. Сондықтан өнім мен
қызмет сапасы мәселесі бұған дейін де, қазір де актуалды.Ол ... ... ... ... ... ... ... табылады. Көптеген өндірістердің, конструктор ұжымдарының, ... ... ... ... ... ... тек қана ... қызметті сатудан пайда алу үшін ғана емес, сондай –ақ ең маңыздысы алпы
қоғам мен оның ... ... ... ( сату ... мен ... құн ... ие ... ұдайы сұанысқа ие болуы керек. Тауарды тек бізге
қажет ... үшін ғана ... ... ... үшін де сатып алып, бағасын
төлейміз. Тауардың сырт түрі, қолданыстағы қолайлығы, қызмет ету ... ... ... ... ... уақыты, техникалық
сипаттамалары, кепілдік қызмет көрсету шарттары – оның ... ... ... ... ... онда біз ... ... нәрсенің бағасын
«артылған үміт» немесе «тауардың пайдалылық деңгейі» факторына сәйкес
төлейміз.
Сапа - объектінің белгіленген ... ... ... ... ... (ИСО 8402). Сапа
деген ұғым үш ... ... ... ... ... толық түсіну үшін осы элементтерді талдау
керек.
Объект ретінде іс-қимылдар немесе процесс, өнім, ... жүйе мен жеке ... ... ... сан қилы ... ... Осындай қиыстырулардың мысалы ретінде «өмір ... ... ал ... ... ... ... мен құқығын қорғау мәселесін осы өмір сапасы
тұрғысынан қарастырады. Бұл ұғым адамның қажеттілігін ... ... ... ... тауар мен қызмет көрсету сапасын, қоршаған
ортаны қорғау, адамның денсаулығын сақтау, білім беру ... ... ... та сапа коммерцияға, оның негізгі объектілері - өнімге
(тауарға), процеске және қызмет көрсетуге қатысты ... ... ... көрсетілген қызметтің нәтижесі.
Процесс - өнімнің өмірлік циклінің процестерін қоса алғанда, қандай да
бір тапсырылған нәтижеге жету жөніндегі өзара ... және ... ... ... ... ... беруші мен тұтынушының
тікелей өзара іс-қимылының және ... ... ... ... ішкі ... ... ... иесіздендірілетін, бір тұлғадан екінші тұлғаға сатып алу
- сату келісімі бойынша ... кез ... ... ... элементі - қажеттілік. Қажеттілік сатылы түрде болады.
Оның төменгі ... ... ... ... ... ... қажеттілік . Сатының жоғары деңгейінде ... ... ... ... Бүгінгі күнде ішкі,
әсіресе сыртқы рынокта бәсекеге түсу үшін тұтынушылардың бағалауларындағы
өзгерістерді уақытылы болжап, ... ... ... отыру керек.
Доктор Э.Демингтің (сапаны жан-жақты басқарудыңтеориясы мен ... ірі ... ... ... ... ... ... алуы керек, қай уақытта керек болса сол уақытта
және қандай түрде қаласа, ... ... алуы ... ... элементі - көрсеткіштер.
Көрсеткіштер сапалық және сандық болып екіге ... ... ... ... ... т.б. ... көрсеткіштер
(параметрлер) тауарды қолдану шеңбері мен ... ... және ... үшін ... Сапа ... ... жататын бір
немесе бірнеше қасиеттерінің сандық сипаттамасы. Сапа ... ... ... ету ... ... көрсеткіштермен сипаттайды.
Көрсеткіштер әр түрлі өлшемдермен ... ... ... болады.
Көрсеткіштерді қарастырғанда олардың атауы мен мәні анықталады.
2 ӨНІМІНІҢ САПА КӨРСЕТКІШТЕРІ
2.1 Сапаның ерекшелігі және көрсеткіші
Ерекшелік — өнімнің ... ... ... ... ... сақтау
және тұтыну кезінде пайда болатын объективті ерекшелігі. Өнімнің ... ... және ... болуы мүмкін.
Қарапайым ерекшелік бір ғана ... ... ... ... майлылығы және т.б.
Күрделі ерекшелік — кжиынтық түрынде көрініс ... ... ... ... ... ... толықтай құрамдардың комплексіне
ие тағамдық тауарлардың тамақтану ... ... ...... және ... ... ... қатар жұғымдылығы.
Сапа көрсеткіші — өнім құрамының ... және ... ... ... Сапа көрсеткіші физикалық және/немесе физикалық емес
шама болып табылады. Физическалық шама ... ... және ... ... сапалық және сандық болып өлшене ... ... бұл ... бір көрсеткіштер тауардың әр түрлі құрамын ... ... ... кету ... ... ... сапалық сипатына қызмет етеді (мысалы,
шырындағы қанттың ... ... ... және сандық көрсеткіштердің нәтижесі
болып табылады ... және ... ... ... қанттың
үлесі 12%. Көрсеткіштің мағынасы тауардың анықталған талаптарға сай ... сай ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Аталуы бойынша сапа көрсеткіштері сипаттаушы құрамына ... ... ... немесе бағытталуына ... және ... ... ... көрсеткіштер — тауарлардың қарапайым ... ... ... ... дара ... ... пішіні,
бүтіндігі, қышқылдылығы жатады.
Комплексті көрсеткіштер — ... ... ... сипаттауға
арналған көрсеткіштер. Нанның жұмсақтығы — бірнеше дара көрсеткіштерден
тұратын комплексті көрсеткіш: ... ... ... және ... көрсеткіштер — өнімді өндіруге, жасауға, ... ... ... ... қолданудан алған пайдалы ... ... ... ... табылатын көрсеткіштер. ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Бірақ та ол тауартанудың сипатының тауар белгісінің ... ... ... ... Сол ... ... ... көрсеткіші танымалдылығы мен ... ... ... ... ... ... ... жеткілікті нәтиже бере алмайды.
Базалық көрсеткіштер — сапалық көрсеткіштердің ... ... ... ... ... ... ... үлгінің анықталған сорттағы ұнның түсіне сай болатын түсін
айтуға ... ... сапа ... ... ... ,
сонымен қатар стандарттар ... мен ... ... ... ... ең ... ұқсас өнімдерді қолдануы мүмкін.
Анықтаушы көрсеткіштер — тауар сапасын бағалауда шешуші рөл ... ... ... ... ... ... — сыртқы келбеті,
барлық тұтынушы тауарлардың түсі, аөықтық тауарлардың дәмі және ... ...... ... үлесі (майлы азық-
түліктерде — сиыр сүтінде, ... және т.б.), этил ... ... және т.б. ... ... номенклатурасы
мен сапа көрсеткіштерін қарастыру барысында азық-түлік тауарлардың және
азық-түліктік емес ... ... ... ... құрамның
топшалары қарастырылды. Ерекше құрамдар (мысалы, тектоникалығы, гигиеналық
және ... да ... емес ... ... ... ... ... керек.
Сапаны бағалау - объектінің қойылған талаптарды орындауға қаншалықты
мүмкіндігі бар екендігін жүйелі ... (ИСО ... ... себепті сәйкессіздік анықталған болса, онда
оны жою үшін мекеме түзету шараларын ... ... ... ... ... ... нақтылы жағдайы жөнінде ақпараттар алу (өнім үшін оның
сапалық және сандық ... ... ... бұрыннан белгіленіп қойылған талаптармен салыстыру,
яғни екінші түрде ақпарат алу.Өнім сапасын ... - ... ... ... сипаттамаларын тексеру. Сапаны тексеру жұмыстарына өлшеу,
талдау, сынау операциялары кіруі мүмкін.
Өлшеу дербес ... түрі ... ... ... ... - материалдар мен шикізаттардың құрамы мен құрылымын талдау
сараптамалық әдістермен (химиялық ... ... ... ... - сынау объектісінің сапалық және сандық сипаттамаларын
эксперименттік әдіспен анықтау. Сынау кезінде негізгі қажетті ... ... ... ал көмекші заттар - ... ... ... ... өнім мен ... ... әр ... әдістері қолданылады: өлшеу, сараптамалық, ... қалу ... ... өнімдердің санын және т.б.)
органолептикалық (сипаттамаларды адамның ... ... ... ... ... байланысты сынаулар зертханалық, полигондық, табиғи
болып бөлінеді. Тауарларды сынаудың негізгі түрі - зертханалық сынау. ... сапа ... - ... және нөтижелердің қайталануы. Бұл
талаптарды ... ... ... ... ... байланысты.
Қажетті сынаудың сапасын дәлелдеу үшін ... ... өтуі ... ... - ... ... орган ретінде белгілі салада
жұмыстарды жүзеге асыруға мекеменің құқықтылығын ... ... ... ... (ҚР ... ... сынау
зертханаларын тіркеуден өткізу жүйесі құрылды. Елімізде сертификаттауды
жүргізу ережелері ... ... ... ... жұмыстарын
жүргізу құқығы тек қана тіркеуден өткен сынау зертханаларына беріледі.
Азық-түліктік ...... ... ... ... қасиеттер жиынтығы. ... ... ... ... ... азық-түліктік тауарлардың
және азық-түліктік емес тауарлардың эстетикалық құрамы ... ... ... ... ... саудада жүзеге асырылатын дайын
азық-түліктер мен тауарларға тән.
Технологиялық ерекшелік — ... ... мен ... ... ... ... ... ерекшелік
жиынтығы.
Өндірістік тұтынушылардың ... ... ... ала ... Олар технологиялық үдеріске қажет ... ... ... ... ... Технологиялық құрылым көп
жағдайда шикізат тауарларына (шикізат, материал, ... ... ... ... ... ... тән болып табылады.
Мысалы, ... ұн, ет, ... және т.б., ... ... ... киім ... ... маталар да технологиялық құрамға ие.
Тағамдық азақ-түліктер үшін бұл ... ... деп ... ... ұнның қамырға айнала алу мүмкіндігі, оның сапасы және саны және
т.б.).
Тұтынылу ... ... ... – бір тауардан екіншісін ерекшелейтін объективті
ерекшелігі. Әр бір тауарға тән құрастыру, тасымалдау, ... ... ... ... ... ... үрдісі кезінде пайдалылықпен
қамтамасыз ететін тауар ерекшелігін тұтыну ... деп ... ... ... мен олардың көрсеткіштері
тауардың артықшылығы мен ... ... ... ... ... ... ... тұтынылу ерекшелігі
және сапа көрсеткіштері ... ... ... – функционалды, әлеуметтік, классификациялық, әмбебап;
сенімділік – төзімділік, ... ... ...... ... ...... механикалық, биологиялық, радиялық, электрлі,
магнитті, термиялық, өртке қарсы.
Тағайындалуы – тауардың физиологиялық және әлеуметтік , сонымен ... ... ... ... ... ... ... бірі.
Функционалдық тағайындалу ерекшелігі өнімді өз бағытында қолдануды
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... жағдайда өз функциясын орындауы мүмкіндігін
анықтайтын техникалық болмысын, ерекшелігін сипаттайды. Функционалды
ерекшеліктің ... ... ... ... болады. Оларды
келесі топтарға жіктеуге болады:
• негізгі функциясының орындалуының ... ... ... ... ... функцияларды орындаудың көрсеткіші.
Әлеуметтік тағайындалудың ерекшелігі – тауардың ... ... және ... қажеттілігіне сәйкес болуы. Әлеуметтік бағыттағы
ерекшеліктер көрсеткіші көптеген ... ... ... ... ... ... стилі, тауардың маусымдылығы. Бұл байланыста ... ... ... ... бір ... әлеуметтік
ерекшелік көрсеткіші өзгеруі орын алады.
Классификациялық тағайындалу – классификациялық белгі ... ... мен ... ... ... ... – кей ... ерекшелігі мен көрсеткіштерінің
түрлі қажеттіліктерді қанағаттандыра алу ...... ... ... және ... талап етілген
функцияларды орындай отырып, белгілі бір уақыт аралығында белгіленген шекте
барлық параметрлерын сақтай алу ерекшелігі.
Сенімділік көрсеткіштері төзімділік, мүлтіксіздік, ... ... ... табылады.
Негізінен сенімділік көрсеткіші мен тауардың функционалдық тағайындалу
көрсеткіштері тауарды тұтынушының қолдануының ұзақтығы мен ... ... ... бірі толықтырады.
Мүлтіксіздік – сөнімнің берілген функцияларды ... ... ... үзіліссіз орындау қасиеті.
Төзімдылык – өнімнің өзіне арналған функцияларды ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... Төзімділіктің көрсеткіші қызмет ету
ұзақтығы, ресурсы және т.б. болып табылады.
Жөндеуге жарамдылық – ... ... ... көмегімен ескерту,
ақауды болдырмау және анықтау қабілеті. Барлық өнімдерді жөндеу ... және ... ... ... деп ... болады. Жөндеуге
жарамдылардың көрсеткіші: берілген уақытта қайта ... ... ... ... ... келуі, жөндеу жұмыстарына жұмсалған еңбек.
Сақталуы – тауардың берілген уақыт ішінде сақтау мен ... және одан ... де ... ... ... ... ... Сақтау
көрсеткіштері: сақтау мен ... ... ... ... ... т.б.), ... ... өнімнің шығуы (стандартты).
Тауардың экономикалық ... ... ... және ... ... қолдануымен көрініс табады.
Эргономикалық ерекшеліктерге және көрсеткіштеріне ... ... ... сипаттар жатады.
Гигиеналық – адамдардың ағзасына және жұмысқа ... ... ... ерекшеліктері. Гигиеналық ... ... ... ... ... және ауаның
ылғалдылығымен, шумен, діріл және ... және ... ... ... ... ... жұтқыштық, бу
және ауа өткізгіштік, шаң сыйымдылығы және т.б.
Антропометриялық ерекшелік – өнімнің немесе оның бөлшектерінің ... мен ... ... ... сәйкес болуы. Антропометриялық
ерекшеліктердің көрсеткіштері: ... ... аяқ ... ... ... ... техникалардың өлшемі мен пішіні және т.б.
Психофизиологиялық ерекшелік – ... сезу ... ... бола ... ... ... көру, есту, иіс
сезу, дәм сезу.
Психологиялық ерекшелік – тауардың тұтынушы психикасына ... ... ... ... және есте ... ... – тауардың әлеуметтік-мәдени ұғымының белгілерін,
олардың пайдалылық деңгейі мен ... ... ... сезіммен көрсете білу қабілеті.
Эстетикалық ерекшелік көрсеткіштеріне жатады: өнімнің пішіні, түсі,
композицияның жинақтылығы, ... ... ... ... ... ... деңгейлігі.
Пішін – эстетикалық қабылдаудың ең негізгі ... ... ... оның ... ... ... ... және таңдауына
сай болуы керек.
Өнімнің түсі әрқашан да безендіру кезінде маңызды әдіс болып табылады;
түспен ... ... ... ... ... ... Түсті таңдауда
шешім қабылдау түстану заңнамасы бойынша қабылданады.
Композицияның жинақтылығы – ... мен ... ... ... ... ... байланысы. Компазицияның
жинақтылығы екінші реттік элементтердің бастысына бағынуын, компазицияның
қарапайымдылығын және ... ... ... ... – үлгілік жүйенің, суретшілік бейнеліліктің әдісінің, улгілік
қабылдаулардың ... ... және ... деп тағы да ... ... ... ... беретін
сындардың жүйесін де атайды. Үлгі ұғымының астарына ... ... ... ... байланыстырады. Үлгі дара мақамды, шығармашылықтағы
бейнелік ерекшеліктерді, көркемөнердің тарихының кезеңдерін анықтайды.
Сән үлгі – тұтынушылардың белгілі бір ... ... ... ... Өте тар ... сән ... киімнің, аяқ киімнің,
жиһаздың, ... ... және ... да ... ... деп ... Стилбмен салыстырғанда сән ... аз ... сырт ... ... ... ... ... – нақты бір өнімді соған ұқсас өнімдерден айыруға
мүмкіндік беретін сипаттардың ... ... ... ... ... көрініс табады; орауды орындау кезінде және ... ... да ... ... ... ... – бұл ... мен жеке элементтерді
мүлтіксіз орындауы, бүркеу мен ораудың сапалылығы, еріп жүруші ... ... ... ... ... ... дәлділігі.
Өнімнің экологиялық ерекшелігі оны өндіру кезінде, тұтыну ... ... ... ... ... ... мен пайдаға асыру
кезінде қоршаған ортаға әсер етуі болып табылады.
Тұтынудың қауіпсіздік ... – бұл ... ... және пайдалану
кезіндегі биологиялық, ... ... өрт және ... ... ... ... етеді. Стандарттарда міндетті ... ... ... ... ... Анықталған уақыт
ішінде тұтынуға жарамсыз болып қалатын ... ... ... уақыты
бекітіледі.
Қауіпсіздік көрсеткіштері тауардың барлық режим кезінде, ... ... ... ... кезінде тұтынушылардың қауіпсіздігін
қамтамасыз ететін ерекшелігін ... ... ... ... ерекшелігі мен
тұтынуға қойылатын талаптарға байланысты анықтайды. Таурлардың қауіпсіздік
ерекшеліктері қауіптің ... және ... мен ... ескере отырып топтайды.
Қауіпсіздіктің келесідей түрлерін ... ... ... ... электрлік, магнитті, термиялық, өртке қарсы.
Химиялық қауіпсіздік өнімнің ... ... және ... ... ... таксинді зат бөлмейтінін анықтайды.
Механикалық қауіпсіздік тұтынушыны әр түрлі ... ... ... ... (өнімнің қозғалатын және жылдам айналатын
бөлшектерінен).
Биологиялық қауіпсіздік тұтынушының ... ... мен ... ... ... ... болмауын анықтайды.
Радиациялық қауіпсіздік тұтынушыны және оның меншігін радиоактивті
элементтердің ... ... ... ... Тамақтану
өнімдері үшін кобальттің, цезидің, стонцийдің, ... ... ... ... ... ... және магнитті қауіпсіздік тұтынушыны түрлі ... ... және ... ... ... және магнитті
әсерлерден қорғау деңгейін сипаттайды. Бұл ... ... ... ... ... ететін рұқсат етілетін
элетроэнергиялық және де ... да ... ... ... ... ... өнімді тұтыну және тасымалдау
кезінде жоғары температураның ықпалынан ... ... ... қарсы қауіпсіздік тұтынушыны ... ... ... және сақтау кезінде өрттің орын алу ықтималдығынан қорғау деңгейін
сипаттайды.
Тауардың тұтыну қасиетін қалыптастыратын факторлар
Тауардың ... ... ... және дара түрде ... ... ... болады. Бұл факторларды зерттеу ... ... ... бірі ... ... ... ... қасиетін
қалыптастыратын факторларды үш топқа жіктеуге болады:
• тұтыну ... ... ... әсер ... бастапқы
шикізаттың және материалдың қасиеті, өнімнің ... ... ... ... тұтыну қасиеті – өндірістің мақсаттылығы ... ... ... ... ... ... ... қойылған санкциялар;
• тауарды өндірушіден тұтынушыға дейінгі жеткізу кезінде тұтыну
қасиеттерінің сақталуын ... ету – ... ... іске ... және тауарларды пайдалану.
• Шикізаттар және материалдар – еңбектің әсерімен және ... ... ... ... ... ұшыраған еңбектің
заты.
• Шикізаттардың көп түрлері шығу тегіне байланысты өнеркәсіптік және
ауылшаруашылықтық деп ... ... ... өз ... ... және ... деп
бөледі.
• Минералды шикізаттың шығу тегін қолдану саласына қарай бөледі
(техникалық, құрылыс материалдары үшін, металлургиялық және ... ... ... ... ... және ... және ... былғарылар, синтетикалық жуу заттары
жатады.
• Ауылшаруашылықтық шикізаттар, ... ... ет, ... ... ... ... байланысты өсімдік тектес шикізаттар
(дәндік және ... ... ... қоса ... ... жабайы өсетін және емдік қасиеті бар
өсімдіктер) және ... ... (ет, ... сүт, ... жібек
және т.б.) болып бөлінеді.
• Түпкі шикізаттың шығу тегі, ... ... және ... ... ... ... қасиетін анықтауда өте
маңызды.
• Өнімнің конструкциясы – бұл бөлек бөлшектердің пішіні, өлшемі,
біріктіру ... және ... бір ... ... ... және ... ... сонымен
қатар сенімділік және жөндеуге жарамдылыққа ықпал етеді.
... ... – бұл ... ... ... ... өнім алуға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... және т.б.). Технологиялық процесстердің түрлері мен
оның жүргізілуі ... ... ... қолданылуына
байланысты болады.
• Өнімді өндірудің ... мен ... ... ... ықпалы тауартанудың арнайы тарауларында
зерттеледі.
2.2 Өнімнің сапа деңгейін бағалау сапамен ... ... ... сапа ... қамтамасыз ететін бастапқы мәліметтер
Сапаны басқарудың қазіргі заманғы теориясы мен практикасында негізгі бес
кезең бөлінген:
1. «Не өндіру» туралы шешім ... және ... ... ... ... дайындығын тексеру және ұйымдастырушылық жауапкершілікті
бөлу.
3.Өнім шығару немесе қызмет көрсету ... ... және ... ... ... ... ... жол
бермеуге мүмкіндік беретін өзгерістер енгізу мақсатында ақауларды анықтау
және кері байланыс ақпаратымен ... ... ... қатысты ұзақ мерзімді жоспарлар әзірлеу
Фирманың барлық ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру мүмкін емес. ... ... ... бірыңғай жүйесі деп аталады. Бұл ... ... ... ... ... басқару кезеңдерінің мазмұнын егжей-тегжейлі қарастырайық.
Бірінші кезеңде сапа фирманың тауарлары мен қызметтері оның ... ... ... ... ... ... бұл
аспектісі техникалық жағдайларға сәйкестік сапасы деп аталады.
Екінші кезеңде конструкция сапасы бағаланады. Сапа ... ... ... ... талаптарына сәйкес болуы мүмкін, бірақ,
конструкцияның өз ... ... да, ... де болуы мүмкін.
Үшінші кезеңде сапа фирманың ... ... ... ... шынайы қажеттіліктерін қанағаттандыратын дәрежені білдіреді.
Фирманың тауарлары ішкі техникалық жағдайларға ... ... ... ... бұйым конструкциясының өзі керемет болуы мүмкін (екінші
кезең), қызмет ... ... ... нақты қажеттіліктерін
қанағаттандыруға жарамауы мүмкін. Біз барлығы бірдей маңызды негізгі ... ... ... ... кез ... кез келген олқылық
сапа мәселесін туғызуы мүмкін.
Өнім сапасын басқару ... ... ... ... ... ... нысан, мақсаттар, факторлар, субъект, әдістер,
функциялар, құралдар, принцип, критерийлер түрі, типі және ... ... ... деп ... ... өнім ... және ... пайдаланылуын қамтамасыз ететін факторлар мен шарттарға ... ... ... ... , жоспарлы , мақсатты процесін түсінеміз.
Өнім сапасын басқару жүйесіне мынадай функциялар кіреді:
1. Стратегиялық, тактикалық және шұғыл ... ... ... ... ... ... ету, ... және есепке алу,
ақпараттық-бақылау функциялары
3. Арнаулы және өнімнің өмірлік циклының барлық ... ... ... ... және ... факторлар
мен жағдайлар бойынша басқару функциялары
Стратегиялық функцияларға :
... ... ... ... және ... ... және ... жұмыстардың бағыттарын анықтау;
• қол жеткен өндіріс сапасының нәтижелерін талдау;
• рекламациялар туралы ақпаратты талдау;
• тұтынушылық сұраныс туралы ақпаратты талдау енеді.
Тактикалық функцияларға:
... ... ... берілген сапа көрсеткіштері деңгейінде ұстап тұру;
• басқарылатын нысандар мен сыртқы ортаның әрекеттестігі.
Өнім ... ... ... ... өнім сапасының жоғары деңгейін
белгілеуге, қамтамасыз етуге және ұстап ... ... ... және ... ... ... ... мен құралдардың
жиынтығы.
1987ж. Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым АҚШ, Канаданың, ФРГ
қатысуымен 9000 сериялы (сапа ... ... бес ... ... ... ... өнім сапасын қамтамасыз ету жүйелеріне, соның
ішінде өнімді әзірлеуге, ... ... ... және ... оны ... ... ... қойылатын талаптар
белгіленген. Сапа жүйелері бойынша ИСО 9000 халықаралық стандарттарына ... ... ИСО 9000 ... ... ... және ... ... ету
стандарттары. Таңдауға және қолдануға қатысты жетекші нұсқаулар”.
2. ИСО 9001 ... ... және ... ... ... және ... ... барысында сапаны қамтамасыз ету моделі”.
3. ИСО 9002 “Сапа жүйесі. Өндіру және ... ... ... ету ... ИСО 9003 ... жүйесі. Соңғы бақылау және сынақтар барысында сапаны
қамтамасыз ету моделі”.
5. ИСО 9004 ... ... ... және сапа ... нұсқаулар”.
Өнім сапасын басқару жүйесі :
• 9001 – өнімді бақылау және ... ... ... қойылатын талаптарды
• 9002 – өндірісті ұйымдастыру жүйесіне қойылатын талаптарды.
• 9003 – ... ... ... ... басқару жүйесіне қойылатын
талаптарды қанағаттандыруы тиіс.
Сапаны басқару жүйесіне :
1. Басшылықтың міндеттері ... ... ... ... ... және ... ... Талаптар құжаттамасы және олардың орындалуы.
4.Әзірлеу кезіндегі сапа (жоспарлау,құзырлылық, ... ... ... ... алу ... сапа ... ... Бұйымдарды белгілеу және оларды бақылау мүкіндігі.
7.Өндіру барысындағы сапа(жоспарлау, нұсқаулықтар, біліктілік, бақылау).
8.Сапаны тексеру (бастапқы тексерулер,операцияаралық бақылау, ... ... ... құралдарын бақылау.
10. Ыңғайлау шаралары.
11. Сақтау, қозғау, орау, жөнелту барысындағы сапа.
12. Сапаны ... ... ... фирмаішілік бақылау.
14. Оқыту.
15. Статистикалық әдістерді қолдану.
16. Қолданылатын шаралардың сапасын және ... ... сапа ... ... ерекшелігіне байланысты
белгіленеді.
Мысал. Сапа көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... шығыны, сенімділігі және т.б.).
Еңбек сапасы. Ақаудың пайда болуы себептері.
Өнім сапасы. Өндірістік, тұтынушылық, экономикалық көрсеткіштер.
Жоба ... Сату ... ... ... ... ... саны.
Сапа саласындағы саясаттың қызмет принципі түрінде немесе ұзақ мерзімді
мақсат түрінде құрылуы мүмкін және оған
... ... ... ... Өткізу нарықтарын кеңейту немесе жаңасын игеру;
• Өнімнің жетекші фирмалардағы деңгейінен асатын техникалық деңгейіне
қол жеткізу;
• Белгілі бір ... ... ... бір ... ... ... ... Функционалдық мүмкіндіктері жаңа принциптермен жүзеге асырылатын
бұйымдарды меңгеру;
• Өнім ... ... ... ... ... өнімнің ақаулылық деңгейін төмендету;
• Өнімнің кепілді мерзімін ұлғайту;
• Сервисті дамыту кіруі тиіс.
ИСО стандартына ... ... ... ... 11 кезеңнен тұрады:
1. Маркетинг, нарықты іздеу жәе зерттеу.
2. Техникалық талаптарды жобалау және әзірлеу, өнімді әзірлеу.
3. Материалдық-техникалық ... ... ... ... және ... ... Бақылау, сынақтар және зерттеулер өткізу.
7. Орау және сақтау.
8. Өнімді сату және тарату.
9. Монтаждау және пайдалану.
10.Техникалық көмек және қызмет көрсету.
11. Сынақтан ... ... ... ... ... әдебиетте «сапа ілмегі» түрінде
беріледі.
Сонымен, өнім сапасын қамтамасыз ету дегеніміз өнім сапа талаптарына сай
болуы үшін сапа ... әр ... ... ... ... жасайтын
жоспарланатын және жүйелі түрде жүргізілетін шаралар жиынтығы
Сапаны басқаруға алдымен бақылау, есепке алу, ... ... ... кіреді.
Сапаны жақсарту дегеніміз өнімнің техникалық деңгейін, оны әзірлеу
сапасын көтеруге, ... ... және сапа ... ... тұрақты әрекет.
Сурет 1 сапаны басқару жүйесі шоғырландырылған түрде ... ... ... сапа ... ... ... қамтамасыз етуден,
басқарудан және сапаны жақсартудан ... сапа ... өзі ... ... сапа ... ... 10 шарты белгіленген:
1. Тұтынушыға осы процесстің ең маңызды ... ... ... ... ... фирманы басқару жүйесін енгізуге қатысты ұзақ мерзімді
міндеттемелер алуы.
3. Жетілдірудің шегі ... ... ... ... ... ... ... оның алдын алудың
дұрыстығына сенімділік.
5. Басшының мүдделілігі, жетекші ролі және тікелей қатысуы.
6. «Нөл ... ... ... істеу стандарты .
7. Фирма қызметкерлерінің ұжымдасқан түрде және жекелей қатысулары.
8. Негізгі назарды адамдарды емес, процесстерді жетілдіруге бөлу.
9. ... ... ... ... ... болатынына сену.
10. Сіңірген еңбекті мойындау.
Тұтынушының тарапынан бұйым сапасы ... ол ... ... ... күннің тұтынушысы:
1. Сапаның басымдылығын мойындайды, ал баға екінші орында тұрады.
2. Әр ақаудың ... ... ... ұдайы жетілдірілуін талап етеді..
4. Технологиялық процесстегі сапаның қамтамасыз етілуін талап етеді,
соңғы бақылаудан бас ... ... ... ... ... ... сезгіш.
6. Сапа қамтамасыз етілген жағдайда бірлеседі.
7. Сапа қамтамасыз етілген жағдайда өнімнің жақтасы болады.
Өнім шығаруда нормативтік және техникалық ... ... ... ... және ... ... 2 суретте көрсетілді.
Өндірістік процесстердің жағдайы және мүмкіндіктері туралы ... бар, ... ... ... үшін ... ... жасайтын кәсіпорындар бәсекеге қабілетті өнім жасауда ... ... ... ... қол ... 1. Өнім ... ... және шетелдік мамандардың пікірі бойынша өнім ... және ... ... белгіленеді. Олардың екеуі де
тиісті түрде бағалануы керек.
1) ... ие ... ... ... ... ... ... сатып
алатындай, ал егер оның сапасын жақсартса сатып алушылар саны өсетіндей,
кәсіпорынның экономикалық көрсеткіштері жақсаратындай және сапа ... ... ... жүзеге асыру үшін қаражат табуға болатындай тауар
өндіру керек.
Сұранысқа ие ... ... ... жаңа тауар. Яғни, нарықтағы
сұранысты зерттеуден және жаңа өнімдер ... ... және ... ... ... бастау керек.
2) Сатудың, сонымен қатар тауарды және ол туралы ақпаратты ... ... ... ... ... Бұл ... ешқандай тауар сапасы
кәсіпорынды құтқармайды.
3) Өндіріс шығындарын барынша азайту керек. Осы ... ... ... ... ... қайта қару керек, артықтан бас
тартып, қайта құрылымдау өткізу керек. Мұны істемей ... сапа ... ... ... жоқ, ... ... ... аурудан құлдырауы
мүмкін. Мұны дәлелдеу үшін ... ... ... жоқ, ... әрқайсысының да орасан шығындары бар ... ... ... ... ... тіпті есепті бұрмалауға мәжбүр
болады. Нәтижесінде сапаға жұмасалатын шығынды дұрыс есептеу, ... ... ... ... болмайды.
4) Қаржыны басқаруды үйрену керек, бұл өте күрделі өнер. Ең ... ... ... қою ... ... ... ... және кәсіпорынның банкротқа ұшырауына апарып соқтырады. Бұған
жол беретін басты ... ... ... іс жүзіндегі меншік
иесінің болмауы. ... ... ... іс ... ... ... көп нәрсе олардың тәртіптілігі ... ... ... Соған қарамастан көреген менеджерлер
қаржылық бақылаудың жолға қойылуына мүдделі және сол бағытта ... ... ... ... жоғарыда аталған міндетті барлық 4 шарты
түрлі сапа ... ... ... оны ... ... 2. Өнім өндіру процессіне нормативтік және техникалық құжаттамада
қойылатын негізгі талаптар
Сапаны бақылау.
Сапаны бақылау ... бұл үшін ... ... қарамастан бірінші кезекте жақсы бұйымды жаманынан айыруды
білдіреді. Сапасыз бұйымдарды алып ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп кәсіпорындарында
бұйымдардың өлшемі өте кішкентай болғандықтан ақауды ... ... ... ... қазіргі фирмалар ақауды табуға емес, оның ... ... ... ... ... көп ... ... және өз қызметін
«сапаны реттеу» тұжырымдамасына сәйкес жүргізеді.
Сапаны қамтамасыз етуде ... ... ... роль ... ... ... мақсаты- өнім сапасының кездейсоқ
өзгеруіне жол бермеу. Мұндай өзгерістер ... ... тиіс ... ... ... ... сатистикалық әдістері
• Балама белгісі бойынша статистикалық қабылдау бақылауы;
• Сапаның нұсқалаушы сипаттамалары бойынша ішінара қабылдау бақылауы;
• Статистикалық ... ... ... ... ... ... ... ішінара бақылау жоспарлары;
• технологиялық процесстерді статистикалық реттеу әдістері деп бөлінеді
Статистикалық бақылау мен өнім ... ... ... ... ... айта кету ... Бұл салада біздің ғалымдарымыз сөзсіз басымдыққа
ие.
Жақсы және жаман ... ... ... ... ... ... ... деп аталады. Сапаны бақылаудың статистикалық әдістерінің кең
тараған түрлерін кеңірек қарастырайық.
Балама сипаты бойынша статистикалық қабылдау бақылауы
Ақаулы бұйымдардың бас үлесі ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Статистикалық бақылау жоспары дегеніміз бұйымдарды тексеруге ... ... және ... ... ақаулыға шағарылуы немесе бақылаудың
жалғастырылуы тиіс шарттарды көрсететін ... ... ... ... ... бойынша сатистикалық бақылау жоспарларының
мынадай түрлері ажыратылады:
• бір сатылы жоспарлар,
• екі сатылы жоспарлар,
• көпсатылы жоспарлар екі сатылылардың логикалық ... ... ... ... ... мұнда бақыланатын партия туралы шешім ... ... ала ... және ... ... алдыңғы іріктеулердің
нәтижесі бойынша анықталатын іріктеулердің сапасын бағалағаннан кейін
қабылданады.
Бір сатылы жоспарлар өндірісте бақылауды ұйымдастыруға ... Екі ... ... ... ... ... ... көлемі сол күйінде қалғанда
қабылданатын шешімінің дәлдігін қамтамасыз етеді, бірақ, олар ұйымдастыру
жағынан ... ... ... ... таңдаудың міндеті бірінші және
екінші түрдегі қателіктерінің ... ... ... бақылауы стандарттары
Өнім сапасын бақылаудың статистикалық әдістерін табысты ... ... ... кең ... қол ... ... негіздемелер мен стандарттардың болуы маңызды.Статистикалық қабылдау
бақылауының стандарттары бір типтес өнім партияларының сапасын ... ... ... түрлі кәсіпорындар бойынша объективті салыстыруға
мүмкіндік береді.
Статистикалық қабылдау бақылауы ... ... ... ... ... стандартқа түрлі шұғыл сипаттамалары бар көптеген жоспарлар
кіруі керек. Бұл бақылау жоспарын өндіріс ерекшеліктерін және ... ... ... ... ескеру арқылы таңдауға мүмкіндік
беретіндіктен маңызды.
Стандартта жоспарлардың түрлі типтері: бір ... екі ... ... ... ... жоспарлары көрсетілгені дұрыс.
Қабылдау бақылауы стандарттарының негізгі элементтері:
1. Өндірістің қалыпты жұмысы жағдайында қолданылатын ішінара ... ... ... ... ырғағы бұзылғанда күшейтілген бақылау
жоспары және жоғары сапаға қол жеткенде бақылауды ... ... ... ... ескеру арқылы жоспарларды таңдау ережелері.
3. Қалыпты бақылаудан ... ... ... бақылауға және
өндірістің қалыпты жұмысы жағдайында кері көшу ережелері.
4. Бақыланатын процесс сапасының көрсеткіштерінің келесі бағалауларды
есептеп ... ... ... олар ... ... ... өлшеу нәижелерін тіркеу үшін
пайдаланылды. Параметрдің рұқсат етілген шектен шығуы ... ... ... ... ... ... сәйкес процесстерді түзетудің
қажеттігін білдірді.
Бұл бұрын кімнің, қашан, қай жабдықта ақау алғаны туралы ... ... ... ... ... екі ... ... (орталық сызықтың
астынан және үстінен) және процесс жағдайын көрсету үшін картаға ... ... ... ... тұрады.
Белгілі бір уақыт кезеңдерінде (барлығын бірдей, ... ... ... және теб.) дайындалған бұйым n санын ... ... ... ... ... ... картасына жазады, осы мәнге ... ... ... ... түзетпей жалғастыру туралы ... ... ... ... ... ... туралы сигнал
береді.
Өндірістік процесстің бұзылуы ... ... ... ... ... ... ... бақылау карталары кездейсоқ емес белгілі бір себепті анықтауға
пайдаланылады.
Белгілі бір себеп дегеніміз зерттелуі ... ... ... Әрине,
мұндай факторларға жол бермеу керек.
Кездейсоқ себептерден болған вариация қажет, ол тіпті технологиялық
операция ... ... мен ... ... ... ... де
кез келген процессте міндетті ... ... ... кездейсоқ
себептерін жою техникалық тұрғыдан мүмкін емес немесе экономикалық тұрғыдан
тиімсіз.
Көбінесе сапаны сипаттайтын нәтижелі көрсеткішке әсер ететін факторларды
анықтағанда Исикава ... ... ... университетінің профессоры Каору Исикава 1953ж. инженерлердің
түрлі пікірлерін талдағанда ұсынған. ... ... ... ... ... ... "балық скелеті", ағаш деп те атайды.
Ол ... ... сапа ... және факторлық
көрсеткіштерден тұрады.
Себептер мен нәтижелер ... кең ... ... ... әсер ... ... факторларды бөлгенде кең қолданылады.
Айтарлықтай ақаулар санының аздығы және олардың әдетте ... ... ... ... аздаған айтарлықтай маңызды
ақаулардың себептерін анықтағаннан ... ... ... ... ... құрылысы мынадай кезеңдерден тұрады:
• Бұйым (процесс т.б.)сапасын сипаттайтын нәтижелі көрсеткішті таңдау;
• Сапа көрсеткішіне әсер ететін басты себептерді ... ... ... ... ... ... әсер ... қосалқы себептерді таңдау("орташа сүйектер");
• Қосалқыларға әсер ететін үшінші қатардағы («ұсақ сүйектер»)себептерді
таңдау (сипаттау);
• Факторларды маңыздылығына қарай ... және аса ... ... ... Парето диаграммасының көмегімен шешуге болады.
Парето диаграммасының екі түрі бар
1. Қызмет нәтижесіне қарай. Олар ... ... ... ... ... ... теріс нәтижелерін көрсетеді (ақаулар, істен шығу және т.б.);
2. Себептерге (факторларға) ... Олар ... ... ... ... ... қатар осы нәтижелерге әкелетін себептерді жіктеудің түрлі
әдістерін ... ... ... ... ... жасау керек.
Парето талдауының мақсаты болып табылатын саны көп емес, ... ... ... ... озық деп ... тиіс.
Парето диаграммасын тұрғызу мынадай кезеңдерден тұрады:
1. Диаграмма түрін таңдау (қызмет ... ... ... ... ... ... (себептерін) жіктеу. Кез келген жіктеудің шарттылық
элементі болатыны белгілі болғанымен, қандай да бір жиынтықтың ... ... ... ... ... ... ... жинау әдісін және кезеңін белгілеу.
4. Жиналатын ақпарат түрлерін тізу ... ... ... үшін
бақылау парағын әзірлеу, Онда мағлұматтарды кесте түрінде тіркеу үшін ... ... ... ... әр ... ... алынған мағлұматтарды маңызына қарай
рангілеу. «Басқалары» тобын алынған ... ... ... соңғы
жолға жазу керек.
Парето диаграммасын себептер мен салдарлар диаграммасымен ұштастырып
тұрғызу ерекше қызығушылық ... ... әсер ... ... факторларды анықтау өндірістік сапа
көрсеткіштерін тұтыну сапасын сипаттайтын қандай да бір ... ... ... нәтижесінің сапасын бағалау ... ... ... ... көп ... Бұл ... ... да бір операцияда
алынған бұйымның, детальдың сапасын ... ... ... ... емес ... кең тарағанымен, олардың ішінде бақылаудың ішінара
әдістері теориясына негізделгендері ... ... ... ... ... бақылаудан өткен және
сапасы минималды қабылданатыннан ... ... ... ... шекті деңгейі бұйымдардың 0,5% -нан 1% -не ... ... ... өнім ғана ... тырысатын компаниялар
үшін мұның жеткіліксіз болуы мүмкін.
2.3 Өнімді таңбалау (ТР ТС ... ... ... ... ... регламент 2011 жылы 9 желтоқсанда №881 бекітілген. Кедендік
одақтың техникалық ... сол ... ... ... ... және тұтынылатын барлық өнімдердің
таңбалануына қойылатын ... ... ... ... ... етуді бақылау мақсатында бекітілген.
Кедендік одақтың КО техникалық регламнті КО территориясына ... ... ... ... ... ... ... регламенті бір аумақта өндіріліп, сол аумақта ... ... ... және жеке ... ... ... өндіретін, жалпы халықтық тамақтандыру ұйымдары шығаратын
өнімдерге жүргізілмейді. КО техникалық регламенті ... ... ... ... ... мақсатында бекітеді және ол
тұтынушылардың ... ... ... ... ... ... ... құқықтарын іске асыруда қателеспеуге мүмкіндік береді. Кедендік
одақтың техникалық регламенттерінде келесідей терминдер қолданылады:
Тағамдық өнімның жасалу уақыты – ... ... ... ... аяқталған күні;
Тағамдық өнімнің ерекшелейтін сипаттары туралы ақпарат – ... ... ... ... ... мүмкіндіктер беретін ерекшеліктер
туралы мәліметтер (сонымен қатар тағамдық құндылықтар, шыққан жері, құрамы,
басқа да құрамы туралы);
Қосымша парақша – ... ... және ... ... ... транспорттық орамаға немесе тұтынушылық орамаға бекітілетін ...... ... ... ... бекітілетін таңбалау
немесе транспорттық орамаға бекітілген ақпарат тасушы.
Тағамдық өнімді таңбалау – ... ... ... ... ... ... да түрде белгіленіп, тұтынушылық орамаға немесе транспорттық
орамаға бекітілген ақпарат ... – жеке өзі үшін ... ... ... және басқа да
қажеттілігіне байланысты өнімге мақсатты сұраныс жасайтын немесе ... және ... ... ... ... ... емес ... өнімнің ойдан туындаған атауы – тағамдық өнімнің ... ... сөз ... сөз ... Ойдан туындаған атау оның
тұтынушылық қасиетін бейнелемеуі де мүмкін және тағамдық ... ... ... ... өнім – ... ... орналастырылған тағамдық
өнім.
Тағамдық өнімнің таңбалануына қойылатын талаптар
Тағамдық ... ... ... ... Оралған тағамдық
өнімдердің таңбалануы келесідей мәліметтерді қамтуы керек: 1) ... ... 2) ... ... ... 3) тағамдық өнімнің саны; ... ... ... ... 5) ... өнімнің сақталу мерзімі; 6)
тағамдық өнімнің өндіруші көрсеткен немесе КО техникалық регламенттерінде
тағамдық ... ... ... ... көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... ашқаннан кейін
сапасы мен қауіпсіздігі өзгеріске ... ... ... ... ... сон ... ... қажет екендігі туралы ақпарат беретін
талаптар көрсетіледі; 7) тағамдық өнімнің ... және оны ... ... ... ... ... ... кәсіпкердің аты-
жөні, мекен-жайы, сонымен қатар КО техникалық регламентімен ... ... ... ... ... ... ... жері, импорттаушы кәсіпкердің немесе ұйымның атауы, ... жеке ... ... оның ... ... ... ... 8) тағамдық өнімді қолдану кезіне ... ... ... оның ішінде тағамдық өнімді ескертулерді елемей дайындаған
жағдайда ... ... ... зиян тигізуі мүмкін
жағдайлар немесе тағамдық өнімдердің бастапқы дәмін жоғалтуы, сапасының
төмендеуі ... ... ... 9) тағамдық өнімдердің тағамдық
құндылықтарының ... 10) ... ... құрамында гендік
айналдырумен алынған ағзалардың болуы турал мәлімет; 11) КО ... ... ... рұқсат ететін ортақ белгісі. Қапталған
азық-түлік өнімдердің санынының таңбалауына жалпы талаптар.
Қапталған азық-түлік ... саны бұл өнім ... ... ... сл, л), ... ... және ... көрсетіледі. Жанында бұл
қысқартылған атауларды ... ... ... жеке ... салмағын көрсетпеуге рұқсат етіледі. Қапталған ... ... ... ... сатылатын азық-түлік өнімінен басқа, Кеден
Одағының техникалық регламентінде көрсетілмеген ... ... ... ... ... ... ... көлемі көрсетіледі;
-егер азық-түлік өнімі пастатектес ... ... ... ... азық-түлік өнімі қатты, үгілетін, немесе қатты және сұйық заттың
қосындысы болса, ... ... ... ... қос ... ... ... масса мен бірлік саны немесе масса және көлем.
Ал топтап қапталған ... ... ... ... ... Егер ... өнімі әр-бір қаптамаға ортақ атау болса, ортақ массасы
көрсетіледі және қаптамалардың саны;
• Егер азық-түлік ... ... саны мен ... ... ... онта ... ... өнімнің сыртында өлшемдерін көрсетпеуге
рұқсат етіледі.
• Егертопталған азық-түлік өнімі бірнеше тұтынушылық қаптамалардан және
әртүрлі өнімдерден ... ... ... әртүрлі болса, ... ... саны және ... қаптаманың массасы көрсетіледі.
Көліктік қаптамаға орналастырылған азық-түлік ... саны ... ... ... массада (гр,кг) немесе ... ... ... ... саны ... ... капталған бірлік
саны көрсетіледі.
Егер азықтық өнім сулы ортада, мысалы, суға, ... қант ... ... ... ас ... ... жеміс-жидек шырындарында
қосылса, азықтық өнімнің массасы не көлемі көрсетіліп, ... ... сулы ... ... ... өнімнің массасы көрсетіледі. Бұл талап
кейін мұздатуға ... ... ... де ... ... ... күнiсiн таңбалауда нұсқауға жалпы талаптар
1. Жарамдылығы 72 сағатқа дейінгі өнімдер үшін «өндірілген күні » сағат,
күні, айы ... ... 72 ... 3 айға дейінгі өнімдер үшін «жасалған күні»
деген ... ... ... айы, жылы ... Жарамдылығы 3 айдан және одан жоғары өнімдерде «жасалған ... ... ... айы, жылы ... «өндірілген жылы» - қант үшін.
« өндірілген күні » ... ... ... азықтық өнімнің өндірілген күні
көрсетіледі. «өндірілген күні » деген ... ... ... жақын
сөздермен ауыстыруға ... ... ... ... ... ... азықтық өнімдерде «жасалған күні» деген сөз ... ... ... ... ... ... күннің
аяқталғандығын айқындайды, мысалы: жұмыртқаның сорттарға бөлу ... ... ... ... ... өсетін жеміс-жидек , жаңғақ,
ара шаруашылығының ... жылы және ... ... ... мерзiмiнiң таңбалауында нұсқауға жалпы
талаптар
1. Азық-түлік өніміндерін таңбалауда жарамдылық мерзімі келесі сөздерді
қолданумен ... ... 72 ... дейінгі жарамды өнімдер үшін «дейін жарамды »сөзінен ... ... айы ... 72 ... 3 айға ... ... ... үшін «дейін жарамды»
сөзінен кейін күні, айы, жылы ... ... ... ... деген сөзбен жасалған айы, жылы немесе «дейін
жарамды » ... ... ... айы, жылы ... ... ... жарамдылық мерзімін көрсеті мақсатында «жарамды»
деген сөзбен күні,айы,жылы немесе 72 ... ... ... ... ... саны ... «дейін жарамды», «жарамды», «соңына дейін жарамды» деген сөздерден
кейін ... ... ... ... ... бұл ... жері көрсетіледі.
4. Жасаушы қатынасында сақтау мерзімін шектеусіз деп белгілесе,
«жарамдылық мерзiмi ... егер ... ... ... ... ... ... «дейiн жарамды», «жарамды», «дейiн қолдану» азық-түлiк ... ... ... ... ... ... немесе басқа
аналогиялық сөзбен алмастырылады.
Азық-түлік өнімін таңбалауда өндіруші мен импорттаушының ... ... ... ... ... талаптар
Азық-түлік өнімінің өндірушісінің атауы мен мекен-жайы Кеден Одағының
елдерінде немесе үшінші елдерде жасалғанына қарамастан өнімнің таңбалауында
көрсетілуі ... ... ... ... ... ... немесе жеке кәсіпкерлер өздері белгілейді. Тұтынушыға ұсынылатын
ақпаратта ... ... ... ... мен мекен-жайы көрсетіледі.
Өндрушінің мекен-жайы сәйкес келмеген жағдайда тұтынушылардан ... ... ... Үшінші елдерден ... ... мен ... ... ... латын әліпбиі мен араб
сандарын немесе азықтық өнімдердің өндірушісінің мемлекеттік тілінде
көрсетуге рұқсат, егер ... ... орыс ... ... ... қатысуымен өндірілетін азықтық өнімнің ... ... ... елдің мекен-жайы көрсетілуі рұқсат, егер тұтынушыларға
дейін әрбір өндіруші жайлы ақпарат әріптер , сандар, символдар ... ... ... ... ... ... өнімнің тағамдық құндылығы өнімнің келесі көрсеткіштері бойынша
көрсетіледі: 1. энергетикалық құндылығы, 2. ақуыз, мой, көмірсулар мөлшері,
3. витаминдер және ... ... ... ... техникалық
регламентінде бекітілмесе, ароматизаторлар, сағыз, кофе, табиғи минералды
су, ішетін ауыз ... ... ... ... ... ... ... балық, көкөністер), шәй және т.б тағамдық
құндылығын ... ... ... ... ... өнімдерінің
түрлерінде тағамдық құндылығын көрсетпеу рұқсат етіледі, егер К.Оның
техникалық решламентінде бөлек ... ... ... ... өнімдердің тағамдық құндылығы 1 порцияға 100 гр немесе 100 мл
есебінде жүргізілу керек. ... ... ... ... Дж не ... ... және сыбаға бірліктерінде көрсетіледі. Тағамдық заттардың
соның ішінде ... ... ... гр немесе еселік және сыбаға
бірліктерінде көрсетіледі. Минералды заттар мен витаминдердің ... ... ... ... ... ... ... бірлік өлшемімен
өлшенуі керек. Витаминдер мен минералды заттардың мөлшері азықтық өнімнің
құрамында көрсетілуі керек, егер олар ... ... ... ... ... витаминдер, минералды заттар мөлшері 100гр, 100 мл 5%
немесе ересек адамға күнделікті ... ... ... одан ... ... ... күнделікті қажет витаминдер, минералды ... ... ... ... ... Одағының техникалық регламентіндегі
2к қосымшасында көрсетілген.
Үшiншi ел қойылатын азық-түлiк өнiмi таңбалауда импорттың табылуын ... ... ... өнiмi ... ... туралы ақпараттың таңбалауында
нұсқауға жалпы талаптар
Егер азық-түлік өнімдер ГМО қатысымен өндірілсе, бұл орайда ... ... ... «ГМО ... » ... жазу болу ... Егер
өндіруші азық-түлік өндірісінде ГМО қолданбаса, ... оның ... ... кем ... ... бұл ... азық-түлік өніміне жатпаса
ГМО жайлы ақпараттын болуы міндетті емес.
ГМО қосылған азық-түліктер үшін келесі ақпарат болу ... ГММ ... ... үшін – ... тірі ... ... ... емес ГММ қосылған өнімдер үшін – «Өнімге тірі емес ГММ ... дан ... ... ... өнімдер үшін – «Өнімге ГММ
қосылған ».
Азық-түлік өнімінің таңбалануы түсінікті, оңай ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар жазулар,
белгілер, символдар таңбалануда кереғар түсті болу ... ... оның ... ... қалыпты жағдайын қамтамасыз ету керек.
Ақпараттар тұтынушылық қорапта немесе этикеткасында болу керек.
Тауартанулық сараптама ереже бойынша шиеленіскен жағдайларда ... ... ... анықталғанда:
▪ тауарды жоғалту себебінің пайда болуы мен оның ... ... ... ... ... және іске ... ... сорттылығының
төмендеу себебі;
▪ арзандату және тауарларды қайта бағалаудың дұрыстылығы;
▪ келісілген бағаға тауар сапасының сәйкес болуы;
▪ кәсiпорынның ... ... ... ... - ... ... ... есептен шығаруының дәлелділігі және
т.б.
Сараптама оны жүргізуші субъектігі байланысты тәуелсіз (егер сараптама
жүргізуге үшінші қызығушылық ... ... жақ ... болса)
және тәуелді (егер сараптаманы қызығушылық танытушы ... ... сол ... ... ... ... тауарларға сараптама жүргізу кезінде, соның
ішінде тауартанулық сараптамада, алға ... ... ... жекелеген әдістері қолданылуы мүмкін және олардың қосындысы да:
органолептикалық, өлшеуіш, есептiк, тiркеулік, сарапшылық, статистикалық,
тәжiрибелі пайдаланудың ... және т.б. Кей ... ... ... ... ... зерттеулерге ғана теңестіреді. Бұл толықтай
дұрыс емес, себебі соңғысы ... да және ... ... ... ... әдістердің бірі болып табылады.
Сараптаманың нәтижесінде 3 ... ... ... қорытынды
құрастырылады: кіріспе, мұнда сараптаманың ... ... ... ... ... сараптаушының алдына қойылған сауалдар
көрсетіледі; зерттеушілік, мұнда сараптау процесі және оның ... ... ... ... ... ... ... бөлім, мұнда сараптаудың алдына қойылған сауалдардың жауаптары
беріледі.
Тауарлардың идентификациясы, фальсификациясы.
Фальсификация өнімді дайындау барысында нақты бір ... ... ... ... ... сай ... ... ауыстыру және оны
пайдақоңыздық мақсатта пайдалану. Фальсификациямен бүткіл әлем өте ... ... ... болады, барлығының жалған көшірмесін жасайды —
танымал фирмалардың киімдерінен және аяқ ... ... ... ... Азық-түліктік тауарлар да тыс қалмайды. Тамақтану
тауарларының фальсификациясы әрқашан да ... ... ... ... Соңғы кездері Ресейде оның дамуының айқын үрдісі
байқалуда. Қара ... ... мен ... азық-түліктерді
толтыру үшін арзан компоненттерді арзан бағаға ала ... ... ... мәселесі айтарлықтай жан-жақты және оны кейбір ... ... ... ... ... ... сұрақтарын
экологиялық мәселелерден бөлек алып қарастыруға ... айта ... ... ... де ... ... ... мен шынайылығын
анықтаумен байланысты.
Жалғандық әдіске байланысты ассортименттік, сапалық, сандық, бағалық
және ақпараттық фальсификацияларды анықтайды. ... ... ... ... таралғандары ассортименттік, сапалық және ақпараттық болып табылады.
Ассортименттік фальсификацияда жасандылық бір тауарға келесі тауардың
соған ұқсастығын ... ... ... ... ... ... Әрине,
алмастырушы тауарлар шынайы тауармен ... ... және ... қасиетке ие болады. Жекелеген жағдайларда, ауыстырылған
тауарларды анықтау және табу өте қиын ... бірі ... ... ... ... ... оның құрамында су қолданылуы
мүмкін, төмен сапалы табиғи (тағамдық) ... ... емес ... ... ... ... ... қолданылуы мүмкін. Мұнда азық-түлiк емес
ауыстырғыштарды қолдану, мысалы, күл, бор, әк, гипс сияқты, ... ... ... алып ... ... кезінде жасанды тауарлардың сыртқы ... ... оның ... өте ... ... қоспалардың
көмегімен өндіріледі. Спалық фальсификация үшін ең жиі бояғыш және ... ... дәм ... ... ... ... көрсетілмегені
мен құрамына қарамастан қосады. К Бұл фальсификация түріне ... ... ... ... болады.
Ақпараттық фальсификация тұтынушыны тауар туралы сенімсіз немесе жалған
ақпаратпен алдауды көрсетеді. Фальсификацияның бұл түрі қазіргі ... ... ... ... ... ... ... (радио, телеарналар,
газеттер, журналдар және т.б.) тауардың нақты таңбалануына ... ... ... ... ... ... ... құрамы
туралы ақпарат, сақтау мерзімі, ... ... және ... ... жазылуы мүмкін.
Фальсификация көбірек жағдайда импортты және отандық боп ... ... ... ... ... ... сусындар; дәмдік өнімдер
(кофе, кофелік өнімдер, шәй); бал және ... ... ... ... ... оның ... табиғи шырындар; өсiмдiк майлар
және жануар майлары ; сүт өнімдері; ет өнімдері (әсіресе ет консервілері);
ұн және макарондар.
Идентификация — бұл ... бір ... ... ... ұқсастығын
анықтау. Тауарға қатысты идентификация астарында белгісінде ... ... сай ... ... талаптарда қойылған тауармен қоса
жүретін ... сай ... ... жатыр. Сапалық идентификацияны
жүргізу өте қиын, ауыр, ұзақ және ... ... ... ... ең ... әдістік принцип құрамы жағынан өте
жақын азық-түліктік ... ... ... болып табылады. Мұндай
жағдайлардағы зерттеудің тереңдігі қазіргі ... ... ... стандартты әдістері қойылған тапсырманы шеше ... ... ... ... ... дәлелдеу үшін, тек кана бір
уақытта стандартты және стандартты емес ... ... ... отырпы,
сонымен қатар өнімнің сол түрінің немесе тобының сыны мен құрамының бірнеше
сипаттары мен ... ... ... ... отырып қана дәлелдеуге
болады. Мысалы, балдың табиғилығын анықтау үшін органолептикалық сынақ,
ылғалдылығын анықтау, ... ... ... ... және ... ... қышқылдық, ұйқы безiнiң фермент санын, қанттың
инвертногосын анықтау қажет, ... ... ... ... ... мәжбүр болады.
Сыналып жатқан өнімнің түріне байланысты кей кездері сапалық және ... ... ... та оның ... ... ... екенін анықтауға
болады. (мысалы, өсімдік ... ... ... ... ... ... алкогольді сусындарға байланысты сивуха
майлары және ... да ... ... Егер ... ... ... зерттеуді сол әдістермен тереңдетеді немесе басқа
әдістермен анықталады (мысалы, өсімдік майларында стеролдардың ... ... ... ... ... ... немесе стеролдардың арақатынасын
анықтайды, токоферолдарды, ал жүзімдік виноны сынағанда олардың ... ... ... және ... ... және басқа
да алынған дананың жасанды екенін ... сапа ... ... ... ... турал күдікке байланысты
зерттеу тек қана ... ... және ... әдістермен ғана
емес, сонымен қатар фальсификация мен идентификацияны ... ... ... де ... ... ... жылдары артықшылықтары
қорытындылаудың жылдам және қарапайымдылығымен ерекшеленетін әдістердердің
бірнеше түрлері пайда болды.
Вино, спирт, ... ... ... ... емес ... ... ... анықтау үшін, изотоптардың (көміртек, сутек,
қышқылдың, азоттың) қатынасы өнімнің шыққан уақыты пен орынға байланысты
өзгеріске ... ... жана әдіс ... ... ... фирма
"Eurofins"). Жеміс шырындарының фальсификациясын анықтауда бұл әдіс ... ... ... бұл әдіс ... арзан қызылшалы шиелік қант
қоспасын қосу мен оның шығарылған географиялық ... ... ... ... ... ... ұсақ ... анықтауда,
микроэлектрониканың, компьютерлік технологияның, сүзгіштік технологияның,
иммунология мен гендік инженерияның дамуының арқасында ... және ... ... ... ... ... Ферментті иммуноализдің көмегімен
азықтық өнімнің құрамындағы ... ... ... ... ... ... тазалағыштар мен дананы концентрациялаусыз жылдам анықтауға болады.
Қазіргі кезде иммуноанализді өнімдерде пестицидтер, ... ... және ... ... ... анықтауда қолданады.
Дәстүрлі химиялық талдау айтарлықтай қымбаттауына және ол үшін білікті
персоналды қажет ... ... ... ... ... ... ... жылдамдықпен, дәлділікпен,ерекшелік және
сезімталдылықпен қажетсіз заттарды анықтауды қамтамасыз етеді.
Биотехнология мен электроникадағы ... ... ... ... ... ... әрі ... ақпарат беретін биосенсерлі ... ... ... ... ... ... ... ретінде ферменттер, нуклеинді қышқылдар, ... ... ... мүмкін. Биосенсерлер технологиясы енді ғана дамып
келеді, бірақ ғалымдардың пікірінше бұл технология ... ... ... ... ... ... ... болады.
Өнімнің сапасы мен құрамы көп жағдайда оның ... ... ... ... және ... фирмасы әлемдегі жетекші
фирмалары кең қолданатын электронды мұрындар шығарады (Coca-Cola, Whitbread
және т.б.). Иістердің дерекқорларының ... бұл ... 10 с ... иісі ... ... ... береді.
Қазіргі таңда "нейрожүйелер" жасалуда — бұл компьютерлікке қарағанда
адами қасиеттері басым компьютерлік ... ... ... ... негізделген, олардың әр қайсысы ақпаратты сақтауға
және ... ... ... алады. Жоғарыда айтылғандарды қорытындылайты
болсақ, айта кететін бір жайт фальсификация мен ... ... ... ... жүйесі бойынша құрастырылған әдістемелер,
ақпараттар банкін жасау, компьютерлеу ... ... ... , бәрі де ... мен зерттеушілердің жұмысын жеңілдетіп
отырған жоқ.
Тауарлық сараптама жүргізуді ұйымдастыру.
Тауарлық сараптаманы ... ... ... және объективті
нәтижелер алуда маңызды рөл атқарады. Тауарлық сараптаманы жоспарлауда үш
кезең жеке бөліп қараған жөн: ... ... ... кезеңдерді өзіндік ерекшеліктер сипаттайды: қаржы, әдiстер ... ... ... ... ... ... мен ... болуына жол ашады. Бұл байланыста әр кезеңді мақсатты ... ... ... ... ... ... ... оны жүргізудің
негізі қарастырылады, сараптаманың мақсаты мен тапсырмалары анықталады.
Содан кейін сараптама ... ... мен ... таңдалады. Дайындық
кезеңінде сарапшылар тауарлық сараптаманың тағайындалуы туралы ... ... ... ... ... сараптама жүргізуге деген сұраныс жатады.
Сараптама ... ... ... ... ... ... ... арбитраждың шешімі бойынша бекітіледі,
анықталған тауардың партиясына талаптар қарастырылады. Сұраныста ... ... ... ... ... ... мәліметтер
қамтылуы керек, өндірушілер, тасымалдаушылар, қабылдаушылар, делдалдар,
жолдау мен ... ... ... ... ... ... нөмірі.
Сұранысты басшы мен бас бухгалтер жазуы ... ... ... ... ... жазба және ауызша түрде беріле ... ... ... ... арқылы, пошта арқылы, телеграф немесе электронды байланыс
арқылы жеткізіле ... ... ... ... ... ... ... сарапшы сараптама жүргізуге ... ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асады. Екі түрі де барлық
дерлік тауар ... ... ... ... ... бұзылатын тауарлар
үшін дұрысы сұранысты телефон арқылы беру, ... ... ... ... оның ... ... ... келуінің арасында өтетін ... ... ... Сараптаушы ұйым сарапшы нарядты беру арқылы
сараптаманың тағайындалуын құқықты негізде растайды. ... ... үшін ... ... ... ... ... құжаттарда
көрсетілгендей регламенттерге сай болуы керек. Ереже ... ... ... ... тағайындалады: бір қалалық жылдам бұзылатын
тауарларды сараптауға тапсырыс берушілердің сұранысы бойынша – ... ... 24 ... кеш емес және ... басқалар үшін – 72
сағаттан кеш емес: қалалық емес сұраныс берушілердің сұранысы ... ... ... ... ... ... жету жолына кететін
уақыт қосыла отырып созылады.
Тағайындалған сараптаманың үмітті ақтамастан кешігуі және сонымен қатар
сарапшылардың да ... ... ... қабылдауды, жүзеге асыруды
тежеп, оның сандық және сапалық ... әсер етуі ... ал бұл ... ... ... қайтарылып, тапсырыс беруші үлкен шығынға
ұшырауы мүмкін.
Сараптаманы тағайындау сараптама ұйымының басшылығы ... мен ... ... отырып бекітеді; сұраныс ... ... ... ... жүргізу жағдайына байланысты
сарапшының жеткілікті уақытының болуын ... ... ... ... ... ... берілген салада
тәжірибелігін және нақты ... ... ... ... ... керек.
Егер сарапшы қажетті деңгейде тәжірибеге ие болмаса, онда оны бастапқыда
тәжірибелі сарапшылары бар ... ... ... ... ... қатар
жеке тауарлық сараптама жүргізу үшін ... емес ... ... ... дұрыс:
Сот шешімімен, артибитрлармен немесе тергеу орындарымен
тағайындалған тауарлық ... ... ... сұранысқа сараптаманың
жүргізілуі керек орын көрсетіледі, сараптамаға тартылған субъектілер,
тауарды және тауар ... ... ... берілетін тауардың
берілуі туралы құжат, алғашқы ... ... ... ... мен ... түрі ... тапсырылады.
Сараптама тағайындаудың екінші құжаты болып сараптама жүргізу үшін
сарапшыға құқық берілгенін ... ... ... ... ... жүргізуге бөлінген наряд болып табылады. Наряд сараптама ... ... ... ... сенімді тұлғамен беріледі. Наряд
арнайы бланкпен толтырылады және оны берген сараптама ... ... ... ... қол ... мөр ... бекітіледі.
Нарядта тапсырыс беруші ұйым көрсетіледі, оның мекен-жайы, телефоны,
сараптама жүргізуге қатысушы өкілдерінің тегі мен қызметі, тауардың атауы
мен сол ... ... ... ... ... ... сараптаманың
мақсаты мен тапсырмасы анықталатын ... ... ... ... ... кезеңінің міндетті техникалық құжаттарына жатады. Нарядты
бермес бұрын сараптама ... ... ... ... ... ... заңнамаларға сүйенее отырыып, нормалар мен ережелерге сәйкес
іс-әрекеттерді бекітуі тиіс. Наряд тек сараптама жүргізілуі үшін ... ... ... ғана ... егер оған ... болмаса немесе
сараптаманы мақсатсыз жүргізу ... ... ... ... ... ... ... түссе), онда сараптама ұйымының басшылығы
ол сұранысқа ынталандырарлықтай қарсы жауап береді, яғни ... бас ... ... ... наряд жазылмайды.
Дайындық кезеңінде қажет болған жағдайда ... ... ... ... мұндай нұсқаушы сараптама тауарларды
органолептикалық, комплексті ... ... да ... ... ... ... ... сараптама жүргізу кезінде нақты сараптаманың
мақсаты мен тапсырмалары, қолданылатын заттар мен ... ... Егер ... ... ... анкеталар толтырылатын болса,
дегустациялық парақшалар немесе сұраулардың ... да ... ... онда ... ... ... ... жетік таныстырған
дұрыс болады, бұл көптеген техникалық қателерден аулақ болуға көмек береді.
Ерекше зейін соңғы нәтижелі сараптама ... ... ... ... ... ... сараптама қорытындысы). Өкінішке орай кей кездері
нұсқаулықтың ауызша бұл ... ... ... ... ... көрсетілімімен ауыстырып қояды. Бірақ та актінің дұрыс
толтырылуының өзі тек нақты бір сараптаманың нәтижесін ғана ... ... олар ... болатын жан-жақты нәтижелерге арналмаған. Сол себепті
сарапшы топтың басшысының немесе ертеректе ... ... ... ... ... ... ауызша нұсқаулықтары жаңадан бастаушы сарапшылар
үшін өте маңызды.
Дайындық кезеңінде ... мен ... ... ... анықталады. Сараптаманы жүргізуге тапсырыс алған сарапшы
тапсырыс берушімен ... ... ... күнді нақтылауы тиіс. Әдетте
ол телефон арқылы ... ... ... ... болмаған жағдайда
байланыстың басқа түрлері қолданылады (пошталық немесе ... ... және ... ... ... дайындық кезеңінде міндетті: сараптама
жүргізу үшін өзінің тауарлық сараптама сауалдары бойынша ... ... ... ... ... және ... ... қол қоятын
уәкiлетін: сараптама жүргізуге орын дайындау және тауарлық сараптама ... ... ... және ... ... құрылғылар, өлшеуіш
заттары және т.б.): тауарды сараптамаға дайындау (мысалы, сорттары, ... ... ... ... ақауларын іріктеу): сараптаманы ... ... ... ... ... ... іск ... қоймалық
жұмысшыларды бөлу (тауарларды тасымалдау, қораптар мен жәшіктерді ... және ... ... ... сараптаманы жүзеге асырылуына байланысты
болатын нормативті құжаттармен (стандарттар, инструкция және т.б.) танысуы
керек.
Негізгі бөлім. Негізгі ... ... ... ... ... келуі немесе сараптамалық бағалауды жүргізу үшін жұмысшылар тобын
жинауды (мысалы, жаңа тауарларды дегустациялау немесе сараптау) ... және ... ... ... ... ... ... сарапшыға келесідей құжаттарды беруі керек: егер ... ... ... ... ... ... ... сараптамаға жіберіліп отырған
тауар туралы ақпараттарды қамтитын ... ... ... ... ... жамылғы, сертификаттар, сапа ... ... ... және ... да ... ... шақырылған болса, жеткізушінің
шақырылғаны туралы шақырудың көшірмесі; қолданылатын актілер, жеткізуші мен
қабылдап алушының арасында болған кикілжің туралы актілер ... ... ... ... ... ... сараптаманың актілеері
(тауарлық сараптаманың екінші рет немесе қорытынды ... ... ... ... сынама алудың коммерциялық актiлері: ... ... ... ... сынақ хаттамалары; сату-сатып алу
келіссөзі немесе жеткізу келіссөзі; басқа да ... және ... ... түрде берілген барлық құжаттарды саралап шығып,
берілген заттың қамтитын ақпараттарының растығын ... ... ... ... ... бірі ретінде тауарға берілген түрлі
құжаттар мен маркасындағы ... ... ... ... ... ... тексеру және салыстыру екі жақты тексеру деп аталады.
Сарапшы ... шын ... ... үшiн ... ... саны және
сапасын теңестiруге мүмкiндiк беретiн реквизиттердiң, ассортименттік
саймандардың, ... ... ... ... ... мен тауар жеткізушінің
құжаттарының болу керек.
Оларда көрcетiлген ақпаратқа ... ... ... ... сараптаманы жүргізуден бас тартуға себеп болуы мүмкін
және бұл жайында сарапшы ... ... ... ... ... сарапшылар
тобының басшылығына хабарлама беруі қажет.
Сараптамалық баға – негізгі кезеңнің өте маңызды құрауыш бөлігі. Сарапшы
сараптамалық бағалауға кірісерде , оның ... ... ... ... ... ... жүргізуге ыңғайлы және сай екендігіне көз
жеткізуі керек.
Егре сараптамалық бағалау ... ... ... ... онда
сарапшы өлшеуіш заттардың дайындығын тексеруге міндетті, сонымен қатар
міндетті түрде сынау таңбалары және ... ... ... ... ... ... параметрлерi, өлшеу ауқымдарының
дұрыстығына аса мән ... ... ... ... ... ... дұрыстығын бақылап тұруы керек, себебі бірнеше ... ... ... өлшеуіш құрылғылар өзінің дәлдігін жоғалтуы мүмкін.
Содан кейін ... ... ... ... сұранысына сәйкес тауарды
бағалауға көшеді.
Тауардың сапасын бағалау ... ... ... ... ... келісіп отыру керек. Сонымен қатар
мұнда ескере кету керек ... ... ... жақпен
түсініспеушілік туындаған ... ... ... ... ... не ... ... жүргізгенде міндетті түрде дәл сол
алдында қолданылған ... ... ... ... болған
жағдайда көрсеткіштер шеңбері ... ... ... ... ... тудырған көрсеткіштерге бөлуі керек. ... ... ... ... ... ... ... сараптамалық бағалауда стандарттармен регламенттелген көрсеткіштер
қолданылады. Сол себепті сапалық көрсеткіштердің маңыздысын анықтағанда,
сарапшы оны ... ... ... ... ... ... ақпараттарға сай емес оқылықтарды тапқан
жағдайда, сарапшы оны ... ... ... ... ... ... ... сандық сараптама жүргізу ... кез ... ... ... ... тіркеледі, себебі мұндай оқылықтар өнімнің
айтарлықтай санын жөолтуға себеп ... ... Егер ... жүргізудің мақсаттарына табылған оқылық ... ... ... оны ... тіркемеуіне болады, немесе ... ... ... ... ... Сараптама зерттеулер тұтастай немесе
дара таңдаулы әдістер бойынша жүргізіледі. Тұтас әдіс ... ... ... ... ... ... ... партиясының тек бір
бөлігін ғана ... ... жоқ, ... тек сол ... ғана ... да. Таңдаулы әдісте сарапшы таңдау арқылы бөлік алуы керек немесе
нормативті құжаттардағы ... ... ... ... ... ... ... мен сынамалар бекітілген көлемнен кем
болмауы керек, ... ... ... ... ... ... ... және олардың сақталуына ... ... ... орындалуын қамтамысыз ететін сынамаларды
іріктеу актісі жасалады, онда ... ... аты, ... ... ... ... ... уақыты (мерзімі, ал жылдам
бұзылатын тауарлар үшін ... және ... ... ... ... оның ... ... басқа да сапалық құндылықтары: қабылдап алушының
аты-жөні және тауарды жеткізуші (өндіруші, ... ал ... үшін ... ... ... ... ... түскен
мерзімі; тауармен қатар жүретін құжаттардың ... ... ... ... ... ... ... мен орынының саны;
сынамалардың іріктелуі орын алған тауарлардың ... ... ... алынған сынмалардың жалпы көлемі, ал қажет ... ... ... ... ... ... көлемі; үлгілердің нөмірі
бекітілген этикеткалар; үлгілер помбаланған ... ... ... ... ... ... ... қажет
көрсеткіштер; басқа да тауар мен үлгілерді идентификациялау белгілеі ... ... ... ... және ... көрсетілген ақпараттар
бір-біріне сәйкес болуы керек. Үлгілерді ... ... ... ... ... қол ... ... қолдары тапсырыс беруші
ұйымның мөрімен бекітіледі. Акт ... ... ... ... бір акті ... актісіне бекітіледі, келесісі
тапсырыс берушіде қалады, басқасы үлгілерге ... ... ... берілмейді. Ондай жағдай болып жатса арнайы ... ... ... іріктеу актісін құрастырудың дұрыстылығы тек оның ... ... ... ... сынақтың нәтижесіне, тауарлық
сараптаманың нәтижесіне де ыкпал етеді. Сол себепті ... ... қате ... ... ... ... де ... тигізеді және
сараптаманың нәтижесіне деген ... ... ... іріктеу
актісімен қатар шығынның құжаты рәсімделеді, оған сараптама ... мен бас ... қолы ... ол ... ... ... ... үлгілердің бағасы тапсырыс ... ... ... ... ... ... ... сараптамалық бағалау
жүргізілгеннен кейін сараптаманың ... ... яғни ... ... ... Бұл ... ... барлық сараптаманы
қорытындылайтын жауапты бөлім. Бұл ... ... ... ... талдау мен бағалау және олардың құжаттай толтырылуы ... ... ... және ... ... бағалаудың дұрыс жүргізілгеніне күмән тудырады.
2.4 ... ... және ... ... ... талдау  
Экологиялық қасиеттер (қоршаған ортаға зиянсыздық) — тауарлардың өндіру,
сақталу, іске асыру және тұтыну барысында ... орта ... ету ... ... ... ... ... өмір сүру мүмкіндігін
күннен күнге құлдырауға ұшыратуда. ... ... ... ... ... ... артады. Көптеген тұтыну ... ... ие ... ... ... ... ... жүрген нормативтік құжаттарында олардың ... ... ... ... тауарлар белгілі бір деңгейде өзінің ... ... ... ... ... тигізеді. Қоршаған ортаға көбірек зиянды
тигізуі ... ... ... ... мен ... ... ... анықталады. Көптеген азықтық емес ... мен ... үшін ... ... ... ... және ... кезінде
орын алатын ластаулар сияқты тұрмыстық ластаулар ... ... ... ... ... ... ортаға әсері олардың ... ... бір рет қана ... жарайтын орамалар, жеткізу,
сақтау, іске асыру және тұтыну ... ... ... ... ... ... ... ортаға зиянсыздығына мысал ретінде зиянды
заттарға ие ... ... ... ... ... мен киімдер —
боялардың төзімділігі; ұнтақ тектес тауарлар (ұнды, ... ... кір ... ұнтақты) — тасымалдаушы көліктердің немесе орамдардың
тауардышашылып қалудан сақтайтынына сенімділік.
Тауарлардың экологиялық ... ... ... ... ... ... әр түрлі ластаудың түрлері қызмет етеді.
Бұл қауіпсіздіктің түрлері көп ... ... ... ... Сол ... ... бақылау» Федералдық заңында халықтың және
қоршаған ... ... өмір үшін ... ... жануарлар мен өсімдіктердің, заңды және жеке ... ... ... Бірақ тауардың экологиялық және
тұтынушыға ... ... ... ... ... ... байланыс
болғанымен, әрқайсысы жеке-дара есепке алынуы тиіс.
Қауіпсіздік — көптеген объектілердің өте ... және ... ... ... ... ... сонымен
қатар қоршаған ортаның. Сол себепті «Техникалық бақылау туралы» ... ... ... ... өндірістік процесстердің, пайдаланудың,
сақтаудың, тасымалдаудың, іске асырудың және кәдеге жаратудың ... бұл ... ... ... денсаулығына, жеке және ... ... ... ... ... ... ... жануарлар мен өсімдіктердің өміріне және денсаулығына зияннына
байланысты ... ... ... ... ... ... ... керек және техникалық
регламенттермен регламенттелуі қажет.
Тұтыну тауарларының ... ... ... өмір үшін қауіп
төндіретін қатерді жібермеу, ... ... және ... ... ... ... кезінде зиянды болдырмаумен анықталады.
Қауіпсіздік — барлық тұтыну тауарлары ие болуы қажет өте маңызды қасиет.
Тұтынудың ... ... ... ... ... ... ... жоғалтуға алып келетін сапасының нашарлауы,
қауіпсіздіктің рұқсат етілген шегінен асуы ... ... ... ... етеді. Қауіпті тауарлар жоюға жіберіледі, ал тұтыну
қасиетінен айырылған кей ... ... ... ... ... өңдеуге жіберіледі. Одан бөлек өнімнің жоғалтып алған қасиеттерін
оқылықтарды жою ... ... ... келтіріп, соның ... ... ... ... ... пайдаланылуы мүмкін.
«Техникалық бақылау туралы» заңға сәйкес қауіпсіздіктің ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік;
Химиялық қауіпсіздік;
Электрлік қауіпсіздік;
Ядерлі және радиациялық қауіпсіздік.
Тауарлар үшін ортақ және кеңірек таралғаны ... және ... ... ... ... ... дараланғандар тобына жатқызуға
болады. Осыған байланысты қауіпсіздікке қатысты комплексті ... және оны ... деп ... Бұл ... ... және биологиялық қауіпсіздіктерді қамтиды.
Химиялық қауіпсіздік — ... ... және жеке ... ... зиян ... сақтау.
Тауарлардың химиялық қауіпсіздігіне әсер ететін заттар келесі топтарға
жіктеледі: токсинді элементтер (ауыр металлдардың ... ... және ... ... антибиотиктер; гормоналды
дәрумендер; жоғары спирттер және ... ... ... ... ... мономерлер; тыйым салынған астық қоспалар, орамаға
арналған боялар, полимерлі материалдар (нақты тауарлар үшін).
Радиациялық ...... ... және жеке ... элементтердің (изотоптар) немесе осы элементтердің иондаушы
сәулелерінің келтіруі мүмкін зиянын болдырмау.
Тағамдық емес тауалардың ішінде ... ... ... ... ... ... ... асбест, цемент және т.б.), минералды
тыңайтқыштар, бағалы және жартылай ... ... ... ... ... ... тағамдық емес тауарлардың радияциялық зияндығы
туралы мәліметтер жоқ.
Биологиялық ...... ... әр ... ... ... пайда болуы мүмкін қауіптерді болдырмау.
Биозалалдарға ... және ... ... ... ... ... қауіпсіздік — тұтынушылардың өміріне, ... ... ... ... ... ... нәтижесінде зиян тигізуі мүмкін
әсерлерді болдырмау (соққылар, қыру, шаншу, деформация және т. б.).
Механикалық қауіпсіздік негізінде тағамдіқ емес ... үшін ... аяқ ... ... ... ...... өнімдер
үшін, тігістер мен кескіндерге қойылатын ... ... ... ... ... мен сірінің деформациялану шамасы — аяқ киімдер
үшін және т.б.), ... ... ... ... ... ... мен ... қауіпті бөлшектердің болмауы).
Тағамдық өнімдер үшін механикалық қауіпсіздік нормаланбайды, ... ... ... ... және рұқсат етілмейтін ... ... және ... ...... тауарларды пайдалану кезінде электр тогының, сонымен қатар
электрлік, магнитті және ... ... ... ... ... ... ... — тауарларды тұтыну және пайдалану кезінде жоғары
температураның әсерінен тиетін зияндарды болдырмау.
Термиялық қауіпсіздік жылытатын ... ... ... Оны
дайын тағамдық өнімдерді ыстық күйінде беру және іске ... ... ... ... ... ету ... ... — тұтынушылардың белгілі бір ... ... ... ... барысында олардың өртенуі әсерінен денсаулығына және жеке
мүлкіне зиян етуі мүмкін қауіптерді бодырмау.
3. ӨНІМДІ ... ... ... ... ... негізгі мақсаты - адамның өмірі мен денсаулығын,
қоршаған ортаның қауіпсіздігін қамтамасыз ... өнім оған ... ... ... ... мүддесін қорғау.
Қазіргі кездегі республикамызда өндірілетін және шет ... ... ... ... мен ... ... адам ... үшін
қауіпсіз, сапасы да сұраныс деңгейінде болуы тиіс.
Өндірілетін тауардың және ... ... ... ... ... сай болуы үшін, өндірістін сапа көрсеткішін және өнім мен қызмет
сапасын сертификаттап, ... ... ... шығаруға, ол өнімдердің
(қызметтердің) сапасы ішкі және ... ... ... ... ... және ... ... сапасын; сертификаттау
үшін арнаулы білімі бар, білікті және ... ... ... ... ... үшін ... ... сынақ зертханалары
қажетті жабдықтармен, нормалық, анықтамалық, ... ... ... ... Сонымен қатар, сынақ барысында алынған нәтижелер,
бірдей жағдайда зертханаларда ... ... ... ... сәйкес
болуы керек.
Аталған жүмыстарды жүргізу елімізде «Стандарттау және сертификаттау»
мамандарына жүктелген.
Қазакстан Республикасы ... ... ... ... принципте жүргізіледі:
- өнім туралы мәліметтің дұрыстығын қамтамасыз ету
-өндіруші мен тұтынушының тәуелсіздігі;
-сынақтың кәсіби түрде өтуі;
-шетелдік өтініш берушілерге қысым жасамау;
- өтініш ... ... ... ... зертханасын таңдап алуға
еріктілігі және сертификаттауга қатысатыг адамдардың жауапкершілігі;
- сертификаттау туралы ақпарат ... ... ... ... уақытының біткендігі, жойылғандығы жөніндегі ақпарат;
- сертификаттау объектісінің ерекшелігін ескере отырып ... ... ... қажетті сынак тәсілінің көптүрлілігі;
- сертификаттау жүмысында ИСО (МЭК) ... ... ... мен ... ... ... Республикасы қатынасатын көп жақты және екі ... бар ... ... ... аккредитациясын,
аккредитацияланған сынақ зертханасының сертификаттарын және сәйкестік
белгісін ... ... ... ... ... ... ... болған жағдайда сертификаттау жұмысына тұтынушылар
қоғамынқатынастыру.
Өлшеу, сынау және ... ... ... ... ... ... ... табылады. Оларды қолдану ерекшеліктері сынақ
зертханаларында өнімді сертификаттау ... ... ... ... ... 1. «Өлшеу», «сынау», «бақылау» ұғымдардың өзара қатынастары
|Термин ... ... ... |Дәлдәк |
| | | ... ... ... ... ... ... ... қателігі|
| |мәнін ... ... ... ... ... |
| | ... | ... |Шаманың (параметр-дың)|Берілген сынақ | |
| ... ... ... ... және ... | |
| ... және ... әсер |Δи = Δp +Δф + |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... |нәтижесінің шынайы мәнге| |
| ... әсер ... ... ... |
| ... ... анықтау|бағалау |Δp – ... |
| | | ... |
| | | |Δф - ... |
| | | ... ... |Шаманың (параметр-дың)|Параметрдің жіберілетін |I және II |
| ... ... |шек ... болу |текті |
| ... және ... ... ... |
| ... әсер ... |Δи ескерілген|
| ... ... шек | ... |
| ... болу ... | ... |
| ... | | ... ... ... - ... сандық және сапалық сипаттамалара
баға беру, яғни берілген жағдайларда талап етілген функцияларды атқара алу
қабілетін бағалау. Бұл мақсаттың ... ... ... ... ... ... хаттамасы табылады. Сынақ хаттамасында өнімнің
параметрлерінің мәндері көрсетіп жазылады.
Бақылаудың мақсаты - ... ... ... құжаттарда
қойылған талаптарға сәйкестігін анықтау, оның ішінде сынақ нәтижелері
бойынша да. Бұл мақсатты ... ... ... ... ... Сондықтан бақылау мақсатын сарапшылық бағалау мақсаты деп ... ... ... ... бұл екі ... ... байланысты жүргізіледі. Сапа жүйелерінің және көрсетілетін
қызметтердің ... ... ... ... өлшегіш техниканы
қолданбай, көзбен немесе органолептикалық әдістердің (аудиттер, тексерулер,
сурау жүргізу, және т.с.) көмегімен ... ... ... ... ... ... ... бойынша сәйкестікті растау
емтиханы өткізіледі.
Суретте сәйкестікті растау кезінде қолданылатын бақылау түрлерін жіктеу
схемасы келтірілген.
Сурет 3 – өнімді бақылау ... ... ... ... ... сапа ... және ... бақылау кездеседі. Барлық объектілер шикізатқа,
материалдарға, бұйымдарға, жабдықтарға және саймандарға ... ... ... ... ... ... сипаттамаларының бірі болып олардың бақылауға жарамдығы, яғни бұйым
конструкциясының оны жасау, сынақтан өткізу, ... ... ... ... ... ыңғайлы және сенімді түрде бақылау мүмкіндігін қамтамасыз
ету қасиеті табылады.
Аталған объектілерден басқа сапа жүйесі ... және ... ... ... ... асырылады.
Станокта, престе жүргізілген кез келген операциядан ... ... ... ... ... бақылауды операциялық бақылау деп
атайды. Дайын бөлшек, торап жасап шығарылғаннан ... ... ... ... ... ... ... қабылдау үшін бақылау жүргізеді. Бұл жерде
комплектінің түгелдігі, буып түйілуі өалай (қандай жағдайда) тасымадланғаны
және сақталғаны бақыланады. Операциялық ... ... ... ... керек және қандай сайман немесе өлшеу құралы ... ... ... ... картасының «бақылау операциясы»
бағанасында жазылады. Қабылдау үшін (қабылдау алдында) бақылау мемлекеттік
стандарттар, ... ... ... және ... ... ... ... операциялардың мәні - өндіріс процесінің ... ... және т.б. ... ... ... табылады.
Объектілерді немесе өндіріс процесінің операциясын бақылау мынадай
түрде жүзеге асырылуы мүмкін: лезде ...... ... кез ... ... ... мүмкін; периодтық –
белгілі уақыт ... ... ... ай) ... кейін жүргізіледі;
үздіксіз – үздіксіз (тұрақтытүрде) жүргізіледі.
Бақылау құралдарына байланысты бақылаудың мынадай ... ... ... ... – бақылау объектісі көзбен бақыланады және оның
нормативтік құжаттар талаптарына ... ... ... ... ... жол ... ... болуы; органолептикалық – сарапшы мамандармен
жүргізілетін субъективтік бақылау әдісі ... ... ... ... ... ...... калибрлердің, аспаптардың, стендтардың, сынақ машиналарының
және т.б. ... ... ... Бақылаудың соңғы түрі
автоматтандырылған және қоломен ... деп ... ... ... ... микрометр, калибр, индикатор сиақты қол саймандары
қолданылады. Бұндай бақылаудың сапасы төмен болады. Барлық ... ... ... де 2-4 % ... бар ... ... ... Автоматтандырылған бақылау арнаулы құрал-жабдыұтарды қолданумен
байланысты. Сапасы жоғары болып табылады. Ең прогрессивті болып ... ... ... ... ... ... ... мен тораптарды
жасағанда өндірістік желіге автоматты бақылау құралдары ендіріледі. ... ... ... бақылау жүзеге асырылады. Бақылаудың бұл
түрі подшипник шығаруда кеңінен қолданылады.
Өнімнің көлеміне ... ... ... және ... деп
бөлінеді. Жаппай бақылау кезінде бақыланатын өнімнің ... ... ... әр ... тексеру нәтижесі бойынша шығарылады. Таңдап бақылау
кезінде шешім өнім партиясынан, ... ... бір ... ... ... ... ... сай) тексеру ... ... ... ... әсер ... ... ... және
пассивті бақылау кездеседі. Активті бақылау ... ... ... ... ... асырылады. Алынған нәтижелер бұйымды
жасау процесін үздіксіз бақылау үшін ... ... ... ... тіркеп қана қояды.
Бақылау объектісіне әсер етуі бойынша бұзып бақылау және бұзбай
бақылау ... ... ... ... бұйым ары қарай пайдалануға
жарамай қалады.
Тексерілетін параметрлердің типі бойынша геометриялық параметрлерді
(сызықтық, ... ... ... ... ... мен ... және т.б. формалары мен орналуын), физикалық
қасиеттерді (электрлік, жылутехникалыұ, ... және т.б.), ... ... ... ... және ... ... химиялық қасиеттерін ... ... ... ... ... ... тұрақтылық), сондай-ақ арнаулы
бақылау (жарық-, газөткізгіштігі, герметикалығы).
Сәйкестігін растау кезіндегі бақылау процесі ұйымдастырылған ... ... ... ... ... ... объект, әдістеме
және бақылауды орындаушы, сондай-ақ бақылау бойынша нормативтік ... ... ... ең ... техникалық бақылау процесін
ұйымдастыру кезінде ГОСТ ... ... ... ... ... ... бақылау жүргізу кезінде қолданылатын операцияларды
әзірлеудің ... ... ... ... өткізу (сынау) бақылаудың бір түрі болып табылады,
сондықтан оған да ... ... ... ... жүргізу жүйесіне
төмендегі негізгі ... ... ... ... ... ... ... жүргізу және қлшеу үшін қолданылатын құралдар (сынақ
жабдықтары және салыстырып ... ... ... ... ... ... ... үшін нормативтік құжаттар (бағдарлама,
әдістемелер).
3.2 Өнімді сәйкестік белгісімен таңбалау
ҚР ... ... ... ... ... өнімді таңбалау және сәйкестік белгісімен таңбалау
тәртібі, сонымен қатар ... ... және ... ... ... ... ҚР СТ 3.25 талаптарына сәйкес келеді.
Сертификатталған өнімді таңбалау және ... ... ... ... ... орындаушы, сатушы) ҚР СТ 3.0, ҚР СТ 3.4, ҚР СТ ... ... ... ... ... және ... белгісін қолдану құқығын ... ... ... ... ... ... және әдісін сертификат жөніндегі
орган арыз берушімен келісе отырып белгілейді.
Стандарттар және ... да ... ... ... сақталуын
сәйкестік таңбасы куәландыратын, сәйкестік ... ... ... ... ... және техникалық талаптар
ҚР СТ 3.1 көрсетілген.
Өнімді таңбалау және сәйкестік белгісін қолдану мақсаттары:
– өндірушіге ... ... ... ... сонымен қатар олармен шығарылатын өнімдерді,
қызметтерді реализациялау;
– тұтынушыларға осы өнімнің және қызметтің адам ... ... ... туралы, азаматтардың
мүлкіне және ... ... ... ... ... ҚР сауда нарығында заңды және физикалық тұлғаларға
керекті жағдайларды жасау.
Сәйкестік ... ... ... ... ... ... ... таңбасының жанына немесе сертификатталған өнімнің
сәйкестігін айқындайтын нормативтік құжат ... ... ... ... (газ тәріздес, сұйық, шашылатын заттар мен
материалдар, ұсақ заттар) сәйкестік белгісін таңбалау мүмкін ... ... ... ... ... ... және тауарды шығрушы құжаттар сәйкестік
таңбасымен сол ... ... ... ... ... ... және нөмірі, сертификат берген орган атауы) орында таңбалануы тиіс.
Егер сәйкестік таңбасымен таңбаланған өнімнің осындай ... ... ... ... көшірмесінің болуы қажет емес.
Қызметті орындаушы ... ... ... ... жолдамаларға, келісім шарттарға, вывеска, наряд заказыларға
таңбалай алады.
Сәйкестік таңбасын енгізгенде ол бір түсті болу керек және енгізілген
фонда контрасты болу керек.
Өнімді ... және ... ... ... кез ... тәсілмен орындауға болады: ерітіндімен еріту, ... ... ... және басқа әдістер және бұл әдістер бұл таңбаны ... ... ... және ... сақтау мерзімінде ұзақ сақталуын қамтамасыз
етуі ... ... оның жеке ... ... ... ... көрінісінің техникалық воплощениесі жасандылықтан қорғайтын арнайы
шараларды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... қаптамалы материалдарды сақтау және қолдану, сертификатталмаған
өнімдерге қолдану мүмкіндігін шектейтін тәртіпте жүзеге асуы керек.
Өнімнің сәйкестік сертификатының мерзімінің ... және ... ... ... ... ... ... тоқтатуға немесе
жоюға алып келеді.
Сертификаттау жөніндегі орган өнімді және ... ... ... ... құқығын көрсетуге жауапты.
Арыз беруші сертификатталған өнімнің және көрсетілген қызметтің сапасына
және сәйкестік таңбасын ҚР заңнамасына сәйкес ... ... ... ... ... және ... ... сәйкестік белгісі бойынша маркалауға
ұсыну ... ... ... немесе көрсетілген қызметті сәйкестік белгісі
бойынша маркалау ҚР СТ 3.4 ... ҚР СТ 3.5 на ... ... ... ... ... ... Егер сертификат уақыты жұмыс істеп тұрса,
өтініш білдіруші сертификатталған өнімге маркировка алу құқығы ... А ... ... қосымшаланады: сәйкестік
сертификатталған куәландырылған ... ... ... ... ... ... құжаты сәйкестік белгісінің өтініш білдірушімен және
сертификаттау органының ... ... ... ... ... технологиялық инструкцияның болуы.
Сертификатталған өнімнің маркировкасының сәйкестік белгісі ... ... ... ... ... ... өлшемі ҚР СТ 3.1 сәйкес болуы керек.
Түрлі -түсті қолдану
Сәйкестік белгісінің орналасу орны.
Жасанды қорғау шамасы
Таңбалаудың технологиялық әдісі
Сәйкестік белгісінің таңбалаудың ... ... ... ... ... ... құралдарға талаптары сәйкестік белгісінің өнімнің
кейбір бірліктерінде маркировкалау тәртібінің сәйкес келмеу жағдайы (егер
маркалау ... ... ... ... ... ... және қолдану тәртібін сәйкестік
белгісі бойынша ... ... ... ... ... ... ... дайындауда сараптаудың құнын және
өнімді маркировкалаудың технологиялық инструкциясын немесе ... ... ... ... есепке алады.
Өнімді және көрсетілген қызметтің жұмысының құны Р.РК 503.01 ... ҚР СТ 3.4 ... ҚР СТ 3.5 ... ... ... ... шешімі бойынша өнімнің ... және ... ... ... безендіріледі.
Сертификаттау жөніндегі органы ҚР СТ 3.11 ... ... ... ... сәйкестік таңбасымен таңбалау құқығын алған
өндірістердің учетін жүргізеді.
Өнімді және ... ... ... ... ... ... шарттарды орындағанда беріледі:
– өнімді және көрсетілетін қызметті сертификаттау бойынша
жарамды нәтижелер;
– сертификатталған өнімнің және ... ... ... ... ... ... және көрсетілетін қызметті сәйкестік белгісімен
таңбалаудың ... ... ... ... ... ... инструкцияның
болуы;
– арыз бергенде сәйкестік белгісімен өнімді (қызмет)
таңбалау құқығы ... оны ... ... ... қажетті құжаттармен арызды алған күннен бастап ... ... ... ... СТ 3.4, ҚР СТ 3.5 сәйкес бекітілген формада ... ... ... ... таңбасымен өнімді таңбалау құқығын беру ... ... беру ... ... қабылданады.
Сәйкестік таңбасымен өнімді таңбалау құқығын көрсетуге керісінше шешім
қабылданғанда, арыз берушіге үш күндік мерзімге ... беру ... ... ... ... ... ... таңбасымен таңбалау құқығын көрсетуде дұрыс
шешім мен келіспеген арыз беруші ҚР СТ 3.10 ... ... ... ... ... ... технологиялық амалдарды қолданады:
– арнайы таңбаның көмегімен сәйкестік таңбасын тұтынушылық
қаптамасының ... ... ... ... ... ... ... құжаттамасының
қаптамалық материалдарды және бланктарды қолдану;
– өнімнің тік бөлігі ... ... ... ... ... ... сәйкестік таңбасының арнайы дайындалған носительдерін
жабыстыру.
Белгі сәйкестігі технологиялық әдісте Қазақстан ... ... ҚР СТ 3.1 ... ... ... ... коды ... белгі бекітілгенде мынаны шектеу қажет екініші қолданушы немесе
өнім, қызмет сертификациясына жататын оның дау, ... ... ... ... ... белгісі жойылуы немесе орган
бойынша ... ... ... мүмкін мына жағдайда:
- өтініш беруші өтініш қағазын тағайындау;
- өндіріс технологиясына немесе өнім ... ... ... ... ... сай ... немесе қызметке сәйкес ақауы;
- өнімнің шығарылуы міндетті талапқа сәйкес емес болса;
- Сертификаттауға сәйкес қызметі немесе оның жойылуы тоқтатылғанда;
- ... ... ... ... өнім ... шығарылуы тоқтатылғанда;
- Заңды тұлғаны жою таратуда.
Белгі сәйкестігі:
Техникалық амал маркасы белгі ... ... ... ... келуі
қажет, мерзімі тоқтатылуы немесе жойылу қызметі сертификаттауға сәйкес.
Белгі сәйкестігі орнатылған техникалық амал маркасына ... ... ... ... ... ... ... келуі қажет. Техникалық
амал маркасын жою өтініш беруші комиссимен ... ... және акт ... ... ... ... ... Комиссия құрамына сәйкес серт
берген сертификаттау бойынша орган кіреді. өтініш беруші және сертификаттау
бойынша ... ... амал ... ... және ... ... қарым
қатынас тәртібі келісім шартта сертифтикаттау бойынша ... ... ... ... ... келісім шартта жүргізіледі.
Сәйкестік белгісін санционарсыз қолданғанда, кінәлілер ҚР заңнамасына
сәйкес белгілі бір шаралар қолданылады.
Сертификациядан ... ... және ... ... таңбалауға
арналған сәйкестік белгісін қолдану мүмкін емес.
Сертификация жөніндегі органдар арыз бойынша өнімді сәйкестік белгісімен
таңбалау ... ... ... ... және жойылған шешімдерін
белгілі тәртіпте Госстандартқа жібереді.
Госстандарт сәйкестік ... ... өнім және ... ... ... ... ... жариялайды
Сапаны қамтамасыз етудің жалпы критерийлері
Сапа- комплексті ұғым болып саналады. ... Oxford ... оны ... сипаттаманы (төменгі сапалы, тауарды
сұрыптарға ... ... ... сипаттаманы (сапалы,жақсы), белгі,
негізгі мәліметтер, параметрлерді ... ... деп ... басқаруда қолдануына байланысты «сапа» термині 70 жылдардың басында
EOQ-дің (сапа туралы Еуропалық ұйымның) ... ... ... ... ... деңгейі» ретінде түсіндіріледі. «Сапа»
терминінің қазіргі таңдағы версиясы ИСО8402 «Сапаны ... және ... ету. ... деп ... ... ... ... былай жазылған: ... ... және ... ... ... ету ... жататын объекті
сипаттамасының жиынтығы».
Сертификаттау процесі объектісіне сенімділік және ... ... ... ... НҚ ... сәйкестік баға сенімділігі
сертификаттау жөніндегі техникалық жиынтықты және сынақ ... ... ... нәтижелерін алудағы бейтараптық
қызығушылықты жақтарға, яғни, ... мен ... ... ... ... ... ... екі критерийі мынадай. Бұл
критерийлерге сәйкес жетістік механизмі «сапа шеңберінде» көрсетілген. ... әсер ... ... ... қызмет көрсету) өндіруде толық цикл
элементтерінің өзара қарым-қатынасын айқындайды.
Сертификаттаудың ... ... ... ... ... ... және ... кейінгі қызметтен
тұрады. Сертификаттаудың сапасы маркетинг және ... ... ... ... ... талаптарға сай талдау ... ... ... ... ... сатыда әр түрлі
елдерде сынау және сертификаттау нәтижелерін қабылдау жағдайлары ескерілуі
қажет.
Сертификаттау процесінің жобалау ... ... әсер ... ... ... ... ... берушінің тілектері, ... ... ... ... және ... зертханалары органдарының
қызмет етудегі ұйымдық, техникалық және ғылыми әдістемлік аспектілері.
Сертификаттауды ... ... ... ... сертификататтау және
сынақ зертханалары органында ... ... ... етеді:
квалификацияланған тұлға; мамандандырылған қоймалар; НҚ фонды; өлшеу, сынау
және бақылау ... ... ... ... арналған
ресурстар орнатылған талаптарға жауап беруі қажет. Олардың сәйкестігі
сертификатталған және сынақ ... ... ... ... ... ... ... сынауға үлгілерді алу, инспекциялық
бақылауды жүргізу немесе арызды өңдеу сенімділік пен бейтараптыққа ... ... ... үшін ... ... ... есепке алатын жұмыстың (аудит) сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... ... Маңызды мәнді
барлық процесті құжаттандыру және архивтеу, арыз берушінің коммерциялық
құпиясын сақтайтын ақпараттың конфиденциондығын қамтамасыз етуі ... өнім ... ... бар ... сапа жүйесін бағалау
және сәйкестік туралы ... ... ... ... ... ... және сынақ зертханалары органдарының ішкі
инструкциясы және ... ... ... ... ... ... ету ... базасын бақылау процесін
жүргізбей қол жетімсіз болып табылады. Бұл периодтық сыртқы және ішкі ... бар ... ... ... аудит сертиф. және ... ... ... ... орындалады, көбінесе оны сапаға
арнайы тағайындалған жауапты жүргізеді. Аудит нәтижесі ... ... ... ұйымдыққа ақпарат болып табылады.
Сыртқы аудитті тәуелсіз сарапшылар немесе инспекциялық ... ... ... органдар жүзеге асырады. Ондағы барлық
бақылауларды жүргізуде статистикалық ... ... ... ... ... ... сертификатты шығару жөніндегі шешім
қабылданғанда жүргізіледі.
Сәйкестік сертификатын және ... ... ... ... ... ... ... максимальді ақпарттығын және мәнін
қамтамасыз ететін формасына және ... ... ... ... жүйесіне тәуелсіз кез келген сертификат; сертификат
объектісінің атауы; ол сәйкес ... НҚ; ... ... ... ... шыққан мерзімі; жарамдылық мерзімі және сертификат жөніндегі
органның аккредиттелгені туралы белгі болса.
3.3 Өнімді сертификаттау, өнімнің ... ... ... бақылау
Қазақстан Республикасы территориясында өнімдердің ... ... ... ... растау ерікті және
міндетті түрде жүргізілуі мүмкін.
Өз еркімен сәйкестікті растау ... ... ... жүзеге
асырылады. Ерікті ... ... ... ... ... ... ... Мақсаты - өнімнің
(процестің, көрсетілетін қызметтің, жұмыстың) өтінуші ... ... ... ... құжаттың талаптарына, сондай-ақ өтінушінің арнаулы
талаптарына ... ... ... ... міндетті
сертификаттауды алмастыра алмайды. Басқаша ... егер өнім ... ... ... оны ... ... ... міндетті растау төмендегі түрде жүзеге асырылады:
шығарушы кәсіпорын сәйкестік туралы декларация қабылдау арқылы;
міндетті сертификаттау жүргізу арқылы.
Міндетті сертификаттау – ... ... ... ... өнімнің, көрсетілетін қызметтің техниклық реттеу ... ... ... ... талаптарға сәйкестікті растау
нысаны.
Міндетті сертификаттау міндетті сертификаттауға жататын өнімдер
(процестер, ... ... ... ... ... өнімдер
(процестер, көрсетілетін қызметтер, жұмыстар) үшін жүргізіледі.
Техникалық реттеу саласындағы нормативтік құқықтық актілерге техникалық
регламенттер, ... ... ... ... ... ... өмірі, денсаулығы, мүлкі үшін және қоршаған орта үшін қауіпсіздігін
қамтамасыз ететін басқа да ... ... ... сертификаттауға жататын өнімдер мен көрсетілетін қызметтер
тізімі, сондай-ақ сәйкестігі туралы декларациямен растауға болатын ... ... ... ... ... ... ... ұсынысы бойынша әзірлейді. Тізімдер Қазақстан ... ... ... мұндай тізілімдер мыңнан астам өнімдер және онға
тақау көрсетілетін қызметтерді ауқымдайды.
Заңға сәйкес тізілімдерге ... ... тек қана ... ... сәйкестік туралы декларациясы болған жағдайда сатуға
болады.
Міндетті сертификаттау. Сертификаттауды жүргізу тәртібі
Өнімді сертификаттауға мыналар кіреді:
1) ... ... беру және оны ... ... ... ... қабылдау, оның ішінде схеманы таңдау;
3) сертификаттау бойынша жұмыстарды жүргізуге арналған шарт жасасу;
4) үлгілерді іріктеу, сәйкестендіру және оларды ... ... ... (егер бұл сертификаттау схемасында көзделсе);
6) алынған нәтижелерді талдау мен Сертификат беру ... ... ... туралы) шешім қабылдау;
7) Сертификатты мемлекеттік техникалық ... ... ... ... ... ... ... инспекциялық бақылауды жүзеге асыру (егер
бұл сертификаттау схемасында көзделсе);
10) сертификаттау ... ... ... ... сертификаттауды жүргізу үшін өтінім беруші Органға
сертификаттау жүргізуге арналған өтінімді ... ... ... органы бар болса, өтінім беруші олардың кез
келгеніне өтінім жіберуге құқылы.
Декларация туралы ... және оның ... ... декларацияда:
1) өтiнiм берушiнiң атауы мен орналасқан жерi;
2) сәйкестiктi растау объектiсiн бiрдейлендiруге мүмкiндiк ... ... ... ақпарат;
3) оның талаптарына сәйкестiгiне өнiм расталатын техникалық регламенттің
атауы;
4) өтiнiм берушiнiң өнiмдi ... ... ... ... ... ... екендiгi және өнiмнiң техникалық регламенттерде белгiленген
талаптарға ... ... ету ... шаралар қабылдағаны туралы
өтiнiшi;
5) жүргiзiлген зерттеулер ... және ... сапа ... ... ... ... ... техникалық регламенттерде
белгiленген талаптарға сәйкестiгiн растау үшiн негiз болған құжаттар ... ... ... ... ... мерзiмi;
7) техникалық регламенттерде көзделген өзге де мәлiметтер болуға тиiс.
Сәйкестiк туралы декларацияның нысанын, ... ... ... тәртібін уәкiлеттi орган белгiлейдi.
4. Сәйкестiк туралы декларация осы өнiмдi ... ... ... ... ... ... ... белгiлеген, бiрақ бiр
жылдан аспайтын мерзiмге қабылданады.
5. Өнiмнiң сәйкестiгi туралы декларация аккредиттеу саласына осы өнiм
кiретiн сәйкестiктi ... ... ... ... ... ... растау саласындағы мемлекеттік техникалық реттеу
жүйесiнiң ережелерiнде белгiленген тәртiппен ... және ... ... ... ... ... ... аумағында
сәйкестiк сертификатына тең заңдық күшi бар.
7. Сәйкестiктi декларациялау:
1) өз дәлелдерi негiзiнде ... ... ... ... ... растау жөніндегі органның қатысуымен алынған дәлелдер
негiзiнде сәйкестiк туралы декларацияны ... ... ... ... ... үшiн дәлел ретiнде пайдаланылуы мүмкiн материалдардың
тiзбесi техникалық регламенттерде айқындалады.
Дәлел ретiнде техникалық құжаттама, өз ... ... ... ... және (немесе) өнiмнiң техникалық регламенттерде
белгiленген талаптарға сәйкестiгін растау үшiн негiз ... ... ... ... ... және сәйкестiктi растау жөніндегі органның қатысуымен
алынған дәлелдер ... ... ... ... өтiнiм берушi
өз дәлелдерiне қосымша таңдауы бойынша зертханада жүргiзiлген зерттеулер
(сынақтар) мен ... ... ... сапа ... ... ... құқылы.
Өнiмнiң сәйкестiгi туралы декларацияны қабылдаған кезде, осындай ... ... ... ... ... өзге де ... жағдайды қоспағанда, сапа менеджментi жүйесiнiң сертификаты
дәлелдердiң құрамында ... ... ... ... ... ... ... аяқталған кезден
бастап үш жыл бойы сәйкестiк ... ... ... данасы мен
сәйкестiктi растаудың дәлелi ретiнде пайдаланылатын ... ... ал ... ... декларацияның екiншi данасы оны тiркеген
сәйкестiктi растау жөніндегі органда сақталады.
Сәйкестік туралы декларацияны қабылдау тәртібі.
Өнімнің сәйкестігін сәйкестік туралы декларацияны ... ... ... ... ... өндірушілерді қолдау және Қазақстан
Республикасы Мемлекеттік сертификаттау ... ... ... ... ... ... өнімнің сәйкестігін сәйкестік туралы декларацияны қабылдау арқылы
растау отандық өнімдерге ғана таралады және ... ... ... ... ... ... жататын және
«Сәйкестігін сәйкестік туралы декларацияны қабылдау арқылы растау рұқсат
етілген өнімдердің Тізіліміне» енгізілген ... ... ... ... ... сатушы) сәйкестік туралы декларацияны
өнімнің өзіне қойылатын талаптарға сәйкес ... ... ... ... ... құжаттарға жатады:
- өнімнің үстінен шығарушымен (тапсырушымен) және (немесе) компетентный
сынақ зертханаларымен жүргізілген бақылау сынақтарының хаттамалары;
- ... ... ... ... ... ... және ... материалдарды, комплекттеуші бұйымдарды сынау хаттамалары;
- стандарттардың талаптарының орындалуын мемлекеттік қадағалау актілері
(стандарттардың талаптары ... ... ... ... өндіріс процесінің, буыпөтүю, маркалаудың)
тағайындалған талаптарға ... ... ... сапа ... ... ... өндірісінің сәйкестік сертификаты және т.б.
Сәйкестік туралы декларация нақты өнім немесе ... ... ... ... қойылатын біртекті өнімдер топтарына қатысты
қабылдануы мүмкүн.
Сәйкестік туралы декларация Мемстандартпен бекітілген ... ... ... ... сәйкестігін растау әдістері
Шетелден әкелінген өнімдердің сәйкестігін растауды ҚР СТ 3.9
сәйкес жүргізеді. Бұл ... ... ҚР ... ... ... ... ... шетелдік өнімдердің сәйкестігін
растаудың жалпы ережелерін, жүргізу ... мен ... ... ... ... ... аккредиттелген барлық органдарына,
сынақ зертханаларына, сарапшы-аудиторларға, сонымен қатар ҚР МСЖ ... ... да ... және жеке ... ... болып саналады.
Шетелден әкелінген өнімдердің Қазақстанда күші бар нормативтік
құжаттардың міндетті талаптарына сәйкестігін ... ҚР МСЖ ... ... сертификаттау органдарымен жүргізіледі.
Міндетті сертификаттауға жататын шетелден әкелінген өнімдердің
сәйкестігін растауды ... ... ... ... бойынша
жасалады, бірақ енгізілетін өнімдердің ерекшеліктері мен келісім-шарттардың
бар болуы ескерілуі ... ... мен ... ... ... МСЖ ... ... өнімдердің
сәйкестігін растауын мына жолдармен жүргізеді:
а) сәйкестік сертификаттарының түпнұсқаларын берген ТМД қатысушыларының-
мемлекеттерінің СО мойындалуы;
- ... ... ... ... ТМД ... СО мойындалуы;
- ҚР МСЖ орнатылған тәртіпте аккредиттелген ТМД қатысушыларына жатпайтын
мемлекеттердің СО берілген және мөрімен куәландырылған ... ... ... ... ... мойындалуы;
б) Өнімдердің сәйкестігін растау тәртібі техникалық регламентіне сәйкес
талаптарға сертификаттау ... ... ... ... ... ... ... декларациясын қабылдау.
ҚР аймағында мойындалған ... СО ... ... ... стандарттау, метрология және сертификаттау
жөніндегі уәкілетті органымен анықталады.
Міндетті сәйкестікті ... ... ... әкелінген өнім енгізу
уақытына өнімнің партиясы ретінде саналады, сериялы өнідіріске сәйкестік
сертификаты болса да. ... ... ... ... құжаттың тауармен
жүретін құжаттамаға сай анықталады.
Міндетті сәйкестікті растауға ... ... ... ... ... ... және орыс тілдерінде жазылған ақпарат ... Бұл ... ... ... кіреді: өнімнің атауы,
дайындаушы-мемлекет пен ... ... ... сақтау мерзімі,
жағдайлары, қолдану тәсілі, тағамдық құндылығы. ... ... ... ... сертификаты жоқ шетелдік өнімдерге сертификаттау
жұмыстарын ҚР күші бар ... ... ... ... ... ... ... сәйкестігін жүргізеді.
Егер Қазақстанда өтінуші өнімге орнатылған талаптар нормативтік
құжаттарда ... онда ... ... ... ... ... ... өтінуші беруі шартты.
Шетелден әкелінген өнімдердің сәйкестігін растау бойынша жұмыстар
үшін ақыны өтінуші ҚР Ұ 50.3.01 сәйкес ... мен ... ... ... ... ... болған
жағдайда ҚР 3.10 сай орнатылған тәртіпте апелляциялар қарастырылады.
Шетелден әкелінген өнімдердің сәйкестігін растауды жүргізу тәртібі
ҚР аймағына ... ... өнім ... ... растауға
жатады, сонымен қатар бұл өнім кедендік ресімделуін жүргізетін ... ... ... ... өтеді.
Шетелден әкелінген өнімдердің кедендік ресімделуін жүргізу үшін
негіз болатын құжаттарға ҚР ... ... ... СО ... ... жөніндегі өтінім-декларация болады (кедендік бақылауға
қажетті құжаттарды санамағанда).
Өнімнің кедендік ресімделуін жүргізгеннен ... ... ... ... ... ... өнім ... шетелдік сертификатты
мойындауға өтінім жібереді.
Өтініммен бірге мына құжаттар беріледі:
- шетелдік сертификаттың түпнұсқасы мен көшірмелері;
- өніммен бірге жүретін ... - ... шығу тегі ... ... ... сынау хаттамасының көшірмесі, сапа менеджмент
жүйесі немесе өнідіріс сертификаты, гигиеналық қорытынды, ... ... ... берілген құжаттар екі тілде жазылады. Егер басқа ... онда ... ... ... және ... ... ... негізінде СО шетелдік
сертификатты мойындау жөнінде шешім қабылдайды және ... ... үш ... ... ... СО мен ... ... растау жұмыстарын жүргізуге келісім-шарт жасалады.
Сәйкестікті растау ресімдерін жүргізгенде СО ҚР СТ 1014 талаптарына
және басқа да ... ... сай ... ... ... ... өнімдерге сәйкестік сертификаты сақтау және тасымалдау
шаралары болған кезде ғана мойындалады.
Мойындалған сәйкестік сертификаттары және олардың ... ҚР ... ... ... ... ... ... аккредиттеу саласына байланысты сәйкестікті растау ... ... іске асу ... СО орнатылады және ол
өнімнің сақтау мерзіміне байланысты болады, бірақ 1 ... ... ... ТМД ... ... өндіріс өніміне
берілген сәйкестік сертификатының мерзімі аяқталса, ал өнім сатушыда ... ... ... ... ... ... ... бірақ 3 жылдан
аспау керек.
СО сәйкестік сертификатын беру ... ... ... ... өнімге толық барлық көрсеткіштері бойынша анықтау жүргізеді немесе
нормативтік құжаттарда орнатылған талаптарға сай ... ... ... кейбір көрсеткіштерін ғана анықтайды.
4 ТҰЗДЫҢ ПАРТИЯСЫН ҚАБЫЛДАУДА ... ... ... ... ТАЛДЫҚОРҒАН ФИЛИАЛЫМЕН ҚАДАҒАЛАУ 
4.1 Тұздың өмірлік циклінің сатысына сәйкес мемлекеттік ... ... ... ... іске асыру үрдісі
Адам ағзасында натрий бұлшық еттердіңқысқаруы үшін, сондай-ақ
жүректің, ... ... ... мен ... жасушаларына сигналдар беру үшін
қажеттілігін көп адамдар біле бермейді, ал бұл біздің ... ... ... ... ... пайда болатын тұзды қышқыл ас қорыту үшін
қажет; бұл ион сілекей амилазасында да кездеседі. Тұздың негізгі ... ... ... мен ... ... және керісінше
тасымалдауында болып табылады. Сау ағзада тұздың ... ... ... жоғалуы міндетті түрде толықтырылуы тиіс. ... ... ... ... кетеді, бүйрек тұздың ағзадағы керек деңгейде қатаң
бақылап отырады.
Қарын сөлі мен ... ... ... көп ... ... ... кетеді, бірақ ішектің толқи жиырылуы қарқын алуымен ағзаның тұзды ... ... ... ... ал бұл кез ... адамның денсаулығына
кері әсерін тигізеді. Тұздың ... ... ... ... ... ... ... әлсіздік, жүрек айну мен сіңір тартылу
бірге жүреді. Жазда шөлді ... ... ... ағза тұз ... ... тамырлы коллапс туындап, керек десеңіз  өлімге де алып ... ... ... ... және ... да тамақ өнімдерінде натрийдің көп
болуы артериялық ... ... , ... мен ... ... алып ... ... болып табылатынын ұмытпаған жөн.
Біз анықтағандай тұз – су сияқты, мүмкін, тіршілікте маңызды жалғыз
өнім болып табылар, оның қолданылуы климат, аспаздық әдет пен ... ... ... айтарлықтай ауытқиды екен. Мысалы, ... ... көп тер ... ауыр ... ... ... деген қажеттілікті
өсіреді. Күрішті жиі қолданатын жер ... ... ... тұзды
көбірек қолдануы тиіс (15-20 г/күніне), өйткені күріш ... өте ... ... ... ... аз қолданады (5-8 г/күніне). ӘДҰ кұніне 6
г тұз қолдануды ұсынатынын назардан қалдырмаған жөн, ... ас ... ... және магниймен тепе-теңдігін сақтай отырып, шамадан асырамй
қолданған жөн деген қағида тұжырымдады.
ТҰЗДЫ ЖАНУАРЛАРДЫҢ ҚОЛДАНУЫ
Кім білген, тұзды жануарлардың ... ... ... екендігін?
Жануарлар тұзды адамнан кем қажет етпейді! Тұз жетіспеушілігі жас төлдердің
өсуін тежейді, ал үлкендерінде әлсіздік ... ал бұл ... ... және салмақ жоғалтуына алып келеді.
Жемдер мен өсімдіктердің жапырақтарында тұздың аз ғана мөлшері болады,
сондықтан оны үй ... ... қосу ... ... фермаларда тұзды
байытады, солайша малдың денсаулығына қажетті ... және ... де ... ... ... ... дамуымен тұздың қолданылуы мен мәні өсті.
Осылай, әлемде өндірілетін тұздың 6% ... ал 94% ... ... ... - ... ... ... күкірт, көмір, әктас пен
мұнайдың қатарына кіріп, негізінен ... ... ... ... ең ... ... болып , назар аударыңыздар, хлор, ... және адам ... үшін ... ... ... ... ... мен әйнектер дайындайтын  содалы күл өндіретін хлорлы-сілтілі
индустрия болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... да өнімдерді өңдеу, етті сақтау, балықты тұздау, май өндіру ... ... дәм ... үшін ... Тұз тағы ... салаларда да
қолданылады, мысалы: былғары өнеркәсібі, жолдарды ... ... ... ... бояғыштар мен тоқыма өндірісінде. Бұлайша ... ... ... ... ... ... ... тұздың және оның туындыларының одан да көп ... ... оның ... рөлі арта түседі.
ТҰЗ ӨНДІРУ ӘДІСТЕРІ
Жалпы тұздың түрі көп, ал ол өзі ... соны ... ... ... тегі бойынша түрлі айырмашылығы болады: тасты
тұз, вакуумда ... ... ... ... тұнба тұз (олар төменде
толығырақ сипатталатын болады). ... тұз бен ... ... ... негізінен айырмашылық жоқ. Бұл натрий хлоридінің таза түрі.
Тек тамақ үшін тұз әрдайым қорапшада немесе ... ... ... 1 кг ... одан да ... ... ... қаптарда (40-50 кг немесе
1000 кг дейін).Тұз сондай-ақ ұнтақталу түрі мен химиялық ... ... ... ... ... ... және ... сорт) айырылады.
Тұз алу көне және әлемде кең кең тараған өндіріс болып табылады. Тұзды
жерасты кендерінің шахталарынан, ... көл мен ... су ... ... ... Әлемде қндіріліп жатқан тұздың негізгі ... ... ... ... жатады. Еуропа мен Солтүстік Американың сұраныстары
негізінен шахтадан ... ... ... ... ал ... ... мен ... Америкада оны өңдірудің басты жолы күн ... ... ... ... ... ... ... физикалық және
химиялық құрамы кең ауытқиды және өндіру әдісіне, ... ... ... ... бұл түрі ең ... және көп ... ... жатып қалған
кені әлемнің барлық дерлік ... ... олар ... ... ... метр ... дейін жатыр. Тұз шахталы да, ... ... ... ... ... жер астында тұзды кеседі, сосын
тасымалдағыштармен жер ... ... Одан ... тұз ... ол жерде түрлі көлемдегі кристалдар пайда болғанға ... Ірі ... ... ... ал ... ... мен ... өнеркәсібі  үшін қапшықтарға салынады.
Тасты тұзды арзан тұз болып табылатындығын атап өту ... ... ... ... көп ... Ал ... ... бұл
айырмашылық айқындау болады. Сондықтан тасты тұзды ... ... мен ...  алады.
ТҰНБА ТҰЗ
Тұздың бұл түрі тұзды көлдер сияқты суларда ... ... ... ... ... комбайндар (харвестерлер) кепкен өзендерден
тұздың негізгі қабатын шешіп алып, тасымалдағышпен ... ... мен одан әрі ... ... Тұнба тұзда түрлі қоспалар көп
болады, натрий хлоидінің массалық бөлігі 95-96% дейін болуы ... ... ол ... ... ... ... ... суынан натрий хлоридімен
кристалданатын негізгі тұздар бұл ... ... ... хлориді мен
сульфаты. Ылғал кристалдар түрінде жиналған тұзды еритін және ... құм мен саз) ... ... ... жуып ... ... қадам күнде кептіру мен ірі немесе майда ұнтаққа майдалау. Осы кезде
саудаға шығару үшін қорапшаларға салар алдында кез-келген ... ... ... ... ... тұз тұзды көлдердің астынан шығарылады. Бұл тұз су түбінде
өздігінен табиғи шөгеді. Жақсықылыш көлі – ... ... ... ... кен орны ... атап өтейік. Мұндай көлдердегі су ... су» ... ... ... жыл он екі ай бойы ... тұрады: жазда судың
интенсивті булануы мен тұздың концентрациясының өсуінен, қыста ... ... ... еруінің төмендеуінен. Тұздың бұл түрін шығару
механикалық әдіспен жүзеге ... ... ... ... ... ... скрепер, тракторлы жүк тиегіш, бульдозер, тұз ... ... ... ... шипалы сумен жуады, центрифугалайды және кептіреді.
Бұл ... ... ... ... ағып ... шипа су (қою ... мен
лайдан ажырату маңызды.
ВАКУУМДА БУЛАНДЫРЫЛҒАН ТҰЗ
Тәжірибеде кездесетін ... тұз ... ... ... ... ... ... арқылы шығарады. Тұз қабатына арнайы түтікті орнатып, айтарлықтай
үлкен қысыммен оған кәдімгі тұщы суды ... ол онда ... ... ... көмектеседі. Содан қою ерітіндіні түтіктер ... ... онда оны ... жоғары сапада ... ... ... ... ... қалған тұздар негізінен таза
болады және аз ғана қосымша тазартуды қажет етеді. «Буландырылған» тұз ... және ... ... ... келеді.
ТАҒАМДЫҚ КЕСЕКТЕЛГЕН АС ТҰЗЫНА ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ТАЛАПТАР
а) тағамдық сападағы тұз натрий хлоридінен құралған кристалл өнім ... Оны ... ... ... ... жатқандарынан немесе
табиғи ерітіндіден алады. Бұл стандарт тамақтану үшін қолданылатын ... ... ... тамақ өнеркәсібінің өнімдері арқылы тиген ... Ол ... ... ... ... заттар қолданатын тұзға
да қолданылады.
b) құрғақ заттарда түрлі қоспаларды ... NaCl ... 97% ... ... тұзда елесі тағамдық қоспалар болуы мүмкін:
Калий ... ... ... Mg тотығы; трикальций-фосфат;
кремний қос қышқылы; Ca, Mg, Na алюминаты немесе алюмо-силикат Ca; Al, Ca,
Mg, K ... Na ... ... ... ... ... соңғы өнімде
максималды 20г/кг бірдей немесе ферроцианид кристалдары Na, Ca, ... ... ... 10 мг/кг бөлек немесе бірге деп
белгіленеді. Na, K ... үшін ... ... ... ... 20 ... ... етіледі.
Жалпы стандартта аталған міндетті талаптардан бөлек ... ... ... үшін келесі маңызды айрықшалаудар қолданылады:
- өнімнің атауы «тұз» болуы керек;
- «тұз» атауынан бөлек міндетті түрде «тағамдық сапа» немесе «асханалық»
көрсетілуі ... егер тұз ... ... ... арнайы қосылған бір немесе
бірнеше феррицианидті тұздан тұрса, онда атаумен бірге «дендридті» ... ... ... немесе әдісін көрсетуге болады;
- егер тұзда қандайда бір ... ... ... және оны ... ... солайша сатып жатса, онда оны «фторлы тұз» ... ... тұз» деп ... ... және де ... ... ... өнімді сатпас үшін шығарылған күнін көрсету керек.
Тағамдық шикізаттар көбінесе тез бұзылатын өнімдер ... ... ... ... ... оңай ... Олардың бастапқы құны
жоғары б.т. Тағамдық шикізаттардың аталған ерекшеліктері оларды ұксату
кезінде бүкіл ... ... ... ... өнімнің бұзылмауын қамтамасыз
ететін шаралардың колданылуы және сақталуы керектігін талап ... ... бір ... ... мақсатына қол жеткізуді, ал екінші жағынан
өнімнің көрсеткіштерін ... ... ... сонымен бірге шикізат
бірлігінен максимум дайын өнім шығуын қамтамасыз етуі ... ... ... ... ... көп түрлілігін
ескере отырып, олардың кейбір, жай-күйі және құрылымымен байланысты
ерекшеліктерін атап ... ... ... ... 2 ... ... және органикалық
шикізаттарға бөлуге болады. Біз ... ... ... ... екі ... топқа: өсімдік тектес және жануар
тектес өнімдерге бөледі.
Жануар тектес өнімдер: ет, балық, сүт, жұмыртқа химиялық ... ... ... ең ... адам ... ... қанағаттандыра
алады. Организмдердің сұранысын қанағаттандыру үшін жануар тектес ... ... ... ... шикізаттарда организм үшін өте маңызды
болып табылатын қосылыстар: алмастырылмайтын амин ... ... ... ... сіңетін түрде кездеседі және олардың бәрі
организмге тамакпен түседі.
Бұнымен бірге, жануар тектес өнімдердің дәмдік қасиеттері жоғары ... Осы ... және ... үшін көп ... ... ... жануар тектес өнімдердің және олардан дайындалған ... құны ... ... ... ... ... ұқсататын
өндірістер үшін тиімділік критериі болып шикізатты максимум үнемдеу,
шикізат бірлігінен максимум өнім ... ... ... ... алу үшін көп ... шығындар жұмсала
қоймайды, бірақ бұнда да шикізатты үнемдеу қажет ... ... ... өнімдерді ұқсату кезінде оларда микроорганизмдердің өсіп-
өнуін ... ... ... ... керек.
Өсімдік тектес өнімдер де микроорганизмдер үшін азық болып ... ... ... ... ... және ... ... орай, жануар тектес өнімдердің ерекшелігі болып өнім бұзылмауын
қамтамасыз ететін шараларды тұрақты түрде қолдану табылады.
Тағам ... ... шығу ... ... құрамы немесе
органолептикалық қасиеттері бойынша жіктейді. Бұлай жіктеу ... ... ... ... ... ... электрофизикалық
және т.б. өңдеу тәуелді болатын қасиеттерін ... ... ... ... ... олардың физикалық кұрылымы бойынша
классификациялау (жіктеу) табылады. ... ... ... ... ... ... желе ... паста тәрізді, майлы, шыны тәрізді
өнімдер деп белуге болады.
Азық-түлік тауарларын жіктеу - оларды ... ... ... ... шығу ... олардың химиялық құрамы, пайдалануы және ... ... ... ... ... бөлу ... табылады.
Биологиялық классификация бойынша олар ... ... ... ... және т.б. Табиғи көрсеткіштер бойынша памологиялық сорт
(тұкымдар үшін), ... ... ... шаруашылық-ботаникалық
(көкөніс пен картоп үшін) бөлінеді.
Окулық классификациясына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... крахмал, қант, бал;
кондитерлік тауарлар; тәтті тағамдар; тағамдық майлар; ... ... ... ... тауарлар; балық тауарлары; тағамдық концентраттар.
Бұлай ... ... - ... ... ... шығу ... ... пайдалануы бойынша керсеткіштері жатыр.
Дән-ұн тауарлары - кайта өңдеудің дәні мен ... (ұн, ... нан ... ... тұқымдастық тауарлар - жаңа ... ... мен ... өңдеудің өнімдері енеді.
Крахмал өнімдеріне, қанттарға және кондитер өнімдеріне - бал, ... ... ... ... ... кондитерлік ұн тағамдары,
сағыздар.
Тәтті тағамдар - ірімшік, аз ішімдікті және алькогольсіз шырындар, ... тұз, ... ... ... және ... ... тауарларға — сүт және сүт өнімдері кіреді: сүзбе, кілегей, сүт
қышкылды өнімдер, ... ... ... ... ... және ... ... группасы - өсімдік және ... ... ... майлар, майонез.
Етті тауарлар группасына - мал еті және ауыл шаруашылық құстары, шұжық
өнімдері, ет консервілері.
Жұмыртқа тауарларына - жұмыртқа мен ... ... ... ... ... группасына - балық және оның қайта ... ... емес сулы ... ... - бұл ... ... ... ұн қоспалары, балалық және диеталық ... ... сулы ... ... ... таңғы астар.
Азық-түлік тауарлары сатып алуда нан, көкөніс тұқымдастар, кондитерлік,
вино-шараптық, сүтті-майлы, ет, балық, жұмыртқа, ... ... ... және т.б. ... Бұл ... ... ... және
гастрономиялық түрге бөледі.
Бакалейлі - жарма, ұн, ашытқылар, макаронды ... ... ... ... ... тұз, кофе, шай, тәттілер.
Гастрономиялық — қолдануға дайын өнімдер: сүт ... ... ... ет, ... ет ... мен ... ... дегеніміз белгілі бір белгі бойынша біріктірілген тауарлар
жиынтығы. Ассортимент ... және ... ... ...... белгілі бір кәсіпорынмен немесе белгілі бір
өндіріс саласында шығарылатын бұйымдарды біріктіреді.
Саудалық - ассортимент көтерме немесе бөлшек желі ... ... ... Ол кәсіпорын ассортиментіне (дүкен, ... ... топ ... (кондитерлік, сүт, ет, және т.б.) бөлінеді.
Жалпы шикізат ұқсату әдістері. Тағам өнімдерін өндіру кезінде ... ... ... ... ... ... ... ұқсатуда мынадай физикалық
әдістер қолданылады:
– ұсақтау;
– гомогенизациялау;
– сорттау;
– престеу;
– қатты зат пен ... ... ... ... сүзу ... ... ұсақтау - оны сынуға немесе үзілуге дейін ... ... ... ... ... ... ... немесе бидайды ұн
болғанша ұнтақтау (тарту), етті куттерлеу және т.б.
Сұйық тағам өнімін ұсақтау - оны ... б.т., ... ... ... ... кезінде сұйықтықты жеке
тамшыларға дейін ұсақтау.
Өнеркәсіптік деңгейде мынадай ұсақтау ... ... екі бет ... ... (раздавливание);
– кесу (куттерлеу);
– катты бетке апарып соғу;
– бөлшектерді бір-біріне соғу;
– бөлшектерді оларды қоршаған орта ішінде кесіп алу;
– сырғанау ... ... ... ... ... емес ... мысалы, сәулемен, жылумен, электр
тогымен, жарылыспен ұсақтау.
Ұқсату тәсілін өнімнің қасиеттеріне байланысты таңдайды. Қатты ... ... қант ... ... ... ... соғу ... ал майыспалы материалдарды, мысалы, етті кесіп (куттерлеп) ұқсатады.
Гомогенизациялау - бөлшектер ... ... ... ... ... ... кезінде өнім дисперсиялық орта
біркелкі үлестіріледі.
Дисперсиялық орта болып сұйық табылады, aл дисперстік фаза ... ... ... ... болуы мүмкін. Дисперстік фаза сұйық ... ... ... деп ... ... фаза ... болған жағдайда өнім
суспензия болып табылады.
Әдетте, гомогенизациялау дисперстік фазаны ... ... ... ... ... ... ... біртекті
емес орта салмақ әсерінен құрамдық бөліктерге ... ... ... ... ... тұну ... ... тығыздығынан,
дисперсиялану дәрежесінен және сұйықтың ... ... ... ... ... бастапқы кезеңінде бөлшектер тез (жылдам) төменге
түседі, бірақ, белгілі бір ... ... соң (бұл ... сұйық фазаның
кедергісі салмақтың әсеріне теңеседі), тұнбаға түсу ... ... сүт ... және т.б. өнімдердің дәмдік
қасиеттерін арттырады.
Сорттау. Тамақ өндірістерінде жиі жағдайда сусымалы қоспаларды әр ... ... ... және өлшемдерімен, сұйық фазада немесе
газ ортасында ... түсу ... ... ... ... ... фракцияларға бөлу қажет болады. Мысалы, сыра және
спирт өндірісінде ұсақтауға түскен ... ... ... ... ал ұн ... ... ... ұнтақтағаннан кейін өнімді
кебек және ұнға бөледі.
Гранула түріндегі немесе ұсақталған ... ... ... ... ... бөлу майда бөлшектерді өткізіп, ... ... ... ... ... ... өткізу арқылы жүзеге
асырылады.
Елеу кезінде үлкен тесіктер түріндегі перфорациясы бар ... ... ... Бөлшектерді тесікке түсіру үшін елеуішті ... ... ... өндіру кезінде сорттау бөлек және қажетті операция
болып табылады.
Тағам өнімдерін сорттау екі негізгі ... ... ... ... ... ... ... қоспаларды, ластаушы заттарды
бөліп шығару үшін қолданылады; екіншіден, сорттау шикізатты бір ... яғни оны ... ... ... ... ... ... береді.
Сусымалы өнімдерді сепараторлау (сепаратордан өткізу) оларды металл
қоспалардан ажырату үшін ... және ... ... ... үшін ... технологиялық операция болып табылады.
Престеу тамақ өнеркәсібінде кеңінен қолданылады. ... мәні ... ... ... механикалық құрылғылар - престердің көмегімен
сыртқы қысыммен өңдеу. Бұл жерде әр түрлі мақсат қойылуы мүмкін.
Қатты заттан суды бөліп ... Бұл ... ... ... ... ... арқылы фильтрлеумен тығыз байланысты. Сол уақытта
өнім тығыздалынады және брикеттелінеді.
Қысымның көмегімен сұйықты ... алу ... сыр ... ... сарысуды бөліп шығару үшін қолданылады. Басқа мысалдар: шырын
өндірісінде жүзімнен және ... ... ... алу; май өндірісінде
өсімдік майын тұқымынан бөліп aлy, майды шұжықтан бөліп алу және т.б.
Пластикалық (майыспалы) денелерге белгілі ... ... ... ... ... бөлінбейді, бірақ өңделетін масса қажетті ... ... және ... ... ... ... формадағы
ірі агрегаттарға біріктіру.
Біріктіру саған арналған сұйықты және қысымды (престеу) пайдалану арқылы
жүзеге асырылады.
Престеу кезінде сығып aлy, ... және ... орын ... ерігіш фазаларды сапырыстыру араластыру немесе шайқау арқылы
жүзеге асырылады. Бұл процестер қант ... ... ... сүт пен ... ... танк ішіндегі жеміс және көкөніс
пюрелерін, балмұздақты, ... ... ... ... т.б. үшін қолданылады.
Қатты бөлшектерді сусымалы фазаларда араластыру дисперсиялау, мысалы,
ұнтақты сұйық ... ... ... ... сүт), кристалл түріндегі
қантты еріту және т.б. дисперсиялау арқылы жүзеге асырылады.
Тұрақтылығы ... ... ... илеу арқылы, мысалы, қамыр,
шұжық жасау кезінде фарш илеу және т.б. ... ... ... ... ... қамыр, суптар, құрғақ сүт қоспаларын
құру арқылы араластырады.
Тұндыру ... ... ... ... ... ... және рафинирлеу үшін
кеңінен қолданылады.
Тұнбаға түсіру - сұйық ортада жүзіп ... ... ... ... әсерінен тұндыру.
Фильтрлеу екі түрге: беттік және көлемдік фильтрлеуге бөлінеді.
Беттік фильтрлеуді ерітіндіден қатты бөлшектерді бөліп ... ... және ... ... бөлу үшін ... ... - ... мөлдірлету, ауадан және басқа орталардан
шаңды бөліп алу, яғни коллоидтық, сұйық немесе газ тәрізді ... ... ... ... ... бөлу.
Фильтрлеуші элементтер ретінде матадан жасалған салфеткалар немесе
фибралы материалдарды колданады.
Тағам ... ... ... ... ... ... ... өнімдерін электрофизикалық әдістермен өңдеу 1970-1975 ж. қолданыла
бастады. Олардың жағымды жағы да кемшіліктері де бар. Жағымды жағы ... ... ... жүруі және өндірісте қолданылатын
қондырғылардың ықшамдығы табылады. Кемшіліктеріне өндірістік қондырғылардың
күрделі болуын және ... ... ... ... ... ... өңдеудің электрофизикалық әдістері сәулелердің
электрмагниттік энергиясын қолдануда негізделеді.
Төмендегі ... ... ... ... ... ... ... сәулемен өңдеу;
2. СВЧ-өңдеу (аса жоғары жиіліктегі тоқпен өңдеу);
3. электросимуляция;
4. электроплазмолиз;
5. электрофлотация.
Инфрақызыл сәулелер тамақ өнеркәсібінің әр түрлі ... ... ... ет, сүт ... ... процестерін де, әр түрлі
сандық және ... ... ... де ... ... ... ең алдымен өнімдерді қыздыру үшін қолданылады. Басқа
дәстүрлі қыздыру әдістеріне ... ... ... ерекшеліктері
бар. Кондукция арқылы қыздыру сияқты, инфрақызыл ... ... ... ... жылу ... ... ... кондуктивтік қыздырудан
артықшылығы, инфрақызыл сәулелер бірқатар ... ... ... ... ... инфрақызыл сәулелер қолданғанда бұл тереңдік бірнеше
миллиметрге дейін құрайды. Инфрақызыл сәулелерінің өнім ... ... жылу ... ... көп мәрте еселеп арттыруға болады және бұл
жерде өнімнің беті аса қызып кетпейді (күймейді).
Кондуктивтік қыздырудан ... ... ... ... өнімнің беті жабылмайды, бетінен ылғал интенсивті түрде буланып
ұшады, сол ... ... беті ... Бұл ... ... ... ағынын беруге мүмкіндік береді, өнімнің беті қатты болып ... ... ... инфрақызыл сәулелермен қыздыру
кезінде процесті интенсивті түрде ... ... ... газ ... ... ... ... негізгі ағынын өнім жылу беру
(теплоотдача) арқылы ... Жылу беру ... жылу ... ... ... ... ... табылатыны белгілі.
Сондықтан, конвективтік әдісте жылу процесін интенсивтеуге жылу әкелгіштің
температурасын жоғарлату және оның ... ... ... ... қол
жеткізеді. Өнімді интенсивті түрде қыздыру үшін жылу әкелгіштің қозғалу
жылдамдығын едәуір жоғарлатуға тура ... Бұл ... ... беті ... ... ... өнім бұзылады немесе оның сапасы жоғалады.
Сонымен, кейбір жағдайларда инфрақызыл сәулелерді немесе басқа тәсілді,
мысалы, ауыспалы электр тоғы ... ... ... ... ... жолы болып табылады.
Инфрақызыл сәулелермен қыздыру былайша жүзеге асырылады. Бағыт берілген
инфрақызыл сәулелер ағыны өнімнің бетіндегі ... ... ... ... ... ... мен сәуле толқынының
ұзындығына байланысты ... ... ... қабаттарына белгілі тереңдікке
енеді. Осындай қасиеті инфрақызыл ... ... ... жол ... толқындар спектрінде инфрақызыл сәулелер 0,76-750 мкм
толқын ұзындығы диапазонында орын алады. Бұл ... ... ... ... ... 750-25 мкм - ұзын ... инфрақызыл сәулелер;
– 25-2,5 мкм - орташа толқынды инфрақызыл сәулелер;
– 2,5-0,76 мкм - қысқа ... ... ... ... қыздыру өнімді электромагниттік сәулелер өрісінде
қыздырудың жаңа ... ... ... ... ... ... түрлерінен
ерекшелігі, оларда жылуды өнімнің беттік қабаттары қабылдайтын болса, ... ... ... жылу ... жылу ... ... байланысты
таралатын болса, СВЧ электромагниттік өрісі бірден бірталай тереңдікке
енетін болады, және бұл жылу өткігіштігіне ... ... ... ... ... ... қыздыру кезінде өнімдегі ... ... ... ... беті ... ... ... дәмі және жұмыс істеуші
персонал еңбегінің санитарлық-гигиеналық жағдайлары жақсарады.
СВЧ-қыздыру өнімді ол орап сатылатын ... ... ... орамада
дайындауға мүмкіндік береді (тек темір ыдысты қолдануға болмайды).
Электростимуляция электр-контактты әдістің бір түрі ... ... ... мал етін ... ... ... үшін ет тушаларын
электростимуляциялау түрінде қолданылады.
Процесс бұлшық ет талшықтарының электр ... ... ... құбылысында негізделеді.
Электростимуляция жүргізу үшін әр түрлі генераторлар қолданылады.
Электростимуляциялау параметрлері:
– электр тогының кернеуі 220 В;
– ток жиілігі 50 Гц;
... ... 0,5 ... ... ... ... электр-контактты әдіспен
өңдеудің тиімді түрі болып табылады.
Электроплазмолиз тиімділігі бірқатар факторлардан: кернеу градиентінен,
өңдеу ұзақтылығымен, ... және ... ... ... болып табылады. Бірақ электр тогының жиілігінен
тәуелді емес.
Электрофлотация. Электрофлотацияның көмегімен ... ... ... ... ... болады. Процесс суды тұрақты электр тоғының
көмегімен сутегі мен оттегіге ыдыратуда негізделеді. Бұл жерде өте ... ... ... олар ... фазаның бетінде жиналады да сол қатты
фазаны жоғарыға көтеріп шығады. Флотация үшін негізінен сутегі ... Олар ... ... ... Тұзы ... әдістері (ГОСТ, СТ РК)
Өнімдерді, бұйымдарды сынақтан өткізу олардың сапасына баға беру ... ... ... ... ... ... өнімдердің –
машиналардың, құрылғылардың, тамақ өнімдерінің қауіпсіздігіне кепілдікті
растау мақсатымен байланысты туындай ... ... ... ...... даму ... ... кеәбір қасиеттерін
растауды талап ететін баолды.
Бірақ, өндіріс жағдайында оны ... ... ... ... ... ... алдын ала белгіленген сапа деңгейіне ... ... ... ... ... ... ... кездесетін
болды. Осыған байланысты тұтынушының сынақ нәтижесіне ... ... Бұл ... ... ... орталықтары мен зертханаларын ... өз ... ... ... Бұндай орталықтар мен зертханалардың
қызметі қазіргі ... ... және ... ... ... ... отыр.
Сынақ орталықтарының қызметінің бір түрі болып сынақ әдістерін
стандарттау, ... ... ... және ... ... ... ... кейбір жағдайларда өз күшімен жаңа сынақ және өлшеу жабдықтарын жасап
шығарады.
Өнімдерді ... ... ... техникалық деңгейіне және жасау
сапасына объективті түрде баға ... ... ... ... циклының
барлық кезеңдерінде, яғни оны өндіріске қою, ... ... ... ... ... модернизациялау кезінде тиісті дұрыс шешім
қабылдаудың негізі болып табылады.
Сынақ жүргізумен байланыстағы барлық ... ... ... ... ... процедурасымен сынақ әдістерін өзара
гармонизациялау табылады. Гармонизациялау өнімнің сапасын ... ... ... ... ... ... сұранысын қанағаттандыру ісінде соңғы ... ... ... ... ...... өткізу – сертификаттау
– сапа – бәсекеге қаблеттілік.
Ішкі және сыртқы рынокта сапасы сертификат беру арқылы расталған өнімгі
ерекше ... ... ... өнімді сынақтан өткізленнен кейін
беріледі. Сынақ ... ... ... яғни ... және
халықаралық деігейде сенімділік тудыратын (беделді) сынақ зертханаларында
(орталықтарында) жүргізіледі.
Сынақтардың негізгі түрлерінің жіктелуі
Өнімнің өмірлік циклы ... ... ... сынақтар
жүргізіледі:
зерттеу кезеңінде – зерттеулік сынақтар;
зерттеп дайындау (әзірлеу) кезеңінде – ... ... ... ... қабылдау үшін сынақтар;
өндіру кезеңінде – квалификациялық сынақтар, қабылдау-тапсыру сынақтары,
периодтық, типтік, инспекциялық, сертификациялық сынақтар;
пайдалану кезеңінде – бақылау астында пайдалану, ... ... ... ... ... ... қажет болған жағдайларда өнімнің өмірлік циклының
кез келген кезеңінде жүргізе ... Өнім ... ... ... ... ... ... қабылдау үшін бақылау кезінде бақылау
сынағынан ... ал ... ... жасап шығарылған құрамдық бөлшектер
– операциялық бақылау кезінде ... ... ... ... сыртқы факторлардың әсер етуі кезінде қаландай жағдайда ... үшін ... ... ... ... ... жағдайда). Бқндай
жағдайлар объектжеттік зерттелмегенде, мысалы зерттеу, жобалау ... ... ... ... ... жөндеу және оған техникалық
қызмет көрсетудің оптималды әдістерін таңдау кезінде жиі кездеседі.
Тәжірибелік өндіріс ... ... ... ... тораптардың
немесе бөлшектердің моделдері, макеттері, тәжірибелік үлгілері ... ... ... өткізіледі. Сынақ жүргізу кезінде өнімнің ... ... ... ... ... ... заңдары мен тенденциялары анықталады. Әртүрлі тексерулер арнайы
бағдарлама бойынша жүргізіледі. ... бас ... ... ... ... ... үлгілердің үстінен жүргізіледі.
Мақсаты – осы типтегі барлық объектілердің жиынтығы бойынша ақпарат алу
болып ... ... бұл ... ... ... зерттеу ұшін, өнімге бастапқы талаптар қалыптастыру үшін,
техникалық шешімдер қабылдау үшін, ... және оның ... ... анықтау үшін, бұйымды шығару, пайдалану
(қолдану) ... ... ... әдістерін таңдау үшін; пайдалану
жағдайларын анықтау үшін жүргізіледі.
Зерттеулік ... ... және ... ... түрінде жиі
жүргізіледі.
Айқындаушы сынақтың мақсаты бір немесе бірнеше шаманың мәндерін берілген
дәлдік және ақиқаттықпен ... ... ... ... кезінде тек объекттің
жарамдығын, яғни белгілі типтегі ... ... ... бір ... ... ... келуі немесе келмеуін анықтау ғана керек
болады. Бқндай сынақтарды бағалау сынақтары деп ... ... ... үшін ... ... ... сынақтары
деп аталады. Бақылау сынақтарын комплекттеуші ... ... ... ... даналары оларды жасау кезінде техникалық шарттарға
сәйкестігін тексеру үшін ... ... ... ... ... ... тағайындалғандармен салыстырады және
сыналатын (бақыланатын) объекттің ... ... ... ... ... 10163-76 ... ... Техникалық шарттар
ГОСТ 13685-84 Аспаздық тұз. Сынақ әдістері
ГОСТ 14919- 83 ... ... мен ... ... ... ... ... 20490- 75 Марганец қышқылды калий. Техникалық шарттар.
ГОСТ 25336-82 Ыдыстар және ... шыны ... ... ... мен ... ... ... Реактивтер. Негізгі – қышқылды ... ... ... ... әдістері
ГОСТ 27068- 86 Күкіртқышқылды натрий ( натрий тиосульфат) 5-белгілі
техникалық шарттары. ... ... ... 29169- 91 ... шыны ... ... бір ... 29227-91 Зертханалық шыны ыдыстар. Тамшуырлар 1 ... ... 29251-91 ... шыны ыдыстар. Өлшеуірлер. Жалпы талаптар
4.3 Тұзды сынау нәтижелері
Үлгілерді алу мен дайындық жұмыстарын жасау ГОСТ 13685 ... ... ... ... тұздағы йодтың салмақтық үлесін анықтау
Әдістің маңыздылығы
4.1.1 Әдіс – ... ... ... иондарға дейін сілтілік ... ... ... ... ... қышқылы калийнің қымыздық
қышқылымен қышқыл ортада артығын шығаруға, йодат ... ... ... ... ... және крахмалдың қатысуымен натрий тиосульфатымен
бөлінген йодты титрлеуге негізделген.
4.1.2 ... ... ... құрылғылар, материалдар мен реактивтер.
2 дәрежелі дәлдіктегі ең жоғарғы өлшеу қабілеті 200 гр. ГОСТ ... ... ... ... ... ... дәрежелі дәлдіктегі жоғарғы өлшеу қабілеті 1000 гр дейін ГОСТ 24104
бойынша ... ... ... ... ... ... Г-2-210 ГОСТ 7328 бойынша таразы тастары.
Өлшеуірлер 1-3-2-10-0,05 және 1-3-2-25-0,1 ГОСТ 29251 бойынша
Тамшуыр 1-2-1-5 (10) ГОСТ ... ... ГОСТ ... ... ГОСТ ... ... ГОСТ 1770
Құйғы В -56-80 ХС ГОСТ 25336
Құты Кн ... ТХС ГОСТ ... ... СН 45/13 ГОСТ ... В-1-50 (250) ТС ГОСТ ... таяқша.
ГОСТ 14919 бойынша 1000С дейін қыздыратын кез келген қыздыру плитасы.
0 ден 1000С дейін өлшеу диапазоны бар сұйық ... ... 10С ... термометр ГОСТ 28498
Йодты калий ГОСТ 4232, х.ч.
Марганец қышқылды калий ГОСТ 20490, т.ү.т., х.т.
Күкірт қышқылы ГОСТ 4204
Қымыздық қышқылы ГОСТ ... ... ГОСТ ... ... ГОСТ ... ... 5- белгілі ГОСТ 27068
Дистильденген су ГОСТ 6709
Сағат немесе таймер.
Екі ... ... ... ГОСТ 4220, екі рет ... кристаллдандырылған
1500 С тұрақты салмағына дейін құрғатылған.
Көмір қышқылды натрий ГОСТ 83, ... ... ... ... ... калий ерітіндісі эквивалентінің
концентрациясын (1/5 KMnO4)=0,1 моль/ дм3 ГОСТ ... ... 1 ... ... массалық үлесі бар крахмалдың индикаторлық
ерітіндісін даярлау. ... 250 см3 ... ... ... 90 см3 ... ... ... құяды.
Дайындалған хлорлы натрий ерітіндісін қайнағанға дейін
қыздырады да, оған ... ... 1 г ... мен 10 ... судан жасалған суспензияны араластыра отырып
құяды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Кәсіпорынның өндірістік тиімділігін арттырудың бірден бір жолы ... ... ... ұсынылатын қызметтің сапасын жетілдіру болып
табылады. Өндірілетін өнімнің сапасын арттыру қазіргі ... ішкі ... ... өнімнің бәсекеқабілеттілікке ие болуына алып келеді.
Өнімнің ... ... ... және ... ... ... факторы болып табылады. Өнімнің сапасы - бұл белгілі
мұқтаждылықты қанағаттандыруға үлкен себепші болатын өнімнің пайдалылығының
жиынтық ... ... ... тек ... ... тану ... сонымен қатар ең маңызды экономикалық ... ... ... ... ... ол ... құнына тығыз байланысты. Егер ... құны - бұл ... ... тауардың пайдалылығы болса, ал ... - бұл оны ... ... ... ... ... көрінуі. Өнімнің сапасын көтеру – кез-келген кәсіпорын үшін
маңызды мәселе. Өйткені тек ... ... ... ... фирманың
нарықтағы өмір деңгейін, ҒТП–ның қарқынын, өндіріс ... ... ... ... ... ... ... қол жеткіземіз.
Қазіргі нарықтық экономика негізінде шығарылган өнімнің сапасына ... ... Бұл ... ... кез ... ... өміршендігі, оның
тауарлар нарығындағы және ... ... ... жағдайы бәсекеге
жарамдылық деңгейін көрсетеді. Өз кезегінде бәсекеге ... ... ... - баға ... және өнім сапасы деңгейіне. Ал
екінші фактор бірте-бірте ... ... ... ... өнімділігі,
ресурстардың барлық түрлерін үнемдеу өнімнің сапасына тікелей орын береді.
Сапаның көрсеткішін анықтау оның ... ... өзін өзі ... ... Ол үшін ... ... ... ерекшелігіне байланысты мына
төмендегі әдістер пайдаланылады: - өлшеуші әдіс ... ... - ... ... - бұл ... және ... негізделген.
Тіркеу әдісі мынадай көрсеткіштермен, атап айтқанда: ... ... ... сәйкестендірумен анықталуы мүмкін; - есептеу әдісі ... ... ... ... ... үшін ... ... қолдануға негізделеді; - органолептік әдіс - адам мүшесін сезу-
көру, есту, дәм, ... ... ... ... ... ... ... адамдардың біліктілігі, даңдылығына және қабілеттілігіне
байланысты; - социологиялық әдіс - өнім, оны ... ... ... ... ... талдау және жинау негізінде жүзеге
асырылады; - сарапшылық әдіс - мамандар тобы ... іске ... ... дәм ... Практикада өнімнің сапа деңгейін бағалау үшін
көрсеткіштер жүйесін пайдаланады. Онда ... ... және ... ... жеке көрсеткіштер қосылады. Жапония, АҚШ елдері өндірушілер
арасындағы бәсекені ынталандыру ... бұл ... ... жоғары білікті, тәжірибелі мамандардың жұмыс істеуіне қол
жеткізді. Бұл мамандар кәсіпорындағы сапа ... ... жаңа ... арқылы кәсіпорынның әлемдік нарықта ... ҚР – дағы ... ... ... үшін
келесідей шаралар қолдану қажет: ИСО 9000 ... ... ... ... ... ИСО 9000 стандарттарына сәйкес сертификаттау процесін
( жүзеге асыру: ... және ... ... ... сәйкестендіру және ИСО 9000 стандарттары арқылы сапаны басқару
жүйесіндегі талаптарды үйлестіру; ... ... ... тоталдық
сапа
( менеджментіне ауысу. Осы халықаралық ... ... ... әлемдік тәжірибеде сапаны басқарудың ең тиімді
жүйесі болып табылады. Кәсіпорындағы ... ... сапа ... ... стандарттарына сәйкестігі, бүкіл әлемдегі тұтынушыларға ... өнім ... ... ... ... ... ... бәсекегеқабілеттілігін арттыру – халықаралық стандарттарды
енгізумен тығыз байланысты. Бұл ... ... ... ... және ... ... жол ашады. Отандық және шетелдік ... ... өнім ... ... ... бағыттарын ұсынуға болады:
Өнім сапасын басқару жүйесін, өнімнің сапасын жетілдіруге, яғни
( ... ... ... ... ... мен
жұмысшыларды «жақсы және сапалы» өнім өндіруге ... ... ... ... ... ... ... ал содан соң өнімнің
көлеміне бағытталуы ... ... ... бағытты үнемі жаңа
инвестициялық және
( инновациялық ... ... ... ... өндірілетін
өнімнің көлемін арттырудан, өнімнің сапасын арттыруға ... ... ... және ... арқылы өнімнің сапасын көтеруге қол жеткізу;
Өнім өндірушінің өнімнің сапасы туралы ақпараттарды рационалды
( таңдап алу ... оны ... ... және сақтау шараларын міндетті
түрде жүзеге асыру; ... ... ... ... ... ... ету
( үшін, кәсіпорында өнімнің арнайы сапасын басқару жүйесін ... ... ... Үнемі( жабдықтаушылармен
тығыз байланыста болу және ұзақ ... ... ... Басшылық
ықпал нәтижелі және өнімнің әрбір өмірлік циклында
( орын алуы тиіс; Өнім ... ... ...... ... ... ғана тиімді болып саналады; Өнімнің сапасын
басқару жөнінде үздіксіз білім беру жүйесін құру( және барлық ... ... ... мен ... ... мен ... оң көзбен қарауға тәрбиелеу. Өнім сапасын басқару жүйесі барлық
адамға ... болу ... ... және ... ... сапа
төңірегінде дәріс беру( үшін БАҚ- ты, оның ішінде радио, ... қосу ... Сапа ... және өнім сапасын жетілдіру үшін
білім беретін( және ... ... ... ... ... яғни ... мен сапа ... ашу қажет
және мұнда білім беруде шет елдердің мамандарын қатыстыру. Өйткені, ... ... ... ... ... өнімді жасай алады; Жоғары және
тұрақты өнім сапасын қамтамасыз ету үшін өндірісте
( ынталандыруды күшейту. Ол үшін ... сапа мен ... ... беруді ұйымдастыру. Сонымен қатар өнімнің ... бір ... ... ... ... ... үшін
қатаң сөгістерді қолдану.
Өнім сапасын жақсарту және ... ... ... ... ... ортада әлеуметтік, адамдық факторды ескеру;
( Өнім сапасын басқару жүйесін жетілдіру.
Ол үшін өнімнің сапасын
( басқаруда тәжірибелі ... ... ... ... өкінішке
орай, отандық кәсіпорындардың ... ... ... ... артта қалуымен байланысты ... ... ... ... ... ... сұрақтар қазіргі таңда өте
күрделі экономикалық және ұйымдық ... бірі ... ... ... ... ... Л.Е., ... В.Б. Управление качеством: Учебник. - ... - М, ... ... ... В.М. ... ... ... пособие для вузов. - ... 2000. - 303 ... ... Б.В., ... Е.А. Математические методы и ЭВМ ... и ... ... - М.: ... ... ... 168 ... Робертсон А. Управление качеством: Пер. с англ. - М.: Прогресс, 2000.
- 253 с.
5. Стандартизация и ... ... ... ... для ... ред. В.А. ... - М.: ... 2000.- 487 с.
6. Солод Г.И. Основы квалиметрии: Учебное пособие. - М.: ... ... 84 ... Фомин В.М. Квалиметрия. Управление ... ... ... - М.: ... 2000 - 320 ... ... З.К., Дурнев В.Д., Лебедев В.Г. Методы оценки и управление
качеством промышленной продукции: Учебник. - М.: Филинъ, 2000. - ... ... и ... ... ... ... ... А.К.Смагулова - Алматы, 2002 – 544б.
10. Федюкин В.К. Основы квалиметрии. Управление качеством ... ... - ... дом ... 2004. ... ... ... реттеу туралы: ҚР Заңы – Астана, 2004.
12. Өлшеу бірлігін қамтамасыз ету туралы: ҚР Заңы – ... , ... ... Е.С. ... ... и ... – Алматы :
2006. – 308 ... ... В.А., ... Г.В. ... – М. : ... 2001. – 336 б.
15. Спицнадель В.Н. Системы качества . – СПб. : ... дом ... ... 2000. – 336 ... ... И.М. ... ... метрологии и сертификации: Учебник.
- М.: Юрайт, 2000г.
17. Крылова Г.Д. Основы стандартизации, сертификации, ... ... ... 2-е ... - М.: ... ... ... стандартизации, метрологии, сертификации и ... ... ... под ... ... ... 2003 г. ... с.
19. 3 Жанзақов М.М., Мырзабек К.А. Стандарттау – Қызылорда, «Тұмар», 2007
ж. – 224 б..
20. Самсаев М.Б. ...... ... ... және ... ... Сапа менеджменті – Алматы, 2008 ж
21. Ракымжанова М.Т. ... ... және ... ... «Фолиант», 2008 ж. – 245б
22.     Акишев К.Ө Стандарттау, метрология және сәйкестікті бағалау ... К. Ө. ... Г. Т. ... - ... : ... 2008. - 256 б.
23. Джаманкулова Н.О. Метрология, стандартизация и управление качеством.
Конспект лекций. - Алматы: АИЭС, 2007. - 50 ... ... Н.К., ... В.В. ... ... и управление
качеством. Программа, методические указания и контрольные задания ... ... ... ... ... 2004.-19 с.
25. Бекалай Н.К. Метрология стандарттау және сапаны басқару. Зертханалық
жұмыстарды орындауға әдістемелік нұсқаулар.-Алматы:АИЭС, 2008.-17б.
26. Әміров Ж.Қ., Иванов Э.А., ... Ә.Ж., ... М.Т. ... және ... ... ... ҚР ІІМ Академиясы Ғ3 және
РББ, 2000.-190бет
27. Тартаковский Д.Ф., ... А.С. ... ... ... средства измерений: Учеб. для ВУЗов. – М.: Высш. школа,
2001. – 205 с.
28. Атамалян Э.Г. Приборы и ... ... ... ... ... для ... – М.: ... 2005. – 415 с. 5 Нефедов В.И.,
Сигов А.С., Битюков В.К и др. ... ... ... – М.: ... ... 2004. – 384 ... Эм Г.А., Потемкина Е.Б. Информационно-измерительная техника: ...... ... ... 2006. – 121 ... ... и ... Учеб. для ВУЗов / В.И. Нефедов, ... В.К. ... и др., Под ред. ... В.И. Нефедова. – М.: Высш.
шк., 2003. – 526 с.
-----------------------
Бақылау ... ... ... ... ... сипатына және әдісіне байланысты
Өнімдер
Көрсеті-летін қызмет-тер
Сапа және өндіріс жүйелері
Персонал
Шикізат пен ... ... ... ... процес-терін бақылау
Сапа жүйесі элемент-терін және өндіріс кезең-дерін бақылау
Мамандардың біліктілігін бақы-лау
Көзбен бақылау
Өнімнің көлемі бойынша
- жаппай бақылау
- таңдап бақылау
Органо-лептика-лық ... ... ... ... мен бұйымдарды бақылау
Процесс барысына немесе объектіге әсер ету бойынша
- активті ... ... ... ... ... параметрлердің типі бойынша
- геометриялық
- физикалық
- механикалық
- химиялық
- металло-
графиялық
және т.б.
Өлшеу және сынау құралдарын бақылау
Өнімді қабылдау кезінде бақылау
Технология-лық жабдықтар мен оснастканы ...

Пән: Сертификаттау, стандарттау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 94 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 100 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасында ұлттық республикалық автоматтандырылған кітапханалық-ақпараттық жүйе (РАБИС) программасын құру және оны таратудың мәселелері34 бет
Қаржы жүйесін ұйымдастыру5 бет
Шай өнімдерін сертификаттау және сапасын бағалау68 бет
"Кейіннен сараптау" патенттеу жүйесі7 бет
"Прикаспийский Центр Сертификаций" ЖШС-нің сынау орталығында кабельді сынау және оған сертификат беру процедуралары47 бет
200 орынға арналған залы бар және 100 оқушыға арналған музыкалық мектебі бар словяндық ұлттық мәдени орталығы41 бет
«Ата-тек-Астана» шағын бизнес орталығының басқару жүйесін талдау43 бет
«Аутентификация. Мүлде тікелей құпиялық (PFS – Perfect Forward Secrecy) және Куәландыру орталығы. SSL, TLS қолдану»16 бет
«Шымкент сүт» ЖШС айран өндіру тізбегінің сапа жүйесін сараптау87 бет
«Экономикадағы сараптау жүйелері»22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь