Жасөспірімдердің қоршаған ортамен қарым – қатынасының психологиялық, педагогикалық негіздері

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3 . 8

І тарау. Жасөспірімдердік кезең . әртүрлі тұжырымдама тұрғысынан
1.1. Жасөспірімдер дағдарысы және классикалық зерттеулер ... ... ... .9 . 15
1.2. Ересектіктікті зерттеудің жаңа тенденциялары ... ... ... ... ... ... ... ... .16.22
1.3.Жасөспірімдердің әлеуметтік ортамен қарым . қатынасының психологиялық . педагогикалық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23.37

ІІ тарау. Жасөспірімдердің қоршаған ортамен қарым . қатынасының психологиялық . педагогикалық жұмыс бағыттары
2.1. Жасөспірімдердің қоршаған ортамен қарым . қатынасының психоло.гиялық, педагогикалық дамыту жұмыстарының әдіс. тәсілдері ... ... ... .38.46
2.2. Тәжірибелік зерттеу жұмысының қорытындысы ... ... ... ... ... ... ... ... 47.54

III тарау.

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 55.56

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57.58

Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...59.60
Кіріспе
Қазақстан Республикасы білім жүйесін 2015 – жылға дейін дамыту тұжырымдамасында «әлемдік білім беру кеңітігіне ықпалдастырылған және жеке тұлға мен қоғамның қажеттіліктерін қанағаттандыратын көп деңгейлі үздіксіз білім берудің ұлттық моделін қалыптастыру үшін білім беруді дамытудағы стратегиялық басымдықтарды белгілеу» деп атап көрсетілген болатын. Бүгінгі азаматтың білімділік шығармашылық ізденіске қабілеттілігі, кәсіпкерлігі сияқты жеке тұлғалық сапалары елдегі нарықтық экономиканың, саясаттың, мәдени дамудың түпкі негізіне айналып отырған кезде, барлық білім беру мекемелерінің басты назарында оқушының жеке тұлғасы тұрмақшы.
Әлеуметтену процесі арқылы ғана адам жеке тұлғаға айналады, рухани, әлеуметтік, психологиялық даму адам қоғамынан тыс болуы мүмкін емес. Адам дамуы жүзеге асатын нақты болмыс орта деп аталады. Жеке тұлғаның дамуына алуан түрлі сыртқы жағдайлар, оның ішінде географиялық орны, әлеуметтік ортасы, мектеп, отбасы әсер етеді. Қарым – қатынасты интенсивтілігіне орай алыс және жақын деп бөледі. Қоршаған ортаның әсері деген ұғымды қолдануда ғалымдар әлеуметтік және отбасылық ортаны меңзейді. «Әлеуметтік орта» түсінігіне жалпы қоғамдық құрылым, өндірістік қатынастар жүйесі, өмірдің материалдық жағдайы, өндірістік және әлеуметтік процестердің ағымының сипаттамалары да кіреді. Жақын ортаға отбасы, тума – туыс, достар жатады. Ең жоғары даму деңгейіне адам оның жақын және алыс ортасы оңтайлы жағдай жасағанда жететіні заңды құбылыс.
Адамның дамуына ортаның немесе тұқымқуалаушылықтың қайсысы көбірек әсер етеді? Мамандар көзқарасы екіге бөлінеді: биогенді бағытты ұстанушылар тұқымқуалаушылық десе, социогенді бағытты ұстанушылар орта дейді.
Гуманистік психологияның неғұрлым айқын өкілдері Карл Роджерс, Абрахам Маслоу жеке тұлға мәселесін әр қырынан қарастырады.
Әдебиеттер:
1.С. Елеусізова. Қарым – қатынас психологиясы. А: Рауан, 1995ж
2. Л.А.Венгер, А.С.Мухина. Психология: Учеб. Пособие для учащихся пед. Училищ по спец. –М: Просвещение, 1988.-336с.
3. Л.С.Выготский. Мышление и речь. (любое издания).
4. Л.С.Выготский. Собрание сочинений. Т.1, Т.2, Т3, Т.4.-М.,1983
5. Б.Я.Гальперин. К исследованию интеллектуального развития ребенка. Вопросы психолоии. 1969.№1.
6. В.Н.Гуров. Социальная работа школы с семьей.-М: педагогическое общество Росси, 2003.-192с.
7. В.В.Давыдов. Виды общения в обучении.-М., 1972.
8. В.В.Давыдов. Проблемы развивающего обучения.-М., 1986.
9. Қ. Жарықбаев., Ә.Табылдиев. Әдеп және жантану. Алматы: Атамұра-қазақстан, 1994.-144б.
10. В.А.Запарожец., Избранные психологические труды в двух томах.-М.,1986.
11.Ілешова Р. Медициналық психология.- А: «Санат»., 1994.
12. Ковалев В. Мотивы поведения и деятельности. М., 1991.
13. Ковалева А.И. Социализация личности: норма и отклонения. М., 1996
14. Кон И.С. Психология ранней юности. Книга для учителя. М.,1989.
15. Кон И.С. Социология личности. М., 1967.
16. Кон И.С. В поисках себя: личность и ее самосознание. М., 1984.
17.Кондаков И.М. Психология. Иллюстрированный словарь.- СПб.: «прайм - ЕВРОЗНАК», 200з.
18.Кондратьева О.В., Кондратьев С.В. Социальная психология. Для студентов ВУЗов. – Волгоград, 2003.
19. Локалова Н.П. Как помочь слабоуспевающему школьнику.- М., 2002.
20.Немов Р.С. Психология: Учеб. для студ. высш. пед.учеб. заведений: В 3 кн .- М.: «Владос», 2002.
        
        
Тақырыбы: Жасөспірімдердің қоршаған ортамен қарым – қатынасының
психологиялық, педагогикалық негіздері
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.......................................3 - 8
І тарау. Жасөспірімдердік кезең - ... ... ... ... ... және классикалық зерттеулер.............9 -
15
1.2. Ересектіктікті зерттеудің жаңа
тенденциялары.................................16-22
1.3.Жасөспірімдердің әлеуметтік ортамен қарым - қатынасының психологиялық
– педагогикалық ерекшеліктері ......................................23-37
ІІ ... ... ... ... ... – қатынасының
психологиялық - педагогикалық жұмыс бағыттары
2.1. Жасөспірімдердің қоршаған ортамен қарым – қатынасының психоло-гиялық,
педагогикалық ... ... ... ... Тәжірибелік зерттеу жұмысының
қорытындысы................................47-54
III тарау.
Қорытынды...................................................................
.................................55-56
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі................................................................57-58
Қосымша
............................................................................
...........................59-60
Кіріспе
Қазақстан Республикасы білім жүйесін 2015 – ... ... ... ... ... беру кеңітігіне ықпалдастырылған және жеке
тұлға мен қоғамның ... ... көп ... үздіксіз
білім берудің ұлттық моделін қалыптастыру үшін білім ... ... ... ... деп атап ... ... ... білімділік шығармашылық ізденіске қабілеттілігі, кәсіпкерлігі
сияқты жеке тұлғалық сапалары елдегі нарықтық ... ... ... ... ... ... отырған кезде, барлық білім беру
мекемелерінің басты назарында оқушының жеке ... ... ... арқылы ғана адам жеке тұлғаға айналады, рухани,
әлеуметтік, психологиялық даму адам қоғамынан тыс болуы ... ... ... ... ... нақты болмыс орта деп аталады. Жеке тұлғаның ... ... ... жағдайлар, оның ішінде географиялық орны, әлеуметтік
ортасы, мектеп, отбасы әсер етеді. Қарым – қатынасты ... ... және ... деп бөледі. Қоршаған ортаның әсері деген ұғымды қолдануда
ғалымдар ... және ... ... ... ... орта»
түсінігіне жалпы қоғамдық құрылым, өндірістік қатынастар ... ... ... өндірістік және әлеуметтік процестердің ағымының
сипаттамалары да ... ... ... ... тума – ... ... жатады.
Ең жоғары даму деңгейіне адам оның жақын және алыс ортасы оңтайлы жағдай
жасағанда жететіні ... ... ... ... ... ... ... көбірек
әсер етеді? Мамандар көзқарасы екіге бөлінеді: биогенді бағытты ұстанушылар
тұқымқуалаушылық десе, социогенді бағытты ұстанушылар орта ... ... ... ... өкілдері Карл Роджерс,
Абрахам Маслоу жеке тұлға мәселесін әр қырынан ... Жеке ... ... ... негіздеуші А.Маслоу тезистерінің бірі
бихевиористік теорияға қарама-қарсы тұлға тұтастығын ұсынады. ... ... ... ... ... емес, тұтас бір даралық ретінде
қарастырылуы қажет.
Ғылымда тұлғаның дамуы физикалық, когнитивтік, психоәлеуметтік,
кәсібилік сияқты 4 ... ... ... ... сала – ... дене бітімі мен бойының өсуі, сондай – ақ
оның ... ... ... мен ... ... болатын
өзгерістер жатады;
2) Когнитивтік сала – мәселелерді шешуге әкелетін, ойлау әрекетіне
жататын психикалық ... ... ... ... ... ... болып табылады;
3) Психоәлеуметтік салаға индивидтің дамуы мен тұлғааралық ... ... ... ... бұл екі аясы ... ... ... бір жағынан
«Мен - тұжырымдамасының», эмоция мен сезімдердің, екінші жағынан ... ... ... мен ... дағдылардың қалыптасуын қамтамасыз етеді;
4) Кәсіби сала. Тұлғаның маман иесі ... ... ... сапаларының дамуы.
Тұлғаның дамуы жалпы диалектикалық, табиғи, әлеуметтік – биологиялық,
психологиялық – педагогикалық, акмеологиялық және әлеуметтік – экономикалық
заңдарға ... ... Бұл ... ... мыналар жатады:
➢ имманенттілік: адамның дамуға деген қажеттілігінің ... ... Ол – оның ... ... ... адамның психикалық дамуы генетикалық тетіктермен
анықталады;
➢ биоэнергетикалық: адамның психикалық және физиологиялық жағдайы
оның биологиялық ... ... ... ... ... ... - өзін - өзі басқара, өзгерте алатын жүйе,
даму барысында ол өзгерістерге ұшырап отырады;
➢ тұлғалық: жеке тұлға - өзіне тән ... ... ... даму
варианты бар құбылыс;
➢ стадиялық: жеке тұлғаның дамуы жалпы ... ... ... ... ... шырқау шегін, солуды, құлдырауды бастан
кешеді;
... әр ... ... ... ... ... өз ... әр түрлі мерзімде дамиды. Өмірде болатын
дағдарыстарды да олар өздерінше ... ... шақ ... ... шақ, ауыр – қиын шақ, ... шағы ... ... Орыс ... Л.С. ... осы ... ... түрге бөледі: органикалық, жыныстық, әлеуметтік пісіп – жетілу. Бүгінгі
заман адамының дамуында ... ... ... мен ... ... кейіннен әлеуметтік дамуы жетіледі, осы кезде жасөспірімдік
кезең пайда болды.
Француз этнографы, тарихшысы Ф.Ариестің айтуынша жасөспірімдік жас ... ... ... ... ... ... ... елдерінде өмірдің бұл
кезеңі шекарасының ... ... ... бар. Осы ... ... жасөспірімдік жас 10 жылды-11-ден 20-жасқа дейін кезеңді қамтиды.
ХХ ғасырдың 20 – 30 жылдары Ресейде әртүрлі әлеуметтік ... ... ... шаруалар, интелегенциялар, қызметкерлер,
қолөнешілер) ересектікке өту ... орай ... ... материал
(Н.А.Рыбникова, В.Е.Смирнова, И.А.Арямова және т.б.) ... ... ... «Қоршаған орта ешқашанда дәл жасөспірімдік
кезеңдегідей тұлға ақыл - ойының дамуына әсер етпейді. ... ... ... әртүрлі әлеуметтік және бұқаралық топтардың балалары, ұл
мен қыз, қала мен ауыл ... ... ... - деп ... ғасырдың екінші жартысында француз психологы Б. ... ...... қоғамдық топтардағы жасөспірімдік кезеңнің
ұзақтығын зерттеді. Б. ... ... ... өту кезі 14 ... яғни ... ... кезіне сәйкес келеді. Бірақ оның аяқталуы
әртүрлі болып келеді: жұмысшылар мен төмен біліктілікті ... ол ... ... ... – техникалық мамандарда 20 жасқа дейін,
кәсіпкерлер мен ... ... ... 21- ге ... ... ... Тұтас
алсақ жасөспірімдік кезең 4 – 7 жыл аралығына ... – ші ... ... Н.Н. ... ... нағыз өтпелі
кезең алтыншы және сезігінші сыныптарға сәйкес ... 13 жас ... ... ... ... ... және әлемде болып жатырған көптеген өзгерістер,
бәсекеге қабілетті елу елдің ... ену үшін ... ... қарым – қатынас жасай білетін, өзін - өзі ... ... ... ... белсенді мүшесі – жеке тұлғаны тәрбиелейтініміз анық. Бұл
мәселелер ... ... ... ... ... «Жасөспірімдердің қоршаған ортамен қарым – ... ... ... деп ... ... болды.
Зерттеудің мақсаты. Жасөспірімдердің қоршаған ортамен қарым ... ...... ... ... өзін
- өзі жүзеге асырудың, өмір құндылықтарын айқындай білуге, өскелең ұрпақты
қалыптастыруға ... ... ... ... ... ғылыми болжамы: Егер жасөспірімнің қоршаған ортасы: мектеп,
отбасы, қоршаған орта сауатты қолдау көрсетсе жасөспірімдік кезеңнен, ... ... ... ... ... ... тұлға қалыптасар
еді.
Зерттеу нысанасы – жасөспірімдік кезеңдегі оқушылар.
Зерттеу пәні – ... ... ... орта және ... ... психологиясы.
Зерттеудің мақсаты, болжамы және пәніне сәйкес зерттеуге төмендегідей
міндеттер қойылды :
• жасөспірімдердің қоршаған ортамен қарым – қатынасын ... ... ... саралау;
• жасөспірімдердің қоршаған ортамен қарым – қатынасынының педагогикалық
- психологиялық негіздерін ... ... ... ортамен қарым – қатынасын арттыру бойынша
тәжірибелік-эксперименттік жұмыстар жүргізу.
Қойылған міндеттерді шешу үшін ... ... ... ... ... ... және ... т.б. әдебиеттерге
теориялық талдау, нормативтік құжаттарды талдау;
• Теориялық зерттеу нәтижелерін бағалауға жүйелі тұрғы, теориялық ... ... ... ... жалпылау әдісі,
прогностикалық модельдеу;
• Психодиагностикалық әдістер (әңгімелесу, тест, анкета) ... ... ... орта мектептің жасөспірімдерінің (7 – 9 ... ... ... қарым – қатынасын зерттеу, эксперттік
бағалау, құжаттарды зерттеу, оқушылардың ... ... ... және ... ... элементтерімен
жұмыс, нәтижелерді өңдеу әдісі (статистикалық, нәтижелерді бейнелеудің
графикалық әдісі).
Зерттеудің теориялық негіздері ... ... ... жеке ... ... ортаның өзара әрекеттестігі ... ... ... ... және т.б.), ... (Б.Г. ... Г.М. ... Л.С. Выготский, И.С. Кон, В.С.
Мухина, А.В. Петровский), оқу ... ... және ... ... ... ... В.И.Ковалев,
А.Н.Леонтьев, М.Ш.Магомед-Эминов, Д.Н.Узнадзе, П.М.Якобсон, Дж.Аткинсон,
Г.Холл, А.Маслоу, ... ... ... және т.б), ... мекемелерінде оқушыларды оқыту мен тәрбиелеудің түрлі ... ... ... Ж.Аймауытов, М.Жұмабаев, К.Б.Жарықбаев,
К.Ж.Қожахметова, Л.И.Керимов, А.А.Бейсенбаева, Т.С.Сабыров, Г.А.Уманов,
Р.М.Қоянбаев ... ... ... ... ... базасы: Қаратөбе ауданы, Мұхит ат. жалпы орта ... ... 7 – 9 ... ... ... ... ... - әртүрлі тұжырымдама тұрғысынан
1.1. Жасөспірімдер дағдарысы және классикалық зерттеулер
Жасөспірімдік ... ... ... ... ... ... кезеңі,
бірақ көпшілігіне жыныстық жетілу кезеңі деп ... ... ... ... ... ... ... кезеңінде XIX ғасырда жасөспірімдік
жас пайда болады.
Жұмысшы ортадан ... ... ... және ... ... шақтағы
сапалары анық емес, жұмырланған, жұтаң, ал таза, толық, кең дамуды қоғамның
оқыған ... ... ... ... зерттеушілердің өзі
мойындайды, жасөспірімдік кезеңнің көрнекті психологиялық ... ... ... ... ... ғасырдың басында
дүниеге келді.
Ст. Холл адамзат тарихында жасөспірімдік кезеңнің жеке тұлғада дамуы
романтизм дәуіріне тұспа-тұс келеді деп санады. ... ... ... ... ... өмір талаптарымен тоғысқан кезде,
жасөспірімдік кезең хаос дәуірін ... Оның ... ... ... стреске және дау-дамайға толы, онда тұрақсыздық, ынта, ... ... заңы ... ... туралы түсінігі психологияға терең енді.
Ст. Холл ең алғаш жасөспірім мінезінің амбиваленттілігі (әсері тепе-
тең) және парадокстылығын ... ол осы ... тән ... ... анықтады. Жасөспірімдердегі шамадан тыс белсенділік қажуға,
аса көңілділік мұңға ... ... ... ... пен қорқақтыққа
айналады, өзімшілдік альтруистікке, жоғары адамгершілік тілектер төменгі
түрткілерге, қарыс-қатынасқа ... ... ... ... ... ... құмарлық-оны жек көруге, жаңашылдыққа талпыныс
ескішілдікке, байқампаздық шексіз талқылауға ... атап ... ... бұл ... «Дауыл мен тегеурін» кезеңі деп орынды атады.
Ст. Холл жасөспірімдік ... ... ... ... ... ... егер адам бұл кезеңді жеңсе, онда «жекелік сезімі» оянады деді.
Ст. Холлды өтпелі кезең психологиясының атасы деп ... ... ... ... бұл ... түсіндірді, қиыншылықтарды ашып, тұжырымдама
ұсынды. [ 29, 146-152б]
Немістің философы және ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдамасын
жасақтады. Э. Шпрангердің айтуынша жасөспірімдік кезең мәдениеттік өсу
кезеңі. Сананың дамуы сол ... жеке ... ... ... рухы деп ... ... кезең үнемі «Дауыл мен тегеурін» кезеңі бола ма деген
сұрақты ... ... ... ... ... кезең дамуының үш түрін
сипаттайды.
Бірінші түрінде жасөспірімдік ... аяқ ... ... ... ... ... жігіттік жас екінші дүниеге келгендей күй кешіріп, ... ... ... ... ... түрінде даму бірқалыпты, жәй ... ... ... жеке ... терең және ... ... ... түрінде жасөспірім даму процесінде өзі белсенді
және саналы түрде өзін тәрбиелейді, қалыптастырады, ішкі ... ... өз ерік ... ... Бұл ... бақылау және өзіндік тәртіп
жоғары деңгейде дамыған адамдарға тән.
Э.Шпрангердің айтуынша, бұл ... ... ... ... ... пайда болуы, әр жасөспірім өзінің жекелігін, даралығын ұғынуы.
Психологияның басты міндеті тұлғаның ішкі ... ... ... пен
мәдениетке тығыз байланысы тұрғысынан келсек, Э.Шпрангер жасөспірімнің
өзіндік санасын, құнды бағытын, ... ... ... ... ... адам ... ең терең әсерлену-махаббат туралы және оның
жасөспірім мен бозбалалық жаста көрінуін түсінуге тырысты. Ол махаббаттың
екі ... ... ... ... олар ... және ... екіге бөлінеді және бір-бірінен әсерлену сапасы өзгеше және ... ... ... эстетикалық махаббат немесе эротикалық ... ... оны ... ... ... көру арқылы оны сезіну. Э.Шпрангер
эротикалық ... үш ... ... өзінің жетілуіне қарай жас адам ішкі, рухани әдемілікті сезінуді
үйренеді.
Екінші басқа адамды ... бір ... ... ... білім ретінде
қабылдауын саналы түсінуі.
Үшінші саналы ұнату эстетикалық ... ... ... және терең
құндылықтарға бірге әсерлену негізінде ... ... үшін ... сенімділік сүйікті адамға сеніммен ... ... ... күшінің көзі-деп жазады Э.Шпрангер,-оның
бағытталған нақты сыртқы көрінісінен ... ... ішкі ... ... ... табылады».
Сексуалдылықты Э.Шпрангер саналы және тұлғаның әсерлену кешені және
арнайы ... ... ... деп ... ... әрленген
сексуалдылық сезім құпия, бейтаныс заттардың алдында үрей, ... ... ... ... ... ... салынған нәрселермен
байланысқан ұялу сезімі араласады. ... өзін кем ... ... ... ... әсерлер тек әлем алдындағы ... ... ... адамдардан, тіпті адамдарға жабығудың пайда болуына
септігін тигізуі әбден мүмкін ... пен ... оның ... ... себебін сексуалды әрленген әсерлердің рухани ортаға
әсерінен іздеу керек. ... ... пен ... ... ... таза ... пен мұратқа талпыныс күші көмектеседі.
Жасөспірім санасында эротикалық және сексуалдылықтың ... ... ... ... эротикалық, не эстетикалық ... ... ... таза ... ... ... Бұл екі жақтың (эротикалық
және сексуалдылық) келісуін Э. Шпрангер «есею белгісі» деп ... [ ... ... ... ... ... ... ұғымы негізінде
түсіндіріледі. Пубертаттық кезең – жетілу кезеңі, жыныстық жетілу стадиясы,
одан кейінде адамда бірталай ... дене ... ... ... ... ... дейінгі уақытты балалық шақ, ал соңғы кезеңін жастық
жас деп атады.
Психологиялық пубертеттық адамның биологиялық қажеттілігінің ... ... ... ... ... Оның ... жасөспірімдік кезеңдегі
әсерленулердің тамыры дәл осы өмірлік құбылыстың салдарында дейді.
Жетілумен ... ... ... және ішкі ... жасөспірімді өзіндік
қанағаттану мен жайбарақаттық күйінен шығарып, қарсы жыныс өкілін іздеуге
және қарым - ... ... ... болу қажет. Ш.Бюлер психикалық
физиологиялық ... ... Оның ... ... өсуіне
байланысты психикалық пубертаттық кезең ұлғаюда, ал бұл осы кезең ... ... ... ... ... 14 – 16 жас ... ал ... – 15 жас аралығында өтеді. Әрине қала мен ауылдың, әртүрлі елдердің
айырмашылығы болады және ... ... әсер ... Пубертаттықтың ең
төменгі қалыпты бастауы 10 – 11 жас, ал жоғарғы шегі -18 жас.
Ал ... ... ... ... ерте ... тіпті кей
жағдайда 11-12 жаста көріне бастайды. Олар ... ... ... ... әлі ... ал балалар ойынынына өздерін
ересек ... Бұл ... ... ... ... ... ... фазадан кейін екі маңызды фаза жалғасын табады, оны ... және ... деп ... Олардың арасында шекара 17 ... ... пен ... ... және тез ... ... ... «дене және рухани ... ... ... пен ... ... ... Ш. Бюлер негативті фазаның
негізгі ерекшеліктері екенін айтты. Жасөспірімдер өз - ... ... ... ... ... ... өз ... жақсы еместігін, мінез
– құлықтарының нашарлығын, олардың талаптары мен ... ... ... ... ... олар ... адам ... келеді,
бірақ олардың денесі, болмысы оларға бағынбайды», - деп ... ... ... өзін жек ... мен қоршаған ортаға жауласуы
бір мезгілде де ... ... не ... ... бұл оны өзін - ... ойына жетелеуі мүмкін дейді. «Күнделікті, бір ... ... ... ... салынған, ерекше нәрселерге» олардың ішкі ... Осы ... ... ... салынған әрекеттермен айналысудың
тартылыс күші ... ... ... өзін ... ересектер мен
құрдастары әлемінде бөтен сезінеді. Бұл ... ... ... қабілеті төмендейді қоршаған ортадан оқуланады
немесе оларға белсенді қарсылық көрсетеді және асоциалды әрекеттер ... фаза ... 14 пен 16 жас ... ... 11 мен 13 ... өтеді. Негативті кезеңнің аяқталуы ... ... ... ... ... фаза – ... фаза басталады.
Позитивті кезең біртіндеп басталады, жасөспірім алдында оған дейін ... ... жаңа көзі ... ... Ең ... ... - саналы түрде әдемілікті сезінуді бастарынан өткізеді. Оңтайлы
жағдайда өнер мен ғылым ... ... ... ... адам үшін ... көзі болып табылатын құндылықтар әлемінің есігі жастық шақта алғашқы
рет ашылады», - деп атап өтті ... [ 21, ... ... ... ... ... жетілу кезеңінің
негативтіктен позитивтік кезеңге ауысуын көрсетуі. Г.Герцер негативті
кезеңге өтуді ... ... 70% ... ... ... жұмыс
әдеби шығармалар болады, дегенмен олардың оқу үлгерімінің төмендігіне қарай
оларды жазуға қабілетсіздер деп сипаттауға болады». Негативтік ... ... ... ... ... шығармаларда жазуға талпыныс пайда болады:
хат жазу, күнделік жүргізу, өлең шығару. Қыздардың бұл ... ... ... ... осы кезеңге түскенде шығармашылықтың
үзілетінін айтқан жөн. Негативтік кезең аяғында армандау кезеңі басталады,
ол 13-тен 16-ға дейін созылады.
Ұлдар ... ... ... оларда «досты сағыну» пайда
болады, бірақ ол ... ... ... кезеңнің аяғына қарай
жасөспірім досты қарқынды іздеп және оны ... ... ... ... ... ... Сонымен досқа қажеттілік және оны ... ... ... ... ... ... бірі
болып саналады.
Л.С. Выготский жасөспірімдік кезеңде ойлаудың дамуына баса ... ... ... ... ... білімін жасөспірімнің
меңгеруі, ал ол жоғары ақыл іс-әрекет түрлеріне, әрекеттің жаңа ... ... ... ... ... ... өзгерістер болады. Абстракциялық
ойдың әсерінен қиял «фантазияға ... ... ... ... ... ... ал ... асыл құпиядай жасырады».
Л.Выготский сонымен қатар бұл жаста пайда болатын екі жаңа ... ... және оның ... ... ... ... атап ... оқу іс-әрекеті қоршаған әлемге бағыты, өзіне «бұрылыс»
жасайды. Бастауыш класс жасы соңында балада жаңа мүмкіндіктер пайда ... ол ... әлі не, кім ... ... «Мен ... деген сауал
шешімін шындықпен тоғысу жолы арқылы табуға болады. Өзіндік өзгеріс алдымен
психологиялық тұрғыда пайда ... ... оқу ... дамиды,
содан соң физиологиялық өзгерістермен толысады. Бұл өзі - өзіне бағытталуын
одан әрі күшейтеді. Бұл кезеңнің ... жаңа ... ... өзі
туралы ойы «бала секілді емес», ол өзін ересек ретінде сезінеді, талпынады,
санасуға тырысады, баламын деп есептемейді, ... ... ... ... ... жоқ, сонымен бірге жасөспірімде қоршаған ортаға ересекпін ... ... ... ... ... жаңа тенденциялары
Л.С. Выготскийдің мәдени – тарихи тұжырымдамасында және оның
ізбасарларының атап ... ... ... туралы европалық
және американдық даму ... ... ... жасөспірімдік шақты зерттеудегі жаңа ... ... және оны ... ... ... бола ... ... жасөспірімдердің қызығушылық проблемаларын
«жасөспірімдердің психологиялық даму ... ... ... ... ... ескі қызығушылықтардың бұзылып, жоғалып,
жаңа қызығушылықтар дамитын жаңа биологиялық негіз пайда болады.
Жасөспірімдік кезеңдегі қызығушылықтарды Л.С. ... ... ... ... Оның ... ... ортаға байқалатын басым
қызығушылықтарды доминантты деп атады. Оның өзі эгоцентрикалық басымдылық
(жасөспірімнің өз ... ... ... ... (кең, ... ... ... күшею, нығаю басымдылығы (қарсыласу, қырсықтық,
сотқарлық, тәрбиеге қарсылық, негативті көріністер); ... ... ... ... ... бел буу, ... ... талпынуы);
Ж. Пиаже мен Л.С. Выготский жасөспірімдік кезеңде ой ... ... ... ... ... ... түсінік процесін
игеруі, ол интеллектуалды іс - ... ... ... болып табылады,
яғни ой дамуының басты көрсеткіші.
Л.С. Выготский: «Шындық ... ... ... және өзін ... ... ... ... табылады» деді. Жасөспірімдерде қиял таным
процесіде жаңа сипатқа ие болады. ... ... ... ... ... ... оны ... ойлаудың субьективті формасына айналады.
Сонымен қатар ... ... ... дамиды, оның негізінде өзіндік
сана қалыптасады. [ 21, 353-356 б]
Д.Б. Элькониннің ... ... ... оқу іс -
әрекеті әлемге бағыттаталудан әр жасөспірімнің өзіне бағытталуына бұрылыс
жасайтынын айтады. Бастауыш ... ... ... қарай балада жаңа
мүмкіндіктер пайда болады, ... бала оның ... ... «Мен ... сауалдың жауабы болмыспен беттескен де ғана ... ... ... келесі белгілерде көрінеді:
• Ересектермен қатынасында қиындықтар ... ... ... немқұрайлылық танытуы, негативтілік,
мектептен ... ... бала үшін ... ... бәрі ... ортада
болып жатқандай болады;
• Балалар компаниясы, дос іздеу, түсінетін адам іздеу;
• Бала күнделік ... ... ... ... ... мен күнделіктер» туралы айтады, ол жасөспірім үшін «еркіндік
баспанасы, онда оған ешкім және ешнәрсе қысымшылық ... өз ... ... ... ішкі және ... ... ... еркін, тәуелсіз жазады.
Д.Б. Элькониннің айтуынша жасөспірімнің өзіндік өзгеруі алғашқыда
психологиялық тұрғыдан ұғынылады, ... соң оқу іс - ... ... дене ... беки ... Бұл ... ... одан әрі интимді
етеді.
Жасөсірім өзін ересекпен салыстыра отырып, араларында ... жоқ ... ... ... Ол ... ортаның өзін бала
ретінде есептемеуін талап етіп, өз құқықтарын кеңейтеді. Бұл жастың орталық
жаңаобразы «бала емеспін» ... ... ... өзін ... ... қоршаған ортаның ересек ретінде қабылдауына зор қажеттіліктің пайда
болуы.
Т.В.Драгунова ересектіктің түрлерін бірнеше ... ... ... сыртқы белгілеріне еліктеу – темекі шегі, карта
ойнау, алкоголь ... ... ... ересектердің киімінің
сәндік үлгісіне, шаш үлгісіне еліктеу, косметика, ... ... дәрі – ... ... ... тәсілдері, көңіл көтеру
жолдары т.б. Көңілді, жеңіл өмір стиліне ... ... мен ... «мәдени шаралардың төмен деңгейі»
дейді, соның салдарынан танымдық қызығушылық төмендейді, өмір
құндылықтарына сәйкес ... ... ... спецификалық
ұстанымы қалыптасады.
• Жасөспірім ұлдардың «нағыз азамат» қасиеттеріне теңестірілуі.
Бұл күш, батырлық, ... ер ... ерік – ... ... т.б. ... тәрбие құралы спортпен айналысу
болып табылады. ... ... сан ... бойы ер ... болып есептелінген қасиеттерді көптеген қыздар бойына
дарытуға тырысуда.
• Әлеуметтік жетілу. Бұл ересек пен баланың біріккен іс - әрекеті
жағдайында. бала ... ... ... ... ... Әдетте мұндай жағдай қиындық кезеңді бастан ... ... ... онда ... ... ... бауыр, туыстарын қамқорлайды, жанұя ... өмір ... ... ... ... іскерліктерін (дәнекерлеу, ағаш жону, фотоға түсіру
т.б.) меңгеруге талпынады, ал ... ... ... ... ... ... меңгереді.
Мұндай іс - әрекеттерге бейім кезең - жасөспірімдік кезең, әрі ... ... ... көптеген жасөспірімдердің бос уақытын осындай
пайдалы іс - ... ... ... ... проблемалардың алдын
аламыз.
• Интеллектуалдық есею. Ол жасөспірімдердің жаңаны білуге және
беймәлім нәрсені шебер меңгеруге ... ... ... ... тыс шаралар мазмұны (үйірмелер,
мұражайлар, интернет . т.б.) ... ... іс ... ... Олардың дүние танымының кеңдігі - өз
бетімен жұмыстануларының нәтижесі. Соңынан оқушылардың ... ... ... ... ...... – іс - ... басты
типі. Ол арқылы әлеуметтік мінез – құлық, моральдық нормалар ...... ... және бірі – ... ... қалыптасады.
Жасөспірім үшін мектепте маңызды не? Балалар бір - ... ... ... жасайды, жолдастық кодекс негізінде қатынас қалыптасады, толық
сенімділік және өзара түсіністікке талпынады. Бұл ... оқу іс - ... ... ... ... – қатынас іс - әрекеті алға шығады. Ең маңызды
оқиғалар үзілісте ... ... бар ... ... ... үзілісте шешеді. Мұғаліммен қарым – қатынастың
қызықты үлгісі қалыптасады: жасөспірімнің ұжым ... ... ... ... бағасынан да маңызды болады. Осы кезеңде бірге ойлауға,
арманмен жұмыстануға ... ... ... ... пен ... ... ішкі ... дамуында ерекшелікке ие болады.
Жеке тұлғаның қалыптасуы үшін ...... іс - ... өте
маңызды. Осы іс - әрекет арқылы өздік сана қалыптасады. Бұл жастың негізгі
жаңа бейнесі - ... ... Л.С. ... бойынша сана біріккен
білімді білдіреді. Бұл білім қатынастар жүйесінде, ал өздік сана – ... ... ... ішкі ... мінез – құлқын бақылау, оның негізінде моральдық нормаларды жобалау
жеке тұлға қасиеттері болып ... Д.Б. ... ... жаңа образ судағы тамшы секілді жасөспірімнің қыз ... ... ... жеке ... ... барлық моральдық
нормаларын көру үшін бұл қарым – қатынасқа қараудың өзі ... ... ... ... ... ... ... дамудың
жаңа, ауқымды қызығушылықтар, жеке талпыныстар және өз беттілікке талпыну,
өмірде ... ... ... Л.И.Божович ... ... өмір ... ... оларды жүзеге асырудың
мүмкіндігінің аздығы, кез – келген жас дағдарысына тән деп санады. ... ... ... ... ... ... ... болса да,
«оған болашақ бұлыңғыр болсада» ол болашаққа негізделген.
Л.И.Божович жасөспірімдік кезеңді сипаттай отырып былай деді: ... ... ... ... және ... ... сынады, қайта
құрылады, .. және өздік сана мен өздік айқындалу процестері дамиды, ... ... жеке ... ... ... ... кезеңде әртүрлі психика сфераларында өзгерістер болады.
Мотивация түбегейлі ... ... ... мазмұнында өмірлік көзқарасқа
қатысты болашақ өмір жоспарының мотивтері бірінші ... ... ... иерархиялық жүйе болады. Мотив ... ... ... енді ... тікелей әрекет етпейді, ол саналы
қойылған мақсат пен саналы қабылданған шешімге байланысты ... ... ... ... ... ... ... жаңаобраз пайда
болады дейді.
Оқушылардың мотивациялық сферасы мен адамгершілік ... ... ... және осы ... ... ... Л.И.Божович: «өндіріс,
ғылым, көркем сурет және т.б. ... ...... ... ететін
кез – келген іс - әрекетте адамгершілік нормалар қалыптасады», - деді. Бала
өзі үшін ... өмір ... ... ... ... ... ғана ... нормаларды игерді деуге болады. Бірақ мұны
игеру әрдайым оңай ... ... ... ... жасай отырып,
нәтижесінде өз әрекеттерінің мазмұны байи түседі. ... ... ... не ... керектігін үйренеді, бірақ әлі де болса жалпы
адамгершілік ұғымды түсінбейді», - ... Л.И. ... ... ... бұл өзгерістер өте терең және көпшілік жағдайда
мұғалімдер мен ата – ... ... ... ... ... осы кезеңде
жасөспірімдердің адамгершілік тәжірибесі мен ... ... орай ... педагогикалық ықпал өте қажет.
Адамгершілік нанымның негізі балалық ... ... ... өтпелі
жаста анық көрініп, қалыптасады.
Л.И. Божовичтің пікірінше ... ... кең ... тәжірибесі
көрініп, адамгершілік нормалар тұрғысынан талдайды және жалпылай отырып,
іс - әрекет пен мінез – ... ... ... ... ... қатар адамгершілік көзқарас қалыптасады, ол
жасөспірімнің қажеттіліктері мен ... ... ... алға жылжуға
әкеледі. Оның бәрі жеке ... ... ... ... ... және ... нақты жағдаяттарда тез өзіне тән
адамгершілік позиция ... ... ... ... соңына қарай пайда болатын жаңаобраздың біреуін Л.И.
Божович «өзіндік ... деп ... ... ... ... ... өзін қоғамның бір мүшесі ретінде сезіну жаңа қоғамдық позициясын
нақтылайтынын сипаттайды. Өзіндік анықталу ... оқу ... ... ... оқушының өз болашағы проблемасын шешуде көрінеді. Өзіндік
анықталу ... ... мен ... ... бар. Ол субьектінің
талпынысы, қалыптасқан ... ... ... ... орта ... ... ол жасөспірімдердің өмірлік
көзқарасымен, мамандық таңдауына сүйенеді.
Бірақ нағыз өзіндік ... ... атап ... ... ... жаңаобраздың пайда болу мен ересек адамның ішкі ... ... ол ... ... ... және бала ... дамуының соңғы аяқтаушы сатысы болып табылады».
Жасөспірімдік кезең ересектікке өту ... оның өту ... ... ... өз ізін ... ІХ ғ. А.И. ... «Заң бойынша
кәмелетке толу жасы 21 жас деп айқындалған. Шындық өмірде арифметикадан бас
тартсақ 20 жастағы қарияны, 50- дегі жас ... ... ... ... ... ... бар. ... үшін жастық шақ дәуір, ал біреулер
үшін ол – ... ... ... ... Жастық шақта көрге апаратын міндеттілік
бар, бірақ барлығы емес: жігіттік қиял мен романтикалық қызғушылық шалда
басылмаса өте ... ал ... ... ... ... болып көрінеді.
Жастық шақта тоқталып қалу сұрқиялық, сондықтан ... ... да ... ... өз ... өте білу ... - деп жазды.
1.3. Жасөспірімдердің әлеуметтік ортамен қарым - қатынасының ... ... ... ... адамдар туралы тығыз байланысқан ғылымдардың
жинақтаған білімдерін тәрбие ... ... ... зерттеу
әдістерінің негізі болатын базистік түсініктерге сүйену қажет. Әйтпесе тек
ұғымдар ғана емес, ... ... ... қызығушылықтары,
қажеттіліктері және мүмкіндіктері де шатастырылады.
Н.К. Крупская жасөспірімдердің рухани әлемін жартылай бала, жартылай
ересек, яғни балалықпен «қоштасқан», ал ... «әлі ... ... ... 11-12 жас пен 15 жас ... ... ... балалықтан
жастыққа өту жасы. Ол мектепте негізгі сатымен (5-9 сынып), жалпы өмірлік
әрекеттердің дамуы мен ағзаның терең қайта ... ... ... ... 10 мен 13 жас ... ... ... бұл
жас жеке тұлғаның дамуында бөлек саты емес, 7 мен 14 жас ... 2 – ші саты ... ... ... ... ... жағы ... жеткіншек психологиясы, яғни әлеуметтік даму ... ... ... ұқсас болады, ал жасөспірімдер жоғары сынып
оқушыларына немесе кәсіптік мектеп ... ... ... [ 32, 82-89
б]
Тәрбиенің сыртқы жағдайын өзіндік бағалау мен тәрбиелеу басты ... ... ... ... зерттеу қажеттілігі туындайды.
Жеке тұлғаның әлеуметтенуі ... ... ... – қатынастың 3
сферасы, адамға әсеріне қарай олардың құндылық ... ... ... үшін ұжымдағы қатынастың әлі де маңыздылығы басым. Басқару, ... ... ... көзге түсу рөлі үшін ... ... ... зейін жеткіншектің намысына тиеді, ал ... ... ... ... ... ауыр ... ... бұрын
қолайлы, не қолайсыз факторлар мұғалімнің қолында болса, бұл ... ... әсер ету ... ... ... ... бейнесі оқушының алдында қалай өзгеріске
ұшырайтынына тоқталайық. ... ... ... ... және даму үстіндегі санасына орай педагог позициясын ... ... ... ... ... ... ... ретінде;
ә) Басқарып және бағынуды талап етуші басқарушы ретінде;
б) Этикалық нормалары бар арнайы әлеуметтік ... ... ... міндеттермен қаруланған адам, бірақ кәмелетке
толмағандардың сыйлауға және ... құқы бар адам ... ... ... рөлі ... ... ... айналып және әртүрлі сынаққа әзір болып, өз позициясын жоғары
ұстай білу керек. Олай ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Екіншіден бұрынғы ұжымдағы ... ... ... ... ... ... бір – ... тұрақты қабылдау,
не қабылдамау процестері жүреді.
Үшіншіден оқушыларға ұжымды таңдау еркіндігі пайда болып, онда ... іс - ... ... асырады және қоршаған ортамен өз
қатынастарын қалыптастырады. Мысалы оқу ... ... ... ... ... аула ... оны бағалайды, белгілі дәрежеге қол
жеткізеді. Осы арқылы бала өзінің тұлғалық ... ... ... т.б. ... ... ... өз ... әлеуметтік рөлі, ұжымдағы орны,
мәртебесі ұғымдарының маңыздылығын атап өтті. Сондықтан ол өз ... ... ... ... ... да ұжым жетекшісі болып ... ... ... ... А.С. Макаренко бұл тек мансапқұмарлықты
қанағаттандыру ғана емес, әр адам ... ... ... және құқы ... ... атады.
Сынып бөлмесі жасөспірім үшін білім алу орны болудан қалады және
әлеуметтік сынақтар ... ... яғни 4 – 7 ... ... ... статусының» даму үшін ... ... ... ... ... мұғалімді оркестр дирижеріне ұқсатуға болады,
әр музыкант өзін көрермен естігенін қалап тұратынымен ... ... ... ... ... ... емес, ал либералды стиль
санасы толыспаған, агрессивтілігі ... ... тағы ... ... ... ... ... мен интернаттардың тәжірибесінде болған
және бұрыс нәтижесін берген. Жалпы білім ... ... ... егер
әлеуметтік психологияны білу қажет емес деп есептесе, не ұжымнан алшақтап
жүрсе, гуманистік ... өзін - өзі ... ... ... ... ... ... Оқушыларға бостандық беріліп, олардың еркіндігі тез,
әрі күдікті өздерін басқаруға ауысады. (29.70бет)
Қарым – қатынас дағдылары кеш қалыптасқан, тұйық, икемсіз, ... ... ... ... ... мен ... ... кезең оңай
болмайды. Сонымен қатар дезадаптацияға ұшыраған оқушылар тобына инфантилизм
басым, тек ... ... ... ... ... кіреді. Кейде
мұғалімдер жасөспірімдер психологиясының табиғатын ұнатпаса, ұлдардың,
қыздардың мінез – құлқына ... ... және ... шақтың
ерекшелігін жеке тұлғаның кемшілігі ретінде қабылдайды. Мыс: ... ... ... ... мінез – құлқы жақсарып келеді», - деп бір мұғалім
оқушыға мінездеме берген.
Педагогикалық ... ... ... ... ... сыныпта
ұжымдық рухты сақтай отырып, жеке қызығушылықтарды ... ... ... атқару, әрбір оқушы өзінің тұлғалық маңыздылығын сақтау. Әйтпесе ... ... ... айналады.
2. Отбасындағы қарым – қатынаста өзгеріске ұшырайды. Отбасының салт –
дәстүр әлеуметтік эгоцентризм тұрғысынан ұғынылады және ... ... ... ... психология тілінде жанұя өзінің ... ... бар ... ... яғни жеке тұлғаның қолайлы және
қолайсыз ... ... Бұл ... балалар отбасында уақытты көп
өткізеді, ата – анасымен ынтымақтастықта болады, олар тек ... ... ... сұхбаттасушылар және әрдайым түсінуге тырысады. Отбасына қосылу
мотиві күшті аффилиативті тенденциямен әрленген.
Дегенмен ... ... ... ... бір ... түсіндіріледі. Осы жаста жеткіншектің өмірлік ... ... ... ... беделімен тығыз байланысты. Балалар өз
беделіне нұқсан келтіретін отбасының ішкі ... ... ... Егер жеткіншектің ата – анасы аморалды тәртіппен өмір сүрсе және
оны қоршаған ... ... ... болмаса, ол жеке тәуелсіз позициясын
көрсетуге тырысады, кейде ... ... ... не ... ... жолға
түседі. Балалардың көңіл – күйінің үнемі ... ата – ... арақ ... не ... үйдегі ұрыс керіс себепші болады. Бұл әрине
үйреншікті жағдай. Ата –ананың әлеуметтік рөлін педагогтың ... ... ... ... шығармау қажет. Бала тағдырына тек азды ... ... ... ... араласуы арқылы ықпал етуі (мүмкін әлеуметтік
педагог, үйірме ... және т.б.). ... ... отбасымен, ұжыммен
формальсыз қатынас – қатынас ортасында қолдаусыз ... ... ... өзі туралы ақпарат алу көзінен айырылады және бұл бала
сол күйінде қабылдайтын ересектерді ... ... ... ... не ... ... жылы қатынасы үшін олардың соңынан еріп,
айтқандарын тыңдайтын ... өте ... ... нұсқасы ретінде баланы когнитивті
ұрлауды қарастыруға болады. Ол ата – ананың балаға көмектесудің бұрыс жолын
таңдағанда ... ... Олар ... не ... ... қорғауда көрінеді.
Әдетте ата – аналар спорттық шараларда, үй тапсырмасын бірігіп орындауды
және бірігіп ... ... ... ... заман талабына сай заттармен
қамтамасыз етуді басты ... деп ... ... ... ... ... қолданған жағдайда өз ... ... ... ... ... ... ... сезінген балада батылдық пайда
болады және қоршаған ортада тиімді әрекет ете ... ... ата – ... ... ... Бірақта «баланы қоршаған ортадан «тығып»,
жанұяның құндылықтары мен қызығушылықтарын бала бойында ... ... ... ... ... Мұндай бала кей жағдайларда жеке
шешім қабылдауда қиналады. Балалармен ата – ... ... ... ... ... ... туғызуы мүмкін. Бұның болмысы
ата – аналардың қойған талабы баланың жеке және ... ... ... ... ... ортадағы адами қарым – ... ... ... ... ... ... өз жекелігіне сәйкес келмейді
деп немқұрайлылық таныту. Жасөспірім алдында жұмыстан ... ... қою, ... ... тыңдау, реніштерін бөлісіп, аяушылық білдіру,
мектептегі жетістіктері туралы есеп беру ... ... ... ... ... өз ... ... және т.б.
Ата – ананың (әсіресе ананың) «достық ықыласы» баланың бала болуына
мүмкіндік бермейді. ... ата – ... ... есептегендіктен ата – ана
позициясының мықтылығын көрмейді, не формалсыз қарым – ... ... ... ... Жеткіншектік жаста ересектердің қаталдығына балалар
мойын ұсына бермейді, бірақ өздерінің қызығушылықтарына немқұрайлы қарайтын
болса, өте ауыр ... ... ... ... ... ... сфераларын белсенді кеңейтеді. Өздеріне көңіл бөлгенді талап етеді
және үнемі ересектер ... ... ... ... ... жасайды.
Дегенмен қарама – қайшылық пайда болған кезде тез фрустрациялық күйзеліс
пайда болады. Өйткені бұл ... ... ... ... ұстау керектігін
білмегендіктен айқай – шу шығарып, мазасызданады.
Формалсыз қарым – қатынас ... Ол ... ... ... ... бірі достар табады және жеке құпиялық
қатынастар қалыптастыра бастайды. Достық қарым – ... бұл ... ... ие ... Олар ... өте ... ... және алдау, сату
жағдаяттарын өте ауыр сезінеді. Достық қатынастарды толықтырып, әлеуметтік
педагогиканы жаңа ... ... осы ... ол өз ... ... ... ... Бұл ресми
педагогикаға қарсы бола ... да, ... ... ... даму ... байланысты бір жастағы адамдар бірлестікке
бірігуге мүмкіндік туады. Және отбасы немесе оқу ұжымынан ... ... ... Олар ...... жасау үшін педагогикалық бақыланатын
территорияларда ... ... ... ... ... ... ... және отбасында сәтсіздікке ұшырағандар сол топтың
діңгегіне айналады. Олар ... тек қана ... ... ... бос ... көшеде өткізбейді. Тұлғааралық қарым –
қатынастарын, өзара әрекеттерін, мінез – ... ... ... ... салт ... жәй ғана талдау жасағанның өзінде балалар
қоғамда бір – бірінен ... ... ... ... ... ... бірлестігіндегі қарым – қатынаста көзге
көрінетіндей иерархия болмайды, және мүшелеріне ... ... ... ... «оқшаулануға» рұқсат етілмейді. ... ... ... күшті балалар белгілі бір басымдылыққа ие, бірақ оларға
жасөспірімдердегі көшбасшылар сияқты бұйыруға, басқаруға құқ ... ... ... ашық және ... «өз ... ... Қаңғыбас балалар кез – келген қалада да бірлестікке кіре ... ... ... «бөтендерге жауласу» оларда болмайды.
Үшіншіден ... ... ... ... ... ... ... жақсы, отбасында үйлесімділік бар құрдастарына
агрессивті болып келеді. [ 32, 94-96 ... ... ... жеке ... дамуындағы ең күрделі кезең
жасөспірімдік кезең басталады. Ол бірнеше ... ... ... жасы»,
«екінші дүниеге келу жасы», «қателер жасы», «жастықтың көлеңкесі» және т.б.
Осы кезеңде ересектерге жасөспірімдермен ...... ... қиын ... ... ... оңай емес.
Жасөспірімдік кезеңге бөлінген 4 жыл ішінде жеткіншектің өзін ... ... ... үшін ішкі ... ... ... ... ортада
өзін бекітуге қажеттілік өте өзекті болады және ол қоғам өміріне араласуға
талпыныстан көрінеді. Әр жасөспірім өзін ... ... ... ... ал бұл ... негізгі міндеттерін анықтайды.
Жасөспірімдік кезеңнің басталуы ерік ... ... ... ерекшеленеді, ол психологияда «эмансипация
реакциясы» деп аталады. Балалық кездегі қырсықтық, ... ... ... авторитарлық рөліне қауіп төндірмейді, енді өз қалауы ... ету ... ... шегінен шығып, өзіне бар ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін біле тұрсада
өзбетінше әрекет етуге талпынысын сыйлайды. Тікелей психологиялық қысым
және бұйрық ... ... өз ... ... келтіру, сендіру,
әзілдеу, жол көрсету сияқты әдістері қолданылады. Эмансипация реакциясы
ересектермен жеке ...... ... және ... ... ... ... кезеңнен бастап, жеке субкультураны, эстетикалық
құндылықты таңдауына құқ ... ... ... тек ... ... ... көзі болудан қалды, қазір ... ... ... ... спутниктік теледидар, интернет, баспа
құралдары арқылы әлем жаңалықтарын тез, әрі ауқымды ... ... ... ... ұстауға мүмкіндік алғаннан кейін, өздеріне таныс,
жақын эстетикалық құндылықтарды игере ... ... ... әсер ... бақылауынсыз қарым – қатынас жасау мүмкіншілігіне ... ... ... ... бірігеді, тұлғааралық байланыстар,
қарым – қатынас стиліне қарай, рөлдік функциясы және ... ... ... ... ... ... ... топтар жасақталады.
Жасөспірімдік топтың айқын сапаларының бірі ... ... ... ... ... ... топ біржастағы жасөспірімдерден құралады, жасы
үлкен, не кішілердің топқа қосылуына топ мүшелері қарсы болады).
Көшбасшылық – ... ... ... бірі және ... топта
болмайды. Ол жаңа заман адамының психологиясында пайда болған ... ... ... ... ... ... ... басқа
мүшелерінен артықшылығы (ақыл – ой, ... ... не ... не дене күштілігі т.б.) болу қажет.
Тұлғаның доминантты мінез – ... ... ... ... ... көрінетін инициативасында;
- жалпы қысқа мерзімді көңіл – күйге бейімделуінде;
- ... ... ... ... ... топ мүшелерінің проблемаларына сезімталдығы, әлсіздерге ерекше көңіл
бөлуінде;
- үстемдік мінез – құлық көрсетуінде, билікке талғамы мен бейімділігінде;
- болған жәйтқа көмек ... ... яғни ... ... үшін ... ... білуінде.
Д. Катц мен Р. Кан көшбасшылыққа қажеттіліктің себептері:
1. Ұйымдастырушылық құрылымының аяқсыз қалуы. ... ... ... ... ... да топтың ыдырамауы мен сәттілікке жетуі үшін
не істеу керектігін толық айқындамайды. Көшбасшылар сол ... ... ... элементтерін толықтырады.
2.Көшбасшылық бұл шекаралық қызмет. Кез – келген топ өзара байланысқан
жүйелердің ... б.т. ... осы ... байланыстырушы.
3.Орталық өзгермелілігі топты қоршаған орта мен әрекеттесуші ашық жүйе
ретінде ... ... ... ... ... ... ... өз тобының қажеттіліктеріне икемдейді;
4. Топтың ішкі динамикасы. Топтар өзгереді және ... ... өз ... ... зиян ... ... позитивті
өзгерістерге жағдай жасайды.
5. Топтың мүшелік құрамы. Адамдар келеді, кетеді, өзгереді. Көшбасшы
сабақтастықты ... ... жие ... ... ... ... ... қызметі:
1) Координатор, үйлестіруші;
2)Топтың мақсатын талдау және айқындау;
3) Топ қызметін, мүшелерін көрсете білу, ұсыну;
4) Топ ерекшелігін айқындаушы;
5) Байланыстырушы, бағыттаушы;
6) Жазаланушы;
Көшбасшыға ... ... ... ... ... белсенділік, жағдаят өзгерісіне бейімділік, ... ... ... ... ... ... ... парасаттылық, қиялшылдық, адамдарға көмек көрсетуге әзірлік,
қабілеттілк, алғырлық, ... ... және т.б. [ 33, 181-186 ... ... ... ... аздығы, қорқу т.б.
жасөспірімдердің көпшілік ... ... ... ... және ... адам
қоршаған ортаның ығында кетсе өкініш, көңілі түсу сияқты сезімдерді бастан
кешіргендей сезім оларда болмайды.
Уақыт өте келе жасөспірімнің ... ... ... ... ... және топ ... ... байланыстар, бірнеше жігіттер
мен қыздар симпатиялық және сүйіспеншілік қалауларына ... ... ... топ ... ... «Имитация реакциясына» тоқталып ... жөні бар. ... ... ... ... ретінде және ересектікке тәуелсіз
екенін көрсетуге ... Кино және теле ... ...... сыртқы көрінісін тез игеріп алады, жасөспірімдер киінудің ,өз
ойын жеткізудің, ... ... ... бірегей тәсілін
интуитивті қабылдайды, өзін ұстаудың мәнерін ... бір ... Олар ... қабылдағыштықты, сенімділікті, батылдықты,
белсенділікті және өз жасына орай шындық үшін ... ... ... ... бастамаларының дамуы және өмір тәжірибесі нақты болмыспен
беттескенде ғана ... ... оған ... ... Оған ... - ... болып, дөрекілік – принципшілдік болып, ал
үмітсіз эгоизм – романтикалық қасиет болып қабылдана бермек.
3. Соңғы «оппозициялық ... ... ... екі ... алғаннан да көп ... ... ... ... ... ... дау – дамайда жатыр, ал оның ... ... ... ... емес және өте ... жеке тәжірибесінде алуан түрлі өмірдің көлеңкелі жақтарымен
кездескенде моральдық соққы алмау үшін, оның әлі ... ... үшін ата – ... да, педагогқа да қиын, әрі күрделі сұрақтың
жауабын табуға тура келеді.
Ең бірінші педагогтар мен ата – ... ... ... ... ... жасөспірімдер жеке тұлғалық қасиеттерін қандай
өмір жағдаяттарында сынай алады, әлеуметтік ... ... ...... ... ... тәжірибеге сүйену қажет және т.б. мәселелер
тұрғысынан ой таразысына салулары қажет.
Әлеуметтік педагогиканың басты ... ... ... ... және қатаң қабылданған ережелерге ... ... ... ... ойлы және ерік жігері әлсіз ата – ... ... ... ... ал ол ... жүктеме болады. Шамадан тыс еркіндік, рұқсат ету оппозициялық
реакцияны жойып, жасөспірім кімге ... ету ... ... ... алып ... егер ата – ана ... еркіндік бермесе, жасөспірімде
өзінің дұрыстығын дәлелдеуге, сендіруге, өз дегенін орындатуға, ... ... ... мүмкіндік туады. Бұл болмаған
жағдайда «тәрбиеші – ... ... ... Егер ... ... ... ... үлкен педагогикалық тактпен сын
айтқанда ғана жеке тұлғаның дамуы, ... ... ... ... ... ... оның қажеттілігінде.
Екінші жағдай педагогиканың ... ... Оқу ... ... дау – ... ... ... қиын. Спорттық ойындар
дау – дамай жағдаяттарын туғызу және шешудің моделі болып табылады. ... да, ... де ... Бұл ... ... ... ... бірге өз қиялында бірге ... ... ... ... ... ... мен ата – ана үшін ... топтың қарым –
қатынасын бақылау мүмкіндігі болмағандықтан, тікелей араласа ... рөлі ... ... ... ... ... табылады. Жасөспірім
алдында лайықты міндеттер қою ... біз өзін - өзі ... ... ... ... таңдайды деп сенеміз.
Жасөспірімдерге ересектер позициясына қарсылық көрсетуінің ... ... ... ... ... ... өз әрекеттеріне
«ішім пысты», «шыдау мүмкін емес», «бір ... ... ... ... ... деп есептейді.
Жасөспірімдердің жасерекшелігі қарым – қатынас сфераларындағы ... ... әсер ... ... орны мен оған ... маңызды аспектісі болып қалады, ... жеке ... ... ... жастағыдай басым болмайды. ... ... ... ... ... ... ал ... онда
алатын рөлі және мүмкіндіктеріне қарай жасөспірімді тек осы ... ... ғана ... ... ... ... ... активтері өз міндеттеріне іс - әрекет түрі ретінде ... ... ... ... ... ... тырысады.
Ұжымды біріктіре алатын, өзіне ... ... ... ұл – ... нағыз беделге ие бола бастайды, яғни қоғамдық маңызы
бар әлеуметтік көшбасшылар. Мұғалімге педагогикалық ... ... ... ... бола бермейді. Және жоғарыдағыдай
қасиеттерге ие жасөспірімдерге өздерінің коммуникативтік дарындылығын ... ... ... ғана ... тура ... себебі педагогикалық
ұжым өздерін тыңдайтын, мінез – құлқын ... ... ... ... қарайтыны белгілі. Алдыңғы жас кезеңімен салыстырғанда жасөспірімдер
ұжымдағы престижді рөлге талпынбайды, әсіресе басқару ... ... ... ... ... ... ренжімейді де. Кейде
мұғалім қалауымен, ... ... ... ... ... ... ... сайласа, жасөспірімдер мысқылмен бағалайды.
Жасөспірімнің ұжымдағы рөлін бағалауы ... біз ... ... ... ахуалдың, ынтымақтастығын, топтардың болуын т.б. біле
аламыз. Жасөспірімдер егер өз құрдастарына ұнамды, оны ... ... ең ... ... ие ... ... Сондықтан жоғары
сыныптарда мұғалім үшін «ыңғайсыз», оқушылар арасында ... ие ... ... ... оның ... ... нұқсан келері сөзсіз.
Дегенмен мұғалім жасөспірімге моралдық күш арқылы ықпал ету тәсілін ... ... әсер ... әдіс жоқ. [ 1, 65-69 б]
Отбасындағы қарым – қатынас ... жеке ... ... ... ... бірақ көп сыртқы белгілері жойылады. Жасөспірімдердің
құрдастарына ... ... ... жеке ... ... ... келмейтін эгоцентризмдік мінез – құлық
қалыптастырады. Егерде ересектер жасөспірімнің психологиясын түсінбесе ... ... және ата – ... ... мәжбүрлесе баланың үйден кетуімен
аяқталады.
Отбасындағы дағдарыс ... ... ата – ... ... ... табылады. Баласының өз өзімен болуға тырысуына ерте
мойынсұнған ата – ... ... бас ... балаға қоршаған ортамен
қарым – қатынасты өз қалауынша қалыптастыруға мүмкіндік, құқ ... ... бұл ... ... – қатынас ортасының жүйелі әсерін күшейтеді.
Формалсыз қарым – қатынас ортасындағы ... ... ... Осы ... ... мінез – құлқының ... ... ... ... ... ... ол өз позициясын топ
пікірімен салыстырады. Қоғамдық пікір бойынша ... ... бірі ... достары қалай қабылдауына байланысты
өзіндік бағалауы қалыптасады және олармен психологиялық бірігуді ... ... ... ... ... ... ... автономдылыққа күресте және ересек адамдардан тәуелсіздікті
сыртқы атрибутикалар арқылы көрсетуге тырсуынан топтың бірлігін ... ... ... мен ... ... ... ... (лидер және басқа топ мүшелерінің автономдылығына негізделген)
болады;
Төртіншіден оқу іс - ... ... қол ... ... ... және ... коммуникативтілік тартымдылықтарына қарай бөлісулері;
Бесіншіден аға ұрпақтың тәжірибесін мойындамау, үйрену, білуге
талпынбай, тек ... және ... ... ... ... тәрбиеленген және дамыған балалармен жасөспірімдік кезеңге
келгенде дау – дамай туындау себебі, ... ... ... – құлқұның
әлсіздігі немесе білімінің тар, таяздығынан болады. Жасөспірімдердің жақсы
қасиеттеріне үйренген ата – ... ... ... ... ... қолдап, бақыламайды, оларды өз - өздеріне сенімсіз, өзімшіл
және еріншектік қасиеттер қалыптастырады. Жасөспірімдік ... ... ... өздеріне тарту, үлкен эмоционалды жүктеме ... ... олар ... жеткіліксіздігі айқындалады және ... ... ... мен ... ... ...... корпоративтік құндылық бағыттары деңгейінде
жеке тұлғаның дамуын тұрақтандыруға ... ... ... ... балаларда тағыда дау - дамайлар туындайды. Ешқандай
құлықсыз әрекет арқылы белгілі бір ... жету ... және ... арқылы ұстап тұру күшті түрткінің себепшісі. Құрдастары алдында ... ... ... ... ... ... әрекеттеріне мән бермейді. Уақыт өте құрдастары ер ... ... ... логикалық финалына жеткен кезде диссонансты сезінеді. ... да ... ... өз ... ... мойындауға тура
келеді, осы кезде оппозициялық көшбасшылар орнына ақылды және жан – ... ... ... ... ... ... қалғаннан кейін өз - өзімен
болуды қалайтыны түсінікті, өмірдің табиғи ағымын ... ... ... ... да ... ... алыстауға тырысады.
Өзінің топқа әсерінің әлсіреп бара жатқанын сезген педагогикалық
қараусыз қалған ... тез ... ... ... ... ... ... ашық дау – дамайларға барады және т.б. Топ
тарағаннан кейін жасөспірімдер «есейгісі ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылық сипат алады және
құқық бұзу үшін белсенді түрде сылтау іздейді.
Бүгінгі таңда ... үш ... ... ... ... жоғары
дарынды балалар, олардың қабілеттері даму үшін ... ... ... орта қабілетті балалар, іс - ... ... ... ... ... алатындар; педагогикалық қараусыз қалған балалар, олар
өз инициативасы арқылы қабілеттерін дамыта алмайды және ... ... Бар ... күшті жоғарыда аталған топтың қайсысына
жіберетіні мектептің әлеуметтік – педагогикалық ұстанымына ... ... ... ... ... ... – қатынасының
психологиялық - педагогикалық жұмыс бағыттары
2.1. Жасөспірімдердің ... ... ...... ... ... ... әдіс- тәсілдері
Негізгі мектеп буынында оқушылар ... даму ... ... ... ... сондықтан осы уақытта ... ата – ... ... ... алу, ... ... қарым
– қатынас жасау т.б. өмір дағдылары жөнінде ...... ... қолдауы
қажет. Олардың дағдарыстан сәтті өтулері іс- ... ... ... оқу
іс - әрекеттері сапасына әсер етеді. Оқудағы жетістік және ... ... ... мен нормаларын сақтауына байланысты) оқу мүмкіндігі
оқушылардың тек интеллектуалды қабілетіне байланысты ғана емес, олардың
ішкі күйзелістерін жеңе ... ... ... ... ... ... өтулеріне көмектесу арқылы олардың әлеуметтенуін және
оқу тиімділігін арттырамыз.
Дағдарыс кезінде қоршаған орта ... аясы ... ... ... ... ... іс - ... - қарым –
қатынас, соның ішінде құрдастарымен қарым – қатынас болады. ... ... ... және ата – ... қарым – қатынас сапасы
өзгереді. Осыған орай тәрбиедегі ең басты міндет жасөспірімдердің ... ... ... ... ... ... ... теңеуге болады, бұрынғы алуан
түрлі ұмытылған қиындықтар әртүрлі формада көрініс табады.
Жасөспірімдердің ... ... ... ... сезімді қамтамасыз ету ... және ... орта ... ... ... ... және оған осындай
сезімді қоршаған ортаға білдіруге мүмкіндік беру керек;
• жасөспірімнің өзін және басқа ... ... ... ... өз
мінез – құлқының себептері мен салдарын, мақсат қоюға және оған жету
тәсілдерін ойластыруға жағдай жасау ... ... үшін ... іс - ... ... оқу, ... ... қарым – қатынаста, спортта және т.б. өзін - өзі ... ... ... жаңа ... дамуына жағдай жасау;
• оқушылардың жеке және жас ерекшеліктеріне сай болуы.
Жасөспірімдердің қоршаған ортаға бейімделуі, ... ... ... ... өзін - өзі ... үшін ... шаралар
мазмұны:
• Дау – дамай жағдаяттарының алдын – алу;
• Өздік сананы қалыптастыру;
Ең маңызды, әрі дау – дамайлы орта құрдастар ортасы ... ... дау – ... ... себебі ата – анамен, педагогтармен қарым –
қатынастарда жинақталған агрессияны сыртқа ... ... ... ... ... дау – ... біреуін шешуге
көмектессеңіз, басқасын табады, не сыныптағы оқшауланған оқушыны басқа
сыныпқа ауыстырса, дәл сол ... ... ... оқшауландырады, яғни бұл
олардың қажеттілігі. Сондықтан сыныптағы өзара қатынастар ... ... ... ... 2.2. ... зерттеу қорытындысы
талданды).
7 – 9 сыныптарда социометрия әдісі жылына бір рет өткізіледі және
алынған ... ... ... анық оқшауланған оқушы анықталса, ол үнемі вербалды және
вербалсыз агрессияға ұшырайтын болса, ең бірінші баланың өзімен және ...... ... ... Ең ... осы агрессияның туындауына
кейде оқушының өзі кінәлі болады. ... «Мен ... ... көз ... «Олар мені нақұрыс есептейді», «Мен ақымақ деп
ойлайды» деген сияқты ... ... ... ... орай ол ... ... ... көреді және адекватсыз әрекеттер жасайды
(ренжиді, жылайды немесе төбелеседі). Жасөспірімдердің мұндай позициялары
кей жағдайда ... ... ... тек ... ... ... ... ренжісін
туғызуы мүмкін «неге оны қорғайды, ол өзі...» дейді. Бұл ... ... ... ... ... ішінара бейтараптандырып, дене
агрессиясының деңгейін түсіруге ғана болады. Ал ... ... ... ... неге ... ... неге ... қарым
– қатынас жасау қиындығын ашық талқылауға шақырса күтпеген жағдай, әрі ... ... ... мысалдар арқылы оқушылардың оқшауланған оқушының
манипуляциясына түсетіндіктерін, яғни оқушылар оның нені ... ... ... түсіндіріледі. Оқушылардың көзін
жеткізгеннен кейін олар өз әрекеттерін қадағалайды. ... ... ... ... ... ... дау – дамай жағдаяттары азаяды.
Оқшау оқушымен жеке жұмыстар жүргізіледі, ол оқушының өзін өзгерту
керек, оның өзін - өзі ... ... өзін - өзі ... түрткі
болу, өздік рефлексияға дағдыландыру арқылы сәтті әлеуметтендіруге ... және оқу ... ... ... жүйелі пайдалану керек.
Топ көшбасшысы тапсырылған жұмысты барлық топ ... ... ... ... ... ... ... ауыстырылып тұруы қажет.
Топтың әр мүшесіне ... ... ... яғни ... ... ... ... жүйесі бұзылады.
Жасөспірімдердің қоршаған ортасын оптимизациялаудан гөрі, олардың өзі
туралы ойлау, таразылауға түрткі болатын орта ... ... ... олар ... қызыға пікір таласқа араласады, қызу талқылауды
бақылай отырып, сыныптағы оқушылардың бір – ... ... ... ... ... ... ... жаңаобраз пайда болады.
Оның маңызды ... ... ... яғни әр адам өзін ... бір ... ретінде толық сезінуі, жыныстық белгілердің айқын көрінуі. Бұдан
жасөспірімдердің өздеріне деген ... ... ... бұл ... ... және ... сәттіліктеріне ықпал етері сөзсіз.
Бір мектепте ұлдар мен қыздар араласып оқып жатса да, жасөспірімдік
кезеңде ... ... ... байқалады. Жеткіншектер сыртқы
жыныстық белгілері анық байқалмаса да, сексуалдылық ... ... ... ал ... ... санасыз жыныстық
қанағаттанудың әртүрлі ... ... Не ... ... ... көп ... бөліп, сырттай байқатпауға тырысады,
оның себебі оларда тұлғааралық қарым – қатынас тәжірибесінің ... осы ... жас және ... ... сай, ... ... ... тренингтер бағдарламасын өткізу өз жемісін береді.
Бір қарағанда ... ... ... ... ... сынып оқушыларымен салыстырғанда көп емес болып көрінеді.
Бірақ бұл тек сыртқы көрінісі ғана. Олар енді педагогтарды жиі ... ... ... ... ... ... ... шамадан тыс өбектеу,
не шамадан тыс қатаңдық ... ... ... реакциялары бірінші
мектепте көрінуі мүмкін. Сонымен қатар мектепте ... ... ... олар бір – ... ... ересектігін көрсеткісі келеді. Бұл
сынақтардың қайсыбірі мұғалімге жүргізіледі.
Сондықтан жасөспірімдермен жұмыстанған кезде мұғалім оларды қабылдауы
және ... ... және ... ... ... ренжісін игерулері
қажет. Бұл үлкен күш пен шеберлікті қажет ... ... ... ... ... ... ... оларға бағытталмайды.
Осыған орай мұғалім жасөспірімнің ... ... білу ... ... ... қандай мінез – құлықтарын ... ... ... білулері керек.
Жасөспірімдердің ата – аналарымен кешенді жұмыстану негізгі сатыда
маңызды. Ағарту шаралары ... ата – ... өз ... ... ... құрулары қажеттігін түсіндіру қажет. Осы жаста отбасының
жасөспірімнен және жавсөспірімнен отбасының бөліну ... ... ... ... және ... орай ... ... терапиялық, тренигтік т.б. шаралар өткізу өзекті.
Бүгінгі таңда елімізде мектептер қазақстандық жаңа білім ... ... ... орай ... екі ... 10 – 11 сыныптарда бағдарлы
оқыту жүйесі енгізілуде, ал жасөспірімдердің алдында 8 – 9 сыныптарда ... ... ... ... ... ... ... ғылымы мен практикасында «бағдаралды даярлық» түсінігі жаңа
ұғым болып табылады. ... ... – бұл ... ... ақпараттық және ұйымдастыру іс-шаралары, яғни 9 ... ... ... мен кәсіби іс-әрекетін таңдауда көмек ... ... оқу ... ... ... ... қай мектепте немесе қандай
басқа білім беру ұйымдарында жалғастырады).
9 сыныпты аяқтаған оқушы тек бағдарлы оқуға ғана ... ... ... кәсіби және әлеуметтік өздік таңдау жасау керек.
Оқушылардың ... ... ...... ... 9 ... ... білімді жалғастыру бағытын анықтауға көмектесуге
арналған оқу ... мен ... ... жоспары.
Мектептің басты міндеті – еліміздің құнды азаматтарын қалыптастыру, ал
бұл міндетті шешу ... ... ... ... білім алатынына және
қайда жұмыс істейтініне байланысты. Жасөспірімдер (9 ... ... ... ... ... қажет (10 сыныптағы бағдарлы оқуға, не
білімді басқа ... ... ... ... таңда оқу бағдарын
таңдау технологиясы жасақталмаған. ... ішкі ... ... ... ... ... оқу ... жасақтаушылар оқушылардың
жасерекшілігін ескере отырып, алдын-ала ... ... ... ... ... ... 9 ... өзекті болып табылады.
Егерде 9 сыныптан кейін оқушылар орта мектепте ... ... ... ... ... ... ... керек: кәсіптік мектеп,
лицейлерге, не колледждерге немесе қысқамерзімді кәсіби ... ... ... ... ... ... маңызды, әрі толыққанды жүзеге асырылуы тиіс:
• Жоғары сатыда бағдарлы оқу ... және ... ... ... ... жалғастыру және таңдаған мамандықтары
бойынша білім алу мүмкіндіктері туралы ақпараттар ... ... ... ... ... ... ... Оқушылардың кәсіби болашағына оптимистік көзқарас қалыптастыру;
• әртүрлі кәсіби мамандықтардың ... ... ... тәрбиелеу;
• оқушы тұлғасының толық қалыптасуына оң әсер ету, оның ... ... ... мен өздік өзгеру қабілеті, тәуелсіздік,
өзіне сенімділік, таңдау жасай білу және оған ... ... ... сын, ... тіл табыса алу,
өзбеттілік, тәртіптілік, икемділік, ерік жігер қасиеттері;
• оқушыға өз ... ... ... икемділігі,
ойлау типі, қажеттілігі, құнды бағыты туралы терең өздік танымға
жағдай ... ... ... әр ... өз ... іздеуді
белсендендіру;
• жасөспірімнің маңызды әлеуметтік құндылықтарды меңгеруі;
• мамандық таңдау мотивін ... яғни өзін ... ... ... ... ... өмір сүру үшін табыс табу т.б;
• мамандықтар әлемі, өзі туралы, өз аймағында қажетті мамандықтар
және оның ... ... ... ... ... жөнінде
жан – жақты, әрі терең мағлұмат беру;
Осыдан жасөспірімдердің кәсіби таңдау ... ... ... олардың тұлғасының толық қалыптасуында
басты механизм болып табылады, ... ... ... орай туындаған өзекті қажеттіліктерін қамтамасыз етуге
септігін тигізеді.
Кәсіби таңдау жасау процесінде ... ... ... ... ... ... ... жасау тұлғаның даму механизмі ретінде және осы дамудың
нәтижесі ретінде қаралса;
• Жасөспірімдердің өзекті қажеттіліктері (психологиялық, ... ... ... ... асыруда туындайтын қайшылықтар толыққанды
ескерілсе;
• кәсіби таңдау жасауға бағытталған педагогикалық – ... ... жеке ... бағытталып негізделсе;
• кәсіби таңдау процесінде оқушылар өзбетімен маңызды ... ... ... ... айналса;
• психологиялық – педагогикалық әсер ету құралы тұлғаның толық
қалыптасуы болып ... олар бір – ... ... байланысқан
компоненттерге бөлінеді: рухани – құндылық, мотив – ...... ... ... ... ... жүйелі бағдаралды даярлық жұмыстары, алғашқы
кәсіби таңдау курстары ... ... олар ... ... кәсіби
таңдау жасауға даярлайды, соның ішінде оқу ... және ... ... әрі қарай білім жалғастыру мүмкіндіктерін таңдауға бағыттайды. ... 5-7 ... Е. ... бағдаралды даярлық жұмыстары бағдарламасы төрт
негізгі ... ... ... ... дейді:
1)Кәсіби таңдау жасау- жеке тұлғалық әрекет.
Әр тұлға өзін терең танымайынша, ... өмір ... ... ... ... ... емес. Сондықтан балалармен әр мамандықтың адамға, оның
өмір жолына қалай әсер ететіні жөнінде пікірлесу керек. Ең бірінші ... ... өмір ... ... ... сұраққа жауап берулері қажет. Содан
кейін ғана әр тұлғаның жеке стратегиясын жүзеге асыратын мамандық ... ... ... өзін ... ретінде түсіну.
«Қалаймын, қолымнан келеді, таңдау керек» деген мамандық таңдаудың
дәстүрлі алгоритмі бүгінде ... ... ... ... ... «таңдау керек» әрекеттері бір-бірімен тең дәреже ... ... ... ... ... ... оған бағынышты болуы ... ... ... ... болсақ, оны және оның байланысқан
құрылымдары «тұлғаның тірек ... деп ... ... Бұл ... сферасы және оның механизмдері ... ... ... ұласатын жасөспірімдерге аса қажетті
күрделі процесс.
3) Мамандықтар туралы ақпараттар беруде аса ... және ... ... ... сынып оқушылары жиі бір-біріне ұқсамайтын мамандықтарды
таңдау алдында тұрады, ... ... және ... ... ... ... жеңіл емес. Оқушыны ... ... ... тартса, экономист мамандығы тек сандар әлемінен тұрады деп ойлауы
мүмкін. ... ... ... ... иллюзияны осы жан-жақты
экономиканың ішкі мазмұны туралы ... ... ... ... бар ... ... қажет.
4) Жасалынған таңдауды белсенді жүзеге асыру.
Мамандық таңдау, өмір жолды таңдаудың арман мен қиялдан өзгешілігі
оны жүзеге ... ... «Мен ... қандаймын, мен не істей аламын және не
қолымнан келмейді, мен үшін өмірде не ... ... ... саналы
түрде жауап тапқаннан кейін жасөспірім өз өмірін мақсатты құруға ... ... ... ... оны шешу жолдарын іздеп, жүзеге асыру
әрекеті басталады.
Жоғарыда қамтылған мәселелерді ... ... әр ... ... ... ... бағдарламасын жасақтап, жүйелі шаралар өткізіп,
әр оқушыға ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді және ата-анаға баласының өздік шешімді қабылдайтын маңызды
кезеңіндегі іс-әрекеттері жөнінде, сондай-ақ педагогтарға кеңестер ... ... ... ... ... ... және оны ... игеруі керек. Көптеген ғалымдар осы кезеңді сензитивтік ... ... ... ішкі ... ... оны ... ... өздік сана
оянады.
2.2. Тәжірибелік зерттеу жұмыстарының қорытындысы
Жасөспірімдердің қоршаған ортамен ...... 3 ... ... ... ... ... объектісіне мұғалім-
оқушы, оқушы – оқушы, оқушы – ата – ана қарым – қатынасы алынды.
2.3.1. ... мен ... ... ... қарым – қатынас
жасау мәселесі – ... ... және ...... ... ... әрі күрделі проблемалардың қатарына жатады. Жасөспірімдермен қарым
– қатынас жасауда мұғалімнің өзіндік сапа ... ... оның ... ... ... ... ... санасып отыруы
қажет. Жасөспірімдер тек өз ... ғана ... өзге ... ... ... өзіндік сын көзқарасы өрістеп, әрбір нәрсенің
мән – ... ... ... ... ... ... ... ынта ықыласы арта
түсетін кезең. Адамның дамып жетуіндегі мұндай сапалар жас ... ... ...... де күрделендіре түседі.
Зерттеу арқылы іздестірілетін мәселенің ... шешу үшін ... ... ... ... ... 9 ... оқушыларына жүргізілді
(18 оқушы орындады, жалғама №12).
Мұғалімнің ұстаздық қызметіндегі барлық іс -әрекеттерін оқушылардың
ой -пікірлері ... ... ... анықтау ниетімен ұнамды және
ұнамсыз жақтары деп екі ... ... Осы ... мен ... ... ... даралық қасиеттері мен ... ... ... ... ... ... жорамал жасалды.
10 сауалдын тұратын анкетаны оқушылар орындағаннан кейін талдалынды.
Одан ... ... жеке және ... ... ... тілі ... білуін, сыр сақтаушылықты, өз ... ... ... ... ... білу қасиеттерін аса жоғары
бағалайтынын анықталды.
9 сынып ... ... - ... ... ... ... |Қазақ тілі, әдебиет |Орыс тілі, әдебиет |Алгебра, геометрия
|Физика |информатика | ... ... ... ... тілі ... ... ... | |1 |Бұл мұғаліммен маған тіл табысу қиын |13+
2 - ... ... ... ... ... ... |9+
6- |12+
3- |11+
4- |15+ |13+
2- | |2 |Ұл ... - әділ адам ... ... |12+
3- |10+
5- |12+
3- |10+
5- |9+
6- |10+
5- |10+
5- ... ... ... | |3 |Бұл ... ... ... |13+
2- |14+
4- |13+
2- |8+
7- |12+
3- |11+
4- |10+
5- |11+
4- |12+
3- |10+
5- |10+
3- |13+
2- | |4 |Бұл ... ... көп ... ... |12-
3+ |3+
12- |3+
12- |5+
10- |-3
12+ |5+
10- |4+
11- |4+
11- |5+
10- |5+
10- |1+
14- |2+
13- | |5 |Мен осы ... ... сене ... ... - ... ... |9+
6- |14+
1- |12+
3- |11+
4- |9+
6- |12+
3- |11+
4- |15+ |13+
2- | |6 |Бұл мұғалімнің бағасы мен үшін өте маңызды ... ... ... ... ... ... ... |11+
4- |12+
3- |10+
5- |10+
3- |13+
2- | |7 |Бұл ... ... аз ... ... ... ... |3+
12- |5+
10- |-3
12+ |5+
10- |4+
11- |4+
11- |5+
10- |5+
10- |1+
14- |2+
13- | |8 |Бұл мұғалім менің аз ғана қылықтарым үшін жазалайды |15- ... ... ... |15- ... ... ... ... |13-
2+ |15- |14-
1+ | |9 |Мен осы мұғалімге ұсқағым келеді |5+ |2+ |3+ |1+ |5+ |3+ |4+ ... |4+ |5+ |6+ | |10 ... ... ... ... ... жоспарлайды
|14+
1- |14+
4- |13+
2- |8+
7- |12+
3- |11+
4- |10+
5- |11+
4- |12+
3- |10+
5- |10+
3- |13+
2- | |
Бұл қорытынды кестеден ... ... тілі мен ... ... ... дене шынықтыру мұғалімдеріне ұқсағысы келіп, идеал
тұтатындары, ... ... пәні ... аз ... бөлетіндерін,
еңбек, қазақ тілі пәні мұғалімдеріне толық ... т.б. ... ... ... әр ... ... талдалынып, әр мұғалімге анкета
қорытындысына орай нұқсау, ... ... ... ... ... болуы және дамуы практикалық
психологиядағы танымал адам Дж.Мореноның атымен байланысты. Классикалық
тест кішкентай ... ... ... ... ... ... көмектеседі. Біздің зерттеуге қолданған тестіміз М.
Битянованың кешенді социометриялық тестісі. Ол 5 ... ... ... ... ... ... ... Референтометриядан (5-сұрақ) тұратын комплексті әлеуметтік-психологиялық
тест.
Тест Мұхит ат. жалпы орта білім беретін ...... ... (қыркүйек айында). 18 оқушы қатысты. Негізінен
топтық ... ... төрт ... ... ... ... танымал емес және оқушау топ мүшелері.
Танымал топ мүшелері: Сейілханова ... ... ... топ ... ... Данагүл, Әсименов Бауыржан, Нұрымова
Гауһар, Әшім Заманбек, Сапарова Лаура, Сұлтанов Жақсыбай;
Танымал емес топ ... ... ... ... ... ... Әбубакиров Ақбай, Қажығалиева Гүлнұр, Бисемалиева Әйгерім,
Мұханиязов Нұртілек, Қожанов ... ... ... топ ... ... ... сұрақтан тұратын кешенді тесті ... ... ... құрылымы, ондағы оқушының жағдайы туралы топ мүшелерінің
көзқарастарының ... ... ... және ... топқа психологиялық әсер ететін топ
мүшелері, яғни референтті адамдар анықталды;
Аутосоциометриялық сұрақтарды өткізу барысында ... ... жеке ... топтың толығымен және топ жеке ... ... ... ... ... Осы әдіс ... ... не
педагог әр оқушының ұжымдағы өз орнын қаншалықты әділ бағалайтынын білдік.
Референтометрия - өзге адамдардың ... ... ... ... ... ... кездеседі. Потенциальды көшбасшылар (топ
мүшелеріне ойымен және ... ... әсер ете ... ... ... болуы мүмкін (олардың соңынан ермеуі мүмкін, бірақ олардың
пікірін құрметтейді және есепке алады). ... ... ... ... ... – 2008 оқу ... социометрия қорытындысы бойынша 7ә
сыныбына қатысы бар педагогтарға, ата – аналарға және оқушылардың ... ... ... ... ... ... әлеуметтік статусына қарай қоғамдық жұмыстарға
белсенді қатыстыру, ... ... ... ... ... жеке және ... шаралар жүргізу, түрлі тәрбие
әдістерін ұстанғанда жеке – типологиялық ерекшеліктерін ... ... оқу ... ... ... ... бұл әдіс қайталап өткізілді.
Қорытынды төмендегідей:
Танымал топ мүшелері: ... ... ... ... ... топ ... Елтай Данагүл, Нұрымова Гауһар, Әшім Заманбек,
Сапарова Лаура, Қосымағұлова Гүлфара, Әбубакиров Ақбай, Сұлтанов Жақсыбай;
Танымал емес топ ... ... ... ... Дана, Қажығалиева
Гүлнұр, Бисемалиева Әйгерім, Мұханиязов Нұртілек, Қожанов Әбіл, Амангелдин
Рысбек.
Социометрия қорытындысынан сыныпта оқшау оқушы жоқ ... ... яғни бұл ... ... ... және ата – ана, ... еңбегінің
жемісі.
2.3.3. Оқушы – ата – ана қарым –қатынасын үйлестіруге арналған
тренингтік бағдарлама ... ... ... мен ... ... ... (8б ... ата - аналары).
Мақсаты: Жасөспірімнің психологиялық, ... ... ... ... ... ата – ... бірігіп тәрбиеге қажетті талаптар
мен жағдайларды айқындау.
Қажетті материалдар: Түрлі жағдаяттар жазылған карточкалар, теріс
кеңестер ... ...... өз ... және ... атын ... және неліктен
баласына дәл осы есімді бергендіктерін айтады. Ата – аналардың ... ... ... ... балалар ақтап жүргендерін,
қайсыбіреулері ескі есім деп өкпе ... ... ... ... Бауыржанды әкесі Бауыржан атасындай ержүрек болсын деп
қойғанын, бүгінде сол жасөспірім Бауыржан әскери қызметкер ... ... ... деп айт» ...... ... ... тұрады және жұптасады. Біреуі ата – ана
рөлін, біреуі – жасөспірім рөлін сомдайды. Жасөспірім ата – ... ... ал ата – ... оны ... ... қарсылығын білдіру керек
(Мысалы:- Әке мен Әлібектікіне компьтермен жұмыстануға барайын ба? - Балам
бірінші ертеңгі ... ... ... үй ... ... ... кейін 1
сағат уақытқа барып кел. ).
«Жағдаяттарды талдайық» жаттығуы
Жағдаяттар:
... ... ... ... тәртіпсіздік жасағаны үшін
шақырып жатыр дейді. Сіз не дейсіз?
➢ Сізге балаңыздың көмегі қажет, ал балаңыз бір ... ... ... Сіз не ... ... ... ұялы телефон алып беруді талап етеді, сіздің дәл
оның қалап тұрғанындай ... алып ... ... ... ...... ... адекватты жауап берді. Кәсіби маман ретінде
ата – ананың этикалық кодексті сақтауы, жас ерекшелігін ескеруі және ұл ... ... ... ескертілді.
Қорытынды
Жалпы дипломдық жұмысымды қорытындылай келе бүгінгі жас ... ... жаңа ... ... – ол өз Отанын сүйіп және
құрметтейтін, өзара ...... ... ... өзін - өзі ... ... ... жете алатын, адамгершілік құндылықтарды
қастерлейтін, жеке қызығушылықтары мен қажеттіліктерін қоғам ... ... ... ... үшін ... ... ... үрдісін ұйымдастыруды кешенді түрде қарау, тиімді жоспарлау,
жан – жақты оңтайлы әсер ететін әдіс – ... ... ... ... өткім келеді. Қоғамның саяси, әлеуметтік - экономикалық ... ... ... ... ... ... ... отбасы мен қолайсыз тұрмыстық-материалдық
жағдайлар, жағымсыз қарым-қатынастар міне, осының барлығы жасөспірімдердегі
адамгершілік құндылықтардың жойылуының алғышарттары болып табылады.
Әлеуметтік белсенділік – бұл ... ... ... ... ... ... тереңдігі, әлеуметтік рөлдер мен
қызметтердің ... асуы және ... ... ... түсіндіріледі.
Ал бұл дәрежеге жеке тұлғаның жетуі үшін мектеп, отбасы, қоршаған ортасы
ана құрсағында ... ... ... ... ... ... ... табиғи, ғылыми және жасанды шебер ұйымдастыра білуі
қажет.
Дипломдық жұмыстың бірінші тарауында ... ... ... ... ... соның ішінде классикалық зерттеулері және
ересектікті зерттеудің жаңа тенденциялары ... ... ... ... ... екінші тарауында жасөспірімдердің әлеуметтік
ортамен қарым - қатынасының ...... ... ... ... жұмыстарының әдіс- тәсілдеріне тоқталдық.
Тәжірибелік бөлімде ... ... ... ... әдістері
жүргізіліп, талданды және олардың жүйелі шешілу жолдары айтылды.
Әлеуметтік институттар: отбасы, балабақша, мектеп, ... ... ... ...... ұйымдар, ақпарат құралдары, ел
саясаты және т.б. сабақтастықты негізге ала отырып, бір – бірін толықтырып,
жасөспірімдердің ... ... ... ... жан –
жақты жағдайлар жасалса өз - ... ... өзін ... ... ... ... жеке тұлға қалыптасары сөзсіз.
Өкінішке орай табиғи өмір ағымында барлығы бірдей үйлесімділік тауып
жатпайды, сондықтан тұлғаның ... кері әсер етіп ... ... ... зерттеу жұмыстарын жүргізіп, қиыншылықтарын айқындап,
кәсіби мамандар, яғни білім беру ... ... ... ... ... ... ата – ... дер кезінде
жұмыстанса өз нәтижесін берерері ... ... ...... ... А: ... ... Л.А.Венгер, А.С.Мухина. Психология: Учеб. Пособие для учащихся пед.
Училищ по ... –М: ... ... ... Мышление и речь. (любое издания).
4. Л.С.Выготский. Собрание сочинений. Т.1, Т.2, Т3, ... ... К ... ... ... ребенка.
Вопросы психолоии. 1969.№1.
6. В.Н.Гуров. Социальная работа школы с семьей.-М: педагогическое общество
Росси, 2003.-192с.
7. В.В.Давыдов. Виды общения в ... ... ... ... развивающего обучения.-М., 1986.
9. Қ. Жарықбаев., Ә.Табылдиев. Әдеп және жантану. Алматы: Атамұра-
қазақстан, 1994.-144б.
10. В.А.Запарожец., Избранные психологические труды в двух ... Р. ... ... А: «Санат»., 1994.
12. Ковалев В. Мотивы поведения и деятельности. М., 1991.
13. Ковалева А.И. Социализация личности: норма и ... М., ... Кон И.С. ... ... ... ... для ... М.,1989.
15. Кон И.С. Социология личности. М., 1967.
16. Кон И.С. В поисках себя: личность и ее ... М., ... И.М. ... Иллюстрированный словарь.- СПб.: «прайм -
ЕВРОЗНАК», 200з.
18.Кондратьева О.В., Кондратьев С.В. ... ... Для ... – Волгоград, 2003.
19. Локалова Н.П. Как помочь ... ... М., ... Р.С. Психология: Учеб. для студ. высш. пед.учеб. заведений: В 3 ... М.: ... ... Обухова Л.Ф. Возрастная психология. Учебное пособие. - М.:
Педагогическое общество России, 2000.
22. ... Л.Ф. ... ... детского мышления. – М., 1972.
23. Основы психологии семьи и семейного консультирования.: Учебное пособие
для студ. высш. ... ... Под общ. ... ... – М.:
«ВЛАДОС - ПРЕСС», 2004.
24. Пиаже Ж. Избранные психологические труды. – М., 1994.
25.Пиаже Ж. Речь и ... ... – М., ... ... И.П. ... 100 ... и ответов.- М.: «ВЛАДОС», 2003.
27. Психологический словарь. Под ред. В.В.Давыдова. – М.: ... ... ... Под ред. ... в « томах. –М.: «ВЛАДОС»,
2003.
29. Рогов Е.И. Настольная книга практического психолога в образовании. –
М.: «ВЛАДОС», 1996.
30. Рогов Е.И. Психология ... - М.: ... ... Н.В. ... ... Смысл и значение цвета. – СПб.:
«Речь», 2002.
32. Семенов В.Д. Социальная педагогика. – Свердловк: ... ... Н.М. ... ... ... – М.: ... - ... Л.Н. Юность. – М., 1983.
34.Фрейд З. Введение в психоанализ. ... – М., ... Г.А. Виды ... в ...... ... Д.Б. ... в психологию развития. – М., 1995.
37. Қ. Ш.Шамұратова. Балалар ...... ... Қ. Ш. Шамұратова. Мамандық таңдау: шындық пен арман. – Орал., 2006 ... ... ... ...... ... сауалды дұрыстап оқып, танысып шық, егер сауалдарға келіссең «+» деп,
келіспесең «-»деп ... ... ... ... әдебиет |Орыс тілі, әдебиет |Алгебра, геометрия
|Физика |информатика | География |Биология |Химия |Ағылшын тілі |Тарих
|Еңбек |Дене ... | |1 |Бұл ... ... тіл ... қиын | | | | |
| | | | | | | | |2 |Ұл ... - әділ адам | | | | | | | | | | | | | ... мұғалім маған ұнайды | | | | | | | | | | | | | |4 |Бұл ... ... ... ... | | | | | | | | | | | | | |5 |Мен осы ... ... аламын | | | | | | | | | | | | | |6 |Бұл мұғалімнің бағасы мен үшін
өте ... | | | | | | | | | | | | | |7 |Бұл ... ... аз ... бөледі
| | | | | | | | | | | | | |8 |Бұл мұғалім менің аз ғана ... ... | | | | | | | | | | | | | |9 |Мен осы ... ... ... |
| | | | | | | | | | | | |10 |Мұғалім ... ... ... ... | | | | | | | | | | | | | ... 2
Социометриялық тест
Фамилияң, атың
Класың
Тестілеу күні
I.Егер де сен басқа мектепке ауысатын болсаң, онда жаңа класқа ... ... ... Бес ... атап көрсет.
1.
2.
3.
4.
5.
II.Ал жаңадан баратын класыңа қазіргі кластастарыңнан ... ... Бес ... атап ... ... қайсысы басқа мектепке ауысса, сені жаңа класына
алып кетеді деп ойлайсың? Бес фамилияны атап ... ... ... сені ... жаңа ... алып ... ... Бес фамилияны атап жаз.
1.
2.
3.
4.
5.
V. Егер бес кластасыңның жауабын қарауды ұсынса, сен ... ... ... Олардың фамилияларын маңыздылығына қарай рет-ретімен жаз, ... ... ... ... гөрі ... білгің келеді, соның
фамилиясын бірінші жазасың.
1.
2.
3.
4.
5.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық іс жүргізудегі құқықтық қатынастар3 бет
Металл нанобөлшектерін жалында алу және оларды жарылғыш зат құрамында қолдану26 бет
Модельдер4 бет
Негізгі пішіннің жобасы мен модулінің бағдарламалық коды11 бет
Несие. Несие формалары мен түрлері5 бет
Хаосты радиотехникалық генераторлардың жасыру деңгейін анықтау24 бет
"ҰБТ психологиялық дайындық" (Жасөспірімдердің суйцидімен күресу,мазасызданудан қалай айырылуға болады?)8 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
«Бала мазасыздығына ата-анамен бала қарым-қатынасының әсері»24 бет
«Жасөспірімдердің өзіне – өзі қол жұмсаудың алдын алу шаралары»4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь