Коммерциялық банктер қызметін ұйымдастыру мен дамытудың теориялық аспектілері

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 Коммерциялық банктер қызметін ұйымдастыру мен дамытудың теориялық аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.1 Коммерциялық банктер . қоғамдық қатынастарды қаржылық.несиелік реттеудің негізгі тетігі ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2 Коммерциялық банктерді қаржылық институт ретінде тіркеу, қызметін жүргізу мен тоқтату және құқықтық қамтамасыз ету негіздері ... ... ... ... ... 11
1.3 Қаржы нарығындағы коммерциялық банктерді ұйымдастыру мен басқару жүйесін дамытуға ықпал ететін факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23

2 Қазақстандағы банктік қызметтер нарығының дамуын талдау жасау («Нұрбанк» АҚ мысалында) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34
2.1 «Нұрбанк» АҚ.ның активтік портфелін басқару жүйесін және оның тиімділік деңгейін зерттеп.талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
2.2 «Нұрбанк» АҚ.ның активтік және пассивтік операцияларының сапасын және банктің экономикалық дамуындағы басымдықтарын бағалау ... ... ... .39
2.3 Қазақстандағы банктік қызметтер нарығының дамуына және банктердің капитал жеткіліктілігі мен активтер портфеліне талдау жасау ... ... ... ... ... .54

3 Нарықтық қатынастар жағдайында банктік қызметтер нарығын дамытудың басымды бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..63

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..70
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 73
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 76
Тақырыптың өзектілігі және мәселенің зерттелу дәрежесі. Коммерциялық банктердің қызметі нарықтық қатынастарға өту барысында бірталай өзгерістерге ұшырады. Сондықтан Қазақстан Республикасындағы банк жүйелерін реформалау нарықтық экономикаға көшу кезіндегі объективтік экономикалық процестермен айқындалған болатын. Осы жылдар ішіндегі банк саласындағы қайта құрулар микро және макроэкономикалық процестерге оң өзгерістер әкеледі.
Банктер, салымшылар мен инвесторлар арасындағы делдалдарға айналуда, өзіне есеп айырысулар мен қарыз алушыларға көрсетілетін қызметтерді енгізетін қаржылық қызметтерді көрсету операцияларын жетілдірді. Қаржы жинақтауды ынталандыру және қаржы ресурстарын орналастыру жүйелерін жетілдіре отырып, банктер экономиканың сауығуына көмектесті, өмірлік қабілетті кәсіпорындарға және жаңа дамып келе жатқан жеке кәсіпорындардың несие алуын қамтамасыз етті.
Коммерциялық банк – пайда алу мақсатында қарыз капиталының қозғалысын ұйымдастырушы кредиттік-банктік жүйе институты және ол тікелей заңды әрі жеке тұлғаларға, ұйымдарға қызмет ететін банктер. Сонымен қатар коммерциялық банктер ақша қаражаттарын шоғырландыру, қолма-қолсыз ақшалармен есеп айрысу, халық шаруашылығының әр түрлі саласының кәсіпорындарына кассалық және кредиттік қызметтерін көрсетуші банк жүйесінің төменгі жұмысшы буыны болып табылады.
Коммерциялық банктер қазіргі ақша шаруашылығының ажырамас бөлігі. Олар нарықтық механизмнің негізін қалайды, солардың көмегімен елдің экономикасы қызмет жасайды. Коммерциялық банктер барлық қоғамның қаржылық ресурстарды тиімді пайдалануын қамтамасыз ететін ақша ағындарын, әсіресе, ең алдымен кредиттік ақшаларды және олардың экономикадағы маңызды әрі максималды пайда әкелетін салаларына құйылуын реттейді. Қазіргі уақытта еліміздің ақша-кредит жүйесі құрылымдық өзгерістерді басынан өткізіп отыр, бұл өзгерістер коммерциялық банк қызметтерінде де бар.
Бүгінгі таңда еліміздің алдыңғы қатарлы коммерциялық банктері қаржы нарығында өзінің табыс базасын кеңейту үшін, табыстылықты және бәсекелік қабілеттілігін жоғарлату үшін өзінің клиенттеріне кең ауқымды операциялар мен қызметтер көрсетуге ұмтылатыны белгілі. Бұл жерде есте ұстайтын жағдай, банк қызметінің дамуы клиенттер мен банктің өзі үшін минималды шығындармен банк қызметтерін көрсетуді, клиенттерге қажетті қызметтерге қолайлы бағаларды пайдалануды білдіреді.
Жалпы, қаржы нарығында қызмет көрсетіп жүрген банктер ролін жандандырудың мәні мынада: шығынды азайта отырып, барынша жоғары нәтижеге қол жеткізуге, банктік қызмет көрсетуінде клиенттер қажеттіліктерін толықтай қанағаттандыруға, жеке тұлғаларға банктік қызмет көрсету сапасын жақсартуға, банктік қызметтер спектрін кеңейтуге және олардың өзіндік құнын
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. «Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызмет туралы» Қазақстан Республикасының заңы // 31.08.1995 жыл.
2. «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы // 30.03.1995 жыл.
3. 2002 жылғы 3 маусымдағы Ұлттық Банк Басқармасының №213 Қаулысымен бекітілген «Екінші деңгейлі банктерге арналған пруденциялық нормативтер» туралы Ереже.
4. «Ақшалай төлемдер және реттеу туралы» Қазақстан Республикасының заңы // 29.06.1998 жыл.
5. www.nationalbank.kz
6. Жоламанова М.Т. Ақша. Несие. Банк. Оқу құралы: - Алматы: Еуразиялық нарық институты, 2011.
7. Банковские операции : учебное пособие / кол. авторов; под ред. О.И. Лаврушина. – М.: кнорус, 2007.
8. Мақыш С.Б. Банк ісі: Оқулық. – Алматы: Жеті жарғы, 2009.
9. Жарковская Е.П., Арендс И.О. Банковское дело: учеб. пособ. Москва: Изд. «Омега-Л», 2011.
10. Ларина О.И. Банковское дело. Практикум: учеб. пособ. – Москва: КНОРУС, 2014.
11. Сейітқасымов Ғ. Қазақстанның банк жүйесі. Оқу құралы. – Алматы, 2013.
12. Искакова З.Д: Банк ісі: Оқу құралы. Қарағанды, 2006.
13. Смағұлова Р.О., Мәжіханова Қ.Ә., Тұсаева Ә.Қ., Сатыбалдиева Ж.Ш. Қаржы, ақша айналысы және несие: Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2008.
14. Омурчиева Э.М., Осипов Е.Б. Қазақстан Республикасының банк құқығы: Оқу құралы. – Алматы: Бастау, 2009.
15. Банки Казахстана// Некоторые предложения методов управления активами и пассивами в коммерческих банках РК. №9. 2007.
16. Основы банковской деятельности: Учебник. – Под ред. Тагирбекова К.Р. М.: Инфра, 2013.
17. Банковское дело. Учебник для студентов высших учебных заведений, обучающихся по экономическим специальностям. / Под ред. У.М. Искакова. – Алматы: Экономика, 2011.
18. Хамитов Н.Н. Банк ісі: Лекциялар курсы. Алматы, 2006.
19. Ыбыраева М.А. Ақша, несие, банк. Оқу-тәжірибелік құралы. - Қарағанды, 2014.
20. Ілияс А.Ә. Ақша – кредит саясаты: Оқу құралы. Алматы: Экономика, 2008.
21. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. Оқу құралы. 2-ші басылымы, қайта өңделген және толықтырылған. – Алматы: ИздатМаркет, 2004.
22. С.Б.Мақыш., А.Ә. Ілияс. Банк ісі: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2004.
23. Көшенова Б.А. Ақша. Несие. Банктер. Оқу құралы Алматы: 2000.
24. Шалабай С.И., Шалабаев М.И. Финансовый менеджмент и конкурентоспособность банков Республики Казахстан. Алматы - Экономика, 2008.
25. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің 2013-2014 жылдардағы статистикалық бюллетендері. – Алматы.
26. «Kazakh bank» АҚ-ның 2011-2014 жылдардағы Жылдық есебі.
27. «Халық Банкі» АҚ-ның 2011-2014 жылдардағы Жылдық есебі.
28. Шаяхметова К.О. Банктік тәуекелдер: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2004.
29. Сейткасымов Г.С., Маулетов К.М. Финансовый анализ в коммерческом банке. - Астана, 2008.
30. Балабанов И.Т. и др. Деньги и финансовые институты: Краткий курс.- СПб.: Питер, 2012.
31. «Қазақстандағы Қытай» банкі АҚ ЕБ-нің 2011-2014 жылдардағы Жылдық есебі.
32. Ілияс А.Ә., Сәулембекова Ә.Қ. Төлем жүйесі: теория және практикасы: Оқу құралы. Алматы, 2007.
33. Искаков Ұ.М., Бохаев Д.Т., Рузиева Э.А. Қаржы нарығы және делдалдары: Оқулық – Алматы: Экономика, 2008.
34. Ақша, несие, банктер: Оқулық/Жалпы редакциясын басқарған Ғ.С. Сейітқасымов. – Алматы: Экономика, 2001.
35. Лобанова Т. Банки: организация и персонал: Учеб-практич. пособие.- М.; Городец, 2014.
36. Мнацаканян А.Г. Деньги и кредит: Учеб. пособие.- Калининград: Янтарный сказ, 2013.
37. Белгібаев Ғ.С. Ақша, несие және банктер. Оқу құралы. Алматы: КазГАУ, «Экономика», 2014.
38. Грачева М. Банковская система в развитых странах: некоторые проблемы цифровых технологий - М.: Ось-89, 2006.
39. Деньги. Кредит. Банки. Ценные бумаги. Практикум: Учеб. Пособие / Под ред. Е.Ф. Жукова.- М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2013.
40. Қазақстан Республикасының Банк құқығы. Оқу құралы Л.Давыдова, Драйманов. Алматы жеті жарғы 2006.
41. Управление деятельностью коммерческого банка. Учебник / Под ред. О.И.Лаврушина – М.: Юрист, 2005.
42. Мақыш С.Б. Ақша айналысы және несие. Оқу құралы/ Жалпы редакциясын басқарған ҚР ҰҒА-ның академигі Сейітқасымов Ғ.С., 2-ші басылым, қайта өңделген және толықтырылған. – Алматы: ИздатМаркет, 2004.
43. Г.С.Сейткасымов, К.М.Маулетов, А.А.Мусина. Банковское дело: Курс лекций. Астана: Изд.Каз УЭФиМТ, 2008.
44. Жуков Е.Ф. Деньги, кредит, банки: практикум. Москва: Волтерс Клувер, 2010.
45. Кабушкин С. Управление банковским кредитным риском - М.: Новое знание, 2004.
46. Сейткасымов Г.С., Ильяс А.А. Банковский менеджмент: Астана, 2008.
47. Банковское дело: современная система кредитования. / Под ред. О.И.Лаврушина – М.: КНОРУС, 2005.
48. Додонова И.В., Кабанова О.В. Автоматизированная обработка банковской информации: учеб. пособ. - Москва: КНОРУС, 2010.
49. Методическая разработка для практического изучения курса «Банковское дело». / Под ред. З.Д. Искаковой. – КЭУ: Караганда, 2014.
50. Көшенова Б. А. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары: Оқу кұралы.-Алматы: Экономика, 2000.
51. Моисеев С.Р. Денежно-кредитная политика: теория и практика. – Учебное пособие. М.: Экономисть, 2005.
52. Смит А. Супер деньги: Поучительная история об инвестировании и рыночных пузырях. – Москва: Альпина Паблишерз, 2009.
        
        Мазмұны
|Кіріспе.....................................................................|
|.....................................................3 |
| |
|1 ... ... ... ... мен ... ... |
| ... |.........................6 ... ...... ... ... реттеудің|
| |негізгі тетігі |
| ... ... ... ... ... ... ретінде тіркеу, қызметін |
| |жүргізу мен тоқтату және құқықтық қамтамасыз ету |
| ... ... ... ... ... ... мен ... жүйесін|
| |дамытуға ықпал ететін |
| ... |
| | |
|2 ... ... ... ... дамуын талдау жасау («Нұрбанк»|
| |АҚ |
| ... ... ... ... активтік портфелін басқару жүйесін және оның тиімділік |
| |деңгейін |
| ... ... ... АҚ-ның активтік және пассивтік операцияларының сапасын және |
| |банктің экономикалық дамуындағы басымдықтарын бағалау.............39 ... ... ... ... дамуына және банктердің |
| ... ... мен ... портфеліне талдау |
| ... |
| | |
|3 ... ... ... ... қызметтер нарығын дамытудың |
| ... |
| ... |...63 |
| | ... ... ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ... нарықтық қатынастарға өту ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы банк жүйелерін
реформалау нарықтық экономикаға көшу кезіндегі объективтік ... ... ... Осы жылдар ішіндегі банк саласындағы
қайта құрулар ... және ... ... оң ... ... мен ... ... делдалдарға айналуда,
өзіне есеп айырысулар мен қарыз алушыларға көрсетілетін ... ... ... көрсету операцияларын жетілдірді. Қаржы
жинақтауды ынталандыру және қаржы ... ... ... ... ... экономиканың сауығуына көмектесті, өмірлік
қабілетті кәсіпорындарға және жаңа ... келе ... жеке ... алуын қамтамасыз етті.
Коммерциялық банк – пайда алу мақсатында қарыз капиталының қозғалысын
ұйымдастырушы кредиттік-банктік жүйе институты және ол ... ... ... ... ... қызмет ететін банктер. ... ... ... ақша ... ... ... есеп айрысу, халық шаруашылығының әр ... ... ... және ... ... ... банк
жүйесінің төменгі жұмысшы буыны болып табылады.
Коммерциялық банктер қазіргі ақша шаруашылығының ажырамас бөлігі. Олар
нарықтық механизмнің негізін қалайды, солардың ... ... ... ... ... ... ... қоғамның қаржылық ресурстарды
тиімді пайдалануын қамтамасыз ететін ақша ағындарын, әсіресе, ең ... ... және ... ... ... әрі ... ... салаларына құйылуын реттейді. Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... ... ... отыр, бұл өзгерістер
коммерциялық банк қызметтерінде де бар.
Бүгінгі таңда еліміздің алдыңғы қатарлы коммерциялық банктері ... ... ... базасын кеңейту үшін, табыстылықты және бәсекелік
қабілеттілігін жоғарлату үшін өзінің клиенттеріне кең ауқымды ... ... ... ... ... Бұл ... есте ... жағдай,
банк қызметінің дамуы клиенттер мен банктің өзі үшін минималды шығындармен
банк ... ... ... қажетті қызметтерге қолайлы
бағаларды пайдалануды білдіреді.
Жалпы, қаржы нарығында ... ... ... ... ... мәні ... ... азайта отырып, барынша жоғары нәтижеге
қол жеткізуге, банктік қызмет көрсетуінде ... ... ... жеке ... банктік қызмет көрсету сапасын
жақсартуға, банктік қызметтер спектрін кеңейтуге және ... ... ... ... ... Осы ... ... мәселелердің шешу жолдарын
табу үшін коммерциялық банктердің ел экономикасындағы ролін ... ... ... ... ... ... мен операцияларын кешенді
түрде қарастыру қажет.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – банктік қызметтер нарығын ... ... ... зерделей отырып, қаржы нарығындағы ... ... ... кешенді талдау, дамыту жолдарын ұсыну болып
табылады.
Осы мақсатқа жету үшін дипломдық жұмыста мынадай ... ... ... ... ... ... ... мен ролін
экономикалық тұрғыдан ... ... ... тіркеу, қызметін доғару және құқықтық
қамтамасыз ету негіздерін ашып көрсету;
- ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктердің қаржы нарығындағы ұсынатын қызмет ... ... ... мен ... деңгейіне талдау
жасау;
- қазіргі жағдайда коммерциялық банктердің активтер портфелін басқаруға
кедергі келтіріп отырған факторларды анықтап, оларды шешу жолдарын ұсыну;
- ... ... ... ... ... ... байланысты ғылыми негіздеу бойынша тәжірибелік ұсыныстар жасау.
Зерттеу пәні ... ... ... ... ... ететін
банктік қызметтер нарығын дамытудың теориялық және әдістемелік ... ... ... ... АҚ ... коммерциялық банктердің активті операцияларын сапалы бағалау
жұмысы өте күрделі және активтердің тәуекелдігін, активтердің ... ... ... ... көп жақтылы процесс. Сондықтан ... ... ... ... ... жалпы бағалау арқылы
мынадай тұжырым жасауға болады. ... ... өсуі ... «Халық
Банк» АҚ-ның табыстылығы 41,6%-ды құраса, бұл көрсеткіштер «Казкоммерцбанк»
АҚ-да – 23,7%-ды, «Нұрбанк» АҚ-да – 66,3%-ды құраған.
Дипломдық ... ... ... үш тараудан, қорытындыдан,
пайдаланылған әдебиеттер тізімінен және ... ... ... коммерциялық банктерді қаржылық институт ... ... ... мен тоқтату және құқықтық қамтамасыз ... ... ... ... ... ... мен ... теориялық тұрғыдан сипатталады.
Екінші тарауда «Нұрбанк» АҚ мысалында Қазақстандағы банктік ... ... ... ... ... тарауда нарықтық қатынастар жағдайында банктік қызметтер нарығын
дамытудың ... ... ... ... ... практикалық маңыздылығы алынған теориялық,
әдістемелік, практикалық ... ... ... ... ... ... ... дамыту барысында пайдалануға
мүмкіндік береді.
Зерттеудің теориялық және әдістемелік негізі. Зерттеудің ... ... ... ... ... ... және шетелдік ғалым-
экономистердің коммерциялық банктерді тиімді ұйымдастыру мен ... орын ... ... ... және ... ... ... рөлін сипаттайтын зерттеулері пайдаланылды.
Дипломдық жұмыстың ақпараттық ... ... ... ... ... және шетелдік экономист ғалымдардың еңбектері,
Қазақстан Республикасы Президентінің ... ... ... және ... ... ... да нормативтік құжаттары,
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің заңнамалық актілері мен ... ... ... Статистика агенттігінің статистикалық
деректері, сондай-ақ ғылыми-практикалық конференциялар мен мерзімдік
басылымдарда жарияланған ... ... ... ... ... ... мен ... теориялық |
| |аспектілері |
| | ... ...... ... ... |
| ... негізгі тетігі ретінде ...... ... бар, ... ... есеп және өзін-өзі
қаржыландыру негізінде қызмет ... ... ... Ол ақша ... ... және ... банктік операциялар жүргізетін мекеме.
Банктер немесе сондай-ақ институттар өте ... ... ... банктік операциялар біздің эрамыздан бұрын 2700 жылы жүзеге
асырылған. Б.э.д. VIII ... ... ... ... ... ... ... Грецияда банктік қызмет болған. Ал қазіргі түсініктегі бірінші банк
1407 жылы Генуяда пайда ... ... ... сөзі «bank» – ... «айырбас орындығы – айырбас
орны» дегенді білдіреді. Банктің пайда болу тарихы, ... ... ... ... қолөнер мен кәсіпшілікті оқшауландырылуды,
сонымен қатар, саудалық мәмлелердің және ... ... ... Aдам ... ... ... кезеңінде ақша орнында, маңызды
тұтыну бұйымдары пайдаланылған (мал, астық, аңның және ... ... ... ... болған. Айырбастау операцияларының өсуі осындай ақша
баламасын жинау қажеттігін туғызды.
Ежелгі Шығыс елдерінде осындай тауарлы ... ... ... жері,
діни ғимараттары, храмдар болды. Біріншіден, храмдар, мемлекеттің,
қауымдардың ... қоры ... ... елдің басқа елдер мен қауымдармен
айырбастауға арналған ... ... ... ... екіншіден діни
ғимараттардан ешкім, ол тауарлы ақшаны ұрлай алмайтын.
Храм шаруашылықтарының ... ... ... бойы орын ... ... мен ... ... негізделген. Храм
шаруашылығының салыстырмалы тұрақтылығы ақша ... ... ... ... Осы ... ... ақша ... жүргізеді,
тауарлы ақшаның сақтауға мүмкіншілік берді. Тауарлы ақшаның ... ... ... ... ... отырудың қажеттігі, храмдарға ақша
айналымын реттеу атқарымын жүктеді. Өз ... бұл ... ... ақша ... жүргізуді талап етті: есептеу және есеп айырысу.
Сөйтіп, Шығыстың храмдық шаруашылықтарының тауарлы ... ... ... банк ... ... ... болды.
Есептеу, есеп айырысу операциялары салмақ өлшемімен жүргізілетін
болғандықтан үлкен ... ... ... ... ... есептеу,
сұрыптау қиынға түсетін болды, Сондықтан, жалпыға бірдей балама етіп басқа,
көп шығынды, көп күшті керек ... ... ... ... туды.
Осындай жалпыға бірдей балама болуға бәрінен де лайықты тауар метал болды
(мыс, қола, күміс, ... ... ... пен алтын іріктеліп шықты.
Олардың басқа металдарға қарағанда қосымша сапасы: ықшамдалып, ... ... ал, ... ... ... ... ... кейін храмдар үшін ақша операциясының жаңа түрі – айырбастау
пайда болды. Күміс пен алтын жетіспейтін ... ... ... қазынаға
кетіп жатты) тек храмдар ғана тауарлы ақшалы метал ақшаға ... ... ... ... ... ... және ... ақшаны ақысыз сақтаудан
бас тартып, енді ақы алатын болды. Және де олар ... ... ... ... бере ... ақша ... жүргізудегі үстемдігін жою үшін ежелгі
мемлекеттер; біздің жыл санауымызға дейінгі VІІ-ғасырдан ... ... ... ... ... Ақша ... стандарттау мен оны
монеталармен қамтамасыз ету тек мемлекеттің қолына көшті. ... ... ... ... ... өсірді, «Сауда үйлері» құрылды. Олар сауда
жүргізумен қатар ақша шаруашылығымен шұғылданды, Вавилондық ... ... және ... біздің жыл санауымызға дейінгі 6-ғасырда, тиісті
процентін ... ... ... ... ... Сауда үйлерімен қатар
мемлекеттік сауда агенттері «Тамкарлар» жұмыс істеді. Олар ел ішінде ғана
емес, ... ... ... ... ... ... жыл ... дейінгі V-ғасырда, Грецияда «Трапезиттер» пайда
болды. Оларды стол басындағы адам деп ... ... ... салымдар
қабылдады, клиенттің шотынан төлемдер жүргізді, ... ... ... ал, ... ... ... ... болды.
Сонымен, банктің пайда болуына арқау болған Храм шаруашылықтары, «Сауда
үйлері», «Трапезиттер».
1179 жылы Венециядағы бір жарналы серіктестік салым банкісіне айналды,
ал 1639 жылы ... бір ... ... деп ... ... ... Европада, 1609 жылы, Амстердам (Нидерланда) қаласында бірінші
айырбастау банкі құрылды. Ол ... ... деп ... ... соғып
шығарды. Ол 1681 жылы депозиттік және аудармалық банк болып қайта құрылды.
Мамандардың айтуына қарағанда, Ресейде банк ... ... 18 ... ... Оның ... ... 1733 жылы Петербургте құрылған
монеттік кеңсе.
Тарихта банктің ең жай ... ... ... ... ... ақшаны
несиеге алған жағдай жаңа эраға дейінгі VІІІ-V ғғ. ... ... ... ... несиеге алып ертедегі Египетте, Грецияда, Римде зәулім
ғимараттар салған. Ал феодализмге өту ... ... ... ... қатынастарының ауқымы тарылып, тек XІІІ-XІV ғғ. Сауданың ... ... ... ... ... банк ісі ... өрістей
бастаған. Орта ғасырда банк ісінің орталығы Италия, ... ... ... ал ерте ... ... Англия болған.
XV ғ. ең ірі танымал болған банк Флоренциядағы ... ... ... ... бас банк ... ... 16 филиалы бар. Кейбір
елдерде банктің біраз қызметтері ... ... Банк ... ... регламенттелуіне және лицензиялануына байланысты несие
ісін ұйымдастырудың екі ... ... ... ... ... және әмбебап банктік құрылымдар пайда болды.
Капиталистік банктердің алғашқы ізашарлары Флоренция мен Венецияда ... ... ... ... яғни ... елдер мен қалалардың ақшасын
айырбастауда пайда болды. Банктердің негізгі операциялары ақшаны ... мен ... есеп ... ... ... ... есеп айырысуды
жүргізудің мәні – екі клиенттің қатысуымен банкирдің ... бір ... ... белгілі бір соманы аударып жазу. Кейінірек ол осындай негізде
Амстердамда (1609 ж.) және ... (1618 ж.) ... Бұл ... анайы түрі еді. Бұл кезде банктер саудаға және есеп айырысуға қызмет
еткенмен, олардың ... ... ... ... ... аз болды, несие ақшаларын шығару қызметі де дамыған жоқ [3].
Ал капиталистік банктер, керісінше ұдайы ... ... ... ... ... пайда болды. Натуралды шаруашылықтың
ыдырауы, сауда мен тауар айналысының ... есеп ... мен ... ... ... ... көшу ... табысының көп бөлігін
ақша түрінде төлеуге мәжбүр етеді. Тұрақты ақша айналысы пайда ... ... мен ... ... қамтамасыз етуді банктер өздеріне алды.
Қазақстанда банк мекемесі ... ... ... ... ... палаталар түрінде, немесе 1860 жылы құрылған Ресейдің мемлекет
банкісінің бөлімшелері түріңде шықты. ... ... ең ... ... ... ашылған, (1876 жылы), сосын Петропавл қаласында (1886 ... ... ... (1887 ... ... ... ... Верныйда Петербург қаласындағы коммерциялық
банктердің бірнеше бөлімдері мен бөлімшелері ... 1903 ж. ... ... ... Ол кейін Орыс-Азия банкісіне қосылып ... жылы ... ... ... ... ... 1913 жылы өзара
несиелендіру қоғамы құрылды. Кеңес үкіметі өз аумағындағы барлық банктерді
мемлекет меншігіне айналдырды. Оның ... ... ... ... ... ... ... бағынған бір бөлімше құрды (кейін КСРО
мемлекеттік банкісінің ... ... 1930-32 ... ... реформасының нәтижесінде тарату тұрпатында несиелік жүйе құрылды.
Дегенмен, осы кезде Кеңес үкіметі банктің жұмысын нарық ... оны ... ... ... ... ... заңдар шығарып
үлгерді. Мысалы, банк жүйесін екі ... ... Оның ... ... банк болып Орталық (ұлттық) банктер аталды, ... ... ... ... банктер деп атады.
ТМД-ның басқа елдеріндегідей жаңа банк ... ... да ... ... ... қажетті атрибуты ретінде 1991-1993 ж.ж. арасында
қалыптаса бастады.
Нарықтық қатынастарға ... ... ... ... ... жеке меншіктік, бірлескен банк болып құрылды.
Оның үстіне жаңа ... ... ... ... ... ... жүйесімен қатар істеді. Кейіннен барлық ... ... ... ... ... ... банк болып қайта құрылды.
1999 жылдың басында Қазақстанда 76 екінші дәрежелі банк істеді. Оның
ішінде 1 мемлекетаралық 6-мемлекеттік 20 ... ... мен ... болды. Бұл 1994 жылы істеген банктердін тек 33%. Басқалары ... ... ... ... бірі қосылды, әйтеуір жұмыстарын
тоқтатты. Ашығын айтсақ, бұл кездейсоқ жағдай ... жоқ, ... пен ... ... ... ... еді.
1997 жылдан бастап Ұлттық банкарлық екінші дәрежелі ... ... ... болуды талап ете бастады. Сол үшін көптеген
көрсеткіштер ... Оның ... ең ... ... негізгі қоры 1,0
млрд. теңгеден кем болмауы керек. Осы тұрғыдан қарай, Ұлттық банк ... 76 ... үш ... ... ... ... ең ірі, ... қорлары
1,0 млрд. теңгеге жеткен 29 банк енді, екінші топқа көрсеткіштері орташа,
бірақ 2000 жылдың басына дейін ... ... 1 ... ... ... бар 31 банк ... ... 16 банк ешқандай келешегі жоқ,
жабылуға тиісті банктер болып танылды. Осы ... ... ... саны жылдан жылға кеміп келеді (2000 жылдың ... ... ... ... 47-ақ банк қалды) [7].
Сонымен, банктер «несие ісінің екінші жағы - өсім ... ... ... ... ... ... мен ... мекемелерінің және
халықтың жинағы мен табыстары ... ... бос ақша ... ... және оны ... беру арқылы несие үшін ақы алып, табыс
табады. Банктер іріленген сайын ... ... ... ... ... ... саласына айналады.
Банктердің бастапқы қызметі төлемдегі делдалдық болған. Осындай
делдалдың нәтижесінде ... бос ақша ... ... ... ... ... ... ісі – қарыз капиталын жинақтаумен және оны бөлумен шұғылданатын
кәсіпкерліктің ерекше түрі. Банк ісінің ... ... және ... ... ... басты формасы, проценттер әкелетін ( ссудалық (қарыз
капиталы). Жеке меншіктің пайда болуымен, ... ... ... ... ... ... Ауқатты топтардың өкілдері
кедейлерге қарызға ақша беру мүмкіндігін алды. Банк ісінің ... ... ... ... өте ... ... Қазіргі кезде банктер
көптеген операциялар жүргізеді. Олар ақша айналымы мен несие қатынастарын
ұйымдастырумен ғана шұғылданып қоймай, ... ... ... ... ... қаржыландыру, сақтандыру операциялары, бағалы қағаздарды сатып
алу-сату, ал кейбір жағдайларда делдалдық келісімдер және мүлікті басқару
операциялары жүргізіледі.
Несие ... ... ...... Себебі масштабы және маңызы
жөнінен несие қатынастарының басым көпшілігі банктер арқылы өтеді. Банктер
мемлекет пен кәсіпорындардың, ... ... мен ... ... ... пен ауруханалардың және халықтың уақытша
бос ақшаларын шоғырландырып, оларды іс жүзіндегі капиталға айналдырады.
Сонымен қатар, банк ... ... ... ... ... және т.б.
көптеген сан алуан операцияларды жүргізеді.
Банктің атқаратын қызметтерін негізінен ... ... бос ақша ... ... ... және оны ... капиталына
айналдыру;
кәсіпорынға, мемлекетке, жеке адамдарға несие беру, бағалы қағаздармен
операция жүргізу;
ақша айналымын ... Банк – ... ... субъектілердің төлем
айналымы жүретін орталық. банк өзінің есеп ... ... ... ... капитал және ақша айналымын жүргізуге мүмкіндік
туғызады;
айналымға несие ... ... банк ... тек ... ... ... ... несиелеп қана қоймай, сонымен қатар депозиттік ... ... де ... және қаржылық кеңес беру.
Орындайтын айырықша қызметтеріне байланысты банктер эмиссиялық және
эмиссиялық емес болып ... ... банк – ол ... ақша белгілерін эмиссиялауға (шығаруға)
құқығы бар, әдетте, орталық банк. Мемлекеттің Орталық ... ...... ақша бірлігін шығару, банктерге ерекше тауар-ақша
белгісін сату және банк ... ... ... ... ... ... екі ... банк жүйесінің жоғары деңгейіндегі банк.
Мемлекеттегі басқа банктердің барлығының да ақша ... ... жоқ ... емес ... Олар ... ... ... және т.с.с. банктер. Коммерциялық банктер
клиенттерге көрсететін қызмет ... ... ... ... әмбебап
үлгідегі банк. Ал басқа банктер бір-екі қызмет түріне маманданған банктер.
Инвестициялық және инновациялық банктердің екі түрі де ұзақ ... ... ... маманданады, яғни олар облигация, акция және
басқа бағалы қағаздар шығару арқылы ақша ... ... ұзақ ... ... ... ... ... қарыз берсе, ал
инновациялық банктер технологиялық жаңалықтарды өңдеуді және оны игеруге
несиелейді.
Ипотекалық банктер – жерді және ... ... ... ... ... несие береді. Олар ипотекалық облигация, акция және басқа
бағалы қағаздарды сату арқылы ақша ... ... ... банк ... ... 1990 ... ҚазКСР-ның Жоғары Кеңесі қабылдаған «Банктер және ... ... ... ... ... ... сәйкес республикада екі
деңгейлі банк жүйесі құрылды:жоғары (бірінші) деңгейдегі банк – ҚазКСР-ның
Мемлекеттік банкі және төменгі ... ... банк – ... ... ... ... коммерциялық банктердің алатын орны өте
зор. Олардың ... ақша ... мен ... ... ... қамтамасыз ету, өнеркәсіп мекемелерін, мемлекет пен ... ... ... қор ... үшін жағдай жасау болып табылады.
Коммерциялық банктердің негізгі атқаратын қызметтері:
ақша қаражаттарын шоғырландыру және ... ... есеп және ... ... ... ... шығару,
бағалы қағаздарды шығаруды және орналастыруды ұйымдастыру;
сенімхат бойынша клиенттердің мүлкін ... ( яғни ... ... ... ... ... ... олардың атқаратын операциялары
анықтайды. Коммерциялық банктердің операциялары негізінен мына ... ... ... ... ... ... ... (клиенттің тапсырысы бойынша комиссиялық ақылы) және
сенімді операциялар.
Соңғы кездері коммерциялық ... ... ... ... ... күшейе түсуде. Бәсеке банктердің жаңа қызмет түрлерін
іздестіруге, клиенттерге ұсынатын ... ... ... және ... сапасын жақсартуға ынталандырады. Сондықтан қызмет нарығындағы өз
орнын нығайту үшін олар ... тән емес ... ... ... кәсіпкерлікте кең қолдануда. Сайып ... ... ролі ... ... ... ... ретінде тіркеу, қызметін |
| |жүргізу мен тоқтату және құқықтық қамтамасыз ету негіздері ... ... ... ... банк заңдылығының заңдық
нормаларының жиынтығы, ҚР Конституциясы, Азаматтық, Салықтық кодекстері,
басқа да ... ... мен ҚР ... ... нормативтік актілері
арқылы жүзеге асырылады.
Негізгі банк заңнамасына 1995 жылғы 30 наурызда қабылданған, 2003 жылғы
1 ... ... мен ... ... ... ... банкі туралы» ҚР Заңы, 1995 жылғы 31 ... 2003 ... 1 ... ... мен ... ... Республикасындағы банктер мен банк қызметі туралы» ҚР Заңы ... ... ... ... ... ... ... төлемдер және басқа да ... ... ... арнайы заңдар жатады.
Өзге заңдарға қатар жұмыс істейтін қаржы-кредит институттарын реттейтін
және банк қызметіне ... бар ... ... ... ... сақтандыру және
сақтандыру ұйымдары, қаржы лизингі, зейнетақы қоры, ... ... ... ... мен ... ... бағалы қағаздар
рыногы, Қаржы қадағалау агенттігі, инвестициялық ... ... және ... ... табылады, сондай-ақ банктерге тікелей қатысы бар ... де ... ... заңы ... Конституция, Азаматтық кодекс, шаруашылық
заңнамасы және басқалар банк қызметінің ... ... ... ... қатысы бар.
Банк заңнамасы банктердің жұмыс істеуінің заңдық нормаларын, рұқсат
етілген және рұқсат етілмеген операциялар ауқымын, банк ашу, ... ... ... реттеу, жауапкершілік пен бақылау ... ... ... ... және ... ... ... қызметі сондай-ақ барлық банктер үшін орындалуға ... ... ... нұсқаулары, ережелері, өкімдері арқылы да реттеліп отырады.
КСРО ыдырағаннан кейін Қазақстанда нарықтық ... көшу ... ... ... ... нығая түсті. Өз кезегінде экономикалық даму ақша-
кредит саласында неғұрлым ... ... ... ... етті.
Кредиттік қатынастардың және ақша айналымы шегарасының кеңеюі шаруашылық
жүргізудің нарықтық ... ... ... ... ... ... банк ісін жетілдіруді қажетсінді. Осыған орай
1990 ... ... ... ... ... мен банк ... ... жаңа
Заң қабылданып, ол банк жүйесін реформалаудың заңдық негіздерін қалады.
Аталған заңда алғаш рет коммерциялық ... ... ... ... және шет ... ... бар ... ашу, сондай-ақ өзге
кредиттік ұйымдарды құру ... ... ... ... КСР ... ... міндеттері мен функциялары белгіленді. Сондай-ақ
Мемлекеттік банк пен коммерциялық ... ... ... ... ... Мемлекеттік банкінің коммерциялық банктерді ашу және
олардың қызметін доғару тәртібі ... жылы ... ... банктердің қайта құрылуына және КСРО
Мемлекеттік банкінің республикалық ... ... ... ... ... берілуіне, сондай-ақ алғашқы коммерциялық
банктердің құрылуына байланысты екі деңгейлі банк жүйесі қалыптастырылды.
Бірінші ... ... банк пен оның ... ... ... өзге ... енді. Нарықтық қатынастарды ырықтандыру және кредит
ісінің дамуы коммерциялық ... ... ... ... Атап айтқанда,
1993 жылы коммерциялық банктер саны ... ... ... көпшілігі
кейіннен қаржылық жағынан тұрақсыз болып шықты [10].
Республика Жоғарғы Кеңесінің 1993 жылғы 1 ... ... ... және ... ... ... туралы жаңа заңдардың қабылдануы банк
жүйесін мемлекеттік реттеудің негізін қалады. Ең ... ... ... ... ... орталық банкі ретіндегі мәртебесі бекітіліп,
оның реттеуші және ... ... ... ... Ұлттық
банкке қадағалау функцияларын орындау барысында қатаң экономикалық және
әкімшілік әсер ету шараларын ... ... ... ...... пен коммерциялық банктердің функциялары, құқықтары мен міндеттері
нақты көрсетілді.
Жаңа заңнамаға сәйкес Ұлттық банктің ... ... ... ... ... бөлімшелері бар банк қадағалау департаменті
құрылды, коммерциялық банктерге белгіленетін экономикалық нормативтердің
ауқымы ұлғайып, коммерциялық ... ... ... ең ... ... ... жоғарылатылды. Егер 1993 жылға дейін ... саны ... ... 1994 жылдан бастап кері тенденция орын ала
бастады.
Ұлттық банк 1994 жылғы қазан-қараша айларында ... банк және ... ... туралы заңдар жобаларын енгізді, олар жаңа редакциясында
қазіргі қолданылып ... ... ... идеологиясын сақтады.
«Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... Заң ... ... ... ... ... болуын көздеп, Ұлттық банктің қадағалау
функцияларын нақты да егжей-тегжей айқындап ... ... ... ... банктерді тарату және консервациялау процедуралары, банк
басшыларының ... ... ... жоғары талаптар егжей-тегжейлі
баяндалды, яғни нақ осы кезеңде банк жүйесінің жұмыс ... ... ету ... ... ... қадамдар қабылданды.
Банктерді құру мен олардың қызметінің неғұрлым қатаң талаптары, сондай-
ақ банк қызметін ... ... ... ... кең ... ... стандарттар алынған Заңда көрініс тапты.
Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы 30 ... ... ... ... туралы», 1995 жылғы 31 тамыздағы
«Қазақстан Республикасындағы банктер мен банк қызметі туралы» Заң күші ... банк ... ... заң ... бекітуге мүмкіндік
берді. Мұның өзі көптеген елдерде банк ісін ұйымдастыруда жалпы қабылданған
іс-әрекет болып ... Бұл банк ... ... заңнама актілері және
Ұлттық банктің заңмен ... ... ... қабылданатын заң
түріндегі нормативтік-құқықтық ... ... ... ... ... ... ... Кейіннен, 2003 жылдың 1 қыркүйегінде осы
заңдарға елеулі өзгертулер мен толықтырулар ... ... ... ... ... жақындатылған, банк қызметін реттейтін
негізгі заңнамалық актілер болып табылады.
«Банктер және банк қызметі ... ҚР Заңы 10 ... және 78 ... Онда ... оның ... ... банк жүйесі мен оның
ұйымдастырушылық ... ... ... ... есеп айырысу-касса бөлімдері мен еншілес ... ... ... басшы қызметкерлеріне қойылатын талаптар; банк қызметін
жүргізудің реттеуші ережелері; банк ... ... мен ... ... есеп пен ... жүргізу; банк және ... ... ... ... ... және ... қайта
құру тәртібі көрсетілген; банк қызметіне байланысты заң ... ... ... бұл ... жаңа ... банк қызметінің барлық жақтары
қамтылған, ол нақтырақ, әмбебап бола түскен. Банктерді құру, банк қызметін
лицензиялау, банк ... ... алу, ... ... ... ... құрылтайшылары, аффилирленген тұлғалары, банктердің
қызметі мен олардың операциялары егжей-тегжейлі сипатталған.
Заң барлық банктерге, барлық банк түрлеріне арналған ... заң ... ... деңгейдегі банктерге арналған заңның күші бір ... Бұл ... ... ... ... ... сипатына,
орындайтын операцияларының тізіміне және т.б. қатысты түрлі банктердің
болуын жоққа шығарады дегенді ... ... заң ... ... ... бірдей жағдайлар жасайды.
Бұл заң банк қызметін ... ... ... субъективизмін болдырмауға бағытталған. Онда түрлі
шектеулер алынып, банктерді, филиалдарды, ... ... ... ... ... ... қажет құжаттар тізімі қысқартылған ... ... ... ... ... және банк қызметі туралы» ҚР Заңының 30-бабы бойынша «Банк
қызметі дегеніміз - банк операцияларын ... ... ... осы ... өзге операцияларды банктердің жүргізуі болып табылады. Банк
операциялары және өз клиенттеріне көрсетілген ... да ... ... деп аталады».
Банк операциялары және көрсетілетін қызметтер ақшалай түрде жүзеге
асырылып, коммерциялық және өндірістік ... ие ... атап ... ... банктің клиент мүддесі үшін белгілі бір ... деп ... ... Кез ... банк ... ... ... бір сұранысты қанағаттандыру қажеттілігі жатады.
Негізгі, дәстүрлі қызметтерге салымдарды тарту мен ссудалар ... Осы ... ... ... ... ... пайданың
әжептәуір бөлігін табады. Алайда осы екі қызмет ауқымында да толып ... ... ... түрі ... ... ... банк қызметтеріне
есеп айырысу операцияларын да жатқызуға болады. ... осы үш ... ... ... ... банк ... ие болады. Бүгіндері
әмбебап банктер банк және ... ... ... ... ... барлық түрлерін ұсына алады. ... ... өзге ... ... ... мақсатында қызметтердің нақты бір түрлерін
көрсетуге мамандануға тырысуда. Тағы бір назар аударатын жағдай - қайсы-бір
банк ... ... ... ... алу. Заң ... ... ... алуға міндеттейді. Коммерциялық банктер желісі
экономикалық ... ... және жеке ... ... мемлекеттің уақытша
басы бос қаражаты болып табылатын ақша рыногын дамытуға жәрдемдесіп, оларды
экономика мен халықтың ... ... ... қанағаттандыру үшін
пайдаланады.
Коммерциялық банктер өз клиенттерінің шаруашылық ... ... ... кредиттік, есеп айырысу және қаржы операцияларының барлық
түрлерімен айналысады [14].
«Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі ... ... ... ... ... орындай алады:
ақылы негізде депозиттер тарту;
клиенттер мен корреспондент-банктердің есептерін жүргізу, оларға ... ... және жеке ... ... ... және ақылы негізде
қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді ... ... ... инвестицияланатын қаржы әкімшілерінің тапсырысы бойынша
күрделі қаражатты қаржыландыру;
өзіндік бағалы қағаздарды (чектер, вексельдер, аккредитивтер, ... ... және ... да ... ... ... тәртіппен шығару;
төлем құжаттарын және өзге бағалы қағаздарды сатып алу, сату және олармен
өзге де операциялар жүргізу;
ақша түрінде орындау ... ... ... бір ... ... және ... да ... беру;
тауар жеткізу және қызмет көрсету құқықтарын алу, осындай ... ... ... және осы ... ... ... операциялары бойынша брокерлік қызметтер көрсету, ... ... ... агенті болу;
клиенттердің құжаттары мен құндылықтарын сақтау жөніндегі қызметтерді
көрсету (сейф бизнесі);
коммерциялық ... ... ... ... сату ... ... ... бойынша сенім операциялары (қаржыны тарту ... ... ... басқару);
банк қызметіне қатысты кеңесшілік қызмет көрсету;
лизингтік операцияларды жүргізу.
Ұлттық банктің арнайы ... ... ... банктер өзге банк
операцияларын жүргізе алады, соның, ішінде ... ... ... халықтың ақша салымдарын тартады; ақшаны, вексельдерді, төлем және
есеп ... ... ... ... ... ... бағалы
металдарды салымға тарту және орналастыру жөніндегі банк операцияларын
жүргізеді.
Бұл операциялар депозиттік, кредиттік және есеп ... ... банк ... ... иеленеді. Заңға сәйкес оларды тек
банктер ғана орындай алады. ... ... ... ... ... ... ... лицензиялары болған жағдайда олар акционерлік
қоғам ретінде өздерінің акцияларын шығара алады, оларды сата, орналастыра,
жазылу жүргізе, ... және ... ... Заң ... ... және ... ... айналысуға тыйым салады.
Заңға сәйкес микрокредиттік ұйымдар ретінде тіркелген заңды ... беру ... ... банк ... ... операцияларды жүргізудің жалпы жағдайларын белгілейтін ережелер
мен ішкі ережелер болғанда ғана банк ... ... ... мына төмендегі деректер мен процедуралар болуға тиіс (31-
бап);
қабылданатын депозиттер мен берілетін ... ... ... мен
мерзімдері;
депозиттер мен кредиттер бойынша сыйақы мөлшерлемелерінің шекті шамалары;
осы сыйақыларды беру ... ... ... ... қойылатын талаптар;
банк операцияларын жүргізу мөлшерлемелері мен тарифтері;
банк пен оның ... ... мен ... ... жауапкершілігі;
банктің директорлар кеңесі операцияларды жүргізудің жалпы ережелеріне қосу
мүмкін деп санайтын өзге де жағдайлар, талаптар мен шектеулер.
Банктің ішкі ... ... ... ... ... ішкі ... ... кредит комитетінің, басқа да
тұрақты жұмыс істейтін органдардың құрылымын, міндеттерін, функциялары мен
өкілеттіктерін;
құрылымдық бөлімшелердің басшыларының құқықтары мен ... ... ... мен қызметкерлерінің банк атынан және оның
есебінен мәмілелер жүргізгендегі өкілеттіктерін.
Операцияларды жүргізудің жалпы ережелері ашық ... ... ... ... ... банк құпиясының нысаны бола алмайды (32-бап).
Банктер клиенттің алғашқы ... ... ... жүргізудің жалпы
жағдайлары туралы ережелерді беруге тиісті.
Қазіргі кезде коммерциялық банк заңнамада белгіленген ерекшеліктерді
ескере ... ҚР ... ... ... ... құрылады.
Банкті ашу, тіркеу және оның ... ... ... ... ... ... Республикасындағы банктер мен банк
қызметі туралы» Заң күші бар Жарлығы белгілейді.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... береді. Рұқсат берген кезде Ұлттық банк ... ... ... ... Банк ... ... алу үшін төмендегі
құжаттар болуы керек:
рұқсат беру туралы өтініш;
экономикалық негіздеме;
іскерлік жоспар, оған ... 2-3 ... ... ... ... туралы
егжей-тегжейлі ақпарат қосылады;
құрылтайшылар ұсынып отырған басшылардың (директор мен бас бухгалтердің)
кәсіптік жарамдылығы туралы деректер;
құрылтай ... ... ... банктің жарғысы, банктің жарғысын
қабылдау және банктің басшы органдарын тағайындау хаттамасы);
Банкті құру жөніндегі құрылтай шартында ... ... ... болуы тиіс:
құрылтайшылар туралы деректер, оған толық атау және орналасқан жер, сондай-
ақ мемлекеттік тіркелу туралы ... ... ... ... ... ... жайы және жеке басын айқындайтын ... ... ... ... ... ... ... туралы деректер.
Банк Жарғысында міндетті түрде мына деректер болуы ... ... және ... ... ... ... және ... пайдалану тәртібі туралы деректер;
банк органдарының шешім қабылдау тәртібі;
құрылтайшылардың қаржылық ... ... ... қор ... ... ... туралы құжат.
Жеке тұлғалар - ҚР резиденттері (ҚР ... және ... ... ... ҚР ... ... ... банк құрылтайшылары
бола алады. Мемлекет Үкімет арқылы ғана акционер әрі құрылтайшы бола алады,
ал сондай-ақ облыстардың, Астана және ... ... ... Даму ... акционерлері бола алады. Жарғылық капиталының 50%-
дан астамы ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдардың,
банктің құрылтайшылары және акционерлері бола алмайды.
Тізімін ... банк ... ... аймақтарда тіркелген немесе
оффшорлық аймақтарда тіркелген аффилирленген ... бар ... ... ... ... тіркелген заңды тұлғалардың қатысушылары болып
табылатын жеке ... ҚР ... ... ... ... ... акционерлері бола алмайды.
Аталған шектеу тізімін Ұлттық банк ... ... ... ... кем емес жеке ... ие ... тұлғалар ҚР резидент еместері, ... ... ... талап
етілетін ең төменгі рейтингі болған жағдайда. банк ҚР резидентінің 10 және
одан да көп ... ие бола ... ... ... акцияларды сату немесе құрылтайшылардың
жарналары есебінен теңгемен төленеді (16-бап).
Банктің ... және ...... ... ... ... және жарғылық капиталдағы өзге
тұлғалардың инвестициялық және жинақтаушы зейнетақы қорларын қоспағандағы
қатысу үлесінде ... ... ... құрылтайшылардың
(қатысушылардың) меншікті капиталы көлемінде жарғылық капиталға ақша салып,
акцияларды ... ... мен ... – жеке ... ... табыс пен мүлік туралы декларация беру туралы бөлігінде
белгіленген талаптарды ескере ... ... ... ақша ... банк
акцияларын төлеуге құқылы.
Жаңадан құрылған ... ... ... оның акционерлері ол
тіркеуден өтіп жатқан ... 50% ... ... ... бір
күнтізбе жылы ішінде толық төлеуге міндетті.
Банктің меншікті капиталы – банк міндеттемелерінің ... ... ... құны. Мұнда активтер құны банк активтерінің бастапқы
құнынан берілген ссудалар мен өзге ... ... ... ... ... ... ... және банктерді білікті басқаруды
қамтамасыз ету, осының негізінде олардың қызметінің ... ... заң ... бас ... мен оның ... кандидаттарға біліктілік талаптарын белгілейді (20-бап).
Кандидаттарға төмендегі біліктілік талаптары қойылады:
олардың ... ... ... ... банктің бас бухгалтері, филиал
директоры мен бас бухгалтері жоғары ... ... ... сәйкес келетін
арнаулы орта білімді болуға тиіс;
банк басқармасының төрағасы және оның орынбасарлары, ... бас ... оның ... банк ... ... мен бас бухгалтері банк
жүйесіндегі жұмыс стажына ие болулары тиіс;
олар меншікке қарсы, ... және ... ... ... ... болуға тиіс.
Басшы қызметкерлер Ұлттық банк келісімін алғанша үш айдан артық өз
міндеттерін атқара ... ... мен есеп ... ... ашу, ... осы ... 29-бабына сәйкес жүргізіледі.
Банк өз филиалын, өкілдігі мен есеп айырысу-касса бөлімін ашу үшін
Ұлттық банктің келісімін ... ... Банк ... ... ... ... өтінішке мына төмендегілер қоса берілуге тиіс:
банк ... ... ... оған филиал жүргізуге ... ... ... қосылады;
банк филиалының директоры мен бас бухгалтері лауазымына кандидаттар ... ... ... ... ... бас тарту мына ... кез ... ... ... ... ... директоры мен бас бухгалтерінің лауазымына кандидаттардың
ең төменгі ... ... ... мен жабдықтың Ұлттық банктің нормативтік талаптарына сәйкес ... ... банк ... ... ... және ... ... тиісті нормалар мен нормативтерді сақтамауы;
қолданылып жүрген ... және ... ... ... ... ... емес банк өкілдігін ашуға келісім беру жөніндегі өтінішке
мыналар қоса берілуі керек:
өтініш беруші ... ... ... ... ... ... органының ҚР аумағында өкілдік ашу туралы
шешімі;
тиісті мемлекеттің банк қадағалау органының өтініш ... банк ... ... ... бар ... жазбаша түрде растауы және
келісім беруі;
өтініш ... ... ... ... ... ... ... саны мен оның басшысы туралы
деректер.
Филиалдарды, өкілдіктер мен ЕКБ-ларды жабу қолданылып ... ... ... ... ... дер ... және ... негізде 100% төленуі,
берілген барлық ... ... ... ... банк операцияларын
жүзеге асыру үшін лицензия беруге ... ... ... ... оның өкілеттілігімен ҚР Қаржы нарығын және қаржы ... мен ... ... (ҚҚК) осы ... ... ... ... операцияларды ҚР аумағында жүргізуге лицензия беруге өкілетті
лицензиар болып табылады (26-бап). Банк ... ... ... банк белгілеген тәртіппен беріледі [17].
Банк операцияларын жүргізуге лицензия алу үшін өтініш беруші бір ... ... ... ... ... ұйымдастырушылық-техникалық шараларды орындауы, соның ішінде Ұлттық
банктің нормативтік талаптарына сәйкес келетін ... мен ... ... ... ... бар ... жалдауы қажет;
жарғылық капиталды төлеуі тиіс.
Банк операцияларын жүргізуге лицензия беру ... ... ... ... ... ... кейін бір ай ішінде қарауға тиіс.
Банк операцияларын жүргізу лицензиясы шектеусіз мерзімге беріледі және
оны үшінші бір адамдарға ... ... ... Банк ... ... лицензияда оларды жүргізу құқығы тікелей көрсетілген жағдайда ... ... банк ... беру ... банктерге жүргізуге рұқсат
етілген операциялардың атауларын нақтылауға құқылы.
Банк операцияларын жүргізуге лицензия беру туралы шешім Ұлттық банктің
және ... ... ... ... ... ... ... берілгені үшін мөлшері мен төлеу тәртібі ҚР заңнамасында
анықталатын алым алынады.
Қызмет ауқымын кеңейту мақсатымен банк ... ... алуы ... алу үшін банк ... жыл ішінде қаржылық жағынан тұрақты болып;
Ұлттық банк белгілеген резервтік талаптарды орындауы; бюджет және ... өзге де ... ... борышкер болмауы тиіс.
Мына жағдайларда Банк операцияларын жүргізуге лицензия беруден бас
тартылады:
жоғарыда баяндалған талаптардың кез ... ... ... банк ... ... өткен күннен бастап бір жыл ішінде лицензия
алу жөнінде өтініш жасамаған ретте.
Бірлескен немесе шет ... ... ... ... ... ... ... үшін жоғарыда аталғандармен қатар егер құрылтайшы заңды тұлға болса
мына құжаттар тапсырылуы керек:
олардың ... ... ... ... немесе басқадай құжат және өткен
екі жылдың жарияланған балансы;
шет елдік қатысушының тиісті органының бірлескен банкке қатысуы, республика
аймағында шет ... банк ... ... ... ... ... ашуы туралы
шешімі;
шет елдік құрылтайшының ... ... ... ... ... ... банк ... жазбаша хабарламасы, өкілетті ... ... заң ... ... ... елінің заңнамасы
бойынша мұндай рұқсаттың талап етілмейтіні туралы өтініші.
Жеке тұлғалар құрылтайшы болған жағдайда беделді шет ... ... ... ... ... туралы растамасы ғана талап етіледі.
Бірлескен және шет елдік банктердің ең ... ... ... ... банкі белгілейді. ҚР резиденті еместердің банк ашуы мен қызметі үшін
қосымша талаптар қойылады (21, 22-баптар).
Банктің құрылтайшысы болып ... ... ... емес жеке ... ... тұлға аталған құжаттардан басқа, банк
ашуға рұқсат беру туралы өтінішке оның өзге банктер мен ... ... ... қатысуы туралы деректерді, тиісті мемлекеттің өкілетті
органының аталған тұлғаға ҚР резиденті емес банктің жарғылық ... ... ... ... ... мәлімдемесін қоса беруге міндетті.
Ірі қатысушы ... банк ... ... алу ... ... резидент емес заңды тұлға жоғарыда ... ... ... қоса ... ... тұлға - құрылтайшының тиісті органының ҚР ... емес ... ... ... тұлғаның соңғы 3 қаржы жылындағы аудитор бекіткен жылдық есептері;
ҚР резиденті еместердің ... банк құру қоры және ... ... де ... дауыс беруші акцияларының 10 және одан да көп ... ҚР ... емес жеке ... өз ... ... ҚР ... емес ... жарғылық капиталына қатысу тиісті
мемлекеттің заңнамасына қайшы келмейтіндігі ... ... ... етеді.
ҚР аумағында шет елдік қатысу бар банктерді құру және олардың қызметі
кезінде төмендегі талаптар сақталуы тиіс ... ... бар банк ... ... бір ... ҚР ... тиіс және ол ҚР ... жұмыс істейтін банкте кемінде 3 жыл
басшылық жұмыс ... және ҚР банк және ... ... ... құжаттар тапсыруы қажет;
шет елдік қатысуы бар банк Ұлттық банк белгілейтін сомамен және ... ... ... салуға міндетті;
шет елдік қатысуы банктің ... ... ... 70%-ы ... ... тиіс.
Ұлттық банк шет елдік қатысуы бар банктерге олардың органдарының
құрылымы, ... банк ... ... ... өзге де ... тиіс ... ... мен лимиттер және
есептілік тәртібі жөнінде қосымша талаптар қоюға құқылы.
ҚР резиденті емес банк ... ... ҚР ... аталған банктің
өкілдігі бір жыл жұмыс істегеннен кейін еншілес банк ... ... ... ... ... ... (18-бап).
Еншілес банктің отау банкі негізгі рейтингтік агенттіктердің бірінің
белгілі бір рейтингі бар ҚР резиденті емес банк бола ... ... ... беру ... ... ... банк ... және
рұқсат беруге қажетті барлық құжаттар алынғаннан ... үш ... ... ... ... тиіс.
Банк құрылтайшылары мемлекеттік тіркеу үшін Ұлттық банктің банк ашуға
берген ... ... ... ... бір ай ішінде әділет органдарына баруы
тиіс.
Банк заңды тұлға мәртебесін ҚР банктерді ... ... ... кейін алады. Бұл кітапта ... оның ... ... немесе еншілес банкі таратылғанда тиісті жазба түсіріледі.
Банкті ерікті түрде қайта құру ... ... ... бөліп шығару, қайта
құру) Ұлттық банктің рұқсатымен акционерлердің жалпы ... ... ... ... ... (60-бап).
Банкті консервациялау Ұлттық банктің, яғни ... ... ... ... ... жағдайын сауықтыру және оның жұмыс сапасын жақсарту
мақсатында банкке ... ... ... ... ұйымдық-техникалық
және басқа да шаралар мен рәсімдер ... ... ... ... ... ... ... кез келгені бойынша консервациялауға ұшырауы
мүмкін:
өз капиталының жеткіліктілігі коэффициентінің ... ... 3 ... Заңның 48-бабында көрсетілген негіздер бойынша (қолданылып жүрген
заңнаманы ұдайы бұзу, шарттық ... ... және ... ... тиісті нормалар мен міндеттемелерді ... ... ... және ... ... ... ... белгілеу Ұлттық банктің банк ... ... ... ... ... ... немесе банктің ... бір жыл ... ... ... көздейді (63-бап).
Консервациялау күшінің басталуымен және оның мерзімінде:
акционерлердің акцияларды пайдалану мен билік ету ... ... ... ... ... ... өкілеттік уақытша әкімшілікке (уақытша
басқарушыға) көшеді;
уақытша әкімшілікке ... банк ... ... және ... келісімінсіз банктің атынан және оның есебінен жасалған барлық
мәмілелер жарамсыз деп танылады.
Уақытша әкімшілік банк ... ... ... ... дербес
шешім қабылдауға, қабылданған депозиттер бойынша банктің міндеттемелерін
тоқтата тұруға, жасасқан ... ... ... ... ... т.б. ... консервациялау Ұлттық банктің, яғни өкілетті органның шешімімен
белгіленген консервациялау мерзімі ... ... ... ... ... ... ... қабылдағаннан кейін тоқтатылады. Егер
банкті консервациялау оның қаржы ... мен ... ... ... ... ... банк банк заңдарында көрсетілген негізде банк
операцияларын жүргізуге берілген лицензияны қайтарып алуға құқылы.
Банк өз қызметін банк ... ... ... ... Республикасының қолданылып жүрген заңнамасында көзделген
жағдайларда сот шешімі бойынша ... ... ... берілген рұқсат пен лицензиялар мына ... ... ... ... шарты мен жарғының қолданылып жүрген заңнамаға сәйкес келмеуі;
банк басшыларының кәсіптік жарамсыздығы;
рұқсат беруге негіз болған деректердегі жалғандықтың ашылуы;
қызметті бастаудың ... ... ... 6 айдан асқан мерзімге
кешіктірілуі;
қолданылып жүрген заңнамаға сәйкес белгіленген ... ... ... ... ... ... ... банк жарғысында көзделген құқықтық
қабілеттілік аясынан ... ... ... асыру, Заңсыз
операциялардан түскен табыс бюджетке алынады;
Қазақстан Республикасының ... ... банк ... ... ... ... бұзу;
заңмен белгіленген деректер мен есептерде ұдайы түрде ... ... ... екі ... ... ... ... меншікті ресурстары есебінен
жүргізуінің мүмкін еместігі;
тіркеу сәтіне ... ... ... ең ... ... төлемеу;
салымшылардың мүдделеріне қатер төндіретін құрылтайшылардың ... ... ... ... ... коммерциялық банктерді ұйымдастыру мен басқару |
| |жүйесін дамытуға ықпал ететін факторлар ... ... ... ... ... ... ... бар банктерді және банк топтарын бөліп көрсетуге ... ... банк ... ... бір түрде жұмыс істейтін болса,
Қазақстанға банк ... ... ... ... ... ... тән ... отыр.
Банктер өз филиалдары мен еншілес банктерін Қазақстан Республикасының
аумағында, сондай-ақ шет елдерде Ұлттық ... ... ... ... Ұлттық банкті хабардар етіп құрады.
Банктің филиалы - заңды тұлға болып табылмайтын, банк орналасқан жерден
тысқары орналасқан, банк ... банк ... ... ... және өзіне
банк берген өкілеттік шегінде әрекет ететін банктің оқшауланған бөлімшесі.
Банк филиалының банкпен ... ... ... банк ... ... келетін атауы болады. Өз филиалын ашу, біріктіру үшін банк ... ... алуы ... Бұл үшін ... ... және атқарушы
органдардың келісімі талап етілмейді.
Қазақстанда шет ... ... ... ... ... ... Шет
елдік қатысуы бар банктердің филиалдарын ашу тәртібін Ұлттық ... 2014 ... 1 ... жағдайға сәйкес Қазақстан банктерінің
365 филиалы болды.
Банктің өкілдігі – заңды тұлға болып табылмайтын, банк ... ... ... ... ... және оның ... ... әрекет
ететін, банк қызметін жүзеге асырмайтын банктің оқшауланған бөлімшесі.
Өкілдік клиенттерге кассалық және ... ... ... ... ... үшін оған ағымдағы есеп ашып ... өзін ... банк ... ... ... өз ... ... Ұлттық банкті хабардар қылған сәтінен бастап ашылды деп ... ... емес ... ... ел ... ... банктің
келісімімен ашылады.
Банктің есеп айырысу-касса бөлімі (ЕКБ) - ... ... ... ... ... ... заңды тұлға болып табылмайтын,
филиал немесе өкілдік мәртебесі жоқ, ҚР ... ... ... орындайтын банк бөлімшесі.
Еншілес банк – заңды тұлға болып табылатын, жарғылық ... 50%-ы ... ... банк ... Еншілес банктер дербес заңды тұлға болып
табылады және ... ... ... және банк ... ... ... белгіленген тәртіппен құрылады. Еншілес
банктің өзге еншілес банк құруға қақысы ... ... ... ... ... Банк тура (тікелей) немесе
жанама (жарғылық капиталында өзге заңды тұлғалардың қатысуы арқылы) дауыс
беруші ... ... ... ... үлестерін) иеленетін немесе
солармен дауыс бере алатын болмаса өздерінің арасындағы шартқа сәйкес банк
аталған заңды ... ... ... ... ... заңды тұлға
банктің еншілес ұйымы болып табылады.
Осы Заңның ... ... ... ... асыру үшін банк Ұлттық
банктің рұқсаты болғанда ғана еншілес ұйым құра ... ... ... ... қызметін үйлестіру, ортақ мүдделерді қорғау, бірлескен ... ... және өзге де ... ... ... үшін ... ... емес
ұйымдар болып табылатын банк ассоциациялары мен одақтарын құруға қақылы.
Банк ассоциациялары (одақтары) банк ... ... ... ... ... мен ... да ... ұсыну шарттарын
өзгерту мақсатында пайдаланыла алмайды (10-бап).
Кредиттер ұсыну және ... ... шешу үшін ... ... ... бірлескен қызмет жөніндегі шарт
негізінде консорциумдар ... ... ... ... КСРО-дан монополияландырылған банк жүйесін мұраға
алды. Бұрынғы мамандандырылған ... ... ... ... ... ... ... бүкіл аймағында
ауқымды бөлімшелер желісіне ие болса, жаңадан құрылған банктер ... ... Kazakh bank, т.б.) өз ... ... ... [19].
Әлемдік банк практикасы тұрғысынан алғанда бөлімшелері бар ... ... бас ... ... ... ... бөлімше
(филиал) шын мәнінде бас банктің балансында болатын оның ... ... ... ... ... мамандандырылған банктердің күрделі иерархиялық
құрылымы болды. Олардың бас кеңселері Алматыда орналасып, оған облыстық
басқармалар, ал оларға ... ... ... ... банк ... заңды тұлға болуға, дербес мекеме
ретінде тіркелуге құқығы бар. ... ... ... ... лизинг, факторинг, жылжымайтын мүлікті ұзақ уақытқа сату және т.б.
салаларда мамандандырылған. Соңғы кездері Қазақстанда ... ... ... ... жоқ, яғни банк ... ... бір ... шоғырландырылған.
Батыс европалық банк жүйесіне бүкіл ел ... ... ... бар ірі ... шағын топтары тән. Көптеген елдерде
бөлімшелер ашу үшін аумақтық шектеулер қойылмайды.
1988 жылы Германияда 6 ірі ... ... 3108 ... ... ... ал барлық банк институттары ... ... мен ... қосқанда) филиалдарының саны 39,7 мыңға барабар еді.
Франция, Канада, Италия, ... ... ... ... ... желісі бар.
АҚШ-тың банк жүйесі сәл өзгеше құрылған. ... ... ... ... шектеу қойылған. Мәселен, кейбір штаттар
банктерге штаттың ... ... банк ... ... қала ... ... ... рұқсат берсе, келесілері бөлімше ашуға тыйым ... ... ... өз ... тыс жерде филиалдар аша алмайды. Осыған
байланысты елде ... ... ... ... жоқ. Бұл ... ... ... жікшілдігі және ірі ... ... ... болған. Соған қарамастан бірқатар жағдайларға
орай (өндірісті орталықсыздандыру, автомобиль жолдарының дамуы, ... ... ... ... ... ... шет аймақтарына
жаппай көшуі және т.б.) филиалдық желі жедел өсіп келеді: 1970 жылы ... ... 1988 жылы 50,4 ... жетті.
Бөлімшелер мен банктердің тармақталған желісі ... ... ... ... бас банкке толықтай бағыныштылық, ... ... және ... ... үшін ... ... ... осы
факторлардың есебінен пайданың молаюы.
Бас кеңсе тарапынан бақылаудың қиындауы, монополистік ... ... әсер ... ... ... ... қандай да бір түрін таңдау көптеген факторлар арқылы
айқындалады. Олар: банктің стратегиялық міндеттері, жекелеген ... оның ... ... ... ... ... басқару
философиясы. Қазіргі заманғы практикада ... ... ... дербестік берілетін банк желісін басқарудың орталықсыздандырылған
жүйесі көбірек қолданылады. Мәселен, ... ... ... ... ... басқаруды қолданған ыңғайлы. Кез келген жағдайда бүкіл
жүйені жедел әрі тиімді басқару түрінің міндетті ... ... ... ... мен ... арасында шешім қабылдауда, ақпарат алмасуда алшақтық
болмағаны абзал.
Басқару ... ... ...... ... ... асыру мақсатында оның коммерциялық қызметіне тиімді де ұтымды ... ... ... ... қызметі оның қалай ұйымдастырылғанына,
басшылар мен бағыныштылар ... ... ... ... ... байланысты.
Банктің құрылымы, бөлімдердің саны, ... ... ... және т.б. көптеген факторларға тәуелді әрі
экономикалық жөнділікпен айқындалады. Ұсақ банк ... ... ... ... ... банк өнеркәсіпті өңірдегі банктен, бөлімшесі бар
банк бөлімшелері жоқ банктен ерекшеленіп тұрады.
Банктің ұтымды ... ... ... ... ... ... ... тиімділігінің, оның табысты коммерциялық ... ... ... ... ... негізгі өлшемі банк
орындайтын операциялардың экономикалық мәні мен көлемі болып табылады.
Банк ... ... ... ... істеп, алуан қызмет түрлерін
көрсетуге маманданады, өз ... ... ... ... және осыған
байланысты оның ұйымдастырушылық құрылымының ... де ... ... ... ... ... ... өзіндік
артықшылықтары мен кемшіліктері бар әрі олар ұйымдастырудың ... ... ... міндетті түрде есепке алынуы тиіс. ... ... ... ... банк алдында тұрған міндеттерді шешуге
жәрдемдесетін түрліше өзгерістерді ... ... ... отырады.
Банк практикасында ... ... ... және ... деп ... екі түрі ... ... құрылым банк Қызметінің ерекшеленген
қызмет салалары немесе функциялары болып ... банк ... қол ... көмектесетін жекелеген бөліктерге бөлу дегенді
білдіреді. Банктердегі қызметтің осындай ... ... ... банк
операциялары, маркетинг, бухгалтерлік есеп және есептілік, ... ... ... Осы ... ... шешетін
міндеттерінің көлеміне қарай қосымша ұсақ бөлімшелер ашуы ықтимал.
Функционалдық құрылым негізінен алғанда қызметтің ... бір ... ... ... ахуал жағдайында нарықтық жағдайлардан
тәуелсіз жұмыс істей ... ... ... ... ... ... ... іс жүзінде өте сирек кездесетіндіктен, ... ... өзге де ... ... ... ... ұдайы өзгеріп отыратын нарық
жағдайларында, кредит мекемелері ... ... ... ... ... ... - басқарма, бөлім, қызмет, сектор, бөлімше болып
табылады.
Банк ... ... ... ... бағытталған құрылымдар өз
клиенттеріне жекелеген қызметтердің үлкен көлемін көрсететін банктерде жиі
қолданылады.
Операциялардың жекелеген түрлерін ... ... ... және оның ... ... осы салада үлкен практикалық тәжірибесі
бар мамандары бөлімшені жоғары бәсеке қабілетті етеді. Өнім белгісі ... ... ... ... ... ... әлемдік деңгейге
жеткізуде, сондай-ақ банк өнімінің жаңа түрлерін ... ... ... ... ... қысқа мерзімді кредиттеу, бағалы қағаздар,
траст, қаржы ... және ... да ... болуы мүмкін. Әр
басқармада ведомстволық бағыныстағы жеке маманданған ... ... ... ... ... ... ... халықты,
шағын кәсіпорындарды кредиттеу бөлімдері, қаржы ... ... ... және басқа бөлімдер) болуы ықтимал.
Ұсақ банктерде басқармалардың орнына тек мамандандырылған бөлімдер ... ... ... ... құрылым. Мұндай принцип
бойынша құрылған банктер өз назарын клиенттердің жекелеген топтарына, яғни
жекелеген тұтыну ... ... Ірі ... ... мен ... ... ... инвестициялық қызметтер, траст
операциялары, халыққа қызмет көрсету ... ... мен ... ... ... құрылымдар. Банк ауқымды географиялық
қамтумен жұмыс істеген жағдайда оның ... ... ... ... ұсынумен айналысатын бөлімшелер желісі арқылы қызметті ... ... ... ... құрылым принципі алынуы мүмкін. Облыс,
аудан ауқымында клиенттерге ... ... ... ... ... ... неғұрлым жақсы есепке алуға мүмкіндік береді.
Республикада қазіргі таңда алуан ... банк ... ... ... топтарымен жұмыс істеуге, сондай-ақ жергілікті аймақтық
ерекшеліктерді ... ... ... ... ... ... ... болып отыр.
Банкті басқару құрылымын анықтау басқару органдарын бөліп шығаруды,
олардың өкілеттіктерін, ... мен ... банк ... ... ... байланысын белгілеуді ... ... ... ... мен ... банк ... ... басқару құрылымының көптеген мәселелерін коммерциялық банк өзі
дербес ... ... ... ... ... оның ... қорының қалай
қалыптастырылғаны (унитарлық, пайлық және акционерлік) және оның ... ... ... ... филиалсыз) тікелей әсер етеді.
Қазіргі таңда коммерциялық банктер негізінен алғанда ... ... ... ... ... ... ... Жоғары
басқару органы - банк ... ... ... ... банк ... ... мен ... бекітіп, банк саясатының
бағыттары мен мақсаттарын анықтайды, яғни стратегиялық міндеттерді шешеді.
Акционерлер жиналысы жыл сайын, жылдық ... ... жыл ... ... бір ... ... ... жұмысына жалпы басшылық жасау, сондай-ақ атқарушы және бақылаушы
органдардың жұмысын қадағалау үшін акционерлер ... банк ... ... 5 ... дейінгі мерзімге сайлайды.
Банк басқармасы (кеңесі) - банк иелерінің, акционерлерінің мүдделерін
қорғайтын ... ... ... (кеңесінің) ең әуелгі міндеті - салынған капиталдан
алынатын қажетті пайда ... ... ету ... табылады. Сонымен
қатар кеңес әлбетте, клиенттердің де мүдделерін қорғауға ... ... ... ... ... ... ... анықтау және оның саясатын қалыптастыру.
Ірі ... ... ... мен міндеттері және оларға жету ... ... ... ... ... ... ... дайындайтын арнайы меморандумда айтылады. Оған мынадай жағдаяттар
кіреді:
алдағы ... ... ... ... ... ... мен өкілдіктерін ашу мәселесі;
маркетинг әдістері және тұтынушыларға жаңа банк кредиттері мен қызметтерін
ұсыну;
өтімділікті қамтамасыз етудің басты әдістері;
банктің рыноктағы бәсекелестік ... ... ... ... қызметіне пайыз мөлшерлемелерін және тарифтерін белгілеу саясаты;
банк қызметкерлерінің саны мен ... ... ... ... және ... ... саясат мақсаттары жөніндегі жазбаша меморандум әдетте
жасалынбайды. Филиалдары бар ірі банкке ... ... жоқ ... ... ... ... ... себебі клиентураның жергілікті
ерекшеліктері деген болады.
басшы қызметтерге адамдарды іріктеу. Қазіргі заманғы банк - күрделі ... ... ... сондықтан да оны білімді, жоғары білікті
мамандар мен жауапкершілігі мол ... ... ... ... Ірі ... ... ... үшін әкімшілік (ағымдағы
мәселелер), есеп-ссуда ... беру ... ... ... ... ... тексеру (қаржы жағдайын тексеру) ... және ... ... ... ... ... ... мен бағалы қағаздар қоржынының құрылымын бекітілген банк
саясатына сәйкес ... ... ... ... ... ... отыру, Басқарма (кеңес) мүшелері банк
операцияларына жалпы бақылау жасайды, Өз ... ... ... ... ... банк істерін талқылайды.
Басқарма (кеңес) мүшелері өз шешімдері, шығындары, ... ... ... ... ... заңды бұзу оқиғалары үшін жауап береді.
Сөйтіп, коммерциялық банктегі басқарма (кеңес) акционерлер жиналысының
тапсырмаларына сәйкес практикалық қызмет жүргізетін жоғары ... ... ... ... (кеңес) басшылық жасау және практикалық
операцияларды ... ... үшін ... ... ... ... ... ресурстарды жинақтау функциялары мен
оларды пайдалану әдістерін нақты ... ... ... мына ... ... табады: президент - ссуда операциялары
бойынша аға вице-президент немесе депозит операциялары бойынша аға ... - ... - ... - басқармалар - бөлімдер. Осы
көрсетілген принцип бойынша банк құрудың өзге де ... бар ... және ... ... рыноктарда банк қызметінің кеңеюіне
байланысты оның жекелеген оперативтік ... одан әрі ... ... өзі ... мен сарапшыларды тартуды, жаңа
технологияларды қолдануды және т.б. ... ... Бұл ... банк
ішінде клиенттерге нақты қызметтер мен қаржы ... ... ... ... ... құру ... болар еді.
Олардың өз қызметтері, басқару аппараты, өз сметасы мен алатын ... ... бұл ... ... ... табылатын траст бөлімі. Оның
жұмысының шығындары мен нәтижесін нақты бағалауға болады. Бұл схема былайша
сипатталады: президент - операциялар бойынша ... - болу ...... ... холдинг-компаниясында мамандандырудың бұдан да жоғары дәрежесіне
қол жеткізіледі. Бұл схема ... оған ... ... ... ... және ... фирмалары, жол чектері мен кредит
карточкаларын шығаратын компаниялар, аудиторлық фирмалар және т.б. ... ... ... қызметін бақылай отырады.
Бұл жерде бөлімшелер мен филиалдардың заңдық дербестігі бар. Ортада -
холдинг-компания, оның жан-жағында - банктер, ... ... ... және
ипотека компаниялары.
Сөйтіп, холдингтік схема еншілес компаниялар мен филиалдардың
дербестігінің ... ... ... ... ... жедел басшылық жасау үшін акционерлер жиналысы басқарма
(кеңес) құрамынан банк басқармасының (кеңесінің) ... ... ... атынан өкілдік етіп, акционерлердің шешімдерін орындайды, банктің
еңбек ұжымын ұйымдастырып, оған басшылық жасайды, ... ... ... жедел шешімдер қабылдап, билік орындарымен және сыртқы ұйымдармен
байланыс орнатады.
Банкті төраға орынбасарлар арқылы ... олар ... ... жұмысына жетекшілік жасайды.
Ірі банктер функционалдық белгі бойынша құрылатын департаменттерден,
басқармалар мен бөлімдерден ... ... ... осы ... ... ... ... Басқарма бастықтары мен ... ... мен ... жұмысын үйлестіріп, олардың нақты
мақсаттары мен бағдарламаларын белгілейді, кеңес беріп, жұмысын бағалайды.
Олар өз ... ... ... ... ... мен ... банк операцияларының қайсібір учаскесінде
белгілі бір салада маманданған жұмыспен және клиенттерге қызмет ... ... ... ... ... айтылғандарға сәйкес 1-суретте акционерлік-коммерциялық банктің
қарапайығдандырылған ұйымдастырушылық құрылымы берілген.
Ақпарат ... ... ... ... ... 1. ... басқарудың үлгілі ұйымдастырушылық құрылымы
Банктердің ұйымдастырушылық құрылымының кез келген схемасында жоғары
білікті банк ... ... ... банк ... ... бөлімдер
негізгі. бөлімшелер болып табылады.
Банктің жалпы ... ... ... ... бөлімдердің екі типін бөліп көрсетуге ... ... ... штаб бөлімдері.
Сызықтық бөлімдер операциялық жұмысты, салым, ... ... ... сатып алу мен сату жұмыстарын және т.б. орындаумен тікелей
айналысады.
Штаб ... ... ... ... ... ... ... және олардың қалыпты жұмысын қамтамасыз етеді.
Оларға жоспарлау, кадр, заң, статистика және т.б. ... ... ... ... банк ... (орта және ұсақ банктерде -
бөлімдер) қалыптастырады және құрылым банк ... ... ... орай ... ... ... құрылады. Мәселен,
банктің кредит ресурстарын жұмылдыру және ... ... яғни ... операцияларын депозиттік операциялар басқармасы,
ал есеп-ссуда операцияларын, яғни актив ... ... ... және т.б, ... ... ... есепті,
рентабельділікті, өтімділікті ұйымдастыруға, түрлі ... ... ... ... және т.б.) ... көп
көңіл бөледі. Бұл үшін тиісті құрылымдық бөлімшелер жасақталады.
Банк қызметін болжау басқармасы оның қызметінің негізгі ... ... ... пен сенімділікті қамтамасыз ету мақсатында
банктің басқарушылық функцияларын ... ... ... ... ... ... бөлім болуы мүмкін. Шаруашылық есеп бөлімі ... мен ... ... ... ... пен ... ... жасауға
және рентабельділікті анықтауға тиіс. Коммерциялық қызмет негіздерін жасау
бөлімі ... ... ... ... оның ... саясаты
актілерін қалыптастырумен айналысады.
Депозиттік операциялар басқармасы тартылған қаржыны және ... ... ... ... және ... ... Оның ... депозиттік
операциялары және қор бөлімдері болады. Мұның алғашқысы салымшылармен шарт
жасаумен, депозит қаржысын есепке алу және ... ... ... өз
қаржысын есепке алу және талдаумен айналысады.
Кредит басқармасы займшыларға кредит беру мәселелерімен айналысады.
Оның әдетте, ... ... ... ... ... ... ... және басқа бөлімдері болады.
Банк филиалдары басқармасы филиалдардың қызметіне басшылық жасаумен
және бақылаумен, банк ... ... және ... ... ... айырысу-касса басқармасы (бөлімі) клиенттердің есептерін ашып
жүргізеді, есеп айырысуды жүзеге асырып, касса операцияларын орындайды.
Валюта басқармасы ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетумен айналысады.
Көлеміне қарай коммерциялық банктің басқа да қызметтері болады. Олар:
кадр, заң, шаруашылық, тексеру, ЭЕМ ... және ... ... ... ... ... ... белгілі. Олардың әрқайсысы
кредит рыногының белгілі түріне сай келеді. ... ... ... қарапайым схемасы - пирамидалық схема. Ол клиенттер саны шектеулі,
өзге кредит мекемелері жоқ кредит ... сай ... және банк ... ... орналасады. Бұл схема үшін тікелей байланыстың ... ... банк ... ... және тура
бағыныштылығы тән.
Осындай типтегі банкте 6-8 ... ... ... ... ... касса
және депозит операциялары, траст, тексеру және әкімшілік бөлімдері.
Бөлімшелері бар әмбебап ірі банктің (БТА, ... ... ... ... ... ... Бұл құрылымда өкілеттіктердің көпшілігі
орталық басқару ... ... ... - ... мен филиалдарға
өтуде. Осыған байланысты олардың арасында өтпелі буындар пайда болып (БТА,
Халық банкі, Қазкоммерцбанк), ... мен ... ... құрылуда.
Коммерциялық банк филиалын басқарудың үлгілі ұйымдастырушылық құрылымы ... ... ... және асыл ... ... операциялардың
бухгалтерлік есебі Ұлттық банктің нормативтік актілеріне ... ... ... асыл ... ... операцияларды қосымша
есепке алуды франт-офис және ... ... ... арнайы
өкілеттік берілген бөлімшелер жүргізеді.
Франт-офис халықаралық қаржы ұйымдарынан алынған кредиттерді тартумен
және халықаралық қаржы ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ валюталар мен асыл металдардың
халықаралық қаржы рыногында дилингтік операцияларды ... ... ... ... мәмілелерді (шарттарды) жасау мен
тіркеу. Франт-офис шетел валютасымен және асыл ... ... ... ... валютасымен алынған және ... ... ... ... ... ... ... бойынша
шарттардың (келісімдердің, келісімшарттардың) орындалуын бақылайды.
Бэк-офис шетел валютасымен және асыл ... ... ... есеп ... ... ... ... жүргізіледі:
а) шетел валютасымен және асыл ... ... ... ... ... ... ... бойынша операциялар жасау;
б) шетел валютасымен ... ... ... ... және асыл металдармен депозиттер тарту;
г) шетел валютасымен кредиттер алу;
ғ) ішкі және ... ... ... ... және асыл металдарды
сатып алу-сату;
д) халықаралық қаржы ұйымдарымен операциялар жасау;
е) ... ... асыл ... ... валютасындағы асыл
металдарды қайта бағалау.
Бэк-офис пен фронт-офистің басшылары асыл ... ... және ... ... ... қағаздармен операцияларды
орындауға жауапты қызметкерлер арасында қосымша есепті жүргізуге қатысты
міндеттерді нақты бөлуге, ... ... ... ... мен ... ... бар ... санын белгілеуге тиіс.
Бэк-офис пен франт-офис басшылары жүргізілетін операцияларға, есеп
құжаттамасының толықтығы мен ... ... ... ... есеп
департаментінің бас бухгалтериясына құжаттарды әзірлеуге, тексеруге және
уақытында өткізуге ішкі ... ... ... ... ... бағамы өзгерген жағдайда бэк-офис бас
бухгалтерияға айырбас бағамдарының мәліметін береді.
Аптаның алғашқы жұмыс күні мен ... ... ... ... ... келесі жұмыс күніне ... ... Асыл ... ... асыл ... ... фиксингі беріледі.
Ай сайын айдың 1 жұлдызына қатысты жағдай ... ... ... ... ... асыл ... ... франт-офисте есепте
тұратын асыл металдар ... және ... ... ... ... ... [25].
Асыл металдар түсімдерінің, шығындары мен қалдықтарының құн және ... ... ... ай ... бас ... ... отырады.
Ұлттық банктің шетел валютасымен және асыл металдармен операциялары
корреспонденттік қарым-қатынастар туралы ... және ... ... ... белгіленген жағдайларға сәйкес жүзеге
асырылады.
Көмекші бухгалтерияда жүргізілген әрбір жекелеген ... ... ... фронт-офистен келіп түскен бастапқы құжаттарды бэк-офис берген
мемориалдық құжаттармен салыстыра отырып тексеріп, содан ... ... ... сомасын бас бухгалтерлік кітапқа жазу үшін
бекітеді ... ... ... ... ... жою ... ... қабылдайды.
Бэк-офистен алынған тапсырыстар негізінде бас бухгалтерия шетел
валютасымен, асыл металдармен, ... ... ... қағаздармен
жасалған операцияларды көмекші бухгалтерияда есепке алу және жазу үшін жеке
есептер ашады.
Дипломдық жұмыстың бірінші ... ... ... ... ... ... ... мәселенің әдістемелік негіздері және қызмет
ету негіздері жан-жақты сипатталған.
|2 |Қазақстандағы банктік ... ... ... ... жасау |
| ... АҚ ... |
| | ... ... активтік портфелін басқару жүйесін және оның |
| ... ... ... ... банк ... ... өте ... процесс. Бағалау тәсілін
талдау және оны түсіндіру көп жағдайда талдаудың ... ... Банк ... бағалаудың мазмұны мен мақсатын белгілеу – бұл
коммерциялық банк ... ... ... үшін ішкі ... ... табылады.
2013 жылы «Нұрбанк» АҚ активтері 177 %-ға немесе 2,8 ... 2014 ... ... 920 750 ... ... ... ... өсуіне негізінен
Банктің ссудалық портфелінің өсуі себепкер болды, ол бір жыл ішінде 3,5 есе
ұлғайды. Банк активтерінің өсу ... ... ... ірі ... алда келеді. 2014 жылдың қорытындылары ... ... ... ... ... банк жүйесіндегі өз позициясын сақтап ... ... ... жыл басындағы 7,4%-дан 10,4%-ға дейін өсті ... ... ... ... деңгейде диверсификациялау үшін
активтер құрылымын оңтайлы ... ... ... 2014 жылдың соңында өтімді
активтердің үлесі (ақшалай қаражат пен құнды ... 26 ... ... ... ... клиенттерге берілген ссудалар (займдарға
бөлінген қорды қоспағанда) басты орын ... оның ... 69 ... ... ... 2014 жылы онша көп ... қоймаған (Диаграмма 1).
Ақпарат көзі: «Нұрбанк» АҚ деректері бойынша автормен құрастырылды.
Диаграмма 1. 2014 жылдың соңындағы банк активтерінің құрылымы
2013 жылмен салыстырғанда ... ... ... 2,8 есеге,
немесе 535 986 миллион теңгеден 2014 жылдың соңында 840 712 миллион ... ... ... ... ... АҚ деректері бойынша автормен құрастырылды.
Диаграмма 2. Банк міндеттемелерінің өсу динамикасы, млрд. теңге
Банк міндеттемелерінің ұлғаюы – Банктің халықаралық ... ... ... ... ... орнатуға бағытталған
тиімді депозиттік саясат жүргізуінің арқасы. Банк ... ... ... ... ... ... ... үш нәрсе: банкаралық қаражат, клиенттердің
қаражаты және шығарылған қарыздық құнды қағаздар (В ... ... ... ... қаражат көлемі 2014 жылы 4 есеге, немесе 288 412
миллион теңгеге өсіп, 388 179 ... ... ... ... сыртқы
нарықтан синдикат түрінде алынған, сауданы қаржыландыру ... ... Бұл ... міндеттемелеріндегі банкаралық қаражаттың үлесін 2014
жылдың басындағы 33 ... 2014 ... ... 46 ... дейін өсірді.
Айналымға шығарылған қарыздық құнды қағаздардың көлемі шамамен ... ... 85 761 ... ... ... 2014 ... соңында 139 249
миллион теңгені құрады. Банк міндеттемелерінің бұл түрінің артуына да оның
сыртқы нарықтағы ... ... мен ... еурооблигациялардың
ауқымдылығы септігін тигізді. 2014 жылдың наурыз айында Банк алғаш рет ... АҚШ ... ... ... ... ... ... өсуімен қатар Банктің капиталдануы да едәуір болды. 2014
жылы «Нұрбанк» ... ... ... ... ... белгісі – жеке
капиталы шамамен 3 еседей артып, 80 038 миллион теңгені құрады. 2014 ... ... ... АҚ ел ... ... капиталының
көлемі жөнінен төртінші орынды иемденді. Капиталының көлемі жөнінен Банктің
нарықтағы үлесі 9,5 пайыз болды. Банктің жеке капиталының ... ... ... жарғылық (акционерлік капиталға) тиесілі, ол өткен жылы 2,4 есе
өсіп, 60 013 ... ... ... 2014 ... ... Банк капиталының
пруденциалдық нормативтер бойынша баламалылығының көрсеткіші К1 – 8,5% және
К2 – 14,3% ... 2014 жылы Банк 14 010 ... ... ... таза ... бұл 2012 ... көрсеткіштен 8,8 есе, 2010 жылғы көрсеткіштен 16
есе жоғары. Таза ... ... ... ... Банк ... ... ... бойынша тиімді саясат жүргізудің, сондай-ақ бөлшек
бизнесті ... ... ... ... ... ... қол
жеткізді (Диаграмма 3).
Ақпарат көзі: «Нұрбанк» АҚ деректері ... ... ... 3. Таза ... өсу ... активтерінің орташа жылдық мәндері бойынша есептелген, активтердің
тиімділігі (ROA) 2013 жылдың 0,7 пайыздан 2014 жыл қорытындысы бойынша 2,2
пайызға ... ... Банк ... орташа жылдық мәндері бойынша
есептелген, капитал тиімділігі (ROЕ) 2013 жылдың 7,3 ... 2014 ... ... 25,9 пайызға дейін ұлғайды.
Банк кірісінің жиынтық сомасы 2014 жылғы қорытындысы бойынша 85 ... ... ... бұл 2013 ... салыстырғанда 3,9 есе көп, ал
шығындар ...... 71 641 ... ... 2013 ... дәл осындай
көрсеткішпен салыстырғанда 3,6 есе ұлғайған. Кірістердің ... ... ... (93,6 %) келеді, шығындардың негізгі үлесі - пайыздың
шығындарына (56,3 %) ... ... ... ... ... АҚ ... ... автормен құрастырылды.
Диаграмма 5. Пайыздық кірістер мен шығындардың өсу динамикасы
2014 жыл қорытындылары бойынша Банктің пайыздық кірісі 80 193 ... ... бұл ... жылмен салыстырғанда 4,5 есе көп. ... ... ... ... немесе 93% несиелік портфель бойынша кірістер
алады, бұл ... ... ... ұлғаюымен және несиелік портфель
құрылымының ... ... ... ... (бөлшек несиелер) ұлғаю
жағына қарай өзгеруімен байланысты (Диаграмма 5). Банктің қор ... ... ... ... ... ... өсуінің арқасы, ол
2013 жылмен салыстырғанда 2 есе ұлғайып, 4 776 миллион теңге болды [30].
Ақпарат ... ... АҚ ... ... ... ... 5. Пайыздық кірістер құрылымы
Нәтижесінде Банктің пайыздық шығындар құрылымындағы бағалы қағаздар
бойынша ... ... ... 8,9% ... 24,5% ... Өз ... ... бойынша шығындар үлесі 2013 жылмен ... ... ... 29,7 пайызды құрады (Диаграмма 6).
Ақпарат көзі: «Нұрбанк» АҚ ... ... ... ... 6. Пайыздық шығындар құрылымы
Банктің пайыздық шығындар көлемі 2013 ... ... 3,5 ... 2014 жыл қорытындылары бойынша 40 350 миллион теңге болды. Банктің
пайыздық шығындары көлемінің ұлғаюы ... ... ... ... ... 41% ... ... операциялар бойынша шығындардың өсуімен
байланысты. Банкаралық операциялар бойынша пайыздық шығындар 2013 ... 8,2 есе ... 2014 жылы 16 657 ... ... болды.
Шығарылған бағалы қағаздар бойынша ... ... 2013 ... ... ... 5,5 есе ... ол 2012 жылы 9 886 ... ... еді. 2014 жылы ... ... шығару көлемінің ұлғаюы осылай
жоғары өсудің негізгі себебі болып табылады.
2014 жылы заемдар бойынша ... ... ... таза ... 2013 ... салыстырғанда 6,4 есе ұлғайып, 39 843 ... ... жылы ... ... ... резервтерді қалыптастыру шығындары
2013 жылмен салыстырғанда 2,8 есеге ұлғайып, 14 032 ... ... ... ... өсім Банктің 2014 жылы 3,5 есе өскен ... ... ... ... ... ... ... емес таза кірісі 5 458 миллион теңге болды.
Банктің ... емес ... ... үлес ... 48,2% таза
комиссиялық кірістерге келеді, олар 2 629 миллион теңгені құрады. ... ... ... ... ... ... ... көлемінің өсуімен байланысты.
Банктің валюталық операциялар жасау кезіндегі ойлап тапқан ұтымды
тактикасы мен қоса ... ... ... ... ... 2014
жылы шетел валютасымен жасалған операциялар бойынша таза ... 2,6 ... 1 642 ... ... ... Нәтижесінде, оның пайыздық емес кіріс
құрылымындағы үлесі 30 пайызды құрады, бұл өткен 2013 жыл ... 15,4% ... ... да ... емес ... ... алған айыппұлдардан және өсімдерден түскен кірістерді ... ... ... ... АҚ ... ... автормен құрастырылды.
Диаграмма 7. Пайыздық емес кірістер құрылымы
Банктің 2014 ... ... ... 2,7 есе ... 11 301
миллион теңге болды, бұл шығынның ауқымы 2013 жылы 4 188 миллион ... еді. ... ... ... үлесі жалақы мен әкімшілік
шығындарға келеді – олардың үлесі ... 39,3 % және 33,6 % ... ... ... АҚ ... ... автормен құрастырылды.
Диаграмма 8. Операциялық шығындар құрылымы
2014 жылы қызметкерлерге кеткен шығындар 2013 жылмен салыстырғанда ... ... 4 443 ... теңге болды. Бұл - Банк қызметкерлері санының
айтарлықтай ... ... ... 2014 жылы ... ... ... ... желісінің кеңеюіне байланысты. Бұл ... ... ... ... ... сондай-ақ жабдықтарды сатып алу шығындарының
артуына алып келді.
|2.2|«Нұрбанк» АҚ-ның активтік және пассивтік операцияларының сапасын |
| ... ... ... ... ... ... |
Коммерциялық банктердің активті операцияларын сапалы бағалау ... ... және ... ... ... табыстылығын және
активтердің өтімділігін ... көп ... ... Сондықтан бұл
көрсеткіштерді есептеп көрсек, активтердің сапасын жалпы бағалау арқылы
мынадай ... ... ... ... ... өсуі ... ... АҚ-ның табыстылығы 41,6%-ды құраса, бұл көрсеткіштер «Казкоммерцбанк»
АҚ-да – 23,7%-ды, «Kazakh bank» АҚ-да – 8,2%-ды, «Нұрбанк» АҚ-да – ... ... осы ... ... ... ... жұмыс жасаушы активтері де сәйкесінше, «Халық Банк» АҚ-да –
1,1%, «Казкоммерцбанк» АҚ-да – 3,6%, «Kazakh bank» ... – 2,8%, ...... ... ... көрсеткіштерден туындайтыны – банктер
өтімді ... ... ... тек ... ... ғана
қалыптастыратындығы.
Демек, мұндай жағдайда, бұл ... ... ... жиынтық
активтердегі үлесі де әртүрлі болып келеді. Олар – «Халық ... ... ... ... ... – 11%, «Kazakh bank» ... – 31%, «Нұрбанк»
АҚ-да – 27%-ды көрсетіп отыр.
Енді, коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... үшін «Халық Банкт» ... ... ... көрсетілген.
Кесте 1 – «Нұрбанк» АҚ-ң кредит портфелі. Кредит портфелінің салалық
құрылымы, млн. ... |01.01. 2013 ж. |01.01. 2014 ж. |
| |млн. ... ... |млн. теңге |пайыз |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... |67 112 |6,12% |73 538 |5,64% ... ... ... |9 343 |0,85% |5 042 |0,39% ... ... |30 289 |2,76% |23 297 |1,79% ... ... ... |16 439 |1,50% |25 284 |1,94% ... ... |44 296 |4,04% |49 963 |3,83% ... | | | | ... ... да |6 236 |0,57% |11 072 |0,85% ... | | | | ... және ... ... |380 803 |34,71% |492 306 |37,77% ... | | | | ... ... |11 002 |1,00% |23 346 |1,79% ... ... | | | | ... ... |13,48% ... |12,80% |
|Өзгелері, ... ... ... |34,97% |432 696 |33,20% ... ... | | | | ... ... ... |100% ... |100% |
|* ... ... металлургия, машина жаса у ... ... ... АҚ ... ... ... ... |
Кесте ... ... ... ... құрылымынан
байқағанымыз, қарыз қаражаттарының кредиттік операцияларға берілу көлемі
өткен жылмен салыстырғанда 206,362 млн.теңгеге көбейген, яғни 2013 ... ... ... ... ... ... 1096,970 млн.теңге
болса, 2014 жылдың осы ...... ... болды. Кредиттер,
негізінен қарыз қаражаттары түрінде сауда саласына орналастырылған. ... ... – 29,3% (2013ж – 380,8 ... 2014ж – 492,3 ... ... таза бөлшек саудаға берілген кредиттер 322,3 млрд. теңгеден 346,6
млрд.теңгеге дейін, яғни 7,6%-ға өсті. ... ... ... ... оның өсу ... – 12,8% (2013ж -383,542 млн.т, 2014ж – ... ... ... ... ... болады:
- банк кредиттері экономиканың табысы жоғары сауда секілді сенімді
әрі қарыз алушылардың табыс ... ... ... ... банк ... ... ... салаларға орналастыру арқылы
тиімді пайдаланған.
Кредит портфелі құнсыздану ... ... ... ... ... теңгеден 1188,3 млрд. теңгеге, яғни 14,2%-ға өсті. Бұл банк
үшін жақсы көрсеткіш болып табылады, оны ... ... ... 2 – ... ... ... шегеріп тастағандағы кредит
портфелінің мерзім бойынша құрылымы, млн. теңге
| |01.01. 2013 ж. |01.01. 2014 ж. ... ... | | ... ... ... | |
| |млн. ... |млн. ... |кредит |
| | ... %| ... ... |2 |3 |4 |5 ... ... ... |16,45% |240 472 |20,24% ... мерзімді |853 640 |82,06% |897 088 |75,49% ... ... ... |15 542 |1,49% |50 720 |4,27% ... (НЕТТО) |1 040 273 |100% |1 188 280 |100% ... ... ... АҚ деректері бойынша автормен құрастырылды. ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді сипат ала бастағаны. Бұл банк үшін ... ... ... оны мына ... көрсеткіштері дәлелдейді. Мұнда
ұзақ мерзімді кредиттердің үлес ... 2013 жылы – ... ... ... ... жылмен салыстырғанда ұзақ мерзімді кредиттердің көлемі жағынан
өсуі байқалғанымен (2012ж -853,640 ... 2013ж – 897,088 ... ... ... ... үлес ... төмендеген (2012 жылы – 82,06%,
2013 жылы – 75,49%). Бұл жағдайды банктің жалпы депозит көлемінің, ... ... ... ... ... деп ... ... кредит типтерінің жіктелімі арқылы кредит портфелінің сапасына
талдау ... ... ... ... банк ... әсер ... белгілі. Неғұрлым кредиттер қайтарымдылығы жоғары
болса ол банк активтерінің сапасын да жақсартатыны анық (Кесте ... ... ... ... қаражаттарының салмақ үлесін
анықтау үшін, барлық берілген кредиттердің ... ... ... ... ... шама ... ... сараптамасы бойынша 0,8-ден жоғары
болса оңтайлылықты білдіреді. Талдауда олардың шамасы: «Халық Банк» ... ... ... ... – 08, «Kazakh bank» ... – 0,05, «Нұрбанк» АҚ-
да – 0,4-ті көрсетіп отыр.
Кесте 3 – «Нұрбанк» АҚ-ның кредит ... ... млн. ... ... ж. ... ж. ... ... | | |
| ... ... банктердің кредит активтерін пайдалану шамалары
әртүрлі. Кредит активтерін пайдалану тиімділігінің ... ... ... ... ... ... ... активтері. Қалған
банктерге кредит активтерін пайдалану тиімділігін жоғарылату ... ... ... тиімділігіне кері әсер ететін банктің кредит
портфеліндегі күмәнді кредиттер мен үмітсіз кредиттердің өсуі.
Жоғарыдағы ... ... ... ... өсуін, қарыз
қаржыларының қайтарымдылығы жоғары салаларға салынғанын байқағанбыз, ... ... ... ... ... ... оны мына ... біріншіден, бірқалыпты кредиттер көлемі 11,95%-ға төмендеген;
- екіншіден, күмәнді кредиттердің жалпы көлемі 2 есеге жоғарылаған;
- ... ... ... ... де 3 ... жуық ... ссудалық портфелге (брутто) қатынасы (қайта қаржыландыру
мөлшерлемесі) 2012 жылдың соңында 5,2% болса, 2013 ... ... ... Банк ... ... – қарыз қаржыларынан туындаған
шығындарды банктің ... ... ... ... ... кредит портфеліні сапасының төмендеуі – банктің экономика салаларына
салған қарыз ... ... ... ... ... ... операциялық шығындардың операциялық қызметтен түскен
табысқа (құнсыздану резервтеріне аударғанға дейінгі) ... 2013 ... ... ал ... шығындардың орташа активтерге қатынасы 2012
жылы 3,1% болса, 2013 жылы 2,6%-ға дейін ... 2013 ... ... ... клиент қаражаттарына қатынасы 1,37-ні құрады. Сол
себепті «Нұрбанк» АҚ ... ... ... оны ... ... ... болады
Кесте 4 – Банкаралық займдар, мың теңге
|Активтердің баптары|01.01.2013 ж. |(А) -дан % ... ж. |(А) ... | | | |-дан % |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... ... |100,00 % ... |100,00%|
|займдар және | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... ж. |(М) -ден% ... ж. ... (М) | | | |% ... ... ... |100,00% ... 967 ... және | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... АҚ ... бойынша автормен құрастырылды. |
Банкаралық займдардың өткен жылы, яғни 2013 жылы ... ... ... жылы оның ... ... ... ... жүргізуге мүмкіндік жасап отыр.
Банк өтімділігі оның сыртқы қаражат ... яғни ... ... ... де сипатталады. Банкаралық несие өтімді
қаражаттарға деген қысқа мерзімді жетіспеушілікті жоя ... ... ... ... ... ... ... үлесі жоғары болса, онда
банк банкротқа ұшырауы ... Егер ... ... көздерге тәуелділігі
жоғары болса, онда оның бизнес үшін өз ... даму ... ... Бұл банкаралық қарыздардың артқандығы білдіреді. Ал
шетелдік қарыздар 2013 ... ... 500 млн. АҚШ ... ... ... Еврооблигациялардың, сонымен қатар 2013 жылдың қыркүйегінде 300
млн. АҚШ доллары сомасындағы бірлестірілген (синдикатталған) ... ... ... аударылғанға дейінгі таза табыс 71,0 млрд.
теңгеден 91,9 ... ... ... яғни 29,4 %-ға өсті.
Қызметтерден түскен таза табыс пен комиссия 24,2 млрд. теңгеден 25,5
млрд. теңгеге дейін, яғни ... ... 2013 ... таза ... 14,5 ... ... «Нұрбанк» АҚ активтер сапасын «Қазақстандағы Қытай банкі» АҚ ... ... оның ... ... талдау жасап көрелік.
Қытай банкінің (Пекин қаласы) негізі 1912 жылы қаланған. Қытайда ... ескі ... ... Қытай банкі келесі функцияларды атқарады:
сауда және саудалық емес халықаралық есеп ... ... ... және
бірлескен кәсіпорындарды несиелендіру, халықаралық трасттық, инветициялық
және несие операциялары, ... ... сату және ... алу, ... ... сату, шетел валютасындағы акциялар мен облигациялар
эмиссиясы, халықаралық есеп ... үшін ... ... және ... ... ... ... әлемдегі 50 аса ірі банктер қатарына кіреді.
Бүгінгі таңда банктің ел ішінде 12000-нан аса ... және 26 ... 561 ... бар. ... ... ... 4000-нан аса банктерімен
корреспонденттік қарым-қатынас орнатқан. Кең ... ... ... ... ... Банк ... және ... эмиссиялық банк болып
табылады. «Қазақстандағы Қытай банкі» ... ... ... банкі.
Қазақстан Республикасының территориясында «Қазақстандағы Қытай банкі» 1993
жылы тіркелген (тіркеу номірі 3461-1900-ОА(ИУ) 19-сәуір 1993 жылы Қазақстан
Республикасының ... ... ... Республикасының заңдарында
көрсетілген операцияларды жүзеге асыруға №181 лицензия ... ... ... мен ... ... ... Банктің басты мақсаты
экономикалық, саудалық және қаржылық қызмет алмасудың дамуына ықпал ... ... ... ... ... мен бірлестіктерге
мүше болып табылады:
- Қазақстан қаржыгерлерінің ... ... қор ... ... ... мүшелерінің Қазақстандық ұлттық ассоциациясы;
- банктер арасындағы есеп айырысулардың Қазақстандық орталығы;
Банктің бір кассалық-есеп айырысу ... және екі ... ... ... банкінің» көрсететін негізгі қызметтері:
- теңгелік және валюталық шоттар бойынша ... ... ... корреспонттік шоттар арқылы төлемдер жүргізу;
- резидент және жұмсақ түрдегі валюталар бойынша конверсиондық
операцияциялар;
- ... ... ... ... ... ... ... операцияларды - қаржыландыру;
- теңге және валюталық қаражаттарын депозитке салу;
- ақша аударымдары,
- банк клиенттерін әр түрлі формада несиелеу;
- жеке ... үшін ... ... заңдық мәселелер бойынша кеңес беру қызметі, әр ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалардың шот ашуы, ол ... ... ... көрсетеді:
- шот ашуға өтініш;
- банк шотының келісімі;
- нотариялдық бекітілген қол қою ... мен мөр басу ... ... ... ... бекітілген көшірмесі;
- мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... карточканың нотариалдық бекітілген көшірмесі;
- нотариалдық ... ... ... салық
төлеушісінің куәлігінің көшірмесі;
- нотариалдық бекітілген Құрылтайшылар келісім ... ... ... ... ... ... ... құрылтайшылар шешімі;
- орынбасарла мен бугалтерлерге жарлықтар.
Дербес кәсіпкер шоттарын ашу үшін:
- шот ашуға ... банк ... ... ... ... қол қою ... мен мөр басу үлгісі
көрсетілген карточкалар;
- дербес кәсіпкердің куәлігінің нотариалдық бекітілген көшірмесі;
- жеке куәліктің ... ... ... ... Республикасы салық төлеушісінің
куәлігінің көшірмесі.
Өкілдіктің шотын ашу үшін:
- шот ашуға өтініш;
- банк шотының келісімі;
- нотариялдық ... қол қою ... мен мөр басу ... ... ... ... ... нотариалдық бекітілген көшірмесі;
- өкілге берілген бас сенімхат;
- нотариялдық бекітілген ... ... ... ... ... ... каточканың нотариалдық бекітілген көшірмесі;
- мемлекеттік тіркеуден әткендегін ... ... ... көшірмесі.
Несиелеу қызметі. «Қазақстандағы Қытай банкінің» ... ... ... ... ... қарыз алушылар іздеу;
- өзара тиімділік жағдайында қарыз алушылармен ұзақ мерзімдік
тұрақты қарым-қатынас орнату және ... ... ... үшін ... ... несиесін ұсыну.
Қарыз алушылар Қазақстан Республикасының территориясында тіркелген
заңцы тұлғалар бола алады. Несиелеу Қазақстан ... ... ... ... және ұзақ ... (бес жылдан жоғары емес) берілді.Сыйақы
мөлшерлемесі Қазақстан Республикасының 2-ші деңгейлі банктері ... ... ... ... ... Бір қарыз алушыға берілетін
несиенің ең жоғары ... 3,5 ... АҚШ ... ... ... ... ... айналым қаражатын немесе ... ... ... ... ... мерзімдік жедел несие, ұзақ мерзімдік жедел
несие және несие линиясы.
Қарыз алушыларға қойылатын негізгі талаптар:
қарыз алушы өз саласында 3 ... кем емес ... ... ... ... ... ... шаруашылық субъектісі болуы керек. ... ... ... ... ... ... өткізілген болуы қажет.
қарыз алушы мына талаптарды қанағаттандыруы керек: қызметті тұрақты,
қаржылық жағдайы ... ішкі ... ... ... ... ... заңцылықтары сақталуы керек.
қарыз алушы банкті қанағаттандыратын кепілдік ұсынуы қажет, соның ішінде
өтімді кепілдеме заттары немесе талап ету ... ... ... «Қазақстандағы Қытай Банкі» Қазақстан
Республикасының зандылықтарына сәйкес ... ... ... ... валюталық бақылау агенті функциясын жүргізеді. Банктің
мамандары жоғары кәсіби деңгейде ... ... ... банк ... ... ... ... заңдылықтарына, лицензиялау шарттарына және
рұқсатқа сәйкестігін, сонымен бірге валюталық бақылау ... ... ... ... ... ... асырады;
- капиталдың қозғалысына байланысты ... ... ... және ... ... ... Банкінен
тіркеу куәлігін немесе сәйкес лицензияны алуды бақылайды;
- экспорттык және импорттық келісімдер бойынша - ... ... және ... ... ... ... ... қызмет нәтижелерін
импорттаушы резиденттер төлемдерінің негізделуін ... ... мен ... ... ... валютасымен жүргізілетін операцияларды валюталық
бақылау және құжаттарды тексеру;
- бейрезиденттердің шетел ... ... ... ... ... валюталық бақылау;
- Қазақстан Республикасының ішкі валюта нарығындағы шетел валютасын
сатып алу операцияларын валюталық ... ... ... және ... ... бойынша нормативтік
актілерге сәйкес құжаттардың толтырылуына кеңестік көмек беру.
Кепілдік операциялары бойынша ... ... ... ... кепілдіктің барлық түрлерін береді. Дәлірек ... ... ... телем кепілдігі, тендерлік кепілдік, аванстық төлемдерді
қайтару кепілдігі және т.б. банктік кепілдік - ... ... ... ... бір ақша ... ... алушының жазбаша
талабы бойынша шартсыз ... ... ... ... - ... жақтардың қандай да бір міндеттемелерін орындауды қамтамасыз
ететін құрал болып табылады. Банк кепілдікті ... ... ... ... ... ... Экспорттау кезінде көп жағдайда экспортер өз өнімін
сатып алушыға төлем мерзімін ұзартып өткізеді. «Қазақстандағы Қытай ... ... ... ... - банк ... ... немесе көрсетілген қызметтер бойынша қарыз міндеттемесін сатып
алатын қаржылық операция. ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі туындайды;
- кәсіпорындардың айналым қаражаттарының оперативті толтырылуын және
айналым капиталының жеделдеуін қамтамасыз ... банк ... ... несие немесе овердрафт бойынша экспортердың
лимитына әсер етпейді;
- ... ... ұзақ ... ... ... сол арқылы оның
несиеге қабілеттілігі артады;
- импортердың өз қарызын ... ... ... ... банк өз ... ... аккредитивтер қызметі. Қазақстан мен Қытай ... ... ... ... халықаралық есеп айырысудың
қарапайым және кепілдік етілген құралына деген қажеттіліктің маңыздылығын
аттырып отыр. Осы жағдайда өте кең ... есеп ... ... ... ... ... Есеп айырысудың мұндай түрінің бірқатар
артықшылықтары бар:
Сатушы үшін – егер сатушы аккредитивтің барлық шарттарын ... ... ... ... ... алатынына сенімді болады; тауарды
тиегеннен кейін құжаттар ... ... тез, әрі ... ... ... ... Сатып алушы үшін - сатушы тауарды жеткізу бойынша
келісімнің барлық шарттарын орындамайынша түсім ... ... ... ... ... ... ... шығару.
«Қазақстандағы Қытай банкінде» аккредитив аша отырып Клиенттер мынадай
артықшылықтарға ие ... ... ... ... ... кепіл қажет болмайды, өйткені
банктің бүкіл әлем елдерінде филиалдары бар;
- екі елдің тәжірибесі және ... ... ... ... ... ... форвейтинг сияқты саудалық қаржыландыру ала алады;
- жұмыстың кез-келген кезеңінде уақытты үнемдейді. ... ... ... ... ашу үшін ... төменделгілер
талап етіледі:
- кәсіпорынның ағымдағы шотында аккредитивте жабатындай қаражаттың
болуы немесе «Қазақстандағы Қытай банкінде» несие линиясының болуы;
- ... ... ... ... және ... көшірмесі;
- аккредитив ашылатын келісім бойынша мәміле паспортын рәсімдеу.
Жеке тұлғалар бойынша банктік салымдар ... Банк ... ... валютасымен салымдар бойынша операцияларды жүзеге асырады. Жеке тұлға
жеке бас куәлігі болған ... ... шот аша ... ... ... ... ... екі түрі қолданылады:
Жедел салымдар. Жедел салымдарды растайтын құжат - 1,3,6 ... және ... ... ... ... Әр ... әр түрлі пайыздық
мөлшерлемелер қарастырылған. Мерзім өткеннен ... ... ... бір ... ... ... Егер ... мерзімінен бұрын жабылса,
онда пайыз талап етілгенге дейінгі салымдар ... ... ... ... ең төменгі мөлшері 100$ құрайды.
Талап етілгенге дейінгі салымдар. Салымның құжаты - ... ... иесі ... ... ... ... ала ... Жыл сайын 20
желтоқсанда талап ... ... ... ... бойынша бір рет
пайыз есептеледі. Алғашқы салымиың ең төменгі ... - 100$. ... ... ... 10 ... кем ... керек.
Шетелден келіп түскен сомаларды беру қызметі. Соманы банктен алу үшін
жеке бас куәлігі және СТТН ... ... Ақша ... ... ... ... да ақша сол шотқа аударылады. Егер ақшаны ... ... ... онда сома сол ... ... курсы бойынша жүзеге асады. Егер
клиент ақшаны ... қол ... ... ... ... алуды қаласа ақша
алдымен оның шотына аударылады ... ... ... телем жасалады. Төлем
жасауда банк соманың 1,2% мөлшерінде комиссия ұстайды. Аударымды ... ... ... сұрау жасалып, үш ай мерзім өткеннен кейін кері
аудару рәсімделеді. ... ... ... беру үшін ... бекітілген
сенімхат, ақшаны алушының жеке бас куәлігі талап етіледі.
Жеке тұлғалардың ... ... ... ақша аударуы бойынша қызмет.
Бұл қызметті жүзеге асыру үшін мына құжаттар талап етіледі:
- Жеке бас куәлігі;
- ... Егер ... ... шоты бар болса, онда жинактау кітапшасы.
Акша аударуға өтініш толтырылады.
Ішкі мүмкіндіктерді банктің балансына функционалдық, ... ... ... жүргізу арқылы, Сонымен ... ... ... ... келе ... факторлық талдау жасау арқылы анықтауға болады.
Функционалдық талдау жүргізу нәтижесінде жалпы банк қызметі ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік және басқа да ұйымдармен, тұрғындармен) қарым-
қатынасы бағаланады. Яғни ... ... банк ... оның
алдыға қойған міндеттеріне сәйкестігі және ... ... ... Бұл ... ... ... баланстың жалпы сомасы,
депозиттер мөлшері мен берілген несиелердің, меншікті капитал мен сырттан
тартылған қаражаттардың ара қатынасы, ... ... ... ... ... үлесі есепке алынады. Сонымен қатар, белгілі бір
банктік операцияның баланстың ... ... ... банк ... ... ... ... беретінін ескеру керек. Географиялық
факторды ескере отырып жүргізілетін талдау функционалдық талдаудың бір түрі
болып табылады және ... ... ... шеңберіндегі
тиімділігін бағалауға, соған орай неғұрлым басымдылығы жоғары аймақтарды
анықтауға ... ... ... Бұл ... ... ... ... және
табыстар, шығындар, банк пайдасын қарастырады. Баланс құрылымын ... ... ... басталады. Пассивтер меншікті қаражаттан,
сырттан тартылған қаражаттардан және ... ... ... ... - ... ... қаражаттар. Сондықтан қаражаттар қайдан,
қандай мерзімге тартылатынын анықтау зерттеу үшін ... ... ... ... ... топтастырылады:
1) Жедел және талап етілгенге дейінгі депозиттер:
- мемлекеттік бюджеттің және бюджеттік ұйымдардың қаражаттары;
- шетелдік операциялар ... ... ... ұйымдардың қаражаттары;
- ауылшаруашылық кәсіпорындарының қаражаттары;
- тұрғындар қаражаттары;
- акционерлік қоғамдардың қаражаттары;
- шағын кәсіпорындардың қаражаттары;
- қоғамдық ұйымдардың қаражаттары.
2) Есеп ... ... ... ... ... есеп айырысулары;
- тапсырыс берушілердің арнайы шоттардағы қаражаттары;
- факторингтік операциялар бойынша тартылған қаражаттар;
- филиал аралық айналымдар;
- корреспонденттік ... ... ... және жеке тұлғаларға акциялармен басқа да бағалы қағаздарды
сатудан түскен қаражаттар.
Несие алушылар.
Басқа ... ... ... ... ... осы ... әр қайсысының
шекті салмағын анықтап, банк пассивінің құрылымы туралы мәлімет құрылады.
Сонымен ... ... ... ... есептеу керек. Оны
тартылған қаражаттардың несие салымдарының ... ... ара ... ... ... ... басым бөлігі тартылған қаражаттарды
тек несиелеу үшін қолданбайды, басқа да активтік операцияларды жүзеге асыру
үшін ... ... ... ... ... ... ... қатысты тиімділігін ғана көрсетеді. Егер алынған
көрсеткіштің мәні 1-ден аз болса, онда ... ... ... ... ... ал егер1-ден жоғары болса, онда ... тек ... ... ғана ... ... ... басқа да
мұқтаждықтарға қолданылатындығын көрсетеді.
Меншікті қаражаттарды талдау. Меншікті қаражаттарды нетто және ... ... ... ... келесілерден тұрады:
1) Банк қоры:
- жарғылық;
- резервтік;
- арнайы;
- негізгі құралдар;
- амортизация;
- экономикалық ынталандырулар;
- ... ... ... ... ... қаржыландыруға арналған меншікті қаражаттар.
Пайда.
Есеп айырысулардағы меншікті қаражаттар
Иммобилизация сомасы.
Нетто-қаражаттар несие ресурстарының мөлшерін бағалауда ... ... ... ... ... ... талдау. Бұл талдауды жүргізуде
қаражаттардың қолданылу бағыттары, мақсаттары, ... ... ... ... ... ... анықталады, олар қарыз түрлері бойынша
(ұзақ мерзімдік, қысқа мерзімдік және талап ... ... ... және ... ... ... ... құрылымын талдау. Банктің табыстары операциялық табыстардан,
қосымша табыстардан, ... да ... ... Операциялық табыстардың
құрамы:
1) есептелген және алынған пайыздар;
2) қызметтер мен корреспонденттік шоттар бойынша алынған комиссия;
3) клиенттердің шығындардың орнын толтыруы;
4) ... ... ... ... қызметтен болатын табыстар:
1) кәсіпорындар, ұйымдар, банктер қызметіне қатысудан болатын табыстар;
2) көрсетілген қызметтер үшін ... ... ... да ... келесідей бөлінеді:
Алынған айыппүлдар;
өткен жылдардың комиссиясы мен пайыздары;
банктің шаруашылық есебіндегі ... ... да ... құрылымын талдау. Ол табыстар ... ... ... Банктің жалпы шығындары операциялық, банктің әрекет етуін
қамтамасыз ету және ... да ... ... ... жататындар:
Төленген пайыздар;
Төленген комиссия;
валюталық операциялар бойынша шығындар;
клиенттердің пошталық және телеграф шығындары. Банктің әрекет ... ету ... ... ... ... ... ... да шығындарға жататындар:
Төленген айыппүлдар;
Өткен жылдардың комиссиясы мен пайыздары;
Басқа да шығындар.
Банк пайдасын талдау. Пайданың сомасы ... мен ... ... арқылы анықталады. Банктің пайдасы операциялық қызмет табысынан,
қосымша қызмет табысынан, басқа да ... ... ... Бүл ... банк ... ... терең
зерттеуге зерттеуге бағытталады. Әрбір операцияның ... ... ... ... бағалауға мүмкіндік береді, Енді
«Қазақстандағы Қытай банкінің» қаржылық ... ... ... ... ... ... ... талдау оның жұмысының аса маңызды
бағыттарының бірі болып табылады. Ол бекітілген нормативтердің орындалуын
және банк ... ... ... ... ... береді.
Қазіргі уақытта банктердің есебін талдауда көлденең, тік, трендтік және
жағдайлық талдау кеңінен қолданылады. Көлденең талдау есеп ... ... ... негізделеді. Тік ... - ... ... баптардың шекті caлмағын анықтап, оны өткен кезеңнің
сондай көрсеткіштерімен салыстыру болып ... ... ... ... есеп ... базистік көрсеткішке қатысты
ауытқуын есептеу. Жағдайлық талдау банктің ... ... ... ... алдыға қоятын кез келген мақсаты жағдайлық ... ... ... ... ... нығаюы, банк қызметінің көп
бағытты болуы дәстүрлі ... ... ... ... банк ... ... ... ықпал етеді Осыған байланысты
қазіргі уақытта банктердің тәжірибесінде факторлық талдаудың ролі ... ... ... ... ... ... есебі көрсеткіштері
шамаларының белгілі бір факторлар өзгерісіне ... ... ... үшін ... ... талдауды жүргізуде банк
қызметінің қаржылық ... екі ... ... [33].
Бірінші класқа нормативтік мәндері анықталған көрсеткіштер жатады.
Оларға өтімділік және қаржылық ... ... ... ... ... ... ... нормативтерге сәйкес келсе,
оптималды деп танылады.
Екінші класс көрсеткіштері бойынша нормативтер анықталмайды, оларға
рентабелділік, басқарудың ... ... ... көрсеткіштері
жатады. Факторлық талдау жекелеген факторлардың осы ... ... ету ... ... ... ... және ... тұстарын
аныктауға, мүмкіндіктерді толық пайдалануға, ... ... ... және ... даму стратегиясын дайындауға мүмкіндік береді. Ол
екі әдіспен жүргізілуі мүмкін:
тізбектелген әдіспен;
үлестік қатысу әдісі.
Факторлардың ықпал ету деңгейін ... ... ... үшін ... ... ... Ол жаңартылған тізбектелген әдіс деуге де ... ... ... ... маңыздылығы біркелкі болып алынады. Бұл
әдісті пайдаланғанда фактордың алғашқы ... ... одан ... ... ықпалын анықтайды.
Банк қызметінің тиімділігін сипаттайтын маңызды көрсеткіштердің бірі ... ... (Reк). бұл ... ... ететін факторларды
анықтау үшін Дюпонның факторлық үлгісі қолданылады. Осы үлгіге сәйкес Reк
келесідей ... ... | | |Reк = Дч/CK = ROA/K | |(1) | ...... таза ... – меншікті капитал;
ROA= Дч/А – активтердің рентабелділігі;
К= СК/А – активтердегі ... ... ... Қытай банкінің» активтерінің ... ... ... үлесінің меншікті капитал рентабелділігіне
ықпалын талдайық.
«Қазақстандағы Қытай банкі»АҚ ЕБ-нің қаржы-экономикалық қызметін ... ... ... ... ... үлесі - бұл сандық фактор, ал активтердің
рентабелділігі - сапалық фактор, сондықтан бірінші активтеп ... ... ... ... ... рентабелділігі қойылады.
Reк-нің активтегі меншікті капиталдың үлесінің өзгерісі ықпалынан
өзгеруі мынадай [35]:
DReк=0,0135/0,177-0,0135/0,182=0,076-0,074=0,002
Reк-нің активтер рентабелділігінің ... ... ... ... ... ... ... ықпалы: 0,0018 + 0,015786 =
0,0176
Қорытындысында капиталдың рентабелділігі қарастырылып отырған факторлар
әсерінен 0,0176 ... 1,76% ... ... ... ... ... ықпалы: активтердің рентабелділігі:
DROA=0.0163/0.182-0.0135/0.182=0.0897-0.0743=0,01541
Активтегі меншікті капиталдың үлесінің өзгерісі: DROE= 0,0135/0,177-
0,0135/0,182=0,07611 -0,0743=0,00181
Факторлардың алғашқы жиынтық ықпалы: 0,01541+0,00181=0,01722
Қалдық: 0,0176-0,01722=0,000376
Қалдық алғашқы ... ... ... ... ... ... ... рентабелділігі әсерінен
өзгеруіне 0,01541+0,00181=0,017223.
Меншікті капиталдың рентабелділігінің активтегі меншікті ... ... ... өзгеруіне 0,00181+0,000376*0,00181/0,01 7223 =
0,0018531.
Қорытынды көрсеткіш: 0,015747+0,0018531=0,0176
Осылайша активтегі меншікті ... ... 0,004 ... капитал рентабелділігінің 0,0018531 жоғарлауына әкелді. Ал
активтер рентабелділігінің өсуі әсерінен ... ... ... ... ... ... ... рентабелділігі 0,0176-
ға жоғарылаған.
Енді банктің жалпы ... таза ... ... мен ... жалпы табысының айналымдылық коэффициент факторла-рының
активтердің рентабелділігіне ... ... Ол үшін ... ... |ROА=Дч/А= (Дч/Двал)* (Двал/А * опер/Коб) |(2) | ...... ... ...... таза табысы;
Roпер = Дч/ Двал – банктің жалпы ... таза ... ... =А/ Двал – ... ... ... айналымдылық коэффициенті.
Банк табысының активтегі айналымдылық коэффициент де, жалпы табыстағы
таза табыстың үлесі де сапалық факторлар ... ... ... ... ... ... ... алдын-ала ықпалы:
Активтер рентабелділігінің жалпы табыстағы таза табыс үлесінің өзгерісі
әсерінен өзгеруі: DROA=0,3183/24,642-0,3327/24,642=0,012917-0,013501 = ... ... банк ... ... ... ... ... өзгеруі: DROA=0,3327/19,530-
0,3327/24,642=0,017035-0,013501 ... ... ... ... -0,000584 + 0,0035341 = 0,00295
Қалдық: 0,002796-0,00295=-0,000153
Қалдық алдын-ала шамаларға пропорционалды түрде бөлінеді.
Активтер рентабелділігінің жалпы табыстағы таза табыс ... ... ... DROA=0,000584+(-0,000153)*(-0,000584)/ 0,00295=-
0,000554.
Активтер рентабелділігінің банк ... ... ... өзгерісі әсерінен өзгеруіне: DROA= ... ... ... ... ... таза табыстың ... ... ... ... ... ... Бірақ банк табысының активтегі
айналымдылығы коэффициентінің 5,1119-ға төмендеуі активтер рентабелділігін
0,03351-ге жоғарылатты. Қорытындысында ... ... ... ... ... нарығының дамуына және банктердің |
| |капитал жеткіліктілігі мен ... ... ... ... ... ... ... ресурстарын кредит операцияларына кредит
түрінде пайдалануы – алғашқы өтімділік резервін ғана ... ... ... саясатындағы бұл бағыт жеткіліксіз болып
табылады. Негізінен коммерциялық банктер ... ... ... ... Ол үшін ... банктер қаржы ресурстарын әртүрлі
деңгейдегі бағалы қағаздарға салуы керек. Банктердің, соның ішінде біздің
мысалымыздағы ... ... АҚ банк ... ... ... ... отырып, агрессивті деңгейде қаншалықты кредит
саясатын жүргізгенімен – нәтижесінде ол ... ... ... және ... ... ... ... өтімділігін анықтайтын факторлардың бірі – банктің депозиттік
базасының сапалылық дәрежесі. Біздің мысалымыздағы ... ... ... ... ... және ... ... жинақ салымдары, есеп
айырысу және ағымдағы ... ... ... ... ... және жеке тұлғалардың қаражаттары құрайтынын жоғарыда келтіргенбіз.
Депозиттер сапасының басты межесі олардың тұрақтылығын ... ... ... салымдардың тұрақты бөлігі неғұрлым көп болса, банктің
өтімділігі де соғұрлым жоғары ... ... ... ... ... ... ... өтімді
активтерге деген мұқтаждығын да азайтады. Егер депозиттердің құрамындағы
қандай ... түрі ... ие ... ... ... болсақ, онда
негізгі депозиттер жоғары тұрақтылыққа ие, ... бұл ... ... бекемделген, банктен кетпейтін депозиттер.
«Нұрбанк» АҚ-да осы депозит түрінің үлес салмағы басым (68,8%). Банкте
бұл депозит түрінің көп ... ... ... етуінің сапалылығы мен
жылдамдығы, банктің клиентке жақын орналасуы сияқты факторларға байланысты,
яғни банк ... ... Ал ... ... дейінгі салым
қалдықтары тұрақтылықтың төмен ... ие, ... олар ... ... ... банк ... ... оған банктің сыйақы
мөлшерлемесі ықпал етпейді. Талдап отырған банктегі оның үлес салмағы ... ... ... ... ... резервті өтімділікті қалыптастыру мүмкіндігін 5-
кестеден көруге болады.
Кесте 5 – Бағалы қағаздар портфелі және инвестициялар, мың теңге
|Инвестиция ... ... ... |01.01.2014 ж. |
|түрлері ... | | ... |
| ... | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... заңды |249 530 |36 066 185 ... |251 135 ... | | | | ... ұзақ | | | | ... | | | | ... | | | | ... арналған |107 838 982 |813 469 430 |785 507 624 |135 800 788 ... ... | | | | ... , ... | | | | ... | | | | ... БҚ ... |598 435 970 |563 708 739 |123 686 074 |
|мемлекеттік емес БҚ |18 880 139 ... ... |12 114 714 ... ... ... ... ... 472 |14 987 548 |
|бағалы қағаздар | | | | ... ... | | | | ... | | | | |
| | | | | ... ... ... БҚ ... ... ... |5 771 051 |
|мемлекеттік емес БҚ |15 912 274 ... 477 ... 254 ... |
|Өтеуге дейін |0 |20 998 955 ... |8 688 804 ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... БҚ |0 ... |11 397 968 ... ... емес БҚ |0 ... |912 183 |7 468 875 ... РЕПО ... ... ... |660 208 ... | | | | ... ... |12 567 |15 977 |7 626 |20 918 ... ... 661 ... ... ... 401 |
| | |965 |225 | ... ... ... АҚ ... ... автормен құрастырылды. |
Бағалы қағаздар портфелі мен инвестициялардың кесте көрсеткіштері бұл
банктің ... ... ... ... ... ... жасап отырғандығын айғақтайды.
Банк активтері мен пассивтерінің арасында мерзім мен сома ... де банк ... ... ... ... алдындағы
міндеттемелерді орындауы – инвестицияланатын ақша қаражаттарының мерзімдері
мен салымшылардың берген ақша қаражаттарының мерзімдерінің сәйкес ... ... ... ... ... өздерінің қызметін бағалау
барысында талдаудың іргелі ... ... ... ... ... ... көңіл бөлмей отырғаны
байқалады. Бұл бағытқа көңіл бөлу активті-пассивті операциялардың жүргізілу
мерзімі, пайыз ... ... банк ... ... оның
пайыздық тәуекелге ұрыну қауіпін анықтауға мүмкіндік береді.
Бұл бағытқа шетелдік банктер (Англия, ... АҚШ) ... ... мен
пассивін басқарудың бір элементі ретінде аса қатты көңіл ... ... ҚР банк ... ... ... ... ... Қолда бар деректер бойынша, ол Орталық Азия ... ... ... ... ал бірқатар параметрлері бойынша ол ТМД -да ең
дамыған болып есептеледі. Банк саласын нығайту және дамыту ... ... әрі ол ... бола ... гэп (GAP) ... ... ... талдау барысында анықталғаны – пайыз мөлшерлемелерінің өзгеру
жағдайына сезімталдық көзқарасы тұрғысынан алып ... ... ... теңгерімсіздігі.
2013 жылғы GAP көрсеткіштерінің теріс нәтижелеріне ... ... ... бір қалыпсыз төмендеу жағдайы (кредиттік
операциялардың пайыз ... ... ... ... ... ... ... табыстың қалыптасуына алып келді.
Банктердегі пайыздық тәуекел елеулі түрде төмендеді. ... ... пен Kazakh bankте ... ... коэффиценті төмендеп,
Казкоммерцбанк пен Нұрбанкте бұл ... ... ... Сонымен
қатар бұл банктерде міндеттемелердің пайыз мөлшерлемесінің өзгерісіне деген
сезімталдығы жоғарылады.
Коммерциялық банктердің өтімділік коэффициенттері жоғары қадағалаушы
және ... ... ... ... ... бекітіледі және ол міндетті
және ұсынымдық сипатқа ие болуы мүмкін.
Ұлттық банк бекіткен ... ... екі ... ие. ... ... ... ... банктің коммерциялық банктердің өтімділік
тәуекелін бақылауы орнатылады, екінші жағынан, ақша-несие саясатын жүргізу
мақсатына ... ... ... ... ішінде біздің талдауымыздағы «Нұрбанк» АҚ-да жоғарғы
қадағалаушы органдардың белгілеген ... ... ... ... ... Оны мына ... 6-кесте мәліметтері
айғақтайды.
Кесте 6 – ... АҚ ... ... ... ... ж. ... ж. |
|1 |2 |3 ... ... ... ... |206 622 119 |
|1деңгейлі капитал (мың.теңге) ... ... ... ... жеткіліктілігінің |0,070 |0,086 ... ... | | |
|2 ... ... ... ... ... |
|Меншікті капитал жеткіліктілігінің |0,120 |0,123 ... ... | | ... ... алушының максималды тәуекел | | ... ... ... ... |15,80% |13,40% ... қарыз алушылар тобы (к3 жиынтық | | ... 25% ... ... ) | | ... ... алушының максималды тәуекел | | ... ... ... ... |3,90% |4,80% ... ... алушылар тобы (к3.1 | | ... ... 10% ... ... | | |
| | | ... ... ... негізгі құрал-жабдықтарға және | | ... да ... емес ... ... |0,203 |0,357 ... ... ... | | ... (к6

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 87 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің инвестиция сферасындағы инвестициялық қызметі40 бет
Қазіргі кездегі АҚ – ның экономикалық тұрғыдан бағалануы86 бет
Қазақстан Республикасының нарық экономикасындағы коммерциялық банктері69 бет
Ұлттық Банк – Қазақстанның банк жүйесінің жоғарғы үзбесі29 бет
Бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына Қазақстанның кіру мәселесі33 бет
Экономикадағы сараптау жүйелері74 бет
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 – 2009 жылдарға арналған бағдарламасы80 бет
Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған тұжырымдамасы69 бет
Қостанай облысының әлеуметтік – экономикалық дамуының 2009-2011 жылдарға арналған негізгі бағыттары128 бет
2003 - 2005 жылдары экономиканы дамытудың негізгі қорытындылары және Үкіметтің 2003 - 2006 жылдарға арналған бағдарламасы67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь