Ойлаудың логикалық заңдары

Жоспар
Ойлаудың логикалық заңдары
Қайшылықсыздық заңы.
Дереккөздер
Қоғамдағы жағдайлар мен оқиғалардың белгілі бір заңдылықта қайталанатыны күнделікті өмірден және бақылаулар нәтижесінен көрінеді. Адамзат өзінің тіршілігін бастағаннан осы заңдылықтарға қалыптасып, сезініп, оны қабылдайды.
Ойлау заңдары адам ұғымы мен пікірінің жемісі, және олардың қорытындысынан туындайды. Біздің ойымыз материялық дүниедегі заттар мен құбылыстардың адамның санасында бейнеленуі ретінде қарастырылады. Объективті дүниедегі заттар мен құбылыстар бір-біріне тәуелді, шарттас және олар қозғалыста дамиды. Сыртқы дүниедегі нәрселердің қозғалысы мен дамуы белгілі бір зандар бойынша іске асады. Егер ұғым бұл заңдарды дұрыс қабылдаса, пікір дұрыс қалыптасады, яғни біз бұл заңдарды жақсы біле аламыз.
Логика ғылымы ойлаудың негізгі төрт заңын қарастырады. Ол заңдар — Тепе-теңдік заңы, қайшылықсыздық заңы, үшіншіні ескермеу заңы және жеткілікті негіз заңы. Бұлар ойлаудың негізгі заңдары деп аталады. Өйткені олар логикалық ойлаудың түпкі қасиеттерін — анықталмағанын, қайшылықсыздығын, аяқталғанын, негізделгенін көрсетеді. Бұл қасиеттер ойлаудың барлық үдерістерінде, оның қандай да болсын формасына қарамастан әрекет етеді. Логикалық заңдар дұрыс ойлаудың міндетті шарты болып табылады.
Дереккөздер
1. Қоғамдық білім негіздері: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық-гуманитарлықбағытындағы 10-сыныбына арналған окулық / Ә.Нысанбаев, Ғ.Есім, М.Изотов, К.Жүкешев, т.б. – Алматы: «Мектеп» баспасы, 2006 жыл.
        
        
Тақырыбы: Ойлаудың логикалық заңдары
Жоспар
Ойлаудың логикалық заңдары
Қайшылықсыздық заңы.
Дереккөздер
Ойлаудың логикалық заңдары
Қоғамдағы жағдайлар мен оқиғалардың белгілі бір ... ... ... және бақылаулар нәтижесінен көрінеді.
Адамзат өзінің тіршілігін бастағаннан осы заңдылықтарға қалыптасып,
сезініп, оны қабылдайды.
Ойлау заңдары адам ... мен ... ... және ... туындайды. Біздің ойымыз материялық дүниедегі заттар мен
құбылыстардың адамның санасында бейнеленуі ретінде ... ... ... мен ... бір-біріне тәуелді, шарттас және
олар қозғалыста дамиды. Сыртқы дүниедегі нәрселердің қозғалысы мен дамуы
белгілі бір ... ... іске ... Егер ұғым бұл ... ... ... ... қалыптасады, яғни біз бұл заңдарды жақсы біле
аламыз.
Логика ғылымы ойлаудың негізгі төрт ... ... Ол ... ... ... ... ... үшіншіні ескермеу заңы және
жеткілікті негіз заңы. Бұлар ойлаудың негізгі заңдары деп ... ... ... ойлаудың түпкі қасиеттерін — анықталмағанын,
қайшылықсыздығын, аяқталғанын, негізделгенін көрсетеді. Бұл қасиеттер
ойлаудың барлық үдерістерінде, оның қандай да болсын формасына қарамастан
әрекет етеді. ... ... ... ... ... ... ... заңы. Қандай да болсын бір затты не нәрсені қарастырғанда,
соған тән ... ... ... ... Сол зат ... ... ... ой
қайталанбау үшін анық, тұрақты мазмұнда болуы керек. Бұл ойлаудың ең
маңызды қасиеті — оның ...... ... ... да ... ... тепе-теңдігі — Тепе-теңдік заңын айкындайды. Тепе-теңдік заңы —
барлық ой қорытындыларының өзара қосылып, ... ... ... Сырттай қарағанда, логикалық заңдар ішіндегі ең қарапайым түрі. Оны
былай түсіндіруге болады: егер айтылған пікір шындық болса, ол — ... ... шөп көк ... ол көк", "егер шөп қара болса, ол — қара".)
Табиғатта және қоғамда заттар мен құбылыстардың ... ... ... ... ерекшеліктері болатыны сияқты, заттар мен құбылыстар
туралы біздің ойларымыз да бір-бірімен араласып кетпеуі тиіс. Болмыстың
кейбір құбылысы ... ... ... ... біз өзіміздің ойымызда
зерттеп отырған нәрсені ауыстырмаймыз, екі ұшты ойламаймыз. Ойлаудың дәл,
анық болуы — дұрыс ойлаудың ... Бұл ... ... ... ... пікірлесуде, ұғым мен пікір сол бір мағынада ғана қолданылуы қажет,
яғни өзіне-өзі тең болуы тиіс. Тепе-теңдік заңы А ... А=А ... ... беріледі. Мұндағы А кез келген ойды білдіреді. Осы заңдылық
бұзылған уақытта келесі ... ... ... ... ( гр. ... — екі ұштылық, екі ұдайлық) — тілмен
өрнектеу негізінде пайда болатын логикалық ... — бір ... ... ... қолданыла беретіндігінен кететін
логикалық қателік. Эквивокация шешендік әдеби тәсіл ретінде жиі
қолданылады. Логикада бұл тәсілді "ұғым алмастыру" деп те ... ... ... ... ... ... ... — тау, ал барлық гейзерлер
— жанартау болады".
Бұл қорытынды ("барлық гейзерлер — тау") дұрыс емес, ... ... емес ... ... ... жалған қорытындының шығу себебі — пікірде
Тепе-теңдік заңы бұзылған, яғни ... қате ... ... ... ... осы. Ұғымның мазмұнын дұрыс түсінбегендіктен туатын
"ұғымдарды алмастырып алу" қатесі логикада паралогизм деп те аталады, яғни
паралогизм білместіктен туатын қате.
Логомахия — ... ... оған ... ... ... ... алмауларына байланысты, бір түйінге келе алмауы.
Тепе-теңдік заңынан маңызды талап туындайды: әр түрлі ойларды
теңестіруге болмайды, тепе-тең ойларды Тепе-теңдіксіз ойлар ретінде
қарастыруға ... Осы ... ... ... ... ... ... бұзылады. Бұл талап жоғарыда айтқан эквивокацияға тән құбылыс.
Сонымен, тепе-теңдік заңы логикалық ойлаудың ең маңызды талаптарының
бірі — анықтықты көрсетеді.
Қайшылықсыздық заңы.
Ғасырлар бойы ... ... ... ... ... өзара байланыста болатыны байкалған. Мысалы, бір
заттың түсі сары ... нақ сол ... және сол ... оның түсі ... ... емес ... егер құс ұшып келе ... нақ сол кезде оның
бұтаққа қонып отыруы мүмкін емес ... ... әлде ... байқаған.
Заттардың осы сияқты әдетті қасиеттері дұрыс ойлаудың тұрақты белгісі
ретінде санасына орнаған. Егер ... ... бір ... нақ сол ... сол кезде ол заттың өзінде бірден болуы да және болмауы да мүмкін емес
болса, онда дұрыс ойлауда да бір ... бір ... ... бір ... ... екі ... пікір айтып, ой қайшылықтарын туғызуға
болмайды. Дұрыс ойлаудың бұл заңы ... ... заңы ... Демек, бір-біріне қарама-қарсы екі пікір бір мезгілде шындық болуы
мүмкін ... оның бірі ... ... ... "Осы өзен ... ... және
"Осы өзен Ертіске құймайды" деген екі пікір бір мезгілде шындық болуы
мүмкін емес, егер екі ... де осы ... ... ... ойды ... ... үдерісін ауырлатын жібереді.
Ойлаудың қайшылықсыз талабы формалды логикалық қайшылықсыздық заңын
бейнелейді. Бұл заң ... ... А және А ... яғни ... жоққа
шығарып тұрған екі ой бірге ақиқат бола алмайды.
Қайшылықсыздық заңы бір уақытта, бір ... ... ... пікірдің екеуі бірдей ақикат болуын теріске шығарады. Бірақ бұдан оның
екеуі де ... ... ... ... ... ... шықпайды. Мысалы, мынадай:
"Біздің сыныптағы оқушылардың бәрі үздік" және "Біздің сыныптағы бірде-бір
оқушы үздік емес" деген ... ... ... ... ... ... емес, бірақ оның екеуі де жалған болуы мүмкін. Бұл ... ... ... ... — үздік" деген акиқат пікір шығады. Сөйтіп,
қайшылықсыздық заңы қарама-қарсы екі пікірдің біреуінің немесе екеуінің
бірдей жалған екені жайлы сөз ... ... ... заңы ... ... мойындамайды
деген қорытынды жасауға бола ма? Бұл сұраққа жауап беру үшін, ең алдымен,
қайшылықтың екі түрлі болатынын, атап ... ... ... ... ... өмірдің өзінде болатын диалектикалық деп аталатын
қайшылықтардан ажырата білу кажет. Қайшылықсыздық заңы диалектикалық
қайшылықтарды жоққа шығармайды. Ол тек ... ... ... ... өйткені бұл соңғы ойдың дәйектілігін бұзатын, шындықты дұрыс танып
білуге кедергі жасайтын қайшылықтар. ... заңы ... ... сапаларының бірі — дәйектілікті талап етеді. Бұл ... ... ... тек ... адамдардың ойларында орын алған қайшылықтарды ғана емес,
сондай-ақ өз ойлау, пікірлерінде кеткен қайшылық, дәйексіздікті ... ... өз ... сын ... қарауға үйретеді.
Үшіншіні ескермеу заңы. Үшіншіні ескермеу заңын мынадай формулада
көрсетуге болады: бір-біріне қарама-қайшылықты екі пікір бір мезгілде
жалған бола алмайды: оның бірі — ... ... ... бірі — ... ... ... ... алынып тасталады, ал ақиқат не (А), не (А ... ... заңы ... ... ... ... бір-біріне қайшылықты екі ойдың бірінің ақикаттығын танудан
бас тартпау және олардың арасынан үшінші бір нәрсені іздемеу керек.
Үшіншіні ... заңы ... ... ... ғана ... ... ... формадағыдай құрылады: бір-біріне қарама-қайшылықты екі
пікір бір мезгілде жалған бола алмайды, оның бірінің ... ... ... формуласы: (А бар не В не В емес).
Бір-біріне ... ... ... ... ... болады, яғни екі
мүмкіншілік бар екенін білдіреді. Бұл мүмкінділіктер бірін-бірі теріске
шығарады. Егер бұл пікір баламалы болмаса, онда олар ... ... ... ... үшіншіні ескермеу заңы қолданылмайды.
Үшіншіні ескермеу заңы ұстанымсыздыққа қарсы бағытталған. Бұл заң бір
мәселе ... ... ... ... ... ... ... заң. Бұл заңның сот, тергеу ісінің практикасында қандай ерекше
маңызы бар екенін түсіну қиын емес, ... ол заң ... ... ... ... ... Заңгер істі "не олай", "не бұлай" шешуі тиіс. Факті не
расталды немесе расталмады, соны шешкеннен кейін айыпкер не кінәлі немесе
кінәлі емес деп ... ... ... ... ... заңы бірі бірдеңені қостайтын, екіншісі дәл соны
терістейтін екі қайшы ... бар ... ғана ... ... ... Дүниедегі барлық заттар мен құбылыстар себеп-салдар байланысында
болады. ... ... ... ... деп ... яғни ... ... себепсіз құбылыс жоқ. Егер бір құбылыс басқа құбылыстардың
еткендегі дамуы арқасында дайындалып жетілмесе, табиғат пен ... ... ... ... ... мен құбылыстардың объективтік дүниедегі осындай өзара
байланысы адамның ойында жеткілікті негіз заңы түрінде бейнеленген.
Жеткілікті негіз заңы — ... ... ой ... ... тиіс ... бір ... ойды білдірсек, оның ақиқаттығын негіздеуіміз
керек, яғни шындыққа ... ... ... тиіс. Мысалы,
айыпталушыға белгілі бір кінә таққан кезде айыптаушы өз пікірінің
ақиқаттығын негіздейтін ... ... ... ... Олай ... кінә ... ... шығады. Бұл заң дұрыс ойлаудың қажетті шарты
болып табылады.
Жеткілікті негіз ретінде қандай жағдайларды алуға болады: ең ... ... ... ... өз ... жеке ... келтіруге
болады. "Бұл қылмысты жасаған Н. деген адам" деген пікірдің ақиқаттығы,
мәселен, сол қылмыстың жасалғанын ... ... ... ... ... дәлелденеді. Адамның жеке басының тәжірибесінің өрісі
тар. Сондықтан адам өз қызметінде ... ... ... тағы ... ... ... қылмысты тергеу жұмыстарында, тарих ғылымында
тарихи фактілерді анықтауда, тағы ... жиі ... ... ... ... үдерісінде аса зор теориялық және
практикалық маңызы бар. Біреуді өзіміздің айтқандарымыздың ақиқаттығына
сендіру керек. Бір ... ... ... — оны негіздеу деген сөз,
яғни жеткілікті негіз ретінде ғылымда және практикада дәлелденген ақиқатқа
жататын басқа пікір келтіру ... ... заңы — еш ... ... ... ... қабылдай салатын логикасыз ойларға қарсы, әр түрлі діни нанымдарға,
ырымшылдық пен жоқ ... ... ... ... ... төрт заң ... ... қойылатын айқындылық,
қайшылықсыздық, дәйектілік және дәлелділік талаптарының жалпы көрінісі.
Сондықтан дұрыс ойлаудың бұл жалпы ... ... ... пікір, ой
қорытынды, дәлелдеу сияқты жеке формаларының айрықша ережелерінен көрініп
отырады. Мысалы, ұғымдардың арасындағы қатынастарды, ұғымды ... ... ... ой ... мен ... ... дұрыс құру ережелерін қарастырғанда, тағы басқа бұл заңдарды
қолданамыз. Осыған байланысты бұл заңдардың логикалық мәні мен талаптарын
меңгеріп, ... ... ... ... ... негіздері: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық-
гуманитарлықбағытындағы 10-сыныбына арналған окулық / Ә.Нысанбаев,
Ғ.Есім, М.Изотов, ... т.б. – ... ... ... 2006
жыл.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жаратылыстанудың ғылым мен мәдениет системасындағы орны3 бет
Бастауыш – сынып оқушыларының психологиялық дамуына арналған сабақтар44 бет
Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары6 бет
Ежелгі Греция мемлекетіндегі негізгі заңдар8 бет
Жер заңдары14 бет
Жер құқығы қатынастар5 бет
Жеті жарғы. Тәуке Ханның далалық конституциясы3 бет
Мемлекеттің құқықтық және экономиканың әрекеттестік заңдылықтары2 бет
Моңғол шапқыншылығының жағымды жақтары мен апатты зардаптары1 бет
Орман шаруашылығын жоспарлау жайлы ақпарат6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь