Тынышбаев Мұхаммеджан

Жоспар
1. Кіріспе
2. М.Тынышбаев өмірбаяны
3. Ерлер гимназиясында оқыған жылдары
4. Теміржол институтында оқыған жылдар
5. Саяси өмірге араласуы
6. Алаш автономиясының мүшесі
7. Түркістан Сібірдегі қызметі
8. Жазған мақалалары
9. Ескерткіш
10. Отбасы жайлы
11. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Тынышбаев Мұхаммеджан – қоғам қайраткері, қазақтың тұңғыш теміржол инженері, тарихшы ғалым, ІІ Мемлекеттік Думаның депутаты, Қоқан автономиясының басшысы, Алашорда үкіметінің мүшесі.
1)саяси қайраткер ретінде құқы аяққа тапталған ұлтының теңдігі жолында дәйекті іс атқарды;
2)маман-теміржол инженері ретінде төңкеріске дейін де, одан кейін де шойын жолды салуда ұлт мүддесін бірінші кезекке қойды;
3)публицист ретінде орыс тілінде шыққан мақалаларында Петербордың зиялы қауымына патша шенсуніктерінің әділетсіздігін жеткізсе, қазақ тіліндегі мақалаларында қандастарына теңдік алудың жөн-жобасын көрсетті;
4)тарихшы ретінде қазақ елінің көне дәуірден бүгінге дейінгі шынайы тарихын жасаудың батыл бағыттарын іс жүзінде анықтап берді.
Пайдаланылғын әдебиеттер тізімі:
• Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматы кітап баспасы”,
• "Қазақстан" ұлттық энциклопедиясы, Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 1998 ж. 8-том
• el.kz сайты
• Тұрсын Жұртбай. М.Тынышбаевтың тағдыры
        
        Жоспар
* Кіріспе
* М.Тынышбаев өмірбаяны
* Ерлер гимназиясында оқыған жылдары
* Теміржол институтында оқыған жылдар
* Саяси өмірге араласуы
* Алаш автономиясының мүшесі
* ... ... ... Жазған мақалалары
* Ескерткіш
* Отбасы жайлы
* Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Тынышбаев Мұхаммеджан - қоғам қайраткері, қазақтың тұңғыш ... ... ... ... ІІ ... ... депутаты, Қоқан автономиясының басшысы, Алашорда үкіметінің мүшесі.
1)саяси қайраткер ретінде құқы аяққа ... ... ... ... ... іс атқарды;
2)маман-теміржол инженері ретінде төңкеріске дейін де, одан кейін де ... ... ... ұлт ... ... ... қойды;
3)публицист ретінде орыс тілінде шыққан мақалаларында Петербордың зиялы қауымына патша ... ... ... ... ... мақалаларында қандастарына теңдік алудың жөн-жобасын көрсетті;
4)тарихшы ретінде қазақ елінің көне дәуірден бүгінге дейінгі шынайы тарихын жасаудың батыл бағыттарын іс жүзінде ... ... ... - ... ... ... ... теміржол инженері, тарихшы ғалым, ІІ Мемлекеттік Думаның депутаты, Қоқан автономиясының басшысы, Алашорда үкіметінің мүшесі. 1879 жылы 12 мамырда ... ... ... ... уезіне қарасты Мақаншы - Садыр болысындағы Жыланды тауының етегі, қазіргі Алматы облысының Қабанбай ауданында дүниеге келген.Оқып, білім алу үшін уез ... ... ... кедейі түгіл, бай баласының ілуде, біреуі зорға ілігетін сол бір қиын ... ... ... ... ... 1890 жылы ... ... ерлер гимназиясының екі жылдық дайындық класына алынуы айтарлықтай ерекше оқиға еді. Тағдыры тартқан тосын сыйдың мәні деп армандаған әке ... ... ... жанымен сезінген он бір жасар Мұхамеджан алғашқы күннен сабағын жақсы оқып, орыс тілін жетік меңгеруге күш салады. Осындай ынта-ықыласына ... ... ... ол аз уақыт ішінде гимназия оқытушыларының назарын өзіне аударады. Жыл ... ... ... І - ... ... ... үздік үлгірім, өнегелі тәртібімен ұстаздарының ықыласына бөленеді. Гимназияны бітіргенде педагогикалық кеңестің шешімімен ол ... ... ... үздік жетістікке жеткені үшін Алтын медальмен марапатталады. Гимназияның Алтын медалі мен педагогикалық ... ... ... ... жиырма жасар Мұхамеджанның Жетісу әскери губернаторының кеңсесіне тілмаш болып орналасуына жол ашады. Бірақ оқуға ынталы жас жоғары білім алуға ... ... ... І ... Петербург теміржол транспорты институтына түсуге тілек білдіреді. Бұл жолы да ... оған күле ... 1900 жылы ... ... ... директоры М.В.Вахрушевтің көмегімен қазынадан 360 сом жылдық стипендия алып, Петербургке аттанады. Мұнда да ол ерен ... ... ... институтты 1906 жылы үздік бағамен бітіреді. Институттың соңғы курсында жүргенде 1905 жылғы төңкеріске қатысады. Сол жылы өткен автономистерінің съезіне ... онда ... ... ... жасайды, өз халқының мұңын жеткізіп, Министрлер комитеті атына өтініш жолдайды. Онда қазақтарды басқарудың басты ... ... ... сай ... ... ... негіздеуге күш салады және басқарудың әскери жүйесінен азаматтық жүйеге көшуді талап етеді. Ол былай өткір сөйлепті: Қа - ... жер ... -- ... аса маңызды... Үкіметтің нені көз - деп отырғаны түсінікті: бірінші - ден, ... қазақтарды ... ұлт ре - ... жою және ... ... орыс - ... ... қазақтарды ... қауқарсыз тобырға айналдыру; үшін - шіден, ...ежелгі атақонысы - нан айыру... ... ... зы - миян ... Жас ... бұл ... ... талабымен үндесіп жатуы - деген қазақ азаматтарының әр ... ... бір ... ... еткенін айқын көрсетеді. Жалпы М.Тынышбаев 1905-1907 жылдары Ресей империясының қоғамдық саяси өміріне белсене араласа ... ... ... ... ... ... ... депутат болып сайланады. Қазақ депутаттарының Дума трибунасынан Столыпиннің аграрлық саясатын сынаған үндері естіледі, әсіресе Бақытжан ... ... ... үлкен шу тудырды. Мұның аяғы 1907 жылдың 3 маусымдағы заң бойынша Дума таратылып, қазақтардың Мемлекеттік Думаға өз өкілдерін ... ... ... тынады.
ЖОО бітірген соң Орта Азия өңірі мен Жетісу ... құры - ... ... болып қызмет істейді. 1916 жылғы көтеріліс туралы Түркістан генерал-губернаторына берген түсініктеме нұсқасында оны кеңінен толғап, отаршылдық ... ... - ... қысқаша шолу жасауы -- тобықтай түйіндеп айтылған зор ғылыми еңбек болып табылады. ... ... ... ... ... темір жол инженері мамандығы бойынша Орта Азияда, Жетісу ... ... жыл ... етеді. 1917 жылғы Ақпан төңкерісінен өзге қазақ зиялылары сияқты ол да үлкен үміт күткен еді. Сондықтан да ол бұл ... бел шеше ... ... ... ... ... тез танылады. Сол жылы көктемде Уақытша үкіметтің Түркістан ... ... ... ... осы ... Жетісу облысындағы комиссары болып тағайындалады. Алаштың арысы Әлихан Бөкейхановтың төңірегіне топтасқан ұлттық-демократиялық интеллигенция өкілдерімен бірге М.Тынышбаев та ... ... ... ... ... 1917 жылғы желтоқсан айында жарияланған Алаш автономиясы үкіметінің он бес мүшесінің бірі болады, жобасын қабылдауға ... ... ... ол ... ІV - ... ... қатысып, онда жарияланған Түркістан () автономиясының премьер-министрі болып сайланады. Түркістан автономиясын Кеңес өкіметі күшпен талқандағаннан кейін ... ... ... тізе біріктіре отырып, азамат соғысы жылдарында қызылдарға қарсы күреседі. ... одан ... ... ... көргеннен соң, 1920 жылдан бастап, Кеңес өкіметінің жағына шығып, ретінде Ташкентте, Қызылордада, Алматыда әр ... ... ... ... ... 1924 ... бастап қазіргі Абай атындағы ҚазҰПУде оқытушы болды.
1926 ... ... ... ... ... ... жолын салуға қатысады. Халыққа азаттық әпермек болған істерінен нәтиже шықпай, кеше өзі қарсы болған қызылдарға қызмет етуге мәжбүр ... ол енді бар ... ... тарихи санасын қалыптастыруға жұмсап, ғылыми-зерттеу жұмысымен айналысады. Қазақ халқының арғы-бергі ... ... ... ... күндері де маңызын жоймаған зерттеу еңбектерін жариялайды, қазақ шежіресін түзеді. ... қара ... ... әр ... қалтқысыз баққан қызыл жендеттер оған халқының тарихын жазуға мүмкіндік бермей, қамауға алып, Ресейдің қаратопырақты ... ... ... ... бес жылға жер аударады. Айдауда жүрген кезінде М.Тынышбаев Москва-Донбасс темір жолын ... ... ... ... Онда ... оралғанымен 1937 жылы қараша айында қайта тұтқындалады да, 1937 жылы Ташкент түрмесін - де "Халық жауы" деген желеумен ... ... ... Мұхаметжан Тынышбаев Қазақ КСР-сы Жоғарғы сотының, және де 1970 жылы КСРО прокуратурасы мен ... ... ... ... ... ақталып шықты.
Тынышбайұлы жазған мақалалар:
Елшіл Мұхамеджан XX ғасырдың 10 жылдары Орынборда шығып түрған газеті төңірегіндегілермен де ... ... ... ... ... , , , , , т.б. мақалалары жарық көреді.
М.Тынышбаевтың саясат сахнасында аса ... ... ... - ... жылдар. 1916 жыл оқиғасы тұсында ол тобында болды. Сол себепті де Қытайға ... ... ... ... елге ... ... жуан ... жүрді. Мұхамеджан анықтаған мына дерек кісіні селт еткізбей қоймайды: Жетісуға қатысты 44 ... елде 47 мың 759 ... ... ... 40 мың 250 түтіні қашып-босқан, ал өлген адамның саны 95200 . Бұл да алапат қырғын ... жылы ... ... ... ... пен О.А. ... ... облысындағы комиссарлар етіп тағайындайды.Түркістан автономиясы 1917 жылы қараша айының соңында Қоқан қаласында жарияланғанда, қайраткер осы автономия үкіметінің төрағасы (премьер-министр) ... ... ... ... ... Түркістан автономиясы бірер ай ғана өмір сүріп, большевиктер ... ... ... Алаш ... ... ... ... сиезіне де, Алаш автономиясы жарияланатын екінші жалпықазақ сиезіне де Жетісу облысы атынан қатынасты. Соңғысында ол Ұлт кеңесі (Алаш Орда) ... ... ... ... ... ... қилы ... іс жасаған қайраткердің ұлтқа болысқан еңбегі нәтижесіз емес еді. Мұхамеджанның орасан жұмысын былайша топтап-таразылауға болады:
1)саяси ... ... құқы ... ... ... ... ... дәйекті іс атқарды;
2)маман-теміржол инженері ретінде төңкеріске дейін де, одан кейін де шойын жолды салуда ұлт мүддесін ... ... ... ... орыс ... ... мақалаларында Петербордың зиялы қауымына патша шенсуніктерінің әділетсіздігін жеткізсе, қазақ тіліндегі мақалаларында қандастарына теңдік ... ... ... ... ... елінің көне дәуірден бүгінге дейінгі шынайы тарихын жасаудың батыл бағыттарын іс жүзінде анықтап берді.
Ескерткіш
* Қазақстанның орталық ... ... ... ... ... ... жеке ... берілген.Онда көптеген құжаттар,фотосуреттер,пресса жариялымдары, ұлы Ескендірдің түсірген деректі ... ... ... ... ... ауданындағы көшеге Мұхамметжан Тынышбаев есімі берілген.
* 2000 жылы 13 қыркүйекте Қазақ көлік және теміржол академиясына оның есімі беріліп,бюст ... ... ... Сарқант ауданындағы бір ауыл және Алматы қаласындағы бір көше Тынышбаев есімімен аталады.
Отбасы
Алғашқы құдай қосқан қосағы - ... ... ... ... ... ... ... фельдшер Бақи Шәлімбековтің қызы - Гүлбаһрам Бақиқызы. Сауатты, сенімді, мейірбике әйел. Ол: (Ескендір Мұхамеджанұлының мағлұматы). Гүлбаһрамнан - Ескендір атты бір ұл, ... ... атты екі қыз ... ... Тынышбаев-кинооператор және кинорежиссер. 1933 жылы С.А.атындағы Жалпыресейлік мемлекеттік киномотография университетін бітіріп,әкесі қамауға алынғаннан кейін 10 жылға ГУЛАГқа ... ... ... ... ... ... ... халық әртісі (1994ж). Марина және Елена деген екі қызы бар. ... -- ... ... ... ... ... ... әйелі, Елена -- республикалық телеарналарының бірінің журналисті.
Динарзада-Мәскеулік түсті металл институтын бітірген,Магаданда жұмыс істеген.Өмірінің соңғы жылдарында Алматы қаласында ... ... ... ұлы дәрігер болған.
Фатанад-Бану -1996 жылы дүние салды, оның қызы Назифа медицина ғылымының кандидаты болған .
Бірінші зайыбы Гүлбаһрам қайтыс ... ... төрт ... соң ... ... Сәдуақас Шәлімбековтің жесірі, қазақша қайырғанда қайын бикесі Әзизаға үйленеді. Одан туған қызы Еңлік Мұхамеджанқызы 1926 жылы ... ... ... ... ... дейін Алматы политехникалық институтының шет тілдер кафедрасының меңгерушісі болған, 2009 жылы 83 ... ... ... екі қызы ... тағы бір қызы мен ұлы Алматы қаласында тұрады.
Мұхамеджан ... ... ... ... қызы ... Ибрагимқызы Шейх-Әли мен одан туған ұлы Дәулет. Ол 1931 жылы 10 ақпанда дүниеге келген.Ол кандидаттықты және докторлықты қорғады.Инженер мамандығынан ... ... ... меңгерушісіне дейін көтерілді.2005 жылы әкесінің отанына оралып, Алматы қаласында тұрады.
Мұхамеджан Тынышбаевтың немересі Асқар Дәулетұлы Шейх-Али физик металловед,АҚШ та ... жыл ... ... ... ... ... оралды. Қазіргі кезде Алматыдағы Қазақ- Британ техникалық университетінде профессор.Оның ұлы Артур,яғни Мұхаметжан Тынышбаевтың шөбересі туғанынан Тынышпаев тегін ... ... ... көне ... ғасырлар кезеңі,жаңа заманы ретінде жеке қарастыратын күрделі мәселелерді ... ... ... ... ... тарихи көзқарасы бар екендігін аңғартады.Тынышбаев еңбектері ұлттық мүдде тұрғысында жазылуымен ерекшеленеді.Ол қандай да бір халықтың тарихын жазу үшін сол ... ... ... ... меңгеру керек деген принципті берік ұстанды және бұл принципті өзге зерттеушілердің ұстануын талап етті.Тынышбаев 1922 жылы ... ... Су ... басқармасында, 1924 ж.Ташкентте Жер суландыру бөлімінде,1925 ж. Қызылорда қаласының құрылыс жөндеу жұмыстарында,1926 ж. Жетісу губ.атқару ком.-тінің Жол ... ... ... ... инженер-маман ретінде таныта білді.
Пайдаланылғын әдебиеттер тізімі:
* Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. - ... ... ... ...
* ... ... энциклопедиясы, Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 1998 ж. 8-том
* el.kz сайты
* Тұрсын Жұртбай. М.Тынышбаевтың тағдыры
Қорытынды
Тынышбаев Мұхаммеджан - ... ... ... ... ... ... ... ғалым, ІІ Мемлекеттік Думаның депутаты, Қоқан автономиясының басшысы, ... ... ... қайраткер ретінде құқы аяққа тапталған ұлтының теңдігі жолында дәйекті іс атқарды;
2)маман-теміржол инженері ретінде төңкеріске дейін де, одан ... де ... ... ... ұлт мүддесін бірінші кезекке қойды;
3)публицист ретінде орыс тілінде шыққан мақалаларында Петербордың зиялы қауымына патша шенсуніктерінің әділетсіздігін жеткізсе, ... ... ... қандастарына теңдік алудың жөн-жобасын көрсетті;
4)тарихшы ретінде қазақ елінің көне ... ... ... шынайы тарихын жасаудың батыл бағыттарын іс жүзінде ... ... ... көне ... ... кезеңі,жаңа заманы ретінде жеке қарастыратын күрделі мәселелерді кеңінен қамтуға талпынысы,Тынышбаевтың өзіндік қалыптасқан тарихи көзқарасы бар екендігін аңғартады.Тынышбаев еңбектері ... ... ... ... ... ... да бір халықтың тарихын жазу үшін сол ұлттың тілін,салт-дәстүрін, мәдениетін жетік меңгеру керек деген принципті берік ұстанды және бұл принципті өзге ... ... ... ... 1922 жылы ... ... Су шаруашылығы басқармасында, 1924 ж.Ташкентте Жер суландыру бөлімінде,1925 ж. Қызылорда қаласының құрылыс жөндеу жұмыстарында,1926 ж. Жетісу губ.атқару ком.-тінің Жол ... ... ... ... ... ... ... білді.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
М.Тынышбаев. Қазақтан шыққан тұңғыш техника маманы53 бет
Мұхамеджан Тынышбаев14 бет
Мұхаметжан Тынышбаев жайлы4 бет
Мұхаммеджан Тынышбаев3 бет
Мұхамеджан Тынышпаев4 бет
1905-1907 жылдардағы революцияның Қазақстанға саяси дамуына әсері.9 бет
1917 ж. Қазан революциясы және Қазақстанда Кеңес өкіметінің орнауы7 бет
«Алаш» либералдық-демократиялық қозғалысы идеологиясының маңыздылығы47 бет
Алашорда10 бет
Америка Ирак дағдарысы 4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь